YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARINDA DSM-IV BEL RT LER AÇISINDAN ANNE VE Ö RETMEN VER LER N N UYUMU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARINDA DSM-IV BEL RT LER AÇISINDAN ANNE VE Ö RETMEN VER LER N N UYUMU"

Transkript

1 YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARINDA DSM-IV BEL RT LER AÇISINDAN ANNE VE Ö RETMEN VER LER N N UYUMU Aynur Pekcanlar Akay*, Süha Miral**, Beyaz t Yemez***, Kendal Çakar**** ÖZET Amaç: Bu çal flmada DSM-IV tan ölçütlerine göre y k c davran fl bozuklu u tan s alm fl çocuk ve ergenlerde; ev ve okul ortam ndaki Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u (DEHB) ve di er y k c davran fl bozukluklar n n belirtilerinin uyumunun araflt r lmas, DSM-IV belirtileri tek tek incelendi inde anne ve ö retmen verileri aras nda herhangi bir farkl l k olup olmad n n incelenmesi, anne ve ö retmen verilerinin klinik tan yla uyumlar n n de erlendirilmesi amaçlanm flt r. Yöntem: Araflt rma May s 999-May s tarihleri aras nda Dokuz Eylül Üniversitesi T p Fakültesi Çocuk Psikiyatrisi poliklini ine baflvuran DSM-IV tan ölçütlerine göre DEHB tan s alm fl çocuk üzerinde gerçeklefltirilmifltir. ve ö retmenlerin DSM-IV tan ölçütlerine dayal olarak gelifltirilen Turgay Y - k c Davran fl Bozukluklar Belirti Tarama Ölçe ine verdikleri yan tlar karfl laflt r lm flt r. Di er y k c davran fl bozukluklar tan lar ve DEHB alt tiplemeleri DSM-IV e göre de erlendirilmifltir. Bulgular: Dikkat eksikli i tan s koyma aç s ndan anne ve ö retmen verileri karfl laflt r ld nda anlaml fark saptanamazken, istatistiksel olarak anlaml fark olmamas na ra men annelerden (%8.) ö retmenlere göre (%.9) daha fazla hiperaktivite tan s düflündürecek veriler elde edilmifltir. ler (%.) ö retmenlere göre (%.9) daha fazla karfl t olma karfl gelme bozuklu u tan s düflündürecek bilgi verirken, ö retmenler (%5) annelere göre (%.9) daha fazla davran m bozuklu u tan s na yönelik veri bildirmifllerdir. Klinik tan lar ile anne ve ö retmen tan lar aras nda anlaml fark d r. Klinik olarak DEHB bileflik tip tan s konulan hastalar n anneleri %. oran nda (n:) DEHB hiperaktivite-impulsivite bask n tip, ö retmenleri %.9 oran nda (n:) DEHB dikkat eksikli i bask n tip tan s n destekleyecek veriler bildirmifllerdir. Tart flma: Sadece bir bilgilendirici göz önüne al nd nda DEHB bileflik tip tan s azalmaktad r. Bu bulgularla DEHB alt tiplerinin tan land r lmas nda bilgilendiricilerin güvenirli inin sorgulanmas önemli bir konudur. Bu nedenle kesin tan ya ulaflmak için pek çok bilgilendiriciden bilgi al nmas na gereksinim d r. Anahtar sözcükler: Dikkat eksikli i hiperaktivite bozuklu u, DSM-IV belirtileri, anne-ö retmen uyumu SUMMARY: CONCORDANCE OF MOTHER AND TEACHER RATINGS FOR DSM-IV CRITERIA OF DISTRUPTIVE BEHAVIOR DISORDERS Object ve: The purpose of this study is to examine the concordance for DSM-IV criteria of ADHD and other disruptive behavior disorders in home and school settings, the differences between reports of mothers and teachers about DSM-IV symptoms and the concordance of mothers and teachers reports and clinical diagnosis. Method: This study was conducted between May 999 and May in Dokuz Eylul University Medical Faculty Child Psychiatry out-patient unit on children with ADHD. Turgay DSM-IV Based Disruptive Behavior Disorders Screening and Rating Scale were completed by mothers and teachers of children with ADHD. The diagnosis of other disruptive behavior disorders and subtypes of ADHD were assessed according to DSM-IV. Results: There was a high agreement between mothers and teachers reports for attention deficit symptoms. Although not statistically significant, mothers reported more hyperactivity symptoms (8.% vs.9%) and reported more oppositional defiant disorder symptoms (.% vs.9%) than teachers. However, teachers reported more conduct disorder symptoms than mothers (5% vs.9%). There was a statistical difference between the clinical diagnosis and the mothers -teachers reports. Among 5 children ADHD combined type according to clinical diagnosis were ADHD predominantly hyperactive-impulsive subtype according to mothers (.%, n:) and ADHD predominantly inattentive subtype according to teachers (.9%, n:). Discussion: If only one informant queried, the child would be less likely to recieve the diagnosis of ADHD combined subtype. These findings raise important questions about the crossinformant reliability of ADHD subtypes. This suggests that diagnosis of ADHD must be based on data from several informants. Key words: Attention deficit hiperactivity disorder, DSM-IV criteria, mother-teacher concordance * Yrd. Doç. Dr., Dokuz Eylül Üniv. T p Fak. Çocuk ve Ergen Ruh Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, zmir. ** Prof. Dr., Dokuz Eylül Üniv. T p Fak. Çocuk ve Ergen Ruh Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, zmir. *** Doç. Dr., Dokuz Eylül Üniv. T p Fak. Psikiyatri Anabilim Dal, zmir. **** Psikoloji Bölümü Ö rencisi, Hacettepe Üniv. Psikoloji Bölümü, Ankara. G R fi Y k c davran fl bozukluklar (YDB), dikkat eksikli i hiperaktivite bozuklu u (DEHB), karfl t olma karfl gelme bozuklu u (KOKGB) ve davran m bozuklu u (DB) nu içine alan bozukluklar Çocuk ve Gençlik Ruh Sa l Dergisi : 9()

2 AKAY VE ARK. kümesidir. DEHB çocukluk ça bozukluklar aras nda s k görülen bozukluklardan birisidir. Okul ça çocuklar nda yaklafl k %5 oran nda görüldü ü saptanm flt r (APA 99). DEHB tan s konan olgularda en s k görülen efl zamanl bozukluklar KOKGB ve DB dir (Akay ve ark., Turgay ve ark. 99). DEHB ile KOKGB %-95 (Faraone ve ark. 998, Lalonde ve ark. 998, Wolraich ve ark. 99), DEHB ile DB %-5 (Grillo ve ark. 99, Mc. Ardle ve ark. 995) oran nda efl zamanl görülmektedir. Ülkemizde, DEHB ve di er y k c davran fl bozukluklar n n birlikteli i üzerine yap lm fl olan çal flmada DEHB tan s olan olgular n %5 ünde karfl t olma karfl gelme bozuklu u ya da davran m bozuklu u gösterilmifltir (fienol 99). Erman ve arkadafllar n n () yapt klar bir çal flmada, Türk annelerle Kanada l annelerin DSM-IV ölçütlerine göre yapt klar de erlendirmeler karfl laflt r lm fl dikkat eksikli i belirtileri aç s ndan anlaml bir fark bulunamazken, Türk çocuklar n n Kanada l çocuklara göre daha fazla afl r hareketli ve dürtüsel olarak de erlendirildi ini saptam fllard r. DSM-IV ölçütleri DEHB li ve DEHB li olmayan örnekleri etkin bir biçimde ayr mlaflt rabilir (Conners 998). Lahey ve arkadafllar n n (999) yüz yirmi alt - yafl grubu çocukta ve ayn say daki kontrol gruplar nda DSM-IV tan ölçütlerinin geçerlili ini test etti i çal flmalar nda DEHB tan s hem annebaba hem de ö retmenlerce desteklenmifltir. McBurnet ve arkadafllar (999) DSM-III R ve DSM-IV tan ölçütlerini annebaba ve ö retmen ölçekleriyle karfl laflt rm fllar ve DSM-III R a göre alt gruplar n homojenli- i ve olguyu s n flama yetene i aç s ndan DSM- IV ün daha üstün oldu unu saptam fllard r. DSM-IV e göre DEHB un tan m nda farkl ortamda görülmesi gerekmektedir. Ancak farkl gözlemciler taraf ndan belirtilerin alg lanmas tan m n bir parças de ildir. Mitsis ve arkadafllar n n () yapt klar çal flmada annebabalar ve ö retmenler aras ndaki DEHB tan s ve alt tipleri için uyum düflük ç km flt r. Bu nedenle tek bir bilgilendirici ile tan n n geçerli inin az olabilece- i ve birden fazla bilgilendirici kullan lmas gerekti i bildirilmifltir. Ülkemizde DEHB ve di er y k c davran fl bozukluklar aç s ndan anne ve ö retmen verilerinin karfl laflt r ld bir baflka çal flma bulunmamaktad r. DEHB için önerilen de erlendirme ifllemi klinik gözlem, öykü, annebaba ve ö retmenin gözlemleri, psikolojik testler ve de erlendirme ölçeklerinin kullan m n içerir (Barkley ve ark. 988). Bu çal flmadaki amac m z, dikkat eksikli i hiperaktivite bozuklu u ve di er y k c davran fl bozukluklar n n tan lar n n konmas için iki ortamda olmas gerekti inden, ev ve okul ortam ndaki verilerin uyumunu incelemek ve bu verilerin klinik tan yla uyumlar n araflt rmak ve DSM-IV belirtileri tek tek incelendi inde annelerin ve ö retmenlerin verileri aras nda herhangi bir farkl - l k olup olmad n incelemektir. YÖNTEM Örneklem Araflt rma May s 999 ile May s tarihleri aras nda Dokuz Eylül Üniversitesi Çocuk Ruh Sa l ve Hastal klar bölümüne baflvuran ve DEHB tan s alan, efl zamanl olarak zeka özürü (zeka bölümü 8'nin alt nda olanlar), yayg n geliflimsel bozukluk, epilepsi ve di er nörolojik bozukluklar ve süregen sistemik hastal k tan s olmayan -5 yafl grubundaki 9 çocuk üzerinde gerçeklefltirilmifltir. Bunlardan çocu un ö retmen verileri elimize ulaflm flt r. Klinikte görevli uzman çocuk psikiyatristi taraf ndan klinik görüflme ile DEHB muayeneleri uygulanm flt r. Yap land r lmam fl klinik görüflme ile DEHB ve efl zamanl y k c davran fl bozukluklar tan lar DSM-IV (APA 99) ölçütlerine göre konulmufltur. DEHB alt tiplemesi DSM-IV (APA 99) temel al narak yap lm flt r. Veri Toplama Araçlar Çocuk ve Ergen Davran fl Bozukluklar için DSM-IV e dayal Tarama ve De erlendirme Ölçe i Bu ölçek Turgay (995) taraf ndan DSM-IV tan ölçütleri temel al narak gelifltirilmifltir. 9'u dikkat 8

3 YBD de anne ve ö retmen verilerinin uyumu eksikli ini, 9'u hiperaktivite ve dürtüselli i, 8' i karfl t olma-karfl gelme bozuklu unu, 5'i davran m bozuklu unu sorgulayan sorudan oluflmufltur. Her madde :hiç, :biraz, :oldukça fazla, :çok fazla biçiminde puanlanmaktad r. DEHB tan s için 9 dikkat eksikli ini sorgulayan maddenin en az s n ya da, 9 hiperaktivite ve dürtüselli i sorgulayan maddenin en az s n ya da olarak karfl lanmas gerekmektedir. KOKGB tan s için 8 maddenin en az ünü ya da olarak karfl lanmas, DB içinse 5 adet maddenin en az sini ay ya da y l süre ile karfl lamas gerekmektedir. Türkiye de geçerlilik güvenirlilik çal flmas Ercan ve arkadafllar () taraf ndan yap lm flt r. fllem Araflt rma May s 999 ile May s tarihleri aras nda Dokuz Eylül Üniversitesi Çocuk Ruh Sa l ve Hastal klar bölümüne baflvuruda bulunan olgular üzerinde gerçeklefltirilmifltir. Birinci görüflmeci taraf ndan olgular ve annebabalar yla DSM-IV (APA 99) ölçütlerine göre görüflme yap lm flt r. DEHB tan s konan olgular n annelerinden Çocuk ve Ergen Davran fl Bozukluklar için DSM-IV e dayal Tarama ve De erlendirme Ölçe ini (Turgay 995) doldurmalar istenmifltir. Daha sonra ikinci görüflmeci taraf ndan çal flmada yer alan olgular ve annebabalar yla yeniden görüflme ve çocuklara dikkat eksikli i, hiperaktivite ve dürtüselli i muayene etmeye yönelik testler yap lm fl ve DEHB tan s kesinlefltirilen olgular çal flmaya al nm flt r. Ailelere s n f ö retmenlerine ulaflt r lmak üzere kapal zarf içinde Çocuk ve Ergen Davran fl Bozukluklar için DSM-IV e dayal Tarama ve De erlendirme Ölçe i verilmifltir. Çal flmaya al nan 9 çocuktan 'ünün ö retmen verileri geri dönmüfltür. DEHB ve efl zamanl y k c davran fl bozukluklar tan lar DSM-IV (APA 99) ölçütlerine göre konulmufltur. DEHB alt tiplemesi DSM- IV (APA 99) temel al narak yap lm flt r. Verilerin yüzde hesab olarak dökümü yap lm flt r. statistiksel analizleri SPSS (Statistical Package for Social Sciences, for Windows Release., SPSS Inc.,) paket program ile de- erlendirilmifltir. Parametrik verilerin de erlendirilmesinde paired-t testi ve Cohen in kappa x testi, nonparametrik veriler için de x testi, Fisher kesin x testi kullan lm flt r. BULGULAR Çal flmaya kat lan çocu un ortalama yafllar 9,5±, (-5) dir. Çal flmaya kat lan çocuklar n 5 si erkek (%89.), si k z (%.9) olarak saptanm flt r. K z/erkek oran : /8. dir. Cinsiyet aç s ndan annelerin dikkat eksikli i (DE), hiperaktivite-impulsivite (H ), KOKGB ve DB puanlar aras nda anlaml fark saptanamam flt r (Tablo ). Cinsiyet aç s ndan ö retmenlerin Tur- Tablo : lerin ve ö retmenlerin cinsiyet aç s ndan y k c davran fl bozukluklar n de erlendirmeleri DE DE H H KOKGB KOKGB DB DB erkek k z X,9,,8,,,,5, P,5,,8,98,8,8,,8 Fisher p,59,,5,,58,5,59,5 * DE: dikkat eksikli i, H : hiperaktivite-impulsivite, KOKGB: karfl t olma karfl gelme bozuklu u, DB: davran m bozuklu u 9

4 AKAY VE ARK. gay puanlar incelendi inde DE, H, KOKGB ve DB belirtileri aras nda anlaml fark saptanamam flt r (Tablo ). DE belirtileri aç s ndan anne ve ö retmen verileri karfl laflt r ld nda anlaml fark saptanamam flt r (p>.5). H belirtileri aç s ndan anne ve ö retmen verileri karfl laflt r ld nda; istatistiksel olarak anlaml fark olmamas na karfl n, annelerden (%8,5) ö retmenlere göre (%,8) daha fazla H tan s düflündürecek veriler elde edilmifltir (p<.5). KOKGB belirtileri aç s ndan anne ve ö retmenler karfl laflt r ld nda; istatistiksel olarak anlaml fark olmamas na karfl n, annelerden (%,) ö retmenlere göre (%,9) daha fazla KOKGB tan s düflündürecek veriler elde edilmifltir (p>.5). DB belirtileri aç s ndan anne ve ö retmenler karfl laflt r ld nda istatistiksel olarak anlaml fark olmamas na karfl n, ö retmenlerden (%5) annelere göre (%,8) daha fazla DB tan s n düflündürecek veriler elde edilmifltir (p>.5) (Tablo ). olguda (%) klinik ile anne verilerinden elde edilen alt tipleme sonuçlar ayn bulunmufltur (%5 DEHB bileflik tip n:, % DEHB H bask n tip n:). Klinik olarak DEHB bileflik tip tan - s konmufl çocuklarda annelerin i (%.) DEHB H bask n tip tan s n düflündürtmüfllerdir. (%9.) klinik olarak tan ald halde çocuklar nda tan koyduracak kadar belirti bildirmemifllerdir. Klinik tan ile anne verilerinden elde edilen tan - Tablo : lerin ve ö retmenlerin DEHB alt tipleri ve di er y k c davran fl bozukluklar de erlendirmeleri DE H KOKGB DB X,5,98,, p,59,5,5,8 Tablo : lerin ve ö retmenlerin DEHB alt tipleri ve di er y k c davran fl bozukluklar de erlendirmelerinin klinik tan ve uyumlar Klinik Tan Tan Tan Tan Toplam Tan Tan Tan Tan Toplam Tan Tan Tan Toplam X,, p,, * Tan : DEHB bileflik tip, tan : DEHB dikkat eksikli i bask n tip, tan : DEHB hiperaktiviteimpulsivite bask n tip, tan : DEHB 8

5 YBD de anne ve ö retmen verilerinin uyumu lar aras nda anlaml fark d r. (x :,, (p<.5). olguda (%5) klinik ile ö retmen verileri uyumlu iken (%. DEHB bileflik tip n:5, %. DEHB H bask n tip n:) ö retmenler klinik olarak DEHB bileflik tip tan s alan, olguda (%.9) DEHB DE bask n tip, hastada (%.) DEHB H bask n tip tan lar n destekleyecek veriler bildirmifllerdir. 5 (%.8) klinik olarak tan ald halde çocuklarda tan koyduracak kadar belirti bildirmemifllerdir. Klinik tan ile ö retmen verilerinden elde edilen tan lar aras nda anlaml fark d r (x :,, (p<.5) (Tablo ). DSM-IV Y k c Davran fl Bozukluklar De erlendirme Ölçe inin maddeleri tek tek anne ve ö retmen aç s ndan de erlendirilmifltir. Sonuçlar Tablo te özetlenmifltir. ve ö retmenlerin en çok üzerinde anlaflabildikleri dikkat eksikli i maddeleri. madde ço u zaman sürekli kafa çal flt rmay gerektiren görevlerden kaç n r, bunlar sevmez ya da bunlarda yer almaya karfl isteksizdir ve. madde ço u zaman üzerine ald görevler ve etkinlikler için gerekli olan fleyleri kaybeder dir. ve ö retmenlerin üzerinde uyum sa lad klar hiperaktivite-impulsivite belirtileri ise. madde ço u zaman sakin bir biçimde bofl zamanlar n geçirme ya da oyun oynama zorlu u d r ve 8. madde ço u zaman baflkalar n n sözünü keser ya da yapt klar n n aras na girer dir. ve ö retmenlerin en çok üzerinde anlaflabildikleri KOKGB belirtileri. madde s k s k büyükleriyle tart flmaya girer ve. madde kendi yaramazl klar için ço u zaman baflkalar n suçlar dir. ve ö retmenlerin en çok üzerinde uyum sa layabildikleri DB belirtileri. madde insanlara karfl fiziksel olarak ac mas z davranm flt r,. madde hayvanlara karfl fiziksel olarak ac mas z davranm flt r,. madde baflkalar - n n gözü önünde çalm flt r,. madde birisini cinsel etkinlikte bulunmas için zorlam flt r,. madde ciddi hasar vermek amac yla isteyerek yang n ç karm flt r,. madde bir fley elde etmek, bir ç kar sa lamak ya da yükümlülüklerinden kaç nmak için ço u zaman yalan söyler,. madde hiç kimse görmeden de erli bir fley çalm flt r,. madde yafl ndan önce bafllayarak, ailenin yasaklamas na karfl n ço u zaman geceyi d flar da geçirmifltir,. madde ana-babas n n ya da onlar n yerini tutan kiflilerin evinde yaflarken en az iki geceleyin evden kaçm flt r ve. madde yafl ndan önce bafllayarak, ço- u zaman okuldan kaçm flt r dir. TARTIfiMA Çal flmaya kat lan olgular n yafl ortalamas 9,5 olarak saptanm flt r. DEHB un ilkokul ça çocuklarda en yüksek oranda görüldü ü bilinmektedir (Arnold ve Jensen 995, Barkley 99). Bu durum zihinsel çaba gerektiren ders çal flma, ödev yapma, s n fta ders dinleme güçlü ü gibi dikkat eksikli i ve s n fta sürekli oturma güçlü- ü gibi hiperaktivite belirtilerinin okul döneminde ön plana ç kmas ile ilgili olabilir. Çal flmam zda DEHB tan s n n erkeklerde k zlara oranla 8. kat daha fazla görülmesi kaynaklar ile uygunluk göstermektedir. Klinik örnekli bir çal flmada k z/erkek oran /9 olarak saptanm flt r (Biederman ve ark. 999). DEHB un erkek çocuklar nda k zlara oranla daha fazla görüldü ü bilinmektedir. Cinsiyet aç s ndan annelerin ve ö retmenlerin DE, H, KOKGB ve DB belirti bildirilerinden elde edilen tan lar aras nda anlaml fark saptanamam flt r. Bu bulgular k zlar n olas l kla DEHB DE bask n tip tan s n erkeklere göre daha fazla ald fleklindeki görüfllerle uyumlu de ildir (Sharp ve ark.999, Weiler ve ark. 999), ancak çal flmam zdaki k z say s n n çok az olmas bu konuda yorum yapabilmemize k s tl l k getirmektedir. Bu çal flman n sonuçlar anne ve ö retmen aras nda fikir birli ini aç a ç kartm flt r ancak fikir birli i alt tipler aç s ndan göreceli olarak zay ft r. DE belirtileri aç s ndan anne ve ö retmenler aras nda anlaml fark bulunmam flt r. H belirtileri aç s ndan anne ve ö retmenler karfl laflt r ld n- 8

6 8 AKAY VE ARK. Tablo : Turgay DSM-IV kökenli y k c davran fl bozukluklar ölçe ine verilen yan tlarda anne ve ö retmen verilerinin uyumu N % 8,5,,, 59,,9 5,8 8,5,9 9, 8, 5 5, 8,8 5, 5, 8, 85,9 5,9 8, 5,8 5,, 5,,8, 5, 9,, 9,,,5, 9,,,5,5 N %, 5, 5,,,5,9 5, 8,8,5 85,9,, 5, 9,, 5,8 9,, 5, 5, 5,8 5, 59, 5,,8,5, 5,,,9,,,,5,9, 8,8,5,,,5 -,5,8,,9, -,,,,59,8, -,, -,5,9,9,,,,,,,9,,,,,9,5,,,5,59,,,58,5,,,88,5,8,,,9,598,88,,8,55,,5,,,,,,5,,9,8,9,,5,8,,,,,,,, Kappa P

7 YBD de anne ve ö retmen verilerinin uyumu da istatistiksel olarak anlaml fark olmamas na karfl n, anneler ö retmenlere göre daha fazla H tan s düflündürtecek belirti bildirmifllerdir. Bu da okul ortam n n daha yap land r lm fl ve kurall bir ortam olmas nedeniyle çocu un az da olsa daha az hareketlilik ve dürtüsellik gösterebilece indendir. Bu bulgular çocuklar n farkl ortamda da benzer belirtileri sergilediklerini ve farkl bilgilendiricinin de çocuklar n belirtilerini benzer flekilde yorumlad klar n kan tlamaktad r. Bu konuda de iflik görüfller d r. Baz yay nlarda anne ve ö retmen aras ndaki fikir birli inin düflük oldu u ve alt tipleme aç s ndan fikir birli i olmad yolunda (Mitsis ve ark. ) baz lar nda fikir birli i oldu u yolundad r. (Weiler ve ark. 999) KOKGB belirtileri aç s ndan anne ve ö retmenler aras nda anlaml fark olmamas na karfl n anneler ö retmenlere göre daha fazla belirti bildirmifllerdir. Bu da anne-çocuk iliflkilerinin ö retmen-çocuk iliflkilerinden daha sorunlu olabilece- inin göstergesi olabilir. Ayr ca ev ortam n n okula oranla daha az yap land r lm fl olmas ndan ve anne tutumlar n n ö retmenle k yasland nda tutarl l k aç s ndan fark göstermesinden kaynaklanabilir. DB belirtileri aç s ndan anne ve ö retmenler aras nda anlaml fark olmamas na karfl n ö retmenler annelere göre daha fazla belirti bildirmifller; bu da okul ortam nda s n f ve teneffüslerde arkadafl iliflkilerinin önem kazanmas ndan ileri gelmifl olabilir. Buradaki DB belirtileri daha çok sald rganl kla ilgili belirtilerdir. DEHB tan s n koymak gerçekten güçtür. Önerilen de erlendirme süreci annebaba, ö retmen, kardefl ve arkadafllar ndan bilgi almak ve klinikte çocu un davran fllar n izlemek fleklindedir. (Barkley 99, Schaughency ve Rotllind 99) Araflt rmam zda klinik tan larla anne verilerinden elde edilen tan lar % hastada uyumlu bulunmufltur. Klinik olarak DEHB bileflik tip tan s konulan hastalar n, %. ine anneler DEHB H bask n tipi belirlemifller dikkat eksikli ini ay rt edememifllerdir. Klinik tan larla ö retmen verilerinin %5 si uyumlu iken ö retmenler DEHB bileflik tip tan - s konulan hastalar n %.9 una DEHB DE bask n tip düflünüp hiperaktivite ve dürtüselli i daha az ay rt etmifllerdir. Bir ortamda DE, bir di er ortamda H sergileyebilen çocuk her iki ortam da yans tan bir tan almal d r. Sadece bir bilgilendirici oldu unda DEHB bileflik tip tan s koymak olas de ildir (Mitsis ve ark. ). Bu çal flmada anne ve ö retmen bilgileri birlefltirildi inde DEHB tan s artm fl ve di er alt tiplerin azald görülmüfltür. Bu da sadece DE veya H tan lar n n tek bilgilendirici ile konuldu u sonucunu ortaya ç karabilir ve tan n n geçersizli ini gösterebilir. Buna karfl t olarak da DEHB bileflik tip tan s tek bilgilendiriciden al nd ndan olas l kla do rudur. Bu bulgularla DEHB alt tiplerinin tan s n n konulmas nda bilgilendiricilerin güvenirlili i önemli bir soru haline gelmektedir. DEHB alt tiplerinin tan s göz önüne al nd nda belirti kesme noktas almas anne ile ö retmen ayr l klar n n kayna olabilir. Bilgilendiriciler aras ndaki uyumsuzlu u - belirti farkl l ç kartm fl olabilir. ve ö retmenlerin üzerinde en çok anlaflabildikleri belirtiler 5,,,, 8,,,,,,,,,,,, ve. maddelerdir. Bunlardan 5,,. maddeler görev ve etkinlikleri düzenlemede güçlük çeker uzun süreli dikkat gerektiren ifllerden (okul ödevi) kaç n r, bunlardan hofllanmaz ve bunlara karfl isteksizdir üzerine ald görev ya da etkinlikler için gerekli olan eflyalar (kalem, kitap, oyuncak, araç-gereç gibi) kaybeder her iki ortamda da ön plana ç kacak ve eflit de erlendirilebilecek belirtiler için anne ve ö retmen uyumu d r. Hiperaktivite belirtilerinden sakince oyun oynamakta ya da bofl zaman etkinliklerine kat lmakta güçlük çeker impulsivite belirtilerinden baflkalar n n sözünü keser ya da yapt klar n n aras na girer, baflkalar n n konuflmalar na ya da oyunlar na burnunu sokar da uyum oldu u görülmektedir. KOKGB belirtilerinden eriflkinlerle tart fl r ve 8

8 AKAY VE ARK. hatalar yada yanl fl davran fllar için baflkalar - n suçlar için anneler ve ö retmenler aras nda uyum d r. DB aç s ndan pek çok maddede uyum d r. Bu bulgular n yorumlanmas annebaba ve ö retmen raporlar aras nda ayr l klar oldu u zaman kim do rudur saptanmas konusunda alt n standart lu u nedeniyle kar flm flt r. Yine de çal flma sonuçlar epidemiyolojik örneklere uyarlanamasa da klinik ortamdaki DEHB tan s uygulama için çok önemlidir. baba ve ö retmen verileri beraber de erlendirildi inde DE ve H bask n tip tan lar bileflik tipe göre daha az konmaktad r. Epidemiyolojik örneklerde e itim koflullar ndan veri toplan rsa DE bask n tip tan - s olas l kla artabilir. DSM-IV DEHB tan s için en az ortamda belirtilerin görülmesi gerektirdi inden, en iyi de erlendirme pek çok bilgilendiricinin verilerinden yararlan larak yap lmal d r. Ancak bu her zaman olas de ildir. Genellikle okulla ilgili veriler ço unlukla annebabadan toplan r. Bu veriler annebabalar n çocuklar n davran fl problemlerini bilmelerine ra men, okul ortam nda özellikle H belirtilerini daha az ay rt edebildiklerini ortaya ç karm flt r ve raporlar n n çocu un evdeki durumundan etkilendi ini göstermektedir. Bu çal flma, DEHB tan s koyma ve alt tiplere ay rabilmek için anne, ö retmen verilerinin uyumunu ve bunlar n klinik tan ile tutarl l n araflt ran, ülkemizde ilk kez yap lan önemli bir çal flmad r. Ancak olgu say s n n art r larak özellikle cinsiyet ve yafl n olgular, annebabalar ve ö retmenler üzerindeki etkileri incelenmelidir. Bu çal flma do ru tan koyduracak flekilde epidemiyolojik tarama çal flmalar n n düzenlenmesinde önemli bir basamak teflkil edebilir. KAYNAKLAR Akay A, Turgay A, Miral S () Dikkat eksikili i hiperaktivite bozuklu unda efl zamanl tan lar. zmir Atatürk E itim Hastanesi T p Dergisi, ():-. American Psychiatric Association (99) Diagnostic and statistical manual of mental disorders. Fourth Edition, (DSM-IV) American Psychiatric Association, Washington D.C. Arnold LE, Jensen PS (995) Attention Deficit Disorders. Comprehensive Textbook of psychiatry içinde, Kaplan ve Sadock (ed) Williams&Wilkins, Baltimore,s:95-. Barkley RA (99) Attention Deficit Hyperactivity Disorder:A Handbook for Diagnosis and Treatment. Guilford, New York. Barkley RA, Fischer M, Newby RF ve ark. (988) Development of a multimodal clinical protocol for assessing stimulant drug response in children with attention deficit disorder. J Clin Child Psycol : -. Biederman J, Faraone SV, Mick E ve ark. (999) Clinical corelates of ADHD in females: findings from a large group of girls ascertained from pediatric and pyschiatric referral sources. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry : Conners CK (998) Rating Scales in attentiondeficit/hyperactivity disorder, use in assessment and treatment monitoring. J Clin Psychiatry :-. Ercan ES, Amado S, Somer O ve ark. () Dikkat eksikli i hiperaktivite bozuklu u ve y k c davran m bozukluklar için bir test bataryas gelifltirme çabas. Çocuk ve Gençlik Ruh Sa l Dergisi 8():-. Erman H, Öncü B, Türkbay T ve ark. () ki farkl kültürde dikkat eksikli i afl r hareketlilik bozuklu u ve karfl gelme bozuklu u belirtilerinin karfl laflt r lmas. Çocuk ve Gençlik Ruh Sa l Dergisi (): Faraone SV, Biederman J, Weber W, ve ark. (998) Psychiatric, neuropsychological, and psychosocial features of DSM-IV subtypes of attention-deficit / hyperactivity disorder result from a clinically refermed sample. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry :85-9. Grillo CM, Becker DF, Fehon DC ve ark. (99) Conduct disorder, substance use disorders, and coexisting conduct and substance use disorders in adolescent inpatients. Am J Psychiatry 5:9-9. Lahey BD, Pelham WE, Stein MA ve ark. (998) Validity of DSM-IV attention-deficit/hyperactivity disorder for younger children. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry ():95-. Lalonde J, Turgay A, Hudson J (998) Attention deficit/hyperactivity subtypes and comorbid distruptive behavior disorders in a child and adolescent mental health clinic. Can J Psychiatry Mc Ardle D, O Brien G, Kelvin I (995) Hiperactivity prevalance and relationship with conduct disorder. J Child Psychol Psychiatry :9-. Mc Burnett K, Pfiffner LJ, Willcutt E ve ark. (999) Experimental cross- validation of DSM-IV types of attention-deficit/hyperactivity disorder. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry; ():-. Mitsis EM, Mckay KE, Schulz Kpve ark. () Parentteacher concordance for DSM-IV attention deficit/hiperactivity disorder in a clinic-refered sample. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry; ():-. 8

9 YBD de anne ve ö retmen verilerinin uyumu Schaughency EA, Rothlind J (99) Assessment and classification of attention deficit hiperactivity disorders. Sch Psychol Rev :8-. Sharp WS, Walter JM, Marsh WL ve ark. (999) ADHD in girls; clinical comparability of a research sample. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry; :-. fienol S (99) Dikkat eksikli i y k c davran fl bozukluklar n n klinik özellikleri, ayr grup ve di er DSM-IV tan lar yla birliktelikleri, risklerin ve tedavi e ilimlerinin belirlenmesi. Çocuk psikiyatrisi uzmanl k tezi GÜTF Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dal, Ankara. Turgay A, Gordon E, Vigdor M ve ark. (99) ADHD and comorbidity in the study group. Abstract published in the APA Annual Meeting s New Research Section, Washington DC. Turgay A (995) Çocuk ve Ergenlerde Davran m Bozukluklar için DSM-IV e Dayal Tarama ve De erlendirme Ölçe i (yay nlanmam fl ölçek) ntegrative Therapy nstitute Toronto, Kanada. Weiler MD, Bellinger D, Marmorj D ve ark. (999) Mother and teacher reports of ADHD symptoms:-. Wolraich ML, Hannah JN, Pinnock TY, ve ark. (99) Comparison of diagnostic criteria for ADHD in countrywide saple. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry; 5:-. D KKAT LOGO G RECEK ÖDÜLÜ Çocuk ve Gençlik Ruh Sa l Dergisi Yay n Kurulu, ülkemizde çocuk ve ergen ruh sa l alan nda yap lan çal flmalar desteklemek, özellikle genç meslekdafllar nitelikli yay n yapma konusunda yüreklendirmek amac yla, 995 y l ndan bafllayarak, her y l o y l kapsayan yaz lar aras ndan bir yaz ya ödül verilmesini kararlaflt rm flt r. Ödül için seçilecek yaz lar, araflt rma yaz lar, özgün olgu sunumlar ya da kapsaml ve özgün görüfllere yer veren gözden geçirme yaz lar aras ndan belirlenecektir. Ödül alan yaz, her y l, Çocuk ve Ergen Ruh Sa l Kongresinde duyurulacakt r. SEÇ C KURUL : Prof. Dr. Cahide Ayd n Prof. Dr. Saynur Canat Prof. Dr. Füsun Çuhadaro lu Prof. Dr. Bahar Gökler Psk. Prof. Dr. Ferhunde Öktem Psk. Prof. Dr. Ayfle Yal n 85

D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U TANISI KONULAN B R KL N K ÖRNEKLEMDE YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARI VE ÖZGÜL Ö RENME BOZUKLUKLARI

D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U TANISI KONULAN B R KL N K ÖRNEKLEMDE YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARI VE ÖZGÜL Ö RENME BOZUKLUKLARI D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U TANISI KONULAN B R KL N K ÖRNEKLEMDE YIKICI DAVRANIfi BOZUKLUKLARI VE ÖZGÜL Ö RENME BOZUKLUKLARI Ayhan B LG Ç*, Birim Günay KILIÇ**, Ka an GÜRKAN**, Ayla AYSEV***

Detaylı

Tablo 2.1. Denetim Türleri. 2.1.Denetçilerin Statülerine Göre Denetim Türleri

Tablo 2.1. Denetim Türleri. 2.1.Denetçilerin Statülerine Göre Denetim Türleri 2 DENET M TÜRLER 2.DENET M TÜRLER Denetim türleri de iflik ölçütler alt nda s n fland r labilmektedir. En yayg n s n fland rma, denetimi kimin yapt na ve denetim sonunda elde edilmek istenen faydaya (denetim

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

Burcu Çakaloz*, Aynur Pekcanlar Akay**, Türkan Günay**

Burcu Çakaloz*, Aynur Pekcanlar Akay**, Türkan Günay** Karfl t Olma Karfl Gelme Bozuklu unun Efllik Etti i ve Etmedi i Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Tan l Çocuklar n Davran flsal Sorunlar, Ders Baflar s ve Akran liflkileri, Aç s ndan De erlendirilmesi

Detaylı

K FARKLI KÜLTÜRDE D KKAT EKS KL AfiIRI HAREKETL L K BOZUKLU U VE KARfiI GELME BOZUKLU U BEL RT LER N N KARfiILAfiTIRILMASI

K FARKLI KÜLTÜRDE D KKAT EKS KL AfiIRI HAREKETL L K BOZUKLU U VE KARfiI GELME BOZUKLU U BEL RT LER N N KARfiILAfiTIRILMASI K FARKLI KÜLTÜRDE D KKAT EKS KL AfiIRI HAREKETL L K BOZUKLU U VE KARfiI GELME BOZUKLU U BEL RT LER N N KARfiILAfiTIRILMASI Hakan Erman*, Bedriye Öncü**, Tümer Türkbay***, Özlem Erman*, Teoman Söhmen****,

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Ayaktan zlenen Olgulardan DEHB ve/veya ÖÖB Tan s Konan Çocuklar n WISC-R Testi Sonuçlar n n Karfl laflt r lmas

Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Ayaktan zlenen Olgulardan DEHB ve/veya ÖÖB Tan s Konan Çocuklar n WISC-R Testi Sonuçlar n n Karfl laflt r lmas Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Ayaktan zlenen Olgulardan DEHB ve/veya ÖÖB Tan s Konan Çocuklar n WISC-R Testi Sonuçlar n n Karfl laflt r lmas Nilgün ÖNG DER*, Burak BAYKARA**, Aynur Pekcanlar Akay***

Detaylı

Araflt rma Makalesi / Research Article 119

Araflt rma Makalesi / Research Article 119 Araflt rma Makalesi / Research Article 119 DOI: 10.4274/npa.y5794 Genel Psikiyatri Poliklini inde Eriflkin Dikkat Eksikli i-hiperaktivite Bozuklu u S kl ve Dikkat Eksikli i-hiperaktivite Bozuklu una Efllik

Detaylı

Türk Psikiyatri Dergisi 2005; 16(1):21-28. Dr. Birim Günay KILIÇ 1, Dr. Şahnur ŞENER 2

Türk Psikiyatri Dergisi 2005; 16(1):21-28. Dr. Birim Günay KILIÇ 1, Dr. Şahnur ŞENER 2 Türk Psikiyatri Dergisi 2005; 16(1):21-28 Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocuklarda Karş t Olma-Karş Gelme Bozukluğu/Davran ş Bozukluğu Eş Hastalan m nda Aile İşlevleri ve Psikososyal Değişkenlerin

Detaylı

OKUL ÇA I ÇOCUKLARI Ç N DUYGULANIM BOZUKLUKLARI VE fi ZOFREN GÖRÜfiME Ç ZELGES -fi MD VE YAfiAM BOYU fiekl - TÜRKÇE UYARLAMASININ GEÇERL K VE GÜVEN RL

OKUL ÇA I ÇOCUKLARI Ç N DUYGULANIM BOZUKLUKLARI VE fi ZOFREN GÖRÜfiME Ç ZELGES -fi MD VE YAfiAM BOYU fiekl - TÜRKÇE UYARLAMASININ GEÇERL K VE GÜVEN RL OKUL ÇA I ÇOCUKLARI Ç N DUYGULANIM BOZUKLUKLARI VE fi ZOFREN GÖRÜfiME Ç ZELGES -fi MD VE YAfiAM BOYU fiekl - TÜRKÇE UYARLAMASININ GEÇERL K VE GÜVEN RL Bahar Gökler *, Fatih Ünal *, Berna Pehlivantürk **,

Detaylı

Üniversite öğrencilerinde kendilerinin bildirdikleri dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtilerinin değerlendirilmesi

Üniversite öğrencilerinde kendilerinin bildirdikleri dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtilerinin değerlendirilmesi 88 Üniversite öğrencilerinde kendilerinin bildirdikleri DEHB belirtilerinin değerlendirilmesi Üniversite öğrencilerinde kendilerinin bildirdikleri dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu belirtilerinin

Detaylı

Celale Özcan*, Fahriye Oflaz**, Tümer Türkbay***

Celale Özcan*, Fahriye Oflaz**, Tümer Türkbay*** D KKAT EKS KL AfiIRI HAREKETL L K BOZUKLU U VE B N fi K KARfiIT OLMA - KARfiI GELME BOZUKLU U OLAN ÇOCUKLARIN ANNE-BABALARININ EMPAT DÜZEYLER N N KARfiILAfiTIRILMASI Celale Özcan*, Fahriye Oflaz**, Tümer

Detaylı

Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Tan s Konan Çocuk ve Ergenlerde Efl Tan lar ve Sosyodemografik Özellikler

Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Tan s Konan Çocuk ve Ergenlerde Efl Tan lar ve Sosyodemografik Özellikler ARAfiTIRMA Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Tan s Konan Çocuk ve Ergenlerde Efl Tan lar ve Sosyodemografik Özellikler Evrim Aktepe Yard. Doç.Dr., Süleyman Demirel Üniversitesi T p Fakültesi Çocuk

Detaylı

GÖRÜfiLER. Uzm. Dr. Özlem Erman

GÖRÜfiLER. Uzm. Dr. Özlem Erman GÖRÜfiLER Uzm. Dr. Özlem Erman Son y llarda dünyadaki h zl teknolojik geliflmeye paralel olarak t p alan nda da h zl bir de iflim yaflanmakta, neredeyse her gün yeni tan, tedavi yöntemleri, yeni ilaçlar

Detaylı

Araştırma. Burcu ÇAKALOZ 1, Aynur PEKCANLAR AKAY 2, Ece BÖBER 3, Neslihan EMİNAĞAOĞLU 2, Türkan GÜNAY 4

Araştırma. Burcu ÇAKALOZ 1, Aynur PEKCANLAR AKAY 2, Ece BÖBER 3, Neslihan EMİNAĞAOĞLU 2, Türkan GÜNAY 4 149 Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu Eşlik Eden Veya Etmeyen Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanısı Alan Puberte Öncesi Erkek Olgularda Aile İşlevlerinin Değerlendirilmesi EVALUATION OF FAMILY

Detaylı

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 T bbi At k Kontrolü P80-P82 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 P80 Son Dört Y ll k Kontamine Kesici Delici Alet Yaralanmalar Sürveyans Melek Meltem Göksel, Özgül Taflp nar, Fatma

Detaylı

D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN OKUL ÖNCES ÇOCUKLARDA OT ST K BEL RT LER

D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN OKUL ÖNCES ÇOCUKLARDA OT ST K BEL RT LER Yeni Symposium 39 (3): 121-125, 2001 D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN OKUL ÖNCES ÇOCUKLARDA OT ST K BEL RT LER Dr. Yalç n GÜZELHAN*, Mücahit ÖZTÜRK**, Dr. Salih ZORO LU***, Dr. Burçin ACAR*,

Detaylı

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*)

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) Amaç Madde 1. Bu Esaslar, kurulufllar n teknolojik AR-GE yapma yetene inin TÜB TAK taraf ndan de erlendirilmesine iliflkin usul ve esaslar belirlemektedir. Kapsam

Detaylı

ÇOCUK PSİKYATRİSİ KONSÜLTASYON VE STAJ PROGRAMI

ÇOCUK PSİKYATRİSİ KONSÜLTASYON VE STAJ PROGRAMI ÇOCUK PSİKYATRİSİ KONSÜLTASYON VE STAJ PROGRAMI Programın Amacı: Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Konsültasyon ve Staj Programı nın amacı, asli olarak bilimsel bilgi ve mesleki etik kuralları gözeterek ruh

Detaylı

Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Dikkat Eksikli i ve Afl r Hareketlilik Yak nmas le De erlendirilen Hastalar n Psikososyal Geliflim Özellikleri

Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Dikkat Eksikli i ve Afl r Hareketlilik Yak nmas le De erlendirilen Hastalar n Psikososyal Geliflim Özellikleri Bir Çocuk Psikiyatrisi Poliklini inde Dikkat Eksikli i ve Afl r Hareketlilik Yak nmas le De erlendirilen Hastalar n Psikososyal Geliflim Özellikleri Fatma Varol Tafl*, F. Neslihan nal Emiro lu**, Aynur

Detaylı

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri BÖLÜM 1 YÖNTEM Bu çal flma 11, 13 ve 15 yafllar ndaki gençlerin sa l k durumlar ve sa l k davran fllar n saptamay hedefleyen, kesitsel tan mlay c ve çok uluslu Health Behavior in School Aged Children,

Detaylı

Çocuk ve Ergen Ruh Sa l Klini ine Baflvuran Ergen Hastalar n Özellikleri

Çocuk ve Ergen Ruh Sa l Klini ine Baflvuran Ergen Hastalar n Özellikleri Çocuk ve Ergen Ruh Sa l Klini ine Baflvuran Ergen Hastalar n Özellikleri Uz. Dr. Gonca ÇEL K*, Yrd. Doç. Dr. Ayflegül TAH RO LU*, Prof. Dr. Ayfle AVCI*, Doç. Dr. Gülflah SEYDAO LU** Bu araflt rma XVII.

Detaylı

Öz: Bu araştırmanın amacı, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği (BESÖ) Bölümü

Öz: Bu araştırmanın amacı, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği (BESÖ) Bölümü Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü Öğrencilerinin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Belirtilerinin, Akademik Başarı ve Bazı Parametrelerle İlişkisinin İncelenmesi Mustafa ATLI 1, Gökhan YAŞAR

Detaylı

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Devrim ÖZDEM R ALICI * Özet Bu ara t rmada 2002-2003

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

Vanderbilt Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Aile Değerlendirme Ölçeği Türkçe Uyarlama Çalışması

Vanderbilt Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Aile Değerlendirme Ölçeği Türkçe Uyarlama Çalışması Gaziantep University Journal of Social Sciences (http://jss.gantep.edu.tr) 2013 12(3):385-401 ISSN: 1303-0094 Vanderbilt Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Aile Değerlendirme Ölçeği Türkçe Uyarlama

Detaylı

Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme

Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası nın (DÖYAS) Türkçe Versiyonu: Geçerlik ve Güvenirlik Değerlendirme Yrd. Doç. Dr. Ayfer Bayındır Çevik Doç. Dr. Şeyda Özcan Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.11 De erlemelerin Gözden Geçirilmesi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.11 De erlemelerin Gözden Geçirilmesi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.11 De erlemelerin Gözden Geçirilmesi 1.0 Girifl 1.1 Bir de erlemenin gözden geçirilmesi, tarafs z bir hüküm ile bir De erleme Uzman n n çal flmas n

Detaylı

MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BAZI SOSYODEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERE GÖRE BENLİK SAYGISI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BAZI SOSYODEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERE GÖRE BENLİK SAYGISI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI DOI:10.7816/sed-01-02-05 MÜZİK ÖĞRETMENİ ADAYLARININ BAZI SOSYODEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERE GÖRE BENLİK SAYGISI DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Arş. Gör. Dr. H. Onur KÜÇÜKOSMANOĞLU 1 ÖZET Araştırmada müzik öğretmeni

Detaylı

Fevzi Pafla Cad. Dr. Bar fl Ayd n. Virgül (,) 2. Baz k saltmalar n sonuna konur.

Fevzi Pafla Cad. Dr. Bar fl Ayd n. Virgül (,) 2. Baz k saltmalar n sonuna konur. 2. Baz k saltmalar n sonuna konur. Dr. Bar fl Ayd n Fevzi Pafla Cad. 3. Say lardan sonra s ra bildirmek için konur. Sonucu ilân ediyorum: 1. Ali, 2. Kemal, 3. Can oldu. Hepsini tebrik ederim. Virgül (,)

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ 1. ADI SOYADI: NESLİM GÜVENDEĞER DOKSAT 2. DOĞUM TARİHİ: 15.01.1969 3. UNVANI: ÇOCUK PSİKİYATRİSİ UZMANI 4.

ÖZGEÇMİŞ 1. ADI SOYADI: NESLİM GÜVENDEĞER DOKSAT 2. DOĞUM TARİHİ: 15.01.1969 3. UNVANI: ÇOCUK PSİKİYATRİSİ UZMANI 4. ÖZGEÇMİŞ 1. ADI SOYADI: NESLİM GÜVENDEĞER DOKSAT 2. DOĞUM TARİHİ: 15.01.1969 3. UNVANI: ÇOCUK PSİKİYATRİSİ UZMANI 4. ÖĞRENİM DURUMU: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi 9 Eylül Üniversitesi

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.8 Finansal Raporlama çin Maliyet Yaklafl m

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.8 Finansal Raporlama çin Maliyet Yaklafl m Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.8 Finansal Raporlama çin Maliyet Yaklafl m 1.0 Girifl 1.1 Bu K lavuz Notu nun (KN) amac finansal raporlama için De erleme Raporu nu kullananlar ve haz rlayanlar Uluslararas

Detaylı

Epidemiyolojik çalışmalar belirli bir hastalığın toplumda dağılımını ve bu hastalıkla. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Epidemiyolojisi

Epidemiyolojik çalışmalar belirli bir hastalığın toplumda dağılımını ve bu hastalıkla. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Epidemiyolojisi DERLEME Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Epidemiyolojisi Taciser UYSAL ÖZASLAN, a Öznur BİLAÇ b a Isparta Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi, Isparta b Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

YARGITAY 2. HUKUK DA RES

YARGITAY 2. HUKUK DA RES YARGITAY 2. HUKUK DA RES 2674 STANBUL BAROSU DERG S Cilt: 81 Say : 6 Y l 2007 YARGITAY 2. HUKUK DA RES E: 2005/20742 K: 2006/5715 T: 18.04.2006 M RASÇILIK SIFATI M RASIN NT KAL ZAMAN YÖNÜNDEN UYGULANACAK

Detaylı

Ara rma, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba

Ara rma, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba 1.1 Ara rman n Amac Ara rmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geli tirme Daire Ba kanl na ba olarak hizmet vermekte olan; 1. Bütçe ve Performans Program ube Müdürlü ü 2. Stratejik Yönetim ve Planlama

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN DEHB başlıca 3 alanda bozulmayı içerir: 1) Dikkat eksikliği 2) Hiperaktivite 3) Dürtüsellik Dikkat eksikliği

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler Kurul, komisyon ve ekiplerin oluşturulması MADDE 107- (1) Okullarda, eğitim, öğretim ve yönetim etkinliklerinin verimliliğinin sağlanması, okul ve çevre işbirliğinin

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

UÜ-SK ORGAN VE DOKU NAKLİ PROSEDÜRÜ

UÜ-SK ORGAN VE DOKU NAKLİ PROSEDÜRÜ Rev. No : 01 Rev.Tarihi : 13 Haziran 2012 1/ 1. Amaç: UÜ-SK da organ ve doku nakli hizmetlerinden yararlanacak hastaların ve/veya canlı vericilerinin başvuru kriterlerinin ve organ bekleme listelerine

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

DEHB VE SUÇ. Bana bulaşmak istemezsin.ben de otoriteye karşı saygı eksikliği varmış! Prof. Dr. Bengi SEMERCİ

DEHB VE SUÇ. Bana bulaşmak istemezsin.ben de otoriteye karşı saygı eksikliği varmış! Prof. Dr. Bengi SEMERCİ Bana bulaşmak istemezsin.ben de otoriteye karşı saygı eksikliği varmış! Prof. Dr. Bengi SEMERCİ AÇIKLAMA 2011-2012 Araştırmacı: YOK Danışman: Lily, Johnson Konuşmacı: Lily, Johnson En çok tartışılmaya

Detaylı

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu

Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu OLGU SUNUMU Çocuk Ýstismarýna Birimler Arasý Yaklaþým: Bir Olgu Sunumu Multidisciplinary Approach to Child Abuse: A Case Report Muhammed Ayaz 1, Ayþe Burcu Ayaz 1 1 Uz.Dr., Sakarya Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

Ergenlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Sıklığının Araştırılması ARAŞTIRMA

Ergenlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Sıklığının Araştırılması ARAŞTIRMA ARAŞTIRMA Zuhal Uyan 1 A. Gülsen Ceyhun Peker 2 A. Selda Tekiner 2 Betül Ulukol 3 1 Aile Hekimliği Uzmanı Gölpazarı Devlet Hastanesi Gölpazarı-Bilecik 2 Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Kuruluş : 27 Ekim 1989 Adres : Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Kampüsü Dikimevi - Ankara Tel : 363 03 26-363 03 27 ANKARA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

L SE Ö RENC LER N N SINAV KAYGISI DÜZEY ÜZER NE SINAV KAYGISI LE BAfiAÇIKMA E T M N N ETK S *

L SE Ö RENC LER N N SINAV KAYGISI DÜZEY ÜZER NE SINAV KAYGISI LE BAfiAÇIKMA E T M N N ETK S * Kriz Dergisi 13 (2): 35-42 L SE Ö RENC LER N N SINAV KAYGISI DÜZEY ÜZER NE SINAV KAYGISI LE BAfiAÇIKMA E T M N N ETK S * F. Adana**, N. Kaya*** ÖZET S nav kayg s birçok ö renci için akademik yaflamlar

Detaylı

INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS. Key words: Exclusive breastfeeding, health education, breastfeeding

INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS. Key words: Exclusive breastfeeding, health education, breastfeeding Türk Aile Hek Derg 1998; 2(3): 125-129 TEK BAfiINA ANNE SÜTÜ LE BESLENME SÜRES N N ANNE E T M LE UZATILMASI INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS Erdal Koç, 1 Arkan

Detaylı

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM 1. Açıklama 1.1.Proje Ortaklarının Adları: Uzman Klinik Psikolog Özge Yaren YAVUZ ERDAN, Uzman Klinik Psikolog Elvan DEMİRBAĞ, Uzman Klinik Psikolog Nilay KONDUZ 1.2.Nihai

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu: Alt tipleri*

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu: Alt tipleri* Yolga Tahiroğlu ve ark. 5 Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu: Alt tipleri* Ayşegül YOLGA TAHİROĞLU, 1 Ayşe AVCI, 2 Sunay FIRAT, 3 Gülşah SEYDAOĞLU 4 ÖZET Amaç: Bu çalışmada 2002-2003 öğretim yılı

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 İÇİNDEKİLER Bölüm 1 Giriş 1 Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 Normal Dışı Davramışları Belirlemede Öznellik 2 Gelişimsel Değişimlerin Bir Bireyin Davranışsal ve Duygusal Dengesi Üzerindeki

Detaylı

GENEL BİYOLOJİ UYGULAMALARINDA AKADEMİK BAŞARI VE KALICILIĞA CİNSİYETİN ETKİSİ

GENEL BİYOLOJİ UYGULAMALARINDA AKADEMİK BAŞARI VE KALICILIĞA CİNSİYETİN ETKİSİ Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Yıl:2003 (2) Sayı:14 63 GENEL BİYOLOJİ UYGULAMALARINDA AKADEMİK BAŞARI VE KALICILIĞA CİNSİYETİN ETKİSİ Arş.Gör.Esra ÖZAY* Arş.Gör.Dr.İjlal OCAK* Gürbüz OCAK**

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet Haberal, Uluslararas Bilimsel Çal flma S n rlar n Geniflletiyor

Prof. Dr. Mehmet Haberal, Uluslararas Bilimsel Çal flma S n rlar n Geniflletiyor Prof. Dr. Mehmet Haberal, Uluslararas Bilimsel Çal flma S n rlar n Geniflletiyor Prof. Dr. Mehmet Haberal, geçen ay yapt görüflmeler ve anlaflmalar sonunda Baflkent Üniversitesi nin uluslararas çal flma

Detaylı

ÜN TE KES RLERDEN ALANLARA. Kesirleri Tan yal m. Basit Kesirler

ÜN TE KES RLERDEN ALANLARA. Kesirleri Tan yal m. Basit Kesirler . ÜN TE KES RLERDEN ALANLARA. Kesirleri Tan yal m Basit Kesirler. Afla daki flekillerde boyal k s mlar gösteren kesirleri örnekteki gibi yaz n z. tane............. Afla daki flekillerin belirtilen kesir

Detaylı

YÖNETMELİK. a) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişiyi,

YÖNETMELİK. a) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişiyi, 27 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28246 Bingöl Üniversitesinden: YÖNETMELİK BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ ÇOCUK ARAŞTIRMA VE REHBERLİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARIN ANNE BABALARINDA PSİKOLOJİK BELİRTİLER VE AİLE İŞLEVSELLİĞİ

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARIN ANNE BABALARINDA PSİKOLOJİK BELİRTİLER VE AİLE İŞLEVSELLİĞİ DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARIN ANNE BABALARINDA PSİKOLOJİK BELİRTİLER VE AİLE İŞLEVSELLİĞİ Cem GÖKÇEN*, Esin ÖZATALAY**, E. Çığıl FETTAHOĞLU*** ÖZET Amaç: Bu çalışma Dikkat Eksikliği

Detaylı

Ankara Bölgesinde Sa l kl Bireylerde HAV, HBV, HCV Seropozitifli inin Yafl ve Cinsiyete Göre Da l m

Ankara Bölgesinde Sa l kl Bireylerde HAV, HBV, HCV Seropozitifli inin Yafl ve Cinsiyete Göre Da l m HAV, HBV, HCV Seropozitifli inin Yafl ve Cinsiyete Göre Da l m Halil KURT 1, smet BATTAL 2, Osman MEM KO LU 1, Ayflegül YEfi LKAYA 1, Emin TEKEL 1 1 Ankara Üniversitesi T p Fakültesi, Klinik Bakteriyoloji

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Psikostimulan laç Tedavisi Alan Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Olan Çocuklarda Kiflileraras Sorun Çözme E itiminin Katk lar

Psikostimulan laç Tedavisi Alan Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Olan Çocuklarda Kiflileraras Sorun Çözme E itiminin Katk lar Araflt rmalar / Original Papers Psikostimulan laç Tedavisi Alan Dikkat Eksikli i Hiperaktivite Bozuklu u Olan Çocuklarda Kiflileraras Sorun Çözme E itiminin Katk lar Celale Tangül Özcan 1, Fahriye Oflaz

Detaylı

K z Ergenlerin Ergenlik Fizyolojisine liflkin Bilgi Düzeyleri (Manisa Örne i)

K z Ergenlerin Ergenlik Fizyolojisine liflkin Bilgi Düzeyleri (Manisa Örne i) K z Ergenlerin Ergenlik Fizyolojisine liflkin Bilgi Düzeyleri (Manisa Örne i) Öğr.Gör. Saliha ALTIPARMAK* Yrd. Doç. Dr. Gülten KARADENİZ* Betül ADIGÜZEL** Gülden ÖZATEŞ** Esra GÖK** Özet Araştırmanın amacı;

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

HALK EĞİTİMİ MERKEZLERİ ETKİNLİKLERİNİN YÖNETİMİ *

HALK EĞİTİMİ MERKEZLERİ ETKİNLİKLERİNİN YÖNETİMİ * HALK EĞİTİMİ MERKEZLERİ ETKİNLİKLERİNİN YÖNETİMİ * Doç. Dr. Meral TEKİN ** Son yıllarda halk eğitimi, toplumdaki öneminin giderek artmasına koşut olarak, önemli bir araştırma alanı olarak kabul görmeye

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

ÇOCUK VE ERGENLERDE DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNUN SOSYO-DEMOGRAFİK OLARAK İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA: ARDAHAN ÖRNEĞİ

ÇOCUK VE ERGENLERDE DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNUN SOSYO-DEMOGRAFİK OLARAK İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA: ARDAHAN ÖRNEĞİ Erdem ve Pak Araştırma ÇOCUK VE ERGENLERDE DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNUN SOSYO-DEMOGRAFİK OLARAK İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA: ARDAHAN ÖRNEĞİ An Investigation of Attention Deficit Hyperactivity

Detaylı

9. Uluslararas Ceza Hukuku Kongresi (Lahey, 23-30 A ustos 1964)

9. Uluslararas Ceza Hukuku Kongresi (Lahey, 23-30 A ustos 1964) 9. Uluslararas Ceza Hukuku Kongresi (Lahey, 23-30 A ustos 1964) Çeviren Av. Aysun Dalk l ç * Konular: 1. Tekerrür ve birden fazla suç ifllenmesi d fl ndaki a rlat c nedenler 2. Aileye ve cinsel dokunulmazl

Detaylı

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER Bülent SEZG N* 1-G R fi Katma de er vergisinde vergilendirme dönemi, 3065 Say l Katma De- er Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin 1

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

2. 1. SAYILARIN GÜCÜ. ALIfiTIRMALAR VE PROBLEMLER 1. Afla da onluk taban bloklar yla modellenen say lar yaz n z ve okuyunuz.

2. 1. SAYILARIN GÜCÜ. ALIfiTIRMALAR VE PROBLEMLER 1. Afla da onluk taban bloklar yla modellenen say lar yaz n z ve okuyunuz. 2. 1. SAYILARIN GÜCÜ ALIfiTIRMALAR VE PROBLEMLER 1. Afla da onluk taban bloklar yla modellenen say lar yaz n z ve okuyunuz. 100 10 1 25 2. Yüzlük kartlar boyayarak afla daki say lar gösteriniz. Örnek 176

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve altı-on yaş grubunda tanı konan çocuklarla karşılaştırılması

Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve altı-on yaş grubunda tanı konan çocuklarla karşılaştırılması 48 Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve Ergenlik döneminde DEHB bozukluğu tanısı konan bir grubun özellikleri ve altı-on yaş grubunda tanı konan çocuklarla karşılaştırılması

Detaylı

MET LFEN DATIN D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN ÇOCUKLARDA D KKAT VE YÜRÜTÜCÜ filevler ÜZER NE ETK S : B R OLGU SER S

MET LFEN DATIN D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN ÇOCUKLARDA D KKAT VE YÜRÜTÜCÜ filevler ÜZER NE ETK S : B R OLGU SER S MET LFEN DATIN D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU U OLAN ÇOCUKLARDA D KKAT VE YÜRÜTÜCÜ filevler ÜZER NE ETK S : B R OLGU SER S Ifl k KARAKAYA*, Özlem YILDIZ ÖÇ**, fiahika G. fi fimanlar**, Nursu ÇAKIN

Detaylı

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU Bülent SEZG N* 1-G R fi: Bilindi i üzere 3065 say l Katma De er Vergisi Kanununun Verginin konusunu teflkil eden ifllemler bafll

Detaylı

Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri

Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri Akreditasyon Çal malar nda Temel Problemler ve Organizasyonel Bazda Çözüm Önerileri Prof.Dr. Cevat NAL Selçuk Üniversitesi Mühendislik-Mimarl k Fakültesi Dekan Y.Doç.Dr. Esra YEL Fakülte Akreditasyon Koordinatörü

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

Burcu Çakaloz, Aynur Pekcanlar Akay, Ece Böber

Burcu Çakaloz, Aynur Pekcanlar Akay, Ece Böber Araflt rmalar/researches Dikkat eksikli i hiperaktivite bozuklu u ve efllik eden karfl t olma karfl gelme bozuklu u olan prepubertal erkek çocuklarda plazma kortizol düzeylerinin de erlendirilmesi Dikkat

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN SAYLAR Do al Say lar Parças ve fl n 6. SNF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YLLK PLAN Süre/ KAZANMLAR Ders AÇKLAMALAR 1. Do al say larla ifllemler yapmay gerektiren problemleri çözer ve kurar. Do al say

Detaylı

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirtiler, Tanýlar ve Tanýya Yönelik Ýncelemeler

Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirtiler, Tanýlar ve Tanýya Yönelik Ýncelemeler ARAÞTIRMA Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniðine Baþvuran Hastalarda Belirtiler, Tanýlar ve Tanýya Yönelik Ýncelemeler Þahbal Aras 1, Gülþen Ünlü 2, Fatma Varol Taþ 3 1 Yrd.Doç.Dr., 3 Uz.Dr., Dokuz

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

SÜRES NASIL HESAP ED MEL D R?

SÜRES NASIL HESAP ED MEL D R? HAKEMS Z YAZILAR MAL PART T ME ÇALIfiMALARDA DENEME SÜRES NASIL HESAP ED MEL D R? I. Girifl: Erol GÜNER * Sürekli bir ifl sözleflmesi ile ifle giren iflçi, ifli, iflvereni ve iflyerindeki iflçileri tan

Detaylı

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ

BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ BİREYSEL SES EĞİTİMİ ALAN ÖĞRENCİLERİN GELENEKSEL MÜZİKLERİMİZİN DERSTEKİ KULLANIMINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE BEKLENTİLERİ Dr. Ayhan HELVACI Giriş Müzik öğretmeni yetiştiren kurumlarda yapılan eğitim birçok disiplinlerden

Detaylı

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan Çocuk ve Ergenlerde Eşlik Eden Psikiyatrik Bozukluklar

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan Çocuk ve Ergenlerde Eşlik Eden Psikiyatrik Bozukluklar 114 Araştırma Makalesi / Re se arch Ar tic le Doi: 10.4274/npa.y6125 Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan Çocuk ve Ergenlerde Eşlik Eden Psikiyatrik Bozukluklar Psychiatric Comorbidity in Children

Detaylı

lkö retim Okulu Ortaö retim Dönemindeki Çocuklarda Sosyal Fobinin Araflt r lmas

lkö retim Okulu Ortaö retim Dönemindeki Çocuklarda Sosyal Fobinin Araflt r lmas Çocuk Dergisi 8(2):102-107, 2008 lkö retim Okulu Ortaö retim Dönemindeki Çocuklarda Sosyal Fobinin Araflt r lmas Fadime ÜSTÜNER TOP *, Bar fl KAYA *, H. Sibel GÜNDÜZ ** lkö retim Okulu Ortaö retim Dönemindeki

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

GEOMETR K fiek LLER. Bunlar biliyor musunuz? Yüzey: Bir varl n d fl ve genifl bölümleri. yüzey. Düz: Yüzeyinde girinti, ç k nt olmayan.

GEOMETR K fiek LLER. Bunlar biliyor musunuz? Yüzey: Bir varl n d fl ve genifl bölümleri. yüzey. Düz: Yüzeyinde girinti, ç k nt olmayan. GEOMETR K fiek LLER Bunlar biliyor musunuz? Yüzey: Bir varl n d fl ve genifl bölümleri. yüzey yüzey Düz: Yüzeyinde girinti, ç k nt olmayan. yüzey Küre: Tek yüzeyli cisim. Küp: Birbirine eflit alt yüzeyi

Detaylı

ZARLARLA OYNAYALIM. Önden = = + = Arkadan = = + + = = + + =

ZARLARLA OYNAYALIM. Önden = = + = Arkadan = = + + = = + + = ZARLARLA OYNAYALIM Zar kullanarak toplama ve ç karma ifllemleri yapabiliriz. Zarda karfl l kl iki yüzdeki say lar n toplam daima 7 dir. Zarda 2 gözüküyorsa karfl s ndaki yüzeyin 7 2 = 5 oldu unu bulabilirsiniz.

Detaylı

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 215 ROMANYA LE BULGAR STAN IN AB YE EKONOM K ENTEGRASYONU Yrd. Doç. Dr. Mesut EREN stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 1. Girifl Avrupa Birli i nin 5. ve son genifllemesi 2004 y l nda 10 Orta ve Do u

Detaylı

PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU ETİK YÖNERGE TASLAĞI. GEREKÇE: TTB UDEK kararı gereğince, Federasyon Yönetim

PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU ETİK YÖNERGE TASLAĞI. GEREKÇE: TTB UDEK kararı gereğince, Federasyon Yönetim PATOLOJİ DERNEKLERİ FEDERASYONU ETİK YÖNERGE TASLAĞI GEREKÇE: TTB UDEK kararı gereğince, Federasyon Yönetim Kurulunun önerileri doğrultusunda bu çalışma yapılmıştır. GENEL KONULAR: Madde 1.Tanım: 1.1.

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

Farklı çalışmalarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu nda Metilfenidat ve Benlik Saygısı

Farklı çalışmalarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu nda Metilfenidat ve Benlik Saygısı Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu nda Metilfenidat ve Benlik Saygısı Dr. Mücahit Öztürk 1, Dr. Kemal Sayar 2, Dr. Ümran Tüzün 2, Dr. Sema Tanrıöver Kandil 3 ÖZET: D KKAT EKS KL H PERAKT V TE BOZUKLU

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı