PARTİKÜL TAKVİYELİ DEMİR ESASLI FeCu-C MALZEMENİN AŞINMA VE MEKANİK ÖZELLİKLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PARTİKÜL TAKVİYELİ DEMİR ESASLI FeCu-C MALZEMENİN AŞINMA VE MEKANİK ÖZELLİKLERİ"

Transkript

1 PARTİKÜL TAKVİYELİ DEMİR ESASLI FeCu-C MALZEMENİN AŞINMA VE MEKANİK ÖZELLİKLERİ Bekir Sadık ÜNLÜ 1 Enver ATİK 2 Cem ÇÖLLÜ 3 ÖZET Bu çalışmada, toz metalurjisi yöntemiyle üretilen demir esaslı malzemelerin aşınma ve mekanik özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla demir-bakır-grafit, demir-bakırgrafit-alüminyum oksit ve demir-bakır-grafit-silisyum karbür tozları homojen karışım sağlanacak şekilde karıştırılmıştır. Demir-bakır-grafit tozları sabit tutulurken, alüminyum oksit ve silisyum karbür miktarları % 3 ve % 6 oranında arttırılmıştır. 360 MPa basınçta preslenen malzemeler 1100 o C de azot atmosferinde sinterlenmiştir. Sinterlenmiş numuneler üzerinde optik mikroskop incelemeler, sertlik ölçümleri, çekme, basma, eğme ve aşınma deneyleri uygulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Toz Metalurjisi, Demir Malzeme, Aşınma, Mekanik Özellik ABSTRACT In this study, wear and mechanical properties of the ferrous based materials were investigated produced by powder metallurgy method. For this aim, ferrous-coppergraphite, ferrous-copper-graphite aluminum oxide and ferrous-copper-graphite silicon oxide carbide were mixed homogeneously in specific amounts. While ferrous-copper-graphite was set to fixed amount aluminum oxide and silicon carbide were increased by % 3 and % 6, respectively. The materials were pressed at 360 MPa press and sintered for 30 minutes in 1100 o C nitrogen atmosphere. Sintered samples were applied to optic microscope evaluations, hardness measurements and tensile, pressure, bending and wear tests. Keywords: Powder Metalurgy, Ferrous Material, Wear, Mechanical Properties 1.GİRİŞ Toz metalurjisi malzeme üretiminde kullanılan üretim yöntemlerinden birisidir. Yöntemin başlangıç malzemesi en genel tanımıyla tozdur. Söz konusu olan bu toz malzeme metal alaşımı, saf metal karışımı veya seramik tozu olabilir. Metal malzeme 1 Arş. Gör. Dr. Celal Bayar Üniversitesi, Müh. Fak., Mak. Müh. Böl. Muradiye/MANİSA 2 Yrd. Doç. Dr. Celal Bayar Üniversitesi, Müh. Fak., Mak. Müh. Böl. Muradiye/MANİSA 3 Mak. Yük. Müh., Türk Telekom, MANİSA I

2 yapımında ya ön alaşımlandırılmış toz ya da element toz karışımı kullanılır. Toz metalurijisi metal seramik tozların üretimi ve bu tozların mekanik ve termik etkilerle birleştirilerek parça üretimini amaçlar. Bu yöntem döküm, talaşlı ve talaşsız şekillendirme, kaynak gibi imal yöntemleri arasında döküm yöntemi kadar eski; uygulama açısından ise bu yöntemlerden daha yenidir. Ergime sıcaklığı yüksek olan metaller eskiden olduğu gibi günümüzde toz metalurjisi yöntemi ile şekillendirilir[1] Toz metalurjisi yöntemi dünyanın önemli gelişmiş ülkelerinde kullanılmakta ve mamulleri endüstrinin geniş alanlarında yaygınlaşarak kullanılmaktadır. Toz metalurjisinde özellikle demir esaslı ürünler endüstrinin birçok dalında yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bilhassa diğer T/M ürünlerine göre daha üstün özelliklere sahip olması kullanımını arttırmaktadır. Otomotiv parçaları, el aletleri, çiftlik aletleri, büro malzemeleri, havacılık ve askeri alanlarda kullanılan demir esaslı toz metal (T/M) parçalar vazgeçilmez malzemelerdendir. Günümüzde toz metalurjisi ile üretilen ürünler çok değişik alanlarda kullanılmaktadır. En çok kullanıldığı alan % 60 la otomotiv endüstrisidir. Bunu % 16 ile büyük ve küçük el aletleri, % 8 ile tarım aletleri, % 7 ile madeni eşyalar ve % 6 ile büro makineleri takip etmektedir. Demir tozlarının diğer tozlarla birlikte kullanılması (Nikel, Fosfor, Bakır v. b.) bu parçaları daha da stratejik duruma getirmektedir. Otomotiv endüstrisinde kullanılan şaft millerinin bazı aksamları dahi ileri T/M yöntemleri kullanılarak demir esaslı toz karışımlarından üretilebilmektedir [2-5]. Demir esaslı T/M ürünleri genelde üç temel toz karışımından üretilmektedir. Bunlar; demir-grafit toz karışımları, demir-bakır toz karışımları ve demir-bakırgrafit toz karışımlarıdır [6, 7]. Üretim olarak metal tozları kimyasal, elektrokimyasal, mekanik ve atomizasyon yöntemi ile üretilirler [8-14]. Toz metalurjisinde genellikle tek bileşenli sistemlerden çok toz karışımları kullanıldığından tozların presleme işlemine tabi tutulmadan önce etkin bir şekilde karıştırılmaları gerekir. Karıştırma işleminin temel amacı toz karışımlarının homojenliğini sağlamaktır. Değişik boyut, şekil ve yoğunluktaki tozların homojen olarak karışmaları üretilecek olan malzemenin performansını artırır [2]. Karıştırmayı ise tozların fiziksel karakteristikleri, karıştırıcı boyutu, karıştırıcıdaki toz hacmi, karıştırma hızı, karıştırma süresi, nemlilik ve atmosfer koşulları ve dönme hızıdı[15]. Toz taneleri 2

3 birbirleri üzerinde kayma hareketi yapmalı ve kesinlikle serbest düşme hareketine izin verilmemelidir. Karıştırma sırasında deformasyon sertleşmesi oluşturmayan karıştırma hızları seçilmelidir. Deformasyon sertleşmesi tozun preslenme özelliğini azaltır [16]. Sinterlemede, sinterlenen parçaların sinterleme sıcaklığına (demir esaslı malzemeler için C) çıkış hızları, sinterleme sıcaklığındaki kalma süreleri (30-60 dakika), ve soğuma hızları ürün özelliklerini doğrudan etkiler. Sinterleme, katı hal ve sıvı faz sinterlemesi olarak ikiye ayrılır [17-20]. Bu çalışmada; Al 2 O 3 ve SiC partikül takviyeli demir esaslı T/M yöntemiyle üretilmiş malzemelerin aşınma ve mekanik özellikleri incelenmiştir. Belirlenen tozlar karıştırıcı ile karıştırılmış ve preslenmiştir. Sinterleme sıcaklığı olarak 1100 ºC, sinterleme süresi olarak 30 dakika ve sinterleme atmosferi olarak ise 0.5 l/dak debili azot gazı seçilmiştir. Daha sonra da sinterlenen numunelerin karakterizasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar mikroyapı incelemeleri, sertlik ölçümleri, çekme, basma, eğme ve aşınma deneyleri ile desteklenmiştir. 2. DENEYSEL ÇALIŞMALAR Bu çalışmada; demir-bakır-grafit, demir-bakır-grafit-alüminyum oksit ve demirbakır-grafit-silisyum karbür ile üretilen parçalarda aşınma ve mekanik özelliklere etki eden parametreler incelenmiştir. Bu amaçla artan miktarda alüminyum oksit ve silisyum karbür ilaveleri yapılmıştır. Deneysel çalışmanın tümünde Högenas firmasının gaz atomizasyon yöntemiyle ürettiği yaklaşık 20 ile 180 µm arası boyutunda ticari saflıktaki ASC demir tozu kullanılmıştır. Kullanılan bakır tozu olarak % 99,36 ticari saflıktaki yaklaşık 20 µm boyutunda bakır tozu kullanılmıştır. Kullanılan grafit ve alüminyum oksit tozu % 99,99 ticari saflıktaki 60 µm boyutunda Högenas firmasının atomizasyon yöntemiyle ürettiği tozlardan kullanılmıştır. Yaklaşık 90 µm boyutunda SiC tozları kullanılmıştır. Toz karışımları karıştırıcılar içerisinde homojen karışım elde edilinceye kadar 20 dakika karıştırılmıştır. Numuneler 360 MPa presleme basıncında basılmıştır. Toz karışım oranları Tablo 1 de verilmiştir. 3

4 Tablo 1. Toz karışım oranları. Numune No Demir (%) Bakır (%) Grafit (%) Al 2 O 3 (%) SiC (%) _ _ _ _ 6 Numuneler sinterleme süresince oksitlenmeyi önlemek için azot gazı ortamında 1100 C da 30 dakika süreyle fırında sinterlenmiştir. Mekanik deneyler TSE 138 ve TSE 269 a göre ALŞA marka üniversal çekme cihazında yapılmıştır. Çekme deneyi için, (l=55, l 0 =30, d=10 ve d o =6 mm), basma deneyi için (d=10, h=10 mm) ve eğme deneyi için (55x10x10 mm) boyutlarında numunelerden her bir deney için 3 er adet hazırlanmıştır. Deney sonuçlarında bu üçer numunedeki elde edilen değerlerin ortalaması alınmıştır. Mekanik deneylerden çekme, basma, eğme ve sertlik deneyleri yapılmıştır. Sertlik ölçümleri SADT HARTIP-3000 marka sertlik ölçme cihazında yapılmıştır. Aşınma deneyleri ise, 15 mm uzunluğunda 6 mm çapındaki numuneler ile pim-disk aşınma deney cihazında 10 ar dakika olmak üzere toplam 50 dakika ve 20 N yükte aşındırılarak ağırlık kaybına göre yapılmıştır. Diskin yüzey pürüzlülüğü 0.8 µm dir. Cihaz, 50 d/dak devir ve 0,628 m/s kayma hızında çalışmaktadır. Numunelerin mikroyapıları ise, optik mikroskopta incelenmiştir. 3. SONUÇLAR VE TARTIŞMA Mekanik deneylerden, sertlik ölçümlerinde demir tozuna partikül ilave edildiğinde malzemenin sertliğinde artış gözlenmiştir. Çekme deneyi ölçümlerinde ise ilave edilen partikül miktarı arttıkça çekme ve basma dayanımının azaldığı görülmüştür. Eğme deneyi ölçümlerinde de ilave edilen partikül miktarı arttıkça eğme dayanımının azaldığı görülmüştür. Bu sonuçlar Tablo 2 de verilmiştir. Aşınma deneylerinde ise, ilave edilen partikül miktarı arttıkça aşınma dayanımının azaldığı görülmüştür. Bu sonuçlar Şekil 1 de verilmiştir. 4

5 Yapılan optik mikroskop çalışmalarında bütün numunelerin mikroyapıları ayrı ayrı 100 büyütmede incelenmiştir. 10 mm lik büyüklük yaklaşık 100 µm değerini göstermektedir. Toz partikül düzgün dağılımı ve oranları mikroyapılarda açıkça gözlenmektedir. Partikül takviyesiz 1 no lu numunenin mikroyapısında (Şekil 2) grafit taneleri net bir şekilde görülmektedir. Şekil 3-6 arası ise Al 2 O 3 ve SiC takviyeli numunelerin mikroyapısı görülmektedir. Bu mikroyapılardan da görüldüğü gibi Al 2 O 3 ve SiC partkülleri tam olarak matriks malzemesi ile bağlanmamıştır. Sonuçta; diğer önceki çalışmalarımızda [21, 22]. Al esaslı partikül takviyeli metal kompozitlerinde partikül takviyesinin sertliği ve dolayısıyla aşınma ve basma dayanımını artırdığı fakat partiküllerin boşluk etkisi oluşturmasından dolayı diğer mekanik özellikleri azalttığı gözlenmiştir. Burada bu durumdan farklı olarak demir tozuna ilave edilen partiküllerin sadece sertliği arttırdığı, aşınma dayanımını ve çekme, basma, eğme gibi mekanik özellikleri azalttığı görülmüştür. Bu durum partiküllerin hem boşluk etkisi oluşturmasından hem de partiküller ile demir tozlarının tam olarak bağlanamamış olmasından kaynaklanmaktadır. Sonuç olarak, demir tozuna ilave edilen partikül takviyeleri malzemenin aşınma ve mekanik özelliklerini arttırmayıp, azaltmaktadır. Bu malzemelere partikül ilavesi yapılması uygun değildir. Bu çalışmanın devamı olarak toz türü ve boyutu, presleme basıncı sinterleme sıcaklığı, sinterleme atmosferi ve sinterleme sonrası yapılan ısıl işlemlerin gelişmesi bu konuda yapılacak çalışmaların ufkunu genişletebilir. Tablo 2. Numunelerin mekanik deney sonuçları. No Çekme Dayanımı (MPa) Basma Dayanımı (MPa) Eğme Dayanımı (MPa) Sertlik (HRB)

6 Aşınma Kaybı (mg) Süre (dakika) Şekil 1. Numunelerin aşınma kayıplarının süre ile değişimi. Şekil 2. 1 no lu numuneye ait mikroyapı görüntüsü (x100). 6

7 Şekil 3. 2 no lu numuneye ait mikroyapı görüntüsü (x100). Şekil 4. 3 nolu numuneye ait mikroyapı görüntüsü (x100). 7

8 Şekil 5. 4 no lu numuneye ait mikroyapı görüntüsü (x100). Şekil 6. 5 no lu numuneye ait mikroyapı görüntüsü (x100). 4. KAYNAKLAR 1. Özsoy, H. Ö., Toz Metalurjisi Süreçleriyle Üretilen Demir Esaslı Yapısal Parçaların Mekanik Özelliklerinin İncelenmesi, 1996, İSTANBUL 2. Yılmaz S. B., Toz Metalurjisi İle Üretilen, Bağlı Grafitli Demir Parçalarda Kullanılan, Farklı Demir Tozu Cinslerinin Parçalardaki Mekanik Özelliklere Etkisi, 1999, İSTANBUL. 3. Kempton, H. R., History of Prowder Metallury Metals Handbook,Volume 7. P:14-20, 1993, U. S. A 4. Morioka, Y., Recent Trends in Ferrous P/M Meaterials Prowder Metallurgy World Coongress 1993, JAPAN 5. Stsuy, A., Microstructures of Ferrous Powder Metallurgy Alloys Atlas of Microstructures of industrial Alloys, 1993, U. S. A. 6. Crawson, A, P/Mferrous Mateials, Metals Handbook,Volume 7.P:623,

9 U. S. A. 7. Capus, J. M., German, R. M., Secondary Operations Quality Standarts, Advances in Prowder Metallurgy & Particulate Materials, 1992, U. S. A. 8. Johnson, D. L., Recent Development in Theoretical Analysis of Solid State Sintering Sintering-Theory and Pratice, 1981, U. S. A. 9. Klar, E., Production of Copper Powder by Atomization, Metals Handbook, Volume 7, P: , 1993 U. S. A. 10. Lenel, V. F., Mechanical Fundamentals of Cosolidation, Metals Handbook, Volume 7, P: , 1993 U. S. A. 11. Thümmler, F., Oberacker, R., Introcduction to Powder Metallurgy, 1993, U. S. A. 12. Kaysser, W. A., Solid State Sintering, Powder Metallurgy on Overview, 1991, U. S. A. 13. German, R. M., A Quantitive Theory for Super Solidus Liquid Phase Sintering, Powder Metallurgy, Volume 34, Number:2, 1991, U. S. A. 14. Courtney, T. H., Densification and Structural Devolopment in Liquid Phase Sintering, Metallurgical Transaction, Volume 15 A, Leone, D. F., P/M Parts for Business Machines metals Handbook Volume 7. P: , 1993, U. S. A. 16. Çöllü, C., Toz Metalurjisi Yöntemiyle Üretilen Parçaların Mekanik Özelliklerinin İncelenmesi, C. B. Ü., Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2004, Manisa 17. Bradbury, S., Prowder Metallurgy Eguipment Manual, 1986, U. S. A. 18. Klar, E., Production of Copper Prowder by Reduction of Copper Oxide Metals Handbook,Volume 7, P: , 1993, U. S. A. 19. Nayar, S. H., Production Sintering Atmospheres, Metals Handbook, Volume 7., 1993, U. S. A. 20. Demir, A., Toz Metal Bir Çeliğin Mekanik Özellikleri Yüksek Lisans Tezi G. Ü., Fen Bilimleri Enstitüsü, 1992, ANKARA 21. Ünlü, B. S., Şahin, S., Akgün, S., Döküm ve T/M Yöntemiyle Üretilmiş Al 2 O 3 SiC Takviyeli Al Kompozitlerinin Mekanik Özelliklerinin İncelenmesi, 10. Denizli Malzeme Sempozyumu, Nisan Ünlü, B. S., Şahin, S., Akgün, S., T/M Yöntemi ile Üretilmiş Al 2 O 3 SiC Takviyeli Al Kompozitlerinin Aşınma Özelliklerinin İncelenmesi, 4. Uluslar arası Toz Metalurjisi Konferansı, Mayıs 2005, Sakarya 9

10 YÜKSEK ALÜMİNALI REFRAKTERLERİN ÇALIŞMA ORTAMINI TERMAL ŞOK PARAMETRELERİYLE BELİRLEMEK ÖZET N. Sinan KÖKSAL 4 Refrakter tuğlaların ömrünü artırmak için, çalışma koşullarını bilmek ve bu koşullara uygun malzeme seçmek önemlidir. Çalışmamızda, (%) ağırlıkça 50, 60 ve 70 alümina (Al 2 O 3 ) içeren refrakter tuğlalar kullanıldı. Örnekler; 300, 600 ve 900 C sıcaklık farkları oluşacak şekilde ortam sıcaklığındaki su ortamında 1, 3 ve 5 defa soğutularak termal şok deneyleri uygulandı. Bu örneklerin eğilme dayanımı, elastisite modülü değişimleri üç nokta eğme deneyleri yardımıyla hesaplandı. Malzemelerin özelliklerini belirleyen çatlak oluşumuna direnç (R) ve çatlak ilerlemesine direnç (R ) değişkenleri hesaplanarak değişimleri grafiklerde verilmiştir. Malzemelerde oluşan değişimler için yüzey resimleri alınmıştır. Bu parametreler kullanılarak refrakter malzemelerin çalışma ortamındaki davranışları belirlenebilir. Anahtar Kelimeler: Termal şok, eğilme dayanımı, R ve R parametreleri DETERMINATION BY THERMAL SHOCK PARAMETERS OF THE WORKING CONDITIONS IN HIGH ALUMINA REFRACTORIES ABSTRACT In order to increase the usage life of refractory bricks it is important to understand their material properties in suitable working conditions. In our study 50, 60 and 70 % by weight of alumina (Al 2 O 3 ) content refractory bricks were used. Thermal shock tests were applied by quenching in water at temperature differences of 300, 600, and 900 C. Bending strength and elastic modulus changes were examined by three point bending test. Thermal shock parameters such as resistance to crack initiation (R) and resistance to crack propagation (R ) were calculated and their changes were shown in graphs. Surface photographs were taken for changes occurred in materials. Behaviours of refractory materials in working conditions can be determined by using these parameters. Key Words: Thermal shock, bending strength, R and R parameters 1. GİRİŞ Yüksek alüminalı tuğlalar, Al 2 O 3 içeriği % 45 den büyük olan Al 2 O 3 -SiO 2 bileşen grubudur. Refrakterlik özellikleri iyi, aşınmaya karşı dayanıklı, soğukta ve sıcakta yüksek basınca dayanıklı, asit esaslı cüruflara karşı düşük, bazik esaslı cüruflara karşı yüksek 4 Öğr. Gör. Dr. Celal Bayar Ü. Müh. Fak. Makine Böl MANİSA

11 direnç gösterirler. Elektrik ark ocağı kapağı ve duvarları, çimento ve cam ergitme fırınları alümina refrakterlerin kullanım alanlarıdır. Yüksek sıcaklıklardaki uygulamalarda tercih edilen seramik malzemeler, ani sıcaklık değişimiyle oluşan termal gerilmelere karşı ise hassastır. Mekanik yüklerle birleşen termal gerilmelerin büyüklüğü malzemelerin taşıyabileceği gerilmeleri kabul edilemez düzeylere ulaştırabilir (Husovic 1999, Collin 2000). Refrakterlerin kullanımında en fazla termal şok hasarı ile karşılaşılır. Ani ısı değişimlerine karşı malzemenin hasara uğramadan ve ağırlık kaybına neden olmadan dayanmasına o malzemenin termal şok direnci adı verilir. Gevrek seramik malzemelerin termal şok direnç faktörlerini tanımlamak için birçok çalışma yapılmıştır (Nakayama and Ishizuka 1967, Bradt 1987). Bunlar: Termal şok kırılma direnç faktörü ve termal şok hasar direnç faktörünün belirlenmesi olarak iki grupta toplanabilir. Termal şok kırılma direnç faktörü çalışmalarında, hasarın oluşumunun başlangıç nedeni, malzeme özelliklerinden kaynaklandığını gösteren birçok çalışma vardır. Termal şok hasar direnç faktörleri ise, Hasselman ın çalışmalarında termal şok ile başlayan çatlakların yayılmasının derecesini gösterir (Hasselman, 1969, Shevchenko, 2000, Wang 1992). Refrakter malzemelerde termal şok durumunda eğilme dayanımı değerinde %30 azalmaya veya %60 a kadar ağırlık kaybına izin verilmektedir. Bu değerlerden sonra ise malzeme artık kullanılmaz olmaktadır (TSE 1985, ASTM 1991). Üretimde refrakter malzeme bileşenlerinin termal genleşme katsayılarının farklı olması nedeniyle oluşan termal gerilmeler, özellikle tanelerin etrafında çekme gerilmeleri ve içyapıda mikroçatlakları oluşturur. Malzemenin dayanım ve elastisite modülü değerlerinin de azalmasına neden olur (Köksal 2003). Refrakter malzemeler için, Hasselman değişkenlerinden olan, R (termal gerilmelerden dolayı çatlakların başlamasına karşı direnç) ve R (yüksek sıcaklık farklarından dolayı oluşan termal şoklar nedeniyle çatlakların ilerlemesine direnç) refrakterlerin termal şoka dayanımının bir ölçüsüdür. Refrakter malzemelerin çatlak oluşumuna direnci az (R düşük), çatlak yayılmasına ise dirençli (R yüksek) olduğu bilinmektedir. Refrakter tuğlalar işletmenin verimli ve sürekli çalışması için; kullanım yerine ve çalışma şartlarına uygun olması gerekmektedir. Çalışma ortamına uygun tuğla kullanılmaması durumunda, işletmelerde beklenmedik hasarlar, üretim ve işgücü kaybı ortaya çıkacaktır. Bu çalışmada, ağırlıkça % 50, 60 ve 70 alümina içeren refrakter tuğlaların verimli ve uzun süreli çalışma ortamını belirlemek için, 300, 600 ve 900 C sıcaklık farklarında, su ortamında soğutularak termal şok deneyi uygulanmıştır. Örneklerin mekanik özellikleri ve malzeme yapılarında oluşan değişimler incelenmiştir. Bunlara bağlı termal şok parametreleri hesaplanmıştır. Bu parametreler kullanılarak refrakter malzemelerin kırılma durumları belirlenebilmektedir. 2. MALZEME VE YÖNTEM Yüksek alüminalı (Al 2 O 3 ) ticari ürün tuğlalardan alümina oranı esas alınarak üç farklı örnek seçilmiştir. Deneylerde kullanılan örneklerin bileşimleri ve bazı fiziksel özellikleri Tablo 1 de verilmiştir.

12 Tablo 1. Örneklerin kimyasal bileşimleri (% ağırlık ) ve bazı fiziksel özellikleri. Örnek Al 2 O 3 SiO 2 TiO 2 Fe 2 O 3 CaO MgO Hacim Ağırlık Görünür Porozite (Mgr/m 3 ) (%) A ,6 1,8 0,5 0,5 2,35 19 B ,9 2,1 0,5 0,3 2,45 20 C ,1 2,0 0,5 0,3 2,62 20 Deney örnekleri, 230x114x64 mm boyutlarındaki ticari ürün refrakter tuğlalardan 20x20x150 mm boyutlarında üç nokta eğme deneyi standartlarına uygun olarak hazırlanmıştır. Termal çevrim uygulanacak işlem sıcaklık farkları 300, 600, ve 900 C seçilmiş ve her bir sıcaklık aralığı için beş adet örnek hazırlanmıştır. Termal şok çevrimi için belirlenen sıcaklıklarda 30 dakika fırında bekletilen örnekler, fırından çıkarılıp hemen ortam sıcaklığındaki suya atılarak soğutulmuştur. Su içerisinde 3 dakika bekleyerek tamamen soğuyan örnekler daha sonra 110 C de fırında 10 dakika bekletilerek tamamen kuruması sağlanmıştır. Böylece belirtilen sıcaklık farkında bir çevrim yapılmış olur. Örneklere sıcaklık farkları 300, 600, ve 900 C için 1, 3 ve 5 defa termal çevrim uygulanmıştır. Malzemelerin sıcaklık farkı ve çevrim sayılarına bağlı eğilme dayanımı değerlerini ve bu değerlerdeki değişimi saptamak için üç nokta eğme deneyi yapılmıştır. Herhangi bir termal işlem yapılmadan belirtilen boyutlardaki örneklere üç nokta eğme deneyi uygulanmıştır. Belirtilen sıcaklıklarda termal çevrimler yapılarak hazırlanan örneklerin üç nokta eğme deneyi, Shimadzu AG 100 kn cihazında destekler arası açıklık (L) = 120 mm ve makine basma hızı 2 mm/dakika ile yapılmıştır. Örneklerin kırılma kuvveti değeri (F) elde edilmiştir. Buradan da örneklerin eğilme dayanımı (σ) değerleri; σ = 1.5 F L / b h 2 (1) σ F L b h = Eğilme dayanımı (veya kırılma modülü) (MPa) = Kırılma anında numuneye uygulanan kuvvet (N) = Mesnet merkezleri arası açıklık (mm) = Numune genişliği (mm) = Numune kalınlığı (mm) formülü ile hesaplanmıştır. E=L 3 m / (4bh 3 ) (2) üç nokta eğme deneyinden elde edilen, yük-uzama (F- x) eğrilerinden, m=eğrinin başlangıç bölgesi eğim değeri, b=genişlik, h=kalınlık olmak üzere, basma cihazının makine hassasiyeti de dikkate alınarak hesaplanmıştır (Anonim 1985, ASTM 1991).

13 3. DENEY SONUÇLARI Değişik sıcaklık farklarına bağlı olarak termal şok uygulanmış örneklerde, oda sıcaklığında yapılan üç nokta eğme deneyinden hesaplanan eğilme dayanımı değerleri, sıcaklık farklarına bağlı değişimi Şekil 1-3 de grafiklerle verilmiştir. Eğilme Dayanımı (MPa) Çevrimli 3 Çevrimli 5 Çevrimli Sıcaklık Farkı ( C) Şekil 1. Örnek A için çevrim sayıları ve sıcaklık farkına bağlı eğilme dayanımının değişimi. Eğilme Dayanımı (MPa) Çevrimli 3 Çevrimli 5 Çevrimli Sıcaklık Farkı ( C) Şekil 2. Örnek B için çevrim sayıları ve sıcaklık farkına bağlı eğilme dayanımı.

14 Eğilme Dayanımı (MPa) Çevrimli 3 Çevrimli 5 Çevrimli Sıcaklık Farkı ( C) Şekil 3. Örnek C için çevrim sayıları ve sıcaklık farkına bağlı eğilme dayanımı. Örneklerin (A, B ve C) üretim sonrası herhangi bir termal işlem görmemiş durumda üç nokta eğme deneyi ile hesaplanan eğilme dayanımı değerleri Şekil 4 de, elastisite modülü değerlerinin sıcaklık farkına bağlı değişimi Şekil 5 de verilmiştir. Eğilme Dayanımı (MPa) A B C Örnekler Şekil 4. Örneklerin işlem görmemiş durumda eğilme dayanımı değerleri.

15 E (GPa) Örnek A Örnek B Örnek C Sıcaklık Farkı ( C) Şekil 5. Örneklerin elastisite modülünün (E) sıcaklık farkına bağlı değişimi. Örneklerin deneylerden bulunan, eğilme dayanımı (σ), elastisite modülü (E) ve literatürden alınan ısıl genleşme katsayısı (α), poisson oranı (ν) gibi değerler yardımıyla Hasselman kriterlerinde tanımlanan R değeri; R= σ (1-ν) / E α (3) R =Termal şok parametrelerinden çatlak oluşumuna direnç ( C) ile hesaplanmıştır. Örneklerde alümina için α= (1/ C) değerleri literatürden alınmıştır. Alümina esaslı refrakter malzemeler için ν=0.26 dır. (Morell R., 1985). Termal şok dirençlerinden R değerleri çatlak ilerlemesine karşı direnci gösterdiği için refrakter malzemelerde öncelikli olarak değerlendirilen parametrelerdendir. R = E / σ 2 (1-ν) (4) R = Refrakter malzemelerin çatlak ilerlemesine karşı direnç değeri (1/MPa) Örnekler için R değerleri hesaplanmış ve sıcaklık farkına bağlı olarak değişimleri Şekil 6 da, R değerlerinin sıcaklık farkına bağlı olarak değişimleri ise Şekil 7 de gösterilmiştir.

16 30 25 R ( C) Örnek A Örnek B Örnek C Sıcaklık Farkı ( C) Şekil 6. Örneklerin R değerinin sıcaklık farkına bağlı olarak değişimi R''' (1/MPa) Örnek A Örnek B Örnek C Sıcaklık Farkı ( C) Şekil 7. Örneklerin R değerinin sıcaklık farkına bağlı olarak değişimi. Termal şok işlemi uygulanan örneklerde tane dökülmesi, yüzeylerde veya iç bölgelerde çatlak oluşumu gibi etkileri görmek için her çevrim sonrası yüzey resimleri alınmıştır. Termal şok sıcaklık farkı 900 C olan çevrimler için, işlem yapıldıktan sonraki yüzey görüntüleri Şekil 8-10 da gösterilmiştir:

17 Şekil 8. A örneğin 900 C de 1, 3 ve5 termal çevrimden sonraki görüntüsü. Şekil 9. B örneğin 900 C de 1, 3 ve5 termal çevrimden sonraki görüntüsü. Şekil 10. C örneğin 900 C de 1, 3 ve5 termal çevrimden sonraki görüntüsü. Refrakter malzemelerin termal işlemler sonrası yüzeyleri incelendiğinde, yapıdaki tane kaybı ile oluşan boşluklarda, örnek kenarlarında ve/veya tanelerin etrafında çatlakların oluştuğu görülmektedir. Tekrarlanan çevrimlere bağlı olarak termal şoklar sonucunda bu çatlakların, örneklerin iç kısımlarına doğru ilerlediği ve zamanla kırılmaya yol açtığı görülmüştür.

18 4. SONUÇLAR VE TARTIŞMA 1. Termal şok uygulanan % 50, 60 ve 70 alümina içeren refrakter malzemelerin eğilme dayanımı değerlerinde, işlem görmemiş örneklere göre çevrim sıcaklık farkı ve çevrim sayısı arttıkça azalmalar elde edilmiştir. 2. Her çevrim sonrası alınan yüzey resimlerinde tane dökülmesi ve çatlak oluşumu şeklinde hasarlar oluştuğu gözlenmiştir. Dökülen tane miktarı ve yüzeylerde görülen çatlak sayısı, uygulanan sıcaklık farkı ve çevrim sayısı artışı ile daha fazla olmuştur. Kırılma başlangıcı olan çatlaklar çoğunlukla yüzeyde ve kenarlardan oluşmasına rağmen yapı içerisinde de oluşabilmekte ve mevcut çatlaklar birleşerek hasara neden olmaktadır. Üretimden kaynaklanan özellikle de taneler civarında oluşan mikro çatlaklar işlem yapılmamış malzemelerde de görülmektedir. Ancak bu çatlaklar bazen de termal çevrimlerle oluşan çatlakların ilerlemesini engelleyici etki etmektedir. 3. Malzemelerin R değeri çatlamaya karşı direnci ifade ettiğine göre, % 70 alüminalı malzeme üretim sonrası termal işlemsiz örneklerde daha büyüktür. Termal çevrimlerle bu değer artış göstermiştir. Ancak termal işlem gördükçe R değerinde artış olduğu yani çatlak başlamasına karşı daha dirençli bir yapı görülmektedir. Burada oluşmuş çatlakların bünyedeki yeni çatlakların oluşumuna engel olduğu söylenebilir. 4. Malzemelerdeki farklı oranlardaki bileşimler ve bunlar arasındaki üretimden veya ısıl işlemlerle oluşan boşluklar nedeniyle oluşmuş çatlakların ilerlemesine karşı direnç yani R değerleri kimyasal yapıyla doğrusal bir bağıntısı yoktur. Sıcaklık farklarına artışlarına bağlı olarak genelde çok fazla olmasa da azalma göstermektedir. Çatlakların sayısının artması ve/veya birleşmeleri bu düşüşte etkili olmaktadır. 5. Ancak % 60 alüminalı refrakterlerin çatlak oluşumuna dirençli olmasa da (R değeri en küçük) çatlak yayılmasına karşı dirençli olduğu (R en büyük) grafiklerden görülmektedir. Bu özellik kimyasal yapıya bağlı parametrelerin değişiminde doğrusal ilişkinin olmadığını göstermektedir. 5. KAYNAKLAR 1. ASTM C , Standart Test Methods for Flexural Strength of Advanced Ceramics at Ambient Temperature, Annual Book of ASTM Standarts, Vol , Bradt R.C., Fracture Testing of Refractories, Past, Present and Future, In Proc. 2nd International Conf. On Refractories 87 Tokyo Volume 1, 61-68, 3. Collin M, D Rowcliffed Analysis and Prediction of Thermal Shock in Brittle Materials, Acta Material Vol. 48, , 4. Hasselman DPH, Unified Theory of Thermal Shock Fracture Initiation and Crack Propagation in Brittle Ceramics J. American Soc. Vol. 52 Issue 11, Husovic T, Jancic R, Cvetkovic M, Mitrakovic M, and Popovic Z Thermal Shock Behavior of Based Refractories: Fracture Resistance Parameters and Water Quench Test. Materials Letters Vol ,

19 6. Köksal N.S., Aksoy T., Magnezya ve Magnezya-Krom Refrakterler Malzemelerde Çatlak Oluşumu ve Yayılması 6. Uluslararası Kırılma Konferansı, Konya, Eylül 2003, S , Morell R Handbook of Properties of Technical and Engineering Ceramics, HMSO London 8. Nakayama J, Ishizuka M Experimental Evidence for Thermal Shock Damage Resistance Ceramic Bulletin Vol. 45, No: 7, Shevchenko A.V., Ruban K. and. Dudnik V 2000, Highly-workable Aluminabase Ceramics, Refractories and Industrial Ceramics. Vol. 41, No: TS 4401 Refrakter Tuğlaların Suda Soğutma Metodu ile Termal Şoka Dayanımının Tayini Ankara Wang J.,. Zheng X. H, and. Stevens R, Fabrication and Microstructure- Mechanical Property Relationships in Ce TZP, J. Mater. Sci. Lett., 27(19), Wang,L J,. Shı L, Chen H.R,. Hua Z, Yen T Effect of Size of the Starting Powders on the Thermal Shock Resistance of Alumina Ceramics J. Mater. Sci. Lett.,

20 AÇIKOCAK MADENCİLİĞİNDE PATLATMA Doç. Dr. Deniz MAMUREKLİ 5 Fırat TEKİN 6 Erkan HAFIZOĞLU ÖZET Açıkocak ve taşocaklarında, yeraltındaki cevherin işletilmesi örtü tabakasını oluşturan kayaçların çoğunlukla uygun patlatma işlemleri kullanılarak gevşetilmesi yapılır. Arzu edilen patlatma sonuçlarına erişimin, bu işlemi takip eden süreçleri de doğrudan etkilemesi beklenir. Bu nedenle, çoğu zaman kolay kontrol edilebilen ve bölgeye özel patlatma programı gereklidir. Bu süreçler sırasında giderek artan patlayıcı tüketimi patlatma-kaynaklı çevresel etkilerin kontrolünü önemli hale getirmektedir. Oluşan rahatsızlıklar nedeni ile yapılan şikayetler, patlatma bölgesi çevresindeki yerleşimlerin artmasına paralel olarak, fazlalaşarak sorumluları bu yan etkiler üzerinde daha sıkı tedbirler almaya zorlamaktadır. Bu şikayetler ani patlatma şoku, toz ve çoğunlukla yer sarsıntıları nedeni ile gelmektedir. Bu makalede, patlayıcılar hakkında özet bilgi, patlatma teorisi hakkında bilgi verilmektedir. Bunun yansıra, patlatma tasarımı üzerinde etkili, güncel teorik ve pratik eşitliklerle ilgili, birçok faktör verilmektedir. Patlatmanın sonuç etkileri olarak, gürültü, toz ve titreşim problemleri ve bu problemlerin kontrolünde alınması gerekli tedbirler özetlenmektedir. Anahtar kelimeler: Açıkocak, patlatma teorisi, patlatma tasarımı. ABSTRACT In open-pit mines and quarries, mining of ore beneath overlying burden is mostly performed by the help of appropriate blasting processes in easing of the excavation of adjacent rock. Reaching to required blast outcomes is expected to affect the succeeding processes, directly. Therefore an easy control and site specific blast program is necessary, most of the time. The control of blast-induced impacts on environment becomes important with ever-increasing consumption of explosives during these processes. The complaints against the disturbances increase with the same rate of urbanisation around the blast sites enforcing the responsible executives to take more stringent actions on these side-effects. These complaints come from instantaneous blast shock, dust and mostly subsequent ground vibration impacts. In this article, brief information on explosives, blasting theory and blast-induced impacts on environment are described. Besides, many effective factors on blast design related with theoretical and/or practical equations up to date are also given. As aftermaths of blasting, noise, dust and vibration problems and precautions to control these problems are summarized. Keywords: openpit, blast theory, blast design. 5 Doç. Dr. Celal Bayar Üniversitesi, SMYO, Soma, Manisa 6 Öğr. Grv.Celal Bayar Üniversitesi, SMYO, Soma, Manisa

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:- Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi () -8 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Kısa Makale Alümina Refrakter Malzemelerin Mekanik Özelliklerinin İncelenmesi N. Sinan KÖKSAL

Detaylı

ALÜMİNA ESASLI REFRAKTER TUĞLALARIN ISIL ŞOK DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ

ALÜMİNA ESASLI REFRAKTER TUĞLALARIN ISIL ŞOK DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 23 : 9 : 2 : 147-151 ALÜMİNA

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION)

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) Püskürtme şekillendirme (PŞ) yöntemi ilk olarak Osprey Ltd. şirketi tarafından 1960 lı yıllarda geliştirilmiştir. Günümüzde püskürtme şekillendirme

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ İlyas CAN*, İbrahim BÜYÜKÇAYIR* *Durer Refrakter Malzemeleri San. Ve

Detaylı

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN . TEKNİK SEÇİMLİ DERS I TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN SİNTERLEME Sinterleme, partiküllerarası birleşmeyi oluşturan ısıl prosestir; aynı zamanda ham konumda gözlenen özellikler artırılır. . Sinterlemenin

Detaylı

Toz Metalürjisi. Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır.

Toz Metalürjisi. Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır. Toz Metalürjisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır. Toz metalürjisi İmali zor parçaların (küçük, fonksiyonel, birbiri ile uyumsuz, kompozit vb.) ekonomik,

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME SÜRÜNME Malzemelerin yüksek sıcaklıkta sabit bir yük altında (hatta kendi ağırlıkları ile bile) zamanla kalıcı plastik şekil değiştirmesine sürünme denir. Sürünme her ne kadar

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Öğrenim Durumu :

ÖZGEÇMİŞ. Öğrenim Durumu : ÖZGEÇMİŞ Akademik Ünvanı : Öğr. Gör. Dr. Adı ve Soyadı : Bekir Sadık ÜNLÜ Doğum Tarihi-Yeri : 30. 08. 1968 Telefon : 0 535 7215591 E-mail : bekir.unlu@bayar.edu.tr Web Sitesi : Öğrenim Durumu : Derece

Detaylı

Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz Çevirenin Ön Sözü 1 Sinterleme Bilimine Giriş 2 Sinterleme Ölçüm Teknikleri xiii

Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz Çevirenin Ön Sözü 1 Sinterleme Bilimine Giriş 2 Sinterleme Ölçüm Teknikleri xiii Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz ix Çevirenin Ön Sözü xi 1 Sinterleme Bilimine Giriş 1 Genel bakış / 1 Sinterleme tarihçesi / 3 Sinterleme işlemleri / 4 Tanımlar ve isimlendirme / 8 Sinterleme

Detaylı

ASC VE AZS MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC VE AZS MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ALKALİ VE AŞINMA İbrahim BÜYÜKÇAYIR, İlyas CAN. 1 Çimento sanayinde alkali problemleri son zamanlarda alternatif yakıt t ve hammadde kullanımını ile da etkisi artan, sıkça s karşı şılaşılan sorunlardan

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır.

Detaylı

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/ Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 ACADİA MADENCİLİK İNŞ. NAK. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. TARAFINDAN GETİRİLEN KAYAÇ NUMUNESİNİN ÇEŞİTLİ ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK RAPOR İlgi: ACADİA Madencilik

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YAPI MALZEMELERİ ANABİLİM DALI 1. KONU İlgi yazının ekindeki Murat Ayırkan, Fibertaş Prekast Şirketi adına imzalı dilekçede Fibertaş

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 6 Sayı: 2 s. 95-100 Mayıs 2004

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 6 Sayı: 2 s. 95-100 Mayıs 2004 DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 6 Sayı: 2 s. 95-1 Mayıs 24 FARKLI KARBON İÇERİKLİ ÇELİKLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN ISIL İŞLEMLERLE DEĞİŞİMİ (DIFFERENCES IN MECHANICAL PROPERTIES

Detaylı

DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ

DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Yıl: 10 Sayı: 20 Güz 201 s.119-126 DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ

Detaylı

ISIDAÇ 40. karo. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. karo. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! karo Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa Kalsiyum Alüminat Karo Uygulamaları www.cimsa.com.tr, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından, TS EN 14647 standardına uygun olarak üretilen Kalsiyum Alüminat

Detaylı

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER Malzemelerin mekanik özelliği başlıca kimyasal bileşime ve içyapıya bağlıdır. Malzemelerin içyapısı da uygulanan mekanik ve ısıl işlemlere bağlı olduğundan malzemelerin

Detaylı

THE PRODUCTION OF AA5049 ALLOY SHEETS BY TWIN ROLL CASTING

THE PRODUCTION OF AA5049 ALLOY SHEETS BY TWIN ROLL CASTING AA5049 ALÜMİNYUM ALAŞIMI LEVHALARIN İKİZ MERDANELİ SÜREKLİ DÖKÜM TEKNİĞİ İLE ÜRETİMİ Koray TURBALIOĞLU Teknik Alüminyum San. A.Ş., İstanbul koray.turbalioglu@teknikaluminyum.com.tr ÖZET AA5049 alaşımı

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

Monolitik Refrakter Malzemelerde Temel Özelliklerin Detaylandırılması

Monolitik Refrakter Malzemelerde Temel Özelliklerin Detaylandırılması Monolitik Refrakter Malzemelerde Temel Özelliklerin Detaylandırılması 1.Giriş Monolitik Refrakter Malzemelerin Teknik Bilgi Formları (Data Sheet) malzemelerin laboratuar koşullarında Standardlara uygun

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi KALSİYUM SİLİKAT Yüksek mukavemetli,

Detaylı

SiC İÇEREN TUĞLALARA ALTERNATİF BİR ÜRÜN OLARAK YÜKSEK ALKALİ VE AŞINMA DİRENCİNE SAHİP HAZAL T2AR TUĞLASININ AR-GE SÜRECİ VE TEKNİK ÖZELLİKLERİ

SiC İÇEREN TUĞLALARA ALTERNATİF BİR ÜRÜN OLARAK YÜKSEK ALKALİ VE AŞINMA DİRENCİNE SAHİP HAZAL T2AR TUĞLASININ AR-GE SÜRECİ VE TEKNİK ÖZELLİKLERİ SiC İÇEREN TUĞLALARA ALTERNATİF BİR ÜRÜN OLARAK YÜKSEK ALKALİ VE AŞINMA DİRENCİNE SAHİP HAZAL T2AR TUĞLASININ AR-GE SÜRECİ VE TEKNİK ÖZELLİKLERİ Volkan DEMİRSAN*, İbrahim BÜYÜKÇAYIR* *Haznedar Refrakter

Detaylı

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1. Fizik 12 1.2. Fiziksel Büyüklükler 12 1.3. Ölçme ve Birim Sistemleri 13 1.4. Çevirmeler 15 1.5. Üstel İfadeler ve İşlemler 18 1.6. Boyut Denklemleri

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

ISIDAÇ 40. yapı kimyasalları. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. yapı kimyasalları. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! ISIDAÇ 40 yapı kimyasalları Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa ISDAÇ 40 Kalsiyum Alüminat Çimentosu Yapı Kimyasalları Uygulamaları www.cimsa.com.tr ISIDAÇ 40, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından,

Detaylı

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5.

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5. MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARı) Bölüm 5. Mekanik Özellikler ve Davranışlar Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR ÇEKME TESTİ: Gerilim-Gerinim/Deformasyon Diyagramı Çekme deneyi malzemelerin mukavemeti hakkında esas dizayn

Detaylı

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Farklı sonlu eleman tipleri ve farklı modelleme teknikleri kullanılarak yığma duvarların

Detaylı

3 )Peroksitlerle deney yapılırken aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır?

3 )Peroksitlerle deney yapılırken aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır? 1)Aşağıdakilerden hangisi kuvvetli patlayıcılar sınıfına girer? Dumansız barut Kibrit Roket yakıtı Havai fişek Dinamit** 2) Yanıcı sıvıları parlayıcı sıvılardan ayıran en önemli fark aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ Mak. Yük. Müh. Emre DERELİ Makina Mühendisleri Odası Edirne Şube Teknik Görevlisi 1. GİRİŞ Ülkelerin

Detaylı

FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN

FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN SUNUM İÇERİĞİ Kalsiyum Alüminat Çimentosu (KAÇ) PÇ KAÇ KAÇ Uygulama Alanları KAÇ Hidratasyonu

Detaylı

SERAMİK MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER ve ÜRETİMİ

SERAMİK MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER ve ÜRETİMİ SERAMİK MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER ve ÜRETİMİ Seramik Matrisli Kompozitler Seramik malzemeler, yüksek sıcaklığa dayanıklı ve hafif oldukları (d= 1,5-3,0 gr/cm3) için oldukça çekicidir. Seramik matrisli

Detaylı

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK Dersin Amacı Çelik yapı sistemlerini, malzemelerini ve elemanlarını tanıtarak, çelik yapı hesaplarını kavratmak. Dersin İçeriği Çelik yapı sistemleri, kullanım

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU

Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU . Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU Su atomizasyonu, yaklaşık 1600 C nin altında ergiyen metallerden elementel ve alaşım tozlarının üretimi için en yaygın kullanılan tekniktir. Su atomizasyonu geometrisi

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Fırın Tasarımı Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır. Toz yoğunlaştırması (densifikasyon) aşağıda

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarı Adresi : Şerifali Çiftliği Hendem cad. No:58 Kat:1 Yukarıdudullu Ümraniye 34775 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0 216 420 47 52 Faks : 0 216 466 31

Detaylı

İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI ÖZET

İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI ÖZET İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI Cemal EYYUBOV *, Handan ADIBELLİ ** * Erciyes Üniv., Müh. Fak. İnşaat Müh.Böl., Kayseri-Türkiye Tel(0352) 437 49 37-38/

Detaylı

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS Çevresel testler askeri ve sivil amaçlı kullanılan alt sistem ve sistemlerin ömür devirleri boyunca karşı karşıya kalabilecekleri doğal çevre şartlarına dirençlerini

Detaylı

CuSn10 YATAK MALZEMESİNİN TRİBOLOJİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

CuSn10 YATAK MALZEMESİNİN TRİBOLOJİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K B İ L İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 25 : : : 4-45 CuSn

Detaylı

İYC MADENCİLİK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. NE AİT MUĞLA - FETHİYE YÖRESİ BEJ TÜRÜ KİREÇTAŞININ FİZİKO-MEKANİK ANALİZ RAPORU

İYC MADENCİLİK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. NE AİT MUĞLA - FETHİYE YÖRESİ BEJ TÜRÜ KİREÇTAŞININ FİZİKO-MEKANİK ANALİZ RAPORU T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY FACULTY OF ENGINEERING İYC MADENCİLİK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. NE AİT MUĞLA - FETHİYE YÖRESİ BEJ TÜRÜ KİREÇTAŞININ FİZİKO-MEKANİK ANALİZ

Detaylı

YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON

YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON TANIM YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON Concrete kelimesi Latinceden concretus (grow together) ) kelimesinden gelmektedir. Türkçeye ise Beton kelimesi Fransızcadan gelmektedir. Agrega, çimento, su ve gerektiğinde

Detaylı

KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ N. Gamze Karslı Yılmaz, Ayşe Aytaç, Veli Deniz Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

ELEKTRİKLİ KAPSÜLLERİN GECİKMELİ OLARAK ATEŞLENMESİ AMACIYLA f GELİŞTİRİLEN ELEKTRONİK BİR DEVRENİN TANITIMI VE DENEME ÇALIŞMALARI

ELEKTRİKLİ KAPSÜLLERİN GECİKMELİ OLARAK ATEŞLENMESİ AMACIYLA f GELİŞTİRİLEN ELEKTRONİK BİR DEVRENİN TANITIMI VE DENEME ÇALIŞMALARI ELEKTRİKLİ KAPSÜLLERİN GECİKMELİ OLARAK ATEŞLENMESİ AMACIYLA f GELİŞTİRİLEN ELEKTRONİK BİR DEVRENİN TANITIMI VE DENEME ÇALIŞMALARI Tayfun EVERGEN(*) Süha NiZAMOĞLU(*) ÖZET Günümüzde açık ve yeraltı işletmelerinde

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI-I ÖĞÜTME ELEME DENEYİ ISPARTA, 2014 ÖĞÜTME ELEME DENEYİ DENEYİN AMACI: Kolemanit mineralinin

Detaylı

ÇELİK YAPILARDA BİRLEŞİM ARAÇLARI

ÇELİK YAPILARDA BİRLEŞİM ARAÇLARI ÇELİK YAPILARDA BİRLEŞİM ARAÇLARI Çelik yapılarda kullanılan birleşim araçları; 1. Bulon ( cıvata) 2. Kaynak 3. Perçin Öğr. Gör. Mustafa EFİLOĞLU 1 KAYNAKLAR Aynı yada benzer alaşımlı metallerin yüksek

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

Kalıp ve maça yapımında kullanılan döküm kumlarının yaş basma ve yaş kesme mukavemetlerinin ve nem miktarlarının tayin edilmesi.

Kalıp ve maça yapımında kullanılan döküm kumlarının yaş basma ve yaş kesme mukavemetlerinin ve nem miktarlarının tayin edilmesi. 8.DÖKÜM KUMLARININ MUKAVEMET VE NEM MİKTARI TAYİNİ 8.1. Deneyin Amacı Kalıp ve maça yapımında kullanılan döküm kumlarının yaş basma ve yaş kesme mukavemetlerinin ve nem miktarlarının tayin edilmesi. 8.2.Deneyin

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA YORULMA Yorulma; bir malzemenin değişken yükler altında, statik dayanımının altındaki zorlamalarda ilerlemeli hasara uğramasıdır. Malzeme dereceli olarak arttırılan

Detaylı

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Serdar GÜLTEK Makine Müh., FPE, M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Serkan KÜÇÜK Kimya Müh., M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Toz Patlaması Parametreleri

Detaylı

Hazırlayan: İnş.Yük.Müh. Yasin Engin yasin.engin@gmail.com www.betonvecimento.com

Hazırlayan: İnş.Yük.Müh. Yasin Engin yasin.engin@gmail.com www.betonvecimento.com ATIK SU ARITMA TESIİSIİ UÇUCU KUÜ L KULLANIMI Hazırlayan: İnş.Yük.Müh. Yasin Engin yasin.engin@gmail.com www.betonvecimento.com 12/1/2014 1. GİRİŞ Atık su arıtma tesislerinde özellikle atık su ile temas

Detaylı

HT-350 ISIL İLETKETLİK EĞİTİM SETİ DENEY FÖYLERİ

HT-350 ISIL İLETKETLİK EĞİTİM SETİ DENEY FÖYLERİ HT-350 ISIL İLETKETLİK EĞİTİM SETİ DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. Küçük Sanayi sitesi 12 Ekim Cad. 52.Sok. No:18/ABALIKESİR Tel:0266 2461075 Faks:0266 2460948http://www.deneysan.com

Detaylı

KROM KATKILI ALUMİNANIN ENJEKSİYON KALIPLAMA İLE ŞEKİLLENDİRİLMESİ

KROM KATKILI ALUMİNANIN ENJEKSİYON KALIPLAMA İLE ŞEKİLLENDİRİLMESİ KROM KATKILI ALUMİNANIN ENJEKSİYON KALIPLAMA İLE ŞEKİLLENDİRİLMESİ Ö. ACUN, C.B. EMRULLAHOĞLU, Ö.F.EMRULLAHOĞLU Afyon Kocatepe Universitesi Afyon Mühendislik Fakültesi Seramik Mühendisliği Bölümü/ Afyon

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

MMM291 MALZEME BİLİMİ

MMM291 MALZEME BİLİMİ MMM291 MALZEME BİLİMİ Ofis Saatleri: Perşembe 14:00 16:00 ayse.kalemtas@btu.edu.tr, akalemtas@gmail.com Bursa Teknik Üniversitesi, Doğa Bilimleri, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk değerlendirmesiyle birlikte aşağıdaki sorularla birlikte basitçe değerlendirilebilir.

Detaylı

METAL MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER

METAL MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER Prof.Dr.Ahmet Aran - İ.T.Ü. Makina Fakültesi METAL MATRİSLİ KOMPOZİT MALZEMELER METAL MATRİSLİ KOMPOZİTLER KARMA MALZEMELER METAL MATRİSLİ KARMA MALZEMELER MMK ÜRETİM YÖNTEMLERİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ Metal,

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:134-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 26 (2) 11-17 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Makale Bakır Esaslı 1 ve 3 Yataklardaki Alaşım Elementlerinin Aşınma ve Mekanik

Detaylı

AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Agregalar, beton, harç ve benzeri yapımında çimento ve su ile birlikte kullanılan, kum, çakıl, kırma taş gibi taneli farklı mineral yapıya sahip inorganik

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO. Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu

MALZEME BİLİMİ. 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO. Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu MALZEME BİLİMİ 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Bilgisi DERSĠN ĠÇERĠĞĠ, KONULAR 1- Malzemelerin tanımı 2- Malzemelerinseçimi 3- Malzemelerin

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ ISIL İŞLEM (NORMALİZASYON, SU VERME, MENEVİŞLEME) DENEY FÖYÜ DENEYİN ADI: Isıl İşlem(Normalizasyon,

Detaylı

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Metalurji Mühendisliğine Giriş Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Seramik bir veya birden fazla metalin, metal olmayan element ile birleşmesi sonucu oluşan inorganik bileşiktir. Seramik grubuna oksitler, nitrürler,

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

1/26 KARBON-KARBON KOMPOZİTLERİ

1/26 KARBON-KARBON KOMPOZİTLERİ 1/26 KARBON-KARBON KOMPOZİTLERİ Karbon-Karbon Kompozitlerin Genel Özellikleri Yüksek elastik modül ve yüksek sıcaklık mukavemeti (T > 2000 o C de bile mukavemet korunur). Sürünmeye dirençli Kırılma tokluğu

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/4) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/4) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/4) Deney Laboratuvarı Adresi : Tümsan 2 Sitesi B Blok No:5 İkitelli İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0 212 486 29 53 Faks : 0 212 486 29 52 E-Posta : info@cevkak.org Website

Detaylı

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI: Bu deney ile incelenen çelik alaşımın su verme davranışı belirlenmektedir. Bunlardan ilki su verme sonrası elde edilebilecek maksimum sertlik değeri olup, ikincisi ise sertleşme derinliğidir

Detaylı

KOLEMANİT FLOTASYON KONSANTRELERİNİN BRİKETLEME YOLUYLE AGLOMERASYONU. M.Hayri ERTEN. Orta Doğu Teknik Üniversitesi

KOLEMANİT FLOTASYON KONSANTRELERİNİN BRİKETLEME YOLUYLE AGLOMERASYONU. M.Hayri ERTEN. Orta Doğu Teknik Üniversitesi KOLEMANİT FLOTASYON KONSANTRELERİNİN BRİKETLEME YOLUYLE AGLOMERASYONU M.Hayri ERTEN Orta Doğu Teknik Üniversitesi ÖZET. Flotasyondan elde edilen kolemanit konsantrelerinin kurutma veya kalsinasyon gibi

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008 MAKİNA * ENDÜSTRİ Prof.Dr.İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU Öğr. Murat BOZKURT * Balıkesir - 2008 1 PLASTİK ŞEKİL VERME YÖNTEMLERİ METALE PLASTİK ŞEKİL VERME İki şekilde incelenir. * HACİMSEL DEFORMASYONLA

Detaylı

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi REVİZYON GÜNCELLEME DOKÜMAN NO YAYIN L27 01.01.2008 13.01.2014-06 08.05.2014 1/8 GÜNCELLEŞTİRMEYİ GERÇEKLEŞTİREN (İSİM / İMZA / TARİH) : DENEYLERİ A01 İri agregaların parçalanmaya karşı direnci Los Angeles

Detaylı

ALUMİNYUM ALA IMLARI

ALUMİNYUM ALA IMLARI ALUMİNYUM ALA IMLARI ALUMİNYUM VE ALA IMLARI Alüminyum ve alüminyum alaşımları en çok kullanılan demir dışı metaldir. Aluminyum alaşımları:alaşımlama (Cu, Mg, Si, Mn,Zn ve Li) ile dayanımları artırılır.

Detaylı

(SRS; SUPLEMENTARY RESTRAINT SYSTEM)

(SRS; SUPLEMENTARY RESTRAINT SYSTEM) 1 HAVA YASTIĞI SİSTEMİ; AİRBAG (SRS; SUPLEMENTARY RESTRAINT SYSTEM) (Ref. e_makaleleri) (1) merkezi hava yastığı ünitesi (2) yan hava yastığı algılayıcı (3) ön üst algılayıcı algılayıcı (sensor) hava yastığı

Detaylı

Tünel Açma işlerinde Paralel Delik Düzeni İle İlgili n

Tünel Açma işlerinde Paralel Delik Düzeni İle İlgili n MADENCİLİK Aralık December 1985 Cilt Volume XXIV Sayı No 4 Tünel Açma işlerinde Paralel Delik Düzeni İle İlgili n Parametreler Parameters Related Witli Parallel Hole Cut Arrangement in Tunneling Tayfun

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ PROJENİN ADI: POLİMER KATKILI ASFALT ÜRETİMİNİN ARAŞTIRILMASI Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ ( Kimya Bilim Danışmanlığı Çalıştayı Çalışması 29 Ağustos-9 Eylül 2007) Danışman: Doç.Dr. İsmet KAYA 1 PROJENİN

Detaylı

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak

Detaylı

MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ

MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ TR 2009/00643 B Abdulkerim YÖRÜKOĞLU * ve Günnur ULUSOY ** MTA Genel Müdürlüğü MAT Dairesi Endüstriyel Hammaddeler ve

Detaylı

THE EFFECT OF SINTERING PERIOD ON THE WEAR RESISTANCE OF AlMgSi-SiC P COMPOSITES PRODUCED BY POWDER METALLURGY METHOD

THE EFFECT OF SINTERING PERIOD ON THE WEAR RESISTANCE OF AlMgSi-SiC P COMPOSITES PRODUCED BY POWDER METALLURGY METHOD 5. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 9), 13-15 Mayıs 29, Karabük, Türkiye T/M YÖNTEMİYLE ÜRETİLMİŞ AlMgSi-SiC p KOMPOZİTİNDE SİNTERLEME SÜRESİNİN AŞINMA DİRENCİNE ETKİSİ THE EFFECT OF SINTERING

Detaylı

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR Çalışmanın amacı. SUNUM PLANI Çalışmanın önemi. Deney numunelerinin üretimi ve özellikleri.

Detaylı

TiC-Co Esaslı Çizici Kalem Karakterizasyonu

TiC-Co Esaslı Çizici Kalem Karakterizasyonu 6 th International Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 2011, Elazığ, Turkey TiC-Co Esaslı Çizici Kalem Karakterizasyonu M. Erdoğan, A.Erol, A.Yönetken, Ş. Talaş Afyon Kocatepe Üniversitesi,

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 AMAÇ Bu faaliyet sonucunda uygun ortam sağlandığında tekniğe uygun olarak tozaltı kaynağı ile çeliklerin yatayda küt-ek kaynağını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Toz

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı