MAKROEKONOM K DE KENLER VE DÖV Z KURU L K S : YAPAY S N R A I VE VAR YAKLA IMLARI LE ÖNGÖRÜ MODELLEMES

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MAKROEKONOM K DE KENLER VE DÖV Z KURU L K S : YAPAY S N R A I VE VAR YAKLA IMLARI LE ÖNGÖRÜ MODELLEMES"

Transkript

1 T.C. SÜLEYMAN DEMREL ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ LETME ANABLM DALI MAKROEKONOMK DEKENLER VE DÖVZ KURU LKS: YAPAY SNR AI VE VAR YAKLAIMLARI LE ÖNGÖRÜ MODELLEMES DOKTORA TEZ YEM HELHEL Tez Danman: Doç. Dr. eref KALAYCI ISPARTA, 2009

2 ÖZET MAKROEKONOMK DEKENLER VE DÖVZ KURU LKS: YAPAY SNR AI VE VAR YAKLAIMLARI LE ÖNGÖRÜ MODELLEMES YEM HELHEL Süleyman Demirel Üniversitesi, letme Bölümü Doktora Tezi, 182 sayfa, Mays 2009 Danman: Doç. Dr. eref KALAYCI nsan beyninden esinlenerek gelitirilmi, baka bir deyile biyolojik sinir alarn taklit eden yapay sinir alar, yapay zekâ çalmalar içinde önemli bir yere sahiptir. Yapay sinir alar son yllarda ekonomi ve finans alannda oldukça yaygn bir ekilde kullanlmaktadr. Bu tez çalmasnn amac, bir makroekonomik deiken olan döviz kuru tahmininde yapay sinir a ve VAR modeli kullanlarak elde edilen tahmin sonuçlarn deerlendirmektir dönem aralnda kullanlan 12 aylk veriler eitim ve test dönemlerine ayrlm, on bir adet makro ekonomik deiken döviz kuru dalgalanmalarn açklamakta göz önüne alnmtr. Çok katmanl ileri beslemeli yapay sinir a mimarisi ve geriye yaylm algoritmas kullanlmtr. Kullanlacak veriler dorusal normalletirme yöntemi ile normalize edilerek aa sunulmutur. Yapay sinir alar teknii ile bulunan sonuçlar, dier bir öngörü teknii olan VAR yöntemi ile elde edilen sonuçlarla mukayese edilmitir. Elde edilen sonuçlar, yapay sinir alar tekniinin daha iyi bir öngörü modelleme teknii olduunu göstermitir.

3 Döviz kurunun aratrmada kullanlan dier deikenlerle nedensellik ilikilerine de baklmtr. Döviz kurundan, cumhuriyet altn, cari açk, MKB endeksi, M2 para arz ve faiz oranna doru tek yönlü bir nedensellik ilikisi saptanmtr. Modeldeki deikenlere ait etki-tepki fonksiyonlar analiz edildiinde ise; döviz kuruna verilen bir birimlik okun dier deikenlerde tepkisi son derece istikrarsz bir görünüm arz ettii, dolaysyla döviz kurlarnda meydana gelen ani deimelerin piyasada istikrarszla sebep olabilecei, bu balamda, piyasalardaki istikrarszln azaltlmas için döviz kurlarndaki ar dalgalanmalarn önlenmesi gerektii sonucuna varlmtr. Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru, Öngörüleme, Yapay Sinir Alar, VAR Modelleme, Granger Nedensellik Testi, Etki-Tepki Fonksiyonu

4 ABSTRACT THE MACROECONOMIC VARIABLES AND EXCHANGE RATE CAUSALITY: A FORECAST MODELLING WITH ARTIFICIAL NEURAL NETWORK AND VAR APPROACH YEM HELHEL Süleyman Demirel Üniversitesi, Department of Business Administration Ph. D, 182 pages, May 2009 Supervisor: Assoc.Prof. Dr. eref KALAYCI Artificial Neural Networks rectified which are inspired by human brain, in other words, simulate biologic neural neural networks have significant place in artificial intelligence studies. In recent years, artificial neural networks have been used commonly in the economic and financial areas. The purpose of this study is to evaluate forecast results of exchange rate that are one of the macroeconomic variables by means of an application of artificial neural networks and VAR model. The twelve month data for interval are separated as test data and train data, the eleven macro economic variables which affect the fluctuations of exchange rate are taken into consideration. The multi-layered feed forward neural network architecture and back propagation algorithms are employed. The data used as input for the network is normalized by linear normalization method. The forecasting results by the artificial neural network technique are compared with the forecasting results of VAR method. It is shown that the conclusion in this way, the artificial neural network technique is better forecast modeling one than the other. The casual relations between exchange rate and the other parameters that are used in the thesis are surveyed. The results indicate that there are unidirectional

5 causalities from exchange rate to republic gold, current account deficit, IMKB index, M2 money supply and interest rate. The variables of impulse-response functions in forecast modeling are also analyzed that one unit shock given to exchange rate upon the response of the other parameters appear unstable tendency, so sudden changes in exchange rate can cause instability on the market, in this context, the conclusion reached that the excessive fluctuations have to be prevented in order to decrease instability on the market. Keywords : Exchange Rate, Forecasting, Artificial Neural Network, VAR Modelling, Granger Causality Test, Impulse-Response Function

6 1 GR Makro politikalarn oluturulmas, kiisel yatrm tercihlerinin belirlenmesi, iletmelerin geleceklerini planlamalar, yani günümüz ekonomilerinin tüm karar verme süreçlerinde, gelecein öngörülebilmesi son derece önem tamaktadr. Özellikle, son küresel kriz ve politik gelimelerden dolay piyasalarda ortaya çkan iddetli dalgalanmalar, makro ekonomik deikenlerin ve yatrm araçlarnn gelecekteki deerlerinin öngörülebilmesinin, çok önemli avantajlar ve frsatlar sunabileceini ortaya çkarmtr. Geleceini doru öngöremeyen yllarn çok uluslu iletmeleri, dev finans ve sigorta irketleri, hatta ülkeler çok zor duruma dümüler ve iflasla kar karya kalmlardr. Bugünkü anlamda bilinen makro ekonomik öngörüler Keynezyen devrimin bir sonucu olarak ortaya çkmtr. Ekonometri ve Keynezyen makro iktisat ayn dönemde olumu ve birbirlerini önemli ölçülerde etkilemilerdir. 1 Bugün ekonomide gelecei tahmin edebilmek önemli olduundan, modellemede kullanlabilecek yöntemler çoalm, beraberinde model seçiminde baz zorluklar da getirmitir. Bu yöntemler vastasyla kurulan öngörülerin doruluklar tartlmaya balanm ve karlatrmaya dönük yöntemler üzerinde younlalmtr. Bilgisayar teknolojisinin hzla ilerlemesi ile karmak hesaplama modelleri gelitirilmi, modellerden alnan öngörülerin birletirilmesi ile öngörülerin kalitelerinin yükseltilmesine yönelik çalmalar da yaplmtr. Döviz kuru öngörüsü, gelimi ülkelerde 1980 li yllarn banda, Bretton- Woods sisteminin çökmesinden birkaç yl sonra önem kazanmtr li yllarn ortalarnda sabit döviz kuru rejimini terk eden gelimi ülkeler serbest döviz kuru rejimine geçmilerdir. Böylece, gelecekteki kur belirsizlii artm ve bu belirsizliklerin azaltlabilmesi için döviz kuru öngörüsü önem kazanmtr. 1 BAAR, S., Türkiye çin Bir Makro ktisadi Öngörü Modeli: VAR Yaklam, ktisat letme ve Finans, Yl:22, No:254, Mays 2007, s.18-28

7 2 Döviz kuru öngörüsüne dönük çalmalar arlkl olarak gelimi ülkeler üzerinde younlamtr. Gelimekte olan ülkeler ise, 1990 l yllara kadar sabit döviz kuru rejimini benimsemiler ve finansal serbestlikten kaçnmlardr. Ancak, 2000 li yllarn banda, gelimekte olan ülke ekonomilerinin çou, sabit kur sistemini terk ederek serbest kur sistemine geçmilerdir. Bu geçile birlikte döviz kuru öngörüsü gelimekte olan ülkeler için de önem kazanmaya balamtr. Finansal liberalleme ile beraber Türkiye 1980 li yllardan itibaren ekonomik ve yapsal problemleri aamamas nedeniyle 1994 ve 2001 yllarnda iki ciddi finansal kriz yaam ve en son küresel krizin etkilerini de yaamakta olan bir ülkedir. ubat 2001 krizinden sonra, IMF ile yürütülmekte olan döviz kuru bazl istikrar program yürürlükten kaldrlm, bunun yerine serbest döviz kuru rejimine geçilmitir. Serbest kur rejimine geçilmesi, makro ekonomik deikenlere yönelik karar alma açsndan büyük önem kazanmtr. Dolaysyla, son zamanlarda döviz kuruna yönelik öngörü modelleri ülkemizde de önemli bir konu haline gelmitir. Yapay Zekann (Artificial Intelligence) bir uygulamas olan Yapay Sinir Alar(YSA), özellikle günümüze kadar çözümü güç ve karmak olan bir çok problemin çözümüne uygulanm ve son derece baarl sonuçlar elde edilerek, bir çok alanda uygulanmaya balamtr. Ekonomi alannda gelecei öngörmede; özellikle döviz kuru gibi lineer olmayan deikenlerin, baml zaman serilerinin tahmin edilmesinde önemli bir araç olmutur. YSA, ekonomi alannda zaman içinde önemini arttrrken, metodolojik gelimeler de birbirini takip etmektedir. Basit regresyon modelleri, Box-Jenkins modelleri ve VAR modelleme teknii gibi birçok ekonometrik yöntem, öngörü modellemesinde kullanlmaktadr. Bu tezde, öngörü modellemede son derece baarl bir teknik olan yapay sinir alar metodolojisi ile USD döviz kuru tahmin edilmi ve yine ekonometride çok yaygn kullanlan VAR (Vektör Otoregresif) yöntemi ile karlatrlmtr. VAR modeli ilk defa 1980 ylnda Sims tarafndan gelitirilmitir. Sims, içsel-dsal ayrmna kar çkarak, bir ekonometrik modelde yer alan her deikenin dier bir deikeni etkileyebileceini ve bu deikenlerin de dier deikenlerden etkilenebileceini ileri sürerek VAR modelini gelitirmitir. Dolaysyla, bu

8 3 yaklamda hangi deikenin içsel deiken, hangi deikenin dsal deiken olaca zorunluluunun olmamas ve modellerin kurulmasnda sk ekonomik kurama bal kalnmamas uygulayclar açsndan büyük bir kolaylk olarak görülmektedir. VAR modellerinin bahsedilen kolaylklar yannda, uygulayclar açsndan baz güçlüklerinin olduu da bilinmektedir. VAR modelinde bütün deikenler duraan olmak zorundadr. Eer, duraanlk salanamyorsa, veriler uygun bir ekilde dönütürülmelidir. Baka bir güçlük ise, VAR modelinde uygun gecikme uzunluunun saptanmas konusudur. Örnein, dört deikenli bir VAR modelinde, her denklemdeki deikenin sekiz gecikmeye sahip olduu varsaylrsa, her denklemde otuziki gecikmeli parametre ve sabit terim bulunacaktr. Dolaysyla, örnek uzaynn boyutu büyük olmadkça, tahmin edilen birçok parametre serbestlik derecesini tüketir. Bu ise, modelin parametrelerinin tahminini zorlatrr. Zorluklarna ramen VAR modeller literatürde en etkili öngörü yöntemlerinden birisi olarak genel kabul görmütür. Çalmann ilk bölümünde döviz kurlar, döviz kurlarnn oluum ve deiimini açklayan teorik yaklamlar deerlendirilmitir. kinci bölümde, döviz kuru sistemlerinden bahsedilmitir. Üçüncü bölümde, Türkiye de uygulanan döviz kuru sistemleri kronolojik olarak anlatlmtr. Dördüncü bölümde, tezde kullanlan metodolojiler teorik olarak anlatlmtr. Yapay sinir alarnn yaps ve çeitlerine yer verilmi, yapay sinir a tasarmnn nasl yaplaca, nelere dikkat edilmesi gerektii, yapay sinir alar birimini oluturan girdi tabakas, gizli tabaka ve çkt tabakalarnn nasl belirlendii ve bu tabakalarda kullanlacak nöron saysnn ne kadar olduunun belirlenmesi için dikkate alnan kriterlerin neler olduu hakknda detayl bilgiler verilmi ayrca VAR yöntemi ve uygulamas hakknda teorik bilgiler yer almtr. Beinci bölümde yapay sinir a ve VAR yönteminin uygulanaca döviz kuru modeli kurularak öngörü gerçekletirilmitir. Ayn bölümde döviz kurunun dier deikenlerle nedensellik ilikilerine baklm ve ilikilerin yönü belirlenmi döviz kuru etki tepki fonksiyonlar da aratrlmtr. Sonuç bölümünde, çalmann amac çerçevesinde bir performans deerlendirilmesine yer verilmi ve iki yöntem için elde edilen sonuçlar karlatrlm ve yorumlar yaplmtr. Unutulmamaldr ki, hiçbir ekonometrik yöntem ve model, yatrm araçlarnn ve makro ekonomik deikenlerin gelecekteki deerlerinin %100 öngörü

9 4 doruluunu gerçekletirememektedir. Özellikle, Türkiye gibi iç ve d faktörlerin son derece etkili olduu gelimekte olan ülkelerde, döviz kurlar, borsa endeksi, enflasyon oran, faiz oran gibi deikenlerin gelecekteki deerlerini tahmin edebilmek kolay deildir. Fakat yaplan analizler ve yorumlar, politik ve ekonomik kararlarn alnmas esnasnda destekleyici bilgi olarak kullanlabilir.

10 5 BRNC BÖLÜM DÖVZ KURLARI VE DÖVZ KURLARININ OLUUM VE DEMN AÇIKLAYAN TEORK YAKLAIMLAR 1.1 DÖVZ KURU Döviz kuru, tanm itibari ile, yabanc para birimlerinin yurtiçi para cinsinden deeri veya bunun tersine yurtiçi para biriminin yabanc para birimleri cinsinden deeri olarak ifade edilir. Ancak, dar anlamdaki bu tanm, baz hususlar dikkate almamaktadr. Döviz kuru, anlk (spot) ilemler için tespit edilebilecei gibi, döviz alm satmnn gelecek bir tarihte gerçeklemesi için de belirlenebilir. Ayrca, döviz kuru parasal bir fiyat olarak tanmland için, ekonomik analiz açsndan, parasal ve reel döviz kuru arasndaki fark önem arz etmektedir. 2 Döviz kuru bir birim yabanc para ile deitirilebilen ulusal para miktar eklinde de tanmlanabilir. 3 Bir baka ifade ile, bir ülkenin yerli parasyla yabanc paralar arasnda kurulan aritmetik ilikiye eitlik anlamna gelmek üzere döviz kuru oran ya da parite denir. Döviz kuru oran iki biçimde ölçülür: (a) Nominal döviz kuru (b) Reel döviz kuru. 4 Nominal döviz kuru, iki ülkenin paralarnn karlkl göreli fiyatdr. 1 ABD Dolar 1 Türk Liras na eit denildii zaman kastedilen nominal döviz kurudur. Bu durumda bir Amerikal 1 ABD Dolar verirken 1 Türk Liras, 1 Türk 1 Türk Liras verdiinde 1 ABD Dolar alacak demektir. Reel Döviz kuru, yabanc ülkelerde üretilen mallarn yurtiçinde üretilen mallar cinsinden göreli fiyatn yanstan ve uluslararas rekabeti ölçmek için yaygn olarak kullanlan bir ekonomik göstergedir. Bu nedenle reel döviz kurunu belirleyen 2 MÜSLÜMOV, A. ve Di., Döviz Kuru Sistemleri ve Türkiye de Uygulanan Döviz Kuru Sistemlerinin Ekonomiye Etkileri, Ksm 2, Bölüm 2, <http://www3.dogus.edu.tr/amuslumov/ >,( ) 3 SEYDOLU, H., Uluslararas ktisat, Güzem Yaynlar, No:7, stanbul, 1993, ISBN , s ELMEZ, M., Kur Rejimiyle D Borçlanma likisi (Aralk 2001),<http://www.makalem.com>, s.1

11 6 ve etkileyen faktörlerin bilinmesi makroekonomik açdan uygun politikalarn saptanmasnda önem tamaktadr. 5 Reel döviz kuru, yabanc ülke fiyatlar genel düzeyinin yerel para deerinin, yine yerel para deeri ile ifade edilen yurtiçi fiyatlar genel düzeyine bölünmesi ile bulunur. Örnein, e TL / $ nominal döviz kurunu, Türkiye fiyatlar genel düzeyini ve da ABD fiyatlar genel düzeyini gösterdiinde, reel TL/$ döviz kurunu; R / $ TL =( e TL / $ ) / (2.1) eklinde ifade edebiliriz. 6 Reel döviz kuru, nominal döviz kurunu yurtiçi ve yurtd fiyatlara ayarlamaktadr. Ve ortak para birimi ile ölçüldüünde d ekonomik varlklarn göreceli olarak yurtiçi fiyatlardr. Reel döviz kurunda bir art yurtiçi ekonominin rekabet gücünü azaltr. 7 D rekabetin bir göstergesi olan reel döviz kurunun yükselmesi her ne kadar fiyat rekabetinin kayb olarak yorumlansa bile, ulusal parann reel olarak deer kazanmas, baz durumlarda, verimlilikteki art nedeniyle rekabet gücünde meydana gelen bir art da gösterebilmektedir. Reel döviz kuru, d ticaretin rekabet gücüne ilikin olarak kullanlan bir gösterge olmakla birlikte, Merkez Bankas bilançosu üzerindeki etkileri nedeniyle salkl bir para politikas izlenebilmesi açsndan da önem tamaktadr. Çeitli nedenlerle reel döviz kurunda ortaya çkacak hareketler ksa vadeli sermaye hareketlerine yol açar. Bu hareketler Merkez Bankas nn net d varlklar üzerinde yansr. Net d varlklar kalemindeki hareketler ise bilançonun yükümlülükler tarafnda yer alan emisyon miktarn etkiler. Bu kalemdeki deime ise, ana hedefi 5 NANDIM,, Ksa Vadeli Sermaye Hareketleri le Reel Döviz Kuru Etkileimi: Türkiye Örnei, TC Merkez Bankas Piyasalar Genel Müdürlüü Uzmanlk Tezi, Ankara, Kasm 2005, s.29 6 BULUT, E., Döviz Ekonomisi (Piyasann Mikro Yaps), Platin Yaynlar, Ankara, 2005, ISBN: , s.35 7 BEGG, D., S. FISCHER,, Çev. V. SERN, Makroiktisat, Alkm Yaynlar, stanbul, 2001, ISBN: , s.519

12 7 fiyat istikrarn salamak olan Merkez Bankas nn, para politikas araçlarn kullanarak likidite dalgalanmalarn düzenlemesini gerektirir. 8 Para politikasn uygulamakla yükümlü olan Merkez Bankas nn izleyecei kur politikasnda belirleyici olan nominal deil reel döviz kuru olmu ve uygulanan kur politikalarnn ekonomik olarak deerlendirilmesi gerçekleen reel döviz kuruna dayandrlmtr. 9 Döviz kuru günümüz dünyasnda hem gelimekte olan hem de gelimi ülkelerde ekonomiye yön vermesi nedeniyle yaamsal bir öneme sahiptir ylnda Bretton Woods sisteminin çökmesiyle esnek döviz kuru uygulamalar artm, globalleme ve finans sektöründe teknolojinin ilerlemesi ile birlikte döviz ilemleri ülkeler aras mal ve hizmet ticaretinden daha fazla ilem görmeye balamtr. Bu gelimelerin neticesinde, döviz kurlar, ülkelerin oluturduklar makro ekonomik politikalarda önemli bir gösterge rolünü üstlenmi, netice olarak ülkeler uyguladklar kur politikalar ve döviz kuru rejimi seçimlerinde, dier makro ekonomik deikenleri etkileyebilecei varsaymyla, son derece hassas davranmaya balamlardr. 1.2 DÖVZ KURLARININ OLUUMU VE DEMN AÇIKLAYAN TEORK YAKLAIMLAR Esnek kur sisteminin yaratm olduu kur oynakl, belirsizlik ve ülkeler arasnda parite oluumunda hangi kriterlerin önemli olmas gerektii gibi sorunlar, 1970 li yllarda hem akademisyenlerin hem de uygulamaya yönelik çalanlarn ilgisinin döviz kurunun belirlenmesinde hangi ekonomik deikenlerin önemli olduu konusuna younlamasna neden olmutur li yllardan önce uluslararas mal ve hizmet hareketleri döviz kurlarn belirleyen asl faktör olarak belirlenirken; daha sonraki yllarda uluslararas sermaye hareketlerinin kurlarn 8 KIPICI, A. ve M. KESRYEL, Reel Döviz Kuru Tanmlar ve Hesaplama Yöntemleri, TC. Merkez Bankas Aratrma Genel Müdürlüü, Yayn No:97/I, Ankara, Ocak 1997, s.1 9 ÖZKAN, F., Denge Reel Kur Hesaplama Yöntemleri ve Reel Kur Dengesizliinin Ölçülmesi: Türk Liras Üzerine Çalma, Uzmanlk Yeterlilik Tezi, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankas Piyasalar Genel Müdürlüü, Ankara, Aralk 2003, s BULUT, a.g.e, s.104

13 8 belirlenmesinde daha etkili olduu fikri kabul görmeye balamtr. Günümüzde, sadece ulusal fiyat düzeyindeki deimeler, para arz veya cari ilemlerdeki deimeler ile kur davranlar arasnda birebir iliki kurmak veya çok yakn ilikinin olduunu söyleyebilmek mümkün deildir. Kurlar son derece organize piyasalarda olumakta ve ekonomik koullara ilikin gelecee yönelik bilgiler, kur hareketlerine yansmaktadr. Bekleyiler, politik ve psikolojik faktörler etkili olmaktadr. Bunlarn sonucunda, kur deimeleri son derece öngörülemez olmaktadr. Döviz kurlarnn belirlenmesi ve deiimine yönelik modeller genellikle kurlara ilikin dört teoriyi baz almaktadrlar. Bunlardan birincisi olan satnalma gücü paritesi teorisi döviz kurlarn yabanc ve yerli mallarn fiyatlar arasndaki göreceli oran olarak ikinci teori olan ödemeler dengesi yaklam kurlardaki deiimi ödemeler dengesi kalemlerindeki deimelere bal bir oran olarak, üçüncü yaklam olan parasal teori, döviz kurlarn yerli ve yabanc paralarn deerleri arasndaki göreceli oran olarak, dördüncü teori olan portföy dengeleme teorisi ise döviz kurlarn yerli ve yabanc bonolarn fiyatlar arasndaki göreceli oran olarak tanmlamaktadr. 11 Literatürde döviz kurlarn belirleyen belli bal yaklamlar aadaki ekilde sralanabilir: Döviz Kuru Modellerinin Dayand Temel Varsaymlar Satnalma Gücü Paritesi Faiz Haddi Paritesi Keynezyen Yaklamlar Esneklik Yaklam Gelir-Harcama Yaklam Mundell-Fleming Yaklam Mali Piyasalar Yaklam 11 ACAER, A., Dalgal Kur Rejimi Altnda Merkez Bankas Müdahalelerinin Etkinlii: Türkiye Üzerine Bir Çalma, Uzmanlk Yeterlilik Tezi, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankas Piyasalar Genel Müdürlüü, Ankara, Aralk 2003, s.14

14 9 Parasal Yaklam Portföy Dengesi Yaklam Para kamesi Yaklam D Ticarete Dayal Yaklam Ödemeler Dengesi Yaklam Döviz Kuru Belirlenmesinde Haber ve Açklamalarn Etkisi Politik ve Psikolojik Faktörler Yukarda sralanan yaklamlar ve alt yaklamlar bu ksmda döviz kurunun oluumunu ve deiimini açklayan yaklamlar eklinde gruplandrlarak analiz edilmeye çallacaktr Döviz Kurlarnn Oluumunu Açklayan Teorik Yaklamlar Satnalma Gücü Paritesi Yaklam (Purchasing Power Parity) Satnalma gücü paritesi (SGP) yaklam, döviz kurlarnn uzun dönemli deerinin belirlenmesinde kullanlan yaklamlarn en eskisi ve en çok kullanlandr. En basit haliyle SGP yaklam uzun dönemde döviz kurlarndaki deiimin göreceli mallarn fiyatlar arasndaki deiimi yanstma eiliminde olacan savunur. 12 Bu hipotez Gustav Cassel (1922) tarafndan ortaya atlmtr. Bu teori dünyada benzer mallarn benzer fiyatlardan satlmas ilkesini temel almaktadr. SGP teorisi, birisi mutlak, dieri de nisbi yaklam olmak üzere iki ayr ekilde ele alnmaktadr. Mutlak satnalma gücü paritesi, iki ulusal parann bir zaman kesitindeki mal alm güçlerine göre belirlenecek deiim orandr. Paralarn satn alma gücünü belirleyen ölçü birimi, mallarn fiyatdr. Döviz kuru her mal için ayr ayr tespit edilemeyeceinden, mutlak satn alma gücü paritesi iki ülke fiyat 12 ACAER, A., a.g.t, s.15

15 10 endeksinin oranlanmas ile elde edilir. Bu durumda mutlak SGP u ekilde ifade edilir: 13 e Tl / $ = t / abd (2.2) Yukarda yer alan ifadede, e Tl / $ döviz kurunu, t bir maln ulusal para birimi ile ifade edilen fiyat (Türkiye deki fiyatlar genel düzeyini), ise ayn maln yabanc para cinsinden ifade edilen fiyatn (ABD de fiyatlar genel düzeyi) göstermektedir. Nispi satn alma gücü paritesinde ise, döviz kurlarndaki deimeler iki ülkenin nispi fiyatlarndaki gelimeleri yanstr. ki ülkenin fiyatlar genel düzeyindeki yüzde deime, iki ülkenin enflasyon oranlarndaki farklla eittir. Yani yaanan enflasyon oran, denge döviz kurunun balangçtaki durumunu olumsuz yönde etkiler. 14 Nispi SGP ye göre, fiyatlardaki deimeler, döviz kurunda deimelere neden olmaktadr. Nispi SGP u ekilde ifade edilir: p1 t / pot Tl = * eo p / p e / $ 1abd Oabd (2.3) Burada e, balangç döviz kurunu; Ot ve Oabd de temel fiyat indekslerini vermektedir. Bir örnek verilecek olursa; Türkiye de enflasyon oran %20, ABD de %3 ise, nisbi SGP ye göre TL nin dolar karsnda %17 deer kaybetmesi gerekir. Nisbi SGP yaklam, yani ülkelerin enflasyon düzeylerinin karlatrlmasnn verdii reel kur mesaj, ksa vadede anlaml deildir. Ksa vadede SGP'nin büyük olaslkla gerçeklemedii, yani enflasyon farklarnn denge kur düzeyini belirlemedii bilinen bir gerçektir. 15 Uzun vadede ise bu yaklamn geçerli olabilecei beklenebilir. 13 DNÇER, N., N., Döviz Kuru Dalgalanmalarnn Asimetrik Etkileri: Türkiye Örnei, DPT Uzmanlk Testleri, Yayn No:DPT:2682, Ankara, ubat 2005, ISBN , s.12n: , s DEMR, M, D Ticaret lemleri ve Muhasebesi, Detay Yaynclk, Ankara, 2004, s GÖKÇE, D., Döviz Kuru Konusu Derin, 17 Ocak 2002, <

16 ERROR: undefinedresource OFFENDING COMMAND: findresource STACK: /4 /CSA /4 /CSA -mark-

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar:

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 01/01/2005-30/06/2005 DÖNEMNE LKN YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU FAALYET RAPORU 1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 2005 yl gelimekte olan ülke

Detaylı

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir:

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: SORU 1: 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: (i) Ayla dönütürülebilir yllk nominal %7,8 faiz oran ile her ay eit taksitler halinde

Detaylı

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ KURUMUN AMACI ve GÖREVLER' Sosyal sigortalar ile genel salk sigortas bakmndan kiileri güvence

Detaylı

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram Temel Düzey Eitim Proram Amaç : Sermaye Piyasas Kurumlarnda görev yapanlar veya bu görevlere atanacaklar, SPK nn düzenleyecei Lisanslama snavna hazrlama. Katlmclar Hisse Senetleri Piyasas Mü"teri Temsilcileri,Yatrm

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU 1 OCAK - 31 MART 2007 ARA HESAP DÖNEMNE AT FNANSAL TABLOLAR VE NCELEME RAPORU ARA DÖNEM FNANSAL TABLOLAR HAKKINDA NCELEME RAPORU Yap Kredi

Detaylı

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr?

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr? SORU 31: 3 / 4 Bir ekonomide kii ba üretim fonksiyonu y = 2k biçiminde verilmektedir. Nüfus art hz %2, teknik ilerleme hz %2 ve amortisman oran %6 iken tasarruf oran da %30 ise bu ekonomideki kii ba sermaye

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU ÜÇ AYLIK RAPOR

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU ÜÇ AYLIK RAPOR YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU ÜÇ AYLIK RAPOR Bu rapor Yap Kredi Emeklilik A.. Gelir Amaçl Kamu Borçlanma Araçlar (Döviz) Emeklilik Yat r m Fonu nun

Detaylı

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI SORU 1: 013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI ABC hisse senedinin spot piyasadaki fiyat 150 TL ve bu hisse senedi üzerine yazlm alivre sözle mesinin fiyat

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU 1 OCAK - 30 EYLÜL 2006 ARA HESAP DÖNEMNE AT MAL TABLOLAR VE SINIRLI DENETM RAPORU GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM

Detaylı

KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN

KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN KURUMSAL T BAR tibar alglamalardan oluur. Kurumsal itibar, bir kuruma yönelik her türlü alglamann bütünüdür. Kurumsal itibar; sosyal ortaklarn kurulula ilgili

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei

Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei Hakan Berument Bilkent Üniversitesi Ankara Tel: + 312 266 2529 Faks: + 312 266 5140 e-posta: berument@bilkent.edu.tr Mart 2002 1. Giri: 1995 Meksika

Detaylı

www.seyfettinartan.gen.tr/dysoru.pdf

www.seyfettinartan.gen.tr/dysoru.pdf Doru-Yanl Sorular: 1. nsan ihtiyaçlarn dorudan ya da dolayl olarak karlama özelliine sahip ve bu amaçla kullanlmaya hazr olan fiziksel varlklara hizmet denir. 2. Tüketicinin ihtiyaçlarn dorudan karlayan

Detaylı

MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI)

MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI) MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI) I- SORUN Toprak ve su kaynaklarnn canllarn yaamalar yönünden tad önem bilinmektedir. Bu önemlerine karlk hem toprak hem de su kaynaklar

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU 1 OCAK - 31 ARALIK 2006 DÖNEMNE AT FNANSAL TABLOLAR VE BA$IMSIZ DENETM RAPORU BA$IMSIZ DENETM RAPORU Yap Kredi Emeklilik A.. Gelir Amaçl

Detaylı

TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) EVOLUTION OF FOREIGN TRADE IN TURKEY (2000-2007)

TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) EVOLUTION OF FOREIGN TRADE IN TURKEY (2000-2007) TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) Yrd.Doç.Dr.Sevim AKDEMR * Ar.Gör.Fatih KONUR ** ÖZET Türkiye ekonomisinde 2001 y(l(ndan itibaren yüksek oranlarda büyüme gerçeklemitir. Ancak ekonomide yüksek büyüme

Detaylı

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010 Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü Aktüerler Derneği Nisan 2010 Türkiye de sigortaclk ve bireysel emeklilik sektörü RKET SAYISI - NUMBER OF COMPANY 2006 2007 2008 Hayat D - Non Life (Alt adedi

Detaylı

ÇMENTO SEKTÖRÜNDE GÖRECEL ETKNSZLK ALANLARININ VER ZARFLAMA ANALZ YÖNTEM LE TESPT

ÇMENTO SEKTÖRÜNDE GÖRECEL ETKNSZLK ALANLARININ VER ZARFLAMA ANALZ YÖNTEM LE TESPT ÇMENTO SEKTÖRÜNDE GÖRECEL ETKNSZLK ALANLARININ VER ZARFLAMA ANALZ YÖNTEM LE TESPT Doç.Dr. Veysel KULA * Ar.Grv. Letife ÖZDEMR ** ÖZET Çalmada, stanbul Menkul Kymetler Borsas (MKB) na kote olan çimento

Detaylı

PARA POLTKASI STRATEJLER VE ENFLASYON HEDEFLEMES

PARA POLTKASI STRATEJLER VE ENFLASYON HEDEFLEMES PARA POLTKASI STRATEJLER VE ENFLASYON HEDEFLEMES Prof. Dr. Gülsün Gürkan Yay Y!ld!z Teknik Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi ktisat Bölümü (gyay@yildiz.edu.tr) (27 Mart 2004 de FMC Dama Talar

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU 1 OCAK - 31 MART 2006 ARA HESAP DÖNEMNE AT MAL TABLOLAR VE SINIRLI DENETM RAPORU GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM

Detaylı

KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE

KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE Doç.Dr. smail AYDOU * ÖZET Gelimi dünya ülkelerinde faiz oranlarnn düük seviyelere inmesi küresel ekonomide likidite bolluuna neden olmutur. Artan likiditenin yükselen

Detaylı

Türkiye - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1

Türkiye - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1 1 Maliyet kontrolü proje bütçelendirmesi çerçevesinde gerçek proje maliyetlerini kontrol etmeyi hedefleyen bir yönetim sürecidir. Türkiye - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 2 Girdiler: Cost

Detaylı

SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A..

SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A.. SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A.. Deerli Tedarikçilerimiz, Türk Vergi Usul Kanunu ve ana ortamz olan Siemens AG nin kurallar gerei, firmamza gelen faturalarn muhasebeletirilmesi, takibi ve vadesinde

Detaylı

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER Prof. Dr. Ali EN 1 Normal dalm artlarn salamayan ve parametrik istatistik tekniklerinin kullanlmasn elverisiz klan durumlarn bulunmas halinde, eldeki verilere bal

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

TÜRKYE DE VERG GELRLER VE EKONOMK BÜYÜME LKS: 1960-2006 DÖNEM

TÜRKYE DE VERG GELRLER VE EKONOMK BÜYÜME LKS: 1960-2006 DÖNEM 2. Ulusal ktisat Kongresi / 20-22 ubat 2008 / DEÜ BF ktisat Bölümü / zmir-türkiye ÖZET TÜRKYE DE VERG GELRLER VE EKONOMK BÜYÜME LKS: 1960-2006 DÖNEM Dilek Temiz 1 Bu çalma, Türkiye ekonomisi için, vergi

Detaylı

Mali Yönetim ve Denetim Dergisinin May s-haziran 2008 tarihli 50. say nda yay nlanm r.

Mali Yönetim ve Denetim Dergisinin May s-haziran 2008 tarihli 50. say nda yay nlanm r. HURDAYA AYRILAN VARLIKLARIN MUHASEBELELMELER VE YAPILAN YANLILIKLAR Ömer DA Devlet Muhasebe Uzman info@omerdag.net 1.G Kamu idarelerinin kaytlarnda bulunan tarlar ile maddi duran varlklar doalar gerei

Detaylı

DERS İÇERİĞİ. Para-Banka Teori ve Politikası. Zorunlu DERS HEDEFİ

DERS İÇERİĞİ. Para-Banka Teori ve Politikası. Zorunlu DERS HEDEFİ DERS İÇERİĞİ Ders Adı Ders Türü Para-Banka Teori ve Politikası Zorunlu DERS HEDEFİ Para-Banka Teori ve Politikası dersini alan öğrenciler aşağıdaki becerileri kazanacaktır: Paranın tanımı, fonksiyonları

Detaylı

TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1

TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1 2. Ulusal ktisat Kongresi / 20-22 ubat 2008 / DEÜ BF ktisat Bölümü / zmir - Türkiye TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1 Rahmi Ak n Türeli 2 ÖZET Çalmada ele alnan 1990-2006 dönemi,

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU EMEKLLK YATIRIM FONU 1 OCAK - 30 HAZRAN 2006 ARA HESAP DÖNEMNE AT MAL TABLOLAR VE SINIRLI DENETM RAPORU EMEKLLK YATIRIM FONU 1 OCAK - 30 HAZRAN 2006 ARA HESAP DÖNEMNE AT SINIRLI DENETM RAPORU 1. Yap Kredi

Detaylı

AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI

AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI SORU 1: 6 yl vade ile yllk %14 basit faiz oran üzerinden bir borç alnmtr. 3. yldaki faiz oranna e$de%er olan efektif iskonto oran a$a%dakilerden

Detaylı

TÜRKYE DE SABT SERMAYE YATIRIMLARININ EKONOMK BÜYÜME ÜZERNDEK ETKS:KO-ENTEGRASYON ANALZ(1980-2006)

TÜRKYE DE SABT SERMAYE YATIRIMLARININ EKONOMK BÜYÜME ÜZERNDEK ETKS:KO-ENTEGRASYON ANALZ(1980-2006) TÜRKYE DE SABT SERMAYE YATIRIMLARININ EKONOMK BÜYÜME ÜZERNDEK ETKS:KO-ENTEGRASYON ANALZ(1980-2006) Yusuf BAYRAKTUTAN* brahim ARSLAN** ÖZET 20.yüzylda küreselle"me e#ilimleri bilimsel ve teknolojik yeniliklerin

Detaylı

Cari lemler Dengesi, Sermaye Hareketleri ve Krediler

Cari lemler Dengesi, Sermaye Hareketleri ve Krediler Cari lemler Dengesi, Sermaye Hareketleri ve Krediler Bankaclar Dergisi, Say 78, 2011 Prof. Dr. Sübidey Togan * Prof. Dr. Hakan Berument ** Gelimi ülke merkez bankalarnn 2010 ylnn son üç aylk döneminde

Detaylı

THALATA DAYALI HRACAT VE EKONOMK BÜYÜME: 1980-2006 TÜRKYE DENEYM

THALATA DAYALI HRACAT VE EKONOMK BÜYÜME: 1980-2006 TÜRKYE DENEYM THALATA DAYALI HRACAT VE EKONOMK BÜYÜME: 1980-2006 TÜRKYE DENEYM Cevat Gerni 1 Ö. Selçuk Emsen 2 M. Kemal De-er 3 ÖZET Türkiye gibi gelimekte olan ülkelerin, ihracat art ve ekonomik büyüme performanslarnda

Detaylı

Yavuz HEKM. Egekons Prefabrike Metal Yap San. Tic. Ltd.!ti. ve. Hekim Gemi n$a A.!. Firmalarnn Kurucusu ve Yönetim Kurulu Ba$kan.

Yavuz HEKM. Egekons Prefabrike Metal Yap San. Tic. Ltd.!ti. ve. Hekim Gemi n$a A.!. Firmalarnn Kurucusu ve Yönetim Kurulu Ba$kan. Yavuz HEKM Egekons Prefabrike Metal Yap San. Tic. Ltd.!ti. ve Hekim Gemi n$a A.!. Firmalarnn Kurucusu ve Yönetim Kurulu Ba$kan. 8. Mükemmelli+i Aray$ Sempozyumu Ana Tema, Yerellikten Küresellie EGE Oturum

Detaylı

TEKSTLDE KULLANILAN SUYUN ÖNEM VE ÖRNEK BR LETMEDE YAPILAN SU ANALZ ÇALIMALARI

TEKSTLDE KULLANILAN SUYUN ÖNEM VE ÖRNEK BR LETMEDE YAPILAN SU ANALZ ÇALIMALARI ISSN 1019-1011 Ç.Ü.MÜH.MM.FAK.DERGS C$LT.19 SAYI.2 Aral-k December 2004 Ç.Ü.J.FAC.ENG.ARCH. VOL.19 NO.2 TEKSTLDE KULLANILAN SUYUN ÖNEM VE ÖRNEK BR LETMEDE YAPILAN SU ANALZ ÇALIMALARI Serin MAVRUZ ve R.

Detaylı

EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas

EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas Cengiz Tepe 1 Hatice Sezgin 1, Elektrik Elektronik Mühendislii Bölümü, Ondokuz May#s

Detaylı

KONUT FNANSMAN SSTEM. TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005. Dr.Önder Halisdemir

KONUT FNANSMAN SSTEM. TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005. Dr.Önder Halisdemir KONUT FNANSMAN SSTEM TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005 Dr.Önder Halisdemir Genel Hatlar ile Tasar SPK nn hazrlad+ tasar 31 maddeden olumaktadr. Özel bir yasa de+il, de+iiklik yasasdr. TBB

Detaylı

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar:

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 01.01.2006 31.12.2006 DÖNEMNE LKN YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU FAALYET RAPORU 1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: Ocak aynda piyasalar üzerinde

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti

Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti KPSS Ö?retmen Adaylar? Görüntülü E?itim Seti 58 DVD + Rehberlik Kitab? GÜNCEL Kpss E?itim Bilimleri Dvd Seti Tüm Dersler Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti 58 Dvd Derecelendirme:Henüz

Detaylı

Sosyo-ekonomik göstergeler bakmndan illerin bölgesel bazda benzerliklerinin çok deikenli analizler ile incelenmesi

Sosyo-ekonomik göstergeler bakmndan illerin bölgesel bazda benzerliklerinin çok deikenli analizler ile incelenmesi www.istatistikciler.org statistikçiler Dergisi 4 (2011) 57-68 statistikçiler Dergisi Sosyo-ekonomik göstergeler bakmndan illerin bölgesel bazda benzerliklerinin çok deikenli analizler ile incelenmesi brahim

Detaylı

DI TCARET HADLERNN GELR ETKS: TÜRKYE ÜZERNE BR UYGULAMA

DI TCARET HADLERNN GELR ETKS: TÜRKYE ÜZERNE BR UYGULAMA DI TCARET HADLERNN GELR ETKS: TÜRKYE ÜZERNE BR UYGULAMA Doç. Dr. smail AYDOU * Ar. Grv. H. Gonca DLER ** ÖZET Türkiye de d ticaret hadlerinin hesaplanmasnda kullanlan ihracat ve ithalat deerlerindeki reel

Detaylı

Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini ara t r n z. 9. FORMÜLLER

Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini ara t r n z. 9. FORMÜLLER ÖRENME FAALYET-9 AMAÇ ÖRENME FAALYET-9 Gerekli atölye ortam ve materyaller salandnda formülleri kullanarak sayfada düzenlemeler yapabileceksiniz. ARATIRMA Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini aratrnz.

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU EMEKLLK YATIRIM FONU 1 OCAK - 31 MART 2005 ARA HESAP DÖNEMNE AT MAL TABLOLAR VE SINIRLI DENETM RAPORU EMEKLLK YATIRIM FONU 1 OCAK - 31 MART 2005 ARA HESAP DÖNEMNE AT SINIRLI DENETM RAPORU 1. Yap Kredi

Detaylı

2. Ulusal ktisat Kongresi / 20-22 ubat 2008 / DEU BF ktisat Bölümü / zmir - Türkiye

2. Ulusal ktisat Kongresi / 20-22 ubat 2008 / DEU BF ktisat Bölümü / zmir - Türkiye 2. Ulusal ktisat Kongresi / 20-22 ubat 2008 / DEU BF ktisat Bölümü / zmir - Türkiye TALEP-ÇEK L VE MAL YET- T L ENFLASYON ST ETKENLER N TÜRK YE EKONOM S KOULLARINDA KARILATIRILMASI: UYGULANAB L R B R ENFLASYON

Detaylı

Türkiye'de Kriz Döneminde Kur-Faiz-Borsa likilerinin Dinamik Analizi Banka-Mali ve Ekonomik Yorumlar, Sayı: 11, ss: 47-56, 2002

Türkiye'de Kriz Döneminde Kur-Faiz-Borsa likilerinin Dinamik Analizi Banka-Mali ve Ekonomik Yorumlar, Sayı: 11, ss: 47-56, 2002 Türkiye'de Kriz Döneminde KurFaizBorsa likilerinin Dinamik Analizi BankaMali ve Ekonomik Yorumlar, Sayı:, ss: 4756, 2002 Osman KARAMUSTAFA * Yakup KÜÇÜKKALE ** Giri Finans literatüründe döviz kurları ile

Detaylı

DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (1987-2006)

DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (1987-2006) DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (-2006) Zafer YÜKSELER Danıman 10 Austos 2007 1. Giri: hracat ve ithalat fiyat endekslerindeki farklı deiimler, yıllar itibariyle dı ticaret

Detaylı

Kare tabanl bir kutunun yükseklii 10 cm dir.taban uzunluunu gösteren X ise (2, 8) arasnda uniform (tekdüze) dalmaktadr.

Kare tabanl bir kutunun yükseklii 10 cm dir.taban uzunluunu gösteren X ise (2, 8) arasnda uniform (tekdüze) dalmaktadr. SORU : Kare tabanl bir kutunun yükseklii 0 cm dir.taban uzunluunu gösteren X ise (, 8) arasnda uniform (tekdüze) dalmaktadr. Kutunun hacminin olaslk younluk fonksiyonu g(v) a%adakilerden hangisidir? v

Detaylı

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye ISSN 1019-1011 Ç.Ü.MÜH.MM.FAK.DERGS CLT.19 SAYI.2 Aral,k December 2004 Ç.Ü.J.FAC.ENG.ARCH. VOL.19 NO.2 BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD

Detaylı

TARIM İSTATİSTİKLERİ

TARIM İSTATİSTİKLERİ TÜİK TARIM İSTATİSTİKLERİ TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU TÜİK 3169 MTB:2008-0473 - 50 Adet ISBN 978-975-19-4272-2 Önsöz ÖNSÖZ Türkiye statistik Kurumu karar alclarn, aratrmaclarn ve tüm istatistik kullanclarnn

Detaylı

KENT KARAYOLLARINDA KAPAS TEN N BULANIK MANTIK LE MODELLENMES CAPACITY MODELLING OF URBAN HIGHWAYS BY FUZZY LOGIC

KENT KARAYOLLARINDA KAPAS TEN N BULANIK MANTIK LE MODELLENMES CAPACITY MODELLING OF URBAN HIGHWAYS BY FUZZY LOGIC Say 24, Nisan 2011 Kent Karayollarnda Kapasitenin Bulank Mantk le Modellenmesi N.Bargan,.ahinolu KENT KARAYOLLARINDA KAPASTENN BULANIK MANTIK LE MODELLENMES Nuran BAIRGAN 1, lker AHNOLU 2 1 Dumlupnar Üniversitesi,

Detaylı

TÜRKYE DE ESNEK DÖVZ KURU REJM ALTINDA DI AÇIKLARIN BELRLEYCLER: SINIR TEST YAKLAIMI

TÜRKYE DE ESNEK DÖVZ KURU REJM ALTINDA DI AÇIKLARIN BELRLEYCLER: SINIR TEST YAKLAIMI TÜRKYE DE ESNEK DÖVZ KURU REJM ALTINDA DI AÇIKLARIN BELRLEYCLER: SINIR TEST YAKLAIMI ÖZET Sevda Yaprakl* Çalmann amac, Türkiye nin d ticaret açklarn etkileyen temel faktörleri, maliye, para ve döviz kuru

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

ÖZGEÇM. Prof. Dr. TURAN YAY

ÖZGEÇM. Prof. Dr. TURAN YAY ÖZGEÇM Prof. Dr. TURAN YAY Doum Tarihi: 27.1.1959 Doum Yeri : stanbul Medeni Hali : Evli, 1 Çocuklu " Adresi : Yldz Teknik Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi, ktisat Bölümü, Yldz, 34349, stanbul

Detaylı

Prof. Dr. rfan Civcir Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ktisat Bölümü Tel: 0312 3197720/207 E-posta: civcir@politics.ankara.edu.

Prof. Dr. rfan Civcir Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ktisat Bölümü Tel: 0312 3197720/207 E-posta: civcir@politics.ankara.edu. Prof. Dr. rfan Civcir Üniversitesi Tel: 0312 3197720/207 E-posta: civcir@politics.ankara.edu.tr E-TM Lisans Dokuz Eylül Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi, 1985 Yüksek Lisans Doktora University

Detaylı

YATIRIM KLMNN YLETRLMESNDE VERG POLTKALARININ ÖNEM: TÜRKYE AÇISINDAN BR UYGULAMA

YATIRIM KLMNN YLETRLMESNDE VERG POLTKALARININ ÖNEM: TÜRKYE AÇISINDAN BR UYGULAMA YATIRIM KLMNN YLETRLMESNDE VERG POLTKALARININ ÖNEM: TÜRKYE AÇISINDAN BR UYGULAMA Prof. Dr. Recep KÖK 1 Dr. Mustafa BULUT 2 ÖZET Yatrm iklimi, reel ekonomileri temsil eden yatrm deikeninin nicelik ve nitelik

Detaylı

MAL SÜRDÜRÜLEB L RL K: TEOR VE TÜRK YE UYGULAMASI

MAL SÜRDÜRÜLEB L RL K: TEOR VE TÜRK YE UYGULAMASI May s 2013 MAL SÜRDÜRÜLEB L RL K: TEOR VE TÜRK YE UYGULAMASI Dr. Ayşe Kaya MAL SÜRDÜRÜLEB L RL K: TEOR VE TÜRK YE UYGULAMASI Dr. Ayfle Kaya Yay n No: 292 stanbul, 2013 Türkiye Bankalar Birli i Nispetiye

Detaylı

HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ

HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ 12. ULUSAL MAKNA TEORS SEMPOZYUMU Erciyes Üniversitesi, Kayseri 09-11 Haziran 2005 HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ Kutlay AKSÖZ, Hira KARAGÜLLE ve Zeki KIRAL Dokuz Eylül Üniversitesi,

Detaylı

ARTVN L GELME PLANI. Artvin l Geneli-2000. Bilinmeyen 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

ARTVN L GELME PLANI. Artvin l Geneli-2000. Bilinmeyen 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 ARTVN L GELME PLANI Artvin l Geneli-2000 Bilinmeyen Erkek 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 Kad n Y a Gruplar 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34. 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 12 9 6 3 0 3 6 9 12 % NÜFUS

Detaylı

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI MUHASEBE VE FNANSAL RAPORLAMA ÖRNEK SINAV SORULARI

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI MUHASEBE VE FNANSAL RAPORLAMA ÖRNEK SINAV SORULARI 2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI MUHASEBE VE FNANSAL RAPORLAMA ÖRNEK SINAV SORULARI 1-Türkiye Finansal Raporlama Standartlar na (TFRS) göre deer dü"üklüü aada verilen hangi hesap kalemi için ayr(lmaz?

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

ARSAN TEKST L T CARET VE SANAY ANON M RKET 'NDEN ORTAKLARIN YEN PAY ALMALARINA L K N S RKÜLER

ARSAN TEKST L T CARET VE SANAY ANON M RKET 'NDEN ORTAKLARIN YEN PAY ALMALARINA L K N S RKÜLER ARSAN TEKST L T CARET VE SANAY ANON M RKET 'NDEN ORTAKLARIN YEN PAY ALMALARINA L K N S RKÜLER ÇIKARILMI SERMAYEM Z 9.450.000,-TÜRK L RASI NAK T KARILANMAK SURET YLE 37.800.000,-TÜRK L RASINDAN 47.250.000,-TÜRK

Detaylı

Hisse senedi piyasas çalkantlar için erken uyar sistemi: Türkiye örnei

Hisse senedi piyasas çalkantlar için erken uyar sistemi: Türkiye örnei www.istatistikciler.org statistikçiler Dergisi 2 (2009) 37-47 statistikçiler Dergisi Hisse senedi piyasas çalkantlar için erken uyar sistemi: Türkiye örnei Ayhan Topcu Sermaye Piyasas Kurulu Eskiehir Yolu

Detaylı

e.t.t.e tüketim endeksi

e.t.t.e tüketim endeksi (Sayı 39 - Aralık 21) Kartlı alıverie dayalı e.t.t.e tüketim endeksi 39. sayı Ercan Türkan (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) 26 Ocak 211 (Sayı 39 - Aralık 21) Özet Aralık ayında nominal toplam tüketim, bir önceki

Detaylı

zmir Büyük ehir Belediyesi Ba kanl k Makam na ve belediyemizi ziyarete gelen yabanc ülke temsilcilerine gerekti inde tercümanl k hizmeti vermek.

zmir Büyük ehir Belediyesi Ba kanl k Makam na ve belediyemizi ziyarete gelen yabanc ülke temsilcilerine gerekti inde tercümanl k hizmeti vermek. ABVEDILKLERUBEMÜDÜRLÜÜ DIÞ ÝLÝÞKÝLER ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ Yetki,GörevveSorumluluklar zmirbüyükehirbelediyesi'ninuluslararaslikilerinidüzenlemek. zmirbüyükehirbelediyesibünyesindeyeralanbirimlereavrupabirliiveçeitli

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Tangram Etkinlii ile Çevre ve Alan Hesab *

Tangram Etkinlii ile Çevre ve Alan Hesab * Elementary Education Online, 8(2), tp: 1-6, 2009. lkö!retim Online, 8(2), öu: 1-6, 2009. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Tangram Etkinlii ile Çevre ve Alan Hesab * Güney HACIÖMERO0LU 1 Sezen

Detaylı

DÖVZ KURU VE DI TCARET HACM LKS: TÜRKYE ÖRNE (1980-2000)

DÖVZ KURU VE DI TCARET HACM LKS: TÜRKYE ÖRNE (1980-2000) DÖVZ KURU VE DI TCARET HACM LKS: TÜRKYE ÖRNE (1980-2000) Ör.Gör.Dr.H.Ali ATA Ör.Gör.Dr.brahim ARSLAN ÖZET Son yllarda küresellemenin de etkisiyle sermaye ve fiyat hareketleri önem kazanm ve bu durum ülkelerin

Detaylı

L-Moment Yöntemi le Bölgesel Ta k n Frekans Analizi ve Genelle tirilmi Lojistik Da l m le Do u Karadeniz Havzas Örne i

L-Moment Yöntemi le Bölgesel Ta k n Frekans Analizi ve Genelle tirilmi Lojistik Da l m le Do u Karadeniz Havzas Örne i Takn ve Heyelan Sempozyumu / 24-26 Ekim 2013, Trabzon - 349 - L-Moment Yöntemi le Bölgesel Takn Frekans Analizi ve Genelletirilmi Lojistik Dalm le Dou Karadeniz Havzas Örnei Yrd.Doç.Dr. Fatih SAKA 1, Prof.Dr.

Detaylı

Proje Döngüsünde Bilgi ve. Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1

Proje Döngüsünde Bilgi ve. Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1 Proje Döngüsünde Bilgi ve letiim Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1 Proje Döngüsünde Bilgi ve letiim B: Ana proje yönetimi bilgi alan B: Tüm paydalara ulamak ve iletiim kurmak için

Detaylı

İktisat Bölümü Ders Tanımları

İktisat Bölümü Ders Tanımları İktisat Bölümü Ders Tanımları ECON 102 İktisat Sosyolojisi (3,0,0,3,8) İktisat sosyolojisinin temel prensiplerinin sunumu; iktisat sosyolojisinin ekonomik dinamikler üzerindeki etkisinin aktarılması; temel

Detaylı

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar:

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 01.01.2006 30.06.2006 DÖNEMNE LKN YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU FAALYET RAPORU 1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: Ocak aynda piyasalar üzerinde

Detaylı

84,972, Kasa Alnan Çekler Bankalar. 62,357, Verilen Çekler Ve Ödeme Emirleri (-) - 5- Di#er Nakit Ve Nakit Benzeri Varlklar

84,972, Kasa Alnan Çekler Bankalar. 62,357, Verilen Çekler Ve Ödeme Emirleri (-) - 5- Di#er Nakit Ve Nakit Benzeri Varlklar I Varl klar VARLIKLAR A Nakit Ve Nakit Benzeri Varl klar 84,972,238 1 Kasa 807 2 Alnan Çekler 3 Bankalar 62,357,854 4 Verilen Çekler Ve Ödeme Emirleri () 5 Di#er Nakit Ve Nakit Benzeri Varlklar 22,613,577

Detaylı

Krizde 30 bin kişi birikimini, 1.8 milyon kişi de işsizliğe karşı harcamasını güvenceye aldı

Krizde 30 bin kişi birikimini, 1.8 milyon kişi de işsizliğe karşı harcamasını güvenceye aldı Krizde 30 bin kişi birikimini,. milyon kişi de işsizliğe karş harcamasn güvenceye ald Tarih: 5..200 Say: 200/ 22 Ekonomik krizin etkilerinin yoğun biçimde hissedildiği son iki ylda Türkiye de milyar 65

Detaylı

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR 103 104 PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR A. GENEL DURUM 2002 yýlý baþýndan itibaren dalgalý kur rejimi altýnda nominal çýpa olarak para tabanýnýn ve örtük enflasyon hedeflemesinin

Detaylı

STEMLERĐ VE DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN

STEMLERĐ VE DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN DÖVĐZ Z PĐYASASINDA P DENGE, DÖVĐZ Z KURU SĐSTEMLERS STEMLERĐ VE DÖVĐZ Z KURUNU BELĐRLEMEYE YÖNELĐK K YAKLAŞIMLAR DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN Döviz Piyasasında Denge Esnek kur sisteminde döviz piyasasında

Detaylı

TÜRKYE DE DÖVZ KURU, THALAT VE ENFLASYON. Ekonometrik Analiz (1980-2000)

TÜRKYE DE DÖVZ KURU, THALAT VE ENFLASYON. Ekonometrik Analiz (1980-2000) TÜRKYE DE DÖVZ KURU, THALAT VE ENFLASYON LKS: Ekonometrik Analiz (980-2000) Yrd.Doç.Dr.Yusuf BAYRAKTUTAN * Dr. brahim ARSLAN ** ÖZET Günümüzde, özellikle gelimekte olan ülkelerin yaadklar önemli ekonomik

Detaylı

Tarm Ürünleri Dolu Sigortas nda aa1da verilen seçeneklerden hangisi yanltr?

Tarm Ürünleri Dolu Sigortas nda aa1da verilen seçeneklerden hangisi yanltr? SORU 1: Sedan irketçe kabul edilen sigortalar için üst snr önceden belirtilmi olan saklama paynn (sigorta bedeli veya hasar tazminat tutarnn) almas halinde uygulanan ve reasürörün anlamaya katlma payna

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD

Detaylı

TÜRK YE DE TARIMSAL MAK NELE ME (1923 1933)

TÜRK YE DE TARIMSAL MAK NELE ME (1923 1933) TARHNPENDE ULUSLARARASITARHveSOSYALARATIRMALARDERGS Yl:2010,Say:3 Sayfa:119136 THEPURSUITOFHISTORY INTERNATIONALPERIODICALFORHISTORYANDSOCIALRESEARCH Year:2010,Issue:3 Page:119136 TÜRKYE DETARIMSALMAKNELEME(19231933)

Detaylı

2012 2013 E T M ve Ö RET M YILI ÖRGÜN ve YAYGIN E T M KURUMLARI ÇALI MA TAKV M

2012 2013 E T M ve Ö RET M YILI ÖRGÜN ve YAYGIN E T M KURUMLARI ÇALI MA TAKV M 2012 2013 ETM ve ÖRETM YILI ÖRGÜN ve YAYGIN ETM KURUMLARI ÇALIMA TAKVM SIRA NO ÇALIMA KONULARI TARH 1. Okul Öncesi Ve lköretim Okullar 1. Snf Örencilerinin Eitim- Öretime Hazrlanmalar ( Bamsz Anaokullar

Detaylı

DENZL TEKSTL SEKTÖRÜNDE HRACAT TEVKLERNN PAZARLAMA FAALYETLERNE ETKLER

DENZL TEKSTL SEKTÖRÜNDE HRACAT TEVKLERNN PAZARLAMA FAALYETLERNE ETKLER DENZL TEKSTL SEKTÖRÜNDE HRACAT TEVKLERNN PAZARLAMA FAALYETLERNE ETKLER Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi letme Anabilim Dal Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dal brahim

Detaylı

yurdugul@hacettepe.edu.tr VB de Veri Türleri 1

yurdugul@hacettepe.edu.tr VB de Veri Türleri 1 yurdugul@hacettepe.edu.tr 1 VB de Veri Türleri 1 Byte 1 aretsiz tamsay Integer 2 aretli Tamsay Long 4 aretli Tamsay Single 4 Gerçel say Double 8 Gerçel say Currency 8 Gerçel say Decimal 14 Gerçel say Boolean

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı-(Tezli) Yük.Lis. Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı-(Tezli) Yük.Lis. Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı İktisat Anabilim Dalı-(Tezli) Yük.Lis. Ders İçerikleri Mikroekonomik Analiz I IKT701 1 3 + 0 6 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih, Talep, Maliyet, Üretim, Kar, Arz.

Detaylı

KRED KAYIPLARININ MAKROEKONOM K DE fikenlere DAYALI OLARAK TAHM N ve STRES TESTLER - TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜ Ç N EKONOMETR K B R YAKLAfiIM

KRED KAYIPLARININ MAKROEKONOM K DE fikenlere DAYALI OLARAK TAHM N ve STRES TESTLER - TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜ Ç N EKONOMETR K B R YAKLAfiIM fiubat 2012 KRED KAYIPLARININ MAKROEKONOM K DE fikenlere DAYALI OLARAK TAHM N ve STRES TESTLER - TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜ Ç N EKONOMETR K B R YAKLAfiIM Dr. M. Ayhan Alt ntafl stanbul, 2012 Kredi Kay plar

Detaylı

ÇOK BOYUTLU PERFORMANS DEERLEME MODELLER VE BR BALANCED SCORECARD UYGULAMASI

ÇOK BOYUTLU PERFORMANS DEERLEME MODELLER VE BR BALANCED SCORECARD UYGULAMASI ÇOK BOYUTLU PERFORMANS DEERLEME MODELLER VE BR BALANCED SCORECARD UYGULAMASI Yrd. Doç. Dr. Veysel ACA * Ar. Gör. Ender TUNÇER ** ÖZET letme baarsn tüm yönleriyle deerlendirmeyi amaçlayan performans deerleme

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Kodu DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 4 Haftalık Uygulama Saati

Detaylı

YÜKSEKÖRETM KURULU BAKANLII YÜKSEKÖRETM KURUMLARI FAALYET RAPORU HAZIRLAMA REHBER

YÜKSEKÖRETM KURULU BAKANLII YÜKSEKÖRETM KURUMLARI FAALYET RAPORU HAZIRLAMA REHBER YÜKSEKÖRETM KURULU BAKANLII YÜKSEKÖRETM KURUMLARI FAALYET RAPORU HAZIRLAMA REHBER 2007 YILI..ÜNVERSTES FAALYET RAPORU (BRMLER ÇN FAKÜLTE/YO/MYO/ENSTTÜ/DARE BAKANLII/HUKUK MÜAVRL) 2 ÇNDEKLER ÜST YÖNETC

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

DEM SÜRECNDE ÜRETM SSTEMLERNDE ORTAYA ÇIKAN YEN GLOBAL BOYUTLAR VE FNANSAL ETKLER Yrd.Doç.Dr.Ali ELEREN Yrd.Doç.Dr.Çetin BEKTA Yrd.Doç.Dr.

DEM SÜRECNDE ÜRETM SSTEMLERNDE ORTAYA ÇIKAN YEN GLOBAL BOYUTLAR VE FNANSAL ETKLER Yrd.Doç.Dr.Ali ELEREN Yrd.Doç.Dr.Çetin BEKTA Yrd.Doç.Dr. DEM SÜRECNDE ÜRETM SSTEMLERNDE ORTAYA ÇIKAN YEN GLOBAL BOYUTLAR VE FNANSAL ETKLER Yrd.Doç.Dr.Ali ELEREN Yrd.Doç.Dr.Çetin BEKTA Yrd.Doç.Dr.Ylmaz AKYÜZ ÖZET Çamzda her alanda çok youn bir rekabet ve deiim

Detaylı

Madde 1.1. in 4.paragrafı aaıdaki ekilde güncellenmitir.

Madde 1.1. in 4.paragrafı aaıdaki ekilde güncellenmitir. YAPI VE KRED BANKASI A.. NN BANKA BONOSU VE/VEYA TAHVLLERNN HALKA ARZINA LKN SERMAYE PYASASI KURULU TARAFINDAN 3 HAZRAN 2011 TARHNDE ONAYLANAN ve TESCL ETTRLEN, 30 EYLÜL 2011 TARHNDE TADL VE 4 EKM 2011

Detaylı

KURUMSAL TBARIN MÜTER TERCHLER ÜZERNE ETKLER: AFYON DA PERAKENDE SEKTÖRÜNDE FAALYET GÖSTEREN LETMELER ÜZERNE BR ARATIRMA

KURUMSAL TBARIN MÜTER TERCHLER ÜZERNE ETKLER: AFYON DA PERAKENDE SEKTÖRÜNDE FAALYET GÖSTEREN LETMELER ÜZERNE BR ARATIRMA KURUMSAL TBARIN MÜTER TERCHLER ÜZERNE ETKLER: AFYON DA PERAKENDE SEKTÖRÜNDE FAALYET GÖSTEREN LETMELER ÜZERNE BR ARATIRMA Ar.Grv.Nilüfer YÖRÜK KARAKILIÇ ÖZET Bu aratrmay gerçekletirme amacmz, bilinen pazarlama

Detaylı

BASIN YAYIN VE HALKLA L K LER UBE MÜDÜRLÜ Ü

BASIN YAYIN VE HALKLA L K LER UBE MÜDÜRLÜ Ü BASINYAYINVEHALKLALKLERUBEMÜDÜRLÜÜ ÝLÝÞKÝLER ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ Yetki,GörevveSorumluluklar YasalDayanak Büyükehirbelediyesininçalmalarnnbasn,yaynaraçlaryardmyla kamuoyunaetkilibirekildeduyuruluptantlmasnsalamakvehalkla

Detaylı

Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik E itimi A.B.D., Kad köy- stanbul, *nonat@marmara.edu.tr **sedatersoz1@gmail.

Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik E itimi A.B.D., Kad köy- stanbul, *nonat@marmara.edu.tr **sedatersoz1@gmail. FOTOOLTAK SSTEMLERDE MAKSMUM GÜÇ NOKTASI ZLEYC ALGORTMALARININ KARILATIRILMASI Nevzat ONAT * Sedat ERSÖZ** Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik Eitimi A.B.D., Kadköy-stanbul, *nonat@marmara.edu.tr

Detaylı

Eti de TPM ve Kazandrdklar ET RKETLER GRUBU ET RKETLER GRUBU Bisküvi, Kek ve Çikolata alannda 315 çeit ürün 5 ayr üretim tesisi 200.000 ton/yl üretim Toplam 580 milyon USD yllk sat cirosu 190.000 sat noktas

Detaylı