TEMEL RADYOLOJİ EDİTÖR PROF. DR. İBRAHİM TANZER SANCAK

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TEMEL RADYOLOJİ EDİTÖR PROF. DR. İBRAHİM TANZER SANCAK"

Transkript

1

2

3 TEMEL RADYOLOJİ EDİTÖR PROF. DR. İBRAHİM TANZER SANCAK Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Ekonomi Teknoloji Üniversitesi (ETÜ) Hastanesi Radyoloji Bölümü GÜNEŞ TIP KİTABEVLERİ

4 TEMEL RADYOLOJİ Copyright 2015 Bu Kitabın her türlü yayın hakkı Güneş Tıp Kitabevleri Ltd. Şti. ne aittir. Yazılı olarak izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden kısmen veya tamamen kopya edilemez; fotokopi, teksir, baskı ve diğer yollarla çoğaltılamaz. Yayıncı ve Genel Yayın Yönetmeni: Murat Yılmaz Genel Yayın Yönetmeni Yardımcısı: Polat Yılmaz Yayın Danışmanı ve Tıbbi Koordinatör: Dr. Ufuk Akçıl Dizgi - Düzenleme: İhsan Ağın Kapak Tasarımı: İhsan Ağın Baskı: Ayrıntı Basım ve Yayın Matbaacılık Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. İvedik Organize Sanayi Bölgesi 28. Cad. 770 Sok. No: 105-A Ostim/ANKARA Telefon: (0312) Faks: (0312) Sertifika No: UYARI Medikal bilgiler sürekli değişmekte ve yenilenmektedir. Standart güvenlik uygulamaları dikkate alınmalı, yeni araştırmalar ve klinik tecrübeler ışığında tedavilerde ve ilaç uygulamalarındaki değişikliklerin gerekli olabileceği bilinmelidir. Okuyuculara ilaçlar hakkında üretici fi rma tarafından sağlanan ilaca ait en son ürün bilgilerini, dozaj ve uygulama şekillerini ve kontrendikasyonları kontrol etmeleri tavsiye edilir. Her hasta için en iyi tedavi şeklini ve en doğru ilaçları ve dozlarını belirlemek uygulamayı yapan hekimin sorumluluğundadır. Yayıncı ve editörler bu yayından dolayı meydana gelebilecek hastaya ve ekipmanlara ait herhangi bir zarar veya hasardan sorumlu değildir. Kitabın içindeki bölümlerin bilimsel sorumluluğu ilgili yazarlarına aittir. GENEL DA ITIM GÜNEfi TIP K TABEVLER ANKARA M. Rauf nan Sokak No: S hhiye/ankara Tel: (0312) Faks: (0312) STANBUL Gazeteciler Sitesi Sa lam Fikir Sokak No: 7/2 Esentepe/ stanbul Tel: (0212) Faks: (0212) KARTAL fiube Cevizli Mahallesi Denizer Cad. No: 19/C Kartal/ stanbul Tel&Faks: (0216)

5 Bizi bu noktaya ulaştıran tüm güzel insanlara...

6

7 ÖNSÖZ Bu kitap henüz bitmedi. Kitaplar da yaşar mı? Evet yaşar ve yeni doğdu. Başta Türk radyolojisinin değerli isimlerinin bazıları yazar gibi oldular. Zamanları olmadı belki, belki de ayakta durmakta zorlanan sistemin zorlaması ile yapmak istediklerini yapamamanın acısını daha derinlerde hissettiler, yazamadılar. Ama yazanlar oldu. Hem de çok kişiler. Kişilikleri ile bilgilerini harmanladılar, yazdılar. Dimdik ayakta bu güzel insanlar. Sistemin zorluklarına inat yazdılar. Biz inadına varız dediler. Mezun olurken yemin ettik mesleğimizi en iyi şekilde genç meslektaşlarımıza aktarmak için. Siz de eğitim veriyorsunuzdur. Var mı kanıtınız. Onların var karşınızda duruyor Bu kitap yazarlarının bildiği tüm bilgiyi okura vermek için planlanmadı. Okuyucunun konular ile ilgili olarak mutlaka bilmesi gerekenlere odaklandı. Temel bilgiler düzenli bir şekilde yerleştirilmeye çalışıldı. Bölümler sunulurken küçük okuma ipuçları bırakıldı. Bu ipuçlarından yumak oluşturmak isteyenler için daha ileri okuma kaynakları sıralandı. Başlangıcından bugüne 2 yılı aşkın zaman geçti. Tıptaki ve radyolojideki gelişmeler durmadı katlanarak arttı. Evrendeki gerçeğin, değişimin değişmez olduğunu bilerek yeni baskılarda gözümüz. Biz sözümüzde durmak niyetindeyiz. Bir hocam şöyle demişti kitapsız profesör olunmaz. İşte hocam sırada diğerleri Yeter ki kalan zamanımız olsun. Kitapta emeği geçen değerli yazar, çizer, dizer tüm kadim dostlara en derin saygılarımı sunuyorum. Güneş Tıp Kitabevleri çalışanlarına bu projeyi getirip, sabır ve özveri ile takip edip, ortaya çıkması için yaptıkları yoğun çalışmalarına teşekkürlerimi sunmak isterim. Prof. Dr. İbrahim Tanzer Sancak v

8

9 YAZARLAR Prof. Dr. Gülden Acunaş İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Uzm. Dr. Zehra Hilal Adıbelli İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği Prof. Dr. Erol Akgül Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Uzm. Dr. Gülşah Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Oktay Algın Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği Uzm. Dr. N. Kemal Altınbaş Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Ayça Altuğ İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. F. Demir Apaydın Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Erkin Arıbal S.B. Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği Yrd. Doç. Dr. Gökçe Kaan Ataç Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Ergin Atalar, Ph.D. Bilkent Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü Prof. Dr. Cüneyt Aytekin Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Pınar Balcı Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Yrd. Doç. Dr. Gülsüm Bayraktutan Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Işıl Günhan Bilgen Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Uzm. Dr. Sevinç Bostanoğlu Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği Doç. Dr. Işık Conkbayır Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği Yrd. Doç. Dr. Banu Çakır Turgut Özal Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Levent Çelik TC Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Öğr. Gör. Dr. Gökçen Çoban Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Figen Demirkazık Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Fuldem Yıldırım Dönmez Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Meltem Nass Duce Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Gül Esen İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Handan Güleryüz Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Serap Gültekin Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Uzm. Dr. Elif Gündoğdu Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği Doç. Dr. Koray Hekimoğlu Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Mecit Kantarcı Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Can Zafer Karaman Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı vii

10 viii Yazarlar Prof. Dr. Tamer Kaya Osman Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Radyoloji Bilim Dalı Prof. Dr. Ayşegül Köklü Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Klinik Diş Hekimliği Bilimleri Bölümü Yrd. Doç. Dr. Dilek Kösehan Turgut Özal Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Uzm. Dr. Feride Kural Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Funda Obuz Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Ayşenur Oktay Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Turan Olgar Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü Doç. Dr. Şebnem Örgüç Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Nilgün Işıksalan Özbülbül Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Radyoloji Kliniği Prof. Dr. F. Erhan Özdiler Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı Ali Çağlar Özen, M.S.c. Medical Physics Department of Radiology University Medical Center Freiburg Doç. Dr. Burçe Özgen Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Emel Öztürk Memorial Ankara Hastanesi Nükleer Tıp Bölümü Uzm. Dr. Yeliz Pekçevik İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği Prof. Dr. İbrahim Tanzer Sancak Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Ekonomi Teknoloji Üniversitesi (ETÜ) Hastanesi Radyoloji Bölümü Prof. Dr. Mustafa Seçil Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Uğur Toprak Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği Prof. Dr. Mehtap Tunacı İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Nermin Tunçbilek Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Ahmet Tuncay Turgut Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği Doç. Dr. Hasan Yerli Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Tülin Yıldırım Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Erkan Yılmaz Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Mehmet Halit Yılmaz İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Uzm. Dr. Yankı Yılmazer İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği Uzm. Dr. İhsan Yüce Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği

11 İÇİNDEKİLER Önsöz iii Yazarlar v KISIM 1 TANISAL RADYOLOJİ FİZİĞİ Bölüm 1 Temel Radyoloji Fiziği Dr. Turan Olgar Bölüm 2 Floroskopi Dr. Turan Olgar Bölüm 3 Bölüm 4 Tanısal Radyolojide Kullanılan X-Işın Dedektörleri Dr. Turan Olgar Radyasyondan Korunma Birimleri ve Radyasyondan Korunma Dr. Turan Olgar KISIM 2 RADYASYONUN BİYOLOJİK ETKİLERİ Dr. Emel Öztürk KISIM 3 ULTRASONOGRAFİ FİZİĞİ Dr. Işık Conkbayır KISIM 4 BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ FİZİĞİ.. 87 Dr. Gökçe Kaan Ataç KISIM 7 OBSTETRİK ULTRASONOGRAFİ Bölüm 1 Obstetrik Ultrasonografi Endikasyonları ve İnceleme Protokolleri Dr. Sevinç Bostanoğlu Bölüm 2 Birinci Trimester Dr. Sevinç Bostanoğlu Bölüm 3 İkinci ve Üçüncü Trimester Dr. Sevinç Bostanoğlu Bölüm 4 Fetus Dışı Değerlendirme Dr. Sevinç Bostanoğlu Bölüm 5 İkiz Gebelikler Dr. Sevinç Bostanoğlu Bölüm 6 KISIM 8 Gebelikte Doppler Ultrasonografi Dr. Sevinç Bostanoğlu OBSTETRİK PATOLOJİLER Bölüm 1 Fetal Anomaliler Dr. Yankı Yılmazer Bölüm 2 Fetal Baþ ve Beyin Anomalileri Dr. Yankı Yılmazer Bölüm 3 Fetal Spinal Anomaliler Dr. Yankı Yılmazer Bölüm 4 Fetal Toraks Anomalileri Dr. Yankı Yılmazer KISIM 5 MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEME FİZİĞİ Dr. Ali Çağlar Özen, Dr. Oktay Algın, Dr. Ergin Atalar KISIM 6 KONTRAST MADDELER Dr. İbrahim Tanzer Sancak Bölüm 5 Bölüm 6 Bölüm 7 Fetal Karın Duvarı ve Gastrointestinal Sistem Anomalileri Dr. Yankı Yılmazer Fetal Ürogenital Sistem Anomalileri Dr. Yankı Yılmazer Gebelikte Doppler Ultrasonografi Dr. Yankı Yılmazer ix

12 x İçindekiler KISIM 9 NÖRORADYOLOJİ Bölüm 1 Konjenital Malformasyonlar Dr. Fuldem Yıldırım Dönmez Bölüm 2 Kraniospinal Travma Dr. Feride Kural Bölüm 3 Subaraknoid Kanamalar ve Anevrizmalar Dr. Gökçen Çoban Bölüm 4 İnme Dr. Feride Kural Bölüm 5 İntrakraniyal Vasküler Malformasyonlar Dr. Feride Kural Bölüm 6 İntrakranial Kitleler Dr. Fuldem Yıldırım Dönmez Bölüm 7 İntrakranial Enfeksiyonlar ve Demiyelinizan Hastalıklar Dr. Banu Çakır Bölüm 8 Metabolik Hastalıklar Dr. Banu Çakır Bölüm 9 Ventriküller ve Sisternler Dr. Dilek Kösehan Bölüm 10 Sellar ve Parasellar Lezyonlar Dr. Banu Çakır Bölüm 11 Kafatası ve Meninksler Dr. Dilek Kösehan Bölüm 12 Spinal Anatomi Dr. Tülin Yıldırım Bölüm 13 Doğumsal Spinal Anomaliler Dr. Tülin Yıldırım Bölüm 14 Spinal Enfeksiyonlar Dr. Tülin Yıldırım Bölüm 15 Spinal Travma Dr. Tülin Yıldırım Bölüm 16 Omurganın Dejeneratif Hastalıkları Dr. Tülin Yıldırım Bölüm 17 Spinal Kordun Vasküler ve Demiyelinizan Hastalıkları Dr. Tülin Yıldırım Bölüm 18 Spinal Tümörler ve Tümör Benzeri Lezyonlar Dr. Tülin Yıldırım KISIM 10 BAŞ BOYUN RADYOLOJİSİ Bölüm 1 Baş-Boyun Bölgesinde İnceleme Yöntemleri Dr. F. Demir Apaydın Bölüm 2 Temporal Kemik Radyolojisi Dr. N. Kemal Altınbaş Bölüm 3 Kafa Tabanı Radyolojisi Dr. N. Kemal Altınbaş Bölüm 4 Orbita Radyolojisi Dr. N. Kemal Altınbaş Bölüm 5 Bölüm 6 Nazal Kavite ve Paranazal Sinüsler Dr. Meltem Nass Duce Boynun Fasyaları ve Kompartman Anatomisi Dr. Meltem Nass Duce Bölüm 7 Faringiyal Mukozal Aralık Dr. Meltem Nass Duce Bölüm 8 Mastikatör Aralık Dr. Tülin Yıldırım Bölüm 9 Parotid Aralık Dr. Hasan Yerli Bölüm 10 Karotid Aralık Dr. F. Demir Apaydın Bölüm 11 Retrofaringeal Aralık Dr. Tülin Yıldırım Bölüm 12 Perivertebral Aralık Dr. Tülin Yıldırım Bölüm 13 Viseral Aralık Dr. F. Demir Apaydın Bölüm 14 Posterior Servikal Aralık Dr. Tülin Yıldırım Bölüm 15 Hipofarinks, Larinks ve Servikal Trakea Dr. Can Zafer Karaman Bölüm 16 Lenf Nodu Hastalıkları Dr. F. Demir Apaydın Bölüm 17 Maksilla ve Mandibula Dr. Burçe Özgen Bölüm 18 Sefalometri Dr. Ayşegül Köklü, Dr. F. Erhan Özdiler KISIM 11 TORAKS RADYOLOJİSİ Bölüm 1 Giriş ve Genel Bakış Dr. Koray Hekimoğlu Bölüm 2 Görüntülemede Temel Bulgular Dr. Koray Hekimoğlu Bölüm 3 Gelişimsel Anomaliler Dr. Handan Güleryüz, Dr. Gülşah Aktaş Bölüm 4 Trakea ve Hava Yolu Hastalıkları Dr. Koray Hekimoğlu Bölüm 5 Akciğer Enfeksiyonları Dr. Koray Hekimoğlu

13 İçindekiler xi Bölüm 6 Neoplastik Akciğer Hastalıkları Dr. Koray Hekimoğlu Bölüm 7 Travmalar Dr. Koray Hekimoğlu Bölüm 8 Bölüm 9 Parankimal (İnterstisyel ve İnflamatuar) Akciğer Hastalıkları Dr. Koray Hekimoğlu Mesleki ve Çevresel Akciğer Hastalıkları Dr. Koray Hekimoğlu Bölüm 10 Mediasten Hastalıkları Dr. Koray Hekimoğlu Bölüm 11 Pulmoner Vasküler Hastalıklar ve Pulmoner Ödem Dr. Erkan Yılmaz Bölüm 12 Plevra, Göğüs Duvarı ve Diyafragma Dr. Koray Hekimoğlu KISIM 12 MEME RADYOLOJİSİ Bölüm 1 Mamografi Fiziği Dr. Işıl Günhan Bilgen Bölüm 2 Mamografik Görüntünün Elde Edilmesi ve Değerlendirilmesi Dr. Şebnem Örgüç Bölüm 3 Mamografide Kalite Dr. Ayşenur Oktay Bölüm 4 Mamografide Bulgular; Benign ve Malign Dr. Ayça Altuğ Bölüm 5 Mamografide BI-RADS Raporlama Dr. Erkin Arıbal Bölüm 6 Meme Ultrasonografisi Dr. Serap Gültekin Bölüm 7 Bölüm 8 Bölüm 9 Meme Ultrasonografisinde Malign ve Benign Lezyon İşaretleri Dr. Gülden Acunaş Meme Ultrasonografisinde Raporlama Dr. Figen Demirkazık Meme Manyetik Rezonans Görüntüleme: Teknik, Endikasyonlar ve Yeni Gelişmeler Dr. Pınar Balcı Bölüm 10 Manyetik Rezonans Görüntüleme: Bulgular ve Değerlendirme Dr. Mehtap Tunacı Bölüm 11 Manyetik Rezonans Görüntüleme: BI-RADS Raporlama Dr. Nermin Tunçbilek Bölüm 12 Aksiller Bölgenin Değerlendirilmesi Dr. G. Esen Bölüm 13 Erkek Memesi Dr. Zehra Hilal Adıbelli Bölüm 14 Memede Girişimsel Radyolojik İşlemler Dr. Mehmet Halit Yılmaz Bölüm 15 Postoperatif Memenin Değerlendirilmesi Dr. Pınar Balcı Bölüm 16 Tarama Dr. Erkin Arıbal, Dr. Levent Çelik KISIM 13 ABDOMEN RADYOLOJİSİ-I ÖZEFAGUS, MİDE, DUODENUM, İNCE BAĞIRSAK, KOLON VE SİNDİRİM KANALI TRAVMASI Bölüm 1 Özefagus Dr. Funda Obuz Bölüm 2 Duodenum Dr. Funda Obuz Bölüm 3 Mide Dr. Funda Obuz Bölüm 4 İnce Barsak Dr. Funda Obuz Bölüm 5 Kolon Dr. Funda Obuz Bölüm 6 Sindirim Kanalı Travması Dr. Funda Obuz KISIM 14 ABDOMEN RADYOLOJİSİ-II HEPATOBİLİYER, PANKREAS, DALAK, ADRENAL BEZLER VE PERİTON RADYOLOJİSİ Bölüm 1 Karaciğer Dr. Uğur Toprak Bölüm 2 Safra Kesesi ve Safra Yolları Dr. Nilgün Işıksalan Özbülbül Bölüm 3 Pankreas Radyolojisi Dr. Uğur Toprak Bölüm 4 Dalak Dr. Nilgün Işıksalan Özbülbül

14 xii İçindekiler Bölüm 5 Periton Dr. Nilgün Işıksalan Özbülbül Bölüm 6 Adrenal B Dr. Uğur Toprak KISIM 15 ABDOMEN RADYOLOJİSİ-III ÜROGENİTAL SİSTEM RADYOLOJİSİ Bölüm 1 Üriner Sistem Radyolojisi Dr. Ahmet Tuncay Turgut, Dr. Elif Gündoğdu Bölüm 2 Erkek Genital Sistem Radyolojisi Dr. Ahmet Tuncay Turgut, Dr. Elif Gündoğdu Bölüm 3 Kadın Genital Sistem Radyolojisi Dr. Mustafa Seçil, Dr. Yeliz Pekçevik KISIM 16 KAS İSKELET SİSTEMİ RADYOLOJİSİ Bölüm 1 Anatomik Varyasyonlar ve Patolojiyi Taklit Eden Görünümler Dr. Tamer Kaya Bölüm 2 Konjenital Malformasyonlar Dr. Tamer Kaya Bölüm 3 İskelet Displazileri Dr. Tamer Kaya Bölüm 4 Kemikte Yoğunluk Azlığı, Metabolik ve Hormonal Kemik Hastalıkları Dr. Tamer Kaya Bölüm 5 Kas İskelet Sistemi Travmaları Dr. Tamer Kaya Bölüm 6 Eklemler Dr. Tamer Kaya Bölüm 7 Enfeksiyonlar Dr. Tamer Kaya Bölüm 8 Artritler Dr. Tamer Kaya Bölüm 9 Kas İskelet Sistemi Tümörleri ve Tümör Benzeri Lezyonlar Dr. Tamer Kaya Bölüm 10 Kan Hastalıkları Dr. Tamer Kaya Bölüm 11 Kemik İliği ve Kemik İliği Hastalıkları Dr. Tamer Kaya Bölüm 12 Kemik İnfarktları ve Epifizyel İskemik Nekrozları Dr. Tamer Kaya Bölüm 13 Yumuþak Doku Dr. Tamer Kaya Bölüm 14 İskelet Sistemini Tutan Sendromlar ve Diğer Hastalıklar Dr. Tamer Kaya KISIM 17 KARDİYOVASKÜLER SİSTEM RADYOLOJİSİ Bölüm 1 Kardiyovasküler Sistem Anatomisi Dr. Mecit Kantarcı, Dr. İhsan Yüce, Dr. Gülsüm Bayraktutan Bölüm 2 Kardiyak Görüntüleme Teknikleri Dr. Mecit Kantarcı, Dr. İhsan Yüce, Dr. Gülsüm Bayraktutan Bölüm 3 Konjenital Kalp Hastalıkları Dr. Mecit Kantarcı, Dr. İhsan Yüce, Dr. Gülsüm Bayraktutan Bölüm 4 Edinsel Kalp Hastalıkları Dr. Mecit Kantarcı, Dr. İhsan Yüce, Dr. Gülsüm Bayraktutan Bölüm 5 Vasküler Sistem Radyolojisi Dr. Mecit Kantarcı, Dr. İhsan Yüce, Dr. Gülsüm Bayraktutan KISIM 18 DAMAR İÇİ GİRİŞİMSEL RADYOLOJİK İŞLEMLER Dr. İbrahim Tanzer Sancak KISIM 19 DAMAR DIŞI GİRİŞİMSEL RADYOLOJİK İŞLEMLER Bölüm 1 Bölüm 2 Bölüm 3 Bölüm 4 Bölüm 5 Ürogenital Sistemde Damar Dışı Girişimler Dr. Cüneyt Aytekin Safra Sisteminde Girişimsel Yöntemler Dr. Cüneyt Aytekin Görüntüleme Eşliğinde Perkütan Sıvı Drenajı Dr. Cüneyt Aytekin Görüntüleme Eşliğinde Perkütan Biyopsiler Dr. Cüneyt Aytekin Toraksta Girişimsel Radyolojik İşlemler Dr. Cüneyt Aytekin

15 xiii Bölüm 6 Bölüm 7 Bölüm 8 Gastrointestinal Kanala Yönelik Girişimler Dr. Cüneyt Aytekin Kas-İskelet Sisteminde Girişimsel Radyolojik İşlemler Dr. Cüneyt Aytekin Perkütan Tümör Ablasyon Yöntemleri Dr. Cüneyt Aytekin KISIM 20 GİRİŞİMSEL NÖRORADYOLOJİ Dr. Erol Akgül İNDEKS 1423

16

17 KISIM 1 TEMEL RADYOLOJİ TANISAL RADYOLOJİ FİZİĞİ Bölüm 1 u Temel Radyoloji Fiziği Dr. Turan Olgar Bölüm 2 u Floroskopi Dr. Turan Olgar Bölüm 3 u Tanısal Radyolojide Kullanılan X-Işın Dedektörleri Dr. Turan Olgar Bölüm 4 u Radyasyondan Korunma Birimleri ve Radyasyondan Korunma Dr. Turan Olgar KISIM 1 u TANISAL RADYOLOJİ FİZİĞİ 1

18

19 GİRİŞ 1 TEMEL RADYOLOJİ FİZİĞİ X-ışınları Wilhelm Conrad Röntgen tarafından 1895 te katot tüpleri ile deney yaparken bulunmuştur. X-ışınları elektromanyetik dalgalardır. Elektromanyetik radyasyon fotonlardan oluşur. f frekanslı ve dalga boylu bir fotonun enerjisi E = hf = hc l ile verilir. Burada h Planck sabiti, c ise ışığın boşluktaki hızıdır. hc = 1,2397 x 10 6 ev.m dir. Elektromanyetik spektrum, manyetik rezonans görüntülemede kullanılan çok uzun dalga boylu radyo dalgalarından başlar, mikrodalgalar, kızılötesi, görünür ve ultraviyole ışıkları, radyolojide kullanılan x-ışınları ile devam eder ve nükleer görüntülemede kullanılan çok kısa dalga boylu yüksek enerjili γ (gamma) ışınlarına kadar uzanır. X-ışınlarının dalga boyları Angström (10-10 m) mertebesindedir ve enerjileri kev mertebesindedir (1 ev = 1.6 x J). X-IŞINLARININ OLUŞUMU Bremsstrahlung Spektrumu X-ışınlarının oluşum mekanizması çok basittir. X-ışınları, katot ve anottan oluşan vakumlu x-ışın tüpünden elde edilir. Şekil 1-1 de x-ışını tüpünün şematik gösterimi verilmiştir. Anot ve katot arasına yüksek voltaj uygulanır. Katot negatif yüklenir ve elektron kaynağı olarak davranır. Anot ise pozitif yüklüdür ve elektronlar için hedef görevi görür. Bölüm 1 u Temel Radyoloji Fiziği Elektronlar, katot - anot arasına uygulanan potansiyel farkı altında hızlanarak kinetik enerji kazanırlar. Voltaj olarak bilinen potansiyel farkının uluslar arası birim sisteminde ( The International System of Units, SI) birimi Volt tur. Elektronlar tarafından kazanılan kinetik enerji katot-anot arasına uygulanan potansiyel farkı ile orantılıdır. Örneğin, 80 pik kilo voltajında (kvp) hızlandırılan elektronların kazanacağı maksimum enerji 80 kev tur. Hedef üzerine gelen elektronlar çoğunlukla hedefin yörünge elektronları ile etkileşir ve hedefte elektronlar arasındaki küçük çarpışma enerjileri değiş tokuşlarıyla, gelen elektron kinetik enerjisinin çoğu ısıya dönüşür. Hedefte oluşan bu istenmeyen ısı, hedefte oluşabilecek x-ışını foton sayısını sınırlar. Yüksek enerjili elektronlar bir metal hedefe geldiği zaman, anotu oluşturan maddenin atomlarının çekirdeklerine yakın yerden geçerlerken, pozitif yüklü çekirdeklerin çekim etkisiyle yolundan saparlar. Bu sapma sonucu elektronlar yavaşlayarak kinetik enerjilerinin bir kısmını kaybeder. Her bir elektronun kaybettiği enerji miktarına eşit enerjide bir x-ışını oluşur. X-ışını spektrumunun sürekli kısmını oluşturan bu x-ışınlarına Bremsstrahlung radyasyonu denir. Şekil 1-2 de Bremsstrahlung x-ışınlarının oluşum mekanizması verilmiştir. Elektronların çekirdeğin yakınından geçme mesafesine bağlı olarak farklı enerjilerde x-ışınları elde edilir. Zıt yüklü iki parçacık arasındaki Coulomb çekme kuvveti uzaklığın karesiyle ters orantılı olduğundan çekirdekten uzak mesafelerden geçen elektronlara etkiyen kuvvet daha azdır. Dolayısıyla bu elektronlar daha az kinetik enerji kaybeder ve buna bağlı olarak oluşan x-ışınları da düşük enerjilidir. Çekirdeğe yakın mesafelerden geçen elektronlara etkiyen Coulomb çekme kuvveti daha büyüktür ve buna bağlı olarak yollarındaki sapma daha fazla olduğundan daha fazla kinetik enerji kaybederler. Bu elektronlardan elde edilen x-ışınları spektrumun yüksek enerjili kısmını oluşturur. Hedefin çekirdeği ile direkt olarak çarpışan elektronlar ise tüm enerjilerini kaybeder ve bu yolla oluşan x-ışınları da sürekli x-ışın spektrumunun maksimum enerji kısmını oluşturur. Şekil 1-2 için 3KISIM 1 u TANISAL RADYOLOJİ FİZİĞİ Tungsten hedefli döner anot Elektronlar Isıtılmış tungsten flaman ve odaklama kabı Katot Bakır gövde X-ışınları Vakumlu cam kılıf Yüksek voltaj kaynağı Şekil 1-1 u X-ışını tüpünün şematik gösterimi.

20 4KISIM 1 u TANISAL RADYOLOJİ FİZİĞİ Bölüm 1 u Temel Radyoloji Fiziği E 1 > E 2 > E 3 dir. Çok düşük enerjili x-ışınları (<10keV) tüp zırhında durdurulur. Karakteristik X-Işın Spektrumu X-ışını Şekil 1-2 u Elektronların pozitif yüklü ağır bir çekirdek tarafından çekilerek yollarından saptırılması sonucu elde edilen Bremsstrahlung radyasyonu. Hedef atomlardaki her bir elektron bulunduğu yörüngeye bağlı olarak bir bağlanma enerjisine sahiptir. Çekirdeğe en yakın yörünge olan K yörüngesi en yüksek bağlanma enerjisine sahiptir. Hedef atom üzerine gelen elektronun enerjisi, yörünge elektronun bağlanma enerjisinden yüksek ise elektronla çarpışma şeklinde etkileşerek elektronu yerinden koparabilir ve atomu iyonize edebilir. Elektron boşluğu içeren yani dolu olmayan yörünge enerji olarak kararsızdır ve kararlı bir duruma ulaşmak için bir üst yörüngeden (örneğin, L ya da M yörüngesinden) daha düşük bağlanma enerjisine sahip bir elektron, K yörüngesindeki boşluğu doldurur. Bu geçiş sırasında iki yörüngenin bağlanma enerjilerinin farkına eşit enerjide bir x-ışını fotonu salınır. Bu tür geçişler sonucu oluşan x-ışınlarına karakteristik x-ışınları denir ve enerjileri hedef maddesine bağlıdır. Örneğin L yörüngesinden bir elektron K yörüngesindeki boşluğu doldurursa E = E K E L enerjili bir x-ışını fotonu oluşur. Bu tür geçişler x-ışın spektrumundaki karakteristik pikleri oluşturur. Genel radyoloji incelemeleri için en çok kullanılan anot malzemesi Tungsten dir. Tungsten için K yörünge elektronları 69.5 kev bağlanma enerjisine, L yörünge elektronları 10.2 ile 12.1 kev, M yörünge elektronları da 1.9 ile 2.8 kev aralığında değişen bağlanma enerjilerine sahiptir. Bu nedenle L yörüngesinden K yörüngesine elektron geçişi sonucu yayınlanan karakteristik x-ışın enerjisi yaklaşık 59 kev tur (69.5 kev-10.2 kev). M yörüngesinden K yörüngesine elektron geçişi durumunda ise yaklaşık 67 kev lik x-ışınları yayınlanır (Şekil 1-3). Tanısal enerji aralığında, K yörüngesindeki elektron boşluğunun L, M ve N yörüngelerinden bir elektronla doldurulması sonucu oluşan karakteristik x-ışınları en yaygındır. L yörüngesinden K yörüngesine elektron geçişi sonucu oluşan karakteristik x-ışınları K α ve M yörüngesinden K yörüngesine elektron geçişi sonucu oluşan karakteristik x-ışınları da K β simgesi ile gösterilir. K karakteristik x-ışınları, sadece gelen elektron enerjisinin K yörünge elektronunun bağlanma enerjisinden yüksek olması durumunda salınır. Tungsten hedef için hızlandırma voltajı 69.5 kvp ya da molibden hedef için 20 kvp den yüksek olduğunda karakteristik x-ışınları salınır. Böylece toplam x-ışın spektrumu, belli bir enerjiden maksimum hızlandırma voltajına karşılık gelen maksimum enerjiye kadar farklı enerjili sürekli Bremsstrahlung spektrumu ile bunun üzerine binen belli enerjilerde ve yüksek şiddette karakteristik x-ışın spektrumundan oluşur. Şekil 1-4 te x-ışın enerjisine karşılık bağıl x-ışın şiddetini gösteren x-ışın spektrumu verilmiştir. X-IŞIN TÜPLERİ X-ışın tüpleri, x-ışınlarının oluşturulduğu yerdir. Kabaca x-ışın tüpü katot, anot, döner mil/sabit bobin (rotor/stator), cam kılıf ve tüp muhafazasından oluşur. Tanısal incelemelerde katot filamanından elde edilen elektronlar anoda doğru 20 ile 150 kvp aralığında değişen hızlandırma vol- Gelen elektron Kopan elektron Karakteristik x-ışını ~59 kev Karakteristik x-ışını ~69 kev Şekil 1-3 u Hedef atomda karakteristik x-ışınının oluşumu.

21 KISIM 2 TEMEL RADYOLOJİ RADYASYONUN BİYOLOJİK ETKİLERİ Dr. Emel Öztürk KISIM 2 u RADYASYONUN BİYOLOJİK ETKİLERİ 37

22

23 Kısım 2 u Radyasyonun Biyolojik Etkileri yılında W.Conrad Roentgen in X-ışınlarını ve hemen bir yıl sonra 1896 yılında H. Becquerel in radyoaktiviteyi keşfetmesiyle insanoğlu ilk kez radyasyonla tanışmıştır (Tablo 1). Radyasyon ilk keşfedildiği yıllarda, zararlı olabileceğinden kimse şüphelenmiyordu. Işığa benzeyen ancak görülemeyen, beş duyuyla saptanamayan bir ışınımın zararlı etkilerinin olabileceği kimsenin aklına gelmiyordu. Hatta bilim adamlarının ilk deneylerinde kendilerini veya yakınlarını denek olarak kullandıkları bilinmektedir. Roentgen in ilk çektiği film eşinin elidir lü yılların başında yaşamın birçok alanında X-ışınları ve radyoaktif maddeler kullanılmaya başlanmıştır. Benign hastalıkların tedavileri, radyum/ torium gibi radyoaktif maddeler içeren kozmetik ürünler bu uygulamalara başlıca örneklerdir (Resim 1). Radyasyonun insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ile ilgili en önemli veriyi Dr. Mihran Kassabian sağladı ve radyasyon harabiyetinin zaman içindeki gelişimini kendi el fotoğraflarını çekerek ortaya koydu. Thomas Edison un asistanı olan ve ona X-ray çalışmalarında yardımcı olan Clarance Dally, derisinde kızarıklık gelişmesine karşın çalışmaya devam etti ve kanser gelişimi yüzünden parmakları, elleri ve sonunda kolları ampute edildi ve 1904 yılında, X-ışınlarının keşfinden sadece 7 yıl sonra kanserden hayatını kaybetti. Clarance Dally radyasyon maruziyeti nedeniyle bilinen ilk ölüm olgusudur. Madam ve kızı Irene Curie de lösemi nedeniyle hayatını kaybeden bilim kadınlarıdır. Bu ölümlerden ve vücutta oluşan hasarlardan sonra radyasyonun biyolojik etkileri ve radyasyondan korunma ile ilgili bilimsel çalışmalar ve temel kavramlar oluşturulmaya başlandı yılında İngiliz Röntgen cemiyeti ilk kez radyasyondan korunma önerilerinde bulundu lı yıllarda radyologlar arasında lösemi insidansındaki artışlar rapor edilmeye başlandı. HÜCRE HASARI VE OLASI HÜCRESEL OLAYLAR Radyasyonun biyolojik etkilerini başlatan temel olay radyasyonun atomlarda oluşturduğu iyonizasyondur. Bu iyonizasyonun yol açtığı moleküler değişiklikler hücreleri, hücrelerde oluşan harabiyetler bu hücrelerin oluşturdukları dokularda hasara yol açarak organları ve tüm vücudu etkileyen bir dizi olaya yol açar (Resim 2). Sonuçta radyasyon, atomda iyonizasyona neden olarak biyolojik hasara giden bir dizi olayı başlatabilir. Radyasyon doğrudan ve dolaylı etki olmak üzere iki şekilde hücre hasarına veya ölümüne yol açar. Doğrudan Etki Radyasyonun direkt olarak hücrenin kritik moleküllerini etkilemesi nedeniyle oluşur (Resim 3). Enzimatik ve yapısal proteinler, RNA gibi hücre içindeki tüm moleküller radyasyon hasarına duyarlıdırlar. Ancak DNA en önemli hedef olup, oluşan hasar hücre bölünmesini dolayısıyla hücrenin yaşamını etkileyebilir. Yüksek lineer enerji transferine (LET) sahip radyasyonlar (nötronlar ve α parçacıkları gibi) doğrudan etki yaparlar. Resim 2 u Radyasyonun Biyolojik Etkilerinin Oluşması KISIM 2 u RADYASYONUN BİYOLOJİK ETKİLERİ Resim 1 u Radyoaktif maddeler içeren kozmetiklerin reklamları (1930 lu yıllar). Bu dönemde radyumun sağlık için yararlı olduğuna inanılırdı.

Ultrasonografi Giriş Dr. Funda Karbek AKARCA

Ultrasonografi Giriş Dr. Funda Karbek AKARCA Ultrasonografi Giriş Dr. Funda Karbek AKARCA Ege Üniversitesi Acil Tıp AD ATOK 2011 - İZMİR Öğrenim Hedefleri Pratik ultrason fiziği Ultrasesin Yayılımı ve Dokularla Etkileşimi Ultrason Cihazlarının kullanımı

Detaylı

RADYASYON GÜVENLİĞİ. Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB

RADYASYON GÜVENLİĞİ. Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB RADYASYON GÜVENLİĞİ Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB İyonlaştırıcı radyasyonlar canlılar üzerinde olumsuz etkileri vardır. 1895 W.Conrad Roentgen X ışınını bulduktan 4 ay sonra saç dökülmesini

Detaylı

X-IŞINLARININ ÖZELLİKLERİ VE ELDE EDİLMELERİ. X-ışınları Alman fizikçi Wilhelm RÖNTGEN tarafından 1895 yılında keşfedilmiştir.

X-IŞINLARININ ÖZELLİKLERİ VE ELDE EDİLMELERİ. X-ışınları Alman fizikçi Wilhelm RÖNTGEN tarafından 1895 yılında keşfedilmiştir. X-IŞINLARININ ÖZELLİKLERİ VE ELDE EDİLMELERİ X-ışınları Alman fizikçi Wilhelm RÖNTGEN tarafından 1895 yılında keşfedilmiştir. X-ışınlarının oluşum mekanizması fotoelektrik olaya neden olanın tam tersidir.

Detaylı

RÖNTGEN FİZİĞİ X-Işını oluşumu. Doç. Dr. Zafer KOÇ Başkent Üniversitesi Tıp Fak

RÖNTGEN FİZİĞİ X-Işını oluşumu. Doç. Dr. Zafer KOÇ Başkent Üniversitesi Tıp Fak RÖNTGEN FİZİĞİ X-Işını oluşumu Doç. Dr. Zafer KOÇ Başkent Üniversitesi Tıp Fak X-IŞINI TÜPÜ X-IŞINI TÜPÜ PARÇALARI 1. Metal korunak (hausing) 2. Havası alınmış cam veya metal tüp 3. Katot 4. Anot X-ışın

Detaylı

İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ

İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Ders koordinatörü: Yrd. Doç. Dr. Mustafa GÜNGÖRMÜŞ mgungormus@turgutozal.edu.tr http://www.turgutozal.edu.tr/mgungormus/

Detaylı

RÖNTGEN FİZİĞİ. Doç. Dr. Zafer KOÇ Başkent Üniversitesi Tıp Fak

RÖNTGEN FİZİĞİ. Doç. Dr. Zafer KOÇ Başkent Üniversitesi Tıp Fak RÖNTGEN FİZİĞİ Doç. Dr. Zafer KOÇ Başkent Üniversitesi Tıp Fak RÖNTGEN FİZİĞİNE GİRİŞ VE RADYASYON RADYOLOJİ TANIMI ve Radyolojik görüntüleme yöntemleri ana prensipleri RADYOLOJİ BİLİMİNİN TANIMI Radyoloji

Detaylı

MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEMENİN TEMELLERİ. Yrd.Doç.Dr. Ayşegül Yurt Dokuz Eylül Üniversitesi Medikal Fizik AD.

MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEMENİN TEMELLERİ. Yrd.Doç.Dr. Ayşegül Yurt Dokuz Eylül Üniversitesi Medikal Fizik AD. MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEMENİN TEMELLERİ Yrd.Doç.Dr. Ayşegül Yurt Dokuz Eylül Üniversitesi Medikal Fizik AD. Tanı amaçlı tüm vücut görüntüleme yapılır. Elektromanyetik radyasyon kullanır. İyonlaştırıcı

Detaylı

Radyoaktif Çekirdekler

Radyoaktif Çekirdekler NÜKLEER TIP Tıpta radyoaktif çekirdeklerin kullanılması esasen 1920 lerde önerilmiş ve 1940 larda kullanılmaya başlamıştır. Nükleer tıp görüntülemede temel, hasta vücudunda bir gama aktif bölge oluşturmak

Detaylı

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için Eğitim Seti

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için Eğitim Seti Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için Eğitim Seti Radyasyonun Keşfi 1895 yılında Wilhelm Conrad Röntgen tarafından X-ışınlarının keşfi yapılmıştır. Radyasyonun Keşfi 1896 yılında

Detaylı

Radyasyona Bağlı Hücre Zedelenmesi. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Radyasyona Bağlı Hücre Zedelenmesi. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Radyasyona Bağlı Hücre Zedelenmesi Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Radyasyon nedir? «Yüksek hızlı partiküller ya da dalgalar şeklinde yayılan enerji» Radyasyon kaynakları 1- Doğal kaynaklar 2- Yapay kaynaklar

Detaylı

X-Işınları. 1. Ders: X-ışınları hakkında genel bilgiler. Numan Akdoğan. akdogan@gyte.edu.tr

X-Işınları. 1. Ders: X-ışınları hakkında genel bilgiler. Numan Akdoğan. akdogan@gyte.edu.tr X-Işınları 1. Ders: X-ışınları hakkında genel bilgiler Numan Akdoğan akdogan@gyte.edu.tr Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Fizik Bölümü Nanomanyetizma ve Spintronik Araştırma Merkezi (NASAM) X-Işınları

Detaylı

Radyasyon, Radyoaktivite, Doz, Birimler ve Tanımlar. Dr. Halil DEMİREL

Radyasyon, Radyoaktivite, Doz, Birimler ve Tanımlar. Dr. Halil DEMİREL Radyasyon, Radyoaktivite, Doz, Birimler ve Tanımlar Dr. Halil DEMİREL Radyasyon, Radyoaktivite, Doz ve Birimler Çekirdek Elektron Elektron Yörüngesi Nötron Proton Nükleon Atom 18.05.2011 TAEK - ADHK 2

Detaylı

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU

GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU GÜNEŞİN ELEKTROMANYETİK SPEKTRUMU Güneş ışınımı değişik dalga boylarında yayılır. Yayılan bu dalga boylarının sıralı görünümü de güneş spektrumu olarak isimlendirilir. Tam olarak ifade edilecek olursa;

Detaylı

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Deneyin Temeli Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Fotoelektrik etki modern fiziğin gelişimindeki anahtar deneylerden birisidir. Filaman lambadan çıkan beyaz ışık ızgaralı spektrometre

Detaylı

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom KASET Röntgen filmi kasetleri; radyografi işlemi sırasında filmin ışık almasını önleyen ve ranforsatör-film temasını sağlayan metal kutulardır. Özel kilitli kapakları vardır. Kasetin röntgen tüpüne bakan

Detaylı

İçerik. BT de Temel Prensipler. BT: Tarihçe. İçerik. BT: Tarihçe. BT: Tarihçe. Dr.Gürsel Savcı

İçerik. BT de Temel Prensipler. BT: Tarihçe. İçerik. BT: Tarihçe. BT: Tarihçe. Dr.Gürsel Savcı BT de Temel Prensipler Dr.Gürsel Savcı BT: Tarihçe 1967: çok yönlü projeksiyon ile görüntü oluşturulması konsepti 1971: İlk BT prototipi Atkinson-Morley s Hospital, Londra 1972: İnsanda ilk BT görüntüsü

Detaylı

RÖNTGEN FİZİĞİ X-Işınları Absorbsiyon ve saçılma. Doç. Dr. Zafer KOÇ Başkent Üniversitesi Tıp Fak

RÖNTGEN FİZİĞİ X-Işınları Absorbsiyon ve saçılma. Doç. Dr. Zafer KOÇ Başkent Üniversitesi Tıp Fak RÖNTGEN FİZİĞİ X-Işınları Absorbsiyon ve saçılma Doç. Dr. Zafer KOÇ Başkent Üniversitesi Tıp Fak ABSORBSİYON VE SAÇILMA X-ışınları maddeyi (hastayı) geçerken enerjileri absorbsiyon (soğurulma) ve saçılma

Detaylı

İşyeri ortamlarında, çalışanların sağlığını. ve güvenliğini korumak amacıyla yapılan bilimsel çalışmaların tümü diye tanımlanabilir.

İşyeri ortamlarında, çalışanların sağlığını. ve güvenliğini korumak amacıyla yapılan bilimsel çalışmaların tümü diye tanımlanabilir. İş Sağlığı ve Güvenliği İşyeri ortamlarında, çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumak amacıyla yapılan bilimsel çalışmaların tümü diye tanımlanabilir. Çalışanların sağlığı ve güvenliğin bozulması

Detaylı

USG görüntüleme nedir?

USG görüntüleme nedir? USG CİHAZI BİLEŞENLERİ ve ÇALIŞMA PRENSİBİ Prof.Dr.Murat Kocaoğlu Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı USG görüntüleme nedir? Vücudu yüksek frekanslı ses (ultrason-ultrases) dalgalarına

Detaylı

RADYASYON VE RADYASYONDAN KORUNMA

RADYASYON VE RADYASYONDAN KORUNMA RADYASYON VE RADYASYONDAN KORUNMA Mehmet YÜKSEL Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı MADDENİN YAPISI (ATOM) Çekirdek Elektronlar RADYASYON NEDİR? Radyasyon; iç dönüşüm geçiren

Detaylı

Prostat Kanserinde Prostat Spesifik Membran Antijen 177. Lu-DKFZ-617 ( 177 Lu-PSMA) Tedavisinde Organ ve Tümör Dozimetrisi: ilk sonuçlar

Prostat Kanserinde Prostat Spesifik Membran Antijen 177. Lu-DKFZ-617 ( 177 Lu-PSMA) Tedavisinde Organ ve Tümör Dozimetrisi: ilk sonuçlar Prostat Kanserinde Prostat Spesifik Membran Antijen 177 Lu-DKFZ-617 ( 177 Lu-PSMA) Tedavisinde Organ ve Tümör Dozimetrisi: ilk sonuçlar Nami Yeyin 1, Mohammed Abuqbeitah 1, Emre Demirci 2, Aslan Aygün

Detaylı

BT ve MRG: Temel Fizik İlkeler. Prof. Dr. Utku Şenol Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı

BT ve MRG: Temel Fizik İlkeler. Prof. Dr. Utku Şenol Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı BT ve MRG: Temel Fizik İlkeler Prof. Dr. Utku Şenol Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Elektromanyetik Spektrum E= hf 1nm 400-700nm 1m Kozmik ışınlar Gama ışınları X ışınları Ultraviole

Detaylı

MANYETİK REZONANS TEMEL PRENSİPLERİ

MANYETİK REZONANS TEMEL PRENSİPLERİ MANYETİK REZONANS TEMEL PRENSİPLERİ Dr. Ragıp Özkan Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji ABD REZONANS Sinyal intensitesini belirleyen faktörler Proton yoğunluğu TR T1 TE T2

Detaylı

ÇOCUKLARDA BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ VE RADYASYON GÜVENLİĞİ KLİNİSYEN BİLGİLENDİRME PLATFORMU

ÇOCUKLARDA BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ VE RADYASYON GÜVENLİĞİ KLİNİSYEN BİLGİLENDİRME PLATFORMU ÇOCUKLARDA BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ VE RADYASYON GÜVENLİĞİ KLİNİSYEN BİLGİLENDİRME PLATFORMU X ışını nedir? X-ışınları gözle görülmeyen ve iyonizan radyasyon içeren ışın demetleridir. 1895 yılında Alman

Detaylı

TEMEL TIBBİ CİHAZ KILAVUZU ULTRASONOGRAFİ

TEMEL TIBBİ CİHAZ KILAVUZU ULTRASONOGRAFİ MALİ HİZMETLER KURUM BAŞKAN YARDIMCILIĞI STOK TAKİP VE ANALİZ DAİRE BAŞKANLIĞI TEMEL TIBBİ CİHAZ KILAVUZU ULTRASONOGRAFİ BMM. Zehra YAMAN Ağustos 2015 Ultrasonografiye Genel Bakış Yetki Grubu Yaygın Adlar

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

TEMEL MRG FİZİĞİ. Prof. Dr. Kamil Karaali Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi

TEMEL MRG FİZİĞİ. Prof. Dr. Kamil Karaali Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi TEMEL MRG FİZİĞİ Prof. Dr. Kamil Karaali Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Ders Planı Giriş MRG Cihazı Manyetizma Relaksasyon Rezonans Görüntü oluşumu Magnet MRG sisteminin kalbi Güçlü; Homojen; Sabit

Detaylı

Tıbbi Görüntüleme Teknikleri Programı Ders İçeriği

Tıbbi Görüntüleme Teknikleri Programı Ders İçeriği Tıbbi Görüntüleme Teknikleri Programı Ders İçeriği DERSİN ADI DERSİN KATEGORİSİ SÜRE TIBBİ GÖRÜNTÜLEME I TIBBİ HİZMETLER TEKNİKLER 1. DÖNEM (1. SINIF GÜZ ) ZORUNLU DERS MESLEK DERSİ SEÇMELİ DERS Tıbbi

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

KİMYA -ATOM MODELLERİ-

KİMYA -ATOM MODELLERİ- KİMYA -ATOM MODELLERİ- ATOM MODELLERİNİN TARİHÇESİ Bir çok bilim adamı tarih boyunca atomun yapısı ile ilgili pek çok fikir ortaya atmış ve atomun yapısını tanımlamaya çalışmış-tır. Zaman içerisinde teknoloji

Detaylı

TRD Yeterlilik Kurulu, Rehber ve Standartlar Komitesi. Kemik Pelvis ve Kalça Manyetik Rezonans Görüntüleme

TRD Yeterlilik Kurulu, Rehber ve Standartlar Komitesi. Kemik Pelvis ve Kalça Manyetik Rezonans Görüntüleme İnceleme Kodu: TRD Hazırlanma Tarihi: 30.7.2011 TRD Yeterlilik Kurulu, Rehber ve Standartlar Komitesi Kemik Pelvis ve Kalça Manyetik Rezonans Görüntüleme Tanım: Manyetik rezonans görüntüleme cihazı kullanılarak

Detaylı

Doppler Ultrasonografisi

Doppler Ultrasonografisi Doppler Ultrasonografisi DOPPLERİN FİZİKSEL PRENSİPLERİ D O P P L E R E T K I D O P P L E R F R E K A N S ı D O P P L E R D E N K L E M I D O P P L E R A Ç ı S ı Ultrasonografi nin Tanımı Doppler Çeşitleri

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ Medikal Metroloji Uygulama ve Araştırma Merkezi KALİBRASYON ve KALİTE KONTROL NEDİR? Kalibrasyon; ülke çapında ya da uluslararası standartlara göre izlenebilirliği mevcut

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı Görüntüleme Birimi Meme Kanserinde Tanı Yöntemleri 1. Fizik muayene 2. Serolojik Testler 3. Görüntüleme 4. Biyopsi Patolojik

Detaylı

Kuantum Fiziğinin Gelişimi (Quantum Physics) 1900 den 1930 a

Kuantum Fiziğinin Gelişimi (Quantum Physics) 1900 den 1930 a Kuantum Fiziğinin Gelişimi (Quantum Physics) 1900 den 1930 a Kuantum Mekaniği Düşüncesinin Gelişimi Dalga Mekaniği Olarak da Adlandırılır Atom, Molekül ve Çekirdeği Açıklamada Oldukça Başarılıdır Kuantum

Detaylı

20.03.2012. İlk elektronik mikroskobu Almanya da 1931 yılında Max Knoll ve Ernst Ruska tarafından icat edilmiştir.

20.03.2012. İlk elektronik mikroskobu Almanya da 1931 yılında Max Knoll ve Ernst Ruska tarafından icat edilmiştir. SERKAN TURHAN 06102040 ABDURRAHMAN ÖZCAN 06102038 1878 Abbe Işık şiddetinin sınırını buldu. 1923 De Broglie elektronların dalga davranışına sahip olduğunu gösterdi. 1926 Busch elektronların magnetik alanda

Detaylı

MEDİKAL FİZİĞİN GÜNCEL DURUMU VE ÖZLÜK HAKLARI RADYOLOJİ GÖRÜŞÜ

MEDİKAL FİZİĞİN GÜNCEL DURUMU VE ÖZLÜK HAKLARI RADYOLOJİ GÖRÜŞÜ MEDİKAL FİZİĞİN GÜNCEL DURUMU VE ÖZLÜK HAKLARI RADYOLOJİ GÖRÜŞÜ Yrd.Doç.Dr. Ayşegül YURT Dokuz Eylül Üniversitesi SBE Medikal Fizik AD. XV. Ulusal Medikal Fizik Kongresi, 2015 Trabzon Ülkemizde Tıp alanındaki

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ. X-Işını Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ. X-Işını Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ X-Işını Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY X-IŞINI SPEKTROSKOPİSİ X-ışını spektroskopisi, X-ışınlarının emisyonu, absorbsiyonu ve difraksiyonuna (saçılması) dayanır. Kalitatif

Detaylı

İstatistiksel Mekanik I

İstatistiksel Mekanik I MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği 2007 Güz Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için

Detaylı

AİLE HEKİMLERİ İÇİN GÖĞÜS HASTALIKLARI

AİLE HEKİMLERİ İÇİN GÖĞÜS HASTALIKLARI AİLE HEKİMLERİ İÇİN GÖĞÜS HASTALIKLARI, Prof. Dr. Muzaffer METİNTAŞ,, Doç. Dr. Akın KAYA 1. Baskı 2011 ISBN : 978-605-88844-6-5 2011 Sentez Matbaacılık ve Yayıncılık Ltd. Şti. Büyük Sanayi 1. Cadde Çavuşoğlu

Detaylı

SAĞLIK MESLEKLERİNİN TANITIM PANELİ

SAĞLIK MESLEKLERİNİN TANITIM PANELİ SAĞLIK MESLEKLERİNİN TANITIM PANELİ WİLHELM CONRAD RÖNTGEN 1845-1923 Alman asıllı, Nobel Fizik Ödülü sahibi fizikçi. (1901) Röntgen ışınlarını bulması ile tanınır. (1895) RÖNTGEN/X IŞINLARI NEDİR? "Crookes

Detaylı

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri

Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik Görüntüleme ve Teknikleri Diagnostik görüntüleme ve teknikleri, implant ekibi ve hasta için çok amaçlı tedavi planının uygulanması ve geliştirilmesine yardımcı olur. 1. Aşama Görüntüleme Aşamaları

Detaylı

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI 1. Yarıyıl 1. Hafta ( 19.09.2011-23.09.2011 ) Nükleer reaktör türleri ve çalışma prensipleri Atomik boyuttaki parçacıkların yapısı Temel kavramlar Elektrostatiğin Temelleri,

Detaylı

Ulusal Proton Hızlandırıcı Çalıştayı

Ulusal Proton Hızlandırıcı Çalıştayı PROTON TERAPĐ TEKNĐKLERĐ Doç.Dr. BAHAR DĐRĐCAN GATA RADYASYON ONKOLOJĐSĐ AD Ulusal Proton Hızlandırıcı Çalıştayı 18-19 Nisan 2013 SANAEM-ANKARA 1946 Robert D. Wilson un Proton terapisi ile ilgili yayını

Detaylı

SPECT/BT 16-19 MAYIS 2015 XV ULUSAL MEDİKAL FİZİK KONGRESİ TRABZON

SPECT/BT 16-19 MAYIS 2015 XV ULUSAL MEDİKAL FİZİK KONGRESİ TRABZON SPECT/BT 16-19 MAYIS 2015 XV ULUSAL MEDİKAL FİZİK KONGRESİ TRABZON * Nükleer tıp SPECT görüntülerinde artan tutulum bölgesini tanımlamada, Bölgenin kesin anatomik lokalizasyonunu belirlemekte zorlanılmaktadır.

Detaylı

İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1. Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar...

İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1. Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar... İÇİNDEKİLER ANA BÖLÜM I: RADYASYON, RADYOAKTİVİTE,VÜCUDA ETKİLER VE RİSK KAVRAMI...1 Bölüm 1: Radyasyonla İlgili Kısa Açıklamalar...3 Bölüm 2: İyonlaştırıcı Radyasyonlar Vücudumuzu Nasıl Etkiliyor?...7

Detaylı

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ Dr. Cemile BARDAK Ders Gün ve Saatleri: Çarşamba (09:55-12.30) Ofis Gün ve Saatleri: Pazartesi / Çarşamba (13:00-14:00) 1 TEMEL KAVRAMLAR Bir atom, proton (+), elektron (-) ve

Detaylı

GEÇĐRĐMLĐ ELEKTRON MĐKROSKOBU

GEÇĐRĐMLĐ ELEKTRON MĐKROSKOBU GEÇĐRĐMLĐ ELEKTRON MĐKROSKOBU GĐRĐŞ TEM (Transmission Electron Microscope) Büyütme oranı 1Mx Çözünürlük ~1Å Fiyat ~1000 000 $ Kullanım alanları Malzeme Bilimi Biyoloji ÇALIŞMA PRENSĐBĐ Elektron tabancasından

Detaylı

Dalton atom modelinde henüz keşfedilmedikleri için atomun temel tanecikleri olan proton nötron ve elektrondan bahsedilmez.

Dalton atom modelinde henüz keşfedilmedikleri için atomun temel tanecikleri olan proton nötron ve elektrondan bahsedilmez. MODERN ATOM TEORİSİ ÖNCESİ KEŞİFLER Dalton Atom Modeli - Elementler atom adı verilen çok küçük ve bölünemeyen taneciklerden oluşurlar. - Atomlar içi dolu küreler şeklindedir. - Bir elementin bütün atomları

Detaylı

Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör. Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26

Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör. Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26 Elektrostatik Elektrik Alan Elektrik Akı Kondansatör Kaynak : Serway-Beichner Bölüm 23, 24, 26 İndüksiyon Nötr Maddenin indüksiyon yoluyla yüklenmesi (Bir yük türünün diğer yük türüne göre daha fazla olması)

Detaylı

Radyoterapi Teknikerliği Programı Ders İçeriği

Radyoterapi Teknikerliği Programı Ders İçeriği Radyoterapi Teknikerliği Programı Ders İçeriği DERSİN ADI I I. DÖNEM (1. SINIF GÜZ YARIYILI) lık Ders Saati Okul Eğitimi Süresi Bireysel Öğrenme Süresi (Proje, Ödev, Araştırma, İş Yeri Eğitimi) 4 414=56

Detaylı

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI DA DEVRE Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI BÖLÜM 1 Temel Kavramlar Temel Konular Akım, Gerilim ve Yük Direnç Ohm Yasası, Güç ve Enerji Dirençsel Devreler Devre Çözümleme ve Kuramlar

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İŞ HİJYENİ-4 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İş Hijyeni-4 Işınlar İyonizan olmayan ışınlar İyonizan ışınlar Eşik değerler 1 Işınlar

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

ÇALIŞTAY İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RADYASYONDAN KORUNMANIN YERİ VE ÖNEMİ. Prof. Dr. Doğan Bor

ÇALIŞTAY İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RADYASYONDAN KORUNMANIN YERİ VE ÖNEMİ. Prof. Dr. Doğan Bor ÇALIŞTAY İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE RADYASYONDAN KORUNMANIN YERİ VE ÖNEMİ 11, Ekim, 2014 Antalya Radyasyondan Korunma Uzmanlığı Eğitim programları ve Uygulamaları Prof. Dr. Doğan Bor RADYASYON Yaşamın

Detaylı

Sağlık Fiziği. 1. Bölüm

Sağlık Fiziği. 1. Bölüm Sağlık Fiziği 1. Bölüm Tıbbi Uygulamalar Tanı Radyasyon başta Radyoloji olmak üzere, Nükleer Tıp, Radyoterapi ve çeşitli tıp dallarında tanı amaçlı kullanılmaktadır. En yüksek oranda tanı amaçlı kullanımı

Detaylı

RADYASYON VE SAĞLIK A.HİKMET ERİŞ TIBBİ RADYOFİZİK UZM. BEZMİALEM VAKIF ÜNİV.TIP FAK.

RADYASYON VE SAĞLIK A.HİKMET ERİŞ TIBBİ RADYOFİZİK UZM. BEZMİALEM VAKIF ÜNİV.TIP FAK. RADYASYON VE SAĞLIK A.HİKMET ERİŞ TIBBİ RADYOFİZİK UZM. BEZMİALEM VAKIF ÜNİV.TIP FAK. RADYASYON ÇALIŞANLARI VE BİLİNMESİ GEREKENLER RADYASYON TANIMI: DALGA VE TANECİK ÖZELLİKTE UZAYDA DOLAŞAN ENERJİ PAKETİ.

Detaylı

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri Sanayi fabrika otomasyonunda proximity (yaklasım) sensorler kullanılır. Porximity sensorler profesyonel yapıda cevre sartlarından

Detaylı

MEHMET FEVZİ BALIKÇI

MEHMET FEVZİ BALIKÇI MERSİN ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ FİZİK BÖLÜMÜ FİZİK ve TEKNOLOJİK GELİŞMELER DERSİ KONU MANYETİK REZONANS GÖRÜNTÜLEME MR CIHAZI SPİN KAVRAMI ve SÜPER İLETKENLER MEHMET FEVZİ BALIKÇI 07102007

Detaylı

Nükleer Manyetik Rezonans Spektroskopisi

Nükleer Manyetik Rezonans Spektroskopisi Nükleer Manyetik Rezonans Spektroskopisi Giriş NMR organik bileşiklerin yapılarının belirlenmesinde kullanılan en güçlü tekniktir. Çok çeşitli çekirdeklerin çalışılmasında kullanılabilir : 1 H 13 C 15

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

Sizleri 24-26 Mart 2016 tarihlerinde Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı nın düzenlemiş olduğu

Sizleri 24-26 Mart 2016 tarihlerinde Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı nın düzenlemiş olduğu DAVET Değerli Meslektaşlarımız, Sizleri 24-26 Mart 2016 tarihlerinde Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı nın düzenlemiş olduğu BT Kursu nun dokuzuncusuna davet etmekten mutluluk duyuyoruz. Bu

Detaylı

Yıllık Bilimsel Toplantısı 03 EKİM 2015 Rixos Grand Otel, Ankara

Yıllık Bilimsel Toplantısı 03 EKİM 2015 Rixos Grand Otel, Ankara DUYURU Değerli Meslektaşlarımız olarak 3 Ekim 2015 de Ankara Rixos Otel de bir gün sürecek bir toplantı düzenliyoruz. Daha önceki yıllarda da düzenlediğimiz benzer toplantılara hem Radyoloji camiasından,

Detaylı

TIPTA GÖRÜNTÜLEME. Prof. Dr. M. Tunaya KALKAN. Biyofizik Anabilim Dalı

TIPTA GÖRÜNTÜLEME. Prof. Dr. M. Tunaya KALKAN. Biyofizik Anabilim Dalı TIPTA GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİNİN BİYOFİZİĞİ Prof. Dr. M. Tunaya KALKAN Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Biyofizik Anabilim Dalı 1 GİRİŞ: İ İ İnsanın iç organlarının anatomik, fizyolojik ve patolojik özelliklerinin

Detaylı

8.04 Kuantum Fiziği Ders VI

8.04 Kuantum Fiziği Ders VI Fotoelektrik Etki 1888 de gözlemlendi; izahı, Einstein 1905. Negatif yüklü metal bir levha ışıkla aydınlatıldığında yükünü yavaş yavaş kaybederken, pozitif bir yük geriye kalır. Şekil I: Fotoelektrik etki.

Detaylı

Manyetik Alan. Manyetik Akı. Manyetik Akı Yoğunluğu. Ferromanyetik Malzemeler. B-H eğrileri (Hysteresis)

Manyetik Alan. Manyetik Akı. Manyetik Akı Yoğunluğu. Ferromanyetik Malzemeler. B-H eğrileri (Hysteresis) Manyetik Alan Manyetik Akı Manyetik Akı Yoğunluğu Ferromanyetik Malzemeler B-H eğrileri (Hysteresis) Kaynak: SERWAY Bölüm 29 http://mmfdergi.ogu.edu.tr/mmfdrg/2006-1/3.pdf Manyetik Alan Manyetik Alan

Detaylı

KUTUP IŞINIMI AURORA. www.astrofotograf.com

KUTUP IŞINIMI AURORA. www.astrofotograf.com KUTUP IŞINIMI AURORA www.astrofotograf.com Kutup ışıkları, ya da aurora, genellikle kutup bölgelerinde görülen bir gece ışımasıdır. Aurora, gökyüzündeki doğal ışık görüntüleridir. Genelde gece görülen

Detaylı

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR SİSMİK DALGA NEDİR? Bir deprem veya patlama sonucunda meydana gelen enerjinin yerkabuğu içerisinde farklı nitelik ve hızlarda yayılmasını ifade eder. Çok yüksek

Detaylı

T.C. TÜBİTAK-BİDEB. YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ- ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİM ÇALIŞTAYLARI

T.C. TÜBİTAK-BİDEB. YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ- ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİM ÇALIŞTAYLARI T.C. TÜBİTAK-BİDEB YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ- ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİM ÇALIŞTAYLARI İKİ ELEKTROMIKNATIS ARASINDA BULUNAN BİR DEMİR PARÇACIĞIN HAREKETİ HAZIRLAYANLAR

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

X-IŞINLARI KIRINIM CİHAZI (XRD) ve KIRINIM YASASI SİNEM ÖZMEN HAKTAN TİMOÇİN

X-IŞINLARI KIRINIM CİHAZI (XRD) ve KIRINIM YASASI SİNEM ÖZMEN HAKTAN TİMOÇİN X-IŞINLARI KIRINIM CİHAZI (XRD) ve KIRINIM YASASI SİNEM ÖZMEN HAKTAN TİMOÇİN 2012 İÇERİK X-IŞINI KIRINIM CİHAZI (XRD) X-RAY DİFFRACTİON XRD CİHAZI NEDİR? XRD CİHAZININ OPTİK MEKANİZMASI XRD CİHAZINDA ÖRNEK

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ Nükleer Manyetik Rezonans (NMR) Spektroskopisi Yrd. Doç. Dr. Gökçe MEREY GİRİŞ NMR organik bilesiklerin yapılarının belirlenmesinde kullanılan en güçlü tekniktir. Çok çesitli çekirdeklerin

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

The Physics of Particle Accelerators - Klaus Wille (1.3.5-1.3.6-1.3.7)

The Physics of Particle Accelerators - Klaus Wille (1.3.5-1.3.6-1.3.7) - Klaus Wille (1.3.5-1.3.6-1.3.7) 2 Temmuz 2012 HF Çalışma Topluluğu İçerik 1.3.5 - Doğrusal Hızlandırıcılar 1 1.3.5 - Doğrusal Hızlandırıcılar 2 3 Doğrusal Hızlandırıcılar Tüm elektrostatik hızlandırıcılar

Detaylı

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net Yük Elektriksel yük maddelerin temel özelliklerinden biridir. Elektriksel yükün iki temel

Detaylı

Manyetizma. Manyetik alan çizgileri, çizim. Manyetik malzeme türleri. Manyetik alanlar. BÖLÜM 29 Manyetik alanlar

Manyetizma. Manyetik alan çizgileri, çizim. Manyetik malzeme türleri. Manyetik alanlar. BÖLÜM 29 Manyetik alanlar ÖLÜM 29 Manyetik alanlar Manyetik alan Akım taşıyan bir iletkene etkiyen manyetik kuvvet Düzgün bir manyetik alan içerisindeki akım ilmeğine etkiyen tork Yüklü bir parçacığın düzgün bir manyetik alan içerisindeki

Detaylı

PARÇACIK HIZLANDIRICILARININ TIP UYGULAMARI

PARÇACIK HIZLANDIRICILARININ TIP UYGULAMARI PARÇACIK HIZLANDIRICILARININ TIP UYGULAMARI BAYRAM DEMİR İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ IX. UPHDYO, 10 15 Eylül 2013 Sağlık Fiziği ve Parçacık Hızlandırıcıları Radyasyonun teşhis, tedavi ve araştırma amaçlı olarak

Detaylı

Beyin ve Sinir Cerrahisi. (Nöroşirürji)

Beyin ve Sinir Cerrahisi. (Nöroşirürji) Beyin ve Sinir Cerrahisi (Nöroşirürji) BR.HLİ.016 Beyin, omurilik ve sinir hastalıklarının cerrahi tedavisi ile ilgilenen Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümümüz, tecrübeli ve konusunda yetkin hekim kadrosu

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

Hızlandırıcı Fiziği-1. Veli YILDIZ (Veliko Dimov) 29.07.2014

Hızlandırıcı Fiziği-1. Veli YILDIZ (Veliko Dimov) 29.07.2014 Hızlandırıcı Fiziği-1 Veli YILDIZ (Veliko Dimov) 29.07.2014 1 İçerik Hızlandırıcı Çeşitleri Rutherford ve çekirdeğin keşfi, İlk defa yapay yollar ile atom çekirdeğinin parçalanması, Elektrostatik hızlandırıcılar,

Detaylı

6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ

6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ 6.HAFTA BÖLÜM 3: ÇEKİRDEK KUVVETLERİ VE ÇEKİRDEK MODELLERİ 3.1 ÇEKİRDEK KUVVETLERİ 3.1.1. GENEL KARAKTERİSTİK Çekirdek hakkında çok fazla bir şey bilmezden önce yalnızca iki farklı etkileşim kuvveti bilinmekteydi.

Detaylı

YÜKSEK ENERJİLİ X- IŞINLARIYLA YAPILAN TEDAVİLERDE KARBON FİBER MASANIN CİLT VE İZOMERKEZ DOZUNA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

YÜKSEK ENERJİLİ X- IŞINLARIYLA YAPILAN TEDAVİLERDE KARBON FİBER MASANIN CİLT VE İZOMERKEZ DOZUNA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI YÜKSEK ENERJİLİ X- IŞINLARIYLA YAPILAN TEDAVİLERDE KARBON FİBER MASANIN CİLT VE İZOMERKEZ DOZUNA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI TÜLAY MEYDANCI, Prof. Dr. GÖNÜL KEMİKLER Medikal Fizik Kongresi 15-18 Kasım 2007

Detaylı

Elektrik Yük ve Elektrik Alan

Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Elektrik Yük ve Elektrik Alan Bölüm 1 Hedef Öğretiler Elektrik yükler ve bunların iletken ve yalıtkanlar daki davranışları. Coulomb s Yasası hesaplaması Test yük kavramı ve elektrik alan tanımı.

Detaylı

Radyasyon Uygulamalarının Fizik Mühendisliği ve Eğitiminden Beklentileri. Dr. Abdullah ZARARSIZ Fizik Mühendisleri Odası

Radyasyon Uygulamalarının Fizik Mühendisliği ve Eğitiminden Beklentileri. Dr. Abdullah ZARARSIZ Fizik Mühendisleri Odası Radyasyon Uygulamalarının Fizik Mühendisliği ve Eğitiminden Beklentileri Dr. Abdullah ZARARSIZ Fizik Mühendisleri Odası İÇERİK - İYONLAŞTIRICI RADYASYON Endüstriyel Uygulamalar Medikal Uygulamalar Diğer

Detaylı

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ Prof. Dr. Bektaş TEPE Canlıların Savunma Amaçlı Kimyasal Üretimi 2 Bu ünite ile; Canlılık öğretisinde kullanılan kimyasal kavramlar Hiyerarşi düzeyi Hiyerarşiden sorumlu atom

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

Hızlandırıcı Fiziği-1. Veli YILDIZ (Veliko Dimov) 03.02.2016

Hızlandırıcı Fiziği-1. Veli YILDIZ (Veliko Dimov) 03.02.2016 Hızlandırıcı Fiziği-1 Veli YILDIZ (Veliko Dimov) 03.02.2016 1 2 İçerik Rutherford ve çekirdeğin keşfi, İlk defa yapay yollar ile atom çekirdeğinin parçalanması, Elektrostatik hızlandırıcılar, Hızlandırıcılarda

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

Bölüm 7. Manyetik Alan ve. Manyetik Kuvvet. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley

Bölüm 7. Manyetik Alan ve. Manyetik Kuvvet. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley Bölüm 7 Manyetik Alan ve Manyetik Kuvvet Hedef Öğretiler Manyetik Kuvvet Manyetik Alan ve Manyetik Akı Manyetik Alanda Yüklerin hareketi Yarıiletkenlerde Manyetik Kuvvet hesabı Manyetik Tork Elektrik Motor

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

Aile Hekimliginde Saglam Çocuk Izlemi

Aile Hekimliginde Saglam Çocuk Izlemi Aile Hekimliginde Saglam Çocuk Izlemi Editörler Şirzat Yeşilkaya Salim Özenç Oğuzhan Babacan Ediz Yeşilkaya Ocak 2013 Copyright 2012 ISBN : 978-605-4758-06-7 Eser Editörler : Aile Hekimliğinde Sağlam Çocuk

Detaylı

İletim Hatları ve Elektromanyetik Alan. Mustafa KOMUT Gökhan GÜNER

İletim Hatları ve Elektromanyetik Alan. Mustafa KOMUT Gökhan GÜNER İletim Hatları ve Elektromanyetik Alan Mustafa KOMUT Gökhan GÜNER 1 Elektrik Alanı Elektrik alanı, durağan bir yüke etki eden kuvvet (itme-çekme) olarak tanımlanabilir. F parçacık tarafından hissedilen

Detaylı

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI MEVZUATINDA RADYASYONDAN KORUNMANIN YERİ, UYGULAMADA YAŞANAN GÜÇLÜKLER, ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI MEVZUATINDA RADYASYONDAN KORUNMANIN YERİ, UYGULAMADA YAŞANAN GÜÇLÜKLER, ÇÖZÜM ÖNERİLERİ T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI MEVZUATINDA RADYASYONDAN KORUNMANIN YERİ, UYGULAMADA YAŞANAN GÜÇLÜKLER, ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Detaylı

RADYOTERAPİ CİHAZLARINDAKİ GELİŞMELER. Hatice Bilge

RADYOTERAPİ CİHAZLARINDAKİ GELİŞMELER. Hatice Bilge RADYOTERAPİ CİHAZLARINDAKİ GELİŞMELER Hatice Bilge KISA TARİHÇE 1895: X-ışınlarının keşfi 1913: W.E.Coolidge, vakumlu X-ışını tüplerinin geliştirilmesi 1931: Sikletronun Lawrence tarafından geliştirilmesi

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

FİZİKÇİ. 2. Kütlesi 1000 kg olan bir araba 20 m/sn hızla gidiyor ve 10 m bir uçurumdan aşağı düşüyor.

FİZİKÇİ. 2. Kütlesi 1000 kg olan bir araba 20 m/sn hızla gidiyor ve 10 m bir uçurumdan aşağı düşüyor. 1. Aşağıdakilerden hangisi Frekans ı tanımlamaktadır? a) Birim zamandaki titreşim sayısıdır ve boyutu sn -1 b) Birim zamandaki hızlanmadır c) Bir saniyedeki tekrarlanmadır d) Hızın zamana oranıdır 6. İki

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. El Yapımı Basit Elektrik Motoru 3

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. El Yapımı Basit Elektrik Motoru 3 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ El Yapımı Basit Elektrik Motoru 3 Proje Raporu Ozan GÜNGÖR 12068010 16.01.2013 İstanbul

Detaylı