ÖLÇME TEKNİĞİ. Yard. Doç. Dr. Şenol ÇETİNKAYA. Dersin amacı: Ölçme Tekniği ile ilgili temel konuları tanıtmak

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÖLÇME TEKNİĞİ. Yard. Doç. Dr. Şenol ÇETİNKAYA. Dersin amacı: Ölçme Tekniği ile ilgili temel konuları tanıtmak"

Transkript

1 İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü ÖLÇME TEKNİĞİ Yard. Doç. Dr. Şenol ÇETİNKAYA Dersin amacı: Ölçme Tekniği ile ilgili temel konuları tanıtmak Neler öğreneceksiniz: Ölçme ve önemi Ölçme çeşitleri Ölçü hataları Ölçü ve birim sistemleri Deneysel bulguların analizi Boyut Ölçümleri Basınç Ölçümleri Akış Ölçümleri Sıcaklık Ölçümleri 1

2 Ölçme ve Önemi Ölçme ve Önemi 2

3 Ölçme Çeşitleri Ölçü Hataları 3

4 Ölçme Tekniği İle İlgili Tanımlar Ölçme Tekniği İle İlgili Tanımlar 4

5 Ölçme Tekniği İle İlgili Tanımlar Ölçme Tekniği İle İlgili Tanımlar 5

6 Ölçme Tekniği İle İlgili Tanımlar Ölçme Tekniği İle İlgili Tanımlar 6

7 Temel SI Birimleri ve Tanımları Temel SI Birimleri ve Tanımları 7

8 Temel SI Birimleri Temel SI Birimlerinden Türetilmiş Birimler 8

9 Temel SI Birimlerinden Türetilmiş Birimler Temel SI birimlerinin alt ve üst katları 9

10 DENEYSEL BULGULARIN ANALİZİ Deneysel Bulguların Analizi (Hata Analizi) Deneysel çalışmaların tümü, çeşitli nedenlerden dolayı hata içerir. Deneysel çalışmalarda yapılan bu hatalar genellikle üç gurupta toplanabilir. 1- Dikkatsizlik ve tecrübesizlikten kaynaklanan hatalar Örnek : Ölçme cihazlarının yanlış seçiminden veya ölçme sistemlerinin yanlış tasarımından kaynaklanan hatalar 2- Sabit ve sistematik hatalar Örnek : Tekrar edilen okumalarda görülen ve nedenleri çoğunlukla tespit edilemeyen hatalar 3- Rastgele hatalar Örnek : Deneyi yapan kişilerin değişmesinden, deneyi yapanların dikkatlerinin zamanla azalmasından, elektrik geriliminin değişmesinden, ölçme aletlerindeki histerizis olaylarından veya cihazların ısınması nedeniyle elektronik ölçme aletlerinde oluşan salınımlardan kaynaklanan hatalar 10

11 Deneysel Bulguların Analizi (Hata Analizi) Deneysel Bulguların Analizi (Hata Analizi) Deneysel sonuçların geçerliliğinin belirlenebilmesi için mutlaka bir hata analizi yapmak gerekmektedir. Deneylerden elde edilen veriler kullanılarak hesaplanan parametrelere ait hata miktarlarının/oranlarının tespiti için pratikte bir kaç yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntemler içerisinde 1- Akılcı Yaklaşım 2- Belirsizlik Analizi yöntemleri en çok kullanılanıdır. Son yıllardaki çalışmalarda hata analizinde; ilk olarak Kline ve McClintock tarafından ortaya atılan ve diğerlerine göre daha hassas bir yöntem olan belirsizlik analizi yöntemi daha çok tercih edilmektedir. 11

12 Hata Analizinde Akılcı Yaklaşım Bu hata analiz yönteminde, ölçme sisteminde bulunan bütün ölçüm cihazlarının aynı anda (pozitif veya negatif yönde) maksimum hatayı yaptığı kabul edilir. Örnek olarak; bir elektrik devresindeki güç, gerilim ve akım şiddeti çarpımı olan; P = E I bağıntısı yardımıyla hesaplanmak istensin. Elektrik gerilimi ve akım şiddetini ölçen cihazların sabit hata miktarları (belirsizlikleri) sırasıyla, ±w E ve ±w I şeklinde verilmiş olsun. Bu durumda; ölçme esnasında elektrik gerilimi e olarak ve elektrik akımı da i olarak okunmuş ise, E ve I için şu ifadeler yazılabilir. Böyle bir deney sonucundan hareketle akılcı yaklaşıma göre elde edilebilecek en hatalı iki değer: Hata Analizinde Akılcı Yaklaşım 12

13 Hata Analizinde Belirsizlik Analizi Yöntemi Hata Analizinde Belirsizlik Analizi Yöntemi 13

14 Hata Analizinde Belirsizlik Analizi Yöntemi Örnek: Önceki örnek problemdeki verileri kullanarak belirsizlik analizinin kullanılması durumunda gücün tespitinde yapılacak hata miktarını yüzdesel olarak tespit ediniz. (E = 100 V ± 2 V) ve (I = 10 A ± 0,2 A) Örnek: Hata Analizinde Belirsizlik Analizi Yöntemi Çözüm: 14

15 Hata Analizi İle İlgili Örnek Sorular ve Çözümleri Hata Analizi İle İlgili Örnek Sorular ve Çözümleri 15

16 Hata Analizi İle İlgili Örnek Sorular ve Çözümleri Hata Analizi İle İlgili Örnek Sorular ve Çözümleri 16

17 Hata Analizi İle İlgili Örnek Sorular ve Çözümleri Hata Analizi İle İlgili Örnek Sorular ve Çözümleri [kg/m 2 s] 17

18 Hata Analizi İle İlgili Örnek Sorular ve Çözümleri Deneysel Bulguların İstatistik Analizi 18

19 Deneysel Bulguların İstatistik Analizi Aritmetik Ortalama Sapma Deneysel Bulguların İstatistik Analizi 19

20 Standart Sapma Deneysel Bulguların İstatistik Analizi Varyans Deneysel Bulguların İstatistik Analizi Örnek Standart Sapma 20

21 İstatistiksel Analiz İle İlgili Örnekler ve Çözümleri Örnek: Bir ocaktan çıkan kömür numunelerinde yapılan nem ölçülmesinde aşağıdaki sonuçlar bulunmuştur. Bu değerlere göre aritmetik ortalamayı, sapmaların mutlak ortalamasını, standart sapmayı, varyansı (değişikliği) ve örnek standart sapmayı bulunuz. Çözüm: n 1 1 Aritmetik ortalama : X = = (106) = 10,6 veya % 10,6 m X i n 10 i= 1 İstatistiksel Analiz İle İlgili Örnekler ve Çözümleri Hesaplanan aritmetik ortalama değerine göre aşağıdaki tablo hazırlanarak istenen değerler bulunabilir. Sapmaların mutlak ortalaması : = 1,24 veya % 1,24 21

22 İstatistiksel Analiz İle İlgili Örnekler ve Çözümleri 1 Standart sapma : = (23,45) = 1,53 veya % 1, Varyans (Değişiklik) : = 2,35 1 Örnek standart sapma : = (23,45) = 1, İstatistiksel Analiz İle İlgili Örnekler ve Çözümleri Örnek: Aşağıdaki tablo fiziksel bir uzunluğun ölçüm sonuçlarını yansıtmaktadır. Ölçümlerin aritmetik ortalama değerini, sapmaların mutlak değerinin ortalamasını, standart sapmasını, varyansını ve örnek standart sapmasını bulunuz. Çözüm: Aritmetik ortalama : X n 1 = n m X i i= 1 = 1 10 (56,13) = 5,613 cm 22

23 İstatistiksel Analiz İle İlgili Örnekler ve Çözümleri Hesaplanan aritmetik ortalama değerine göre aşağıdaki tablo hazırlanarak istenen değerler bulunabilir. Sapmaların mutlak ortalaması : = 0,4224 cm İstatistiksel Analiz İle İlgili Örnekler ve Çözümleri Standart sapma : 1 = (3,533) = 0,5944 cm Varyans (Değişiklik) : = 0,3533 cm 2 Örnek standart sapma : 1 = (3,533) = 0,6265 cm 23

24 Deneysel Bulguların İstatistik Analizi Geometrik Ortalama İstatistik Analiz İle İlgili Örnekler ve Çözümleri 24

25 İstatistik Analiz İle İlgili Örnekler ve Çözümleri Çözüm m : Gausien veya Normal Hata Dağılımı Belirli hata oranına sahip bir seri deney yapıldığını varsayalım. Bu deneylere ait x fiziksel büyüklüğünün belirli bir aralıkta bulunma olasılığını tespit etmek amacıyla Gausien (veya normal) dağılımı adı verilen aşağıdaki eşitlik kullanılır. Bu eşitlikte, P(x) x m σ : olasılık yoğunluğunu, : dağılımın yoğunlaştığı ortalama değeri, : standart sapmayı göstermektedir. Gausien dağılım fonksiyonu, x = x m noktasında maksimum değerine ulaşır. Bu noktadaki olasılık aşağıdaki eşitlik ile gösterilir. 25

26 Gausien veya Normal Hata Dağılımı Yandaki örnek Gausien dağılımı incelendiğinde standart sapma değerinin küçük olması halinde dağılım eğrisi daha dik hale gelmekte ve ölçümler x m ortalama değeri etrafında yoğunlaşmaktadır. Buna karşılık standart sapma değerinin artması halinde ise dağılım eğrisi basık hale gelmekte ve ölçüm değerleri daha fazla dağılım göstermektedir. Bu durumda ölçümlerdeki hatanın daha fazla olması beklenmelidir. 2π P(x) x Ortalama değeri 3, standart sapma değeri 0,5 ve 1 olan iki Gausien (veya normal) dağılımı Gausien veya Normal Hata Dağılımı Bir deneyde yapılan ölçümlerin bütün deney bulgularının ortalamasından belirli bir x sapması halindeki olasılığın belirlenmesi istenirse (x m ± x) aralığında Gausien denkleminin integrali alınmalıdır. Bu denklemde değişken dönüşümü yapıldığında elde edilir. İntegral altındaki ifade Gausien hata fonksiyonu olarak adlandırılır. Değişik değerleri için bu fonksiyonun integrali, aşağıdaki Tablo da gösterilmiştir. 26

27 Gausien Dağılımıİle İlgili Örnekler ve Çözümleri Örnek: Deneysel ölçümler sonucunda elde edilen bulguların x m ortalama değerinden olan x sapma değerlerinin, standart sapmasının 0.5, 1, 1.5, 2, 2.5, 3 ve 4 katında sapma olasılık değerlerini bulunuz. Çözüm: oranı 0.5, 1, 1.5, 2, 2.5, 3 ve 4 değerlerindedir. P( ) = P(0,5) = = = 2 (0,1915) = 0,383 = 0,5 değeri için tablodan okunan değer Benzer şekilde diğer sapma değerleri için hesaplar yapıldığında; sonuçları elde edilir. 27

28 Chauvenet Kriteri Yapılan deneylerden elde edilen sonuçların hepsi doğru olmayabilir. Chauvenet kriteri, ölçüm sonucunda elde edilen deneysel bulguların şüpheli olanlarının elimine edilmesi amacıyla kullanılır. Bu amaçla Chauvenet kriteri tablosundan yapılan ölçüm sayısı için kabul edilebilir maksimum sapmaların (mutlak değerlerinin) standart sapmalara oranlarına bakılır. Gerekli sonuç yada sonuçlar elendikten sonra standart sapmanın yeniden hesaplanması gerekmektedir. Cheuvenet kriteri istenirse iki hatta üçüncü kez uygulanabilir. Ancak pratikte uygulama sayısı birdir. Chauvenet Kriteri 28

29 Chauvenet Kriteri İle İlgili Örnekler ve Çözümleri Chauvenet Kriteri İle İlgili Örnekler ve Çözümleri 29

30 Chauvenet Kriteri İle İlgili Örnekler ve Çözümleri b) Yukarıda belirtilen formüller kullanılarak istenen değerler bulunabilir. Chauvenet Kriteri İle İlgili Örnekler ve Çözümleri 30

31 Chauvenet Kriteri İle İlgili Örnekler ve Çözümleri Chauvenet Kriteri İle İlgili Örnekler ve Çözümleri b) Yukarıda belirtilen formüller kullanılarak istenen değerler bulunabilir. 31

32 Chauvenet Kriteri İle İlgili Örnekler ve Çözümleri 5 numaralı ölçüm sonucu hesaplamalardan çıkarıldıktan sonra bulunan değerler yeniden tabloya işlenirse aşağıdaki sonuçlar bulunur. En Küçük Kareler Yöntemi Tek Değişkenin veya Tek Ölçmenin Olduğu Sistemler 32

33 İki Değişkenli Sistemler En Küçük Kareler Yöntemi x ve y gibi iki değişkenin belirli bir aralıkta ölçümü sonrası y ifadesinin x değişkenine göre analitik ifadesinin bulunması istensin. Bulunacak bağıntı, y = ax + b şeklinde doğrusal (lineer) bir ifade varsayılsın. Burada amaç, bu bağıntıdaki y değeri ile ölçülen her bir noktanın y değeri arasındaki farkı azaltmaktır. En küçük kareler yöntemine göre yazılan ifadesinin ayrı ayrı a ve b katsayılarına göre kısmi türevleri sıfıra eşitlenerek, elde edilen denklemlerin çözümünden a ve b katsayıları bulunabilir. En Küçük Kareler Yöntemi İki Değişkenli Sistemler 33

34 İki Değişkenli Sistemler En Küçük Kareler Yöntemi En Küçük Kareler Yöntemi İle İlgili Örnekler ve Çözümleri Örnek : Yapılan bir deneyde çelik bir malzemenin ısı iletim katsayısının sıcaklıkla değişimi aşağıdaki gibi bulunmuştur. En küçük kareler yöntemini kullanarak bu çelik malzeme için ısı iletim katsayısının sıcaklıkla değişimini veren doğrusal ifadeyi bulunuz. 34

35 En Küçük Kareler Yöntemi İle İlgili Örnekler ve Çözümleri Çözüm : y = ax + bşeklinde bir eşitlik aranmaktadır. Bunun için öncelikle aşağıdaki değerler hesaplanmalıdır. (7)(100963) (2115)(388) (926681)(388) (2115)(100963) a = = 0,0565 b = = 72, (7)(926681) (2115) (7)(926681) (2115) İstenilen eşitlik, y = -0,0565x + 72,52 şeklindedir. Korelasyon Katsayısı 35

36 Korelasyon Katsayısıİle İlgili Örnekler ve Çözümleri Örnek : Bir önceki örnekte en küçük kareler yöntemine göre bulduğumuz bağıntı için korelasyon katsayısını hesaplayınız. Çözüm : Verilen örnekte ısı iletim katsayılarının aritmetik ortalaması ve korelasyon denklemi ise y ic = -0,0565x + 72,52 şeklindedir. Korelasyon katsayısı formülü, ve bu formülde geçen ifadeler için olan eşitlikler olduğuna göre gereken değerler bir tablo halinde hazırlanırsa; Korelasyon Katsayısıİle İlgili Örnekler ve Çözümleri Bu tablo yardımıyla, olarak bulunur. Korelasyon katsayısı ise; 36

37 Ortalama Değerin Standart Sapması Deneysel Bulguların Analizi (Özet) Deneysel bulguları analiz ederken; Verilerin kararlılığını inceleyin. Uygun yerlerde verilere istatistiksel analiz yöntemlerini uygulayın. Sonuçların belirsizliklerini bulun. Teoriyi inceleyerek elde edilecek veriler hakkında bilgi sahibi olun. Verileri ilgili fiziksel teorilerle ilişkilendirin. 37

38 BOYUT ÖLÇÜMLERİ Boyut Ölçümü 38

39 Boyut Ölçümü Boyut Ölçümü Çelik Metre ve Cetveller Atölyelerde en çok kullanılan ölçüm araçlarıdır. Genellikle 1 mm lik en küçük değerlendirme aralığına sahiptir. Kısa çelik metreler (1 m, 3 m, 5 m) çelik şeritlerden daha uzun metreler ise (10m, 20m) daha hafif malzemelerden üretilmektedir. Çelik cetvel ise üzerinde inç ve mm bölüntüleri bulunan paslanmaz çelik saclardır. * Metre ve cetvelleri ancak 1 mm değerine kadar bölümlendirmek mümkündür. Yani bu tip aletlerle ancak 1 mm hassasiyetle ölçme yapmak mümkündür. Daha hassas ölçüm yapmak için kumpas, mikrometre gibi aletlere ihtiyaç vardır. 39

40 Boyut Ölçümü Kumpaslar Kumpasların Hassasiyet Türleri mm cinsinden ölçüm yapan kumpaslar 1/10 mm hassasiyete sahip 1/20 mm hassasiyete sahip 1/50 mm hassasiyete sahip inç cinsinden ölçüm yapan kumpaslar 1/32 inç hassasiyete sahip 1/64 inç hassasiyete sahip 1/128 inç hassasiyete sahip 1/1000 inç hassasiyete sahip Analog Kumpas Örneği Boyut Ölçümü 40

41 Boyut Ölçümü Kumpasla İç Çap, Dış Çap ve Derinlik Ölçümü Boyut Ölçümü 1/10 mm hassasiyete sahip bir kumpas ile ölçüm Örnekler: 39,5 mm 13,6 mm 41

42 Boyut Ölçümü 1/20 mm hassasiyete sahip bir kumpas ile ölçüm Örnekler: 30,45 mm 19,40 mm Boyut Ölçümü 1/50 mm hassasiyete sahip bir kumpas ile ölçüm Örnekler: 18,74 mm 25,78 mm 42

43 Boyut Ölçümü Mikrometreler Mikrometreler; analog ve dijital olmak üzere iki çeşittir. Bu ölçü aletleri mekanik kumandalı vida-somun sistemine göre çalışır. Kumpaslara oranla okuma hassasiyetleri daha fazladır. Vida ve somun sistemine göre ilerleme hareketi yapan vidalı milin bir devirdeki ilerleme miktarı, vida adımına göre ayarlanabilir. Duy Tambur Boyut Ölçümü İç Çap, Dış Çap ve Derinlik Ölçümüİçin Kullanılan Mikrometreler 43

44 Mikrometrelerin Sınıflandırılması Boyut Ölçümü Hassasiyet türlerine göre mikrometreler: 1) 1/100 mm hassasiyete sahip mikrometreler (Hassasiyet : 0.01 mm) 2) 1/200 mm hassasiyete sahip mikrometreler (Hassasiyet : mm) 3) 1/1000 mm hassasiyete sahip mikrometreler (Hassasiyet : mm) Boyut Ölçümü 1/100 mm hassasiyete sahip bir mikrometre ile ölçüm Örnekler : 2,29 mm 21,67 mm 44

45 Boyut Ölçümü 1/200 mm hassasiyete sahip bir mikrometre ile ölçüm Örnekler : 11,095 mm 11,795 mm Boyut Ölçümü 1/1000 mm hassasiyete sahip bir mikrometre ile ölçüm Örnek : 8,714 mm 45

46 Komparatörler (Ölçü Saatleri) Boyut Ölçümü Mukayese amacı ile kullanıldıkları için ölçü saatlerine komparatör adı da verilir. Komparatörler analog ve dijital olmak üzere iki çeşittir. Komparatörler (Ölçü Saatleri) Boyut Ölçümü Komparatörler kolay ölçüm yapabilmek için genellikle bir sehpa veya sabit bir ölçü ayağına bağlanırlar. Hassasiyetleri : 0.01mm ile mm arasında değişir Ölçü Aralıkları: mm, 0 1 mm, 0 5 mm, 0 10 mm, 0 30 mm arasında değişir. Komparatörler (Ölçü Saatleri) ile; 1.) Dış çap kontrolü 2.) Aynı anda çok boyutlu kontrol 3.) İç çap kontrol 4.) Doğrusal hareketin kontrolü 5.) Yükseklik kontrolü 6.) Yüzeye diklik kontrolü 7.) Karşılıklı konum kontrolü 8.) Derinlik kontrolü 9.) Salgı kontrolü 10.) Üretim kontrolü yapabiliriz. 46

47 Boyut Ölçümü Mastarlar Parça boyutlarının, geometrik biçimlerinin ve bazen de parça yüzey kalitesinin kontrolünde kullanılan genel olarak boyutları standart ölçülerde sabitleştirilmiş kontrol aletlerine mastar denilir. Endüstri parçalarının kendi aralarında değiştirilebilir olmalarına olanak sağlamak için sabit ölçü mastarları geliştirilmiştir. Mastarlar endüstrinin en hassas ölçü elemanlarıdır. Mastarlar yardımıyla diğer ölçü aletlerinin ayar, kontrol ve kalibrasyonu yapılır. Makine ve metal teknolojilerinde iş parçalarının istenilen ölçülerde üretilmeleri sırasında ölçme işlemini ortadan kaldırmak, ölçme yapan kişiye pratik ölçme sağlamak için kullanılan sabit ölçü aletleridir. BASINÇ ÖLÇÜMLERİ 47

48 Basınç Ölçümüİle İlgili Temel Bilgiler Isıl sistem tasarımı kapsamında yapılan deneylerde ölçülmesi gereken en önemli parametrelerden biri basınçtır. Bu nedenle teknikte; basıncı ölçülecek sistemin yapısına, ölçülecek basıncın büyüklüğüne ve çevre şartlarına bağlı olarak zaman içerisinde çeşitli basınç ölçme yöntemleri geliştirilmiştir. Basınç, herhangi bir sıvı veya gaz akışkanın bulundukları kapların birim alanlarına uyguladıkları kuvvet olarak tanımlanabilir. Basınç; P (Basınç) = F (kuvvet) / A (yüzey) olduğundan birimi: Newton/m 2 = (kg.m/s 2 )/m 2 = Paşeklindedir. Genel olarak, basınç ile gerilme aynı birimde ve aynı anlamdadır. Basınç, akışkanlarda göz önüne alınırken; gerilme, katı cisimlerde düşünülür. Bir akışkanın basıncı, bu akışkanın bulunduğu yüksekliğe, sahip olduğu hıza, yoğunluğuna ve sıcaklığına bağlıdır. Basınç Ölçümüİle İlgili Temel Bilgiler Hareketli bir akışkanda akışa dik yönde uygulanan basınç statik basınç, basıncın maksimum olduğu akış yönündeki basınca toplam basınç, bu ikisi arasındaki fark ise dinamik basınç tır. Statik Basınç Dinamik Basınç = B deki Basınç = A daki Basınç B deki Basınç 48

49 Basınç Ölçümüİle İlgili Temel Bilgiler Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi, herhangi bir akışkanın basıncını atmosfer basıncına ve mutlak sıfır basınca göre ayrı ayrı vermek mümkündür. Atmosfer Basıncı (Barometrik Basınç): Atmosfer basıncı bulunulan yerdeki hava basıncının yol açtığı basınçtır ve standart atmosferik basınç olarak tanımlanır. Standart Atmosferik Basınç: Pa ( bar = 760 mmhg) Efektif Basınç : Atmosfer basıncına göre verilen basınç, genellikle basınç ölçme cihazlarının gösterdiği değer olup efektif basınç olarak adlandırılır. Mutlak Basınç: Mutlak sıfır basıncına göre verilen basınç ise mutlak basınç olarak tanımlanır. Vakum : Vakum ise, atmosfer basıncı altındaki basınç olup, atmosfer basıncı ile mutlak basınç arasındaki farktır. Basınç Ölçümlerine Nerelerde İhtiyaç Duyarız? Basınç üreten cihazlarda (Güç üreten makinalar, türbinler vb. güç tüketen makinalar kompresör, pompa) Pnömatik yada hidrolik olan mekanik elemanlarda Biomedikal uygulamalarda (Kan basıncı gibi) Boru ve tünellerdeki basınç kayıpları Atmosfer şartlarında (hava tahmini, yükseklik) Akım hızlarının dolaylı ölçümlerinde Basınçlı kaplarda vb. alanlarda 49

50 Teknikte Yaygın Olarak Kullanılan Basınç Ölçme Yöntemleri Sıvı Sütunlu Basınç Ölçme Cihazları U tipi manometre Kuyu tipi manometre Eğik manometreler Mikromanometreler Barometreler Çan tipi manometre Dairesel dengeli manometre Elastik Elemanlar ile Basınç Ölçümü Bourdan manometreleri Diyaframlar Kapsüller Körükler Piezoelektrik Basınçölçerler Bridgman Basınçölçeri Düşük Basınçların Ölçülmesi McLeod cihazı Gazların ısı iletim katsayısına dayanan basınçölçerler Knudsen cihazı İyonizasyon cihazı α-partikül üretici ile basınç ölçümü Sıvı Sütunlu Basınç Ölçüm Cihazları En basit tipten manometreler olup, özellikle laboratuarlarda sürekli rejimde akışkan basınçlarının ölçülmesi için yaygın olarak kullanılırlar. Bu tip cihazlara örnek olarak U tipi, kuyu tipi ve eğik manometreler sayılabilir. İçlerine konulan uygun sıvıların yüksekliklerinin ölçülmesi ile doğrudan doğruya istenen basınç veya basınç farklılıkları bulunabilir. 50

51 Sıvı Sütunlu Basınç Ölçüm Cihazlarına Örnekler U Tipi Manometre : U seklinde kıvrılmış, içerisine orta seviyelerine kadar akışkan konulmuş, şeffaf cam veya plastik bir borudur. Kollara farklı P 1 ve P 2 basınçları uygulandığında kollardaki sıvı yükseklikleri farklı seviyelerde dengede kalır. Su seviyeleri arasındaki fark h, basıncı ileten akışkanın yoğunluğu ρ f, manometrede kullanılan sıvının yoğunluğu ρ m ve yerçekimi ivmesi g ise kollardaki basınç dengesi; P 1 + gh ρ f = P 2 + gh ρ m şeklinde yazılabilir. Basınç farkı ise; P 1 P 2 = gh (ρ m - ρ f ) şeklindedir. P 1 > P 2 Eğer basıncı ileten akışkan hava ise, havanın yoğunluğunun manometre sıvısı yoğunluğu yanında çok küçük olması nedeniyle, böyle durumlarda P 1 P 2 = P = ghρ m yaklaşık bağıntısı da kullanılabilir. Sıvı Sütunlu Basınç Ölçüm Cihazlarına Örnekler Kuyu Tipi Manometre : Bu tip manometre kuyu adı verilen bir depo ile cam bir borudan meydana gelmektedir. Ölçme yapılırken büyük basınç kuyu, düşük basınç ise boru tarafına bağlanır. P 1 ve P 2 basınçları uygulandığında kuyudaki seviye azalması h 2, borudaki seviye artısı h 1, kesit alanları A 1 ve A 2 ise; Hacim eşitliğinden; A 1 h 1 = A 2 h 2 olarak yazılır. Düşük Basınç Bu durumda seviye farkı; h = h 1 + h 2 = h 1 (1+ A 1 / A 2 ) dir. Basınç farkı ise; P 1 P 2 = P = hg (ρ m - ρ f ) şeklindedir. h 1 Eğer basıncı ileten akışkan hava ise, Yüksek Basınç P 1 P 2 = P = ghρ m h 2 Kuyu tipi manometrelerde sadece borudaki seviye ölçülerek basınç değeri bulunabilir. 51

52 Sıvı Sütunlu Basınç Ölçüm Cihazlarına Örnekler Eğik Manometre : Kuyu tipi manometrenin ölçme kolunun eğimli hale getirilmiş çeşididir. Daha hassas ölçüm yapılması gereken durumlarda kullanılır. Bazı eğik manometre kolları ayarlanabilir şekilde üretilerek istenen hassasiyet elde edilebilir. Eğik koldaki sıvı uzunluğu L ise, seviye farkı; h = L (sinθ + A 2 /A 1 ) şeklindedir. A 2 << A 1 olduğundan h = L sinθ yazılabilir. Burada θ kolun yatayla yaptığı açıdır. Dolayısıyla basınç farkı; P 1 P 2 = P = ρ m gh = ρ m g L sinθşeklinde yazılabilir. Yüksek Basınç Düşük Basınç Kesit Alanı Manometre Sıvısı Elastik Elemanlar İle Basınç Ölçümü Bazı elastik elemanların basınç altındaki şekil değişimleri ile basınç ölçme cihazları üretilebilir. Bu tip cihazlar ile 50 Pa dan 1000 MPa a kadar geniş bir basınç aralığında ölçme yapılabilmektedir. Bu tip cihazlara örnek olarak Bourdan manometreleri diyaframlı manometreler ve körüklü manometreler sayılabilir. 52

53 Elastik Elemanlar İle Basınç Ölçümüne Örnekler Bourdan Manometreleri : Statik basınç ölçümünde en çok kullanılan cihazdır. İç yapısı çogunlukla eliptik kesitli C şeklindeki bir borudan meydana gelir. Boruya basınç uygulandıgında boruda elastik şekil degişimi meydana gelir ve bu değişim borunun serbest ucundaki yay ve dişli mekanizması ile ibreye dönme hareketi olarak iletilir. Elastik Elemanlar İle Basınç Ölçümüne Örnekler Diyaframlı Basınçölçerler : Bu tip cihazlarda, diyaframdaki (metalik veya polimerik malzeme olabilir) sapmalar belirlenerek basınç ölçümü gerçekleştirilir. Körüklü Basınçölçerler : Bu tip cihazlarda, metalik körüğe uygulanan basınç bu elemanın şekil değişimine neden olur. Bu şekil değişimi mekanik veya elektriksel yöntemlerle göstergeye iletilerek basınç ölçümü gerçekleştirilir. 53

54 Piezoelektrik Basınçölçerler Piezoelektrik Özellik : Mekanik sıkıştırma neticesi voltaj üreten; voltaj tatbik edildiğinde mekanik titreşim elde edilen bazı kristal ve seramiklere has özellik olarak tanımlanabilir. Baryum titanat, kurşun zirkonat titanat ve potasyum sodyum niobat gibi bazı seramikler, piezoelektrik olayı meydana getirecek özelliktedir. Mekanik enerjiden voltaj üretimine piezo olayı; voltajdan mekanik titreşim üretimine de ters piezo olayı denir. Piezoelektrik özellikli elemanlar üzerlerine gelen basınca göre küçük değerlikli bir elektrik akımı üretir. Bu elektrik akımının değeri basıncın değeri ile doğru orantılıdır. Piezoelektrik özellikli elemanlar hızlı tepki verdikleri için ani basınç değişikliklerini ölçmede yaygın olarak kullanılır. Bridgman Basınçölçeri Bu cihazın çalışma prensibi, ince tellerin basınç altında dirençlerinin değişimine dayanır. Bu değişim; R = R 0 [1 + k (P P 0 )] şeklindedir. R R 0 k P P 0 : Ölçme telinin P basıncındaki direnci (Ω) : Ölçme telinin standart P 0 basıncındaki direnci (Ω) : Direncin basınçla değişim katsayısı (1/Pa) : Ölçülen basınç (Pa) : Standart basınç (1,01325 x 10 5 Pa) Bu tip cihazlar ile bar gibi yüksek basınçların ölçülmesi mümkün olabilmektedir. Bu tip cihazlarda genellikle Manganin (% 84 Cu, % 12 Mn, % 4 Ni) direnç teli kullanılır. 54

55 Düşük Basınçların Ölçülmesi Normal vakum (> 1 mmhg) değerlerini ölçmek için Bourdan manometreleri, diyaframlar yeterli olabilirken daha düşük vakum değerlerini ölçmek için özel cihazlara ihtiyaç duyulmaktadır. Vakum ölçümleri için; McLeod Cihazı ( Pa) Isıİletim Katsayısına Dayanan Cihazlar ( Pa) Knudsen Cihazı ( Pa) İyonizasyon Cihazı ( Pa) Alfatron Cihazı ( Pa) kullanılabilir. AKIŞ ÖLÇÜMLERİ 55

56 Akış (Debi) Ölçümüİle İlgili Temel Bilgiler Isıl sistem tasarımı kapsamında yapılan deneylerde ölçülmesi gereken en önemli parametrelerden biri de akışkan hızı, dolayısıyla akışkan debisidir. Akışkan hızının veya debisinin (hacimsel veya kütlesel debisinin) ölçümü teknikte akış ölçmeleri kapsamında ele alınır. Bu nedenle; hızı veya debisi ölçülecek sistemin yapısına, ölçülecek hız ve debinin büyüklüğüne ve çevre şartlarına bağlı olarak zaman içerisinde çeşitli akış ölçme yöntemleri geliştirilmiştir. Hacimsel debi, herhangi bir kesitten birim zamanda akan sıvı veya gaz akışkanın hacimsel miktarına denirken; kütlesel debi ise, herhangi bir kesitten birim zamanda akan sıvı veya gaz akışkanın kütlesel miktarına denir. Buna göre; Hacimsel debi : Kütlesel debi : şeklinde formüle edilir. Teknikte Yaygın Olarak Kullanılan Akış Ölçme Yöntemleri Kütlesel ve Hacimsel Debiölçerler Açık Kanallarda Debi Ölçümü Kapalı Kanallarda Kesit Daralması ile Debi Ölçümü Venturimetre ile debi ölçümü Lüle ile debi ölçümü Diyafram ile debi ölçümü Rotametreler Mafsallı Kanat ile Debi Ölçümü Merkezkaç Etki ile Debi Ölçümü Dikdörtgen kesitli kanallı olanlar Dairesel kesitli kanallı olanlar Vorteks Üreten Debiölçer Manyetik Debiölçer Isıl Debiölçer Haznesi Isıtılmış Termometre ile Hız Ölçümü Kata Termometresi ile Hız Ölçümü Sıcak Tel ve Sıcak Levha Anemometresi (Hızölçer) Pitot Tüpleri Akışı Görünür Hale Getiren Yöntemler Doppler Olayı ile Hız Ölçümü Ultrasonik Doppler Debiölçer Laser Doppler Anemometresi Parçacık Görüntü Hızölçeri 56

57 Kütlesel Debi Ölçerler : Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Belirli zaman aralığında akan akışkanın kütlesinin tartılarak tespiti en basit ve en hassas yöntemdir. Atmosferik şartlarda buharlaşmayan sıvılar için oldukça kolay bir yöntemdir. Buharlaşabilen sıvılar ve gazlar için sızdırmazlığı sağlamak için özel önlemler almak gerekmektedir. Yandaki şekilde buharlaşmayan bir sıvının bu yöntemle kütlesel debisinin tespitine ait bir düzen görülmektedir. Debisi ölçülmek istenen akış, bir kol yardımıyla aniden tartı cihazının üzerindeki kaba aktarılır. Bu kolun döndürülmesi ile eş zamanlı olarak kronometre ile zaman aralığı tespiti yapılarak ilgili akışkanın debisi hesaplanabilir. Bu yöntemde gazlar ve buharlaşabilen sıvılar için kabın atmosfer ile bağlantının kesilmesi gerekmektedir. Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Hacimsel Debi Ölçerler : Hacimsel debi ölçümünde; belirli bir zaman aralığında akan akışkan, hacmi bilinen veya hesaplanabilen bir kapta toplanarak veya hacmi belirli kaptan belirli zaman aralığında bu akışkanın kullanılması ile hacimsel debi bulunabilir. Örnek olarak içten yanmalı motorların veya brülörlerin yakıt sarfiyatlarının deneysel tespitinde kullanılmak üzere yandaki şekilde gösterildiği gibi değişik çaplı cam kürelerden oluşan bir sistem kullanılabilir. Bu cam kürelerinin sayısı ve hacimleri istenen hassasiyete göre seçilmelidir. Cam kürelerin hacimlerinin geometrik dizi şeklinde düzenlenmesi oldukça hassas sonuç verir. 57

58 Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Hacimsel Süpürmeli Ölçme Cihazları Hacimsel debinin sürekli olarak hesaplanabilmesi istendiğinde hacimsel süpürmeli ölçme cihazları kullanılır. Bu cihazlarda ölçülen değerler kümülatif olarak değerlendirilir. Bu değer sayısal olarak dişli mekanizmalar yardımıyla iletilerek cihaz üzerindeki sayaç üzerinden okunabilir. Örnek : Pervaneli Debi Ölçerler Yandaki şekilde evlere yönelik olarak hem su hem de gaz ölçmeleri için kullanılabilen tek girişli pervaneli debiölçerlerin prensip şeması görülmektedir. Bunlar genellikle,15 ila 40 mm giriş çapında, en küçük okuma kapasitesi m 3, kümülatif toplam okuma sınırı ise m 3 değerlerinde, maksimum kullanılabilme basıncı ise 10 bar değerindedir. Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Açık Kanallarda Kullanılan Debi Ölçerler (Savaklar) : 58

59 Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Kapalı Kanallarda Kesit Daralmasıİle Debi Ölçümü : m = ρ 1 A 1 V 1 = ρ 2 A 2 V 2 şeklindedir. Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Kapalı Kanallarda Kesit Daralmasıİle Debi Ölçümü : 59

60 Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Kapalı Kanallarda Kesit Daralmasıİle Debi Ölçümü : Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Kapalı Kanallarda Kesit Daralmasıİle Debi Ölçümü : 60

61 Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Rotametreler : Pratikte debi ölçümünde kullanılan bir araçtır. Düşey saydam bir konik borunun içinde akışkan hareketi ile oynayabilen bir elemandan meydana gelmiştir. Akışkan koninin dar kesitinden girip geniş kesitinden çıkar. Konik saydam borunun üzerindeki taksimat yardımı ile hareketli elemanın dengede bulunduğu yükseklik, akan akışkanın debisini belirler. Rotametreler : Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Rotametrelerde debi, doğrudan şeffaf konik silindir üzerine işaretlenmiş taksimatlardan okunabildiği gibi elektrikli veya pnömatik sinyaller almak mümkündür. Cam veya plastik rotametreler 6 bara kadar olan basınçlarda kullanılırken bar gibi yüksek basınçlarda konik boru çelikten imal edilir. 61

62 Sıcak Tel Anemometresi : Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Akışkanlar mekaniğinde ve sanayide kullanılan önemli bir cihazdır. Bu cihaz elektrik akımı ile ısıtılan çok küçük elemanlardan oluşmaktadır. Gaz hızlarının ölçülmesinde kullanılan bu cihazın problarının boyu 1-3 mm uzunlukta ve 1-10 µm çapında tungsten, platin veya platin-iridyum alaşımından üretilir. Avantajları Çok hassas ölçümler yapabilir. Yüksek tepki frekansı, (10 khz khz arası) Dezavantajları Pahalıdır. Toz toplanmasından dolayı sıklıkla kalibrasyona ihtiyaç duyması Kırılgan olması. Cihaz sadece temiz hava akışlarında kullanılabilir. Ultrasonik Akış Ölçerler : Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Bu yöntemde boru içerisinden akan akışkan üzerine ultrasonik ses dalgaları gönderilir. Gönderilen ultrasonik ses dalgaları akışkan içerisinde bulunan partikül veya gaz kabarcıklarından yansıyarak alıcı elemana geri dönerler. Gönderilen ve geri dönen ses dalgalarının frekansları ölçülür. Frekans farkından akış hızı tespit edilir. 62

63 Ultrasonik Akış Ölçerler : Akış Ölçüm Yöntemlerine Örnekler SICAKLIK ÖLÇÜMLERİ 63

64 Sıcaklık Ölçümüİle İlgili Temel Bilgiler Isıl sistem tasarımı kapsamında yapılan deneylerde ölçülmesi gereken en önemli parametrelerden biri de sıcaklıktır. Bir enerji şekli olan ısı ile termodinamik bir özellik olan sıcaklık kavramlarının karıştırılmaması gerekmektedir. Sıcaklık : Moleküler aktivitenin (moleküler kinetik enerjinin) göstergesidir. Fiziksel bir büyüklüktür. Temel bir boyuttur. Isı : Sıcaklık farkından dolayı iki sistem arasında hareket eden enerji şekli olarak tanımlanır. Termodinamiğin İkinci Kanununa göre; Isı, yüksek sıcaklıktaki bir kaynaktan düşük sıcaklıktaki bir kaynağa doğru akar. İki farklı sıcaklıktaki cisim birbirileri ile temasa getirilirse, sıcak olan cisim soğurken, soğuk olan cisim ısınıp sonunda termodinamik bakımdan denge durumuna ulaşır. Termodinamiği Sıfırıncı Kanunu da sıcaklık ile ilişkilidir. İki cisim üçüncü bir cisim ile ayrı ayrı ısıl dengede iseler bu iki cisim birbirleri ile ısıl dengededir, yani eşit sıcaklıktadır. Özet olarak; cisimler arasında bir ısıl denge yoksa sıcaklıkları farklıdır. Sıcaklık Birimleri : Sıcaklık Ölçümüİle İlgili Temel Bilgiler Sıcaklık ölçeklerinin oluşturulmasında normal atmosfer basıncında ( Pa), suyun donma ve kaynama noktaları referans alınır. Dönüşüm Formülleri T ( F) = 1,8 T ( C ) + 32 T ( K) = T ( C ) + 273,15 Sıcaklık Ölçümü : Bir referans sistemine göre sıcaklık ölçen cihazlara termometre (sıcaklık ölçer) denir. Termometrede sıcaklığı değerlendirmek için kullanılan özelliğe ise termometrik özellik denir. Uzunluk, hacim, basınç, elektrik direnci, potansiyel fark, renk değişimi ve yüzeylerin ışınım şiddetleri gibi özellikler termometrik özelliklerdir. Bu termometrik özellikler kullanılarak çeşitli sıcaklık ölçerler geliştirilmiştir. 64

65 Teknikte Yaygın Olarak Kullanılan Sıcaklık Ölçme Yöntemleri Sıvı Genişlemeli Cam Termometreler Basınç Termometreleri Bimetal Termometreler Elektrik Direnç Termometreleri Termistörler Termoelemanlar Isıl Işınım ile Sıcaklıkölçerler (Pirometreler) Kızıl Ötesi Işın Kameraları (Termal Kameralar) Kuvars Kristal Termometresi Şekil Değişimi Prensibine Dayanan Sıcaklıkölçerler Renk Değişimi Prensibine Dayanan Sıcaklıkölçerler Aşırı Düşük Sıcaklıkölçerler Sıvı Kristal Sıcaklıkölçerler Sıcaklık Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Sıvı Genişlemeli Cam Termometreler : Sıcaklık ölçümünde en çok kullanılan cihazlardan biri sıvı genişlemeli cam termometrelerdir. Temel çalışma prensibi, hazne içindeki sıvının, sıcaklıkla genleşmesi sonucu kılcal boru içinde yükselmesidir. Basit, doğrudan okuma imkanı, taşınabilir ve ekonomik olmaları önemli avantajlarıdır. Cam termometrelerde civa, toluen, etil alkol, petrol eteri ve pentan gibi sıcaklıkla hacimsel genleşmeleri artan sıvılar kullanılabilir. En çok kullanılan sıvı civadır. Civa camı ıslatmaz ve saftır. Ayrıca atmosferik basınçta C / C arasında sıvı fazdadır. Diğer sıvıların kullanılmaması hacimsel genleşmeleri fazla olmasına rağmen cam yüzeyini ıslatmaları nedeniyle okumada güçlük çıkarmalarıdır. Basit civalı termometre Endüstriyel koruyuculu termometre 65

66 Basınç Termometreleri : Sıcaklık Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Bu tip cihazlar ile sıcaklık ölçülmesi, kapalı bir kap içerisinde bulunan akışkanın sıcaklıkla genleşmesi sonucu oluşturduğu basıncın bir manometre aracılığı ile ölçülmesi prensibine dayanır. Basınç termometreleri; Gaz doldurulmuş basınç termometreleri Sıvı doldurulmuş basınç termometreleri Sıvı/gaz doldurulmuş basınç termometreleri olmak üzere 3 çeşittir. Bu tip manometrelerde akışkan olarak kullanılan malzemelere sıvı akışkanlar için propil alkol; gaz akışkanlar için Azot; sıvı/gaz akışkanlar için ise Freon 22, metil klorid, aseton örnek verilebilir. Basınç termometreleriyle, -150 C ile +600 C arasındaki sıcaklıklar ölçülebilmektedir. Bimetal Termometreler : Sıcaklık Ölçüm Yöntemlerine Örnekler Bu tip sıcaklıkölçerlerin çalışma prensibi, katı cisimlerin sıcaklıkla doğrusal uzamalarına dayanır. Endüstride kullanılan bimetal termometreler, iki farklı metalin helisel biçimde sarım yapılması ile elde edilir. Helisin bir ucu kılıf içerisine tespit edilmiş olup, diğer ucu bir ibreye bağlanmıştır. Helisel bimetal, sıcaklıkla genleşince dairesel bir hareket yapar ve ibreyi döndürür. Bu sıcaklıkölçerler, -50 ila +400 C aralığında ölçme yapabilmektedirler. Hassasiyetleri ±%1-3 arasındadır. 66

AKIŞ ÖLÇÜMLERİ. Harran Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü. Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1

AKIŞ ÖLÇÜMLERİ. Harran Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü. Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1 AKIŞ ÖLÇÜMLERİ Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1 Akış ölçümleri neden gereklidir? Akış hız ve debisinin ölçülmesi bir çok biyolojik, meteorolojik olayların incelenmesi, endüstrinin çeşitli işlemlerinde

Detaylı

AKIŞ ÖLÇÜMLERİ. Harran Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü. Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1

AKIŞ ÖLÇÜMLERİ. Harran Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü. Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1 AKIŞ ÖLÇÜMLERİ Dr.M.Azmi AKTACİR-2010-ŞANLIURFA 1 Akış ölçümleri neden gereklidir? Akış hız ve debisinin ölçülmesi bir çok biyolojik, meteorolojik olayların incelenmesi, endüstrinin çeşitli işlemlerinde

Detaylı

MAK 401 Konu 6 : Sıcaklık Ölçümleri (Burada verilenler sadece slaytlardır. Dersleri dinleyerek gerekli yerlerde notlar almanız ve kitap destekli çalışmanız sizin açınızdan çok daha uygun olacaktır.) Giriş

Detaylı

SICAKLIK ÖLÇÜMÜ. Doç. Dr. Hüsamettin BULUT Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa

SICAKLIK ÖLÇÜMÜ. Doç. Dr. Hüsamettin BULUT Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa SICAKLIK ÖLÇÜMÜ Doç. Dr. Hüsamettin BULUT Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa http://eng.harran.edu.tr/~hbulut/ Ölçme Yöntemleri Doç. Dr. Hüsamettin

Detaylı

MAK 401. Konu 3 : Boyut, Açı ve Alan Ölçümleri

MAK 401. Konu 3 : Boyut, Açı ve Alan Ölçümleri MAK 41 Konu 3 : Boyut, Açı ve Alan Ölçümleri Boyut Ölçümü Pratikte yapılan boyut ölçümlerinde kullanılan yöntemler genellikle doğrudan karşılaştırma adı verilen temasla yapılan ölçmelerdir. Bu iş için

Detaylı

2. Basınç ve Akışkanların Statiği

2. Basınç ve Akışkanların Statiği 2. Basınç ve Akışkanların Statiği 1 Basınç, bir akışkan tarafından birim alana uygulanan normal kuvvet olarak tanımlanır. Basıncın birimi pascal (Pa) adı verilen metrekare başına newton (N/m 2 ) birimine

Detaylı

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN 4. SICAKLIK ÖLÇÜMÜ Sıcaklık Ölçümünde kullanılan araçların çalışma prensipleri fiziğin ve termodinamiğin temel yasalarına dayandırılmış olup, genellikle aşağıdaki gibidir: i.

Detaylı

BASINÇ ve ÖLÇME YÖNTEMLERİ

BASINÇ ve ÖLÇME YÖNTEMLERİ BASINÇ ve ÖLÇME YÖNTEMLERİ Basınç (Pressure): Katı, Sıvı ve Gazlar ağırlıkları nedeniyle bulundukları yüzeye bir kuvvet uygularlar. Kuvvetin kaynağı ne olursa olsun birim yüzeye dik olarak etki eden kuvvete

Detaylı

Sıcaklık Nasıl Ölçülür?

Sıcaklık Nasıl Ölçülür? Sıcaklık Nasıl Ölçülür? En basit ve en çok kullanılan özellik ısıl genleşmedir. Cam termometredeki sıvıda olduğu gibi. Elektriksel dönüşüm için algılamanın farklı metotları kullanılır. Bunlar : rezistif

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET Bölüm 2 İŞ, GÜÇ, ENERJİ ve MOMENTUM ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 DAİRESEL HAREKET 11 1.1. Dairesel Hareket 12 1.2. Açısal Yol 12 1.3. Açısal Hız 14 1.4. Açısal Hız ile Çizgisel Hız Arasındaki Bağıntı 15 1.5. Açısal İvme 16 1.6. Düzgün Dairesel

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR -I BERNOULLİ DENEYİ FÖYÜ 2014 1. GENEL BİLGİLER Bernoulli denklemi basınç, hız

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin dönüşümünde? işareti yerine gelecek sayıyı bulunuz.

1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin dönüşümünde? işareti yerine gelecek sayıyı bulunuz. Şube Adı- Soyadı: Fakülte No: NÖ-A NÖ-B Kimya Mühendisliği Bölümü, 2016/2017 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, 2. Ara Sınavı Soruları 10.12.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20) 4 (20) 5 (20)

Detaylı

NÖ-A NÖ-B. Adı- Soyadı: Fakülte No:

NÖ-A NÖ-B. Adı- Soyadı: Fakülte No: Şube Adı- Soyadı: Fakülte No: NÖ-A NÖ-B Kimya Mühendisliği Bölümü, 2016/2017 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 05.01.2017 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20)

Detaylı

Selçuk Üniversitesi. Mühendislik-Mimarlık Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı. Venturimetre Deney Föyü

Selçuk Üniversitesi. Mühendislik-Mimarlık Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı. Venturimetre Deney Föyü Selçuk Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Kimya Mühendisliği Laboratuvarı Venturimetre Deney Föyü Hazırlayan Arş.Gör. Orhan BAYTAR 1.GİRİŞ Genellikle herhangi bir akış

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMB-305 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I DENEY 2 : BORULARDA BASINÇ KAYBI VE SÜRTÜNME DENEYİ (AKIŞKANLAR MEKANİĞİ) DENEYİN AMACI:

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU DİRENÇLER Direnci elektrik akımına gösterilen zorluk olarak tanımlayabiliriz. Bir iletkenin elektrik

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI BORULARDA VE HİDROLİK ELEMANLARDA SÜRTÜNME KAYIPLARI DENEY FÖYÜ 1. DENEYİN AMACI Borularda

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek

ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TESİSAT GRUBU TEMRİN-1-Mikrometre ve Kumpas Kullanarak Kesit ve Çap Ölçmek Amaç: Mikrometre ve kumpas kullanarak kesit ve çap ölçümünü yapabilir. Kullanılacak Malzemeler: 1. Yankeski

Detaylı

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır.

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. HİDROLİK SİSTEMLER Hidroliğin Tanımı Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. Enerji Türleri ve Karşılaştırılmaları Temel Fizik Kanunları

Detaylı

NÖ-A NÖ-B. Şube. Alınan Puan. Adı- Soyadı: Fakülte No: 1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin eşit olduğunu gösteriniz. 1/6

NÖ-A NÖ-B. Şube. Alınan Puan. Adı- Soyadı: Fakülte No: 1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin eşit olduğunu gösteriniz. 1/6 Şube NÖ-A NÖ-B Adı- Soyadı: Fakülte No: Kimya Mühendisliği Bölümü, 2015/2016 Öğretim Yılı, 00323-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Bütünleme Sınavı Soru ve Çözümleri 20.01.2016 Soru (puan) 1 (20) 2 (20) 3 (20)

Detaylı

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi VANTİLATÖR DENEYİ Deneyin amacı Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi Deneyde vantilatör çalışma prensibi, vantilatör karakteristiklerinin

Detaylı

14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ

14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ 14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ Sinüsoidal Akımda Direncin Ölçülmesi Sinüsoidal akımda, direnç üzerindeki gerilim ve akım dalga şekilleri ve fazörleri aşağıdaki

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Transdüser ve Sensör Kavramı Fiziksel ortam değişikliklerini (ısı, ışık, basınç, ses, vb.) algılayan elemanlara sensör, algıladığı bilgiyi elektrik enerjisine çeviren elemanlara

Detaylı

VENTURİMETRE DENEYİ 1. GİRİŞ

VENTURİMETRE DENEYİ 1. GİRİŞ VENTURİMETRE DENEYİ 1. GİRİŞ Genellikle herhangi bir akış esnasında akışkanın tabakaları farklı hızlarda hareket ederler ve akışkanın viskozitesi, uygulanan kuvvete karşı direnç gösteren tabakalar arasındaki

Detaylı

MALZEME ANA BİLİM DALI Malzeme Laboratuvarı Deney Föyü. Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi. Deneyin Tarihi:

MALZEME ANA BİLİM DALI Malzeme Laboratuvarı Deney Föyü. Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi. Deneyin Tarihi: Deneyin Adı: Malzemelerde Sertlik Deneyi Deneyin Tarihi:13.03.2014 Deneyin Amacı: Malzemelerin sertliğinin ölçülmesi ve mukavemetleri hakkında bilgi edinilmesi. Teorik Bilgi Sertlik, malzemelerin plastik

Detaylı

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi

Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Bernoulli Denklemi, Basınç ve Hız Yükleri Borularda Piezometre ve Enerji Yükleri Venturi Deney Sistemi Akışkanlar dinamiğinde, sürtünmesiz akışkanlar için Bernoulli prensibi akımın hız arttıkça aynı anda

Detaylı

2 Hata Hesabı. Hata Nedir? Mutlak Hata. Bağıl Hata

2 Hata Hesabı. Hata Nedir? Mutlak Hata. Bağıl Hata Hata Hesabı Hata Nedir? Herhangi bir fiziksel büyüklüğün ölçülen değeri ile gerçek değeri arasındaki farka hata denir. Ölçülen bir fiziksel büyüklüğün sayısal değeri, yapılan deneysel hatalardan dolayı

Detaylı

SICAKLIK ALGILAYICILAR

SICAKLIK ALGILAYICILAR SICAKLIK ALGILAYICILAR AVANTAJLARI Kendisi güç üretir Oldukça kararlı çıkış Yüksek çıkış Doğrusal çıkış verir Basit yapıda Doğru çıkış verir Hızlı Yüksek çıkış Sağlam Termokupldan (ısıl İki hatlı direnç

Detaylı

ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1. Y. Doç. Dr. Güray Doğan

ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1. Y. Doç. Dr. Güray Doğan ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1 Y. Doç. Dr. Güray Doğan 1 Kinematik Kinematik: akışkanların hareketlerini tanımlar Kinematik harekete sebep olan kuvvetler ile ilgilenmez. Akışkanlar mekaniğinde

Detaylı

SORULAR - ÇÖZÜMLER. NOT: Toplam 5 (beş) soru çözünüz. Sınav süresi 90 dakikadır. 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1.

SORULAR - ÇÖZÜMLER. NOT: Toplam 5 (beş) soru çözünüz. Sınav süresi 90 dakikadır. 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1. SORULAR - ÇÖZÜMLER 1. Aşağıdaki çizelgede boş bırakılan yerleri doldurunuz. Çözüm.1. Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Bahar Yarıyılı 0216-Akışkanlar Mekaniği Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru

Detaylı

DENEY 2 ANKASTRE KİRİŞLERDE GERİNİM ÖLÇÜMLERİ

DENEY 2 ANKASTRE KİRİŞLERDE GERİNİM ÖLÇÜMLERİ Ankastre Kirişlerde Gerinim Ölçümleri 1/6 DENEY 2 ANKASTRE KİRİŞLERDE GERİNİM ÖLÇÜMLERİ 1. AMAÇ Ankastre olarak mesnetlenmiş bir kiriş üzerine yapıştırılan gerinim ölçerlerle (strain gauge) kiriş üzerinde

Detaylı

Giriş. Yukarıdaki denklemden hacimsel debi ise; m Q

Giriş. Yukarıdaki denklemden hacimsel debi ise; m Q MAK 40 Konu 5 : Akış Ölçümleri (Burada verilenler sadece slaytlardır. Dersleri dinleyerek gerekli yerlerde notlar almanız ve kita destekli çalışmanız sizin açınızdan çok daha uygun olacaktır.) Giriş Akışkanın

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Şaban ULUS Şubat 2014 KAYSERİ

Detaylı

İnsan atardamarlarındaki kan debisinden Bir roketteki sıvı oksijen debisine kadar

İnsan atardamarlarındaki kan debisinden Bir roketteki sıvı oksijen debisine kadar AKIŞ ÖLÇÜMLERİ AKIŞ ÖLÇÜMÜ Akışkanların herhangi kesitli kanallar içinde akması durumunda hızlarının veya debilerinin ölçülmesi, birçok biyolojik, meteorolojik olayların incelenmesi, endüstrinin çeşitli

Detaylı

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No :

SORULAR VE ÇÖZÜMLER. Adı- Soyadı : Fakülte No : Adı- Soyadı : Fakülte No : Gıda Mühendisliği Bölümü, 2014/2015 Öğretim Yılı, Güz Yarıyılı 00391-Termodinamik Dersi, Dönem Sonu Sınavı Soru ve Çözümleri 06.01.2015 Soru (puan) 1 (15) 2 (15) 3 (15) 4 (20)

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 40 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI TEORİ Bir noktada oluşan gerinim ve gerilme değerlerini

Detaylı

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde

O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 1) Suyun ( H 2 O )molekül ağırlığı 18 g/mol ve 1g suyun kapladığı hacimde 10 6 m 3 olduğuna göre, birbirine komşu su moleküllerinin arasındaki uzaklığı Avagadro sayısını kullanarak hesap ediniz. Moleküllerin

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI SERİ-PARALEL BAĞLI POMPA DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN

Detaylı

SORU 1) ÇÖZÜM 1) UYGULAMALI AKIŞKANLAR MEKANİĞİ 1

SORU 1) ÇÖZÜM 1) UYGULAMALI AKIŞKANLAR MEKANİĞİ 1 SORU 1) Şekildeki sistemde içteki mil dönmektedir. İki silindir arasında yağ filmi vardır. Sistemde sızdırmazlık sağlanarak yağ kaçağı önlenmiştir. Verilen değerlere göre sürtünme yolu ile harcanan sürtünme

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Sistem ve Hal Değişkenleri Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına sistem, bu sistemi çevreleyen yere is ortam adı verilir. İzole sistem; Madde ve her türden enerji akışına karşı

Detaylı

BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ

BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ BÖLÜM 6 PROSES DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ Kimya Mühendisi, bir prosesin belirlenen koşullarda çalışıp çalışmadığını denetlemek için, sıcaklık, basınç, yoğunluk, derişim, akış hızı gibi proses değişkenlerini

Detaylı

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE

MANOMETRELER 3.1 PİEZOMETRE 18 3 MANOMETRELER Düşük sıvı basınçlarını hassas olarak ölçmek için yaygın bir metot, bir veya birden fazla denge kolonu kullanan piezometre ve manometrelerin kullanılmasıdır. Burada çeşitli tipleri tartışılacaktır,

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR-II BORU ve DİRSEKLERDE ENERJİ KAYBI DENEYİ 1.Deneyin Adı: Boru ve dirseklerde

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı

BASMA DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Basma Deneyinin Amacı 1. Basma Deneyinin Amacı Mühendislik malzemelerinin çoğu, uygulanan gerilmeler altında biçimlerini kalıcı olarak değiştirirler, yani plastik şekil değişimine uğrarlar. Bu malzemelerin hangi koşullar altında

Detaylı

Görev çubuğu. Ana ölçek. Şekil 1.1: Verniyeli kumpas

Görev çubuğu. Ana ölçek. Şekil 1.1: Verniyeli kumpas Deney No : M0 Deney Adı : ÖLÇME VE HATA HESABI Deneyin Amacı : Bazı uzunluk ölçü aletlerini tanımak ve ölçme hataları hakkında ön bilgiler elde etmektir. Teorik Bilgi : VERNİYELİ KUMPAS Uzunluk ölçümü

Detaylı

+90 312 4lg 32 00- www.turkak.otg."

+90 312 4lg 32 00- www.turkak.otg. +90 312 4lg 32 00- www.turkak.otg." Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Laboratuvarı Akreditasyon No: Adres: Fevzi Çakmak Mah. 10564 Sok. No:44 42050 KONYA / TÜRKİYE Tel : 0 332 342 70 20 Faks : 0

Detaylı

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI 22.05.2015 Numara: Adı Soyadı: 1- (24 Puan) Şekildeki 5.08 cm çaplı 38.1 m uzunluğunda, 15.24 cm çaplı 22.86 m uzunluğunda ve 7.62 cm çaplı

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL İçerik Algılama Teknolojisi Algılama Mekanizması Uygun Sensör SENSÖR SİSTEMİ Ölçme ve Kontrol Sistemi Transdüser ve Sensör Kavramı Günlük hayatımızda ısı, ışık, basınç

Detaylı

Katı ve Sıvıların Isıl Genleşmesi

Katı ve Sıvıların Isıl Genleşmesi Katı ve Sıvıların Isıl Genleşmesi 1 Isınan cisimlerin genleşmesi, onları meydana getiren atom ve moleküller arası uzaklıkların sıcaklık artışı ile artmasındandır. Bu olayı anlayabilmek için, Şekildeki

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

TEMEL İŞLEMLER VE UYGULAMALARI Prof.Dr. Salim ASLANLAR

TEMEL İŞLEMLER VE UYGULAMALARI Prof.Dr. Salim ASLANLAR 1. ÖLÇME TEKNİĞİ Bilinen bir değer ile bilinmeyen bir değerin karşılaştırılmasına ölçme denir. Makine parçalarının veya yapılan herhangi işin görevini yapabilmesi için istenen ölçülerde olması gerekir.

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

METEOROLOJİ. IV. HAFTA: Hava basıncı

METEOROLOJİ. IV. HAFTA: Hava basıncı METEOROLOJİ IV. HAFTA: Hava basıncı HAVA BASINCI Tüm cisimlerin olduğu gibi havanın da bir ağırlığı vardır. Bunu ilk ortaya atan Aristo, deneyleriyle ilk ispatlayan Galileo olmuştur. Havanın sahip olduğu

Detaylı

ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ

ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ MAK-LAB008 1 GĠRĠġ İnsanlara konforlu bir ortam sağlamak ve endüstriyel amaçlar için uygun koşullar yaratmak maksadıyla iklimlendirme yapılır İklimlendirmede başlıca avanın sıcaklığı

Detaylı

Akışkanların Dinamiği

Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiği Akışkanların Dinamiğinde Kullanılan Temel Prensipler Gaz ve sıvı akımıyla ilgili bütün problemlerin çözümü kütlenin korunumu, enerjinin korunumu ve momentumun korunumu prensibe dayanır.

Detaylı

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır.

Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Akışkanlar Mekaniği Yoğunluk ve Basınç: Bir maddenin yoğunluğu, birim hacminin kütlesi olarak tanımlanır. Basıncın derinlikle değişimi Aynı derinlikteki bütün noktalar aynı basınçta y yönünde toplam kuvvet

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Makine Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Termodinamik ve Isı Tekniği Anabilim Dalı Akışkanlar Mekaniği Genel Laboratuvar Föyü Güz Dönemi Öğrencinin Adı Soyadı : No : Grup

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Laboratuvarı Laboratuvarı Adresi : Orta Mah. latife hanım Sokak No: 12/1 Pendik 34896 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0 216 598 12 12 Faks : 0 216 598 12 14 E-Posta :

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI SENSÖRLER VE DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SEVİYENİN ÖLÇÜLMESİ Seviye Algılayıcılar Şamandıra Seviye Anahtarları Şamandıralar sıvı seviyesi ile yukarı ve aşağı doğru hareket

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI BERNOULLİ DENEYİ FÖYÜ 1. GENEL BİLGİLER Bernoulli denklemi basınç, hız ve yükseklik arasındaki

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Laboratuvarı Akreditasyon No: Adresi : Fevzi Çakmak Mah. 10564 Sok. No:44 42050 KONYA / TÜRKİYE Tel : 0 332 342 70 20 Faks : 0 332 342 70 23 E-Posta : ukm@ukm.com.tr

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu HAFTALIK DERS PLANI Hafta Konular Kaynaklar 1 Zeminle İlgili Problemler ve Zeminlerin Oluşumu [1], s. 1-13 2 Zeminlerin Fiziksel Özellikleri [1], s. 14-79; [23]; [24]; [25] 3 Zeminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 7

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 7 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 7 TERMOELEKTRİK MODÜLLER ÜZERİNDE ISI GEÇİŞİNİN İNCELENMESİ VE TERMOELEKTRİKSEL ETKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Detaylı

Basınç sensörlerinin endüstride kullanımı

Basınç sensörlerinin endüstride kullanımı Basınç sensörlerinin endüstride kullanımı Basınç sensörleri için, farklı pazarlarda değişik önemler taşıyan pek çok uygulama vardır. Şekilde kimya endüstrisiyle ilgili bir kullanım görülmektedir. Mutlak

Detaylı

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri 2. Alternatif Akım =AC (Alternating Current) Değeri ve yönü zamana göre belirli bir düzen içerisinde değişen akıma AC denir. En çok bilinen AC dalga biçimi Sinüs dalgasıdır. Bununla birlikte farklı uygulamalarda

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr.

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr. T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Aydın DURMUŞ EYLÜL 2011 SAMSUN SANTRĠFÜJ POMPA DENEYĠ 1. GĠRĠġ Pompa,

Detaylı

OAG 122 5 MT AÇIK KANAL VE MODÜLLERİ. www.ogendidactic.com

OAG 122 5 MT AÇIK KANAL VE MODÜLLERİ. www.ogendidactic.com 2012 OAG 122 5 MT AÇIK KANAL VE MODÜLLERİ www.ogendidactic.com OAG-122 AÇIK KANAL EĞİTİM SETİ VE UYGULAMA MODÜLLERİ GİRİŞ Bu akış kanalı ve aparatları, öğrencilere barajlar, yapay suyolları, nehirlerin

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TC ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEBİ ÖLÇÜM DENEYİ Hazırlayan DoçDr Bahattin TOPALOĞLU SAMSUN DEBİ ÖLÇÜM DENEYİ DENEYİN AMACI Bu deneyin amacı dört farklı

Detaylı

ISI VE SICAKLIK. 1 cal = 4,18 j

ISI VE SICAKLIK. 1 cal = 4,18 j ISI VE SICAKLIK ISI Isı ve sıcaklık farklı şeylerdir. Bir maddeyi oluşturan bütün taneciklerin sahip olduğu kinetik enerjilerin toplamına ISI denir. Isı bir enerji türüdür. Isı birimleri joule ( j ) ve

Detaylı

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ

MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ MAK-LAB007 AKIŞKAN YATAĞINDA AKIŞKANLAŞTIRMA DENEYİ 1.GİRİŞ Deney tesisatı; içerisine bir ısıtıcı,bir basınç prizi ve manometre borusu yerleştirilmiş cam bir silindirden oluşmuştur. Ayrıca bu hazneden

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI SENSÖRLER VE DÖNÜŞTÜRÜCÜLER AKIŞKAN AKIŞININ ÖLÇÜLMESİ Boru hatlarında Basınç Farkı ile Debi Ölçme Yöntemleri Birincil Elemanlar Kapalı borularda boru hattı

Detaylı

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ 1. AMAÇ: Endüstride kullanılan direnç, kapasite ve indüktans tipi konum (yerdeğiştirme) algılama transdüserlerinin temel ilkelerini açıklayıp kapalı döngü denetim

Detaylı

Ünite. Madde ve Özellikleri. 1. Fizik Bilimine Giriş 2. Madde ve Özellikleri 3. Dayanıklılık, Yüzey Gerilimi ve Kılcal Olaylar

Ünite. Madde ve Özellikleri. 1. Fizik Bilimine Giriş 2. Madde ve Özellikleri 3. Dayanıklılık, Yüzey Gerilimi ve Kılcal Olaylar 1 Ünite Madde ve Özellikleri 1. Fizik Bilimine Giriş 2. Madde ve Özellikleri 3. Dayanıklılık, Yüzey Gerilimi ve Kılcal Olaylar 1 Fizik Bilimine Giriş Test Çözümleri 3 Test 1'in Çözümleri 1. Fizikteki

Detaylı

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Elektrik devrelerinde ölçülebilen büyüklükler olan; 5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Akım Gerilim Devrede bulunan kaynakların tiplerine göre değişik şekillerde olabilir. Zamana bağlı

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-3 Doğru Akım Devreleri Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-3 Doğru Akım Devreleri Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-3 Doğru Akım Devreleri Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU ELEKTROMOTOR KUVVETİ Kapalı bir devrede sabit bir akımın oluşturulabilmesi için

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Kalibrasyon Laboratuvarı Akreditasyon No: Adresi : Osmaniye mah. Ümraniye Sok. No:11/B Bakırköy 34144 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0 212 660 87 81 Faks : 0 212 660

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖLÇÜM VE DENETİM DAİRE BAŞKANLIĞI BACA GAZINDA HIZ TAYİNİ (TS ISO 10780) SONER OLGUN

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖLÇÜM VE DENETİM DAİRE BAŞKANLIĞI BACA GAZINDA HIZ TAYİNİ (TS ISO 10780) SONER OLGUN T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÖLÇÜM VE DENETİM DAİRE BAŞKANLIĞI BACA GAZINDA HIZ TAYİNİ (TS ISO 10780) SONER OLGUN Şube Müdürü Ekim 2010 Kastamonu 1 Hız: Baca içerisinde

Detaylı

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ 13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Akım Ölçülmesi-Ampermetreler 2. Gerilim Ölçülmesi-Voltmetreler Ölçü Aleti Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar: Ölçü aletlerinin seçiminde yapılacak ölçmeye

Detaylı

Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü. İmalat Müh. Deneysel Metotlar Dersi MAK 320. Çalışma 3: SERTLİK ÖLÇÜMÜ

Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü. İmalat Müh. Deneysel Metotlar Dersi MAK 320. Çalışma 3: SERTLİK ÖLÇÜMÜ Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü İmalat Müh. Deneysel Metotlar Dersi MAK 320 Çalışma 3: SERTLİK ÖLÇÜMÜ Konuyla ilgili aşağıdaki soruları cevaplandırarak rapor halinde

Detaylı

7.2. Isıl Ölçü Aletleri. Isıl ölçü aletlerinde;

7.2. Isıl Ölçü Aletleri. Isıl ölçü aletlerinde; 7.2. Isıl Ölçü Aletleri Isıl ölçü aletlerinde; Göstergenin sapma açısı ölçü aletinin belirli bir parçasının eriştiği sıcaklığa bağlı olarak değişir. Bu sıcaklık; Ölçü aletinin belirli bir devresindeki

Detaylı

İdeal gaz Moleküllerin özhacimlerinin moleküllerin serbestçe dolaştıkları tüm hacim oranı çok küçük olan (yani tüm hacim yanında ihmal edilebilecek

İdeal gaz Moleküllerin özhacimlerinin moleküllerin serbestçe dolaştıkları tüm hacim oranı çok küçük olan (yani tüm hacim yanında ihmal edilebilecek İdeal gaz Moleküllerin özhacimlerinin moleküllerin serbestçe dolaştıkları tüm hacim oranı çok küçük olan (yani tüm hacim yanında ihmal edilebilecek kadar küçük kalan), Moleküllerinin arasında çekme ve

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ

AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ AKM 205 BÖLÜM 8 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. Yoğunluğu 850 kg/m 3 ve kinematik viskozitesi 0.00062 m 2 /s olan yağ, çapı 5 mm ve uzunluğu 40

Detaylı

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ KONULAR 1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 2. AKIM BİRİMİ, ASKATLARI VE KATLARI 3. GERİLİM BİRİMİ ASKATLARI VE KATLARI 4. DİRENÇ BİRİMİ VE KATLARI 7.1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

Detaylı

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Giriş Bilimsel amaçla veya teknolojide gerekli alanlarda kullanılmak üzere, kapalı bir hacim içindeki gaz moleküllerinin

Detaylı

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN VİSKOZİTE ÖLÇÜMÜ Viskozite, bir sıvının iç sürtünmesi olarak tanımlanır. Viskoziteyi etkileyen en önemli faktör sıcaklıktır. Sıcaklık arttıkça sıvıların viskoziteleri azalır.

Detaylı

21. ÜNİTE FREKANS-GÜÇ KATSAYISI VE DEVİR SAYISININ ÖLÇÜLMESİ

21. ÜNİTE FREKANS-GÜÇ KATSAYISI VE DEVİR SAYISININ ÖLÇÜLMESİ 21. ÜNİTE FREKANS-GÜÇ KATSAYISI VE DEVİR SAYISININ ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Frekansın Ölçülmesi 2. Güç Katsayısının Ölçülmesi 3. Devir Sayının Ölçülmesi 21.1.Frekansın Ölçülmesi 21.1.1. Frekansın Tanımı Frekans,

Detaylı

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI; sıcaklık farkından dolayı sistemden diğerine transfer olan bir enerji türüdür. Termodinamik bir sistemin hal değiştirirken geçen ısı transfer miktarıyla ilgilenir. Isı transferi

Detaylı

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ ONDOKUZ MAYIS ÜNĐVERSĐTESĐ MÜHENDĐSLĐK FAKÜLTESĐ MAKĐNA MÜHENDĐSLĐĞĐ BÖLÜMÜ ISI POMPASI DENEY FÖYÜ Hazırlayan: YRD. DOÇ. DR HAKAN ÖZCAN ŞUBAT 2011 DENEY NO: 2 DENEY ADI: ISI POMPASI DENEYĐ AMAÇ: Isı pompası

Detaylı

Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı

Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı Reynolds Sayısı ve Akış Türleri Deneyi 1. Genel Bilgi Bazı akışlar oldukça çalkantılıyken bazıları düzgün ve düzenlidir. Düzgün akım çizgileriyle belirtilen

Detaylı

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu Akım ve Direnç Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız tartışmalar durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik yüklerinin hareket halinde olduğu durumları inceleyeceğiz.

Detaylı

SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ

SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ 1 SANTRİFÜJ POMPA DENEYİ 1. Giriş Deney düzeneği tank, su dolaşımını sağlayan boru sistemi ve küçük ölçekli bir santrifüj pompadan oluşmaktadır. Düzenek, üzerinde ölçümlerin yapılabilmesi için elektronik

Detaylı

H04 Mekatronik Sistemler. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

H04 Mekatronik Sistemler. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören H04 Mekatronik Sistemler MAK 3026 - Ders Kapsamı H01 İçerik ve Otomatik kontrol kavramı H02 Otomatik kontrol kavramı ve devreler H03 Kontrol devrelerinde geri beslemenin önemi H04 Aktüatörler ve ölçme

Detaylı

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI

5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI h 1 h f h 2 1 5. BORU HATLARI VE BORU BOYUTLARI (Ref. e_makaleleri) Sıvılar Bernoulli teoremine göre, bir akışkanın bir borudan akabilmesi için, aşağıdaki şekilde şematik olarak gösterildiği gibi, 1 noktasındaki

Detaylı

KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ. Arş. Gör. Emre MANDEV

KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ. Arş. Gör. Emre MANDEV KAYNAMALI ISI TRANSFERİ DENEYİ Arş. Gör. Emre MANDEV 1. Giriş Pek çok uygulama alanında sıcak bir ortamdan soğuk bir ortama ısı transferi gerçekleştiğinde kaynama ve yoğuşma olayları gözlemlenir. Örneğin,

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR -I TAŞINIM VE IŞINIMLA BİRLEŞİK ISI TRANSFERİ DENEY FÖYÜ 1. Deney Amacı Farklı

Detaylı