STRATEJIK EYLEM PROGRAMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "STRATEJIK EYLEM PROGRAMI"

Transkript

1 BIRLESMIS MILLETLER ÇEVRE PROGRAMI UNEP(DEC)/MED/GEF WG.256/2 TÜRKÇE Orjinali: INGILIZCE AKDENIZ EYLEM PLANI Akdeniz'de nehir izleme üzerine Ulusal Egitim Kursu Ankara, Türkiye, Eylül 2004 STRATEJIK EYLEM PROGRAMI AKDENIZ BÖLGESI IÇIN NEHIRDE (HALIÇLER DE DAHIL) KIRLILIK IZLEME PROGRAMI IÇIN REHBER UNEP Atina, 2004

2

3 Içindekiler Sayfa No. ÖNSÖZ 1 1. GIRIS 2 2. ÖNEMLI AKDENIZ NEHIRLERININ ve HALIÇLERININ DURUMUNUN GÖZDEN GEÇIRILMESI Hidrolojik özellikler Kimyasal özellikler Organik Kirlilik Besin Maddeleri Agir Metaller Organik mikro kirleticiler Mikrobiyolojik özellikler Fiziksel özellikler 5 3. NUMUNE TOPLAMA PROGRAMLARININ ORGANIZASYONU VE NUMUNE ALMA TEKNIKLERI Nehir izleme stratejisi Numune alma aglarinin olusturulmasi Nokta kaynakli izleme Noktasal olmayan kaynaklarin ve yagmur suyunun izlemesi Numune alma hacimlerinin tespiti Numune alma cihazlari Numunelerin korunmasi, tasinmasi ve depolanmasi Numune toplama yöntemi Yüzeysel su Atik su (disari atilan atik su) Çöküntü maddeleri Fiziksel, kimyasal ve biyolojik parametrelerin ölçümü Su ve atik su Çöküntü maddeleri ve askida kati maddeler Eko-denetim KALITE KONTROL, GÜVENILIRLIK Genel Analitik kalite güvenilirliginin uygulanmasi Istatistiksel deneyler Kalite güvenilirlik sistemleri KIRLILIK YÜKLERI VE AKI HESAPLAMALARI Genel Su desarji Ortalama Yüklerin Hesaplanmasi Aki hesaplanmasi metotlari Çözünmüs bilesikler Tanecikli bilesikler KAYNAKLAR 39

4

5 Sayfa 1 ÖNSÖZ Noktasal veya yayili kaynakli kirlilikten olusan nehir kirliliginin izlenmesi daha önceden olmadigi kadar zorunludur. Bu ise, kategorilerin ve tehlikeli maddelerin miktarinin kriterleri oldugu kadar her bir nehrin bütünlügü de, adim adim uygulanacak genel kabul görmüs, bir Genel Master Plani ile bütünlestirilmelidir. Diger yandan, nehir kirliliginin izlenmesi hidrolojik havza bazinda her bir nehrin Entegre Su Kaynaklari Yönetimi daha genis bir Master Planina dahil edilmelidir. Bir hidrolojik havza bazinda entegre edilmis su kaynaklari yönetimi problemi çok komplikedir, çünkü bu teknik, ekonomik, kurumsal, yasal, çevresel, sosyal, vs. gibi bir çok hususu birlestirmektedir. Bu problem sinirasan sularla ugrastigimiz zaman daha önemli hale gelmektedir ve ortak genel bir master plan üzerinde anlasmalari için nehir kiyisindaki ülkeler arasinda isbirligi gerekmektedir. Bu baglamda, her bir nehir havzasinin entegre yönetim plani bir stratejik vizyon olarak asagidaki uzun vadeli hedeflerden olusturulmalidir: Gelismekte olan katilimci ülkelere yardimci olmak, her birinin faydalanacagi havza genisliginde isbirligi yoluyla entegre ve sürdürülebilir bir sekilde bunlarin sinir asan sularinin korunmasinda ve rasyonel kullanim. Her bir sinirasan nehir suyunun kullanimi ve korunmasinda her bir nehir kiyisindaki ülkenin esit haklarinin ve yükümlülüklerinin tespit edilmesinde katilimci ülkelere yardimci olmak. Kisa vadeli hedefler: Katilimci nehir kiyisindaki ülkelerin her bir sinir asan nehrinde Kisa Vadeli Eylem Programlarini gelistirmesi ve bunlarin ulusal Master Planlarina entegrasyonuna yardim etmek. Sinirasan nehir havzalarindaki su kaynaklarinin yönetimi için gerekli, uygun altyapi, kapasite gelistirme ve tekniklerin gelistirilmesinde katilimci nehrin kiyisindaki ülkelere yardimci olmak. Her bir sinirasan nehir için bütün ilgili ülkelerin üzerinde uzlastigi belirli bir Sartnameyi baz alan, hidrolojik havza seviyesinde Entegre Su Kaynaklari Yönetimi için tamamlanmis çalismalarin degerlendirmesi yapilmalidir. Bütün prosesler arasina Karar Destek Sistemlerinin (KDS) dahile edilmesi, yönetim seçeneklerinin her ikisi içinde bir ön sart araci gibi degerlendirilmektedir, tanimdaki gibi bu, her hangi bir entegre su yönetimleri yaklasiminin zaruri bir unsurudur. Bu doküman, bölge içerisinde nehir havzasi yönetimi kavramini gelistirmek için Akdeniz Ülkeleri arasinda degisen ihtimallerin yapici bir sekilde birbirine yaklasmasi için bir unsur teskil edebilir.

6 Sayfa 2 1. GIRIS Akdeniz, özellikle Güney Avrupa kiyilari boyunca ve Kuzey Afrika kiyilari boyundan kaynaklanan, aslen nehirlerdeki girdilerden gelen, kirlilige (kimyasal ve bakteriyel kirlenme ile patojenik mikroorganizmalarin yayilmasi dahil) ve ötrofikasyona maruzdur. Problemler esasen yari kapali koylardir (örn. Kuzey Adriyatik Denizi), bunlarin bazilarina hala önemli miktarda aritilmamis kanalizasyon gelmektedir. Azot ve fosfor desarji, fitoplankton patlamalarinin, Akdeniz in bazi kisimlarinda artik daha sik olan 'kizil gelgitlerin muhtemel sebebidir (UNEP/MAP 1996). Turizmden dolayi kiyi nüfuslarinda mevsimsel artislar oldugu kadar, özellikle endüstrilesme ve kentlesme alaninda, Akdeniz Alaninda insan aktivitelerindeki hizli artis, alanin büyük bir bölümünde çevre ve biyolojik çesitlilik açisindan önemli bir tehlikedir. 2. ÖNEMLI AKDENIZ NEHIRLERININ ve HALIÇLERININ DURUMUNUN GÖZDEN GEÇIRILMESI Akdeniz'e kirlilik, esasen önemli nehir sistemleri yoluyla ulasmaktadir: Po, Ebro, Nil ve Rhone önemli miktarda tarimsal ve endüstriyel kirlilik tasimaktadir. Akdeniz tamamiyla karalarla çevrildiginden, sulari çok düsük bir yenilenme hizina (80 ile 90 yil) sahiptir, bu da onu kirlilige karsi asiri duyarli yapmaktadir. Akdeniz'e 80 nehirin önemli ölçüde kirlilik girdisi açisindan katkida bulundugu belirlenmistir. Önemli olan 40 tanesi Tablo 2.1'de gösterilmektedir. Kara kökenli kaynakli kirliliklerin ve aslen aritilmamis, yetersiz aritilmis veya hiç aritilmamis atiklarin birakilmasindan dolayi olusan ciddi problemlerin, günümüzde deniz çevresine ve insan sagligina büyük bir tehlike arz ettigi genis bir sekilde açikça anlasilmaktadir. 2.1 Hidrolojik özellikler Akdeniz havza hidrolojisi, gerçekte azami erken yazla birlikte alpin rejimden, kislari yüksek akimli ve yazlari düsük akimli tipik Akdeniz rejimine, yaz kurakliklarinin arttigi ve kismi taskinlarin olustugu Güney Kiyisindaki yari kurak rejime degisen aralikta çok heterojendir. Alpine nehirler ve Nil disinda, dogal sartlar altinda, Akdeniz nehirlerinin rejimi günden güne ve yildan yila degisen çok yüksek degisimler gösteren desarjlarla tipik olarak karakterize edilmistir. Akdeniz su girdileri son kirk yil içerisinde dramatik olarak azalmistir. En dramatik azalma Nil'de kaydedilmistir. Büyük Aswan Baraji insa edilmeden önce su desarj miktari 83 km 3 /yil olarak hesaplanmistir. Büyük Aswan Baraji, rezervuardaki buharlasmadan dolayi bu rakamda azalmaya yol açti. Bu kayiplara ilaveten tarimsal sulama ve su ana nehir kollarina, Delta'daki Rosetta ve Damietta kollarina, geri dönmemekte, fakat Akdeniz'e veya Delta göllerine dökülen kanallara ulasmaktadir. Sonuç olarak Nil Nehrinin Akdeniz'e desarji, son on yil içerisinde ortalama 2 km 3 /yil civarindadir. Rezervuarlardaki buharlasmadan, saptirmadan ve sulama amaçli genel su kullanimindan dolay, Rhone Nehri (bunun ana kollarindan biri olan Durance'in saptirilmasi) ve Ispanyol nehirleri (Segura, Jucar, Mijares, Ebro, Llobregat, Tuna), benzer bir çok Güney Italya, Yunanistan, Türkiye ve Kuzey Afrika nehirleri gibi havzanin önemli bir çok nehrinde, su desarjinda diger azalmalar gözlenmektedir. Yakin zamandaki Nil'in girdilerinin de dikkate alindigi, bütün havzadaki nehir suyu desarjlarindaki mevcut azalma % 30 ila % 40 arasina hesaplanmaktadir. Güney Levantin, Alboran, Güney Bati Ege, Orta ve Kuzey Levantin havzalari muhtemelen bu azalmadan en çok etkilenmektedir.

7 Sayfa 3 Bir Akdeniz nehri hala bozulmamis kosulda durmaktadir: bunlarin besin, fekal koli veya metal seviyeleri, pratik olarak diger kitalarin herhangi bir insan aktivitesi olmayan nehirlerinde bulunan düzeydedir. Bu.ok düsük nüfus yogunlugunda, sinirli tarimdan ve endüstrilerin yoklugundan dolayidir. Krka ve Neretva (Hirvatistan), Var, Argents ve Tavignano (Fransa) bu tür kosullarin örnegidir. Bu tür havzalarda çok az sayida baraj olmasi veya hiç olmamasina ve bu nedenden dolayi yüksek ekolojik degerlere sahip olduguna dikkat edilmelidir. Tablo 2.1: Denize olan mevcut su desarji bazinda, azalan sirasiyla önemli Akdeniz nehirleri Nehirler Q asil Alan?m 3 /yil 10 3 km 2 Geçtigi ülkeler Döküldügü Ülkeler PO Italya Italya RHONE Fransa, Isviçre Fransa DRINI Arnavutluk Arnavutluk NERETVA Hirvatistan BUNA Arnavutluk Arnavutluk EBRO Ispanya Ispanya TEVERE Italya Italya ADIGE Italya Italya S????? Türkiye Türkiye CEYHAN Türkiye Türkiye MERIÇ- ERGENE Bulgaristan, Yunanistan, Türkiye Yunanistan /Türkiye VIJOSE / Yunanistan, Arnavutluk Arnavutluk AOOS ISSER Cezayir????L??S Yunanistan Yunanistan MANAVGAT Türkiye Türkiye AXIOS FYROM, Yunanistan Yunanistan BÜYÜK Türkiye Türkiye MENDERES???I Arnavutluk Arnavutluk VOLTURNO Arnavutluk Arnavutluk SEMANI Arnavutluk Arnavutluk DALAMAN N Türkiye Türkiye STRYMON Bulgaristan, Yugoslavia, Yunanistan FYROM, Yunanistan GÖKSU Türkiye Türkiye BRENTA Italya Italya L???S 2.20 Türkiye Türkiye ARNO ,228 Italya Italya SHKUMBINI ,45 Arnavutluk Arnavutluk GEDIZ Türkiye Türkiye PESCARA Italya Italya KRKA Hirvatistan MOULOUVA Fas VAR Fransa Fransa RENO Italya Italya AUDE ,794 Fransa Fransa CHELIFF Cezayir JUCAR Ispanya Ispanya?L????? Yunanistan Yunanistan NESTOS Bulgaristan, Yunanistan Yunanistan

8 Sayfa 4 Geçtigi ülkeler Döküldügü Nehirler Q asil Alan?m 3 /yil 10 3 km 2 Ülkeler NIL Burundi, Kongo, Kenya, Misir Ruanda, Sudan, Tanzanya, Uganda, Eritre, Etiyopya, Misir LITANIS Lübnan Lübnan ASI Lübnan, Suriye, Türkiye Suriye / Türkiye 2.2 Kimyasal özellikler Organik Kirlilik Tamamiyla dokümante edilmemis olsa bile, organik kirlilik dokümante edilen Akdeniz nehirlerine göre önemli bir problem degildir. Po ve Rhone nehirleri son 15 yil içerisinde kayda deger gelisme göstermislerdir, ancak BOI 5 dikkate alindiginda, bir kaç küçük nehir hala önemli ölçüde kirletilmektedir. ÇOK seviyeleri, düsük düzeydeki organik madde katkisindan dolayi genelde çok azdir, ancak POK seviyesi, bu maddenin dogal erozyonla olusmasina ragmen, önemli taskinlar esnasinda 25 mg/l'ye kadar ulasabilir. Bir çok nehir hala yüksek derecede kirlenmis olarak kabul edilebilir ve bunlarin kirlilik kaynaklari Qued Martil, Betos ve Kishon gibi kontrol edilebilir. Adige, Po, Ceyhan ve Seyhan hala bir dereceye kadar kirlidir. Po nehri su an itibariyle 'de meydana gelen en yüksek kirlilikten daha az kirlenmistir Besin Maddeleri Akdeniz nehirlerindeki besin maddeleri miktari Bati Avrupa'dakilerden 4 kez daha azdir. Bazi bozulmamis seviyeler Dalmaçya kiyilari ve bazi adalarda bulunabilir, ancak bir çok nehir su an etkilenmistir. Nitrat dokümante edilen bütün kosullarda artmaktadir. Fosfat dramatik olarak (Yunanistan) veya muntazaman (Fransa) artabilir. Italya'da etkin P kisitlama önlemlerinin (deterjanlarda P yasaklanmasi) sonucu olarak, kayda deger bir düsüs gözlenmektedir. Bazi yerel kiyilarda ötrofikasyon olmasina ragmen, Akdeniz'in ana kütlesinin bütünü, son on yil içerisinde ciddi olarak ötrofikasyon tehdidi altinda degildir (Vollenweider, 1996). Evsel ve endüstriyel atik toplama ve aritmanin bir sonucu olarak amonyak seviyesi azalmaktadir. Konsantrasyon araligi, NO 3 için büyüklük siralamasina göre çok fazladir ve bu aralik NH 4 ile PO 4 için daha büyüktür. Besin maddeleri insan etkilerine en duyarli su kalite tespit edicileridir. Amonyak bazi nehirlerde hala çok yüksektir (Llobregat, Ter, Tet, Tevete) ve Besos'taki seviyeler oldukça yüksektir, yani kanalizasyon atik suyunda bulunanlara benzer degerde. Nitrat seviyeler, Bati Avrupa'daki nehirlerde genel olarak bulundugundan daha azdir (2 ila 10 kez) Agir metaller Akdeniz nehirleri, Bati Avrupada'ki nehirlerden agir metal açisindan daha az kirletilmistir. Ancak bu, yüksek derecede erozyona açik çevredeki askida kati maddelerin yüksek seviyelerinden dolayi kentsel ve endüstriyel kaynaklarin seyreltilmesinin bir sonucu olarak olabilir. Metaller, arastirilacak uygun ortam olusturan tanecik maddelerle, çok yakindan iliskilidir. Rezervuarlardaki tanecik maddelerin artan birikimi dikkate alindigi zaman, nehir havzalarinin kirlenme trendi, asinmanin degisiklik göstermemesine ragmen, aslinda denize giren net metal akisinin azaldigi söylenebilir. Akdeniz'e nehirlerden olan agir metal girdilerinin bütçesinin hesaplanmasi oldukça

9 Sayfa 5 zordur. Bir çok nehir hala önemli metaller açisindan izlenmemektedir veya yetersiz izlenmektedir, su girdileri degismektedir, bazen Nil gibi nehirlerde nehir çöküntü maddeleri ile bunlara bagli metal yükleri de dahil olmak üzere kesin degismektedir ve bunlar su an itibariyle rezervuarlarin arkasinda kalmaktadir. Bazi önemli noktalar sunlar olabilir: (i) metal akilarinin büyük bir kismi hala tanecik maddelerle iliskilidir. (ii) rezervuarlar muhtemelen insan etkinliklerinden kaynaklanan metallerin muhtemelen çogunu depolamaktadir. (iii) bu beklemeden dolayi Akdeniz'e olan net girdiler kadmiyum için dengededir veya azalabilir (bakir, kursun, çinko). Ancak civa girdileri bu metalle iliskili tanecik maddelerin önemli oranda bulasmasi nedeniyle artmaktadir Organik mikro kirleticiler Nehirler tarafindan desarj edilen organik mikro kirleticiler, yükleri degerlendirmek için, degerleri açisindan bile, dogru olarak izlenmemektedir. Bu tür bir bulgu Akdeniz Havzasi'na özgü degildir. Endüstriyel ürünlerin kirletmesi büyük nehirlerde (Po, Ebro, Rhone) Poliklorürlü bifeniller, poli aromatik hidrokarbonlar ve çözücüler için dokümante edilmektedir. Yunanistan'da oldugu gibi bazi özel çalismalarda yüksek pestisit konsantrasyonlarinin (1 mg/l'den büyük konsantrasyonlar) varliginin, yogun tarimin oldugu bir çok küçük nehirde olabilecegine inanilmaktadir, ancak Rhone'daki pilot çalismada bulunmamistir. Nehirlerde bulunan pestisitlerin tipleri, bir ülkeden digerine ve muhtemelen bir nehirden sonrakine degisebilir. Yeni üretilen pestisitler (atrazine ve digerleri) nehirler tarafindan fazla tasinmamaktadir: ekilen alanlara uygulanan ürünlerin sadece % 0,2'si ila 3 gelir. 2.3 Mikrobiyolojik özellikler Bakteriyolojik kirlenme, esasen bazisina hala büyük miktarlarda aritilmamis kanalizasyon gelen yari kapali koylarda problemdir. Bütün havzanin küçük bir kismi dokümante edilmis olmasina ragmen, bakteriyolojik kirlilik bir kaç havzada hiç bulunmayandan, seyrek, bazi Güney nehirlerinde dramatik seviyedeki araliklarda degisir. Yunanistan'in ve Italya nin önemli nehirlerinde kirlenme, genelde ciddi olmamasina ragmen gerçektir. Yatagi boyunca degisen seviyelerde kirlenmeye sahip olan Po nehrinde kaydedilen gelisme, son yirmi yil içerisinde kanalizasyon toplama ve aritiminin oldugunun bilindigi, diger Kuzey nehirlerine uyarlanirsa, bakteriyolojik kirlenme Havzanin Kuzey kesiminde bundan böyle önemli bir problem olmayacaktir; ancak Güney kesiminde bunun gerçek durumu düzenlenmelidir. 2.4 Fiziksel özellikler Akdeniz nehirlerinin fiziksel özelliklerinin, deniz çevresinin büyük bir alaninda önemli etkilere sahip olmadigi görülmektedir. Kapali koylarda veya körfezlerde, bulaniklik balik popülasyonunu etkilerken, termal desarjlar ekosisteme ciddi zarar verebilir. Termal kirlilik, nehir suyu termik santrallerde veya endüstrilerde bir sogutucu olarak kullanildigi zaman meydana gelir. Fosil yakitlar ile nükleer santraller tarafindan üretilen güç miktarindaki artis, deniz çevresine termik santrallerden yapilan, isitilmis atik su desarjinin gerçek etkisinin olusumunu arttirir. Nehir yatagi boyunca nehir sicakliginin izlenmesi, denize ulasan orijinal isi yükünün payini ve bunun denizin isi kosullarini nasil etkileyecegini tespit etmeye izin verecektir. Termal desarjlarin ulastigi önemli nehirleri tespit etmek için nehirlere yakin termik santral planlarini ortaya çikarmakta oldukça önemlidir. Evsel atik desarjlari, esas kaynak erozyon iken bulanikliga sebep olabilir. Bulaniklik artisinin ölçümü, ormansizlasma gibi arazi örtüsündeki degisikliklerin tespiti olabilir. Deniz ortamina olan etkileri degerlendirmek için, önemli nehir haliçlerinde bulaniklik izlenmesi kadar, nehire ulasan atiklarin türünün tespiti de önemli görevlerdir.

10 Sayfa 6 Endüstriyel sular, nehir sularini renklendirir, çogunlukla haliçleri etkiler ve estetik azalmaya sebep olur. Deniz çevresindeki su renklenmesinin etkisi, tam olarak degerlendirilememektedir. Bu etkileri degerlendirmek için, kaba hatlarda olsa bile, endüstriyel atiklarinin kaydinin yapilmasi kadar bir su rengi izleme çalismasi yapilmalidir. 3. NUMUNE TOPLAMA PROGRAMLARININ ORGANIZASYONU VE NUMUNE ALMA TEKNIKLERI 3.1 Nehir izleme stratejisi Su ve çöküntü maddesinin kalitesi hakkinda bilgi edinmek için bir çaba olan nehir izleme, daima net bir bilgi hedefi yetersizligi çeker. Izlemeyle, sadece su ve çöküntü madde kalitesi bazi standartlara karsi kontrol edilmemeli, ayni zamanda bütün su kütlesinin durumu ve egilimi hakkinda bilgi saglanmalidir. Bundan dolayi, bu rehberin amaçlari dogrultusunda, izlemenin entegre bir sekilde gerçeklestirilen ilgili aktivitelerin (bir sistem) bir dizimi olarak görülmesi, bütün nehrin su toplama havzasinin kirliliginin istenilen ölçüde anlasilmasini saglayacaktir. Bu dizimdeki ilgili aktiviteler sunlardir: Su toplama havzasindaki yüzey sularinin ve çöküntü maddelerinin fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik özelliklerini ölçmek için suyun ve ilgili faktörlerin numunelerinin alinmasi. Arazide ve laboratuarda fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik numunelerin özgün özelliklerini ölçmek. Veri analizlerini desteklemek için toplanan gözlemeler yeterli oldugu zaman, daha sonra geri çagirmak üzere sonuçlanan verileri bir bilgisayar veri tabanina girmek ve yigmak. Istatiksel ve/veya modelleme yaklasimlari kullanarak yigilan verinin analizi. Kolayca anlasilir formatlarda sunmak için, analizlerden derlenen bilgilerle bir rapor yazmak (veya bir sözlü sunus hazirlamak). Yönetimsel amaçlar ve kararlar için raporlardan veya sözlü sunuslardan bilgi saglamak. Mevcut nehir numune alma aginin gözden geçirilmesinin zorunlulugu dikkate alindigi durumlarda, asagidaki asamalar takip edilmelidir: Mevcut programla basla Statü amaçlari için gereken alanlari belirle Kalan alanlari degerlendir ve çok açik bir sekilde gereksiz olan ve anormal yerleri kaldir. Kalan alanlari istatiksel bir araç kullanarak degerlendir ve bütün bilgilere önemli ölçüde katkida bulunmayanlari kaldir. Bölgedeki kilavuz hedef degisikligine ulasmak için ek düzenlemeleri önceliklere göre gerçeklestir. Ulusal Izleme Programini gözden geçir, alanlarin envanterini ve maliyetlerini çikar. Hazir bir su, atiksu ve çöküntü madde numunelerini toplama strateji sunlari amaçlar: Kalite kontrolü Tahmin yapma Kirliligin zararinin boyutunun tespiti Su kalite kontrolü çerçevesi içinde kalan bir çok test ve bir çok durum yasal mevzuatla tarif edilmektedir. Tahminler için veri, planlama amaçlari veya egilimleri anlamak

11 Sayfa 7 amaciyla tespit edilmektedir. Bu evsel atik su aritma tesislerinin insasinda önemlidir, örn. Yüzeysel su kütlelerine gelecekte yapilacak desarjlarinin tahmin edilmesi gerekmektedir. Zararin tahmininde, sebepler ve kirlilikten dolayi zararin boyutu önemli olarak degerlendirilmektedir. Uygun numune almak için en önemli ön sart, denetim elamanin basarili niteligi ve egitimiyle paralel deneye tabi tutulacak popülasyona ait numunenin temsil edebilirligi ve geçerliligidir. Bu, bunlarin suyun, atik suyun ve çöküntü maddelerinin popülasyonunu üzerinde dogru degerlere karsilik gelen nihai numunede tespit edilecek parametrelerin dikkate alindigi bir sekilde toplanmali ve depolanmalidir. Numunelerin yeri ve zamani, arastirmalar sirasinda zamansal ve mekansal degiskenligi yansitacak sekilde seçilmelidir. Her bir numune toplama kampanyasi belli bir boyuta yere kadar sansa baglidir ve bundan dolayi tabiatinda bulundugu sekilde hataya açiktir. Numune küçüldükçe, popülasyonu temsiliyeti azalir. Buna ilaveten,rast gele bir numuneden elde edilen sonucu içeren bilgi, özellikle ölçülen parametrenin degiskenligine baglidir. Deneysel sonuçlari genellestirebilmek için, rast gele alinan numunenin hatasinin büyüklügü bilinmelidir. Bu hata, rast gele alinan bir numunenin parametresi (örn. aritmetik ortalama) ve bütün popülasyonun gerçek degeri arasindaki farktir. Rast gele alinan numunenin hatasinin büyüklügü ayni popülasyonun numunesine baglidir. Belli bir sayida numunenin üzerinde, hata o kadar küçük olur ki, numunelerin sayisindaki artis daha fazla savunulamaz. Hata üretimi yasasina göre, numune almayi, numune islemeyi ve analizleri de içeren bütün analizlerdeki degiskenlik (S toplam ), tek tek degiskenlerin toplanmasiyla bulunur: S 2 toplam = S 2 numune alma + S 2 numune isleme + S 2 analiz (3.1) % 25'lik bir numune alma hatasi, % 10'luk bir isleme hatasi ve % 5'lik bir analiz hatasi ile toplam hata % 27 olur. Isleme ve analiz hatalari yariya düsürülürse, toplam hata sadece % 2 azalir. Bundan dolayi, analizlerin sonuçlarinin ne kadar temsil ettigi dikkate alinirsa, laboratuar ölçümlerinin kesinliginin, numune almada ve islemede hattalar yüksek oldugu zaman ölçümdeki hatalarin önemi daha az oldugu görülebilir. Bu ise numune almanin yönteminin ne kadar önemli ve duyarli oldugunu açiklar. Etkin bir numune alma stratejisi asagidaki hususlari dikkate alir: Isin istatiksel hususlari numune almanin, etiketlemenin, naklin ve depolamanin standart hale getirilmis talimatlari. Personelin numune alma teknikleri hususunda egitimi. Tablo 3.1'de verilen semaya göre temsil edebilen ve geçerli numuneler alinabilir. Asagidaki numune alma yöntemleri kullanilabilir: Rast gele numune: belirli bir zamanda tek bir numune elle alinir, bu nedenle sadece bu andaki suyun durumunu tanimlar. Kaliteli rast gele numune: Bu yöntem, azami toplam iki saat üzerinden, 2 dakika süreden daha az olmayan zaman araliklariyla en az bes rast gele numunenin alindigi ve daha sonra havuz numune olusturmak üzere birlestirildigi bir çesittir. Zamana bagli numune: Seçilen numune alma sürecinde, ayni ölçüde numuneler, ayni zaman araliklariyla alinir ve bir havuz numune üretmek üzere birlestirilir. B nedenle elde edilen sonuç, akimdaki ve suyun kirlilik seviyelerindeki degisikliklere kuvvetli sekilde baglidir. Hacme bagli numune: Bu durumda, akimin hacmi tarafindan belirlenen zaman araliklarinda, sabit hacimler alinir ve bir havuz numune olusturmak üzere birlestirilir. Kirlilik seviyesi ve akimin (küçük desarjlar) her ikisinde birden büyük degisiklikler varsa, bu numune alma yöntemi seçilmemelidir.

12 Sayfa 8 Akim bagimli numune: Belirli bir anda akima bagli olarak degisik miktarlarda, muntazam zaman araliklariyla numuneler alinir ve havuz numune olusturmak üzere birlestirilir. Bu tip numune alma, akim ve kirlilik seviyelerinde yüksek degiskenlikler gözlense bile, tam sonuç verir. Vaka bagimli numune: Sinir degerlerin asildiginin dokümante edilme ihtiyaci oldugu her zaman, bu tür bir numune alma uygulanmalidir. Numune alma sadece bir vaka oldugunda uygulanmalidir; diger durumlarda numune alici hazir durumda beklemelidir. Belirli bir ölçüm sinyali asilirsa, numune almayi baslatmak için sürekli olarak ölçülebilen bütün parametreler kullanilabilir. Zaman-akim ve vaka bagimli: Bu tür bir numune alma bütün degisik tekniklerin en çok yönlü bilesimidir. Öncelikler siralanabilir, örn. Asagidaki gibi: vaka bagimli, kalite bagimli, zaman bagimli. Yöntem numune alma cihazlari ve bunlarin kontrolüne dair kayda deger bir ihtiyaç üretir. Basit bir cihaz ayni anda bir kaç görevi yapabilir, örn. bir su kütlesinin sürekli izlenmesi (zaman ve hacim bagimli numune alma), ayni zamanda vakalara veya bozulmalara tepki vermesi (vaka bagimli izleme). Sekil 3.1: Su ve atik su numunesi almanin olasi tekniklerinin grafiksel gösterimi Tablo 3.1: Su ve atik su numune alma metodunun seçimi için bir ilk yöntem Konsantrasyon salinimi Küçük Akim degisimi büyük Küçük (Kaliteli) rast gele numune (Kaliteli) rast gele numune Büyük Zaman bagimli, havuz Hacim-veya akim- bagimli numune havuz numune Hacim-veya akim-bagimli havuz numuneler, degisik miktarlardaki sudan (akim Akis Zaman bagimli numune Akis bagimli numune Hacim bagimli numune ölçümü gereklidir) olusan bir kaç rast gele numune birlestirildikten sonra, elle hazirlanabilir. Tablo 3.2 bir örnek vermektedir.

13 Sayfa 9 Tablo 3.2: Elle toplanan miktar bagimli havuz numunesinin hesaplanma örnegi Zaman Anlik akim (m 3 /saniye) Havuz numune (I) içinde /rast gele numunenin payi S 1,41 Çöküntü maddeleriyle birlikte bir tehlike vardir, çünkü fraksiyonlarin tek tek granüler yapisindan dolayi, hesaplanan oranlar ya çok büyük ya da çok küçüktür. Ölçülen bir parametre için verilen numune hatasi S s asagidaki gibidir: Ss =[(1-)/]. (m/m s ) (3.2) Burada: bilesen 1'in muhteviyati 1, m bir tanecigin ortalama kütlesi ve m s numunenin kütlesi. Azalan bir numune alma alani ve artan ortalama bir tanecik kütlesi ile birlikte, 'in muhteviyati azaldikça, numune alma hatasi artar. Numune sayisi arttirildikça, daha fazla miktarda paralel ölçümler yaparak toplam hata keskin bir sekilde azalacaktir. Ikiden fazla farkli tanecik boyutlu bilesenlerin karisimiyla birlikte kosullar daha kompleks olur. 3.2 Numune alma aglarinin olusturulmasi Numune alma aglarinin organizasyonu için, ilk deneyleri de içeren planlama çok önemlidir. Ag uzun bir süre kullanilacagi ve müteakip alt degisiklikler analitik verilerin karsilastirilmasinda zorluklara yol açacagi için, planlamanin dikkatlice yapilmasi gerekmektedir. Büyük toplama havzalari veya büyük sehirlerin drenaj sistemleri tek ve bir çok durumda heterojen alt sistemler içerdiginden, ölçüm aglari ve numune alma noktalari bunu dikkate alarak planlanmalidir. Uygun nakil baglantilarina ve hava kosullarina bagli olmaksizin numune noktalarina kolay ulasmaya özel önem verilecektir. Her bir arazi incelemesinde alan fotografi, topografik haritalar ve tematik haritalar kullanilmalidir Nokta kaynakli izleme Numuneler kirli yeralti sularindan alinacagi zaman (atik su akintisi), en az iki ölçüm noktasi olmalidir. Birincisi kirletici kaynagin akintisinin çiktigi yerde yer alti suyundan alinmalidir. Bu noktanin kirlenme noktasindan mesafesi, kaynaktan asagida yer alti suyunun akim mesafesine % <10'u olmalidir. Ikinci ölçüm noktasi kirliligin besleme kanalinin içindedir. Bunun mesafesi kirlenme noktasina, kirlenme kaynaginin asagisinda yer alti suyunun akim mesafesinin % 50'si olacaktir. Iki ölçüm noktasi arasindaki çizgi, gerçek su seviyesine dik olmalidir. Eski atik birikimden olusan kirliligin boyutunu daha kesin olarak arastirmak için, akisin asagi tarafinda kapali bir ölçüm agi kurulmalidir. 50 m'den fazla olmayan düzenli araliklarla yer alti suyu akim yönüne dik ölçüm noktalari olusturmak iyi bir fikirdir.

14 Sayfa Noktasal olmayan kaynaklarin ve yagmur suyunun izlemesi Noktasal olmayan kaynaklarin (nehir sistemleri) ve yagmur suyunun izlenmesi için, numune alma agini planlarken bazen parçali toplama havzalari dikkate alinmalidir (Sekil 3.2). Sekil 3.2: Noktasal olmayan kaynaklarin izlenmesi için bir nehir siteminin toplama havzasi alani. Burada toplam alan belirli bir ölçüm noktasinda su kalitesinin tespit edilebilecegi bes kisima bölünebilir. Ihtiyaca bagli olarak, daha ilave bir alt bölünme yapilabilir. Büyük nehir sistemlerindeki kritik alanlar, siddetli ölçüde kirlenmis kollar ile büyük atik su girislerinin oldugu birlesme noktalarin asagisinda yer alir. Buna ilaveten, suyun dogal bilesimini belirlemek için daha az kirlenmis yerler de dahil edilmelidir. Politik bir sinirin oldugu yerlerde, su kullanimina iliskin karmasikliklari çözmek için, siklikla nehrin her iki yanina ölçüm noktalari kurulur. Daha fazlasinin gerekecegi endüstriyel alanlar disinda, her bir 100 ile 200 km 2 'lik alan için genelde bir numune alma noktasi yeterlidir. Su kütlesinin toplama havzasinin bir bölümü sekil 3.3'te gösterilmektedir. Su kalitesinde olasi degisikliklerin beklenebilecegiölçüm noktalari daire içinde gösterilmektedir. Kirli alanlar taranmistir ve atik su giris noktalari (yagmu suyu girisleri de dahil) okla isaretlenmistir. Önemli ölçüm noktalarina ilaveten, bu giris noktalarinda düzenli ölçümler yapilabilir.

15 Sayfa 11 Sekil 3.3: Yagmur suyunu da içeren atik su desarj noktalariyla birlikte bir nehir siteminin sematik kismi. Nüfus alanlari Numune alma noktalari Atiksu desarj noktalari Sekil 3.4 kasabalardaki atik su bosaltiminin için bir agin sematik bir gösterimidir. Cadde kanallarini, kolektörleri, ana kolektörü, toplama kuyusunu, tasma bölümünü ve tasma kanallarini oldugu kadar, su kütlesine bir dökülme noktasiyla birlikte bir kanalizasyon aritma tesisini de içermektedir. Drenaj sistemindeki ölçüm noktalari, her bir endüstriyel tesisin aga atik suyunu desarj ettigi yerde, ana kolektörlerin karsilastigi yerde ve kanalizasyon tesisi çikislarinda kurulmalidir. Bir kirlilik desarji süphesi olursa da, suçlu taraf bu agin dallari boyunca izlenebilir. Büyük nehirlerdeki veya su kanallarindaki numune alma noktalari, öyle bir yerde yerlestirilmelidir ki numune alma noktalarinin yukarisindan giren sularin tamamiyla karismalidir. Bu kosul saglanamiyorsa, her biri suyun bir yakasinda olmak üzer iki numune alma noktasi yerlestirilebilir. Sekil 3.5 lamine bir akim oldugunda, kollardan ve atik su giren noktalardan karisimin ne kadar yavas oldugunu göstermektedir. Burada 5'inci pozisyondan önce sabit bir numune alma noktasi yerlestirilmemelidir. Sekil 3.4: Bir kanalizasyon sebekesi semasi Figure. : Bir kanalizasyon sebekesi semasi Kanalizasyon Kolektör Ana kolektör Taskin suyu Kanalizasyon tesisi Alici su ortami

16 Sayfa 12 Atik su Akim yönü Sekil 3.5: Akan su sistemlerinde bir akintinin karisiminin gösterimi Bir numune alma sebekesinin mekansal temsiliyetinin seçimine ilaveten, uygun numune alma zaman tablosunun seçimi de önemlidir. Konsantrasyon salinimlari yüksekse, numuneler daha sik alinmalidir, ancak düsükse, numune alma araliklari bir degerlendirmenin yeterli olacagi bir kaç ay olabilir. Devirli degiskenliklerin gün, ay veya yil oldugu bilindiginde, numune alma araligi yüksek veya düsük degerde tekrar edilen bir ölçümden kaçinmak için daha esnek bir zaman araliginda olmalidir (Sekil 3.6). Fig. 3.6: Rast gele numuneden beklenen degerler üzerinde konsantrasyonlarin salinimlarinin etkisi Uzun bir süre sonra, ortalama deger, uç deger, degiskenler ve düzeltmeler gibi önemli bir çok istatiksel parametre hesaplanabilir. Devirsel konsantrasyon salinimlari, grafiksel olarak kolaylikla tespit edilebilir. Daha sonra, önemli bir bilgi kaybi olmadan, numune alma sikligi azaltilabilir.

17 Sayfa Numune alma hacimlerinin tespiti Bölüm 4'te detayli olarak belirtildigi gibi, su veya atik su için 1 lt sivi miktari ve çöküntü maddeleri için 1 kg kati numune yeterlidir. 3.4 Numune alma cihazlari Yüzeysel sular ve atik sular için yüzeyden veya yüzeye yakin yerlerden su numunesi almak için kovalar elle kullanilan araçlardir ve daha derin katmanlar için görünebilen kepçe araçlari (Ruttner kovalari) kullanilmaktadir. Su için esasen otomatik numune alma cihazlari kullanilir ve bunlar asagidaki kisimlari içerir: - Ulastirma sistemi - Kontrol mekanizmasi - Numune bölme ve ölçme - Numune depolama Ulastirma, hortum pompalari veya eksantrik vida pompalari kullanan sistemlerle bütünlesmistir. Sekil 3.7'de sematik olarak, serbest düsen su sitemiyle çalisan bir cihaz gösterilmektedir. Bu yolla, bir ani hareketli devre (zaman veya miktar bagimli) kullanilarak, sürekli bir su akimindan numune saptirilmaktadir, böylelikle bir kisim numune alinabilmektedir. Bu tip bir numune alicinin kullanimi ve temizlemesi kolaydir. Uzun süreli numune alma süreleri için bir sogutma ünitesi eklenmelidir. Sekil 3.8 sabit bir numune besleme cihaziyla birlikte bir serbest su düsüslü cihazdan olusan bir sistemin numune alma safhalarini göstermektedir. Bu yolla, daima sabit bir numune hacmi elde edilmektedir. Yüksek miktarda kirlenmis atik su, kabi besleyen suyun tikanmasina yol açabilir. Küçük çapli borular, yüksek ulasim hizlari ve isigin ulasmamasi, numunenin dogal yapisinin degismesini en aza indirmek için gereklidir. Düzenli temizleme ve bakim, bazi olusumlarin birikmesini önler ve sistemin güvenilirligini saglar. Kaldirma Besleme Kaldirma Sekil 3.7: Serbest düsüslü otomatik bir numune alma cihazinin sematik gösterimi Kaldirma Açma Ölçme Siseleme Kaldirma Açma Ölçme Siseleme Sekil 3.8: Sabit hacimde besleme cihaziyla birlikte serbest düsüslü otomatik bir numune alicinin sematik gösterimi

18 Sayfa 14 Çöküntü maddeleri ve askidaki maddeler normalde, Van Dorn, Ruttner, Kemmerer veya Friedinger numune alicilariyla su ile birlikte toplanir (Golterman ve digerleri, 1978).Bunlar her bir ucunda yüksekte kapaklariyla kapasitenin bir ila üçü kadar bir açik tüptürler. Kapak bir uyarici ile kapanabilir. Ruttner tüpü Perspeks'ten (pleksiglass) yapilmisken, Kemmerer bakirdan yapilmistir. Friedinger Ruttner ve Kemmerer tiplerine benzer, fakat kapaklari numune alicinin eksenine paralel olacak sekilde 90º dik olacaktir ve ciddi olarak su akisina engel olmaz. Bir baska metotta pompali numune alicilar kullanilmaktadir. Bu tiplerde agirlikli kauçuk veya plastik tüp istenilen derinlige indirilir ve numune alicinin önce yikandigi sonra dolduruldugu sürekli bir su akintisini pompa emer. 0,5 ila 1 m derinlikteki dip birikintilerinin numuneleri, Ekman veya Petersen (Çizelge 3.9) tarayici gibi genelde kepçe numune alicilar veya tarayicilarla alinabilir. KEPÇESI AÇIK KEPÇESI KAPALI SISTEMI VANA KEPÇESI VANA MERKEZI SISTEMI KEPÇESI MERKEZI KAPALI VANA SISTEMI KEPÇESI AÇIK KEPÇESI MERKEZI Sekil 3.9: Dip çöküntü maddeleri numune alicilarinin derlemesi.

19 Sayfa Numunelerin korunmasi, tasinmasi ve depolanmasi Su numunelerinin muhtevalarinin degisik oranlarda etkisi olabilir. Toplama sirasinda sadece bir kaç parametre ölçüldügünden, genelde ön aritim veya dengeleme gereklidir. Bunun yapilmasi, uzun süre geçse bile deneylerin yapilmasina izin verir. Bir çok inorganik bilesen, tasima ve depolama için ek önleme gereksinim duymaz, ancak bazilari örnegin indirgenme, oksidasyon veya çökelme ile degisimlere ugrayabilir. Numune organik madde içeriyorsa ve mikro organizmalarin gelismesi için uygun kosullar varsa, siklikla hizli degisiklikler meydana gelir. Bu durumlarda dengeleme zorunludur. Bu, orijinal ve korunan numunenin arasindaki içerik farki % 10'dan az olacak sekilde, biyokimyasal islemlerin engellenmesi veya geciktirilmesi olarak tarif edilir. Özellikle yüksek dis ortam sicakliklarinda, su ve atik su numuneleri tasima sirasinda sogutulur ve depolanir, diger halükarda biyokimyasal proseslerin hizi artar. Atik su ve yüzey suyu numunelerinde reaksiyonlar genelde, yer alti veya içme suyu numunelerindekinden daha çabuk olur. Asagidaki degisiklikler muhtemeldir: Çözünmüs oksijen tarafindan bilesenlerin oksidasyonu (örn. Fe 2+, S 2- ), Ortamdaki degisiklikler yoluyla, çökelme ve inorganiklerin birlikte çökelmesi (kalsiyum karbonat, metal hidroksitler) Kabin çeperlerinin üzerinde çözünmüs eser bilesenlerin adsorbsiyonu. Mikrobiyolojik aktivitelerin bir sonucu olarak parametrelerdeki degisiklikler (ph degeri, oksijen, karbondioksit, biyokimyasal oksijen ihtiyaci, eser organikler) Bazi uygun koruma metotlari Tablo 3.3'te listelenmektedir. Tablo 3.3: Suyun içine mevcut bulunan maddelerin korunmasi Parametre Koruma Azami Depolama zamani Eser metaller Her bir litre için 5 ml HNO 3 Birkaç hafta ÇOK, TOK, KOI,BOI 5 4º C'ta sogutma veya - 18º C'de dondurma Sirasiyla, bir gün veya birkaç hafta NH 4, toplam N Her bir litre için 5 ml HNO 3 Birkaç gün Hg Her bir litre için Birkaç gün HNO 3 /K 2 Cr 2 O 7 çözeltisi (100 ml'lik 30% HNO 3 'ta,5 g K 2 Cr 2 O 7 ) Siyanür Bazla ph'i 8'e ayarlama 1 gün Fe(II) 2,2 - bipridine ilavesi 1 gün S 2- Her bir litre için 2 ml 1 hafta %10'luk Zn asetat çözeltisi Fenoller Her bir litre için 5 ml CuSO 4 5H 2 O 1 hafta Metotlar sadece tavsiyelerdir. Numune alindiktan sonra deneyin yapilmasi, numunenin korunmasini gereksiz kilar. Özellikle, saf su ile göreceli olarak, 4 º C'ye sogutmak uzun depolama süreleri için bile yeterlidir. Atik suyun, KOI veya BOI 5 deneyi uzun bir depolama süresinden sonra yapilacaksa, plastik siselerde -18º C'de dondurulabilir. Hizli dondurma ve eritme önemlidir. Toprak numuneleri, deneylerin orijinal kosullarda yapilmasi gerekmiyorsa, mümkün oldugunca çabuk kurutulmalidir. Nitrat deneyi için numune, tasima sirasinda sogutulmali ve plastik torbalarda 18 ºC'de dondurulmalidir. Çöküntü maddeleri numuneleri dikkate alindiginda derin dondurucu, uzun vadeli depolama için nispeten çabuk ve basit numune koruma olanagi saglar. Nemli numune maddeleri, dondurucu bir sogutucunun oldugu bir havuza kismen batirilan, özel cam kaplara

20 Sayfa 16 konulur ve çabucak 40 ºC civarinda sogutulur. Numuneler siradan vakum siselerinde buz içinde dondurulabilmelerine ragmen, en iyisi özel cam kaplarin dönerken donduruldugu, hücre dondurucularin kullanilmasidir. Bu, cam kaplar içindeki en içteki yüzeyden baslayarak çöküntü maddelerinin üzerini kaplama etkisine sahiptir ve daha kolay kuruyan bir numune saglar. Donmadan sonra, cam kaplar yüksek vakum kaynagina baglanir ve vakum altinda buzdan buhar kaybiyla, numuneler kurur. Bu teknik, küçük kuru cam siselerde depolanmak üzere kuru temiz bir toz birakir. Uygun bir sekilde mühürlenen küçük siseler (nemden uzak tutarak), numune madde önemli bir bozulmaya ugramadan yillarca saklanabilir. Teknik, uçabilen bilesenler veya dokular arasindaki sularda çözünmüs gazlarin korunmasi için uygun degildir ve bu bilesenlerin analizleri, derin dondurucu muamelesinden önce tamamlanmalidir. Tanecik boyutu analizleri, derin dondurucudan önce tamamlanmalidir. 3.6 Numune toplama yöntemi Yüzeysel su Normalde yüzeysel su numunelerinin toplanmasi, ciddi teknik zorluklar sergilemez. Numune alma tekniginin seçimi, deneyin hedeflerine ve sonuçlarina baglidir. Vakalardan sonra veya kalite kontrol amaciyla alinan numuneler, genellikle rast gele numunelerdir. Su kalitesi üzerinde ilave bilgi için elle veya tercihen otomatik numune alicilarla alinabilen daha uzun seri numuneler gereklidir. Durgun kütleler veya sular veya yavas akan nehirler için numune toplama derinligi veya alani entegre edilmesi iyi bir fikirdir. Bu sürekli (pompa) veya süreksiz (kovayla) olarak, degisik derinliklerden veya yerlerden tek tek numunelerin alinmasini içermektedir. Bazen tek numuneler ortalama numune elde etmek için birlestirilir. Su üzerindeki numune alma noktalarinin yerleri kullanila geldigi haliyle simdiki halinden daha ucuzdur. Çünkü maliyet-etkin ve kullanimi kolay GPS cihazlari (Uyduyla küresel konumlandirma) vardir. Içme suyu hazirlanmasi amaciyla ham su olarak kullanilan yüzey sularinda, numune alma ve deney sikligi AB 76/869 sayili kilavuzuna göre ve her bir Avrupa ülkesine ait eklerle düzenlenmektedir. Prensip olarak asgari frekans, hazirlanmasi gereken içme suyu miktarinda daha büyük ve hizmet edilmesi gereken kisi sayisindan daha çok olmalidir. Siklik, ham suyun kalitesinin düsmesiyle, saglik riski artikça da arttirilmalidir. Kullanilan su miktari az ise yilda 3 kez numune almak yeterlidir. Çok miktarlarda ve ham su kalitesi azaldikça, en az 12 tane gereklidir. Numuneyi toplamak için bir kova veya numune sisesi suya daldirilir. Akan sularda kabin hareketi, akima ters olmalidir. Kiyi tarafindan durgun su bölgelerine olan yakinlik ve hizli akan sularin girdapli kisimlarindan sonraki düz kisimlar siklikla oksijen ve askidaki taneciklerini içeriginde konsantrasyon degisikliklerine yol açar. Ayni zamanda bir nehir, atik suyun giris noktalarinda veya kollarinin baglantilarinda da tamamen karismamaktadir.siselerin doldurulmasi sirasinda tikaçlar veya kapaklar temiz bir yere konmalidir.köprülerden numune almada, su kalitesini etkileyen desteklerin yakinindaki girdaplarin mevcudiyetine özel önem verilmelidir. Bakteriyolojik arastirmalar için numuneler, delikleri akintinin tersine olacak sekilde suya daldirilan sterilize kaplarla toplanir. Durgun sularda kaplar, ellerin deliklerin önünde suyla temasta bulunmasindan kaçinacak bir sekilde suyun içine dogru itilmelidir.

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri

1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri 1. GİRİŞ 1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri 1-1 1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları (I) Su Kirliliği

Detaylı

Hazır Kit(HACH)-DPD pp. Metot /Spektrofotometrik.

Hazır Kit(HACH)-DPD pp. Metot /Spektrofotometrik. 1-HAVUZ SUYU İ S.B. 15.12.2011 ve 28143 sayı ile yayımlanan " Yüzme Havuzlarının Tabi Olacağı Sağlık Esasları ve Şartları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik " Renk Tortu Bulanıklık

Detaylı

DENİZLİ BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ DENÇEV DENİZLİ ÇEVRE KALİTE LABORATUVARI MÜŞTERİ BİLGİLENDİRME REHBERİ

DENİZLİ BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ DENÇEV DENİZLİ ÇEVRE KALİTE LABORATUVARI MÜŞTERİ BİLGİLENDİRME REHBERİ DENİZLİ BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜ DENÇEV DENİZLİ ÇEVRE KALİTE LABORATUVARI MÜŞTERİ BİLGİLENDİRME REHBERİ FR54/rev00/22.10.2011 Sayfa1/9 İÇİNDEKİLER...2 1.NUMUNE KABUL KRİTERLERİ...3 1.1.Genel

Detaylı

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR AMAÇ Çorlu katı atık depolama sahası sızıntı sularının ön arıtma alternatifi olarak koagülasyon-flokülasyon yöntemi ile arıtılabilirliğinin değerlendirilmesi Arıtma alternatifleri

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2014 YILI ANALİZ LABORATUVARI FİYAT LİSTESİ A. NUMUNE ALMA/ÖRNEKLEME A.1.Emisyon Kapsamında Numune Alma/Örnekleme Uçucu Organik

Detaylı

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş.

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. Sayfa : 1 / 12 1 ATIKLAR İÇİN NUMUNE SAKLAMA KOŞULLARI Parametre Numune Özelliği Numune Türü ICP ile Metal Tayinleri suları vb.), diğer her türlü sıvılar) Mikrodalgada (sıvı) yakılmış Minimum Numune Miktarı

Detaylı

Normal derişimler için: PE- HD, PTFE Nitrik asit (ρ 1,42 g/ml) ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir. Düşük derişimler için: PFA, FEP

Normal derişimler için: PE- HD, PTFE Nitrik asit (ρ 1,42 g/ml) ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir. Düşük derişimler için: PFA, FEP Ek-1 Nnumunelerin Muhafazası İçin Uygun Olan Teknikler Yapılacak Tayin Kabın Tipi Muhafaza Tekniği En uzun Muhafaza Süresi Yüksek derişimde çözünmüş gaz içeren numuneler için, alındıkları yerde analiz

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Ek-9A T.C. ÇED İzin ve Denetim lüğü Kapsam : Su, Atık Su, Atık, Gürültü, Numune Alma Düzenleme Tarihi : 12.05.2015 Laboratuvar Adı : Gümüşsu A.Ş. Çevre Laboratuvarı Adres : Zafer Mah. Değirmen Cad. No:41

Detaylı

Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Doç.Dr.Ergün YILDIZ

Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Doç.Dr.Ergün YILDIZ Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Doç.Dr.Ergün YILDIZ Giriş BOİ nedir? BOİ neyi ölçer? BOİ testi ne için kullanılır? BOİ nasıl tespit edilir? BOİ hesaplamaları BOİ uygulamaları Bazı maddelerin BOİ si

Detaylı

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Resmi Gazete Tarihi: 10.10.2009 Resmi Gazete Sayısı: 27372 SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî

Detaylı

Çizelge 1 Numunelerin muhafazası için genellikle uygun olan teknikler. 100 Nitrik asit ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir

Çizelge 1 Numunelerin muhafazası için genellikle uygun olan teknikler. 100 Nitrik asit ile ph 1-2 olacak şekilde asitlendirilmelidir Çizelge 1 Numunelerin sı için genellikle uygun olan teknikler Yapılacak tayin Kabın tipi Genellikle kullanılan hacim (ml) ve doldurma tekniği Alüminyum P C Muhafaza tekniği 100 Nitrik asit ile ph 1-2 ndirilmelidir

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

HAZIRLAYAN-SUNAN İSMAİL SÜRGEÇOĞLU DANIŞMAN:DOÇ. DR. HİLMİ NAMLI

HAZIRLAYAN-SUNAN İSMAİL SÜRGEÇOĞLU DANIŞMAN:DOÇ. DR. HİLMİ NAMLI HAZIRLAYAN-SUNAN İSMAİL SÜRGEÇOĞLU DANIŞMAN:DOÇ. DR. HİLMİ NAMLI DÜNYADA yılda 40.000 km³ tatlı su okyanuslardan karalara transfer olmaktadır. Bu suyun büyük bir kısmı taşkın vb. nedenlerle kaybolurken

Detaylı

İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Yönetmeliğin Yayınlandığı Resmi Gazete nin Tarihi Sayısı 29/06/2012 28338 İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

HACH LANGE. Evsel Atık Su Arıtma Tesisine Giriş Öncesi Endüstriyel Deşarjların İzlenmesi İSKİ Örneği HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ

HACH LANGE. Evsel Atık Su Arıtma Tesisine Giriş Öncesi Endüstriyel Deşarjların İzlenmesi İSKİ Örneği HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ HACH LANGE Evsel Atık Su Arıtma Tesisine Giriş Öncesi Endüstriyel Deşarjların İzlenmesi İSKİ Örneği HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ Metin BARAN Proje Müdürü 24 Eylül 2014 Hach Lange Dünya üzerinde birçok noktada

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/7

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/7 ÇED, İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/7 SU/ ATIK SU 1 ph Elektrometrik Metot TS 3263 ISO 10523 Çözünmüş Oksijen Azid Modifikasyon Metodu SM 4500-O C İletkenlik Elektrometrik Metot SM 2510 B Renk Spektrometrik

Detaylı

Şartlarında Bakteriyel İnaktivasyon Sürecinin İndikatör

Şartlarında Bakteriyel İnaktivasyon Sürecinin İndikatör İçme-Kullanma Suları için Farklı Dezenfeksiyon Şartlarında Bakteriyel İnaktivasyon Sürecinin İndikatör Organizmalar için İncelenmesi İ.Ethem KARADİREK, Selami KARA, Özge ÖZEN, Oğuzhan GÜLAYDIN, Ayşe MUHAMMETOĞLU

Detaylı

TEBLĐĞ Çevre ve Orman Bakanlığından: KENTSEL ATIKSU ARITIMI YÖNETMELĐĞĐ HASSAS VE AZ HASSAS SU ALANLARI TEBLĐĞĐ ĐKĐNCĐ BÖLÜM

TEBLĐĞ Çevre ve Orman Bakanlığından: KENTSEL ATIKSU ARITIMI YÖNETMELĐĞĐ HASSAS VE AZ HASSAS SU ALANLARI TEBLĐĞĐ ĐKĐNCĐ BÖLÜM 27 Haziran 2009 CUMARTESĐ Resmî Gazete Sayı : 27271 TEBLĐĞ Çevre ve Orman Bakanlığından: KENTSEL ATIKSU ARITIMI YÖNETMELĐĞĐ HASSAS VE AZ HASSAS SU ALANLARI TEBLĐĞĐ BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ;

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; NUMUNE ALMA T.C. Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/5 SU, ATIK SU 1 ph Elektrokimyasal Metot TS 3263 ISO 10523 İletkenlik Elektriksel İletkenlik Tayini TS 9748 EN 27888 Çözünmüş

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

KİRLİLİK YÜKÜ HESAPLAMALARI

KİRLİLİK YÜKÜ HESAPLAMALARI KİRLİLİK YÜKÜ HESAPLAMALARI Dr. Alpaslan EKDAL İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü ekdala@itu.edu.tr Kıyı Suları, Yer altı Suları ve Yüzeysel Suların Kalitesinin Belirlenmesi ve Yönetimi Hizmet İçi Eğitim Programı

Detaylı

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK 1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK Kentsel Atıksu Arıtım Tesislerinde Geliştirilmiş Biyolojik Fosfor Giderim Verimini Etkileyen Faktörler Tolga Tunçal, Ayşegül Pala, Orhan Uslu Namık

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ 2016 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ 2016 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ FİYAT LİSTESİ SR. NO. GELİR KOD NO. HİZMETİN ADI ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ İZİN VE DENETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÇED RAPORU FORMAT BEDELİ

Detaylı

EĞİRDİR GÖLÜ SU KALİTESİ

EĞİRDİR GÖLÜ SU KALİTESİ EĞİRDİR GÖLÜ SU KALİTESİ Yrd. Doç. Dr. Şehnaz ŞENER Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Göl 482 km² yüzölçümü ile Türkiye nin 4. büyük gölü aynı zamanda 2.

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü T.C. Belge No Kapsam : Y-01/170/2011 Düzenleme Tarihi : 06.07.2011 : Su, Atık Su, Deniz Suyu, Numune Alma, Emisyon, İmisyon, Gürültü Laboratuvar Adı : ARTEK Mühendislik Çevre Ölçüm ve Danışmanlık Hiz.

Detaylı

MÜŞTERİ BİLGİLENDİRME REHBERİ FORMU MÜŞTERİ BİLGİLENDİRME REHBERİ ÇEVRE KORUMA KONTROL LABORATUVARI ANTALYA

MÜŞTERİ BİLGİLENDİRME REHBERİ FORMU MÜŞTERİ BİLGİLENDİRME REHBERİ ÇEVRE KORUMA KONTROL LABORATUVARI ANTALYA ASAT MÜŞTERİ BİLGİLENDİRME REHBERİ ÇEVRE KORUMA KONTROL LABORATUVARI ANTALYA AS.PR.39.02FR03/rev01/19.01.2015 Sayfa 1 / 7 NUMUNE KABUL KRİTERLERİ 1. Kabul Saatleri 08:00 12:30 ile 13:3016:00 arasındadır.

Detaylı

BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ. Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü

BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ. Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü GÜNDEM Büyük Melen Havzası nın Konumu ve Önemi Büyük Melen Havzası ndan İstanbul a Su Temini Projesi

Detaylı

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Bu Tebliğ, 12 Mart 1989 tarihli ve 20106 sayılı Resmî Gazete de yayınlanmıştır. Amaç Madde 1 - Bu tebliğ, 9 Ağustos 1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre

Detaylı

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığından

Detaylı

SU NUMUNELERİNİN LABORATUVARA KABUL MİKTARLARI, SAKLAMA KOŞULLARI VE SÜRELERİ

SU NUMUNELERİNİN LABORATUVARA KABUL MİKTARLARI, SAKLAMA KOŞULLARI VE SÜRELERİ Alkalinite Alüminyum (Al) Amonyum (NH 4 + ) Anyonlar (Br, F, Cl, NO 2, NO 3, SO 4, PO 4 ) PE veya BC 200 100 Tercihen arazide yapılmalıdır. sırasındaki indirgenme ve oksitlenme reaksiyonları numunede değişikliğe

Detaylı

İçindekiler VII. Ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür XV XIX XXI. I. Kısım Su teminine giriş

İçindekiler VII. Ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür XV XIX XXI. I. Kısım Su teminine giriş Ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür XV XIX XXI I. Kısım Su teminine giriş 1 Su sektörü 3 1.1 Giriş 3 1.2 Su tüketimi 3 1.3 Kabul edilebilir su kalitesi 7 1.4 Su sektörü hizmetleri 10 1.5 Su koruma

Detaylı

YÜZEYSEL SULARDA İZLENMESİ GEREKEN KALİTE ELEMENTLERİ

YÜZEYSEL SULARDA İZLENMESİ GEREKEN KALİTE ELEMENTLERİ EK-1 YÜZEYSEL SULARDA İZLENMESİ GEREKEN KALİTE ELEMENTLERİ Akarsular Göller Kıyı Suları Geçiş Suları GENEL KİMYASAL VE FİZİKO- KİMYASAL PARAMETRELER Sıcaklık Sıcaklık Sıcaklık Sıcaklık ph ph ph ph (mg/l

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/6

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/6 ÇED, İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/6 SU, ATIK SU 1,2,3 ph Elektrometrik Metot SM 4500-H + B Bulanıklık Nefhelometrik Metot SM 2130 B İletkenlik Laboratuvar Metodu SM 2510-B Çözünmüş Oksijen/ Elektrometrik

Detaylı

ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ

ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ Bölgemiz I. Kısım Atıksu Arıtma Tesisi (yatırım bedeli 15 milyon $) 1995 yılında, II. Kısım Atıksu Arıtma Tesisi ( yatırım bedeli 8 milyon

Detaylı

RAPOR. O.D.T.Ü. AGÜDÖS Kod No: 08 03 11 1 00 09 3 Kasım, 2008

RAPOR. O.D.T.Ü. AGÜDÖS Kod No: 08 03 11 1 00 09 3 Kasım, 2008 BMB Technology İçin Life 2 O Water BMB1000 Serisi Su Arıtma Cihazının Sularda Bakteri ve Kimyasalların Arıtım Performansının Araştırılması Projesi O.D.T.Ü. Danışman Prof. Dr. Celal F. GÖKÇAY RAPOR O.D.T.Ü.

Detaylı

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ 10 Ekim 2009 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27372 Çevre ve Orman Bakanlığından: TEBLİĞ SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, 31/12/2004 tarihli

Detaylı

YÜZME SUYUNDA UYGUNSUZLUK YÖNETİMİ. Uzm. Bio. Zinnet OĞUZ 3 KASIM 2014

YÜZME SUYUNDA UYGUNSUZLUK YÖNETİMİ. Uzm. Bio. Zinnet OĞUZ 3 KASIM 2014 YÜZME SUYUNDA UYGUNSUZLUK YÖNETİMİ Uzm. Bio. Zinnet OĞUZ 3 KASIM 2014 SUNUM İÇERİĞİ İlgili mevzuat Uygunsuzluk yönetiminde amaç Uygunsuzluk yönetiminde ilgili kurumlar Uygunsuzluk durumları Uygunsuzluk

Detaylı

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE)

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) GÖRSEL MALZEME (FOTO, GRAFİK, ŞEKİL, LOGO VB.) GRAFİK VEYA TABLO (STRATEJİK PLANDA VERİLEN HEDEF VE ONLARA

Detaylı

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ Sıra No: SULAMA SUYU ANALİZLERİ: 2014 FİYATI 1 ph 14,00 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 3 Sodyum (Na)

Detaylı

FINEAMIN 06 kullanılan kazan sistemlerinin blöfleri yalnızca ph ayarlaması yapılarak sorunsuzca kanalizasyona dreyn edilebilir.

FINEAMIN 06 kullanılan kazan sistemlerinin blöfleri yalnızca ph ayarlaması yapılarak sorunsuzca kanalizasyona dreyn edilebilir. Kazan Kimyasalları FINEAMIN 06 Demineralize su kullanlan, yüksek basınçlı buhar sistemleri için korozyon ve kireçlenmeyi önleyici kimyasal Kullanıcı ve Çevre Dostu: FINEAMIN 06, doğada hemen hemen tümüyle

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Hazırlayanlar

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Hazırlayanlar Hazırlayanlar Tıbbi Teknolog Sait ŞEN Uzman Biyolog Zinnet OĞUZ Çevre Sağlık Teknisyeni Barış HALİÇ Yüksek Gıda Mühendisi Figen ERBİL NAZ Dr. Dilek DİKMEN Giriş ve Amaç Avrupa Birliği Komisyonu tarafından

Detaylı

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ Bu Çalışma Çevre Orman Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Sayın Prof. Dr. Mustafa Öztürk tarafından 2006 yılında yapılmıştır. Orijinal

Detaylı

Ankara da İçme ve Kullanma Suyu Kalitesi Ülkü Yetiş ODTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü ODTÜ

Ankara da İçme ve Kullanma Suyu Kalitesi Ülkü Yetiş ODTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü ODTÜ Ankara da İçme ve Kullanma Suyu Kalitesi Ülkü Yetiş Çevre Mühendisliği Bölümü KAPSAM Ham Su Kalitesi? Nasıl arıtılıyor? Nasıl bir su içiyoruz? Sorunlar Çevre Mühendisliği Bölümü 2 KAPSAM Ham Su Kalitesi?

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Deney Laboratuvarı Adresi : Kazımiye Mah. Dadaloğlu Cad. No:32 /A Çorlu/Tekirdağ 59850 TEKİRDAĞ / TÜRKİYE Tel : 0 282 652 40 55 Faks : 0 282 652 04 56 E-Posta :

Detaylı

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Türkiye Çevre Durum Raporu 2011 www.csb.gov.tr/turkce/dosya/ced/tcdr_20 11.pdf A3 Su ve Su Kaynakları 3.4 Kentsel

Detaylı

Bu birikintilerin giderilmesi için uygun kimyasallarla membranlar zaman içinde yıkanarak tekrar eski verimine ulaştırılırlar.

Bu birikintilerin giderilmesi için uygun kimyasallarla membranlar zaman içinde yıkanarak tekrar eski verimine ulaştırılırlar. VIIPOL CKS MEMBRAN TEMİİZLEME PROSEDÜRÜ 1.Giriş : Ne kadar iyi bir ön arıtma yapılırsa yapılsın, çalışan bir ters ozmoz ( RO ) sisteminde zaman içinde hamsu içinde bulunan ve ön arıtmadan geçebilen kolloidler,

Detaylı

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52.

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52. İ Ç İ NDEKİ LER Ön Söz xiii K I S I M 1 Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1 BÖLÜM 1 Giriş 3 1.1 Su 4 1.2 Atık Sular ve Su Kirliliği Kontrolü 5 1.3 Endüstriyel ve Tehlikeli Atıklar

Detaylı

KAYNAĞINDAN TÜKETİCİYE KADAR İÇME SUYU KALİTESİNİN GARANTİ ALTINA ALINMASI KAYNAK VE ŞEBEKE İZLEME ÇALIŞMALARI. 07 Ekim 2015

KAYNAĞINDAN TÜKETİCİYE KADAR İÇME SUYU KALİTESİNİN GARANTİ ALTINA ALINMASI KAYNAK VE ŞEBEKE İZLEME ÇALIŞMALARI. 07 Ekim 2015 KAYNAĞINDAN TÜKETİCİYE KADAR İÇME SUYU KALİTESİNİN GARANTİ ALTINA ALINMASI KAYNAK VE ŞEBEKE İZLEME ÇALIŞMALARI 07 Ekim 2015 Hach Dünya üzerinde birçok noktada üretim yapar, Avrupa merkezi Düsseldorf tadır.

Detaylı

BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (BOİ) DENEYİN AMACI : Su örneklerinin biyolojik oksijen ihtiyacının hesaplanması TEORİ:

BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (BOİ) DENEYİN AMACI : Su örneklerinin biyolojik oksijen ihtiyacının hesaplanması TEORİ: BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (BOİ) DENEYİN AMACI : Su örneklerinin biyolojik oksijen ihtiyacının hesaplanması TEORİ: Atıksular organik maddeler içerdiğinden, bunların konsantrasyonları, yani sudaki miktarları,

Detaylı

Sodyum Hipoklorit Çözeltilerinde Aktif Klor Derişimini Etkileyen Faktörler ve Biyosidal Analizlerindeki Önemi

Sodyum Hipoklorit Çözeltilerinde Aktif Klor Derişimini Etkileyen Faktörler ve Biyosidal Analizlerindeki Önemi Sodyum Hipoklorit Çözeltilerinde Aktif Klor Derişimini Etkileyen Faktörler ve Biyosidal Analizlerindeki Önemi Umut ŞAHAR Ege Üniversitesi EgeMikal Çevre Sağlığı Birimi 19.03.2014 Ulusal Biyosidal Kongresi

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Deney Laboratuvarı Adresi : Yokuşbaşı Mah. Emin Anter Bulvarı No:43/B BODRUM 48400 MUĞLA / TÜRKİYE Tel : 0252 313 20 06 Faks : 0252 313 20 07 E-Posta : info@akademi-lab.com

Detaylı

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ Atıksu muhtevası, balığın yüzgeçlerine yapışarak solunum epitellerinin şişmesine ve parçalanmasına neden olur ve bu şekilde balıklara zarar verir.

Detaylı

Elazığ İlinde Bir Maden Sahasından Kaynaklanan Sızıntı Sularının Maden Çayına Etkisi: II. Diğer Parametreler

Elazığ İlinde Bir Maden Sahasından Kaynaklanan Sızıntı Sularının Maden Çayına Etkisi: II. Diğer Parametreler Karaelmas Science and Engineering Journal/Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi 2 (1): 15-21, 212 Karaelmas Fen ve Mühendislik Dergisi Journal home page: www.fbd.karaelmas.edu.tr Araştırma Makalesi Elazığ

Detaylı

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU

AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU AKREDİTE ANALİZ LİSTESİ SU VE ATIK SU Fiziksel ve Kimyasal Analizler - ph Değeri Elektrometrik AWWA 4500-H + B 21 st ed. 2005-103-105 o C de Toplam Katı Madde AWWA 2540-B 21 st ed. 2005 - İletkenlik AWWA

Detaylı

Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü. Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı. AB Çevre Müktesebatının Yerel Yönetimlere Uygulanması

Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü. Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı. AB Çevre Müktesebatının Yerel Yönetimlere Uygulanması Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Su ve Toprak Yönetimi Dairesi Başkanlığı AB Çevre Müktesebatının Yerel Yönetimlere Uygulanması 1 Uygulama Örnekleri 1.Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği 2.Tehlikeli Maddelerin

Detaylı

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI *Mehmet YÜCEER, **Erdal KARADURMUŞ, *Rıdvan BERBER *Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Tandoğan - 06100

Detaylı

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ ÇEVRE KİMYASI LABORATUVARI ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ 1. GENEL BİLGİLER Doğal sular ve atıksulardaki çözünmüş oksijen (ÇO) seviyeleri su ortamındaki fiziksel, kimyasal ve biyokimyasal aktivitelere bağımlıdır.

Detaylı

Hastanelerde Su Kullanımı. M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org

Hastanelerde Su Kullanımı. M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org Hastanelerde Su Kullanımı M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org Bir Çin atasözü der ki; Suyu içmeden önce, kaynağını öğren Hastanelerde infeksiyon kaynaklarını

Detaylı

METOT / CİHAZ. Hazır Kit(HACH)-DPD pp. Metot /Spektrofotometrik. TS EN ISO 6222:2002 50 ml 3 gün. TS EN ISO 6222:2002 50 ml 1 gün

METOT / CİHAZ. Hazır Kit(HACH)-DPD pp. Metot /Spektrofotometrik. TS EN ISO 6222:2002 50 ml 3 gün. TS EN ISO 6222:2002 50 ml 1 gün ÇEVRE KİMYASI - ÇEVRE MİKROBİYOLOJİSİ NUMUNELERİNDE YASAL YÖNETMELİKLERE GÖRE YAPILAN ANALİZLER,NUMUNE MİKTARLARI,ANALİZ SÜRELERİ PAKET FİYATLARI VE TABLOLARI AŞAĞIDADIR 1-HAVUZ SUYU ANALİZLERİ S.B. 15.12.2011

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK KAPSAMINDA ATIKSULARINI DERİN DENİZ DEŞARJI YÖNTEMİ İLE DENİZE DEŞARJ YAPMAK

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK KAPSAMINDA ATIKSULARINI DERİN DENİZ DEŞARJI YÖNTEMİ İLE DENİZE DEŞARJ YAPMAK ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK KAPSAMINDA ATIKSULARINI DERİN DENİZ DEŞARJI YÖNTEMİ İLE DENİZE DEŞARJ YAPMAK İSTEYEN KURUM VE KURULUŞLAR İÇİN ÇEVRE İZNİ BAŞVURU ŞARTLARI

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot adı Metot Numarası

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot adı Metot Numarası EK LİSTE-1/8 SO 2 Elektrokimyasal Hücre Metodu TS ISO 7935 Emisyon (1) CO CO 2 Elektrokimyasal Hücre Metodu İnfrared Metodu Elektrokimyasal Hücre Metodu İnfrared Metodu TS ISO 12039 TS ISO 12039 O 2 Elektrokimyasal

Detaylı

Prof.Dr. Mustafa ODABAŞI

Prof.Dr. Mustafa ODABAŞI Prof.Dr. Mustafa ODABAŞI Dokuz Eylül Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Tınaztepe Yerleşkesi, 35160 Buca/İzmir E-mail : mustafa.odabasi@deu.edu.tr Ders İçeriği Temel Element Döngüleri Karbon Döngüsü

Detaylı

AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile. Rehabilite Sistemleri

AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile. Rehabilite Sistemleri AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile Kirletilmiş Suları Rehabilite Sistemleri AyDo Süper İyonize Su Teknolojisi www.ayhandoyuk.com.tr Nisan 2015 www.ayhandoyuk.name www.aydowater.com.tr www.aydosu.com

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI

İÇİNDEKİLER 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1. GİRİŞ 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI 1.1.1. Genel 1.1.2. Atıksu Arıtma Tesislerinin Tasarım Süreci 1.1.3. Tasarım İçin Girdi (Başlangıç)

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Sayı: B.09.0.ÇED.0.10.01.00-150.01/683 18/01/2013 Konu: Çevre İzin Belgesi PARK ELEKTRİK ÜRETİM MADENCİLİK SAN. VE TİC. A.Ş (Bakır Madeni ve Zenginleştirme Tesisi) Madenköy/Siirt MADENKÖY/ŞİRVAN ŞİRVAN

Detaylı

Ölçüm/Analiz Kapsamı Parametre Metot Metodun Adı

Ölçüm/Analiz Kapsamı Parametre Metot Metodun Adı Çevre Mevzuatı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (devamı var) Her tür kapsam Gürültü Gürültü Kömür Çevre Mevzuatında

Detaylı

ÇEVRE OLÇUM VE ANALİZLERİ ON YETERLİK BELGESİ

ÇEVRE OLÇUM VE ANALİZLERİ ON YETERLİK BELGESİ C T.C. T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE OLÇUM VE ANALİZLERİ ON YETERLİK BELGESİ : ÖY-48/242/2013 Kapsam Düzenleme Tarihi : : Su, Atık Su, Deniz Suyu, Numune Alma : Adres : ALM Binası Zemin Kat

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu Ek-3: Faaliyet Ön Bilgi Formu T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu Kod No:... Tarih:.../.../... Bu form, toprak kirliliği potansiyeli bulunan endüstriyel faaliyetler ile ilgili genel

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Deney Laboratuvarı Adresi : Toros Mah. 78178 Sok.No:3/A Aygen Hanım Apt. Altı Çukurova ADANA / TÜRKİYE Tel : 0 322 457 88 67 Faks : 0 322 457 88 28 E-Posta : artek@artekcevre.com.tr

Detaylı

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR Dr. Canan KARAKAġ ULUSOY Jeoloji Yüksek Mühendisi 26-30 Ekim 2015 12.11.2015 Antalya Kentsel Su Yönetiminin Evreleri Kentsel Su Temini ve Güvenliği

Detaylı

Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler

Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler Die technische Anlagen der Deponiesickerwasserreinigung und Bespiele Kai-Uwe Heyer* *, Ertuğrul Erdin**, Sevgi Tokgöz** * Hamburg Harburg Teknik

Detaylı

Kentsel Atıksu Yönetimi

Kentsel Atıksu Yönetimi T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK K BAKANLIĞI Kentsel Atıksu Yönetimi Buğçe e DOĞAN ÇİMENTEPE Çevre ve Şehircilik Uzmanı Çevre Yönetimi Y Genel MüdürlM rlüğü 07-10 Haziran 2012 - İstanbul Sunumun İçeriği Bakanlığımızın

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/11

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/11 ÇED İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/11 ph Elektrokimyasal Metot SM 4500 H+ B Bulanıklık Nefhelometrik Metot SM 2130 B İletkenlik Elektrometrik Metot SM 2510 B Sıcaklık Elektrometrik Metot SM. 2550 B Amonyak/Amonyak

Detaylı

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014 Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru Enes KELEŞ Kasım / 2014 İÇİNDEKİLER Arıtma Çamuru Nedir? Arıtma Çamuru Nerede Oluşur? Arıtma Çamuru Çeşitleri Arıtma Çamuru Nerelerde Değerlendirilebilir? 1. Açık Alanda

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Sayı: 43986390-150.01/196 21/01/2015 Konu: Çevre İzin Belgesi OTO TRİM OTOMOTİV SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ DENİZLİ KÖYÜ ATATÜRK CAD. NO:172 GEBZE/KOCAELİ GEBZE / KOCAELİ İlgi: (a) 16/01/2014 tarihli

Detaylı

TEBLİĞ. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

TEBLİĞ. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ 10 Ekim 2012 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28437 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden: TEBLİĞ İÇME SUYU TEMİN EDİLEN AKİFER VE KAYNAKLARIN KORUMA ALANLARININ BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç,

Detaylı

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR?

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? Prof. Dr. METİN ATAMER Dr. EBRU ŞENEL ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ SÜT TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ Kaliteli süt üretimi için sağlanması gereken koşullar; Sağlıklı inek Özenli

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

VAHŞİ DEPOLAMA SAHALARININ ISLAHI

VAHŞİ DEPOLAMA SAHALARININ ISLAHI VAHŞİ DEPOLAMA SAHALARININ ISLAHI Vahşi mi? Atıkların gelişigüzel tabiata dökülmesiyle Koku kirliliği Yüzey suyu kirliliği Yeraltı suyu kirliliği Atıkların çevreye dağılması Kirliliğin, atıklardan beslenen

Detaylı

İnegöl OSB Müdürlüğü Atıksu Arıtma, Çamur Kurutma ve Kojenerasyon Tesisleri 6/3/2016 1

İnegöl OSB Müdürlüğü Atıksu Arıtma, Çamur Kurutma ve Kojenerasyon Tesisleri 6/3/2016 1 Atıksu Arıtma, Çamur Kurutma ve 6/3/2016 1 İnegöl İlçesinde Organize Sanayi Bölgesi Kurulması; Yüksek Planlama Kurulunun 19.12.1973 tarihli raporu ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 19.11.1973 tarihli

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/9

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/9 ÇED, İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/9 Düzenleme tarihi : 22.09.2011 Başlangıç tarihi : 22.09.2011 CO Tayini Elektrokimyasal hücre metodu TS ISO 12039 Emisyon (1),(2) CO 2 Tayini SO 2 Tayini NOx (NO+NO

Detaylı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı kullanılabilir. Çürütme öncesi ön yoğunlaştırıcı, çürütme sonrası

Detaylı