TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2010/10 http ://www.tek. org.tr

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2010/10 http ://www.tek. org.tr"

Transkript

1 TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2010/10 http ://www.tek. org.tr GELİŞMEKTE OLAN EKONOMİLERDE YENİDEN YAPILANMA STRATEJİSİ OLARAK ÖZELLEŞTİRME: TÜRKİYE ÖRNEĞİNİ REFERANS ALAN BİR DENEME Recep Kök, Orhan Çoban Kası, 2010

2 GELİŞMEKTE OLAN EKONOMİLERDE YENİDEN YAPILANMA STRATEJİSİ OLARAK ÖZELLEŞTİRME: TÜRKİYE ÖRNEĞİNİ REFERANS ALAN BİR DENEME Recep KÖK (İletişi Yazarı) Dokuz Eylül Üniversitesi İİBF İktisat Bölüü Orhan ÇOBAN Selçuk Üniversitesi İİBF İktisat Bölüü 1. Giriş II. Dünya Savaşı sonrası dönede Keynesyen politikaların da etkisiyle heen heen her ülkede kaunun ekonoi içerisindeki payında öneli artışlar görülüştür. Fakat 1970 li yıllarda yaşanan stagflasyon krizi ve bu krize bağlı olarak ortaya çıkan ekonoik sorunlar kaunun ekonoi içerisindeki rolünün sorgulanasına neden oluştur. Bu gelişeler son yılda dünyanın birçok bölgesinde/ülkesinde özelleştire politikalarını gündee getiriştir li yıllarda İngiltere de başlayan özelleştire tartışaları ve uygulaaları, 1990 lı yıllardan itibaren globalleşenin de etkisiyle birçok gelişiş ve gelişekte olan ülkede artan bir ive ile deva etektedir. Globalleşe süreci ülkeler açısından bir takı tehditleri ve fırsatları beraberinde getirirken ilgili ülkeleri yeni politika ve strateji arayışlarına da zorlaaktadır. Yine bu süreçte teknoloji devrii ni kontrol eden ülkelerin, refah doktrini adına güç doktrini ni tekelleştire ideali ile örtüştürek istedikleri bilinektedir. Bu konjonktür çerçevesinde küreselleşe süreci henüz taalanaış olakla birlikte gelişekte olan ülkeler açısından anlalı bir tehdit oluşturduğu iddiası tartışaya değer bulunduğu sürece refah doktrini ne yönelik yeni arayışlar sürdürülecek ve potansiyel yeni çözü önerileri anla kazanarak geliştirilebilecektir. Bu bağlada Türkiye nin 1980 li yıllarda başlattığı ekonoik dönüşü sürecine paralel bir yaklaşıla özelleştire politikalarını uygulaaya koyasının sanayileşe stratejisini hangi ölçüde desteklediği konusu Türkiye özelinde (açısından) hala öneini koruduğu kadar benzer ülkeleri de ilgilendirektedir. Gelinen noktada entelektüel seviyede bilisel alandaki görüş birliği daha çok serbest piyasa ve özel ülkiyet taraftarlarına doğru bir eğili gösterektedir. Ancak, bu konudaki tartışaların gelecek yıllarda da öneini koruyacağı düşüncesi bu çalışanın ana teasını oluşturaktadır. Özelleştire ülkelerin ekonoik gelişişlik düzeylerine göre farklı etkiler eydana getirektedir. Gelişekte olan ekonoilerde sürdürülebilir bir kalkına için tercih edilecek politikaların başında etkin bir özelleştire öngörülektedir. Zira yetersiz seraye birikiinden dolayı gelişekte olan ekonoilerde ihtiyaç duyulan serayenin tein edilesinde çeşitli zorluklarla karşılaşılaktadır. Bu ülkeler, IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası kurulardan kredi ve ali yardı şeklinde çeşitli finansal destekler alaktadırlar. Dolayısıyla adı geçen kuruların finansal destekleri genellikle ekonoik liberalleşe şesiyesi altında özelleştire eksenli politikaların yürürlüğe konulası şartına bağlaaktadırlar. Bu bağlada özelleştire, teel ekonoik sorunların çözülenesi

3 2 aacıyla gelişekte olan ülkelerde tercih edilen ve/veya uluslararası organizasyonlar tarafından bu ülkelere epoze edilen bir stratejiye dönüşüştür. Bu çalışada globalleşenin ortaya çıkardığı tehditler ve fırsatlar değerlendirilerek güç doktrininden refah doktrinine geçişin gelişekte olan ekonoilerle ilgili boyutu tartışaya açılacaktır. Ayrıca, özelleştire politikaları çerçevesinde popülist-volantarist ekonoi yönetiinden ekonoide katılıcı deokratikleşeye geçişin dinaikleri ortaya konulaktadır. Türkiye örneğinden hareketle politika yapıcılar açısından gelişekte olan ülkelere referans olabilecek bir regülasyon odelinin geliştirilesine yönelik teorik bir çerçeve ele alınacaktır. Kısaca burada özelleştire uygulaaları çerçevesinde yeni politika önerileri geliştirileye çalışılacaktır. 2. Gelişekte Olan Ekonoilerde Özelleştirenin Ekonoik Motivasyonları Birçok gelişiş ve gelişekte olan ekonoideki özelleştire deneyileri dikkate alındığında, özelleştire konusundaki tartışaların gelecek yıllarda da öneini koruyacağı, dolayısıyla net kayıp kazançların tartışılacağı bilinektedir li yıllarda IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası finans kurularının gelişekte olan ülkelere açtıkları kredilerin, 1980 li yılların başından itibaren anapara ve faizleri ile birlikte geri dönee riski ve giderek artan uluslararası fon fazlasına reel kaynak araa çabaları, özelleştire hareketlerinin uluslararası platfora taşınasına neden oluştur. Bu bağlada kaunun ekonoi içerisindeki payını azaltayı aaçlayan özelleştire uygulaalarını gelişekte olan ülkelere yaya aacıyla IMF ve Dünya Bankası gibi kuruluşların bünyesinde özel biriler oluşturuluştur. Bu tür birilerin faaliyetleri sonucunda IMF progralarının uygulanasına yönelik olarak üye ülkelerde devletçilik politikalarının sınırlandırılasını aaçlayan ekonoi prograları yürürlüğe konuluştur (Bös, 1986; Kök, 1995; Banerjee and Rondinelli, 2003). Söz konusu progralar çerçevesinde üye ülkelerin verilen ev ödevlerini yapıp-yapadıkları stand by anlaşalarıyla sürekli olarak denetleniş ve prograa uyan, yani ev ödevlerini iyi yapan ülkelere finansal destekler sağlanıştır. Literatürde (Vining and Boardan,1992; Creer, Marchand and Thisse, 1989; Zeckhauser and Horn, 1989; Peralan and Pestieau, 1988; Raaurti, 1987; Rau, 1986; Doberger and Piggott, 1986; Marchand, Pestieau and Tulkens,1984;) analizleri incelendiğinde özel işleteler kısa ve orta vadeli finansal göstergelerdeki (kârlılık vb. ) iyileşelerle değerlendirilirken KİT lerin teel aaç fonksiyonu gözden geçirilektedir. Niteki kau işletelerinin genel aacı toplu enfaatine olan sosyo-ekonoik aaçları gerçekleştirek ve net sosyal faydayı aksiize etektir. Ancak burada teel sorun, aaç ve hedeflerin açık ve seçik bir şekilde belirleniş olası kadar uygulaa sonuçlarının belirlenen hedeflerden nasıl, ne kadar ve neden saptığını belirleek de önelidir (Kök, 1995). Öte yandan, özelleştirenin gerekliliğini ortaya koyan ve sonuçlarını değerlendiren çok sayıda çalışa bulunaktadır (Megginson et al., 1994; D Souza and Megginson, 1999; Havrylyshyn and McGettigan, 1999; Djankov and Murrell, 2000, 2002; Megginson and Netter, 2001; Kök and Çoban, 2002; Boubakri et al., 2005; Çoban and Seçe, 2005). Bu bağlada genel olarak kau işletelerinin aynı alanda faaliyet gösteren özel sektör işletelerine göre daha az etkin oldukları sonucuna ulaşılakta ve ortaya çıkan etkinsizlik çeşitli nedenlerle ilişkilendirilektedir. Örneğin, kau işletelerinin aaçlarının çok yönlülüğü, ülkiyet şekli, piyasa yapısı, kau işletelerinin yönetiindeki yetersiz teşvikler, bürokratik ve politik çıkar ilişkilerinin hatırlanası yeterli sayılabilir (Boardan and Vining,

4 3 1989; Vickers and Yarrow, 1991; Laffont and Tirole, 1993; Kök, 1995; Shleifer, 1998; Havrylyshyn and McGettigan, 1999; Nellis, 1999, 2000; Djankov and Murrell, 2000, 2002; Shirley and Walsh, 2000; Sheshinski and Lopez-Calva, 2003). Neo-klasik iktisat teorisinde kausal seçi ve ülkiyet hakkı yaklaşıları ile açıklanan ülkiyet yapısı ile kaynak kullanı etkinliği arasındaki ilişki, özel ve kau sektörü arasında etkinlik farklılıklarına yol açan ülkiyetin doğasındaki değişikliklerle açıklanaktadır. Kau Tercihi ve Mülkiyet Hakları Teorisi de ülkiyet değişiinin daha büyük bir ekonoik artık yaratacağı ve kaynak tahsisini daha da iyileşeceği hipotezini refarans alaktadır. Böylece özel ülkiyet sürdürülebilir etkinlik olgusunun çekirdeğini oluşturaktadır. Niteki, KİT lerde kau ülkiyeti özelliğinden dolayı, gerekli teşvik ve ödüllendire ekanizalarının işleediği, dolayısıyla kau işletelerinin özel işleteler kadar etkin olaayacağı iddia edilektedir. Yine belli bir dönede bölüşüün ne şekilde gerçekleştirildiği, nasıl değiştirildiği ve bunda ülkiyet değişikliğinin hangi ölçüde etkili olduğu öne arz etektedir. Kausal seçi yaklaşıında ise kaynak kullanı etkinsizliğinin teel nedenlerinden biri, zayıf rekabet koşullarında çalışan bürokratik yapı ve doğrudan işletileeyen deneti ekanizalarıdır (Hayek, 1978). Ancak, ülkeler/sektörler üzerine yapılan apirik araştıraların bazılarında kau işletelerinin bazılarında ise özel işletelerin kaynak kullanı etkinliğinin daha yüksek olduğu görülüştür. Buradan hareketle ülkiyet biçii ile kaynak kullanı etkinliği arasında kurasal açıdan doğrudan bir bağlantının oladığı söylenebilir (Saygılı ve Tayaz, 1996: ; Barberis et al., 1996; Kole and Mulherin, 1997; Boubakri and Cosset, 1999; Lizal et al., 2000; Harper, 2002). Ayrıca literatürde kurusal yöneti konusunda genellikle içsel ve dışsal olak üzere iki türlü ekaniza dikkate alınaktadır. İçsel ekanizalar firanın organizasyonel yapısını ve sahiplik yapısını içerirken, dışsal ekanizalar yasal ve kurusal sistein yanısıra seraye piyasalarının izlenesini içerektedir. Boycko et al., (1996), kau firalarının göreceli etkinsizliğini ve özelleştire sonrası etkinliğin artırılasını açıklayan bir odel geliştiriştir. Buna göre, devletin ekonoi içerisindeki kontrolünün azaltılası firaların perforansının artasına ve sonuçta daha yüksek kazançların ortaya çıkasına ikan sağlaaktadır. Diğer taraftan ekonoide yabancı yatırıcıların sayısının artası halinde yeni özelleştirilen firaların özelleştire sonrası perforansları etkilenektedir. Çünkü, yabancı yatırıcılar genellikle yeni özelleştirilen firalara yeni fonlar tein etekte, şirketin tanıtıında yeni açılılar yaratakta ve yöneticilerin eylelerini sıkı bir şekilde denetleektedir. Bu nedenle yabancı sahipliği ile özelleştire sonrası perforansın iyileştirilesi arasında pozitif bir ilişki kurulaktadır. İçsel izlee ekanizası ise yöneti kurulu ve tepe yöneticisi gibi firanın organizasyonel yapısı ile ilgilidir. KİT lerin perforansının düşüklüğü, tayinle gelen üyelerin ve yöneticilerin düşük vasıflı olalarıyla açıklanaktadır. Kaldı ki kurusal yöneti ekanizaları etkin bir şekilde işleeyen gelişekte olan ekonoilerde niteliksiz yöneticilerden dolayı denetlee/izlee ekanizaları kurulaaakta ve kar aksiizasyonuyla hiç bir ilgisi olayan aaçlar dikkate alınaktadır (Boycko et al., 1996). Gelişekte olan ekonoilerde kau işletelerinin göreceli olarak daha az etkin olalarının nedenlerinden birisi de piyasa yapısının kaynak kullanıına etkisidir. Bazı iktisatçılar firalardaki teknik etkinliği, piyasaların rekabetçi yapısıyla ilişkilendirekte ve tekelci konudaki firalarda etkinliğin sağlanaayacağını iddia etektedirler. Küresel rekabette artı kata değer elde etek isteyen sektör veya firalarda kaynak kullanı etkinliğinin artırılası, özelleştirenin tekelci bir piyasa yapısına yol açaasına bağlıdır (Kök, 1995: 22 27). Kaunun ekonoideki ağırlığının açıklanasında haki güç kavraı ön plana çıkaktadır. Özellikle yasal düzenleelere bağlı olarak oluşuş onopolistik

5 4 piyasa yapılarında, haki güç ile onopolistik güç kavraları aynı anlaa gelektedir. Monopol gücü elde eden iktisadi karar birii (ajan) onopol gücün sahibinin kau sektörü olası halinde haki güç olarak kau-, piyasanın regülasyonu yerine kendi regülasyonunu epoze eden fira niteliği kazanaktadır. Haki veya onopol güç, rakip veya potansiyel olarak rakip olabilecek firaların piyasaya girişini engelleyebilekte, hali hazırdaki rakipleri piyasayı terk eteye zorlayabilekte ve yeni teknolojilerin yayılasını ve kullanıını zorlaştırabilektedir. Bu ve benzeri stratejiler he rekabeti he de kaynak kullanı etkinliğini azaltıcı bir takı iktisadi yansıaları ortaya çıkaktadır (Estache, 2001: 100). Bu nedenle rekabet ortaının iyileştirilerek rekabetin artırılasının yanısıra, gücün kötüye kullanıının engellenesine yönelik anti-onopol yasalarının yürürlüğe konulası ve piyasa ekanizasını etkinsizleştirecek oluşuların önüne geçilesi için bir takı çözü önerileri geliştirilelidir. Son zaanlarda iktisat literatüründe üzerinde önele durulan konulardan birisi haline gelen ve öncülüğünü Stigler, Posner ve Peltzan ın yaptığı Regülasyon Teorisi çerçevesinde şekillenen regülasyon olgusu, özellikle gelişekte olan ülkelerde özelleştire eksenli tartışaların odağına yerleşektedir. Çünkü, kaynak kullanı etkinliğini artıran rekabet gücünün iyileşesine yol açan bir politika aracı olarak değerlendirilektedir. Burada konsept olarak rekabet gücünden ne anlaşılaktadır? Bu konu çalışaız açısından büyük bir öne arzettiği için gelişiş ve gelişekte olan ülke ayırıından hareketle ele alınasında yarar vardır. Özellikle küresel ve ulusal rekabet gücü kavralarının iyi irdelenesi ve yüklenen anla çerçevesinde özelleştire olgusu ile ilşkilendirilesinde yarar vardır: Niteki literatürde (Banterle, 2005; Budd and Hırıs,2004 ; Fleing,1999; Kıtson, Martin and Tyler, 2004 ; Sachwald, 2000 ;Depperu and Cerrato, 2002; Henricsson,Ericsson, Flanagan, and Jewll, 2004; Cockburn, Siggel, Coulibaly and Vezina,1998 ; Begg,1999; Krugan,1994; Porter,1990; Reinert 1994); çoksayıda tartışa bulunaktadır. Haatoja ve Okkonen (2004) e göre rekabet üstünlüğünün çok yönlü olarak ele alınası gerekektedir. Örneğin, ulusal rekabet gücü kavraını eleştiren Krugan (1994) bu kavraın tehlikeli ölçüde sabit bir fikir olduğu tezini savunaktadır. Ona göre ulusal rekabet gücü kavraından hareketle yurtiçi politikalar çarpıtılakta, uluslar arası ekonoik siste tehdit edilektedir. Krugan ülkelerin ekonoik geleceğinin dünya pazarlarındaki başarıları ile belirleneceği hipotezine karşı çıkaktadır. Çünkü, ülkelerin dünya ile ticareti firaların birbirleriyle olan ticari rekabetinden farklıdır. Ülkeler firalar gibi birbirlerinin rakipleri değildir. Rekabet gücünün bir anlaı var ise bunu fira üzerinden küresel ölçekteki rekabet gücü ile göreli verililik ölçütüne bağlı olarak açıklaak gerekir. Zira ülkelerin rekabet düzeyi göreli verililik artışı ile değil, ülkelerin yurt içi verililik artışı ile ölçülelidir. Krugan ın bu yaklaşıı özünden saptırıldığında, ulusal rekabet gücünü yükselte politikaları sadece gürük koruacılığı ve ticaret savaşlarına neden olacağı için erkantiliz kuzu postuna giriş olacaktır (Krugan, 1994; Begg,1999) Bu bağlada ulusların firalardan farklı olduğunu belirten Mc Fedridge (1995) ulusal ekonoinin perforansına yönelik aaçlar ile kau politikalarının ekonoik aaçları açısından ortaya çıkan ulusal rekabet gücünün, rekabet gücü kavraı ile özdeş oladığını savunaktadır. Niteki küresel rekabet gücünü analiz eden Krugan ın verililik teelinden hareketle ortaya koyduğu yaklaşıı Birleşiş Milletler yaklaşııyla uyuludur. Buna göre uluslararası rekabet gücünde sadece dış ticaret dikkate alınaakta aynı derece de yatırılar, teknolojik değişe ve ilerleeler, dolayısıyla insan kaynaklarındaki dinaik gelişe ele alınaktadır. Bu bağlada ulusal düzeyde rekabet gücünü anlasız sayan Krugan ı Porter da (1990) destekleekte, rekabet gücünün teelde endüstri ve fira ölçeğinde analiz edilesi gerektiğini savunaktadır. Ancak alternatif bir yaklaşı sergileyen

6 5 Reinert e (1994) göre bir ulusu belli bir anda endüstri ve fira düzeyindeki verililik ve etkinlik ölçütleri her zaan o ulusun halkının refah göstergesi olarak değerlendirileez. Yani ulusal rekabet gücü zayıf bir ülke, fira ölçeğinde yüksek bir rekabet gücüne sahip olabilir. Niteki, Neoklasik retorikten bakıldığında üreti teknolojisindeki gelişe verililiği artırdığı ve fiyatları düşürdüğü için refah artabilir. Burada piyasalar hakkında ükeel bilgiye sahip olunduğu, ölçeğe göre sabit getiri ve faktör fiyatlarının eşitlenesi gerektiği varsayıları altında analiz edilen ulusal rekabet gücü anlasız hale gelebilir. Küresel ölçekte ise göreli ve utlak seviyede verililikteki artışın yanı sıra verililik seviyelerindeki hızlı değişeler ve yaratılan ilave faktör gelirlerinin, dolayısıyla ortaya çıkan küresel endüstri rantının ülke içinde kalasını sağlayacak politikaların geliştirilesi ulusal rekabet gücü kavraına anlalılık kazandıracaktır. Çünkü küresel rekabet gücünün arka planında eksik rekabet olgusu hükü sürektedir. Teelde eksik rekabet koşullarıyla açıklanan faktör fiyatlarındaki eşitsizlik ulusal rekabet gücünü azaltaktadır. Bu çerçevede ulusal firaların ikro düzeyde verili ve etkin olaları her zaan ulusal rekabet gücünün artasına neden olaz. Çünkü teknolojik gelişeler faktör sahiplerinin (yerleşik ülkedeki) refah gelirlerini artıraktan ziyade ürün fiyatlarını düşürüyor ise verililik artışının yarattığı aliyet düşüşü, ulus ötesindeki tüketici kitlelere transfer ediliş olacaktır. Dolayısıyla endüstri/fira ile sınırlı ve içerikli verililik etkinlik artışları tek başına ulusal rekabet gücünü açıklaaya yetez. Bize göre de ulusal rekabet gücünün nispi yüksekliği, bir çok alanda göreli ve utlak verililikteki artışın yanı sıra bilgi ekonoileri orjinli, eksik rekabet ve piyasa rantlarından oluşan ölçek ekonoilerinin doğurduğu yüksek kalitedeki iktisadi faaliyetleri (high quality activity) kontrol eden politikalar oluşturanın gerekliliği ile açıklanabilir. Küresel rekabet gücünün başarılabilesi alt koşul olan ulusal rekabet gücünün başarılasına bağlıdır. Bu bağlada ülke kaynaklarının topyekün etkin ve verili kullanılasına yönelik bölüşüle uyulu yaklaşı veya daha dar kapsalı uygulanabilir odellerin geliştirilesi ihtiyacı öneini koruaktadır. 3. Dünya da ve Türkiye de Özelleştire Deneyileri 1970 li yıllardan itibaren birçok ülkede devletin ekonoi içerisindeki fonksiyonları sorgulanaya başlanıştır. O dönelerde telekoünikasyon, posta hizetleri, elektrik ve gaz hizetlerinin yanısıra havayolu ve deiryolu taşıacılığı gibi hizetler kau sektörünce sağlanaktaydı. Bu tartışalar çerçevesinde kii politikacılar stratejik olarak nitelendirdikleri alanlarda devletin faaliyetlerine deva etesi gerektiğine inanaktaydılar. Bu tartışaların yaşanırken 1979 yılında İngiltere de büyük bir halk desteği ile Thatcher hüküeti iktidara geliştir. Thatcher hüküeti başlangıçta büyük çaplı bir özelleştire prograına girişeiş olakla birlikte özelleştireyi teel bir ekonoi politikası olarak beniseiştir.

7 6 Yine dönein Alanya sında da Adenauer hüküeti savaş sonrası dönein ideolojik otivasyonuna sahip büyük çaplı denationalization 1 prograını yürürlüğe koyuştur. Bu progra çerçevesinde 1961 yılında Volkswagen deki kau payının öneli bir kısı küçük yatırıcılara devrediliştir. Thatcher hüküeti denationalization yerine Peter Drucker tarafından literatüre katılan privatization kavraını tercih etiştir (Yergin and Stanislaw, 1998, 114). He Thatcher hüküetinin he de Adenauer hüküetinin özelleştire prograları dikkate alındığında aaçların benzerlikleri göze çarpaktadır (Price Waterhouse, 1989a, b). Bu aaçların yanısıra Thatcher hüküetinin ikincil bir aacı ise özelleştire eksenli hüküet politikaları vasıtasıyla ulusal seraye piyasalarının geliştirilesi teel hedef olarak beniseniştir. İngiltere de uygulanan özelleştire prograının bekleneyen başarısının bir sonucu olarak diğer batılı ülkelerde de iktisadi ve siyasi politikaların özü olarak özelleştire politikaları yürürlüğe konuluştur. Bu ülkelerde de kau işletelerindeki kauya ait paylar halka arz edileye başlanıştır yılında Fransa da Jacques Chirac hüküeti özelleştire uygulaalarına başlaış ve henüz 1998 yılı biteden kauya ait 22 şirketi yaklaşık 12 ilyar dolara özelleştiriştir. Sonraki dönede sosyalist hüküetlerin iktidara gelesiyle birlikte satışlardan bazıları durduruluş ve elden çıkarılan firalardan bazıları kaulaştırılıştır yılının başlarında Balladur hüküetinin işbaşına gelesiyle birlikte yeni ve daha büyük çaplı bir özelleştire prograı yürürlüğe konuluştur. Bu dönede Fransa nın 2 en büyük özelleştiresi yapılış; 1997 yılı Eki inde France Teleco un 7,1 ilyar dolarlık, 1998 yılı Kası ında da yine aynı şirketin 10,5 ilyar dolarlık hissesi halka arz ediliştir (Megginson and Netter, 2001). Diğer öneli Avrupa ülkelerinden İtalya, Alanya ve İspanya da da 1990 lı yıllarda büyük çaplı özelleştire prograları yürürlüğe konuştur. Özelleştire uygulaaları 1980 li yılların sonlarına doğru Pasifik bölgesine yayılaya başlaıştır. Özellikle Japonya da az sayıda olakla birlikte çok büyük çaplı özelleştire uygulaaları gerçekleştiriliştir. Örneğin Şubat 1987 ile Ocak 1988 döneinde Nippon Telgraf ve Telefon un yaklaşık 80 ilyar dolarlık hissesi halka arz ediliş ve sadece Kası 1987 de 40.3 ilyar dolarlık satış gerçekleştiriliştir. Bu, özelleştire tarihinde yapılış olan en büyük halka arzdır (Megginson and Netter, 2001). Diğer taraftan Asya da hüküetler kau işletelerinin satışı hususunda fırsatçı bir yaklaşı tercih etişler, piyasa koşullarını daha cazip hale getirek için büyük şirketleri parça parça satışlardır. Fakat sözkonusu işletelerin çok sayıda sosyal refah yükülülükleri bulunasından dolayı, Çin hüküeti devletin ekonoideki rolünü ciddi şekilde azaltacak böyle bir özelleştire prograını uygulaaya koyada zorlanıştır (Bai et al., 1997; Lin et al., 1998; Lin, 2000). 1 Denationalization, kau sektörüne ait bir endüstrinin hisse senetlerinin enkul kıyetler borsasında halka ve başka kuruluşlara satılarak özelleştirilesi şeklinde tanılanaktadır.

8 7 Özelleştire konusunda kendine özgü bir yere sahip diğer Asya ülkesi ise Hindistan dır. Hindistan 1991 yılında itibaren liberalleşe prograını ve ekonoik reforları yürürlüğe koyuş ve bağısızlığının 44. yılında devletin öncülüğünde bir iktisadi kalkına odeli beniseiştir. Latin Aerika ülkelerinde de geniş kapsalı özelleştireler yapılıştır. Özellikle Şili nin özelleştire prograı oldukça dikkate değerdir yılında Telefonos de Chile özelleştiriliştir. Bu özelleştire uygulaasında ilk defa batılı seraye piyasaları kullanılış ve işletenin payları ABD li yatırıcılara satılıştır. Bu uygulaa gelişekte olan ülkelere örnek olası açısından öneli bir açılı sağlaıştır. Diğer bir Latin Aerika ülkesi olan Meksika nın özelleştire prograı da oldukça kapsalıdır. Müdahaleci bir ekonoik sistee sahip bu ülkede özelleştire prograı sayesinde ekonoi içerisinde devletin rolü öneli ölçüde azaltılıştır yılında Meksika da GDP nin %14 ü ve sabit seraye yatırılarının %38 i kauya ait işleteler tarafından gerçekleştirilekteydi. Bu bağlada GDP nin yaklaşık %12,7 si net transferler ve sübvansiyonlardan oluşaktaydı (La Porta and López-de-Silanes, 1999). Özelleştire uygulaaları çerçevesinde 1992 yılı Haziran ayına kadar kauya ait 1200 işletenin 361 i özelleştiriliş ve sübvansiyonların heen heen taaı uygulaadan kaldırılıştır. Bolivya ve Brezilya gibi diğer Latin Aerika ülkelerinde de öneli özelleştire uygulaaları yürürlüğe konuştur. Örneğin Bolivya nın yenilikçi aktifleştire (capitalization) projesi çok büyük etki yaratıştır. Buna karşın bölgedeki en öneli ve kapsalı özelleştire prograı Brezilya tarafından uygulanış; çok ciddi uhalefete rağen Cardoso hüküeti birkaç büyük kau işletesinin satışını gerçekleştiriştir. Bu şirketlerden ikisi 1997 yılında özelleştirilen Copanhia Vale do Rio Doce (CVRD) ve 1998 yılında özelleştirilen Telebras tır (Megginson and Netter, 2001). Sahra-altı (Sub-Saharan) Afrika ülkelerinde ise özelleştire oldukça gizli yapılan bir iktisat politikasıdır. Bazı ülklerde kauya ait işletelerin elden çıkarılası gerektiği dile getirilekte, ancak özelleştirenin sonuçlarına yönelik genel bir inanç oluşaıştır. Örneğin Nijerya da kauya ait işletelerin satışı birçok kez gündee gelekle birlikte sadece küçük çaplı özelleştireler yapılabiliştir (Jones et al., 1999). Kısacası bu ülkelerde özelleştire uygulaalarında başarılı olunaaıştır. Özelleştire progralarının uygulaaya konduğu öneli bölgelerden birisi de Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerini de kapsayan eski Sovyet-bloku ülkeleridir. Bu ülkelerde piyasa ekonoisine geçişin, daha geniş anlada ekonoik dönüşü çabalarının bir parçası olarak özelleştire politikaları yürürlüğe konuluştur. Bu süreçte çok çetin tartışalar yaşanış ve politik tercihler öneli ölçüde sınırlandırılıştır. Özellikle eski elitler ve yöneti üzerinde söz sahibi olan kesiler çeşitli yollarla elden çıkarılan bu şirketlerin hisselerini ele geçirişlerdir. Sonuçta özelleştireden beklenen pozitif anladaki net etkiler yaratılaaış ve uygulaalar genellikle hayal kırıklığıyla sonuçlanıştır. Tü bu olusuzluklara rağen farklı bölgelerde hüküetler çok hızlı ve başarılı özelleştireler gerçekleştirişler; kauya ait işletelerin satışını çekici hale getirerek, öneli gelirler elde etişlerdir. Gelişekte olan ekonoilerde özelleştire uygulaalarının değerlendirilesinde özelleştireden elde edilen gelirlerin öneli bir yeri bulunaktadır. Bu ülkelerde döneine ait özelleştire gelirleri Şekil-1 deki gibidir. Şekil- 1: Bölgelere Göre Gelişekte Olan Ülkelerin Özelleştire Gelirleri: ($US billions)

9 East Asia & Pacific 28 Europe & Central Asia Latin Aerica & Caribbean 16 Middle East & North Africa 12 8 South Asia 4 Sub-Saharan Africa Kaynak:http://www.privatization.org/database/trendsandstatistics.htl Gelişekte olan ülkelerde 1990 yılında yaklaşık 12 ilyar dolarlık özelleştire yapılırken, bunun yaklaşık 11 ilyar dolarlık bölüü Latin Aerika&Caribbean bölgesinde gerçekleştiriliştir. Bu ülkelerde özelleştire gelirleri 1997 yılına kadar sürekli olarak artış ve 1997 yılında 65 ilyar dolarla en yüksek düzeye ulaşıştır yılında baş gösteren Asya Krizinin de etkisiyle 1998 yılından itibaren özelleştire gelirleri azalaya başlaıştır yılından itibaren yeniden artış trendine giren özelleştire gelirleri 2005 yılında yaklaşık 57 ilyar dolar olarak gerçekleşiştir li yıllara kadar en yüksek özelleştire gelirini Latin Aerika&Caribbean bölgesindeki ülkeler elde ederken, 2000 li yıllardan itibaren Avrupa&Orta Asya bölgesi ülkeleri özelleştire gelirlerinde üstünlüğü ele geçirişlerdir (Şekil-1). Yüksek gelirli/sanayileşiş ülke ekonoilerinde KİT lerin rolü her geçen gün azalış; 1984 yılında GDP içerisinde %8,5 olan payları 1991 yılında %6 ya düşüştür. Bu oran günüüzde %5 düzeylerindedir (Jaes Schitz, 1996; Bernado Bortolotti, Marcella Fantini, and Doenico Siniscalco, 1999a, Mahboobi, 2000; Eytan Sheshinski and Luis Felipe Lopez-Calva, 2003). Düşük gelirli ülkelerde kau işletelerinin ekonoi içerisindeki paylarındaki azala yüksek gelirli ülkelere göre daha hızlıdır. Bu ülkelerde özelleştire uygulaalarının başladığı dönede KİT lerin GDP içerisinde payı yaklaşık %16 düzeylerinde iken 1995 yılında %7 ye düşüştür. Bu oran günüüzde %5 düzeyindedir. Diğer taraftan orta gelirli ülkelerde de özelleştire uygulaalarına bağlı olarak 1990 lı yıllardan itibaren kaunun ekonoi içerisindeki payı anlalı bir şekilde azalıştır. Üst-orta ve düşük gelir gruplarına sahip erkezi ve Doğu Avrupa nın geçiş ekonoilerinde ise başlangıçta oldukça yüksek olan kau ülkiyetinin payı özelleştire uygulaalarıyla birlikte azalaya başlaıştır (Megginson & Netter, 2001). Gelişekte olan birçok ülkede genellikle büyük iktarlarda ilk yatırı gerektiren ve dolayısıyla sabit aliyetleri yüksek olan endüstrilerde üreti kau tarafından yapılaktadır. Bu endüstrilerde üretilen al ve hizetler tüketicilere KİT ler aracılığıyla devlet tekeli olarak sunulaktadır. Bu piyasalarda devlet tekeli oluşturulasının ardında yatan teel ekonoik neden doğal tekel olakla birlikte; özel kesiin yeterli seraye birikiine sahip olaası, kalkına için gerekli olan altyapı hizetlerinin sürekli ve güvenilir bir şekilde sanayinin hizetine sunulaaası, diğer sektörlerle bu tür hizetler arasında taalayıcı ilişkilerin

10 9 oluşaaası gibi çeşitli ekonoik nedenler de bulunaktadır. Mal ve hizetlerin piyasaya KİT ler tarafından sunulduğu ülkelerde fiyatlar ya hüküetler tarafından ya da kendisine verilen sosyal aaçlar doğrultusunda KİT yönetii tarafından belirlenektedir (Çakal, 1996: 15-17). Türkiye de de 1930 lu yıllardan itibaren özel bir önele kurulaşış olan KİT lerin genel ekonoi içindeki yeri, zaan zaan tartışılakla birlikte 1980 li yıllardan itibaren özellikle Neo-liberal politikaların ağırlık kazanasından dolayı kau işletelerinin özel işletelere göre kaynaklarını etkin kullanaadıkları görüşü işleneye başlaıştır. Genel aaçlar doğrultusunda Türkiye de özelleştire konusunda ilk yasal düzenlee tarih ve 2983 sayılı Kanunla yapılıştır. Bu kanun ile özelleştirenin kurusal ekanizası oluşturuluştur. Sonraki dönelerde özelleştire sürecinden beklenen hedeflere ulaşada karşılaşılan güçlüklerin giderilesi aacıyla çok sayıda yasal düzenlee yapılıştır 2. Bu çabaların bir sonucu olarak 27 Kası 1994 tarihinde 4046 sayılı Özelleştire Kanunu yürürlüğe konuluştur. Çeşitli nedenlerle Türkiye de özelleştire uygulaalarından arzulanan sonuçlar elde edileeiştir. Şekil-2 de de görüldüğü üzere döneinde özelleştireden elde edilen gelirler sadece 3,6 ilyar dolar civarındadır. Son yıllarda IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası finans kurularının da baskısıyla özelleştire süreci hızlandırılış ve döneinde yaklaşık 22 ilyar dolarlık özelleştire yapılıştır. Şekil- 2: Türkiye de Özelleştire Gelirleri ( ; Milyon Dolar) döneinde Türkiye de yapılan özelleştirelerde blok satış, halka satış, tesis ve varlık satışı, İMKB de satış, yarı kalan tesis satışı ve bedelli devir olak üzere 6 yönteden yararlanılıştır. Bu dönede elde edilen yaklaşık 30 ilyar dolarlık özelleştire gelirinin % 61 i blok satış, % 17 si halka arz, %16 sı tesis ve varlık satışı, % 4 ü İMKB de satış ve % 2 si ise bedelli devir yönteiyle gerçekleştiriliştir (ÖİB, 2007). 2 Söz konusu yasal düzenleelere ilişkin olarak bakınız; Kilci, 1994.

11 10 4. KİT-Özelleştire Bileşii Bir Regülasyon Yaklaşıı: İkinci Eniyi Teorei Teelli Refah Modeli Küresel ölçekte rekabet gücü ele alınırken, fira ve endüstrileri tesil eden çok uluslu şirketlerin teel bir karar alıcı olarak ön plana çıktığı; ulusal politika yapıcısı olan hüküetlerin ise ikincil derecede karar ala biriine indirgendiği bilinektedir. Dolayısıyla küresel iktisadi düzen ulusal iktisadi düzene göre sosyal içerikten yoksunlaşakta, küresel gelir dağılıı daha da bozulakta ve Walras ın ahlaki etkinlik kavraı giderek anlasızlaşaktadır. Yukarıda Türkiye örneğini de kapsayan bazı ülkelerin kalkına sürecinde öneli bir yer tutan KİT yapılanası ve kausal ülkiyetin özel ülkiyete transfer sistei değerlendirilip özelleştire uygulaalarının sonuçları kısaca açıklanaya çalışıldığında fira ve endüstrilere yönelik rekabet gücü kazandıra argüanları ikro; ulusal rekabet gücüne yönelik argüanlar ise akro politikalar içerdiği için Krugan ve Reinert yaklaşılarının bileşkesi olan bir regülasyon odeli tarafıızdan kuruluş ve aşagıda sunuluştur. Böyle bir odel sınaasına duyulan gereklilik şu şekilde açıklanabilir: Krugan ve Reinert ın rekabet gücü kavraını açıklarken vurgu yaptıkları akro referansların ikro referanslara göre zayıf olduğu tezi; bir kaynak tahsisi yaklaşıını öngörektedir. Bu çalışanın teel aacı, ulusal rekabet gücüne erişi odaklı bir odel kuraktır. Bu odel, etkinlik ölçütünü gereklilik koşulu sayakta ve artan verililikten hareketle halkın yaşa kalitesiyle eşanlı örtüştüreyi öngörektedir. Ancak bu duruda uluslararası ticaret perforansındaki yükseliş küresel rekabet gücünün dinaiği olarak kabul görebilir ve odeliiz açısından yeterlilik koşuluyla örtüşebilir Bir Deregülasyon Aracı Olarak Özelleştire Önce, küresel rekabet ortaının oluşturulası ve artırılasının yanısıra kau ülkiyetindeki firaların da sürdürülebilir regülasyon ve rekabet gücü kazanasına yönelik bir rekabet politikası olarak tanılanan özelleştire, kaunun regülasyon alanlarının piyasalar ve firalar lehine daraltılası anlaına gelektedir. Buradaki özelleştire eksenli teel varsayı, kau firalarının kendilerine rekabet üstünlüğü sağlayabilecek sürdürülebilir bir regülasyon gücü kazanaayacağı ve bu doğrultuda kau firalarının girişicilikten yoksun, yaratıcı ve işbirlikçi olayan, teknolojik gelişelere adapte olaayan ve pazarlık gücü kazanaayan bir yapılanaya sürükleneceğidir. Kau firalarının regülasyon yeteneğinden ahru olası, doğal olarak bu firalarla etkileşide bulunan diğer firaların da regülasyon alanlarını daraltakta ve güçlerini optial ölçüde kullanalarını engelleekte veya geciktirektedir. Bu bağlada özelleştire sadece kau firaları açısından değil, aynı zaanda diğer firaların regülasyon alanlarının ve regülasyon güçlerinin de optiize edilesi açısından büyük öne arz etektedir (Kök ve Çoban, 2002; Türkkan, 2001: 235): Özetle, kaunun kendi regülasyon alanlarını daraltak aacıyla uygulaaya konan özelleştire eksenli politikalarda, ediniliş ve yaşanılış tecrübelerden yararlanılası gerekektedir. Bu alanda Türkiye de yaşanan gelişeler, kaunun ciddi bir iç ve dış baskı olaksızın kendi regülasyon ve etkinlik alanlarını daralta konusunda istekli davranayacağını gösterektedir. Kaynak kullanı sürecine yönelik yetersizlikler giderek artan istikrarsızlığa; artan istikrarsızlık, aka ve euriyetlerin bölüşüünü içine alan artan suistiallere yol açtığı

12 11 içindir ki; yöneteeyen deokrasilerde ortaya çıkan kötü yönetiler, iyi yönetileri barındıraaktadır (kovaktadır). Ortaya çıkan bu döngüsel durudan dolayı ekonoi politikası düzenleelerinin de kausal bir al olduğunu düşünürsek; kausal allara ilişkin rekabetçi regülasyon odeli oluşturanın önei daha da belirginleşektedir (Ayrıntılı bilgi için bakınız: Kök, 1995: ). Bu çerçevede izleyen bölüde Türkiye örneğinden hareketle gelişekte olan ülkelere referans olabilecek bir regülasyon odelinin geliştirilesine yönelik teorik bir çerçeve ele alınacaktır İkinci Eniyi Teorei Teelli Refah Modeli: Eko-Deokratik Uzlaşı Yaklaşıı İktisat öğretisinin teel aacı, tatin edici bir refah seviyesinin sınırlı ikanlarla nasıl sağlanacağını açıklayan üreti-bölüşü ve güvenlik teelli bir ahenk ekanizasını analiz etektir. Burada EKO- DEMOKRATİK UZLAŞI Analizinin odağına yerleştirilen ahenk kavraından, bireyin kişisel enfaatleri ile toplu ve topluu tesil eden devletin teel enfaatleri arasındaki iradi bir uzlaşa kastedilekte ve burada dinaik etkinlik ölçütü refarans alınaktadır. Ulusal kaynakların asli sahibi olan kararalıcı bireyler, kaynakların kullanıına izin veren iradenin tesilcisi olduklarına göre faktör donatı ile çıktının(üretiin) sağladığı yararın sürdürülebilir bir denge analizine esas olası için güvenlik teelli bir bölüşü odelinin varlğına inanalı ve bu inancı iradi karar ekanizasına (politik süreç) bağlı olarak test ete gücüne sahip olalıdır. Bu çerçevede özel teşebbüsün teel aaç fonksiyonu olan aksiu kar sağlaa aacı ile KİT'lerin teel aaç fonksiyonu olan net sosyal fayda yarata aacını kesiştiği KİT-Özelleştire Bileşili Bir Regülasyon Yaklaşıı geliştirilebilinir. Buna göre; Özel teşebbüsün aaç fonksiyonu: Max. Kar = Topla Gelir - Topla Maliyet KİT'in aaç fonksiyonu: Max. Net Sosyal Fayda=Top. Gelir - Top. Maliyet ± Dışsallıklar + Tüketici Fazlası Burada bağısız değişkenlerden özellikle ± dışsallıkların kapsaı üzerinde durak ve bu kavraı kısaca irdeleek faydalı olacaktır. "Dışsallık, bir ekonoik ajanın (birey veya fira), bir diğer ekonoik ajanın üreti, gelir, boş zaan, servet veya refahı üzerindeki bir tür olulu (positive externalities) veya olusuz (negative externalities) etkisi olarak bilinir". Dışsallıkla sisteli bir şekilde ilgilenen ilk iktisatçı 1912 de A.C Pigou oluştur. Pigou'ya göre, negatif dışsallıklar veri iken ta rekabet piyasalarında bile Pareto-tipi (I.tip) refah aksiize edileeektedir. Bilindiği şekliyle übadelede etkinlik koşulunun sağlandığı iki tüketicili, iki allı bir ekonoi tasarlayalı. Buna göre iki taraf için avantajlı ticaretin sona erdiği bir duru veri iken allar kişiler arasında yeniden dağıtılsa(tahsis edilse) en az bir kişinin duruunu kötüleştireksizin diğerinin duruunu iyileştirenin ükün oladığı hal etkin tahsis olarak tanılanaktadır. Burada tüketide dışsallıklar hesaba katıladığı ve her kişinin tatini kendi tercihine bağlı olduğu sürece aşağıdaki şekilde verilen hipotetik olarak tanılanış Wo,W1, W gibi rekabetçi her denge aynı zaanda Pareto optial bir dağılı süreci olarak kabul edilir. Bu daraltılış tesili ekonoide tüketiciler arasında gelir dağılıı çok kötü oluş olsa (fiili duru); hüküetin daha adil bir gelir dağılıı politikasına işlerlik kazandırabilek için başlangıç donanıına ( eko- deokratik uzlaşı yaklaşıı çerçevesinde) üdahale ettiği varsayılırsa, piyasalar yeni bir denge sürecine bağlı olarak rekabetçi denge noktalarından uzak bir noktada ( iniize edilecek bir sapa ile örneğin şekilde W 2) dengeye gelebilecektir. Bu duru second theore of welfare econoıics olarak tanılanır (Ruffin,1992). Bu üdahalenin şidi de ekonoinin arz yönüyle faktör donanıını etkileyecek biçiiyle yapıldığını düşüneli. Dolayısıyla ekonoide arz yönlü olarak kaynaklar özel

13 12 sektörden kau sektörüne doğru yönlendirilebileceği gibi bunun tersi de ükündür. Niteki 1960' lı yıllarda Ronald Coase, geçişi gözleleenin öneine işaret etiş ve devletin etkin politikalarına bağlı olarak, sosyal refahın artacağını savunan Pigou'nun tezini zınen kabul ederken; çoğu zaan yöneti aliyetinin, iktisadi etkinsizliği eliine etekten sağlanan kazancı aşacağını savunuştur. Coase ın yaklaşıı günüüzde rekabetçi regülasyon odeline dönüştürülebilirse; yani devlet özel refah allarının üretiine ilişkin ülkiyet haklarını özel sektöre devrederek, basit anlada rekabetteki belirsizliği ortadan kaldırırsa, devlet üdahalesi en aza indirgenerek etkinlik başarılabilir ve negatif dışsallık probleinin üstesinden gelinebilir. Örneğin, negatif dışsallık söz konusu olduğunda, bu olusuzluğu yaratan üreti faktörüne veya nihai tüketi alına uygun bir vergi konularak, ya da insan kaynaklarını değerlendire sürecinde popülizi sıfırlayan bir personel istihdaı yasayla düzenlenerek optiallik şartı sağlanabilir. Burada, konan verginin ölçüsü en az negatif dışsallığın parasal değerine (sosyal aliyetine) eşit olalıdır; istihda politikası ise teknik ilerleeyi azai kılan bir nora dönüştürülelidir. Yine, pozitif dışsallıkların sağladığı kazançlar sübvansiyon niteliğinde olduğu için net sosyal faydayı gözeten bir olgu olarak algılanaktadır. Zira, net sosyal fayda azaileştirilesinin KİT'lerce teel aaç edinilesinin ana nedeni, Pareto nun İkinci Eniyi Teoriini referans alan iktisadi odellere işlerlik kazandıraktır. Şayet, KİT esprisine uygun aaç fonksiyonu ile rekabetçi özel sektörün eksik rekabet koşullu, giderek tekelleşen aaç fonksiyonunu birlikte değerlendirilip; NSF > KİT Kârı < Monopolcü Kâr kısıtını sağlayacak şekilde ele alınırsa; KİT'lerin ortaya çıkışını zorunlu kılan siyasi, sosyal ve ekonoik boyutları yansıtan nedenler gözetiliş olur. Böylece,KİT-Özelleştire Bileşili Bir Regülasyon Yaklaşıı ile işleyen piyasa ekanizasının başarısızlığını düzeltek, istikrarı sağlaak, ekonoideki çıkar dağılıının yapısını geniş halk kitlelerine yönlendirilek ükün olabilir. Dolayısıyla uzun döneli Eko-Deokratik Uzlaşı odelini esas alan karar alıcı bireylerin( anayasal süreçle belirleniş sözleşe hukukundan doğan haklar çerçevesinde özel teşebbüs girişicileri ve kau tesilcileri) katılıcı iradeleriyle oluşan teel ilkeler bağlalı bir ANAYASAL sürece işlerlik kazandırılabilinir. Eniyi Teorei Teelli Refah Modeli, Türkiye özeli inden hareketle gelişekte olan ekonoiler için genel bir odel olarak kurgulanıp Eko-Deokratik Uzlaşı yaklaşıı olarak ele alınır iken teel gerekçeler şu alt başlıklarla sıralanabilir. Bunlar: Çeşitli kesilere sağlanılan itiyazların ortadan kalkası, Haksız rekabetin asgari düzeye inesi ve rekabetin adil koşullarda gerçekleşesi, Devletin, istikrarı ve verililiğe dayalı bölüşüü birinci dereceden öneseesi, Devletin asli fonksiyonlarını yerine getirirken, volontarist ve popülist kaynak kullanıına son veresi, başka bir ifadeyle üretken kaynak kullanıını daha da etkinleştiresidir. Devletin yukarıda belirtilen unsurları dikkate alan bir regülasyon odeli gerçekleştirebilesi, oluşturulacak bir Ulusal Perforans Değerlendire Merkezi aracılığıyla toplusal fayda/aliyet analizinin yapılasını gerekli kılaktadır. Bu gereklilik Walras (1860 lı yıllarda) ilkesi ile de açıklanabilir. Niteki, üreti ve refah artışını sağlayan liberalizle, artan refahın yönünü analiz eden sosyalist öğretinin argüanlarının birlikte değerlendirilesi, ve bu değerlendireden yeni yaklaşıların üretilesi ihtiyacı bugün de öneini koruaktadır. Bu bağlada bilisel etkinlik ile ahlaki etkinlik bileşkesine dayalı insani etkinlik olgusu iktisatçılar tarafından önesenelidir (Kök, 1999: 209). Bu teel kaygılar dikkate alındığında, literatürden bilinen özelleştire aaçları, özelleştirenin ekonoik, sosyal ve politik otivasyonları ve özelleştire yönteleri veri

14 13 iken; aşağıda yeni bir regülasyon odeli önerilektedir. Kausal allara ilişkin karar ve koordinasyon yapısı hakkında karşılaşılan sorunlar ve Türk ekonoi sisteinde fonksiyonel işlerliği yıllardır tartışılagelen çeşitli durular çeşitli kaynaklardan izlenegelektedir. Örneğin " kausal alların planlaa ve karar süreci, hukuk düzeninin belirlediği devlet yapısı ve politik siste içinde belirlenirken; Türkiye deki kausal allara ilişkin plan ve kararlara bakıldığında, bu alanın etkin işleediği görülektedir. Bunun teel nedeni, şeklen var olan parlaenter deokratik sistein, addi içeriği ve fiili uygulaalarındaki eksik veya yetersiz düzenleelerdir. Bu duru, kausal allara ilişkin özgür ve esnek isteklerin ortaya çıkasını engelleektedir. Ayrıca, kausal al ve hizetlerin üreti, karar ve tercihleri politik ve idari kararlara dayanakla birlikte, rasyonellik ilkesinden uzak duraktadır. Niteki, Türkiye de rasyonel ve/veya planlı davranış düşüncesinin yeterli düzeye erişeesi, politik ve idari kararlardaki keyfiliği de beraberinde getirektedir. Kausal allara ilişkin karar ve planlaada, rasyonellik ilkesinin bağlayıcılığı, özü itibariyle seçilerde yapılan taahhütlere yansıalı ve alternatif tercihler politikası oylanarak hayata geçirilelidir. Mevcut iktisadi düzenin işleyişine kausal alların üreti ve dağıtıında etkin olayan bir sistein egeen olduğu için ve bu siste gelişekte olan ülkelere haki olduğu için küresel rekabet gücü tezini savunanlar özelleştire argüanı olarak kullanaktadır. Modelin Teel Varsayıları ve Dinaik Etkinlik: Modele yönelik dinaik etkinlik analizine esas olan beş teel varsayı şunlardır: 1-Siyasal liberaliz ve bundan ortaya çıkan güç dokrini deneyileri vaad edilen tatin edici refah seviyesini yaratada başarısızdır. 2-Küresel rekabetin ortaya çıkardığı alan ekonoileri tekelleşe sürecini realize etektedir. 3-Her iktisadi olayın teel karar alıcısı olan insan he arz, he de takep yönlü tasarruflarında hooeconoicus olduğu kadar, hoososyologicus bir varlıktır. 4-Kausal ve özel refah alları tedarik, üreti ve pazarlaa sürecinde birbirlerinin he ikae edicisi he de taalayıcısıdırlar. 5-Refah iktisadının teel dinaiği olan iktisadi etkinlik ölçütü, kaynak tahsisine refarans olan ikinci en iyi teorei teelli Eko-Deokratik Uzlaşı odeli için de teel ölçüttür Bu ölçüt her bir ülkenin kendi Perforans Değerlendire Merkezi tarafından odelin işlerliğini sağlayan referans gösterge olarak kullanılır. Bu varsayılardan hareketle KİT-Özelleştire Bileşiini tesi eden Bir Regülasyon Yaklaşıını açıklayacak İkinci Eniyi Teorei Teelli Refah Modelinin ekanizasının tanılanası gerekektedir. "Dinaik etkinlik" olgusu kartezyen çerçevede şu şekilde gösterilebilir: İktisadi birilerin genel etkinlik seviyesinin belli zaan dilileri içinde (yıl, yıl gibi) tespit edilebileceğini dikkate alalı ve ülkenin üreti yapısını, çok ürünlü bir fira veya endüstrinin küe (Tarı, otootiv, kauçuk endüstri vb.) birilerle içeriliş üreti fonksiyonuna benzeteli; Şekil-3'de görüldüğü gibi, özel refah alları üreticisi A nın X W ( A Pr YPW ( K, L) ) özel sektörde X özel refah alı, B nin ( B ( K, L) ) ise kau sektöründe Y kausal refah alını ürettiğini kabul edeli ve bunları koordinat sistei üzerindeki eksenlere yerleştireli. Buna göre, bir ülke, koordinat eksenleri boyunca he i 1 X1, X 2... X X ; i 1

15 14 he de i 1 Y1, Y2... Y Y allarını üretebileceği eek ve seraye stokuna sahiptir. Veri i 1 üreti faktörleri çerçevesinde her iki üreticinin Şekil-3'de görüldüğü gibi Pareto nun Birinci Eniyi Teorii çerçevesinde Eko-Deokratik Uzlaşı doğrusu üzerindeki denge W 0 olsun (W 0, W 1..W hipotetik übadelede denge varsayıı). Buna göre, koordinat düzlei içindeki herhangi bir noktaya tekabül eden refah seviyesi, ülkenin veri seraye stokları ile üretilebilecek W P ve W Pr alları bileşiinden bir tanesini gösterektedir. Örneğin, M 0, M 2, M 4, M 6, M 10 übadele eğrileri küesi, W P orijinine dış bükey eğrileri; yine 1, 3, 5, 7, 9 übadele eğrileri de W Pr orijinine dış bükey eğrileri tesil etsin. Şekil- 3: Eko-Deokratik Uzlaşı ve Faktör Donanıı Etkinliği (K L) Oratodoks standart iktisat teorisine göre ta rekabet şartları altındaki übadele eğrileri, Refah Transforasyon Doğrusu üzerinde (Eko Deokratik Uzlaşı Eğrileri) X PrW YPW PL dengede iken MRTS( K, L) MRTS( K, L) koşulu sağlanaktadır. Bu koşullarda ortaya PK X PrW YPW Py çıkış üretici dengesi ile tüketici (A,B) dengesinin( MRS( X, Y ) MRS( X, Y ) ) eşanlı olarak Px X PrW YPW X PrW YPW birlikte sağlandığı olgunun MRTS ( K, L) MRTS( K, L) MRS ( X, Y ) MRS( X, Y ) Mikro Genel Denge olduğu bilinektedir. Ancak, ekonoetrik odel çerçevesinde ortaya çıkan üreti fonksiyonlarının ' bileşkesi olan hipotetik denge gerçekte W0 değil, kestiri dengesi olan W 0 olabilir(hata terii: ε nin odele ilave edilesiyle). Kurgu ile ilgili örnekolaya tekrar dönersek; KİT ve Özel sektör faktör donanıının özelleştire sürecine bağlı olarak yeniden tahsis edildiğini esas alan İkinci Eniyi Teorei Teelli Refah Modeli: Eko-Deokratik Uzlaşı Yaklaşıına

16 15 göre erişilebilir potansiyel denge W ' 3 ile açıklanabilir. Burada ele aldığıız kurgu, KİT yapılanasına bağlı seraye birikiinin hangi ölçüde özelleştirilesinin topluu tatin edici refah seviyesine ulaştırabileceği tartışasıdır. Şekilde görülen ideal denge W 0 (W 1..W ) Pareto tipi I( Thefirst theore of welfare econoıics) ile ekonoetrik bağlada ' ele alınan sapalı denge W 3 Pareto tipi II(second theore of welfare econoıics )analizleri birlikte ele alındığında, başlangıçtaki dinaik etkinlik ölçütü ile ortaya çıkan W 0 denge ' noktasından regülasyon odelleesi ile W3 e erişilektedir.burada esas olan beklenti sadece İkinci Eniyi Teoreini doğrulaak değil, aynı zaanda hipotetik etkinlik yerine apirik denge noktası olarak kabul edilen W denge sürecindeki etkinsizliğin iniize edilesidir. ' 3 Böylece özel ve kausal refah allarına yönelik üreti, bölüşü (faktör gelirlerinden daha etkin bir pay alayı sağlayan regülasyon yaklaşıı); ya da tüketie ilişkin Eko-Deokratik Uzlaşı yaklaşıı gerçek dengenin dinaik süreçle belirleniş olan bant alanı içinde( şekilde karışıklığı önleek için yer verileyen etkin ve etkinsiz noktaları birlikte gösteren elips şeklindeki gölgeli alan) olduğunu kabul etektedir. Zira bu etkinsizliğin teel nedenlerinden biri dışsallık yaratan değişkenlerden bazılarının kontrol edileeyişidir. Özellikle bilgi ekonoileri ve şehir rantları ile açıklanabilecek bu bilinezlikler odele dahil edilediği için standart teorinin hipotetik denge sürecinin sorgulanasından kaçınılaktadır. Ancak bu bilinezlikler vektörünün ateatiksek istatistikteki gelişelere bağlı olarak odele dahil edilesi ükündür. İkincisi de birincisine bağlı olarak yanlış kaynak tahsisine yol açan politika tercihleridir(özelleştire Rasyonalitesi). Niteki, üreti ve tüketi sürecine yönelik kausal üreti alanında dışsallık olgusunu; özel üreti alanında ise içsellik analizlerini hesaba katayan odeller uygulanabilir odel ola niteliğini kaybetektedir. Bu bağlada üreti açısından yukarıda belirtilen tatin edici refah odeli ile Net Sosyal Fayda fonksiyonunu örtüştüren KİT-Özelleştire Bileşiini tesil eden Bir Regülasyon Yaklaşıının, küresel ölçekteki tekelleşe olgusunun doğurduğu dengesizliği ortadan kaldırası aaç fonksiyonunun yeniden tanıını gerektirektedir(kök, 1995p.175). Burada kurulan odelin teel aaçlarından bir diğeri de bölüşü-güvenlik unsurunun uluslar açısından ihal edileeyeceğidir. Dolayısıyla özelleştireye yönelik üdahale gerekçesiyle kausallaştıraya yönelik üdahale gerekçesi zaan zaan çeliştiği gibi örtüşedebilir. Bu bağlada bu çelişkinin dinaik genel denge sürecinde çözülenesi gerekektedir. Bu duruda, Geleneksel İktisat Teorisi nin öngördüğü "refah aksiizasyonunun yerine tatin edici refah"ı esas alan bir odelin ikae edilesi gerekektedir. Burada iktisadi, sosyal ve siyasal anlada, genel sosyo ekonoik gelişe sürecinin teel safhaları çerçevesinde özelleştire prosedürü ile seraye biriki odeli etkin üreti odeline dönüştürülürken; pür etkinlik hipotezinden hareketle ortaya çıkan tekel yapının sosyal barışı tehdit etesinden dolayı da odelin üreti-bölüşü ve güvenlik odeline dönüşebile karakterini sergileesidir. Bu odelin en büyük üstünlüğü refah aktara ekanizasının odağına dinaik etkinlik olgusunu yerleştiresidir(kök,1995:p,131). Böylece ta rekabet ve refah aksiizasyonuna göre olası gereken "ideal denge" noktalarından daha farklı noktalarda oluşan fiili denge(pozitif-negatif sapaları içeren şekli ile) analiz edildiğinde odelin geçerliliği bu sapaların iniize edilesiyle açıklanabilir. Bu denge öylesine kabul edilebilir seviyede olalıdır ki; he özel refah allarının (W Pr ), he de kausal refah allarının yarattığı refah seviyesi (W P ) eşanlı olarak çözülensin. Bu analitik yaklaşı, koordinat düzlei içinde yer alan "tatin edici refah bileşkesi (eko-

17 16 deokratik uzlaşı yaklaşıı) ile açıklanabildiği ölçüde ateatiksel istatistik teknikleri ile de sınanabilelidir. Kısaca her iki al grubunun, (örneğin W 0, W 0 '; W 1, W 1' ; W 2, W 2' ; W 3, W 3' ; W 4, W 4' gibi) zaan, ekan ve faktör boyutu içinde genel etkinlik seviyesi hangi ölçüde yükseltilebiliyorsa "tatin edici refah" seviyesi de o ölçüde yükselecektir. Bu yaklaşıı buradaki kurguya yönelik aaç fonksiyonuna uygun bir şekilde basit aritetik notasyonlarla ifade edersek; her bir refah alı grubuna ilişkin, üreti fonksiyonları bağlaında oluşan, özel refah alları üretiinin yarattığı refah ile kausal refah allarının yarattığı refah Ekodeokratik uzlaşı doğrusu üzerinde toplanabilecektir: Aaç Fonksiyonu: W TE = [ i 1 X, X 2... X pr X ]+[ p Y1, Y2... Y 1 W i 1 W Y ] W TE =α 1 + β 1 X Pr1 + β 2 X Pr2 + β 3 X Pr β X Pr +α 2 + γ 1 X P1 + γ 2 X P2 + γ 3 X P γ X P + Ut Yukarıdaki eşitlikte; W TE : Tatin Edici Beklenen Topla Refah, W Pr : Özel refah alları üretiinin sağladığı refahı, W P : Kausal refah alları üretiinin sağladığı refahı, Kısıt Fonksiyonu: X Pr1,X Pr2, X Pr3,, X Pr : zaan boyutu içindeki birikili seraye stoku ve diğer üreti faktörleri ile üretiliş öxel refah alları ve faktör donanıını; X P1,X P2, X P3,, X P : zaan boyutu içindeki birikili seraye stoku ve diğer üreti faktörleri ile üretiliş kausal refah alları ve faktör donanıını;, β 1, β 2, β 3,...,β : Özel refah alları üreti fonksiyonundan elde edilen girdi (input) esneklikleri, γ 1, γ 2, γ 3,...,γ : Kausal refah alları üreti fonksiyonundan elde edilen girdi esneklikleri, α 1 : Özel refah alları üreti fonksiyonunun teknik etkinlik paraetresini, α 2 : Kausal refah alları üreti fonksiyonunun teknik etkinlik paraetresini, Ut her bir endüstri üreti fonksiyonuna ilave edilen hata teriini gösterektedir. Buna göre W TE = W Pr +W P "tatin edici refah bileşkeleri"ni al piyasaları kısıdıyla tesil eden ve genel denge konseptinde bilinen üretici ve tüketici dengesi, eşanlı olarak "deokratik uzlaşı doğrusu üzerinde belirlenir. Şekil 3 den anlaşılacağı gibi kişisel refah ve ulusal rekabet, bir yandan he özel, he de kausal refah allarının sürdürülebilir üreti ve ona paralel faktör gelirleri paylaşıına bağlıdır. Diğer yandan da özel ve kausal allara ilişkin üreti ile tüketi etkinliğini eşanlı sağlayan genel dengenin politika tercihleri çerçevesinde -KİT-Özelleştire Bileşii Bir Regülasyon Yaklaşıının- hangi ölçüde başarılabildiği ile açıklanabilir. 5. Sonuç ve Öneriler KİT lerin bu şekilde düzenlenesi Eko-Deokratik bir uzlaşı odel ile ele alınası, pür üdahalesiz bir ekonoinin vahşi kapitalize yol açan sonuçlarını veya belli tehditlerin her zaan belli fırsatlara dönüştürüle boyutunu engelleede yol gösterici bir araç olabilir. Dolayısıyla, KİT ler rekabetçi regülasyon odeli çerçevesinde yeni sanayileşenin çekirdeğini oluşturacak şekilde yeniden yapılandırılabilir. Kısacası, çalışanın başlangıcında sunulan KİT lerin aaç fonksiyonu ile Özelleştirenin gerekliliğini savunan tezler birlikte i 1 i 1

18 17 değerlendirildiğinde İkinci Eniyi Teorei Teelli Refah Modeli uygulanabilir bir odel olarak kabul görebilir. Burada ele alınan Eko-Deokratik Uzlaşı Model i ülke şartlarına göre ortaya çıkan özelleştirenin kendine özgü rasyonelleri olduğu gibi; illileştireyi de (kausal ülkiyete dönüştüre) aynı odel bütünlüğü içinde açıklayan rasyonellerin bulunduğu hipotezi nden çıkarılış çalışadan alınıştır. Böylece kau teşebbüsü ülkiyeti ile ilgili tekçi yaklaşılar yerine he illileştireyi he de özelleştireyi uzlaştıracak, uhteel şartlara göre politika tercihlerini yapılandıracak ekanizaların kurulasına ikan veren bir odel doğuştur(kök,95,p.111, 209). Böyle bir yaklaşıla özellikle gelişekte olan ülke halklarının içinde bulunduğu tedirginlik ortadan kaldırılabilinir. Böylece, ulusal ekonoilerin içe kapana politikalarının yarattığı kaygı giderilebilir. Çünkü bu odel vasıtasıyla bir yandan yabancı serayenin ulus ötesi egeenlik oluştura anlayışı frenlenebileceği (kontrollü gidiş) için yabancı serayeye olan güvensizlik duygusu eliine edilecektir. Diğer yandan da az sayıda bulunan ve fakat çok uluslu şirket bağlalı dünya endüstri tekellerini tesil eden firaların, ütopya ölçütüne varan tek bir dünya devleti (jandara devlet) yarata eğiliinin doğru sorgulanasına katkı sağlayacaktır. İktisatçıların bu ve benzeri iktisadi odel arayışları yenidünya koşullarını yeni paradigalarla açıklaaya zorlayacağı için bilisel araştıra progralarının ilerleesine vesile olabilir. Çünkü gücü tesil eden devletler açısından asıl olan iktisadi odel, dünya faktör donatıının tekel güçlerin erine nasıl girdiğini açılayan odeller değildir. Dünyadaki sınırlı kaynakların tek kutuplu bir kapitalistleşe sürecinde kullanılasından doğan dengesizliğin/yoksulluğun nasıl giderilebileceğine açıklayan odellerdir. Bu tür odellerin geliştirile ihtiyacı ortadadır. Küresel kaynakların kulanı sürecinde yenilenebilir üreti ve tüketi döngüsünün daha uzun öürlü hale gelesi, hatta insanı ve sosyal barışı güven altına alan bir Eko-Deokratik Uzlaşı sisteinin yaratılası bir zarurettir denebilir. Bu bağlada, ulusal sanayinin güçlendirilesine yönelik olarak kurgulanan bu Eko- Deokratik Uzlaşı odel in aacı, ulusal rekabet gücünün sağlanası koşuluyla küresel rekabet gücüne erişilebilirliğin dinaiklerini açıklaaktır. Bu yöntein, ulusal kalkına sürecinde belli dönelerde ortaya çıkan suni darlıkların aşılasına; bilgi ekonoilerinin içselleştirilesine; özellikle de seraye yetersizliğini giderebilek için iç tasarrufların değerlendirilesini sağlayan bir ikna yönteinin gelişesine; hatta ülke ekonoisinin küresel rekabette yer alasını sağlayacak dinaik bir güç oluşuuna katkı yapasına vesile olası en büyük beklentiizdir.

19 18 KAYNAKÇA Bai, Chong-en, David D. Li, and Yijaiang Wang Enterprise Productivity and Efficiency: When is Up Really Down?, J. Cop.Econ., 24, pp Banerjee, Sudeshna Ghosh and Dennis A. Rondinelli, Does foreign aid proote privatization? epirical evidence fro developing countries. World Developent 31(9), Banterle, A. (2005). Copetitiveness and Agri-food Trade: An Epirical Analysis in the E.U. Paper presented at the 11th Congress of the EAAE The Future of Rural Europe in the Global Agri-Food Syste, Copenhagen, Denark, August 24-27, Barberis, Nicholas, Maxi Boycko, Andrei Shleifer, and Natalia Tsukanova How Does Privatization Work? Evidence Fro the Russian Shops, J.Polit. Econ., 104, pp Begg, I. (1999) Urban Copetitiveness: Policies for Dynaic Cities, Policy Press. Boardan, Anthony and Aidan R. Vining Ownership and Perforance in Copetitive Environents: A Coparison of the Perforance of Private, Mixed, and State- Owned Enterprises, J. Law Econ., 32, pp Boubakri, N., Cosset, J., The financial and operating perforance of newly privatized firs: evidence fro developing countries. Journal of Finance 53, Boubakri, N., Cosset, J., Guedani, O., Liberalization, corporate governance, and the perforance of newly privatized firs. Journal of Corporate Finance 11, (this issue). Boubakri, Narjess and Jean-Claude Cosset Does Privatization Meet the Expectations? Evidence Fro African Countries, working paper, Ecole des HEC, Montreal. Boycko, M., Shleifer, A., Vishny, R.W., A theory of privatization. Econoic Journal, 106, Budd, Leslie, Hiris, Aer Conceptual Fraework for Regional Copetitiveness. Regional Studies Vol.38, No. 9, pp Cockburn, J., E. Siggel, M. Coulibaly, and S. Vézina, 1998, Measuring Copetitiveness And Its Sources: The Case Of Mali s Manufacturing Sector, African Econoic Policy Research Report. Produced for the EAGER/Trade cooperative agreeent. Creer, H., Marchand, M., Thisse, J. F., The Public fir as an instruent Çakal, Recep, Doğal Tekellerde Özelleştire ve Regülasyon, DPT, Yayın No. 2455, Ankara. Çoban, Orhan and Gökhan Seçe, Prediction of Socio-Econoical Consequences of Privatization at the Fir Level with Fuzzy Cognitive Mapping, Inforation Sciences, 169 (1-2), D Souza, J., Megginson, W., The financial and operating perforance of privatized firs during the 1990s. Journal of Finance 54, Depperu And Cerrato ANALYZING INTERNATIONAL COMPETITIVENESS AT THE FIRM LEVEL: CONCEPTS AND MEASURES Djankov, Sieon and Peter Murrell, The deterinants of enterprise restructuring in transition: an assessent of the evidence. World Bank, Working Paper. Djankov, Sieon and Peter Murrell, Enterprise restructuring in transition: a quantitative survey. Journal of Econoic Literature 40, DOMBERGER, Sion/PIGGOT, John, Privatization Poilicies and Public Enterprise: A Survey, Privatization&Econoic Perforance (ed.: BISHOP, Mattew/KAY, John/MAYER, Colin), Londra, 1992.

20 19 Estache, Antonio, Privatization and Regulation of Transport Infrastructure in the 1990s, The Worldbank Research Observer, Vol. 16, No. 1, Spring 2001, pp Frédérique Sachwald(2000) The Challenge of Innovation Based Copetition:. A Transatlantic Perspective on ICT., T5 Research Paper. Final draft, Deceber Haataja, Marjo & Okkonen, Jussi Copetitiveness of Knowledge Intensive Services. ebrf ebusiness Research Foru conference, Tapere, August Harper, Joel T., 2002, The Perforance of Privatized Firs in the Czech Republic, Journal of Banking and Finance, Vol. 26, No. 4, pp Havrylyshyn, O., McGettigan, D., Privatization in transition countries: a sapling of the literature. IMF, Working Paper. Hayek, F. A. (1978) "The Confusion of Language in Political Thought." In New Studies in Philosophy, Politics, Econoics and the History of Ideas, London: Routledge & Kegan Paul. Henricsson, J.P.E, Ericsson, S., Flanagan, R. and Jewell, C.A. (2004) Rethinking Copetitiveness for the construction industry, Proceedings of the 20 th Annual ARCOM Conference, Heriot Watt University, Edinburgh, Septeber 9pp Jones, Steven L., Willia L. Megginson, Robert C. Nash, and Jeffry M. Netter Share Issue Privatizations as Financial Means to Political and Econoic Ends, J. Financ. Econ., 53, pp Joskow, Paul L., Regulatory Priorities for Infrastructure Sector Refor in Developing Countries, Annual Worldbank Conference on Developent Econoics, Washington, 1998, pp Kitson, M., Martin, R. ve Tyler, P. (2004). Regional Copetitiveness:An Elusive yet Key Concept?. Regional Studies. 38(9): Kole, Stacey R. and J. Harold Mulherin The Governent as a Shareholder: A Case Fro the United States, J. L. Econ. 40, pp Kök, Recep ve Orhan Çoban, Kitlere İlişkin Bir Regülasyon Modelinin Gerekliliği ve Kaynak Kullanı Etkinliği Üzerine: Nevşehir Tekel Rakı Fabrikası Örneği, 6 th METU International Conference in Econoics, Ankara, Septeber 11-14, (2002), (CD-ROM basıı) (http://www.econ.utah.edu/ehrbar/erc2002/abstracts/a180.htl). Kök, Recep, Ekonoi-Politik, Popüliz: Özelleştire ve Kitler, Dergah Yayınları, İstanbul. Kök, Recep, İktisadi Düşünce: Kavraların Analitik Evrii, Anadolu Matbaacılık, İzir. Krugan, P. (1994), Copetitiveness: A Dangerous Obsession, Foreign Affairs (April/March), La Porta, Rafael and Florencio López-de-Silanes Benefits of Privatization-- Evidence Fro Mexico, Q. J. Econ., 114:4, pp Laffont, Jean-Jacques and Jean Tirole A Theory of Incentives in Procureent and Regulation. Cabridge, MA: MIT Press. Lin, Cyril Corporate Governance of State-Owned Enterprises in China, working paper, Manila: Asian Developent Bank. Lin, Justin Yifu, Fang Cai, and Zhou Li Copetition, Policy Burdens, and State-Owned Enterprise Refor, Aer. Econ. Rev., 88, pp Lizal, Luboir, Miroslav Singer, and Jan Svejnar, 2000, Enterprise Break-ups and Perforance During the Transition fro Plan to Market, R. Econ. Stat., forthcoing. Marchand, M., Pestieau, P. and Tulkens, H., The perforance of public enterprises: norative, positive and epirical issues, in M. Marchand, P. Pestieau and H.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI art Kau İç Kontrol Standardı ve Genel Şartı İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İÇ KONTROL STANDARTLARI EYLEM PLANI 1- KONTROL ORTAMI STANDARTLARI Mevcut Duru Öngörülen veya ler veya Taala Açıklaa Uygulaa Sonucu (*),

Detaylı

GELİŞMEKTE OLAN EKONOMİLERDE YENİDEN YAPILANMA STRATEJİSİ OLARAK ÖZELLEŞTİRME: TÜRKİYE ÖRNEĞİN İ REFERANS ALAN BİR DENEME

GELİŞMEKTE OLAN EKONOMİLERDE YENİDEN YAPILANMA STRATEJİSİ OLARAK ÖZELLEŞTİRME: TÜRKİYE ÖRNEĞİN İ REFERANS ALAN BİR DENEME GELİŞMEKTE OLAN EKONOMİLERDE YENİDEN YAPILANMA STRATEJİSİ OLARAK ÖZELLEŞTİRME: TÜRKİYE ÖRNEĞİN İ REFERANS ALAN BİR DENEME 1. Giriş KİT lerin özelleş tirilmesi son yıllarda tüm dünyada en önemli fenomenlerden

Detaylı

MEVDUAT BANKACILIĞINDA KARLILIK VE MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA

MEVDUAT BANKACILIĞINDA KARLILIK VE MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonoetri ve İstatistik Sepozyuu Özel Sayısı, 2011 243 MEVDUAT BANKACILIĞINDA KARLILIK VE MAKROEKONOMİK DEĞİŞKENLER İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Fata GÜNDOĞDU 1 Hayati

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

TAMSAYILI PROGRAMLAMA İLE PORTFÖY ÇEŞİTLENDİRME PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ

TAMSAYILI PROGRAMLAMA İLE PORTFÖY ÇEŞİTLENDİRME PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ V. Ulusal Üreti Araştıraları Sepozyuu, İstanbul Ticaret Üniversitesi, - Kası 0 TAMSAYILI PROGRAMLAMA İLE PORTFÖY ÇEŞİTLENDİRME PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ Ein Başar BAYLAN İstanbul Ticaret Üniversitesi Özet Portföy

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Ekonoetri ve İstatistik Sayı:2 2005-11-29 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Dr.

Detaylı

SESSION 1. Ahmet Kamacı (Artvin Çoruh University, Turkey) Yener Oğan (Artvin Çoruh University, Turkey) Abstract

SESSION 1. Ahmet Kamacı (Artvin Çoruh University, Turkey) Yener Oğan (Artvin Çoruh University, Turkey) Abstract SESSION 1 Turiz Gelirlerinin Ekonoik Büyüe Üzerine Etkileri: Panel Eşbütünleşe ve Nedensellik Analizi The Affects of Touris Revenues on Econoic Growth: A Panel Cointegration and Causality Analysis Ahet

Detaylı

Finansal Varlık Fiyatlama Modelleri Çerçevesinde Piyasa Risklerinin Hesaplanması: Parametrik Olmayan Yaklaşım

Finansal Varlık Fiyatlama Modelleri Çerçevesinde Piyasa Risklerinin Hesaplanması: Parametrik Olmayan Yaklaşım Bankacılar Dergisi, Sayı 6, 007 Finansal Varlık Fiyatlaa Modelleri Çerçevesinde Piyasa Risklerinin Hesaplanası: Paraetrik Olayan Yaklaşı Yrd. Doç. Dr. Kutluk Kağan Süer Aycan Hepsağ Bu çalışada, 05/01/000

Detaylı

ALMANCA ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTAPLARININ ÖNEMİ

ALMANCA ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTAPLARININ ÖNEMİ The Journal of Acadeic Social Science Studies International Journal of Social Science Volue 6 Issue 3, p. 1217-1230, March 2013 ALMANCA ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTAPLARININ ÖNEMİ THE SIGNIFICANCE

Detaylı

EĞİTİMDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

EĞİTİMDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ 10 th International Conference on Knowledge, Econoy and Manageent; 11 th International Conference of the ASIA EĞİTİMDE TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ / TOTAL QUALITY MANAGEMENT OF EDUCATION Bilal Çankır / Kırklareli

Detaylı

11. Üretim Bölgeleri Yönünden Karşılaştırma ve Değerlendirme

11. Üretim Bölgeleri Yönünden Karşılaştırma ve Değerlendirme 11. Üreti Bölgeleri Yönünden Karşılaştıra ve Değerlendire Üreti bölgeleri yönünden tuz üreti ve tüketii ile ilgili yapacağıız kısa bir çözülee ile, gelecekteki üreti stratejisine ilişkin birtakı ipuçları

Detaylı

KUŞADASI YÖRESİ RÜZGAR VERİLERİNİN DENİZ YAPILARININ TASARIMINA YÖNELİK DEĞERLENDİRİLMESİ

KUŞADASI YÖRESİ RÜZGAR VERİLERİNİN DENİZ YAPILARININ TASARIMINA YÖNELİK DEĞERLENDİRİLMESİ KUŞADASI YÖRESİ RÜZGAR VERİLERİNİN DENİZ YAPILARININ TASARIMINA YÖNELİK DEĞERLENDİRİLMESİ Gündüz GÜRHAN Dokuz Eylül Üniversitesi, Deniz Bilileri ve Teknolojisi Enstitüsü İnciraltı/İzir E-Posta:gunduz.gurhan@deu.edu.tr

Detaylı

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM FİNANSAL KRİZ KAVRAMI VE FİNANASAL KRİZLERİN TEORİK ÇERÇEVESİ

GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM FİNANSAL KRİZ KAVRAMI VE FİNANASAL KRİZLERİN TEORİK ÇERÇEVESİ Sosyal Bililer Dergisi 2007, (2), 35-60 Araş. Gör. M. Büşra ENGİN İstanbul Üniversitesi Sosyal Bililer Meslek Yüksek kulu Dış Ticaret ve Avrupa Birliği Prograı ÖZET 1980'li yıllardan ifibaren uygulanan

Detaylı

Ekonomik Büyüme İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşımı 1

Ekonomik Büyüme İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşımı 1 Ekonoik Büyüe İle Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşıı 1 Öğr.Gör. İset Göçer Adnan Menderes Üniversitesi Arş.Gör. Mehet Mercan Hakkari Üniversitesi Öğr.Gör. Şahin Bulut Adnan Menderes

Detaylı

sonucu kamu harcamaları artırıldığı zaman faiz oranı ne kadar çok yükseliyorsa, her bir durumda maliye politikasının dışlama etkisi o kadar büyük

sonucu kamu harcamaları artırıldığı zaman faiz oranı ne kadar çok yükseliyorsa, her bir durumda maliye politikasının dışlama etkisi o kadar büyük Uluslararası Sosyal Araştıralar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 39 Volue: 8 Issue: 39 Ağustos 215 August 215 www.sosyalarastiralar.co Issn: 137-9581 PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

Kamu Yatırımları ve Yeni Firma Oluşumu Arasındaki edensel Đlişkiler: Türkiye nin Đlleri Üzerine Dinamik Panel Veri Analizleri *

Kamu Yatırımları ve Yeni Firma Oluşumu Arasındaki edensel Đlişkiler: Türkiye nin Đlleri Üzerine Dinamik Panel Veri Analizleri * Kau Yatırıları ve Yeni Fira Oluşuu Arasındaki edensel Đlişkiler: Türkiye nin Đlleri Üzerine Dinaik Panel Veri Analizleri * Đbrahi Al ** - M. Keal Değer *** - Murat Can Genç **** Özet: Bu çalışa, Türkiye

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Ekrem Gül (Sakarya University, Turkey) Ahmet Kamacı (Artvin Çoruh University, Turkey) Serkan Konya (Artvin Çoruh University, Turkey) Abstract.

Ekrem Gül (Sakarya University, Turkey) Ahmet Kamacı (Artvin Çoruh University, Turkey) Serkan Konya (Artvin Çoruh University, Turkey) Abstract. SESSION 1 Enflasyon ile İşsizlik Arasındaki Nedensellik İlişkisinin Test Edilesi: Panel Eşbütünleşe ve Nedensellik Analizi The Causal Relationship between Inflation and Uneployent: A Panel Cointegration

Detaylı

V. ULUSAL \s * TESİSAT MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ VE SERGİSİ

V. ULUSAL \s * TESİSAT MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ VE SERGİSİ tob akina ühendisleri odası V. ULUSAL \s * TESİSAT MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ VE SERGİSİ BİLDİRİLER KİTABI İZMİR o yayın no : E/2001/269-1 EKİM 2001 tob akina ühendisleri odası Süer Sok. No: 36/1 -A Deirtepe,

Detaylı

PEM Tipi Yakıt Hücresi Sisteminde Kullanılan Kompresör Modelinin Adaptif Denetleyici ile Kontrolü

PEM Tipi Yakıt Hücresi Sisteminde Kullanılan Kompresör Modelinin Adaptif Denetleyici ile Kontrolü PEM ipi Yakıt Hüresi Sisteinde Kullanılan Kopresör Modelinin Adaptif Denetleyii ile Kontrolü Yavuz Eren, Levent Uun, Haluk Görgün, İbrahi Beklan Küçükdeiral, Galip Cansever Elektrik Mühendisliği Bölüü

Detaylı

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher hlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi uluslararası emek verimliliğindeki farklılıkların nedeni üzerinde durmamaktadır. Bu açığı

Detaylı

İLK DEFA ÖĞRETMEN OLARAK ATANANLAR İÇİN UYUM EĞİTİMİ PROGRAMI (06-16 EYLÜL 2011)

İLK DEFA ÖĞRETMEN OLARAK ATANANLAR İÇİN UYUM EĞİTİMİ PROGRAMI (06-16 EYLÜL 2011) İLK DEFA ÖĞRETMEN OLARAK ATANANLAR İÇİN UYUM EĞİTİMİ PROGRAMI (06-16 EYLÜL 2011) EĞİTİM KONULARI ÖĞRETİM TARİH SAAT LER SÜRE EĞİTİM YÖNTEMİ GÖREVLİSİ 1 Açılış Konuşaları Uzaktan Öer DİNÇER 09.00-09.45

Detaylı

DIŞ TİCARETİN SERBESTLEŞMESİ ve EKONOMİK BÜYÜME

DIŞ TİCARETİN SERBESTLEŞMESİ ve EKONOMİK BÜYÜME Cilt, Sayı 1, 1 ISSN: 139-8 (Online) DIŞ TİCARETİN SERBESTLEŞMESİ ve EKONOMİK BÜYÜME Aslı YENIPAZARLI Adnan Menderes Üniversitesi Nazilli İ.İ.B.F. İktisat Bölüü İsabeyli Yerleşkesi- Nazilli E-posta: ayenipazarli@adu.edu.tr

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (32) 2015, 53-65

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (32) 2015, 53-65 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (32) 2015, 53-65 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ İÇİN YENİ BİR MODEL: ARAÇ VE HİZMET ROTALAMA PROBLEMİ (AHRP) VE AMPİRİK UYGULAMASI A NEW MODEL FOR OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY

Detaylı

KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.kmu.edu.tr

KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.kmu.edu.tr 29 KMÜ Sosyal ve Ekonoik Araştıralar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.ku.edu.tr Karaanoğlu Mehetbey Üniversitesi (KMÜ) Öğrencilerinin Barına Sorunlarının Tespiti ve Değerlendirilesi *

Detaylı

ÖĞRENCİ MEMNUNİYET DÜZEYİ Aralık 2010

ÖĞRENCİ MEMNUNİYET DÜZEYİ Aralık 2010 EK 7: ÖĞRENCİ MEMNUNİYET DÜZEYİ T. C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİMDE KALİTE ÇALIŞMALARI KOORDİNATÖRLÜĞÜ KALİTE GÜVENCESİ ÇALIŞMALARI: AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE KALİTE GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI ÖĞRENCİ MEMNUNİYET

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2011 Cilt:18 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2011 Cilt:18 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:211 Cilt:18 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Kau Harcaaları ve Ekonoik Büyüe İlişkisi: Türkiye ye İlişkin Apirik Kanıtlar Yrd. Doç. Dr. Öer Faruk ALTUNÇ Muş Alparslan

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67 Dulupınar Üniversitesi Sosyal Bililer Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67 TÜRKİYE DE PARA TALEBİ İSTİKRARLILIĞININ TESTİ: KAYAN PENCERELERDE SINIR TESTİ YAKLAŞIMI Veli Yılancı, Arş.Grv., İstanbul Üniversitesi,

Detaylı

KALİTE STANDARTLARI VE ŞANLIURFA İLİNDEKİ TÜKETİCİLERİN KALİTE STANDARTLARINI ÖNEMSEME DÜZEYLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

KALİTE STANDARTLARI VE ŞANLIURFA İLİNDEKİ TÜKETİCİLERİN KALİTE STANDARTLARINI ÖNEMSEME DÜZEYLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Akadeik Araştıralar ve Çalışalar Dergisi / Journal of Acadeic Researches and Studies Yıl 6 - Sayı 11 Kası 2014 / Volue 6 - Nuber 11 Noveber 2014 Alınış Tarihi: 10.09.2014 Kabul Ediliş Tarihi: 31.10.2014

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

KAYITDIŞI EKONOMİ: ANKET ÇALIġMASI ve BULGULAR. C C Aktan & Fatih Savaşan

KAYITDIŞI EKONOMİ: ANKET ÇALIġMASI ve BULGULAR. C C Aktan & Fatih Savaşan KAYITDIŞI EKONOMİ: ANKET ÇALIġMASI ve BULGULAR C C Aktan & Fatih Savaşan ANKET : KAPSAM VE YÖNTEM ARAŞTIRMA YÖNTEMİ ÇalıĢada noinal (üreti yapısı, cinsiyet,eğiti düzeyi gibi) ve sıralı (bir önerenin katılıcı

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

FJNANS KESİMİNİN REEL SEKTÖRE KAYNAK YARATMA KAPASİTESİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ

FJNANS KESİMİNİN REEL SEKTÖRE KAYNAK YARATMA KAPASİTESİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ İSTANBUL TİCARET DASI YAYIN N: 1996-31 FJNANS KESİMİNİN REEL SEKTÖRE KAYNAK YARATMA KAPASİTESİ TÜRKİYE ÖRNEĞİ Prf.Dr.Targan ÜNAL İ.Ü. iktisat Fakültesi Öğreti Üyesi İstanbul, 1996 Kitabın her hakkı İstabul

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

İhracat, Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve İşsizlik: Türkiye Örneği*

İhracat, Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve İşsizlik: Türkiye Örneği* Volue 4 Nuber 1 2013 pp. 103-120 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.co İhracat, Doğrudan Yabancı Yatırılar ve İşsizlik: Türkiye Örneği* İset Göçera Mehet Mercanb Osan Pekerc Özet: 2008 küresel ekonoik krizinin

Detaylı

Sulamada Kullanılan Santrifüj Pompalarda Kavitasyon Karakteristiklerinin Belirlenmesi*

Sulamada Kullanılan Santrifüj Pompalarda Kavitasyon Karakteristiklerinin Belirlenmesi* Tarısal Mekanizasyon 23. Ulusal Kongresi, 6-8 Eylül 2006, Çanakkale 205 Sulaada Kullanılan Santrifüj Popalarda Kavitasyon Karakteristiklerinin Belirlenesi* Tanzer Eryılaz (1) Sedat Çalışır (1) (1) S.Ü.Ziraat

Detaylı

DOKUZUNCU KALKINMA PLANI (2007-201?) 2010 YILI

DOKUZUNCU KALKINMA PLANI (2007-201?) 2010 YILI DKUZUNCU KALKINMA PLANI (2007-201?) YATIRIM 2010 YILI PRGRAMI İÇİNDEKİLER Sayfa No: 2010 YILI PRGRAMININ, UYGULANMASI, KRDİNASYNU VE İZLENMESİNE DAİR BAKANLAR KURULU KARARI XVIII 2010 YILI YATIRIM PRGRAMI

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

Karayolları Genel Müdürlüğü Sanat Yapıları Daire Başkanlığı Tüneller Şubesi Müdürlüğü OCAK 2013

Karayolları Genel Müdürlüğü Sanat Yapıları Daire Başkanlığı Tüneller Şubesi Müdürlüğü OCAK 2013 Karayolları Genel Müdürlüğü Sanat Yapıları Daire Başkanlığı Tüneller Şubesi Müdürlüğü OCAK 2013 TÜNELLER ŞUBESİ MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞ AMACI 1-Yapılacak tünellerin, projelendire kriterlerini belirleek ve teknik

Detaylı

BÖLÜM HAVALANDIRMA KANALLARININ TASARIMI AMAÇ

BÖLÜM HAVALANDIRMA KANALLARININ TASARIMI AMAÇ BÖLÜM HAVALANDIRMA KANALLARININ TASARIMI AMAÇ Havalandıra kanallarını tasarlayabile ve fan seçiine esas olacak basınç kaybı ve debi değerlerini esaplayabile.. HAVALANDIRMA KANALLARININ TASARIMI.1. Standart

Detaylı

2016 YILLIK İŞ PLANI

2016 YILLIK İŞ PLANI YILLIK İŞ PLANI Sayfa No: / 3 SU AMAÇ HEDEF. HİZMET ALANIMIZDA BULUNAN EDREMİT, AKÇAY, ALTINOLUK VE HAVRAN İLÇELERİNDE ÜYELERİMİZ VE HALKLA İLETİŞİMİMİZİ GÜÇLENDİRMEK ÜYELERİMİZİN ODAMIZA BAKIŞ AÇILARINI

Detaylı

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları İKT 207: Mikro iktisat Faktör Piyasaları Tartışılacak Konular Tam Rekabetçi Faktör Piyasaları Tam Rekabetçi Faktör Piyasalarında Denge Monopson Gücünün Olduğu Faktör Piyasaları Monopol Gücünün Olduğu Faktör

Detaylı

ANTALYA DA YENİLENEBİLİR VE ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARIYLA ÖRTÜALTI TARIMSALALANIN ISITMA UYGULAMASI

ANTALYA DA YENİLENEBİLİR VE ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARIYLA ÖRTÜALTI TARIMSALALANIN ISITMA UYGULAMASI ANTALYA DA YENİLENEBİLİR VE ALTERNATİF ENERJİ AYNALARIYLA ÖRTÜALTI TARIMSALALANIN ISITMA UYGULAMASI Ali eal YAUT Erkan DİMEN Aet ABUL ÖZET Yapılan bu çalışayla, örtüaltı tarısal üretiinde Türkiye'de ilk

Detaylı

BÖLÜM 5 SPRİNKLER SİSTEMLERİNDE SU İHTİYACI

BÖLÜM 5 SPRİNKLER SİSTEMLERİNDE SU İHTİYACI BÖLÜM 5 SPRİNKLER SİSTEMLERİNDE SU İHTİYACI 5.1 Sprinkler Sistei Su İhtiyacının Belirlenesi 5.2 Tehlike Sınıfına Göre Su İhtiyacının Belirlenesi 5.2.1 Ön Hesaplı Boru Sistelerinde Su İhtiyacı 5.2.2 Ta

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Paukkale Üniversitesi Mühendislik Bilileri Dergisi Paukkale University Journal of Engineering Sciences ÇOK KRİTERLİ ABC ANALİZİ PROBLEMİNE FARKLI BİR BAKIŞ AÇISI: BULANIK ANALİTİK HİYERARŞİ PROSESİ - İDEAL

Detaylı

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar Umut Oran Basın Açıklaması 06.01.2013 Yarın Aydın-Söke de pamuk üreticileriyle bir araya gelecek olan CHP Genel Başkan Yardımcısı, İstanbul Milletvekili Umut Oran ın, yazılı açıklaması şöyle: * EL KAZANDI

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 17 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

2015 YILLIK İŞ PLANI

2015 YILLIK İŞ PLANI Sayfa No: / 6 AMAÇ HEDEF. HİZMET ALANIMIZDA BULUNAN EDREMİT, AKÇAY, ALTINOLUK VE HAVRAN İLÇELERİNDE ÜYELERİMİZ VE HALKLA İLETİŞİMİMİZİ GÜÇLENDİRMEK ÜYELERİMİZİN ODAMIZA BAKIŞ AÇILARINI OLUMLU HALE GETİRMEK

Detaylı

SERİ:XI NO: 29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

SERİ:XI NO: 29 SAYILI TEBLİĞE İSTİNADEN HAZIRLANMIŞ YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU Sayfa No: 1 ŞİRKETİN ÜNVANI : İŞ YATIRIM ORTAKLIĞI ANONİM ŞİRKETİ MERKEZİ : İstanbul KURULUŞ TARİHİ : 16/08/1995 FAALİYETİ : Portföy İşletmeciliği RAPORUN DÖNEMİ : 01/01/2011 31/03/2011 ÇIKARILMIŞ SERMAYESİ

Detaylı

Öğrenme Hikâyesi uygulanmasına hazırlık olarak

Öğrenme Hikâyesi uygulanmasına hazırlık olarak 1.1.1 Hazırlık Öğrene Hikâyesi uygulanasına hazırlık olarak (Ulusal koordinatör veya BİT Koordinatörü tarafından yürütülen) Kaç eğiti oturuu / atölye çalışalarına katıldınız? -den Değerlen dire Kriterler

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

Aktif süspansiyon sistemli çeyrek araç modelinin gözlemleyiciyle optimal kontrolü

Aktif süspansiyon sistemli çeyrek araç modelinin gözlemleyiciyle optimal kontrolü SAÜ. Fen Bil. Der. 17. Cilt,. Sayı, s. 181-187, 13 SAU J. Sci. Vol 17, No, p. 181-187, 13 Aktif süspansiyon sisteli çeyrek araç odelinin gözleleyiciyle optial kontrolü Ayhan Özdeir 1*, Dinçer Maden 1*

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. A malının fiyatındaki bir artış karşısında B malına olan talep azalıyorsa A ve B mallarının özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) A ve B

Detaylı

Ekon 321 Ders Notları 2 Refah Ekonomisi

Ekon 321 Ders Notları 2 Refah Ekonomisi Ekon 321 Des Notlaı 2 Refah Ekonoisi Refah Ekonoisinin Biinci Teel Teoei: İdeal işleyen bi sebest piyasa ekanizası kaynaklaın en etkin (optiu) bi şekilde dağılasını sağla. Topla net fayda (Topla Fayda-

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

KAYMA MOD DENETLEYİCİ KULLANILARAK AKTİF GÜÇ FAKTÖRÜ DÜZELTİMİ

KAYMA MOD DENETLEYİCİ KULLANILARAK AKTİF GÜÇ FAKTÖRÜ DÜZELTİMİ P A M U K K A E Ü N İ E R İ T E İ M Ü H E N D İ İ K F A K Ü T E İ P A M U K K A E U N I E R I T Y E N G I N E E R I N G F A U T Y M Ü H E N D İ İ K B İ İ M E R İ D E R G İ İ J O U R N A O F E N G I N E

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MAKRO İKTİSAT TEORİSİ MAK214 4 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

AVRASYA BÖLGESİNDEKİ TÜRK CUMHURİYETLERİNİN ENERJİ KAYNAKLARI VE İLETİM HATLARININ TÜRKİYE'YE KATKILARı

AVRASYA BÖLGESİNDEKİ TÜRK CUMHURİYETLERİNİN ENERJİ KAYNAKLARI VE İLETİM HATLARININ TÜRKİYE'YE KATKILARı Türk Dünyası İnceleeleri Dergisi / JournalofTurkish World Studies, Cilt: VI, Sayıl, Sayfa: 151-167, İZMİR 2006. AVRASYA BÖLGESİNDEKİ TÜRK CUMHURİYETLERİNİN ENERJİ KAYNAKLARI VE İLETİM HATLARININ TÜRKİYE'YE

Detaylı

Dünya Ekonomisinde Tarımın Rolü

Dünya Ekonomisinde Tarımın Rolü Kaynak: Kalkınma Ekonomisi, Feride Doğaner Gönel, Efil Yayınevi, Ekim 2010. Ulusal sınırlarla kısıtlanmış olan toprak faktörü piyasası tekelci piyasa özellikleri gösterir, yani serbest rekabetçi piyasa

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

İKTİSAT SORU BANKASI ECONOMICUS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ DİLEK ERDOĞAN KURUMLU TEK KİTAP

İKTİSAT SORU BANKASI ECONOMICUS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ DİLEK ERDOĞAN KURUMLU TEK KİTAP ECONOMICUS İKTİSAT SORU BANKASI TAMAMI ÇÖZÜMLÜ Mikro İktisat Makro İktisat Para-Banka Kredi Uluslararası İktisat Büyüme ve Kalkınma Türkiye Ekonomisi İktisadi Doktrinler Tarihi KPSS ve kurum sınavları

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

PKA. Serisi. Duvar Tipi. Düz Panel & Saf Beyaz Yüzey. Kompakt İç Üniteler

PKA. Serisi. Duvar Tipi. Düz Panel & Saf Beyaz Yüzey. Kompakt İç Üniteler Duvar Tipi PK Serisi Kopakt, duvar tipi iç ünite, kolay ontajı ile rahatlık sağlarken, geniș ürün gaı ile (RP35-RP1) tü ekanlara en iyi uyuu sağlar. Yüksek enerji verililiği için tasarlanıș PK Serisi ürünler,

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 Dünya Ekonomisi Bülteni Ekim 2012 İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 IMF tarafından açıklanan World Economic Outlook Ekim 2012 raporuna göre, küresel iyileşme yeni

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

BİR İMALAT ŞİRKETİNİN İYİLEŞTİRME PROJESİ SEÇİMİNDE BULANIK ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİNİN UYGULANMASI

BİR İMALAT ŞİRKETİNİN İYİLEŞTİRME PROJESİ SEÇİMİNDE BULANIK ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİNİN UYGULANMASI Süleyan Deirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bililer Fakültesi Dersi Y.05, C.0, S.3, s.39-340. Suleyan Deirel University The Journal of Faculty of Econoics and Adinistrative Sciences Y.05, Vol.0, No.3,

Detaylı

Küresel Kriz ve. Bekir Sıtkı ŞAFAK Sermaye Piyasası Kurulu

Küresel Kriz ve. Bekir Sıtkı ŞAFAK Sermaye Piyasası Kurulu Küresel Kriz ve Sermaye Piyasaları Bekir Sıtkı ŞAFAK Sermaye Piyasası Kurulu Sunum Akışı Küresel Krizin Oluşumu Kriz Neden Önlenemedi? Krize Karşı Tepkiler Düzenleyiciler Açısından Yapılması Gerekenler

Detaylı

BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ

BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ SORU 1: Tam rekabet ortamında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu; STC = 5Q 2 + 5Q + 10 dur. Bu firma tarafından piyasaya sürülen ürünün

Detaylı

Türkiye de Özel Yatırımlar ve Kamu Yatırımları Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşımı

Türkiye de Özel Yatırımlar ve Kamu Yatırımları Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşımı Ö.F. ALTUNÇ, B. ŞENTÜRK Türkiye de Özel Yatırılar ve Kau Yatırıları Arasındaki İlişkinin Apirik Analizi: Sınır Testi Yaklaşıı Öer Faruk ALTUNÇ * Bilge ŞENTÜRK ** Özet Son yıllarda gelişekte olan ülkelerde

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi THE FUZZY ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SOFTWARE SELECTION PROBLEMS

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi THE FUZZY ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SOFTWARE SELECTION PROBLEMS Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilileri Dergisi Siga 2005/3 THE FUZZY ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SOFTWARE SELECTION PROBLEMS Hüseyin BAŞLIGİL * Yıldız Teknik Üniversitesi,

Detaylı

Taşıtın hareket etmesi, üretilen tahrik kuvvetinin zemine

Taşıtın hareket etmesi, üretilen tahrik kuvvetinin zemine MAKALE TİCARİ KARAYOLU TAŞITLARINDA KULLANILAN YAVAŞLATICI (RETARDER) FRENLERİN ARACIN TAHRİK SİSTEMİNE DİNAMİK ETKİSİNİN İNCELENMESİ Zafer Güler * BMC San. ve Tic. A.Ş. Pınarbaşı, İzir zafer-guler@hotail.co

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

TAM KLİMA TESİSATI DENEYİ

TAM KLİMA TESİSATI DENEYİ TAM KLİMA TESİSATI DENEYİ. AMAÇ Klia sistelerini sınıflandırarak, tipik bir klia tesisatında kullanılan eleanların incelenesi, yaz ve kış kliasına etki eden paraetrelerin deneysel ve teorik olarak gözlenesidir.

Detaylı

ÖĞRETİM ELEMANLARININ BİLGİSAYAR PROGRAMLARINI VE İNTERNETİ BİLME VE KULLANMA AMAÇLARI (PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ)

ÖĞRETİM ELEMANLARININ BİLGİSAYAR PROGRAMLARINI VE İNTERNETİ BİLME VE KULLANMA AMAÇLARI (PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ) ÖĞRETİM ELEMANLARININ BİLGİSAYAR PROGRAMLARINI VE İNTERNETİ BİLME VE KULLANMA AMAÇLARI (PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ) Sadettin SARI Yrd. Doç. Dr., Paukkale Üniversitesi, Eğiti Fakültesi, Güzel Sanatlar

Detaylı

Ortam ve Hava Şartlarının Alınan Sinyal Gücüne Etkisinin İncelenmesi

Ortam ve Hava Şartlarının Alınan Sinyal Gücüne Etkisinin İncelenmesi Orta ve Hava Şartlarının Alınan Sinyal Gücüne Etkisinin İncelenesi Uğur Bekçibaşı 1, Kubilay Taşdelen 2 1 Süleyan Deirel Üniversitesi, ElektronikHaberleşe Mühendisliği Bölüü, Isparta 2 Süleyan Deirel Üniversitesi,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Yeşil Binalar. Green Buildings. makale - article

Yeşil Binalar. Green Buildings. makale - article TTD Dergisi 48 (2007) 45-52 Yeşil Binalar Green Buildings Franco Anzioso; Luca enardi; ÖZET Son yıllarda, Avrupa Birliğinin enerji sektöründe yaptığı çalışalar, enerjinin akıllı" kullanıın üzerinde yoğunlaşıştır:

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

DOLARLIK MAL VE HİZMET H ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN DOLARLIK KREDİ HACMİ SORUN YARATIYOR

DOLARLIK MAL VE HİZMET H ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN DOLARLIK KREDİ HACMİ SORUN YARATIYOR KÜRESEL KRİZİN N ANATOMİSİ MORTGAGE KRİZİ VE HEDGE FONLAR KRİZİ TÜREV ÜRÜNLER PİYASASINDA KIRILMA 64 TRİLYON DOLARLIK DÜNYA D EKONOMİSİNDE, NDE, 18 TRİLYON DOLARLIK MAL VE HİZMET H ONU ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 03 Ağustos 2015, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 03 Ağustos 2015, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 21 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. BUNALIM ÇALIŞTAYI 2008/11 http ://www.tek. org.tr

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. BUNALIM ÇALIŞTAYI 2008/11 http ://www.tek. org.tr TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU BUNALIM ÇALIŞTAYI 2008/11 http ://www.tek. org.tr ULUSLAR ARASI KAYNAK AKTARMA MEKANİZMALARI ÇERÇEVESİNDE DÜNYA KRİZİ ve TÜRKİYE EKONOMİSİNE YÖNELİK BİR RİSK DEĞERLENDİRMESİ Recep

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI

EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi, marjinal maliyet düzeyini etkilemeden, oluşturulan yeni fiyat düzeyi ile monopolün sosyal maliyetini gidermeye yönelik bir politikadır? A)

Detaylı

harald@bilgi.edu.tr Vehbi Sinan Tunalıoğlu vst@bilgi.edu.tr 8 Kasım 2006

harald@bilgi.edu.tr Vehbi Sinan Tunalıoğlu vst@bilgi.edu.tr 8 Kasım 2006 Türkiye deki Üniversiteleri İnternet te Daha Görünür Kılan Faktörler Harald Schidbauer İstanbul Bilgi Üniversitesi İşlete Bölüü harald@bilgi.edu.tr Vehbi Sinan Tunalığlu İstanbul Bilgi Üniversitesi Bilgisayar

Detaylı

Boşlukta Dalga Fonksiyonlarının Normalleştirilmesi

Boşlukta Dalga Fonksiyonlarının Normalleştirilmesi Boşlukta Dalga Fonksiyonlarının Noralleştirilesi Konu tesilinde oentu özduruları, u p (x) ile belirlenir ve ile verilir. Ancak, boşlukta noralleştirilecek bir olasılık yoğunluğu gibi yorulanaaz zira (

Detaylı