DÖVME VE DÖKÜM MALZEMELERİN MAGNETİK PARTİKÜL ÇATLAK KONTROL TESTLERİNDE AC VE DC DEMAGNETİZASYON UYGULAMALARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DÖVME VE DÖKÜM MALZEMELERİN MAGNETİK PARTİKÜL ÇATLAK KONTROL TESTLERİNDE AC VE DC DEMAGNETİZASYON UYGULAMALARI"

Transkript

1 DÖVME VE DÖKÜM MALZEMELERİN MAGNETİK PARTİKÜL ÇATLAK KONTROL TESTLERİNDE VE DC DEMAGNETİZASYON UYGULAMALARI AND DC DEMAGNEZITION APPLICATIONS IN THE MAGNETIC PARTICLE CRK DETECTION TESTS OF FORGING AND CASTING MATERIALS Hakan GÜNAY, Hasan YILDIZ TMM LTD ŞTİ, Gemlik-Bursa ÖZET Magnetik Partikül Çatlak Kontrolü, dövme ve döküm ferromagnetik parçaların yüzey ve yüzey altı hatalarını görüntüye getirmek amacıyla kullanılan en yaygın Tahribatsız Muayene yöntemidir. Bu yöntem, magnetize devrelerinde kullanılan akımların türüne göre Alternatif () ve Doğru (DC) akım olarak 2 kısımda incelenir. akımlarla yüzeydeki küçük kılcal hatalar tespit edilebilirken, DC akımlarla daha derinlerdeki boşluklar ve büyük hatalar tespit edilebilir. Her bir akım türü kendine has demagnetizasyon prosedürüne ihtiyaç duyar. Yapılan çalışmada sanayi kullanımı için üretilen alternatif ve doğru akım magnetik partikül test cihazları ve demagnetizasyon uygulamaları incelenmiştir. ve DC seçenekli kontrol amacıyla geliştirilen yeni bir test cihazı ile yapılan deneysel çalışmalar açıklanmış, 6000 Amper DC demagnetizasyonu için üretilen motorlu demagnetizasyon switchi uygulamasına yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Magnetik Partikül, Çatlak kontrol,, DC, demagnetizasyon. ABSTRT Magnetic Particle Crack Detection is the most common nondestructive testing method used to find the surface and subsurface defects in forging and casting ferromagnetic parts. The method is investigated under two sections namely Alternative () and Direct Current (DC) based on the type of the current used in magnetizing circuits. Small capillary defects can be detected by whereas deeper and bigger defects can be found by DC. Each current type requires different and unique demagnetization procedure. In this study and DC magnetic particle test equipments manufactured for industrial use and demagnetization methods are investigated. Experimental studies done by newly developed test equipment which has and DC operating modes are explained in detail. Also the application of demagnetization switch with motor produced for 6000A DC demagnetization is given. Keywords: Magnetic particle, Crack detection,, DC, demagnetization. 1. GİRİŞ Magnetik Partikül yöntemi 100 yıla yakın bir süredir endüstriyel anlamda ferromagnetik malzemelerin yüzey ve yüzey altı hatalarının muayenesinde kullanılmaktadır yıllarından bu yana özellikle Amerika ve Avrupa da, Magnetik Partikül Çatlak Kontrol cihazlarını ve bunların yan ürünlerini üreten bir endüstri dalı oluşmuştur. Hızla gelişen sanayinin artan otomasyon talepleriyle zaman ayarlı, mikroprosesör kontrollü, akım geri beslemeli, demagnetizasyonlu, yükleme ve boşaltma olanaklarına sahip tam otomatik muayene ekipmanları üretilmiştir. Muayene ekipmanlarını birbirinden ayıran en önemli özellik kullanılan akım cinsi olmaktadır. Çok genel bir deyişle Magnetik Partikül Çatlak Kontrol Cihazları Alternatif, Yarı Dalga Doğru akım ve Tam dalga doğru akım cihazları şeklinde 3 ana başlık altında toplanabilmektedir. Alternatif ve doğru akım cihazlarının magnetizasyon ve demagnetizasyon şartları, kullanılan akımların farklı karakteristikleri nedeniyle birbirinden farklı olmaktadır.

2 1.1. Magnetik Partikül Yöntemi ve Kullanım Alanları Magnetik partikül çatlak kontrol yöntemi ile magnetik permeabilitesi 100 ün üzerindeki ferromagnetik olan fakat östenitik olmayan bütün çelik ve alaşımları ile dövme ve dökme demirler muayene edilebilir. Genellikle yüzey ve yüzeyin hemen altındaki çatlak şeklindeki malzeme ayrılmaları tespit edilebilir. Belirli koşullar altında döküm ve dövme parçalarda ve kaynak dikişlerinde yüzey altı hatalar da görüntüye getirilebilir. Bu hatalar, parçaların üretimi sırasında oluşan çatlak ve malzeme ayrılmaları olabileceği gibi işletme koşullarında oluşan hasarlar da olabilmektedir. Magnetik Partikül Çatlak Kontrol yöntemi özellikle döküm ve dövme sektörü ile kaynak dikişi kontrollerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Otomotiv sektöründe işlenmiş ve ısıl işlem görmüş parçaların kontrolünde, çelik konstrüksiyonlarda, güç santralleri, petrokimya ve havacılık sektörlerinde yoğun bir uygulama alanı bulmaktadır Çatlak ve Süreksizliklerin Tespit Edilebilirliği Ferromagnetik malzemelerin magnetik iletkenliği iyidir (permeabiliteleri yüksektir). Magnetizasyon sırasında magnetik alan çizgileri çatlaklarda olduğu gibi daha az iletken bir bölgeye geldiğinde, değişen magnetik iletkenlikten dolayı bir magnetik alan saçılması oluştururlar. Magnetik alandaki bu değişim, magnetik partikül muayenesinde temel oluşturur. Bir çatlak veya malzeme ayrılmasının oluşturduğu bu saçılan alan, magnetizasyon sırasında yüzeye kuru veya süspansiyon içerisinde uygulanan ve serbest olan demir ve demir oksit tozlarını çekmeye ve hatalı bölge üzerinde magnetik bir köprü oluşturmaya başlar. Bu şekilde çatlak veya malzeme ayrılması üzerinde oluşan toz yığını gözle görülerek hatalı bölge olarak tanımlanabilir (Şekil 1). Şekil 1. Magnetik partikül çatlak kontrolünün temel prensibi 1.3. Magnetik Partikül Çatlak Kontrol Tekniklerinde Temel Parametreler Magnetik partikül çatlak kontrolünün temel parametreleri aşağıdaki gibi sıralanabilir: 1. Uygulanan metodun doğruluğu 2. Uygulanan akımların dalga formları (Alternatif, Yarım ve Tam Dalga doğru akım) 3. Magnetik akıların parça üzerindeki doğrultu ve büyüklükleri (A/cm veya Öersted) 4. Magnetikleştirme süresi 5. Demagnetizasyon 6. Hatayı gösteren ekipmanlar, aksesuarlar ve uygulama yöntemleri (Test sıvısı v.s) 7. Operatör Yukarıda belirtilen esaslar doğru bir magnetik partikül çatlak kontrolü için en uygun durumlarında olmalıdır. Uygulama metodu seçilirken parçanın her yerinde yeterli magnetik alan şiddetlerinin oluşturulabilmesi ve her yöndeki çatlakların görüntülenebilmesi esas alınır. Bir çatlak görüntüsü için en önemli şart, magnetik alan çizgileriyle çatlak veya malzeme ayrılması arasındaki açının belirli bir değerden az olmamasıdır. Bu açı izlenen test standardına göre farklılık gösterebilmektedir. Avrupa normlarında (EN) 30 iken ASME kısım V ve ASTM E709 normlarında 45 olarak kabul görmektedir (Şekil 2)( TEKKON, 2004).

3 1.4. Magnetizasyon Teknikleri Şekil 2. Süreksizlik yönlenme açıları (a)en, b) ASTM ye göre Magnetik partikül muayenesinde, muayene parçasında bir magnetik alan oluşturmak için doğrudan ve dolaylı magnetizasyon teknikleri uygulanır (Şekil 3). Şekil 3. Magnetizasyon Teknikleri Boyuna hataların tespitinde pratikte en çok uygulan malzemenin kendisi üzerinden veya yardımcı iletken üzerinden akım geçirme yöntemidir. Bu yöntemde ferromagnetik malzeme, kendisi üzerinden veya belirli bir bölümünden ya da yardımcı iletken üzerinden alternatif, yarı dalga veya tam dalga doğru akım geçirilerek magnetize edilir. İçerisinden akım geçen iletkenin çevresinde magnetik alan oluşacağı ve alan çizgilerini dik kesen hataların tespit edilebilirliği prensibi gereği, olası boyuna çatlaklar görüntüye getirilir. Malzemeden geçirilmesi gereken akımlar malzeme kesiti ile doğru orantılıdır ve bu yüzden malzemenin temas noktalarında yanma noktaları oluşmaması için çok iyi bir temas sağlanması gerekmektedir. Doğrudan magnetizasyonda parça üzerinden akıtılması gereken minimum akımlar, parça üzerinde yeterli magnetik alan şiddeti oluşturulabilmesi ve doğru yönlendirilebilmesi ile ilişkilidir. Magnetik alan şiddetini etkileyen unsurlar; malzemenin cinsi, boyutları, şekli, et kalınlığı ve uygulanan magnetizasyon tekniğidir. Bu çok geniş değişkenler dolayısıyla her bir farklı duruma uygun kesin bir magnetik alan şiddeti formülü vermek oldukça zordur. Bu yüzden gerekli magnetik alan şiddetleri şu aşağıdaki 4 yöntemle belirlenmektedir: a) Önceden bilinen süreksizlikler: Varlığı daha önceden kanıtlanmış hataları bulunan eşdeğer parçaların test edilmesi b) Yapay süreksizlikler: Pie gage veya Prof.Berthold gibi üzerinde yapay hatalar bulunan indikatörler kullanmak c) Teğetsel alan şiddeti ölçüm cihazları: Akım uygulandığında teğetsel alan şiddetinin parça üzerinde oluşan değeri Hall effect probu kullanılarak ölçülür. Minimum 24A/cm ile 48A/cm arasında değişen (30 Gauss ile 60Gauss) alan şiddeti değerleri günümüzde pek çok standart tarafından kabul görmektedir. d) Deneye dayalı formüller: Malzemeden geçirilmesi gereken akımlar malzemenin çapı ile orantılıdır. Şayet parça tam yuvarlak değil ise eşdeğer çap hesaplanır (D eş =Çevre/π).

4 Şayet parça çapları çok fazla değişiklik gösteriyorsa en büyük çap esas alınmalıdır. Uygulanması gereken akım yoğunlukları için aşağıdaki tablo kullanılabilir (Tablo 1). Tablo 1. Parça çapı-akım yoğunluğu ilişkisi Parça Çapı (mm) Akım Yoğunluğu (A/mm) Tasarım aşamasında ve deneysel doğrudan akım uygulamalarında kullanılan deneye dayalı formül aşağıdaki gibidir ve yardımcı iletken ile magnetizasyon uygulamalarında da aynen geçerlidir (DEUTSCH, 2002). Parçadan geçirilmesi gereken minimum akım= D eş x 10 Amper Enine hataların tespiti için ise parça magnetik akı tesiri altında bırakılır. Bu yöntemde magnetizasyon bobinleri veya elektromıknatıslar kullanılır. Her iki yöntemde de boyuna magnetik akı oluşturularak enine hataların tespiti yapılır. Dolaylı magnetizasyon tekniklerinin tümünde magnetik akılar parça içerisinden geçmektedir. Akı çizgilerine dik hatalar en iyi tespit edilebilen hatalardır. Test parçası bobin içerisine yerleştirildiğinde magnetik alan tesirine girer. Bobinin kesit alanının parçanın kesit alanına oranı 10 dan büyükse düşük doldurma faktörlü bobinler olarak adlandırılır. Gerekli akım yoğunluklarının hesabında aşağıdaki formül kullanılır. Bu formülde N: bobinin sarım sayısı, I: Bobine uygulanan akım (Amper), K: sabit (45.000), L: Parça boyu (mm) D: Parça çapı (mm) dır. N. I = K L D Örneğin, 30cm boyunda ve 10cm çapında bir parçanın testinde gerekli amper tur miktarı (N.I = /3)parça üzerinde amper tur alan şiddeti oluşturur. Beş turlu bir bobin sarılmışsa bobinden geçirilmesi gereken akım ( I = / 5 ) Amper olurken, 500 turlu bir bobinden geçirilmesi gereken akım ( I = / 500) 30Amper olacaktır. Yukarıdaki formül L/D oranı 2 ile 15 arasında ve parça kesitinin bobin kesitinin %10 undan düşük olmadığı durumlarda geçerlidir. Bu formül parçanın bobin kenarına yakın olması ve eksene paralel tutulması hallerinde kullanılır. Farklı test şartları için formüller de değişecektir. Elektromıknatıs kullanılan dolaylı magnetizasyon tekniklerinde parça iki elektromıknatısın kutupları arasında sıkıştırılır ve sarım sayıları parça üzerindeki alan şiddeti minimum 24A/cm olacak şekilde sarılır. Resim 1. Doğrudan akım ve bobin magnetizasyonu ile dövme krank mili kontrolü

5 Resim 2. Doğrudan akım ve elektromıknatıs ile dövme biyel kolu kontrolü Her iki yöntemin de temel uygulama şekli, test cihazının temas kafaları arasına test parçasının sıkıştırılarak, üzerinden akım geçirilmesi ve bobin ya da elektromıknatıs ile elde edilen doğrusal akının parça üzerinden iletilmesi şeklindedir (Resim 1 ve 2). Parçadan geçirilmesi gereken minimum akımlar ve akılar açıklandığı gibi parçanın kritik bölgelerinde bile minimum alan şiddetini oluşturabilecek şekilde seçilir. Boyu 800mm den kısa parçalar için bobin uygulaması yerine elektro mıknatıs uygulamaları tercih edilebilmektedir (Resim 2). 2. MATERYAL VE METOT Standart bir Magnetik Partikül Test sisteminin işleyişi aşağıdaki şekilde gösterilebilir (Şekil 4). Tristörler aracılığı ile şebeke akım ve gerilimi kontrol edilerek yüksek akım transformatörlerinin primer gerilimleri ayarlanır. Yüksek akım transformatörlerinin sekonder çıkışı üzerindeki akım trafolarından akım geri beslemeleri alınır ve PLC ile kumanda edilir. Elde edilen yüksek akım ile parça üzerinde magnetik akı indükte edilir. Bu esnada parça üzerine gönderilen magnetik partikül test sıvısı içerindeki magnetik partiküller kaçak akı bölgelerinde toplanarak UV ışık altında hataları belirgin hale getirirler. Şekil 4. Standart Magnetik Partikül Test akış şeması 2.1. Magnetik Partikül Testlerinde Kalıcı Mıknatıslık Yukarıda bahsedilen değişik yöntemler kullanılarak magnetize edilen parça üzerinde, test esnasında magnetik kutuplaşma oluşturulduğu için, test sonrasında üzerinde kalıcı mıknatıslık oluşabilmektedir. Alternatif akım cihazlarında deri etkisi nedeniyle bu mıknatıslık yüzeysel oluştuğu için kolaylıkla giderilebilmektedir. Yarı dalga ve tam dalga doğru akım cihazlarında ise mıknatıslığı gidermek oldukça zor ve uzun olmaktadır. Magnetizasyon ve demagnetizasyonu açıklamak için malzemenin atomal boyutlarına inmek gerekmektedir. Bilindiği gibi malzemenin yapı taşı atomlardır ve bir çekirdek etrafında dönen elektronlardan meydana gelmiştir. Ferromagnetik malzemelerde ise aynı doğrultuda bir araya gelen atomlar magnetik nüfuz bölgeleri oluşturmaktadır. Bu bölgelere magnetik domainler adı verilmektedir. Magnetik domainler malzemenin içerisindeki küçük mıknatısçıklar şeklinde de düşünülebilir. Magnetikleşmemiş bir malzemede magnetik domainler dağınık vaziyette bulunmaktadır. Malzeme, yoğun bir magnetik alan içerisinde veya etkisi altında magnetikleştirildiğinde ise magnetik kutuplar aynı doğrultuyu işaret ederler ve metal bir mıknatıs haline gelirler (Şekil 5). Şayet magnetik domainler çabucak rastgele dizilmiş durumlarına döndürülürse de demagnetize edilmiş olur. Yumuşak ferromagnetik metaller çabucak magnetize edilebildiği gibi magnetikliklerini de uzun süre koruyamazlar. Alaşımlı sert metallerin magnetizasyonu çok zor olmasa da demagnetize edilmesi zorlaşmaktadır.

6 2.2. Histeresiz Eğrileri Şekil 5. Ferromagnetik malzemelerde magnetizasyon Ferromagnetik malzemelerin magnetizasyon eğrileri histeresiz eğrileri olarak adlandırılır (Şekil 6). Bu eğriler, malzemenin kimyasal kompozisyonu ile değişim gösterir. Mıknatıslığı tamamen giderilmiş bir malzemeye değişken bir dış magnetik alan uygulandığında, bu alan ile akı yoğunluğu ölçülerek histeresiz eğrisi çizilebilir. Histeresiz, ferromagnetik malzeme kütlesine etki eden magnetik alan şiddeti değiştirildiğinde, magnetik etkinin gecikmesi anlamına gelmektedir. Eğrinin düşey ekseni B, malzemedeki akı yoğunluğunu, H ise uygulanan alan şiddetini göstermektedir. Eksenlerin kesişim noktası,0, mıknatıslamanın olmadığı ve hiçbir kuvvetin uygulanmadığı anı temsil eder. Magnetik alan şiddeti arttırıldığında, akı yoğunluğu önce hızlı, sonra maksimum ya da doyma noktasına ulaşıncaya kadar yavaşlayarak artar. Magnetik alan şiddetinin daha fazla arttırılması akı yoğunluğunda bir artış meydan getirmez. Akı yoğunluğunun yükselişi noktalı çizgi ile gösterilmiştir. Magnetik alan şiddeti ters yönde 0 a düşürüldüğünde B r noktasında malzemede bir miktar mıknatıslanma mevcut kalır. Buna malzemenin artık mıknatıslığı (remanens) adı verilir. Mıknatıslama akımı ters çevrilerek yavaşça 0 a düşürüldüğünde malzemedeki akı yoğunluğu azalır. Artık mıknatıslık c noktasında 0 olur. Yatay eksendeki mesafe, giderme kuvveti (koersitif) olarak adlandırılır. Giderme kuvveti, mıknatıslanma sonrasında malzemelerdeki magnetik akı yoğunluğunu 0 a indirgemek için gerekli olan magnetik alan şiddeti değeridir. Bu noktadan magnetik alan şiddeti daha da arttırılırsa malzeme tekrar doyuma ulaşır (d). Magnetik alan şiddeti tekrar yavaş yavaş 0 a düşürüldüğünde, akı yoğunluğu bir miktar azalır(e). Bu noktada da malzemede bir miktar artık mıknatıslanma görülür. Magnetik alan ilk yönde arttırılmaya devam edilirse artık akı yoğunluğu azalır ve f noktasında 0 olur. F noktasından magnetik alan arttırılmaya devam edilirse başlangıç doyma noktasına (a) ulaşılır (NAVE, 2005). Şekil 6. Histeresiz eğrisi Histeresiz eğrisinin daralması malzemenin kolay mıknatıslanabileceğini ve düşük artık mıknatısa sahip olacağını, genişlemesi ise malzemenin zor mıknatıslanabileceği ve daha kuvvetli bir artık mıknatıslığa sahip olacağını gösterir. Şekil 7 de sert ve yumuşak malzemelerin histeresiz eğrileri görülmektedir.

7 2.3. Demagnetizasyon Şekil 7. Sert ve yumuşak malzemelerde histeresiz eğrileri Kalıcı mıknatıslık talaşlı imalat esnasında takım ömrünü azaltması, elektronik ekipmanlara zarar vermesi, kaynaklı birleştirmeler sırasında ark üflemesi oluşturması ve malzeme üzerine toplanan metal parçacıkların aşınmayı arttırması gibi pek çok sebepten dolayı istenilmeyen bir oluşumdur. Demagnetizasyon işleminin zorluğu veya kolaylığı pek çok faktöre bağlıdır ve gerekli giderme kuvveti; parçanın şekli, malzeme türü, uygulanan akımın türü ve yöntemi ile değişir. Yumuşak çelik parçalarda kalıcı mıknatıslık kolayca azaldığından demagnetizasyona ihtiyaç duyulmayabilir. Kalıcı magnetik alanın ürün performansını etkilemeyeceği yapısal parçaların da demagnetizasyonu gerekmez. Isıl işlem görecek malzemeler için, özellikle ~700 C Curie sıcaklığı üzerinde, demagnetizasyona ihtiyaç duyulmaz (EPİK,2001). Magnetik domainlerin rastgele dizilişlerine döndürülebilmesi için pek çok yöntem kullanılabilir. En kolayı malzemenin Curie sıcaklığının üzerine ısıtılmasıdır. Curie sıcaklığı düşük karbonlu bir çelik için yaklaşık 770 C dir. Çelik bu sıcaklığın üzerine ısıtıldığında östenitik yapıya geçer ve magnetiklik özelliğini kaybeder. Soğutulduğunda ise üzerinde kalıcı magnetiklik bulunmaz. Malzemelerin, yerin magnetik alanının etkisinden kurtulması için doğu-batı doğrultusunda bekletilmesi de demagnetizasyon için önemli bir husustur. Domainlerin rastgele dizilmelerinin sağlanması malzemenin bir alternatif akım bobininden geçirilmesi ile de sağlanabilir. Elektromıknatısların kullanıldığı durumlarda da alternatif akımın yavaşça azaltılması yolu ile de malzemeler demagnetize edilebilir. Bütün demagnetizasyon işlemlerinde esas prensip parçanın, yönü sürekli değişen ve şiddeti giderek azalan bir magnetik alan tesiri altında bırakılmasıdır (Şekil 8). Şekil 8. Demagnetizasyon eğrileri Alan yönünün sürekli değiştirilmesi, ya parçanın magnetik alan içinde ters çevrilmesi ya da akım yönünün sürekli değiştirilmesi ile sağlanır. Alan şiddetinin değiştirilmesi ise, ya akımın azaltılması, ya da parçanın veya bobinin birbirinden uzaklaştırılması ile sağlanabilir.

8 Alternatif akım () ile demagnetizasyon Yüzey ve yüzeyin hemen altındaki küçük ve ince hataların hassas tespit edilmesi için alternatif akımla magnetizasyon kullanılır. Oluşan kalıcı magnetikliği gidermek için de yine alternatif akımla beslenen bobinlerden faydalanılır. Bobin veya parça birbirinden uzaklaşırken magnetik alanın yönü ve şiddeti sürekli değiştiğinden demagnetizasyon kolaylıkla yapılabilmektedir. Demagnetizasyon bobinlerinde parçanın bobinin etkin alanının dışarısına çıkartılması gerekir. Bu yapılmazsa parçada ilave kalıcı mıknatıslık oluşturulması da söz konusu olabilir. Alternatif akım demagnetizasyonu, PLC ve kontrol kartları ile kumanda edilen tristör devreleri ile kolaylıkla yapılabilmektedir Doğru akım (DC) ile demagnetizasyon Boyutları ve kütlesi büyük parçalarda yüzey altındaki hataların (boşluk v.s) tespiti için doğru akım tercih edilmektedir. Deri etkisinin ortadan kalkmasıyla, akımın şiddetine bağlı olarak magnetik alan daha derinlere nüfuz edebilmektedir. Kalıcı mıknatıslığın giderilmesi için böyle bir durumda doğru akım kullanılması gereklidir. Doğru akım kullanılması durumunda ise akımın şiddetinin ve yönünün değiştirilebilmesi şarttır. Akımın yön değiştirme sıklığı yaklaşık 1Hz civarında tutulmalıdır. Doğru akım demagnetizasyonu oldukça zor ve uzun zaman alan bir işlemdir. Bu amaçla özel cihaz ve düzeneklere ihtiyaç duyulmaktadır (BAYNES, 2002). Şekil 9. DC demagnetizasyon eğrisi Yapılan yarı dalga ve tam dalga doğru akım uygulamalarında magnetizasyon akım değeri bir önceki değerin %3 ila %5 arasında azaltılarak yönü değiştirilir. Demagnetizasyon eğrileri logaritmik fonksiyonlar şeklinde oluşturulmaktadır. DC Demagnetizasyon uygulamasında demagnetizasyon eğrisi Şekil 9 de görüldüğü gibidir. Enine ve boyuna magnetize devrelerinde demagnetizasyon birbirinden farklı yöntemlerle yapılabilmektedir. Özellikle boyuna magnetizasyon devrelerinde yüksek akım ihtiyacını karşılamak üzere (örneğin 6000amper) büyük güçlü transformatörler ve yine büyük güçlü redresör grupları kullanılmaktadır. Boyuna /DC Magnetik Partikül testlerinin akış şeması ve gerçek uygulaması aşağıda görüldüğü gibi özetlenebilmektedir. (Şekil 10., Resim 3-4.) Şekil 10. Boyuna /DC Magnetik Partikül Test Akış Şeması

9 Resim 3-4.Boyuna magnetizasyon devresinin 6000amper redresör grubu. DC demagnetizasyon PLC kumandalı motorize demagnetizasyon şalteri ile Göreceli düşük akım değerlerinde DC demagnetizasyonda (örneğin enine demagnetizasyonda) bu azalma ve yön değiştirmelerin gerçekleştirilebilmesi amacıyla tristör devreleri (Resim 5) kullanılmaktadır. Enine /DC Magnetik Partikül testlerinin akış şeması da aşağıdaki gibi özetlenebilmektedir (Şekil 11). Şekil 11. Enine /DC Magnetik Partikül Test akış şeması Resim 5. Enine magnetizasyon devresinin tristör grubu. DC demagnetizasyon, PLC kumandalı sürücü kartları ile

10 3. SONUÇLAR Sanayi kullanımı için üretilen ve DC magnetik partikül test cihazları ve demagnetizasyon uygulamaları Tablo 2 de özetlenmiştir. Farklı boyutlardaki döküm ve dövme parçaların ve DC akımlarla kontrollerinde boyuna ve enine çatlaklar için elde edilen magnetik alan şiddetleri ile uygun demagnetizasyon prosesleri sonucunda parçalar üzerinde kalıcı mıknatıslık değerleri gösterilmiştir. Tablo 2. Çeşitli döküm ve dövme malzemelerde magnetizasyon ve demagnetizasyon deney sonuçları Magnetik Alan Şiddeti (A/cm) Parça Adı Akım Boyuna Enine Kalıcı Boyuna Enine Tipi (Amper) (A-tur) Magnetik Alan (A/m) Palet Çatalı Çatal Altlığı Rotil Gövde Rot Kolu Kanca Kam Mili Biyel Kolu Yön Çatalı Krank Mili Vana Klapesi DC Dizel Lokomotif Cer Dişlisi DC Dizel Lokomotif Krank Mili DC

11 Döküm ve dövme parçaların Magnetik partikül testlerinde elde edilen sonuçlar aşağıda özetlenmiştir: 1. Alternatif akım test cihazlarında demagnetizasyon PLC kumandalı akım kontrol kartları ile alternatif akımın şiddetinin azalarak yön değiştirmesi ile sağlanır. 2. Yarı dalga ve tam dalga doğru akım test cihazlarında demagnetizasyon özel elektriksel, elektronik ve mekanik donanımlarla gerçekleştirilebilir amper gibi yüksek test akımları için yağ soğutmalı redresör grupları ile motorize demagnetizasyon switchleri kullanılmalıdır. 3. Yarı dalga ve tam dalga doğru akım uygulamalarında magnetizasyon akım değeri bir önceki değerin %3 ila %5 arasında azaltılarak yönü değiştirilir. Akımın yön değiştirme sıklığı yaklaşık 1Hz civarında tutulmalıdır. 4. Dövme yöntemleriyle imal edilmiş göreceli küçük parçaların yüzey çatlaklarının, dövme katlanmalarının ve hatalarının tespit edilmesinde aksi belirtilmedikçe Alternatif akım () test metotlarının kullanılması yeterlidir. 5. Döküm yöntemleriyle imal edilmiş parçalarda ise yüzey altındaki döküm boşlukları, gerilme çatlakları, metalik olmayan inklüzyonlar ve çekinti gibi kusurların tespitinde alternatif akım metotlarının yanı sıra Doğru akım (DC) test metotlarının kullanılması önerilir. 6. Büyük magnetikleştirme kuvvetlerine ihtiyaç duyulan büyük ve ağır dövme ve döküm parçaların testlerinde ve DC kombinasyonlu test üniteleri kullanılmalıdır. 4. KAYNAKLAR ASTM E709-95, Standard Guide for Magnetic Particle Examination, 1998, American Society for Testing and Materials, USA ASTM E , Standard Practice for Magnetic Particle Examination, 1998, American Society for Testing and Materials, USA BAYNES, T.M., RUSSEL,G.J., BAILEY, A., Comparison of Stepwise Demagnetization Techniques, IEEE Transactions on Magnetics, Volume 38,No. 4, July 2002 DEUTSCH, V., 2002, The Magnetic Particle Crack Detection (3). Wuppertal: Castell-Verlag GmbH. EPİK, Ö., KARADENİZ, S.,2001, Ferromagnetik parçaların girdap akımı yöntemiyle muayenesi, II. Makine Malzemesi ve İmalat Teknolojisi Sempozyumu, Manisa NAVE, C., 2005, Georgia State University, USA, SCHULL, P., 2005, Nondestructive Evaluation Theory, Techniques and Applications. New York: M.Dekker Inc. TEKKON LTD. ŞTİ., Magnetik Parçacık Muayenesi Seviye 1 Eğitim Notları, Mayıs 2004, Ankara TEKKON LTD. ŞTİ., Magnetik Parçacık Muayenesi Seviye 2 Eğitim Notları, Mayıs 2004, Ankara TS EN , Türk Standartları, 2002., Tahribatsız Muayene-Magnetik Parçacıkla Muayene, Bölüm 1:Genel İlkeler, Türk Standartları Enstitüsü. Ankara TS EN , Türk Standartları, Nisan 2004, Dövme Çeliklerin Tahribatsız Muayenesi, Bölüm 1:Magnetik Parçacık Muayenesi, Türk Standartları Enstitüsü. Ankara TS EN 1369, Türk Standartları, 2003, Dökümler- Magnetik Parçacık Muayenesi, Türk Standartları Enstitüsü. Ankara

TMM. Teknik Bilgi. Tahribatsız Malzeme Muayene San.ve Tic.Ltd.Şti Non-Destructive Inspection Co. 20.08.2007

TMM. Teknik Bilgi. Tahribatsız Malzeme Muayene San.ve Tic.Ltd.Şti Non-Destructive Inspection Co. 20.08.2007 Magnetik Partikül Çatlak Kontrolü ve Demagnetizasyon Giriş Magnetik Partikül yöntemi 100 yıla yakın bir süredir endüstriyel anlamda yüzey ve yüzey altı hataların muayenesinde kullanılmaktadır. 1930 yıllarından

Detaylı

Tahribatsız Muayene Yöntemleri

Tahribatsız Muayene Yöntemleri Tahribatsız Muayene Yöntemleri Tahribatsız muayene; malzemelerin fiziki yapısını ve kullanılabilirliğini bozmadan içyapısında ve yüzeyinde bulunan süreksizliklerin tespit edilmesidir. Tahribatsız muayene

Detaylı

TMM. Teknik Bilgi TAHRİBATSIZ MALZEME MUAYENE. Giriş. Tahribatsız Malzeme Muayene San.ve Tic.Ltd.Şti Non-Destructive Inspection Co.

TMM. Teknik Bilgi TAHRİBATSIZ MALZEME MUAYENE. Giriş. Tahribatsız Malzeme Muayene San.ve Tic.Ltd.Şti Non-Destructive Inspection Co. Giriş TAHRİBATSIZ MALZEME MUAYENE Yaşantımız boyunca, seyahat ederken, televizyon seyrederken veyahut imalatta sorunsuz çalışan sistemler bekleriz. Çoğu zaman da hayatlarımızı emanet ettiğimiz ve gün geçtikçe

Detaylı

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ ALIN KAYNAKLI LEVHASAL BAĞLANTILARIN ÇEKME TESTLERİ A- DENEYİN ÖNEMİ ve AMACI Malzemelerin mekanik davranışlarını incelemek ve yapılarıyla özellikleri arasındaki

Detaylı

Manyetik Alan. Manyetik Akı. Manyetik Akı Yoğunluğu. Ferromanyetik Malzemeler. B-H eğrileri (Hysteresis)

Manyetik Alan. Manyetik Akı. Manyetik Akı Yoğunluğu. Ferromanyetik Malzemeler. B-H eğrileri (Hysteresis) Manyetik Alan Manyetik Akı Manyetik Akı Yoğunluğu Ferromanyetik Malzemeler B-H eğrileri (Hysteresis) Kaynak: SERWAY Bölüm 29 http://mmfdergi.ogu.edu.tr/mmfdrg/2006-1/3.pdf Manyetik Alan Manyetik Alan

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler AKTÜATÖRLER Bir sitemi kontrol için, elektriksel, termal yada hidrolik, pnömatik gibi mekanik büyüklükleri harekete dönüştüren elemanlardır. Elektromekanik aktüatörler, Hidromekanik aktüatörler ve pnömatik

Detaylı

: Bilgisayar Mühendisliği. Genel Fizik II

: Bilgisayar Mühendisliği. Genel Fizik II Ad Soyadı Şube No : Fahri Dönmez : TBIL-104-03 Öğrenci No : 122132151 Bölüm : Bilgisayar Mühendisliği Genel Fizik II HIZLI TRENLERİN YAVAŞLAMASINI VE DURMASINI SAĞLAYAN FREN SİSTEMİNDE MANYETİK KUVVETLERİN

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

T.C. TÜBİTAK-BİDEB. YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ- ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİM ÇALIŞTAYLARI

T.C. TÜBİTAK-BİDEB. YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ- ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİM ÇALIŞTAYLARI T.C. TÜBİTAK-BİDEB YİBO ÖĞRETMENLERİ (FEN VE TEKNOLOJİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ- ve MATEMATİK) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİM ÇALIŞTAYLARI İKİ ELEKTROMIKNATIS ARASINDA BULUNAN BİR DEMİR PARÇACIĞIN HAREKETİ HAZIRLAYANLAR

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI Kabartılı direnç kaynağı, seri imalat için ekonomik bir birleştirme yöntemidir. Uygulamadan yararlanılarak, çoğunlukla

Detaylı

Enerji Verimliliği ve İndüksiyon Ocaklarının Değerlendirilmesi. Yrd. Doç. Dr. Halil Murat Ünver Kırıkkale Üniversitesi

Enerji Verimliliği ve İndüksiyon Ocaklarının Değerlendirilmesi. Yrd. Doç. Dr. Halil Murat Ünver Kırıkkale Üniversitesi Enerji Verimliliği ve İndüksiyon Ocaklarının Değerlendirilmesi Yrd. Doç. Dr. Halil Murat Ünver Kırıkkale Üniversitesi Giriş İndüksiyonla Isıtma Prensipleri Bilindiği üzere, iletken malzemenin değişken

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır.

Detaylı

Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR ALAN ETKİLİ TRANİTÖR Y.oç.r.A.Faruk BAKAN FET (Alan Etkili Transistör) gerilim kontrollu ve üç uçlu bir elemandır. FET in uçları G (Kapı), (rain) ve (Kaynak) olarak tanımlanır. FET in yapısı ve sembolü

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 01

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 01 DERS 01 Özer ŞENYURT Mart 10 1 DA ELEKTRĐK MAKĐNALARI Doğru akım makineleri mekanik enerjiyi doğru akım elektrik enerjisine çeviren (dinamo) ve doğru akım elektrik enerjisini mekanik enerjiye çeviren (motor)

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

EGZOZ SUPAPLARINDA GİRDAP AKIMLARI İLE YÜZEYSEL ÇATLAK KONTROL UYGULAMALARI

EGZOZ SUPAPLARINDA GİRDAP AKIMLARI İLE YÜZEYSEL ÇATLAK KONTROL UYGULAMALARI EGZOZ SUPAPLARINDA GİRDAP AKIMLARI İLE YÜZEYSEL ÇATLAK KONTROL UYGULAMALARI Hakan GÜNAY TMM LTD ŞTİ, Gemlik - Bursa ÖZET Teknolojik gelişmelerle birlikte supap imalatı endüstrisinde, benzinli ve diesel

Detaylı

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak.

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri kullanarak elektrik alan çizgilerinin

Detaylı

EN ISO 9606-1 e Göre Kaynakçı Belgelendirmesi Semineri (28 Mart 2014) SINAVIN YAPILIŞI, MUAYENE, KABUL KRİTERLERİ.

EN ISO 9606-1 e Göre Kaynakçı Belgelendirmesi Semineri (28 Mart 2014) SINAVIN YAPILIŞI, MUAYENE, KABUL KRİTERLERİ. EN ISO 9606-1 e Göre Kaynakçı Belgelendirmesi Semineri (28 Mart 2014) SINAVIN YAPILIŞI, MUAYENE, KABUL KRİTERLERİ. Dr. Caner BATIGÜN ODTÜ Kaynak Teknolojisi ve Tahribatsız Muayene Araştırma / Uygulama

Detaylı

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Dönen Elektrik Makinaları nın önemli bir grubunu oluştururlar. (Üretilen en büyük güç ve gövde büyüklüğüne sahip dönen makinalardır) Generatör (Alternatör) olarak

Detaylı

Bölüm 9 ELEKTROMANYETİK İNDÜKSİYON. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley

Bölüm 9 ELEKTROMANYETİK İNDÜKSİYON. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley Bölüm 9 ELEKTROMANYETİK İNDÜKSİYON Hedef Öğretiler Faraday Kanunu Lenz kanunu Hareke bağlı EMK İndüksiyon Elektrik Alan Maxwell denklemleri ve uygulamaları Giriş Pratikte Mıknatısın hareketi akım oluşmasına

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

11.1. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMLERİ ( ELECTRONIC IGNATION )

11.1. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMLERİ ( ELECTRONIC IGNATION ) 11. DİĞER ELEKTRONİK SİSTEMLER 11.1. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMLERİ ( ELECTRONIC IGNATION ) Elektronik ateşlemenin diğerlerinden farkı, motorun her durumda ateşleme zamanlamasının hassas olarak hesaplanabilmesidir.

Detaylı

GARANTİ KARAKTERİSTİKLERİ LİSTESİ 132/15 kv, 80/100 MVA GÜÇ TRAFOSU TANIM İSTENEN ÖNERİLEN

GARANTİ KARAKTERİSTİKLERİ LİSTESİ 132/15 kv, 80/100 MVA GÜÇ TRAFOSU TANIM İSTENEN ÖNERİLEN EK-2 1 İmalatçı firma 2 İmalatçının tip işareti 3 Uygulanan standartlar Bkz.Teknik şartname 4 Çift sargılı veya ototrafo Çift sargılı 5 Sargı sayısı 2 6 Faz sayısı 3 7 Vektör grubu YNd11 ANMA DEĞERLERİ

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL İçerik Algılama Teknolojisi Algılama Mekanizması Uygun Sensör SENSÖR SİSTEMİ Ölçme ve Kontrol Sistemi Transdüser ve Sensör Kavramı Günlük hayatımızda ısı, ışık, basınç

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde DİŞLİ ÇARKLAR Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde özel bir yeri bulunan mekanizmalardır. Mekanizmayı

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi. Teknolojisi

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi. Teknolojisi MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ K ayna K K ayna K Teknolojisi Teknolojisi HOŞGELDİNİZ Doç. Dr. Hüseyin UZUN Kaynak Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı 1 /27 KAYNAK PARAMETRELERİ VE SEÇİMİ Kaynak dikişinin

Detaylı

Rulman ısıtma cihazları

Rulman ısıtma cihazları Rulman ısıtma cihazları Mikro işlemci Karakter LCD Demagnetizasyon 5 kademe güç seçimi Turbo ısıtma Neden? indüksiyon ısıtıcı Rulman arızalarının %16 sından fazlası rulman montajında uygun olmayan yöntemlerin

Detaylı

KAYNAKLI NUMUNELERİN TAHRİBATLI TESTLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ VE CİHAZ KALİBRASYONU

KAYNAKLI NUMUNELERİN TAHRİBATLI TESTLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ VE CİHAZ KALİBRASYONU KAYNAKLI NUMUNELERİN TAHRİBATLI TESTLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ VE CİHAZ KALİBRASYONU İlkay BİNER GSI SLV-TR - Kaynak Mühendisi E-posta: ilkay.biner@gsi.com.tr ÖZET Kaynaklı imalatta her ürünün aynı kalitede

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

Elektron ışını ile şekil verme. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Elektron ışını ile şekil verme. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Elektron ışını ile şekil verme Prof. Dr. Akgün ALSARAN Elektron ışını Elektron ışını, bir ışın kaynağından yaklaşık aynı hızla aynı doğrultuda hareket eden elektronların akımıdır. Yüksek vakum içinde katod

Detaylı

Mak- 204. Üretim Yöntemleri - II. Vargel ve Planya Tezgahı. Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt.

Mak- 204. Üretim Yöntemleri - II. Vargel ve Planya Tezgahı. Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. Mak- 204 Üretim Yöntemleri - II Talaşlı Đmalatta Takım Tezgahları Vargel ve Planya Tezgahı Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. Bölümü Takım Tezgahlarında Yapısal

Detaylı

MIG/MAG Kaynağında Kaynak Ekipmanları

MIG/MAG Kaynağında Kaynak Ekipmanları MIG/MAG Kaynak Yöntemi MIG/MAG Kaynağında Kaynak Ekipmanları Doç.Dr. Murat VURAL İ.T.Ü. Makina Fakültesi vuralmu@itu.edu.tr Küçük çaplı, sürekli bir dolu tel, tel besleme ünitesi tarafından, torç içinden

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER Malzemelerin mekanik özelliği başlıca kimyasal bileşime ve içyapıya bağlıdır. Malzemelerin içyapısı da uygulanan mekanik ve ısıl işlemlere bağlı olduğundan malzemelerin

Detaylı

UME DE AC AKIM ÖLÇÜMLERİ

UME DE AC AKIM ÖLÇÜMLERİ VII. UUSA ÖÇÜMBİİM KONGRESİ 543 UME DE AC AKIM ÖÇÜMERİ Mehedin ARİFOVİÇ Naylan KANATOĞU ayrettin ÇINAR ÖZET Günümüzde kullanılan yüksek doğruluklu çok fonksiyonlu kalibratör ve multimetrelerin AC akım

Detaylı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı MOSFET MOSFET 'lerin Yapısı JFET 'ler klasik transistörlere göre büyük bir gelişme olmasına rağmen bazı limitleri vardır. JFET 'lerin giriş empedansları klasik transistörlerden daha fazla olduğu için,

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 5. Soğutma Şekline Göre Hava soğutmalı motortar: Bu motorlarda, silindir yüzeylerindeki ince metal kanatçıklar vasıtasıyla ısı transferi yüzey alanı artırılır. Motor krank milinden hareket alan bir fan

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5.

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5. MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARı) Bölüm 5. Mekanik Özellikler ve Davranışlar Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR ÇEKME TESTİ: Gerilim-Gerinim/Deformasyon Diyagramı Çekme deneyi malzemelerin mukavemeti hakkında esas dizayn

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır.

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. ASENKRON MOTORLARDA HIZ AYARI ve FRENLEME Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. Giriş Bilindiği üzere asenkron motorun rotor hızı, döner alan hızını (n s )

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş MAK-204 Üretim Yöntemleri Vidalar-Vida Açma Đşlemi (8.Hafta) Kubilay Aslantaş Kullanım yerlerine göre vida Türleri Bağlama vidaları Hareket vidaları Kuvvet ileten vidaları Metrik vidalar Trapez vidalar

Detaylı

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION)

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) Püskürtme şekillendirme (PŞ) yöntemi ilk olarak Osprey Ltd. şirketi tarafından 1960 lı yıllarda geliştirilmiştir. Günümüzde püskürtme şekillendirme

Detaylı

GAZ ALTI KAYNAK YÖNTEMİ MIG/MAG

GAZ ALTI KAYNAK YÖNTEMİ MIG/MAG GENEL KAVRAMLAR Metalleri, birbirleri ile çözülemez biçimde birleştirme yöntemlerinden biri kaynaklı birleştirmedir. Kaynak yöntemiyle üretilmiş çelik parçalar, döküm ve dövme yöntemiyle üretilen parçalardan

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

TÜBİTAK-BİDEB LİSE ÖĞRETMENLERİ FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ VE MATEMATİK PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYLARI LİSE 2 (ÇALIŞTAY 2012) FİZİK ALANI GRUP SA

TÜBİTAK-BİDEB LİSE ÖĞRETMENLERİ FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ VE MATEMATİK PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYLARI LİSE 2 (ÇALIŞTAY 2012) FİZİK ALANI GRUP SA TÜBİTAK-BİDEB LİSE ÖĞRETMENLERİ FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ VE MATEMATİK PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYLARI LİSE 2 (ÇALIŞTAY 2012) FİZİK ALANI GRUP SA ORTAM SICAKLIĞINA HASSAS OTOMATİK PENCERE AÇMA DÜZENEĞİ

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ

BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ ÖZET CO 2 kaynağında tel çapının, gaz debisinin ve serbest tel boyunun sıçrama kayıpları üzerindeki etkisi incelenmiştir. MIG kaynağının 1948 de

Detaylı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı Doğru Akım Makinalarının Yapısı 4 kutuplu Doğru Akım Makinasının kesiti Kompanzasyon sargısı Alan (uyartım,ikaz) sargısı Yardımcı kutup Ana kutup Yardımcı kutup sargısı Rotor dişi Rotor oluğu Hava aralığı

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

Bölüm 7. Manyetik Alan ve. Manyetik Kuvvet. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley

Bölüm 7. Manyetik Alan ve. Manyetik Kuvvet. Copyright 2008 Pearson Education Inc., publishing as Pearson Addison-Wesley Bölüm 7 Manyetik Alan ve Manyetik Kuvvet Hedef Öğretiler Manyetik Kuvvet Manyetik Alan ve Manyetik Akı Manyetik Alanda Yüklerin hareketi Yarıiletkenlerde Manyetik Kuvvet hesabı Manyetik Tork Elektrik Motor

Detaylı

BÖLÜM-I ELEKTRİK MAKİNELERİNİN TEMELLERİ DERS NOTLARI

BÖLÜM-I ELEKTRİK MAKİNELERİNİN TEMELLERİ DERS NOTLARI BÖLÜM-I ELEKTRİK MAKİNELERİNİN TEMELLERİ DERS NOTLARI 1 Makine İlkeleri Elektrik Makinaları elektrik enerjisini mekanik enerjiye veya mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren cihazlardır. Transformatörler,

Detaylı

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi.

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.2.Teorik bilgiler: Yarıiletken elemanlar elektronik devrelerde

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008 MAKİNA * ENDÜSTRİ Prof.Dr.İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU Öğr. Murat BOZKURT * Balıkesir - 2008 1 PLASTİK ŞEKİL VERME YÖNTEMLERİ METALE PLASTİK ŞEKİL VERME İki şekilde incelenir. * HACİMSEL DEFORMASYONLA

Detaylı

Kaynak Hataları Çizelgesi

Kaynak Hataları Çizelgesi Kaynak Hataları Çizelgesi Referans No Tanıtım ve Açıklama Resimli İzahı 1 2 3 Grup No: 1 Çatlaklar 100 Çatlaklar Soğuma veya gerilmelerin etkisiyle ortaya çıkabilen katı halde bir mevzii kopma olarak meydana

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

TAHRİBATSIZ MUAYENE (NON DESTRUCTIVE TEST) HAZIRLAYAN: FATMA ÇALIK

TAHRİBATSIZ MUAYENE (NON DESTRUCTIVE TEST) HAZIRLAYAN: FATMA ÇALIK TAHRİBATSIZ MUAYENE (NON DESTRUCTIVE TEST) TAHRİBATSIZ MUAYENE YÖNTEMLERİ 1) Görsel Kontrol ( VT) 2) Sıvı Penetrant ( PT) 3) Magnetik Parçacık( MT) 4) Radyografik-Radyoskopik Kontrol( RT) 5) Girdap Akımları(

Detaylı

8. FET İN İNCELENMESİ

8. FET İN İNCELENMESİ 8. FET İN İNCELENMESİ 8.1. TEORİK BİLGİ FET transistörler iki farklı ana grupta üretilmektedir. Bunlardan birincisi JFET (Junction Field Effect Transistör) ya da kısaca bilinen adı ile FET, ikincisi ise

Detaylı

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1/6 T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TOBB-ETU MODEL TEST LAB. PN25 REDÜKSİYON (FLANŞLI) TEKNİK ŞARTNAMESİ TEM-FR-1 2/6 TOBB-ETU MODEL TEST

Detaylı

Endüstriyel Ölçme ve Kontrol

Endüstriyel Ölçme ve Kontrol TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Yüzey Pürüzlülüğünün Tanımı Bir parçanın yüzey özellikleri, parçanın ilgili bir yüzeyinin dik kesitinin büyültülerek çizilmiş resmi üzerinde incelenir. Endüstriyel Ölçme

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

KURS VE SERTİFİKALANDIRMA FAALİYETLERİ

KURS VE SERTİFİKALANDIRMA FAALİYETLERİ KURS VE SERTİFİKALANDIRMA FAALİYETLERİ İTÜ Makine Fakültesi tarafından, Uluslar arası standartlara (EN 287-1; AWS; MIL-STD 1595) göre kaynakçı ve sert lehimci sertifikaları verilmektedir. Sertifika verilen

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 A. TEMEL KAVRAMLAR MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 B. VİDA TÜRLERİ a) Vida Profil Tipleri Mil üzerine açılan diş ile lineer hareket elde edilmek istendiğinde kullanılır. Üçgen Vida Profili: Parçaları

Detaylı

MIG-MAG GAZALTI KAYNAĞINDA KAYNAK PAMETRELERİ VE SEÇİMİ

MIG-MAG GAZALTI KAYNAĞINDA KAYNAK PAMETRELERİ VE SEÇİMİ MIG-MAG GAZALTI KAYNAĞINDA KAYNAK PAMETRELERİ VE SEÇİMİ Prof. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Kaynak

Detaylı

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net Yük Elektriksel yük maddelerin temel özelliklerinden biridir. Elektriksel yükün iki temel

Detaylı

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez.

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez. 1. DENEYİN AMACI: Farklı soğuma hızlarında (havada, suda ve yağda su verme ile) meydana gelebilecek mikroyapıların mekanik özelliklere etkisinin incelenmesi ve su ortamında soğutulan numunenin temperleme

Detaylı

Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir.

Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir. DAĞITIM TRAFOLARI Genel Tanımlar Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir. EEM13423 ELEKTRİK ENERJİSİ

Detaylı

Termokupl Genel Bilgileri

Termokupl Genel Bilgileri Termokupl Genel Bilgileri Termokupllar -200 'den 2320 C'ye kadar çeşitli proseslerde yaygın olarak kullanılır. Termokupllar iki farklı metal alaşımın uçlarının kaynaklanması ile elde edilen bir sıcaklık

Detaylı

1. ÜNİTE ELEKTRİKTE KULLANILAN SEMBOLLER

1. ÜNİTE ELEKTRİKTE KULLANILAN SEMBOLLER 1. ÜNİTE ELEKTRİKTE KULLANILAN SEMBOLLER KONULAR 1. Zayıf Akım Sembolleri 2. Kuvvetli Akım Sembolleri 3. Ölçü Aletleri Sembolleri 4. Transformatör Sembolleri 5. Motor ve Şalter Sembolleri 6. Doğru Akım

Detaylı

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ.. - 2015 İÇİNDEKİLER 1. GENEL 1.1. Konu ve Kapsam 1.2. Standartlar 1.3. Çalışma Koşulları

Detaylı

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak

Detaylı

HT-350 ISIL İLETKETLİK EĞİTİM SETİ DENEY FÖYLERİ

HT-350 ISIL İLETKETLİK EĞİTİM SETİ DENEY FÖYLERİ HT-350 ISIL İLETKETLİK EĞİTİM SETİ DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. Küçük Sanayi sitesi 12 Ekim Cad. 52.Sok. No:18/ABALIKESİR Tel:0266 2461075 Faks:0266 2460948http://www.deneysan.com

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ (Çekme Deneyi) ÖĞRENCİ NO: ADI SOYADI: DENEY SORUMLUSU: ÖĞR. GÖR.

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

SICAKLIK ALGILAYICILAR

SICAKLIK ALGILAYICILAR SICAKLIK ALGILAYICILAR AVANTAJLARI Kendisi güç üretir Oldukça kararlı çıkış Yüksek çıkış Doğrusal çıkış verir Basit yapıda Doğru çıkış verir Hızlı Yüksek çıkış Sağlam Termokupldan (ısıl İki hatlı direnç

Detaylı

C - ENDÜKSİYON SERTLEHİMLEMESİ

C - ENDÜKSİYON SERTLEHİMLEMESİ C - ENDÜKSİYON SERTLEHİMLEMESİ Öbür yöntemlere göre endüksiyon sert lehimlemesinin seçimi, parçanın sadece birleşme yerine hemen komşu olan yerel alanının ısıtılmasının sağlayacağı belirli avantajlar varsayımına

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı