İÇME SUYU DAĞITIM SİSTEMLERİNDEKİ KAYIPLAR VE PROWAT PROJESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İÇME SUYU DAĞITIM SİSTEMLERİNDEKİ KAYIPLAR VE PROWAT PROJESİ"

Transkript

1 16 İÇME SUYU DAĞITIM SİSTEMLERİNDEKİ KAYIPLAR VE PROWAT PROJESİ Selçuk TOPRAK 1, Abdullah Cem KOÇ 1, Ülker GÜNER BACANLI 2, Fatih DİKBAŞ 1, Mahmut FIRAT 2 ve Altan DİZDAR 3 SUMMARY Decreasing precipitation due to the global warming and increasing population causes insufficiency of water resources at some regions in Turkey. Water distribution systems in Turkey are unproductive with the average loss ratio of 45%. This study focuses on nonrevenue water problem. First, the water resources potential of Turkey is presented and then the components of non-revenue water are described. Performance indicators of non-revenue water and water losses are investigated. Some methods for determining and reducing the water losses are given. The existing studies for some municipalities in Turkey and the world about water losses are provided. The PROWAT project whose subject is about improving the performance of water supplies and water distribution networks and developing strategies to decrease losses is introduced. The PROWAT project is one of the pilot projects of the Leonardo Da Vinci training programme of the European Union. ÖZET Son yıllarda ülkemizde, küresel ısınmaya bağlı olarak yağışların azalması ve nüfus artışı sonucu su kaynakları bazı bölgelerimizde yetersiz kalmaktadır. Ülkemizdeki içme suyu dağıtım sistemleri, ortalama %45 kayıp oranı ile oldukça verimsiz sistemlerdir. Bu çalışmada, su dağıtım sistemlerindeki kayıplar ele alınmıştır. Önce, ülkemizin su kaynakları potansiyeli incelenmiş, daha sonra su kayıplarının bileşenleri verilmiştir. Su dağıtım sistemlerini kayıplar yönünden değerlendirmek için literatürde tanımlanmış olan su kaybı göstergelerinden bahsedilmiştir. Su kayıplarını tespit ve önleme yöntemleri anlatılmış, ülkemizde ve dünyada bu konuda yapılan çalışmalardan örnekler verilmiştir. Avrupa Birliği eğitim programlarından olan Leonardo Da Vinci kapsamında yapılmakta olan, su kaynaklarının ve su dağıtım şebekelerinin performansının iyileştirilmesi, meydana gelen kayıpların azaltılması stratejilerinin geliştirilmesi konulu PROWAT projesi tanıtılmıştır. 1 Yrd. Doç. Dr., Pamukkale Üniversitesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Denizli 2 Dr., Pamukkale Üniversitesi, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Denizli 3 İnş.Müh., Erbil Proje, Çankaya, Ankara 1. GİRİŞ Dünya'da ve ülkemizde son yıllarda küresel iklim değişikliğinin etkileri belirgin bir şekilde hissedilmektedir. Dünya ısısının arttığı ve meteorolojik olayların aşırı uçlara yöneldiği gözlenmektedir. Türkiye'nin, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) Sekretaryası na 23 Mart 2007 'de sunduğu, Birinci Ulusal Bildirim Raporuna göre [1], yılları arasında, ortalama yıllık mevsimsel hava sıcaklıklarına uygulanan eğilim analizinde, ülkemizde yaz sıcaklıklarının arttığı, bu artışın özellikle batı ve güneybatı bölgelerinde daha fazla olduğu belirtilmektedir. Yine aynı rapora göre kış mevsimi yağış miktarlarında ülkemizin batı bölgelerinde azalma gözlenmiştir. Özellikle batı bölgelerimizin göç alması nedeniyle, nüfusunun ülke ortalamasının üzerinde arttığı da bilinmektedir. Bunun sonucu olarak, mevcut su kaynakları ihtiyacı karşılamakta yetersiz kalmaya başlamıştır [2]. Kısıtlı su kaynaklarımızı en verimli şekilde kullanmamız gerektiği açıktır. Suyun kaynağından kullanılacağı yere getirilmesi sırasında iletim ve dağıtım sistemlerinde bazı kayıplar meydana gelmektedir. Bu makalenin kapsamında içme suyu sistemlerindeki kayıplar incelenecektir. Önce ülkemizin mevcut ve gelecekteki su potansiyeli belirtilecektir. Su dağıtım sistemlerindeki kayıpların bileşenleri ve bunlarla ilgili göstergeler verilecektir. Su kayıplarını tespit ve önleme yöntemleri incelendikten sonra ülkemizdeki ve dünyadaki mevcut durum incelenerek, yapılan çalışmalardan örnekler verilecektir. Son olarak bir Leonardo Da Vinci projesi olan PROWAT projesi anlatılacaktır. Türkiye'de yıllık ortalama yağış 643 mm ve toplam su kapasitesi 501 milyar m 3 'tür. Bu suyun 274 milyar m 3 'ü buharlaşmayla atmosfere geri dönmekte, 69 milyar m 3 'ü yeraltına sızmakta ve 158 milyar m 3 'lük kısmı akışa geçmektedir. Yeraltı suyunun 28 milyar m 3 'ü pınarlar ile tekrar akışa katılmaktadır. Ayrıca komşu ülkelerden gelen 7 milyar m 3 su bulunmaktadır. Böylece ülkemizin brüt su potansiyeli 193 milyar m 3 olmaktadır. Ancak günümüzün teknik ve ekonomik şartları çerçevesinde bu potansiyelin 112 milyar m 3 'ü kullanılabilir durumdadır [3]. Kişi başına düşen yıllık su miktarı 2000 m 3 'ten az ülkeler "su azlığı", 1000 m 3 'ten az olan ülkeler ise "su fakiri" olarak sınıflandırılmaktadır. Şekil 1'de görüldüğü gibi, ülkemiz şu anda su azlığı sınıfında bulunmakta olup, 20 yıl sonra su fakiri sınıfına düşecektir. Ülkemizde suyun büyük bir kısmı

2 Bildiriler tarımsal sulamada değerlendirilmektedir. Daha sonra evsel ve endüstriyel kullanım gelmektedir. Şekil 2'de görüldüğü gibi önümüzdeki 20 yılda tüm su kaynaklarımızı değerlendirirsek, tarıma ayrılan su oranı azalıp sanayiye ayrılan su oranının artması ve içme suyu oranının ise aynı kalması öngörülmektedir yılında önermiştir [4, 5]. Bu yönteme göre su bütçesinin bileşenleri tanımlanmış (Tablo 1), su bütçesinin nasıl oluşturulacağı belirtilmiş (Tablo 2) ve farklı şebekelerin su kayıpları yönünden karşılaştırılabilmesi için gerekli göstergeler tanımlanmıştır (Tablo 3). Tablo 1. IWA/AWWA yöntemine göre su bütçesinin bileşenleri [2, 4] Şekil 1. Ülkemizde yıllık kişi başına düşen su miktarı [3] Su Bütçesi Bileşen şeni Sisteme Giren Hacim Yasal Tüketim Su Kayıpları İdari/Ticari Kayıplar Fiziksel Kayıplar Gelir Getiren Su Gelir Getirmeyen Su Tanım Su dağıtım sistemine yıllık giren hacim Kayıtlı kullanıcılar tarafından çekilen, ölçülmüş ve/veya ölçülmemiş yıllık su hacmi İdari/Ticari Kayıplar ve Fiziksel Kayıpların toplamından oluşan, Sisteme Giren Hacim ile Yasal Tüketim arasındaki fark Yasadışı tüketimler, ölçüm cihazlarındaki ve okumalardaki hatalar sonucu faturalandırılmayan su Sızıntılar ve kırıklardan kaybedilen, iletim hatlarından ve depolardan savaklanan, branşman bağlantılarından gerçekleşen, özetle tüketicinin sayacından önceki tüm kayıpların hacmi Sisteme Giren Hacmin faturalandırılan ve gelir getiren kısmı Sisteme Giren Hacim ve Faturalandırılan Tüketim arasındaki fark Tablo 2. IWA/AWWA yöntemine göre su bütçesi tablosu (m 3 /yıl)[2, 4] SULAMA: 29.6 milyar m 3 SULAMA: 72.0 milyar m 3 İÇMESUYU: 6.2 milyar m 3 İÇMESUYU: 18.0 milyar m 3 SANAYİ: 4.3 milyar m 3 SANAYİ: 22.0 milyar m 3 TOPLAM: 40.1 milyar m 3 TOPLAM: milyar m 3 Şekil 2. Ülkemizdeki su kullanımının sektörlere göre dağılımı [3] 2. SU KAYIPLARININ BİLEŞENLERİ Su kaybı denildiği zaman genellikle su dağıtım sistemindeki fiziksel kayıplar düşünülür. Oysa toplam kayıp çeşitli bileşenlerden oluşmaktadır. Su kayıpları ile ilgili terimlerin standartlaştırılması amacıyla, Uluslararası Su Birliği (IWA) ve Amerikan Su İşleri Birliği (AWWA) su kaybını oluşturan bileşenleri tanımlamış ve farklı su dağıtım sistemlerinin karşılaştırılabilmesi için gerekli olan performans göstergelerini hesaplayan Su Bütçesi Yöntemini Sisteme Giren Hacim Yasal Tüketim Su Kayıpları Faturalandırılmış Yasal Tüketim Faturalandırılmamış Yasal Tüketim İdari Kayıplar Fiziksel Kayıplar Faturalandırılmış Ölçülmüş Kullanım Faturalandırılmış Ölçülmemiş Kullanım Faturalandırılmamış Ölçülmüş Kullanım Faturalandırılmamış Ölçülmemiş Kullanım Yasadışı Kullanım Sayaç Hatası Okuma Hatası İletim ve Dağıtım Hatlarındaki Kaçaklar Depolardaki Kaçak ve Savaklanan Sayaç ile Dağıtım Borusu Arasında Bağlantı Hatlarındaki Kaçaklar Gelir Getiren Su Gelir Getirmeyen Su

3 Bildiriler Tablo 3. Gelir Getirmeyen Su ve Su Kayıpları için performans göstergeleri [2, 4] Performans Göstergesi Yorum Gelir Getirmeyen Su hacminin, Basit su dengesi ile hesaplanabilir; genel bir Sisteme Giren Hacmin yüzdesi finansal gösterge olarak iyidir. olarak ifadesi Gelir Getirmeyen Su maliyetinin Gelir Getirmeyen Su bileşenlerinin farklı birimlerle ifadesine imkân sağlar. su dağıtım sisteminin yıllık masraflarının yüzdesi olarak ifadesi İdari/Ticari Kayıpların hacminin Temel fakat anlamlı bir gösterge, önce İdari/Ticari günlük servis bağlantı sayısı Kayıpların hacmi hesaplanmalı veya tahmin cinsinden ifadesi edilmelidir. Fiziksel Kayıpların, Sisteme Giren Dağıtım sisteminin işletiminin verimini değerlendirmek için uygun değildir. Hacmin yüzdesi olarak ifadesi Normalleştirilmiş Fiziksel Kayıplar-Hacim/Servis Bağlantı Sayı- için iyi bir işletme performans göstergesidir. Fiziksel kayıpların azaltılması hedeflerini koymak sı/gün Kaçınılamayan Yıllık Fiziksel Teknolojinin ulaştığı son nokta uygulanırsa Kayıplar (Unavoidable Real kaçakların azalabileceği limiti gösteren teorik bir Losses-UARL) değer. Altyapı Kaçak İndeksinin (ILI) hesaplanması için anahtar bir değer. Su çok pahalı veya az değilse sistemin bu seviyede olması gerekmez. Altyapı Kaçak İndeksi (Infrastructure Leakage Index-ILI) Mevcut Yıllık Fiziksel Kayıpların (Current Annual Real Losses-CARL), Kaçınılamayan Yıllık Fiziksel Kayıplara oranı (UARL); fiziksel kayıpların kontrolü için iyi bir işletme ölçütüdür. Ayrıca, Uluslararası Su Dağıtım ve Kanalizasyon Hizmetlerini Standartlaştırma Birliği (The International Benchmarking Network for Water and Sanitation Utilities-IBNET) tarafından [6] su kayıplarıyla ilgili geliştirilmiş göstergeler Tablo 4'te verilmiştir. Tablo 4. Gelir Getirmeyen Su için IBNET tarafından önerilen göstergeler [2, 6] IBNET Gösterge No Tanım Birim 6.1 Sağlanan ve satılan su hacimleri arasındaki fark (kayıp % su hacmi) net sağlanan suyun yüzdesi cinsinden 6.2 Günlük kayıp su hacminin şebekenin kilometre başına m 3 /km/gün düşen miktarı 6.3 Günlük kayıp su hacminin bağlantı başına düşen miktarı m 3 /bağ./gün 3. SU KAYIPLARINI TESPİT VE AZALTMA YÖNTEMLERİ 3.1. Su Kayıplarını Tespit Yöntemleri Su kayıplarını tespit etmek için öncelikle sistem kontrol altına alınmalı ve düzenli olarak izlenmelidir. Sistemi kontrol edebilmek için ayrık bölgeler adı verilen nispeten küçük ve izole edilmiş bölgelere ayrılması gereklidir. Bu bölgelere giren ve çıkan su hacimleri ölçülmelidir. İzleme işleminde mümkünse bir veri tabanlı kontrol ve gözetleme sistemi (SCADA) kurulmalıdır. Özellikle gece saatlerindeki tüketim su kayıplarının tespitinde önemlidir. Ancak ayrık bölgeleme ile mahalle ölçeğinde su kayıplarının yüksek olduğu yerler tespit edilebilir. Kaçak noktasına ulaşmak için giderek daralan bir alanda sistematik çalışmalar yapmak ve teknolojiden yararlanmak gereklidir. Su kayıplarını tespit için izlenecek sistematik sıralama geniş alandan noktaya doğru aşağıda verilmiştir: Kent Ölçeği: Ayrık bölgeleme Mahalle Ölçeği: Ses kümelemesi Sokak Ölçeği: İzleyici gaz, termografi, yer radarı, kaçak bulucular Nokta: Dinleme cihazları Kent ölçeğinde kaçak belirleme yöntemi olan ayrık bölgeleme ile idarenin hangi mahalleler ile öncelikle ilgilenmesi gerektiği tespit edilir. Daha sonra mahalle ölçeğinde kaçak tespit yöntemi olan ses kümelemesi yöntemi uygulanmalıdır. Bu yöntemde mahallenin çeşitli noktalarında sistem dinlenerek su kaçaklarının seslerinin nerelerde yoğunlaştığı tespit edilir ve sokak ölçeğine inilir. Sokak ölçeğinde farklı yöntemler kullanılabilir. İzleyici gaz tekniğinde; zehirsiz, suda çözünmeyen ve havadan hafif bir gaz (helyum veya hidrojen) su dağıtım sisteminin izole bir bölümüne verilir. Kaçak noktasından çıkan gaz yüzeyde gaz detektörleriyle tespit edilir. Termografi yönteminde; su kaçağı sebebiyle zeminin termal karakterinin değişmesi kızılötesi kameralarla tespit edilir. Zemin kuruysa bu yöntemde daha başarılı sonuçlar alınır. Yer radarı; kaçak nedeniyle yeraltında oluşan boşlukları veya suyun zeminin dielektrik özelliklerini değiştirmesi ile oluşan farklılıkları tespit eder. Kaçak bulucular; çapraz korelasyon yöntemiyle kaçakların yerini tespit eder. Bu yöntemde, akustik kaçak sinyalleri, titreşim ölçer veya hidrofonlarla borunun temas ettiği iki noktadan ölçülür. Sinyaller arasındaki zaman farkından kaçağın yaklaşık yeri bulunur.

4 Bildiriler Sokak ölçeğindeki yöntemler ile yeri yaklaşık olarak bulunan kaçak noktasının tespiti bir dinleme cihazı yardımıyla olmaktadır. Bunlar, sızan suyun oluşturduğu sesi algılayan, dinleme çubukları veya mikrofonları olabilir Su Kayıplarını Azaltma Yöntemleri Su kayıplarını azaltmak için kayıp türüne göre ayrı tedbirler alınması gereklidir. Öncelikle görünen kayıplar giderilmeli daha sonra kaçak arama cihazlarına başvurulmalıdır. İdari kayıpları azaltmak için su kayıpları ciddiye alınarak su işleri teşkilatı yeniden düzenlenmelidir. Yasadışı kullanımları önlemek için dinleme ve kontroller arttırılmalı ve tespit edilen durumlar için yasal tedbirlere başvurulmalıdır. Bir ailenin temel ihtiyaçlarını karşılayacak kadar su, az bir ücretle sağlanmalı, kullanım arttıkça kademeli fiyat yükseltmesi yapılmalıdır. Sayaçların düzenli olarak kontrol edilmesi ve değiştirilmesi gereklidir. Fiziksel kayıpları azaltmak için Şekil 3 te bileşenleri gösterilen kaçak yönetimi uygulanmalıdır. Bu sayede fiziksel kayıplar potansiyel olarak önlenebilir kayıp hacmine kadar azaltılabilir. Boru malzemesi yönetimi ile düzenli boru yenileme programları uygulanmalı ve eskiyen borular değiştirilmelidir. Boru cinsi seçilirken kırılgan değil esnek malzemeler tercih edilmelidir. Esnek malzemeler, deprem gibi dış kuvvetlerden, zemin oturmalarından ve dış yüklerden daha az zarar görürler. Polietilen gibi zemin etkilerine dayanıklı ve uzun ömürlü malzemeler tercih edilmeli, metaller katodik koruma ile korozyona karşı korunmalıdır. Depoların izolasyonları kontrol edilerek sızıntılar engellenmelidir. Depoların dolusavaklarının çalıştığı zamanlarda, fazla su başka depolara aktarılmalı, boşa akması engellenmelidir. Basınç yönetiminde su dağıtım sisteminin basıncı düşürülmeli, böylece, basınca dayanıklı olmayan boruların patlamaması, boru birleşim yerlerindeki sızıntıların azaltılması ve kırılan bir boru tamir edilinceye kadar geçen sürede daha az su kaybı olması sağlanır. Su kayıplarını azaltmak için alınacak diğer bir tedbir de onarımların hızının ve kalitesinin arttırılmasıdır. Son olarak aktif kaçak kontrolleri yapılmalı ve teknolojik cihazların yardımıyla kaçak yerleri tespit edilerek onarılmalıdır. Onarımların Hızı ve Kalitesi Basınç Yönetimi Kaçınılamayan Kayıp Hacmi Potansiyel Olarak Önlenebilir Fiziksel Kayıp Hacmi Boru Malzemesi Yönetimi: Seçim, Yerleştirme, Bakım, Yenileme, Değiştirme Şekil 3. Kaçak yönetiminin dört ana bileşeni [2, 4] 4. SU KAYIPLARININ ÜLKEMİZDE VE DÜNYADAKİ DURUMU 4.1. Su Kayıpları Konusunda Ülkemizdeki Çalışmalar Aktif Kaçak Kontrolü Ülkemizde içme suyu dağıtım sistemlerindeki kayıplar konusundaki çalışmalar yeterli düzeyde değildir. Mevcut çalışmaların da büyük bir kısmı belediyeler tarafından şebekelerindeki su kaybı yüzdesinin belirlenmesine yöneliktir. Ülkemizde su kayıpları konusunda yapılmış bazı çalışmalar ve elde edilen bulgular aşağıda verilmiştir. İstanbul'da 1994 yılında İSKİ, su ve atık su sistemleri üzerinde kapsamlı bir yenileme çalışması başlatmış, bu amaçla arıtma tesisleri, pompa istasyonları, iletim ve dağıtım hatları ve su depoları uluslararası standartlara getirilmiştir. Böylece %60 dolayındaki su kayıpları %27'ye inmiştir [7]. Antalya'da 2002 yılında kentin içme suyu sorununu değerlendirmek için Su ve Atıksu İdaresi (ASAT) ile DSİ tarafından hazırlanan, altyapı çalışma grubu raporuna göre su kayıpları %58 civarındadır. Raporda kayıpların inşaat ve işletme hatalarından kaynaklandığı belirtilmektedir [8]. Bursa için yapılan bir çalışmada su dağıtım şebekesinde oluşan kayıpların 2005 yılı için %37,5 olduğu belirtilmiştir [9].

5 Bildiriler Su kayıpları sadece büyük şehirlerin değil küçük ve orta büyüklükteki yerleşim birimlerinin de sorunudur. Kayıp oranı Kars il merkezinde %80'e kadar çıkmaktadır ki bu değer ülkemizin en yüksek oranıdır. Genel olarak Türkiye'deki su kaybı oranı %28 ile %80 arasında değişmektedir [10]. Ülkemizde su kayıplarının azaltılmasına yönelik çalışmalar da bulunmaktadır. Su dağıtım sistemlerinde ayrık bölgeleme [11] ve basınç azaltması [12] yapılarak kayıpların azaltılabileceği bildirilmiştir. Diyarbakır il merkezi için yapılan bir çalışmada, kaçak kullanımlara ceza uygulaması ile sadece bir ayda %15 su kaybı azalması sağlanmıştır [13]. Sivas Belediyesi tarafından 2005 yılında hazırlanan altyapı raporunda, kentin içme suyu şebekesindeki kayıp oranının %50 olduğu belirtilmektedir [14]. Sivas Belediyesi Su ve Kanalizasyon İşleri Müdürlüğü (SİBESKİ) 2005 yılında asbestli çimento boruların 11 km lik kısmını polietilen borularla değiştirmiştir. Böylece şebekedeki asbestli çimento boru oranı %49 dan %33 e düşürülerek kayıp oranı %29 a kadar gerilemiştir. İzmir de İZSU tarafından sürdürülen Su Kaçak ve Kontrol Projesi kapsamında dağıtım sistemi üzerinde tek debi giriş noktası olan haneden oluşan izole bölgeler oluşturulmuştur yılı içerisinde izole bölge sayısı 281 e çıkarılmıştır. Hedef tüm İzmir i yaklaşık 400 sayaç bölgesine ayırmaktır. Bu çalışma ile Nisan 2004 ile Mart 2005 tarihleri arasındaki bir yıllık sürede ortalama 723 l/s, yılda ise toplam 22,8 milyon m 3 su kazanılmıştır. Su kaçaklarının düzeyinin %20 25 dolaylarına düşürülmesi planlanmaktadır. Ayrıca, kullanım ömrünü dolduran sayaçları yenilemek amacıyla başlatılan proje kapsamında sayaç yenilenmiştir ve yeşil alan sulamalarının ölçülmesi amacıyla park sayaçları düzenlenmiştir. Su dağıtım sisteminin uç noktalarında bulunan, eski ve kapasitesi düşük depoları sistemden çıkarmak amacıyla 33 adet pompa istasyonunda motorların devirlerini değiştirerek hız kontrolü yapan ve şebekenin gün içinde değişen talebini karşılayan konvertör cihazları işletmeye alınmıştır. Böylece 11 adet depo iptal edilerek su dağıtım sisteminden çıkarılmıştır. Bu sayede ve Ekim 2004'ten itibaren, enerji bazında, aylık YTL kazanç olduğu saptanmıştır. SCADA sistemi 2000 yılı içinde tamamlanmıştır [15]. Kocaeli bölgesinin büyük bir bölümü Yuvacık Barajından beslenmektedir. Yuvacık barajından kullanılan suyun Aralık 2004 kayıtlarına göre %55'e yakın kısmı faturalandırılamamaktadır. Su kayıplarıyla mücadele etmek amacıyla İzmit Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSU) tarafından atıl du- rumdaki kaçak su arama cihazları yenilenmiştir. Bu maksatla Euro değerinde 1 adet ultrason alıcısı, 4 adet yer mikrofonu, 4 adet debimetre ve 10 adet elektronik manometre alınmıştır. Su kayıp arama ekipleri yeni cihazlarla 2 ay gibi bir sürede 85 adet kaçak tespit etmiştir. Bu çalışma sonucunda yaklaşık 90 lt/sn su kaçağının önüne geçilmiştir [16]. Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) tarafından yapılan çalışma ile SCADA sistemi kurularak pompa istasyonları, su depoları, arıtma tesisleri, su dağıtım şebekesi ve yardımcı işler için gerekli tesisler sürekli olarak gözlem altında tutulmaktadır [17]. Şekil 4 te Ankara için kurulan SCADA sistem ve kontrol odasının genel görünümü verilmektedir. Şekil 4. ASKİ SCADA sistemi yönetim merkezi Ankara Ülkemizde su dağıtım sistemlerinin verimliliği için iki gösterge kullanılmaktadır. Bunlar, "Su Kayıpları Oranı" ile "Su ve Atıksu Gelirleri Tahsilat Oranı"dır. Bu göstergeler Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'nün yürütmekte olduğu, Belediyelerde Performans Ölçümü ve Denetimi Projesi [18] ve Yerel Yönetimler Bilgi Tabanı Projesi'nde [19], belediyelerin su kayıpları konusundaki performanslarını karşılaştırmak için kullanılmaktadır. Bu projelerde veriler, belediyeler tarafından bir anket formunun doldurulması şeklinde elde edilmektedir. Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü belediyelerin beyanlarını toplayıp yayınlamaktadır. Büyükşehir belediyeleri tarafından bildirilen su kayıpları oranı ile su ve atıksu gelirleri tahsilât oranı değerleri Tablo 5'te verilmiştir.

6 Bildiriler Tablo 5. Büyükşehir belediyelerinin su kayıpları göstergeleri (2004 yılı için) [2] Tablo 6. Avrupa ülkelerindeki ortalama su kayıpları [21] Su ve Atıksu Gelirleri Büyükşehir Su Kayıpları Oranı Su Kayıpları Oranı Tahsilat Oranı (%) Belediyesi (%) (BEPER) (%) (Yerel Bilgi) (BEPER) Adana Adapazarı Ankara Antalya Bursa Diyarbakır Erzurum Eskişehir Gaziantep İstanbul İzmir İzmit Kayseri Konya Mersin Samsun Dünyada Su Kayıplarının Durumu Su dağıtım sistemlerinde meydana gelen kayıplar su zengini olarak bilinen ülkelerde bile ciddi olarak izlenmektedir. Genel olarak gelişmiş ülkelerde kayıplar daha azdır. Bazı Asya şehirlerindeki su kaybı yüzdeleri Şekil 5 te ve bazı Avrupa ülkelerindeki kayıp yüzdeleri Tablo 6 da gösterilmektedir. Ülke Kayıp (%) Kaynak Bulgaristan (1996) 50 OECD, Environmental Performance Review Slovenya (1999) 40 Vision to Action, Central and Eastern Europe, 1999 Macaristan (1995) 35 Mountain Unlimited, 1995 İrlanda (2000) 34 OECD, Environmental Performance Review, 2000 Çek Cum. (2000) 32 SoE Report Romanya (1999) 31 EEA/WHO, 1999 İtalya (2001) 30 OECD, Environmental Performance Review,2001 Fransa (1997) 30 OFWAT, 1997 Slovakya (1999) 27 European Environment Agency (EEA), 1999 İngiltere (2000) 22 OFWAT, 2000 İspanya (1999) 22 Water Statistics, INE, 1999 İsveç (2000) 17 Statistics Sweden, 2000 Finlandiya (1999) 15 FEI, 1999 Danimarka 1997) 10 Vangsgaard, 1997 Almanya (1999) 3 Pricing Water Economics, Env., Sintra, 1999 Singapur da su kayıplarıyla mücadele programı başarıyla uygulanmıştır da %10,6 olan kayıp yüzdesi 1994 te %6 ya düşürülmüştür. Üretim ve tüketimin tamamı ölçülmektedir. Üretim sayaçları her ay kalibre edilmektedir. Ev sayaçları 7 yılda bir, endüstride kullanılan sayaçlar ise 4 yılda bir değiştirilmektedir. İtfaiyenin kullandığı su faturalandırılmaktadır. Sistemin tamamında ayrık bölgelendirme yapılmış ve sürekli gözlenmektedir. Dağıtım boruları korozyona karşı çimentoyla kaplanmıştır ve kilometredeki yıllık kırık sayısı üçü geçerse o boru değiştirilmektedir. Ev bağlantıları paslanmaz çelik veya bakır borulardandır [20]. Yunanistan ın başkenti Atina nın su dağıtım sisteminden sorumlu kuruluş olan EYDAP tarafından etkili bir kayıpla mücadele programı yürütülmüş ve 1992 de %40 olan kayıp yüzdesi günümüzde %23 e düşürülmüştür. Bu kaybın yarısının fiziksel diğer yarısının ise idari/ticari kayıp olduğu düşünülmektedir. Bu amaçla 1997 de ayrık bölgeleme uygulanmış ve kaybı aslında belli bölgelerde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Bu bölgelere yerleştirilen 150 adet basınç düşürücü vana ile gece sistem basıncı düşürülerek kaçaklar azaltılmaktadır [22]. Şekil 6 da EYDAP ın SCADA sistemi yönetim merkezi görülmektedir. Şekil 5. Asya daki bazı şehirlerde su kaybı yüzdeleri [20]

7 Bildiriler LEONARDO DA VINCI PROGRAMI VE PROWAT PROJESİ Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları, 1 Ocak 2007 tarihi itibariyle yeni bir döneme girmiştir. Leonardo da Vinci (LdV) programı, 2013 yılı sonuna kadar sürecek yedi yıllık bir dönemi kapsayan Hayatboyu Öğrenme (LLP = Lifelong Learning Programme) programının Mesleki Eğitime yönelik alt dalı olan bir AB programıdır. Bu programlar, önceki programlarda olduğu gibi AB üyesi ülkeler, EFTA ülkeleri (Norveç, İzlanda ve Lichtenstein) ve Aday Ülkelerin (Türkiye) katılımıyla gerçekleştirilecektir. Ayrıca, Batı Balkan ülkeleri ve İsviçre'nin de önümüzdeki yıllarda programlara katılımı öngörülmektedir. Şekil 6. EYDAP ın SCADA sistemi yönetim merkezi Atina, Yunanistan Tüzel kişilik sahibi tüm resmi ve özel kurum ve kuruluşlar, eğitim kurumları ile KOBİ, STK ve yerel idareler LdV projesi sunabilmektedir. Organizasyon ve içeriği Avrupa Birliği'ne üye ülkelerin sorumluluğunda olan Leonardo da Vinci programı ile AB'ne üye ve aday ülkelerin mesleki eğitime yönelik politikalarını desteklemek ve geliştirmek için yürütülen bir programdır. Bu program; ülkeler arası işbirliğinin arttırılarak mesleki eğitim sistemleri ile uygulamalarında kalitenin geliştirilmesini, yeniliklerin teşvik edilmesini ve Avrupa boyutunun yükseltilmesini amaç edinmiştir. Ana hedeflerinden biri de özellikle teknolojik ve örgütsel değişimi güçlendirmek üzere uyum sağlayabilmeyi artırıp geliştirmeye yönelik sürekli-mesleki eğitimde ve hayat-boyu beceri ve yeterlilikler kazanmada kalitenin yükseltilmesi, bunlara erişimin iyileştirilmesidir. PROWAT projesi, Avrupa Birliği nin Leonardo da Vinci programı çerçevesinde yürütülen bir proje olup, bu pilot projenin ana hedefi, içme suyu dağıtım ve iletim şebekelerinde meydana gelen kayıpların belirlenmesi ve bu kayıpların azaltılması için su ile ilgilenen teknik elemanların, karar verici durumdaki yöneticilerin, teknikerlerin mesleki pilot eğitimi ile konutlarda potansiyel su kullanıcılarının eğitimi amacıyla özel eğitim modüllerinin ve bir yazılımın geliştirilmesidir. Projenin İngilizce başlığı PROWAT: Planning and Implementing a Non-Revenue Water Reduction Strategy Improves the Performance of Water Supply and Distribution Systems ve Türkçe karşılığı PROWAT: Su kayıplarının tespiti ve azaltılmasına yönelik uygulamalar ve eğitim programlarının hazırlanması olarak verilebilir. Projenin web sitesi olup logosu Şekil 7 de görülmektedir. Projede görev alan katılımcıların logoları da Şekil 8 de verilmiştir. Proje, ERBİL Proje Danışma ve Mühendislik Limited Şirketi yürütücülüğünde Türkiye, Belçika, Yunanistan, İtalya, Hollanda ve Finlandiya olmak üzere 6 ülkenin ortaklığında gerçekleştirilmektedir. Proje yöneticisi durumundaki Türkiye yi, ERBİL Mühendislik Firması ve Pamukkale Üniversitesi temsil etmektedir. Projenin süresi 24 aydır. Projeye tarihi itibariyle başlanmış ve tarihinde de bitirilecektir. Projenin toplam bütçesi dur [23]. PROWAT projesi kapsamında yeni eğitim yöntemlerinden olan karma (blended) öğrenme uygulanacaktır. Bu yöntemde uzaktan elektronik ve örgün öğretim yöntemleri birlikte kullanılmaktadır. Böylece projenin erişilebilirliği arttırılmaktadır. Şekil 7: PROWAT Projesinin Logosu Şekil 8: PROWAT Projesi Katılımcılarının Logoları

8 Bildiriler SONUÇ VE ÖNERİLER Su kayıpları ülkemizde oldukça yüksek olmasına rağmen bu konuya hala gereken önem verilmemektedir. Ortalama %45 dolayında olan kayıplar, Avrupa ortalaması olan %20'ye çekilebilirse önemli bir su kaynağı kazanılmış olacaktır. Su kayıplarını azaltmak için önlemler alınmalıdır. Pahalı olmayan basit tedbirlerle oldukça önemli miktarda kayıp önlenebilir. Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'nün gerçekleştirdiği, BEPER ve Yerel-Bilgi projelerinin sonuçları incelendiği zaman belediyelerimizin su kayıpları konusuna yeterli önemi vermedikleri anlaşılmaktadır. Su kayıpları ile mücadele sadece ilgili kurumların değil tüm vatandaşların görevi olmalıdır. Belediyelerin ücretsiz su kaçaklarının bildirilebileceği telefon hatlarının olması ve bu hattın numarasının vatandaşlar tarafından bilinmesi oldukça faydalı olacaktır. Öncelikle su kaynakları konusunda karar vericilerin ve teknik personelin su kayıpları konusunda eğitimi, daha sonra bu eğitimin topluma yaygınlaştırılması gereklidir. TEŞEKKÜR Bu çalışma, TR/06/B/F/PP/ numaralı, "Planning and Implementing a Non-Revenue Water Reduction Strategy Improves the Performance of Water Supply and Distribution Systems-PROWAT" başlıklı, Avrupa Birliği Leonardo Da Vinci projesi tarafından desteklenmektedir. KAYNAKLAR 1. UNDP (2007), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı, 2. Toprak, S.; Koç, A. C.; Bacanlı, Ü. G.;Dikbaş, F.; Fırat, M.; Dizdar, A. (2007), İçme Suyu Dağıtım Sistemlerindeki Kayıplar, III. Ulusal Su Mühendisliği Sempozyumu, Eylül 2007 Gümüldür, İzmir. 3. DSİ (2007), Devlet Su İşleri, 4. IWA (2007), International Water Association, 5. AWWA (2007), American Water Works Association, 6. IBNET (2007), The International Benchmarking Network For Water and Sanitation Utilities, 7. Yüksel, E.; Eroğlu, V.; Sarıkaya, H. Z.; Koyuncu, İ. (2004), Current and Future Strategies for Water and Wastewater Management of Istanbul City, Environmental Management, Springer-Verlag, Vol. 33, No: 2, pp Tarımcı, T.; Erdem, Ş.; Şeneler, E.; Oğuz, A. (2002), Antalya Kent Konseyi, Altyapı Çalışma Grubu, Dönem Raporu, 9. Yalılı, M.; Solmaz, S. K. A. (2004), Su Temini Tesislerinin Tarihsel Gelişimi Sürecinde Bursa İli, Uludağ Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 9, Sayı 1, s Öztürk, İ.; Uyak, V.; Çakmakçı, M.; Akça, L. (2007), Dimension of Water Loss Through Distribution System and Reduction Methods in Turkey, International Congress River Basin Management, March Antalya-Turkey, Vol. 1, s Kabakçı, A.; Karadoğan H. (2003), İzmir İçme Suyu Sistemi Kaçak Azaltma Pilot Çalışması, VI. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi ve Sergisi, Ekim 2003, İzmir, s Kavurmacıoğlu, L.; Karadoğan, H. (1999), Otomatik Kontrol Vanaları Kullanılarak Tesisatların Su Kaçaklarının Azaltılması, IV. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi ve Sergisi, 4-7 Kasım 1999, İzmir, s Songur, M.; Dabanlı, A. (2006), Su Kaçaklarının İzlenmesi ve Tespiti İçin Çalışmalar, 4. Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilişim Günleri, Eylül 2006, Fatih Üniversitesi, İstanbul. 14. Sivas (2005), Sivas Belediyesi, Kentsel Altyapı Raporu, 15. İZSU (2007), İzmir Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, 16. İSU, (2007), İzmit Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, 17. ASKİ, (2007), Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi, 18. BEPER (2007), Belediyelerde Performans Ölçümü ve Denetimi Projesi, 19. Yerel Bilgi (2007), Yerel Yönetimler Bilgi Tabanı Projesi, 20. McIntosh, A. C. (2003), Asian Water Supplies Reaching the Urban Poor, IWA Publishing, 199 p. 21. European Environment Agency, (2003), Indicator Fact Sheet WQ06, themes. eea.europa.eu/specific_media/water/indicators/wq06, /watuseefficiency_ RevOct03.pdf 22. Kanellopoulou, S. 2007, Hidrolik Mühendisi, EYDAP, Atina, Yunanistan (Kişisel Görüşme). 23. Toprak, S.; Dikbaş, F.; Fırat, M.; Koç, A. C.; Bacanlı, Ü. G.; Dizdar, A. (2007), Su Kayıplarının Azaltılması ve Su Dağıtım Sistemlerinin Performanslarının İyileştirilmesi Üzerine Leonardo Da Vinci Projesi: PROWAT, III. Ulusal Su Mühendisliği Sempozyumu, Eylül 2007 Gümüldür, İzmir.

SU KAYIPLARININ AZALTILMASI VE SU DAĞITIM SİSTEMLERİNİN PERFORMANSLARININ İYİLEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE LEONARDO DA VINCI PROJESİ: PROWAT

SU KAYIPLARININ AZALTILMASI VE SU DAĞITIM SİSTEMLERİNİN PERFORMANSLARININ İYİLEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE LEONARDO DA VINCI PROJESİ: PROWAT III. Ulusal Su Mühendisliği Sempozyumu 10-14 Eylül 2007 Gümüldür/İZMİR SU KAYIPLARININ AZALTILMASI VE SU DAĞITIM SİSTEMLERİNİN PERFORMANSLARININ İYİLEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE LEONARDO DA VINCI PROJESİ: PROWAT

Detaylı

SU KAYIP VE KAÇAKLARI YÖNETMELİK TASLAĞI. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

SU KAYIP VE KAÇAKLARI YÖNETMELİK TASLAĞI. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Orman ve Su İşleri Bakanlığından: SU KAYIP VE KAÇAKLARI YÖNETMELİK TASLAĞI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu Yönetmeliğin amacı; içme suyunun etkin kullanılması, su israfının

Detaylı

YÖNETMELİK İÇME SUYU TEMİN VE DAĞITIM SİSTEMLERİNDEKİ SU KAYIPLARININ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK İÇME SUYU TEMİN VE DAĞITIM SİSTEMLERİNDEKİ SU KAYIPLARININ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 8 Mayıs 2014 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28994 Orman ve Su İşleri Bakanlığından: YÖNETMELİK İÇME SUYU TEMİN VE DAĞITIM SİSTEMLERİNDEKİ SU KAYIPLARININ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

HAMBURG WASSER IN SU KAYBI AZALTMA KONSEPTİ

HAMBURG WASSER IN SU KAYBI AZALTMA KONSEPTİ HAMBURG WASSER IN SU KAYBI AZALTMA KONSEPTİ. HAMBURG WASSER, CONSULAQUA HAMBURG, CONSULAQUA ISTANBUL: Your Water Sector Experts HAMBURG WASSER 160 yıllık tecrübe HAMBURG WASSER, Almanya nın en büyük kamuya

Detaylı

EU - LdV NEDİR? İTALYA YI TANIYALIM AKÜ İTALYA LdV UYGULAMALARI

EU - LdV NEDİR? İTALYA YI TANIYALIM AKÜ İTALYA LdV UYGULAMALARI LdV PROJELERİ VE İTALYA UYGULAMALARI DOÇ. DR. İ. SEDAT BÜYÜKSAĞİŞ EU - LdV NEDİR? İTALYA YI TANIYALIM AKÜ İTALYA LdV UYGULAMALARI LEONARDO DA VINCI (Mesleki Eğitim Programı) NEDİR? Leonardo da Vinci i

Detaylı

PERFORMANS GÖSTERGELERİ

PERFORMANS GÖSTERGELERİ İÇME ve KULLANMA SUYU ŞEBEKELERİNDE YÖNETİM BİLGİ SİSTEMİ ve PERFORMANS GÖSTERGELERİ Dr. S. Saim EFELERLİ Akarsu havzaları su potansiyelinin sağlıklı olarak belirlenmesi, su kaynaklarının çeşitli amaçlar

Detaylı

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31 İçerik Dünyadaki su potansiyeline bakış Türkiye deki su potansiyeline bakış Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Görevleri Mevzuat Çalışmaları Yapılan Faaliyetler Su Tasarrufu Eylem Planı Su Ayakizi Çalışmaları

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim) Rapor No: 212/23 Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (211/212 Ekim) Kasım 212 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (27) ve EFTA Ülkeleri nde otomobil pazarı 211 yılı

Detaylı

SU KAÇAKLARININ COĞRAFĐ BĐLGĐ SĐSTEMĐ TABANLI TESPĐTĐ: ANTALYA SU VE ATIKSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ UYGULAMALARI

SU KAÇAKLARININ COĞRAFĐ BĐLGĐ SĐSTEMĐ TABANLI TESPĐTĐ: ANTALYA SU VE ATIKSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ UYGULAMALARI TMMOB COĞRAFĐ BĐLGĐ SĐSTEMLERĐ KONGRESĐ 2009 02-06 Kasım 2009, Đzmir SU KAÇAKLARININ COĞRAFĐ BĐLGĐ SĐSTEMĐ TABANLI TESPĐTĐ: ANTALYA SU VE ATIKSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ UYGULAMALARI T. Özden, E. Demirbaş, Đ. Demirel

Detaylı

Bir İçme ve Kullanma Suyu Şebekesinin Performansı

Bir İçme ve Kullanma Suyu Şebekesinin Performansı Bir İçme ve Kullanma Suyu Şebekesinin Performansı Dr. S. Saim EFELERLİ Alter Mühendislik. Akarsu havzaları su potansiyelinin sağlıklı olarak belirlenmesi, su kaynaklarının çeşitli amaçlar arasında dengeli

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Türkiye Çevre Durum Raporu 2011 www.csb.gov.tr/turkce/dosya/ced/tcdr_20 11.pdf A3 Su ve Su Kaynakları 3.4 Kentsel

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE KAYIP KAÇAK SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Güngör GÜLENÇ İnşaat Mühendisi BUSKİ Genel Müdür Yardımcısı

YEREL YÖNETİMLERDE KAYIP KAÇAK SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Güngör GÜLENÇ İnşaat Mühendisi BUSKİ Genel Müdür Yardımcısı YEREL YÖNETİMLERDE KAYIP KAÇAK SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Güngör GÜLENÇ İnşaat Mühendisi BUSKİ Genel Müdür Yardımcısı EKİM 2015 **1989 yerel seçimleri ile Buski Genel Müdürlüğümüzün 3 merkez ilçede sorumluluk

Detaylı

SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat

SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönergenin amacı; Su Şebeke ve Arıtma

Detaylı

İZMİR İÇME SUYU SİSTEMİ KAÇAK AZALTMA PİLOT ÇALIŞMASI

İZMİR İÇME SUYU SİSTEMİ KAÇAK AZALTMA PİLOT ÇALIŞMASI 1 İZMİR İÇME SUYU SİSTEMİ KAÇAK AZALTMA PİLOT ÇALIŞMASI Alev KABAKÇI Haluk KARADOĞAN ÖZET Bu çalışmada, İzmir in pilot bölgelerinde faturalanamayan içme suyunun en aza indirilmesi amacıyla yapılan çalışmalar

Detaylı

MESLEKİ EĞİTİM PROGRAMI. Gül Özcan

MESLEKİ EĞİTİM PROGRAMI. Gül Özcan MESLEKİ EĞİTİM PROGRAMI Gül Özcan Mesleki Eğitim Programı Programa dahil ülkelerin, mesleki eğitime yönelik politika ve uygulamalarını desteklemek ve geliştirmek için yürütülen bir mesleki eğitim programıdır.

Detaylı

Kentsel Atıksu Arıtımı Hizmet Bedeli Tahsil Yöntemleri & Tam Maliyet Esası Ücret ve Vergilerin Yeterliliği

Kentsel Atıksu Arıtımı Hizmet Bedeli Tahsil Yöntemleri & Tam Maliyet Esası Ücret ve Vergilerin Yeterliliği KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kentsel Atıksu Arıtımı Hizmet Bedeli Tahsil Yöntemleri & Tam Maliyet Esası Ücret ve Vergilerin Yeterliliği Ali SAĞLIK Genel Müdür

Detaylı

TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ

TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ TEKİRDAĞ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TESKİ Tekirdağ Büyükşehir Belediyesine bağlı, müstakil bütçesi bulunan ve kamu tüzel kişiliğine haiz bir kuruluş olan Tekirdağ Su ve Kanalizasyon İdaresi

Detaylı

T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLAR ARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRESİ AKILLI ŞEBEKELERDE ÖRNEK UYGULAMALAR

T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLAR ARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRESİ AKILLI ŞEBEKELERDE ÖRNEK UYGULAMALAR T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLAR ARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRESİ AKILLI ŞEBEKELERDE ÖRNEK UYGULAMALAR ATIKSU SCADA SİSTEMİ KOCAELİ Murat SÖNMEZ SCADA ŞUBE MÜDÜRÜ

Detaylı

Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! www.happykids.com.tr

Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! www.happykids.com.tr Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! Erasmus+ Okul Okul Eğitimi Programı AMAÇLARI Eğitimde kaliteyi artırmak, Program ülkeleri okullar ve eğitim personeli arasında işbirliğini güçlendirmek Erasmus+ Okul Hedef

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

Akıllı Su Yönetimi Bileşenleri

Akıllı Su Yönetimi Bileşenleri Akıllı Su Yönetimi Bileşenleri Scada Sistemi Şebeke GIS Altyapısı Telemetrik Sayaç Okuma Akıllı Su Kartı Abone Yönetimi Varlık Yönetim Sistemi Yönetim Bilişim Sistemi Akıllı Su Operasyon/Kontrol Merkezi

Detaylı

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları 16 Aralık 2015/İZMİR Dilek EMİL Kurumsal İlişkiler Koordinatörü Birleşmiş Milletler Çevre Programı na göre dünyada 1.400 milyon km 3 su bulunuyor.

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

16.01.2015 CANPOLAT ÇAKAL ENERJİ YÖNETİCİSİ

16.01.2015 CANPOLAT ÇAKAL ENERJİ YÖNETİCİSİ 16.01.2015 CANPOLAT ÇAKAL ENERJİ YÖNETİCİSİ BURSA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ Türkiye deki ilk OSB YIL 1961 YIL 2014 BURSA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ 1961 yılı: 1.8 milyon m 2 2015 yılı: 6.9 milyon m 2 Sanayi

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI.

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. 28 Şubat 2014 BASIN BÜLTENİ AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. AB (28) ve EFTA ülkeleri toplamına göre otomotiv pazarı 2014 yılı Ocak ayında 2013 yılı aynı ayına göre %5 büyüdü ve toplam

Detaylı

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi Bu proje Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir. Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi Ambalaj Atıkları Direktifi DEA TOBB Danışma Toplantısı 26 Şubat 2015,

Detaylı

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları Y. Doç. Dr. Tamer Atabarut Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi Müdürü atabarut@boun.edu.tr Avrupa 2020 Stratejisi: Akıllı, Sürdürülebilir

Detaylı

Enerji Verimliliğinde Akıllı Şebekelerin Rolü ULUSLARARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRE VE SERGİSİ

Enerji Verimliliğinde Akıllı Şebekelerin Rolü ULUSLARARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRE VE SERGİSİ Enerji Verimliliğinde Akıllı Şebekelerin Rolü ULUSLARARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRE VE SERGİSİ 10.05.2013 EnerjiSA & Başkent Elektrik Dağıtım AŞ Türkiye nin en büyük sanayi ve finans topluluklarından

Detaylı

Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları

Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları Türkiye Su Bütçesinin Belirlenmesi Çalıştayı 16 20 Mart 2015 / İstanbul A.Deniz

Detaylı

NEDEN AKILLI ŞEBEKELER?

NEDEN AKILLI ŞEBEKELER? NEDEN AKILLI ŞEBEKELER? Engin AKSOY Vodafone Kurumsal İşbirimi İcra Kurulu Üyesi Nüfus artışı Sanayileşme Şehirleşme Teknolojik ilerlemeler Artan enerji ihtiyacı Azalan doğal kaynaklar 2 Insert Confidentiality

Detaylı

T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARITMA TESİSLERİ İŞLETME ZORLUKLARI VE SCADA SİSTEMİNİN EKONOMİK GETİRİLERİ

T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARITMA TESİSLERİ İŞLETME ZORLUKLARI VE SCADA SİSTEMİNİN EKONOMİK GETİRİLERİ T.C. KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ARITMA TESİSLERİ İŞLETME ZORLUKLARI VE SCADA SİSTEMİNİN EKONOMİK GETİRİLERİ ALİ SAĞLIK İSU GENEL MÜDÜR YARDIMCISI EKİM 2015 2015 YILI İTİBARİYLE ATIKSU

Detaylı

BÜYÜK ÖLÇEKLİ AVRUPA GÖNÜLLÜ HİZMETİ ETKİNLİKLERİ

BÜYÜK ÖLÇEKLİ AVRUPA GÖNÜLLÜ HİZMETİ ETKİNLİKLERİ Bölüm B Büyük Ölçekli Avrupa Gönüllü Hizmeti etkinlikleri BÜYÜK ÖLÇEKLİ AVRUPA GÖNÜLLÜ HİZMETİ ETKİNLİKLERİ BÜYÜK ÖLÇEKLİ AGH ETKİNLİKLERİNİN AMAÇLARI NELERDİR? Bu eylem, gençlik, kültür ve spor alanında

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

SİVAS KENT İÇME SUYU ŞEBEKESİNDEKİ SU KAYIPLARI VE KAYIP ORANINI AZALTMA ÇALIŞMALARI. Can Bülent KARAKU޹, Sayiter YILDIZ¹, Orhan CERİT²

SİVAS KENT İÇME SUYU ŞEBEKESİNDEKİ SU KAYIPLARI VE KAYIP ORANINI AZALTMA ÇALIŞMALARI. Can Bülent KARAKU޹, Sayiter YILDIZ¹, Orhan CERİT² S.Ü. Müh. Mim. Fak. Derg., c.25, s.1, 2010 J. Fac.Eng.Arch. Selcuk Univ., v.25, n.1, 2010 SİVAS KENT İÇME SUYU ŞEBEKESİNDEKİ SU KAYIPLARI VE KAYIP ORANINI AZALTMA ÇALIŞMALARI Can Bülent KARAKU޹, Sayiter

Detaylı

İSVEÇ ÇALIŞMA ZİYARETİ RAPORU

İSVEÇ ÇALIŞMA ZİYARETİ RAPORU İSVEÇ ÇALIŞMA ZİYARETİ RAPORU 9-15 KASIM 2012 İÇİNDEKİLER 1. ÇALIŞMA ZİYARETİ KAPSAMI... 1 2. GENÇ İŞGÜCÜNÜN SORUNLARI PROJESİ... 1 2.1. Proje Amaçları ve Özeti... 1 2.2. Proje Kapsamında Planlanan Faaliyetler...

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

Ülkemizdeki ve Yurtdışındaki Yetkilendirilmiş Kuruluş Çalışmaları. ÇEVKO Vakfı

Ülkemizdeki ve Yurtdışındaki Yetkilendirilmiş Kuruluş Çalışmaları. ÇEVKO Vakfı Ülkemizdeki ve Yurtdışındaki Yetkilendirilmiş Kuruluş Çalışmaları ÇEVKO Vakfı ORGANİK KATI ATIKLAR A M B A L A J A T I K L A R I N I N K O N T R O L Ü Y Ö N E T M E L İ Ğ İ AMBALAJ ATIKLARI Ambalaj Direktifi

Detaylı

ERASMUS PERSONEL EĞİTİM ALMA HAREKETLİLİĞİ. Avrupa Birliği Birimi 31 Ocak 1 Şubat 2013

ERASMUS PERSONEL EĞİTİM ALMA HAREKETLİLİĞİ. Avrupa Birliği Birimi 31 Ocak 1 Şubat 2013 ERASMUS PERSONEL EĞİTİM ALMA HAREKETLİLİĞİ Avrupa Birliği Birimi 31 Ocak 1 Şubat 2013 Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları İki programdan oluşmaktadır: Hayatboyu Öğrenme Programı Gençlik Programı

Detaylı

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014 Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Gaziantep 2014 It is a general warming effect felt on Earth s surface, produced by greenhouse gases. Küresel ısınma nedir? Atmosfere verilen gazların sera etkisi

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Yrd. Doç. Dr. Hacer Şekerci Yaşar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü (Bina Enerji Yöneticisi)

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

ARAŞTIRMA ÖZET SONUÇLARI 15 18 Mayıs 2014 KONYA YAPI VE DEKORASYON FUARI 2014 IHS KONYA 2014 KONYA ASANSÖR 2014 KONYA KENT 2014

ARAŞTIRMA ÖZET SONUÇLARI 15 18 Mayıs 2014 KONYA YAPI VE DEKORASYON FUARI 2014 IHS KONYA 2014 KONYA ASANSÖR 2014 KONYA KENT 2014 ARAŞTIRMA ÖZET SONUÇLARI 15 18 Mayıs 2014 KONYA YAPI VE DEKORASYON FUARI 2014 11. Yapı Malzemeleri, Yapı Teknolojileri, Dekorasyon ve Aydınlatma Fuarı IHS KONYA 2014 Konya 11. Isıtma, Soğutma, Havalandırma,

Detaylı

BVKAE www.bornovavet.gov.tr

BVKAE www.bornovavet.gov.tr Bilgi ekonomilerinin giderek etkin olduğ olduğu günümüzde AB 7 Yenilikç ç ilik Yenilik Indeksi Indeksi ne göre ülkemiz.8 ile en sonda... Yenilik Gö Göstergeleri - Bilgi Ü retilmesi - 8 Inovasyon ve Giriş

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

2015 FİLO BAROMETRE. Türkiye

2015 FİLO BAROMETRE. Türkiye 1 2015 FİLO BAROMETRE Türkiye Araştırmanın sınırları Avrupa & BRT 1 1 Brezilya, Rusya, Türkiye 2002: Fransa da oluşturuldu 2005: İtalya, Portekiz, İsviçre 2006: Polonya 2007: Belçika, Çek Cumhuriyeti 2008:

Detaylı

KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Bu çalışma da 2000-2010 yıllarındaki yıllık, aylık, saatlik veriler kullanılarak kirleticilerin mevsimsel değişimi incelenmiş, sıcaklık, rüzgar hızı, nisbi

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

WASTEWATER ATIK SU TOPRAK ALTI DAMLA SULAMA SİSTEMLERİ Yeterli Temiz Suyumuz Var Mı? GELECEK 70-75% Zirai 10% Endüstri 15-20% Evsel Atık Su Oluşuyor ~90-92% Kanalizasyon Sistemine Akıtılıyor!.. TOPRAK

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI Rasim Buluç, Fikret Büyüksoy Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Erzurum Daha önce Bayındırlık ve İskân İl

Detaylı

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum

Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Türkiye deki Ar-Ge Faaliyetlerinde Son Durum Makina Mühendisi Hasan ACÜL Türkiye Ġstatistik Kurumu (TÜĠK), 13 Kasım 2008 tarihinde yayınladığı 2007 Yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması

Detaylı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses

Detaylı

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI İÇERİK -Karşılıklı Tanıma Anlaşması (MRA) Nedir? -Karşılıklı Tanıma Anlaşmaları

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Komşular SUNAR T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Asgari Ücretin Tanımı Çalışan bir kişinin en azından temel ihtiyaçlarını

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

BİNEK OTOMOBİL HAFİF TİCARİ ARAÇ PAZARI OCAK - MART 2010

BİNEK OTOMOBİL HAFİF TİCARİ ARAÇ PAZARI OCAK - MART 2010 BİNEK OTOMOBİL VE HAFİF TİCARİ ARAÇ PAZARI OCAK - MART 21 BİNEK OTOMOBİL VE HAFİF TİCARİ ARAÇ PAZARI Türkiye Otomotiv pazarında 21 yılı Ocak-Mart dönemi binek ve hafif ticari araç toplam pazarı 13.36 adet

Detaylı

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi Büyükdere Cad. No. 106 34394 Esentepe - İstanbul AçıkDeniz Telefon Bankacılığı: 444 0 800 www.denizbank.com Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi 2013 Mali Verileri DenizBank bir Sberbank

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/52

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/52 TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/52 Fiyat Endeksleri Satınalma Gücü Paritesi,Tüketim Mal ve Hizmetleri Finansal Yatırım Araçları Tüketici, Sektörel Güven ve Sanayi İşgücü Girdi Endeksleri

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER KOORDİNATÖRLÜĞÜ

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER KOORDİNATÖRLÜĞÜ İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER KOORDİNATÖRLÜĞÜ 2014-2015 Erasmus+ Personel Hareketliliği Duyurusu 2014-2015 akademik yılında Erasmus+ Personel Hareketliliğinden yararlanmak isteyen personelimiz

Detaylı

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3 ENPI-Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programı 2007-2013 BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı GA1: Mevcut Dış Durumun Analizi Veri ve Bilgi Toplanması ve Dağıtılması Faaliyet

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

BELEDİYE VERİLERİNE AİT İSTATİSTİKLERİN EŞLEŞTİRİLMESİ (MAPPING) ÇALIŞMASI. Doç. Dr. H. Hakan Yılmaz 21.12.2012 Ankara

BELEDİYE VERİLERİNE AİT İSTATİSTİKLERİN EŞLEŞTİRİLMESİ (MAPPING) ÇALIŞMASI. Doç. Dr. H. Hakan Yılmaz 21.12.2012 Ankara BELEDİYE VERİLERİNE AİT İSTATİSTİKLERİN EŞLEŞTİRİLMESİ (MAPPING) ÇALIŞMASI Doç. Dr. H. Hakan Yılmaz 21.12.2012 Ankara Sunum Planı Çalışmanın Amaçları Belediye İstatistiklerinin Eşleştirilmesi Belediyeler

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 005 (3) 59-63 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Düzlemsel Güneş Kolektörlerinde Üst Yüzeyden Olan Isıl Kayıpların

Detaylı

doğacan Petrol Ürünleri ve Mühendislik Ltd. Şti.

doğacan Petrol Ürünleri ve Mühendislik Ltd. Şti. doğacan Petrol Ürünleri ve Mühendislik Ltd. Şti. İçindekiler Su Kullanımı - Sektörlere Göre Su Kullanımı - Sanayide Kullanıma Göre Tüketilen Su Miktarı Pompa Sistemleri - Endüstride Motorların Kullanım

Detaylı

BAYINDIRLIK VE ĠSKAN BAKANLIĞI VE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ. Sefer AKKAYA. Genel Müdür Yapı ĠĢleri Genel Müdürlüğü

BAYINDIRLIK VE ĠSKAN BAKANLIĞI VE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ. Sefer AKKAYA. Genel Müdür Yapı ĠĢleri Genel Müdürlüğü BAYINDIRLIK ĠSKAN BAKANLIĞI Sefer AKKAYA Genel Müdür Yapı ĠĢleri Genel Müdürlüğü BAYINDIRLIK ĠSKAN BAKANLIĞI Ülkemizde tüketilen enerjinin yaklaşık %35 i binalarda kullanılmaktadır. Enerji Verimliliği

Detaylı

örnekengelsizkentlerprojesiörnekeng elsizkentlerprojesiörnekengelsizkentl erprojesiörnekengelsizkentlerprojesi

örnekengelsizkentlerprojesiörnekeng elsizkentlerprojesiörnekengelsizkentl erprojesiörnekengelsizkentlerprojesi T.C. BAŞBAKANLIK ÖZÜRLÜLER İDARESİ BAŞKANLIĞI ÖRNEK ENGELSİZ KENT PROJESİ KARAMAN [Metni yazın] Sayfa 0 1. PROJENİN TANIMI 1.1. PROJENİN İSMİ: ÖRNEK ENGELSİZ KENT PROJESİ 1.2. PROJE ALANI: KARAMAN KENTSEL

Detaylı

5. KENTSEL ALTYAPI ULUSAL SEMPOZYUMU

5. KENTSEL ALTYAPI ULUSAL SEMPOZYUMU TMMOB İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI HATAY ŞUBESİ 5. KENTSEL ALTYAPI ULUSAL SEMPOZYUMU 5. KENTSEL ALTYAPI ULUSAL SEMPOZYUMU BİLDİRİLER VE PANEL KİTABI 1-2 Kasım, K 2007 1-2 KASIM 2007,, Antakya Kapak: İsmail

Detaylı

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM HAZIRLAYANLAR: Md. Yrd. Şinasi BAYRAKTAR Baş Öğretmen Dr. Ayşegül GÜLTEKİN TOROSLU Uzman Öğretmen Menevşe SARAÇOĞLU Öğretmen Sevgi SÜREK 15 Kasım

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı Dr. Şafak HENGİRMEN TERCAN Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanı safakhengirmen@hotmail.com Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Yerel Çevre Eylem Planları Finansman

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

T 1 1 İZSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2012 YILI BÜTÇE KARARNAMESİ Madde 1- İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü için (A) Ödenek Cetvelinde gösterildiği gibi toplam ( 1.055.961.200,00 ) TL. ödenek verilmiştir.

Detaylı

Crown Plaza Hotel İzmir Akıllı Su Yönetim Sistemi

Crown Plaza Hotel İzmir Akıllı Su Yönetim Sistemi Crown Plaza Hotel İzmir Akıllı Su Yönetim Sistemi Akıllı Su Yönetim Sistemi Şebekelerde veya boru hatlarındaki suyun zapturapt altına alınmasıdır. Ana şebekeden gelen suyun miktarı ilgili idarenin takmış

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

1 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29254

1 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29254 1 Şubat 2015 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29254 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİ VE İL ÖZEL İDARELERİ TARAFINDAN AFET VE ACİL DURUMLAR İLE SİVİL SAVUNMAYA İLİŞKİN YATIRIMLARA AYRILAN BÜTÇEDEN YAPILACAK HARCAMALARA

Detaylı

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 Ulusal Emisyon Tavanlarının Belirlenmesi Ülkemizin, Ø Uzun Menzilli Sınırötesi Hava Kirliliği Sözleşmesi (CLRTAP)

Detaylı

b. Gerek pompajlı iletimde, gerekse yerçekimiyle iletimde genellikle kent haznesine sabit bir debi derlenerek iletilir (Qil).

b. Gerek pompajlı iletimde, gerekse yerçekimiyle iletimde genellikle kent haznesine sabit bir debi derlenerek iletilir (Qil). 4. GÜNLÜK DÜZENLEME HAZNESİ TASARIMI 4.1. Düzenleme İhtiyacı: a. Şebekeden çekilen debiler, iletimden gelen debilerden günün bazı saatlerinde daha büyük, bazı saatlerinde ise daha küçüktür. b. Gerek pompajlı

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİ PROJE DANIŞMANLIĞI ÇALIŞTAYI PROJE ÖNERİSİ BAŞVURU FORMU 8-15 Temmuz 2012

FEN ve TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİ PROJE DANIŞMANLIĞI ÇALIŞTAYI PROJE ÖNERİSİ BAŞVURU FORMU 8-15 Temmuz 2012 FEN ve TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİ PROJE DANIŞMANLIĞI ÇALIŞTAYI PROJE ÖNERİSİ BAŞVURU FORMU 8-15 Temmuz 2012 Grup Adı: Kılıç Balığı Proje No : 1.Proje Başlığı: Kuraklık sorunumuz olmayacak! Öneren Kişi/Kuruluşun

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

DENİZLİ BELEDİYESİ ALTYAPI PROJESİ

DENİZLİ BELEDİYESİ ALTYAPI PROJESİ DENİZLİ BELEDİYESİ ALTYAPI PROJESİ 2007 1 Yrd. Doç. Dr. Mahmud GÜNGÖR Denizli Belediye Başkan Yardımcısı 2 Denizli Belediyesi, Belediye Hizmetleri Projesi kapsamında Dünya Bankasından 22.08.2006 2006 tarihinde

Detaylı

3. SU TASARRUFU SAĞLAMANIN YOLLARI

3. SU TASARRUFU SAĞLAMANIN YOLLARI 3. SU TASARRUFU SAĞLAMANIN YOLLARI Su tasarrufu sağlamanın yolları üç grup içerisinde değerlendirilir. Birincisi; musluk suyunun yerine yağmur suyu ve arıtılmış su gibi suların kullanımın sağlanması, ikincisi;

Detaylı

Yeraltı Suları Yönetmeliğine Uygun SAYAÇ SİSTEMLERİ

Yeraltı Suları Yönetmeliğine Uygun SAYAÇ SİSTEMLERİ DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Yeraltı Suları Yönetmeliğine Uygun SAYAÇ SİSTEMLERİ TARIMSAL SULAMA Canlı yaşamının temeli olan su, tartışılmaz bir hayat kaynağıdır. Ne yazık ki; temel ihiyacımız olan

Detaylı

Hach Lange Berlin de üretim yapar & Avrupa merkezi Düsseldorf tadır

Hach Lange Berlin de üretim yapar & Avrupa merkezi Düsseldorf tadır 11.04.2012 Proses Analizörlü Arıtma Tesislerinde Enerji Optimizasyonu Olanakları ve Sınırları HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ Aytunç PINAR Satış Müdürü Hach Lange Berlin de üretim yapar & Avrupa merkezi Düsseldorf

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

II. Organize Sanayi Bölgesi

II. Organize Sanayi Bölgesi 2 II. Organize Sanayi Bölgesi 2.1 İmar Planı 25.08.2008 tarihinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarımız 15.09.2008 tarihinde Ankara Valiliği

Detaylı

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR Dr. Canan KARAKAġ ULUSOY Jeoloji Yüksek Mühendisi 26-30 Ekim 2015 12.11.2015 Antalya Kentsel Su Yönetiminin Evreleri Kentsel Su Temini ve Güvenliği

Detaylı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Konunun önemi Belediyelerin enerji kaynakları; Hidrolik Bio kütle Bu kaynaklardan belediyeler nasıl yararlanabilir, Yenilenebilir enerji

Detaylı

ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015

ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015 ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015 2014-2015 ÖĞRETİM YILI ERASMUS+ STAJ HAREKETLİLİĞİ BAŞVURU KILAVUZU SON BAŞVURU TARİHİ 30 MART 2015 1 Erasmus Stajı Nedir? Staj, bir yararlanıcının programa katılan

Detaylı