HAVZA YÖNETİMİ VE TÜRKİYE NİN SINIRAŞAN SU POLİTİKALARINA ETKİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HAVZA YÖNETİMİ VE TÜRKİYE NİN SINIRAŞAN SU POLİTİKALARINA ETKİSİ"

Transkript

1 HAVZA YÖNETİMİ VE TÜRKİYE NİN SINIRAŞAN SU POLİTİKALARINA ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Aybike Ayfer Karadağ Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Yrd. Doç. Dr. Osman Uzun Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü ÖZET Finansal ve enerji krizleri ile savaşan dünya ülkeleri, küresel ısınma ile daha büyük bir soruna, kuraklığa doğru hızla yol almaktadır. Kuraklık ve su kaynaklarının korunmasının mücadele yollarından biri olarak kabul edilen havza yönetimi, suyun doğal kaynak olarak ele alınmasını vurgulayan, ekolojik dengeyi ön plana çıkaran, suyu doğal ya da coğrafi sınırlara göre değerlendiren ve suyun kurtuluşu olarak kabul edilen bir yönetim modelidir. Ancak havza yönetimi, idari sınırları ortadan kaldıran yapısı ile birçok politik sorunu da beraberinde getirmektedir. Bu sorunlardan en önemlisi, sınıraşan ya da sınır geçen suların uluslar arası yönetimidir. Sınıraşan sular Türkiye yüzölçümünün yaklaşık 3 te 1 ini, su potansiyelinin ise %40 ını oluşturmaktadır. Su kaynaklarına ilişkin sorunların giderilmesinde kullanılabilecek havza yönetimi, beraberinde önemli sorunları da getirecektir. Avrupa Birliği su politikalarının temel hedefi olan havza yönetimi, üyelik sürecinde olan ülkemiz için ilerleyen günlerde daha sık karşılaşacağı bir konudur. Türkiye'de Su Sektörü İçin Kapasite Geliştirme Projesi kapsamında, Büyük Menderes Havzası Avrupa Birliği (AB) Eşleştirme Projesi bu kapsamda devam etmektedir. Çalışmada, 21. yüzyılın en önemli konularından biri olan havza yönetiminin Türkiye deki su kaynakları yönetimine etkisi vurgulanmıştır. Ülkemizin özellikle sınıraşan sular konusunda bilimsel temellerden yola çıkarak ve bölgedeki köklü tarihi ile de bağlantılı olarak, uluslar arası platformlarda aktif bir rol oynaması ve kendi savlarını farklı ortamlarda savunması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Havza yönetimi, sınıraşan sular, su kaynakları yönetimi, su kaynakları, havza. WATERSHED MANAGEMENT AND ITS EFFECTS ON TURKEY S TRANS- BOUNDARY WATER POLICIES ABSTRACT The world trying to respond to the financial crisis and energy crisis will soon have to face with a more serious problem stemming from the global warming, drought. Watershed management, a management model which is accepted as a solution for drought and a method for protecting water resources, emphasizes water as a natural resource, gives importance to ecological balance and evaluates water in terms of natural or geographical borders. However, watershed management paves the way for numerous political problems due to its structure

2 which eliminates the administrative borders. International management of trans-boundary water is among the most important problems to occur. Trans-boundary waters comprise almost 1/3rd of Turkey s area and 40% of the country s total water potential. Therefore, watershed management, which helps Turkey fight water resource problems, will cause potential problems. Additionally, watershed management, the main objective of the EU s water policies, will frequently appear on Turkey s way to the Union during the accession process. This study analyzes watershed management, a most important issue of 21st century and the international policies regarding this issue and reflects the effects of watershed management on Turkey s water resources management. The project called Capacity Building Support to the Water Sector in Turkey, a European Union Twinning Project keeps operating in the Büyük Menderes River Basin. The study focuses on the effect of watershed management, a most important issue of 21st century on Turkey s water resources management. Turkey should play an active role in international platforms particularly on trans-boundary waters issue and express its arguments under the light of scientific truths and its rooted history in the region. Key Words: Watershed management, trans-boundary water, water resources management, water resources, waterhed, 1. GİRİŞ Yaşayan bütün canlılar için en önemli doğal kaynaklardan biri su kaynaklarıdır. Hayatın ve canlılığın sürdürülebilirliği suyun varlığına bağlıdır. Su kaynakları insan ve ekosistem sağlığı/kullanımı, ekonomik kalkınma, enerji üretimi, ulusal güvenlik için birincil derecede öneme sahiptir ve vazgeçilmezdir. Dünya üzerindeki su varlığı kesin olarak bilinmemektedir. Ancak bu konuda yapılan çeşitli araştırmalarda, dünyada yaklaşık 1388 milyon km3 su bulunduğu, bunun 1340 milyon km3 ünün denizlerde (%96,5), 48 milyon km3 ünün (%3,5) karalarda olduğu belirtilmektedir. Karalardaki su miktarının 24 milyon m3 ü buzullarda, 23 milyon m3 ü yeraltı sularında, 1 milyon m3 ü de tatlı su göllerinde, akarsularda, atmosfer ve diğer kaynaklarda yer almaktadır (Çepel 2003) yılında, tüm dünyada tatlı su kullanımı 1500 km3/yıl iken, 2000 yılında bu değer 5000 km3/yıl olmuştur yılında su kısıtı ülkeler 7 iken, 1995 yılında bu sayı 20 ye yükselmiştir. Ayrıca bir ülkenin su zengini sayılabilmesi için ise, kişi başına düşen yıllık su miktarı en az m3 arasında olması gerekmektedir1 (Çizelge 1.1) (Soylu vd. 2006). Çizelge 1.1 Dünyada bazı ülke ve kıtalardaki kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı (Akın 2008, Soylu vd. 2006) Ülke Kullanılabilir su miktarı (kişi/yıl) Kıta Kullanılabilir su miktarı (ortalama, kişi/yıl) Türkiye 1510 m 3 Asya 3000 m 3 İsrail 124 m 3 Batı Avrupa 5000 m 3 Irak 2020 m 3 Afrika 7000 m 3 Suriye 1200 m 3 Güney Amerika m 3 Filistin 100 m 3 Kuveyt 124 m 3 Lübnan 1300 m 3 Ürdün 138 m 3 Kanada m 3 Çin 500 m 3 1 Su miktarı kriteri (Soylu vd. 2006): Su fakiri: kullanılabilir su miktarı<1000 m 3 /kişi Su kısıtı : kullanılabilir su miktarı< 2000 m 3 /kişi Su zengini : kullanılabilir su miktarı > m 3 /kişi

3 Su kaynakları özellikle içme-kullanma, sulama, endüstri için kullanılmaktadır. Dünyada kullanılabilir suyun %65 i sulama, %25 i endüstri, %10 u içme ve kullanma amaçlı kullanılmaktadır. En fazla suyun tarım için kullanılma nedeni dünya nüfusunun her yıl milyon kişi artması ve buna bağlı olarak gelişen tarımsal üretimdir (Çepel 2003). Son yıllarda su konusu, dünya kamuoyunda ve Birleşmiş Milletler dahil olmak üzere uluslararası ve bölgesel örgütlerin gündeminin ön sıralarına yerleşmiş durumdadır yılları Birleşmiş Milletler tarafından Yaşam İçin Su On Yılı ilan edilmiştir. Suyun öneminin bu kadar artmasının başlıca nedenleri hızlı nüfus artışı 2, plansız ve hatalı kentleşme, endüstrileşme, gıda gereksiniminin artmasıyla yoğunlaşan tarımsal faaliyetlerdir. Ayrıca iklim değişikliği ve küresel ısınma su sıkıntısının gelecek yılda birçok bölgede ciddi su krizlerine dönüşme ihtimali ve suyun gelecekteki çatışmaların kaynaklarından biri olacağı fikri, suyun her ortamda gündemde olmasını sağlamaktadır. Özellikle Ortadoğu da olabilecek ve artacak kriz Türkiye yi birinci derece de etkileyecektir (Akın 2008). Su kaynaklarına ilişkin sorunların başlangıcı 1950 li yıllara dayanmaktadır li yıllardan itibaren su kaynakları yönetimiyle ilgili gelişen ve gelişmekte olan ülkeler arasında öncelik, ihtiyaç ve yaklaşım farklılıklarını ortaya koyan, bir dizi su kaynakları yönetimi paradigmaları gelişmiştir. Hızla sanayileşen ülkeler, su kaynakları dahil tüm doğal kaynakların kontrol edilebileceği anlayışı ile 19. yüzyılın ikinci ve 20. yüzyılın ilk yarısı çok sayıda baraj ve sulama kanalı inşa etmişlerdir. Su sektöründe mühendislik kapasitesi, bilimsel gelişme ve devlet ile özel sektörün yatırım girişimlerini birleştiren, hidrolik misyon olarak tanımlanabilecek, talebe yönelik su kaynakları yönetim yaklaşımı, 20. yüzyılda ABD başta olmak üzere sanayileşmiş ülkelerin enerji, gıda, içme suyu ve hizmet sektörlerinde artan ihtiyaçlarına cevap vermiştir. Ancak 20. yüzyılın son çeyreğine girildiğinde gelişmiş ülkelerin artan nüfusu ve şehirleşmesi sonucunda büyüyen talepler gelen su krizine çare bulunamamıştır. Çünkü büyük su projeleri için ekonomik olarak geliştirilebilecek uygun alanlar bulmak zorlaşmış ve su yapılarına aktarılabilecek finans kaynakları yetersiz kalmıştır lı yıllarda gelişmiş ülkelerde, çevre hareketlerinin ortaya çıktığı dönemde, hızla ve çok sayıda gerçekleştirilen su altyapılarının, çevreye büyük zararlar verdiği yolunda eleştiriler duyulmaya başlanmıştır. Önceleri merkezi yönetimde dirençle karşılaşılan çevre hareketleri, zaman içinde bu ülkelerde seçmenlerin de dikkatini çekerek ve desteğini kazanarak, kurumsallaşarak, su kaynakları yönetiminde önemli dönüşümlere yol açmışlardır. Bunun sonucunda su kaynakları tarım, içme suyu, sanayi ve hizmetler yanında çevresel ve ekolojik boyutlarıyla da ele alınmaya başlanmıştır. Ancak gelişmekte olan ülkelerde bu yönetim mantığı yer bulamamıştır lerin sonunda su kaynakları yönetiminin, gelişmiş ülkeler ve Dünya Bankası gibi fon kuruluşları tarafından desteklendiği biçimiyle farklı bir paradigma ön plana çıkmaya başlamıştır. Suyun ekonomik bir meta olduğu, gelişmiş ülkeler tarafından benimsenmeye başlamıştır. Su kaynakları üzerinde giderek artan baskıyı kontrol etmek ve mevcut kaynakları daha etkin kullanmak için fiyatlandırma, su pazarları, özelleştirme, gibi araçların kullanılması gerekliliği vurgulanmıştır. Ancak suyun özellikle tarıma tahsis edildiği gelişmekte olan ülkelerde, bu su kaynakları yönetim araçları benimsenmemiştir lı yılların sonlarında gelişmiş ülkeler su kaynakları yönetiminde bütüncül su kaynakları yönetimi kavramını ön plana çıkarmaya başlamışlardır. Bu yönetim çerçevesinde, su kaynakları yönetimi havza ölçeğinde planlanmış, planlamalar yalnızca enerji ve sulama üzerinde odaklaşmamış, havza içinde ve komşu havzalarda çevresel ve sosyal etkileşimlerde göz önüne alınmıştır. Bu yaklaşım çevresel duyarlılık ve suyun liberal ekonomi araçlarıyla (fiyatlandırma, su pazarları, özelleştirme) etkin kullanımı güçlenerek devam etmiştir. (Kibaroğlu, 2009) tarihinde ise, havza yönetiminin ana prensiplerini tanımlayan, yüzyılda dünya nüfusu 3 kat artarken, su tüketimi 6 kat artmıştır. Dünyada 1 milyarı aşkın kişi güvenli içme suyundan mahrum, 2 milyarı aşkın kişi temizlik ve sağlık için gerekli suya sahip değildir.

4 Avrupa Birliği nin su kaynakları yönetiminin en üst yasal dayanağı olan 2000/60/EC sayılı Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifi yayınlanmıştır. Direktif, ekolojik prensipler, suyun fiyatlandırılması ve suyun havza sınırlarında etkili, teknik altyapıya sahip, katılımcı bir kurumsal yapıyla yönetilmesi temelinde geliştirilmiştir (Saner 2008). Günümüzde ABD, Hindistan, Almanya, Fransa, İngiltere, İspanya, İsveç gibi ülkelerde su kaynakları ve doğal kaynak yönetiminde havza yönetimi yaklaşımı kullanılmaktadır. Ayrıca Avrupa Birliğine üye ve aday ülkeler, havza yönetimine geçiş taahhüdünü vermiş bulunmaktadırlar (Saner 2008). 2. HAVZA YÖNETİMİ Havza, yüzey ve yeraltı sularını içeren ve tüm yüzey sularının dereler, nehirler aracılığı ile taşınarak tek bir nehir ağzı, delta veya haliçten denize ulaştığı kara parçasıdır. Havza denildiğinde nehir havzasına atıfta bulunulmaktadır. Bazı durumlarda yüzeysel sular denize çıkışı olmayan göl veya doğal çukurlarda son bulabilir. Bu tip havzalar ise kapalı havza olarak isimlendirilir. Kısaca havza, suların yerçekimi ile toplandığı ve boşaldığı doğal coğrafi sınırlarla tanımlanmış bir bölgedir (Bilen 2009). Topoğrafyadaki en yüksek noktaların arasında kalan ve denize ulaşan, yüzey ve yeraltı sularının toplandığı, suyun hareketini sürdürdüğü, hidrolojik bir birimdir. Hidrolojik olarak bağımsız alanların sınırlarını belirlemektedir. Ayrıca havzalar hidrolojik döngüyü (çevrimi) besleyen kaynaklardır ve döngünün devamlılığı havzadaki suyun varlığına bağlıdır (Mostaghimi et al. 1997). Havzalar kendine özgü doğal özellikleri (jeolojik, jeomorfolojik, hidrolojik, iklim, bitki örtüsü, yaban yaşamı, vb), sosyo-kültürel ve ekonomik özelliklere (arazi kullanımı, ulaşım, idari yapıya ilişkin veriler, nüfus yapısına ilişkin veriler, alt yapıya ilişkin veriler, ekonomik yapıya ilişkin veriler, çevre kalitesi) ve çeşitli ekosistemlere sahip olan karmaşık sistemlerdir. Havza yönetimi bu karmaşık sistemin ekolojik dengeyi gözeten, sürdürülebilirlik hedefleri taşıyan, akılcı, gerçekçi, kaliteli bir yönetim ile yönetilmesini hedeflemektedir (Brezonik et al. 1999). İnsanoğlunun yaşamını sürdürebilmesi için ihtiyaç duyduğu temel gereksinimler doğal ve kıt kaynaklardan karşılanmaktadır. Doğal kaynaklar insanların üretemediği ancak üretimde kullandığı alternatifi olmayan varlıklardır. Yaşam, bu doğal kaynakların birbiriyle olan fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkileşimlerine bağlıdır. sağlıklı ve kaliteli bir yaşam ise doğal kaynakların varlığına bağlıdır. Doğal kaynakların varlığı ise ekolojik dengenin korunması, sürdürülebilir kullanım hedefleri ve başarılı doğal kaynak yönetimleri ile sağlanmalıdır. Havza yönetimi de doğal kaynak yönetim modellerinden biridir ve su kaynaklarının korunması, sürdürülebilir kullanımı çerçevesinde geliştirilmiştir. Havza yönetimi, yenilenmesi zor ya da mümkün olmayan, sınır tanımayan, sürekli hareket halinde olan suyu, doğal, sosyo-kültürel ve ekonomik nitelikleri çerçevesinde bütüncül olarak yönetilmesi amacıyla geliştirilmiştir. Akılcı ve başarılı yönetimlerde temel prensip, hedefleri yönetimin sınırları/büyüklüğü çerçevesinde ve yönetime konu olan kaynağın varoluş sebeplerine göre ortaya koymaktır. Havza yönetiminin başarısı da suyun doğal/coğrafi sınırı olan havzalara göre ve suyun doğal bir kaynak olduğu fikri ile geliştirilmiş yönetim prensipleri ve hedefleri sağlanmıştır. Havza yönetimi, havza sınırları çerçevesinde, su ve diğer doğal kaynakları koruma-kullanma dengesinde yöneten, ekolojik ve ekonomik kaygıları gözetildiği yeni ve güçlü teknolojilerin desteğiyle stratejik plan ve programlar üreten, yatırımlar yapan bir çeşit doğal kaynak yönetimidir (www.epa.gov). Amerika Birleşik Devletleri Havza Yönetim Kanunu havza yönetimini, havzadaki tüm doğal kaynakları (su, kara, bitki örtüsü, vb.) dengeli şekilde

5 kullanmak ve korumak olarak tanımlamıştır (www.murrumbidgee-catchment.org). Bu kanun çerçevesinde çalışmalarını yürüten, Çevre Koruma Örgütü (EPA) ise havza yönetimini, hidrolojik olarak tanımlanan, coğrafik alanlardaki (havza) öncelikli sorunlar çerçevesinde, katılımcıların (devlet, halk, özel sektörün) aynı çaba içinde, koordineli çalışması olarak tanımlamaktadır (www.epa.gov). Havza yönetimi, doğal kaynaklar ile insanlar arasında sağlıklı ilişkiler kurarak, sürdürülebilir kaynak kullanımını ve sosyo-ekonomik yapıyı, planlama, projelendirme ve uygulama aşamasında bütünleştirmektir (www.watershed.uic.edu). Başka bir tanımda ise ekolojinin temel esaslarını dikkate alarak, doğal kaynakları, toplumun sosyal-kültürel ve ekonomik kalkınmasını sağlayacak şekilde kullanılması olarak ifade edilmiştir. Ayrıca havza yönetimi su, toprak ve orman kaynakları üzerinde yaşayan toplumların korunması ve yönetilmesi şeklindeki tanımlamalara da sahiptir (Uzun 2003). Havza yönetimi havzadaki karmaşık yapıyı organize etmek için havza sınırlarının belirlenmesi, veri tabanının oluşturulması ve katılımcılığın sağlanması olmak üzere üç ana başlık altında geliştirilmiştir (www.cec.org). Havza sınırı: Havza yönetimi, suyu doğal sınırları olan havza ölçeğinde yönetmek çerçevesinde geliştirilmiştir. Havza, bir havzadaki su kaynaklarını etkileyen ve etkilenen tüm doğal kaynaklara, ekosistemlere, su kirliliğine neden olan tüm faktörlere (doğal ya da insan kökenli) ulaşmayı sağlayacak ve bütüncül değerlendirmeleri kolaylaştıracak, daha doğru ve gerçekçi kararlar vermeyi sağlayacak bir yönetim sınırıdır (Brezonik et al. 1999). Çünkü su idari sınırları tanımayan, dünyada yatay ve dikey olarak sürekli hareket halinde olan bir kaynaktır. Böyle bir kaynağın doğal karakteri gereği idari sınırlara hapsedilmesi, onu tanımlayamayacak, anlatamayacak çözümler sağlayan bir yönetime neden olacaktır. Veri tabanı: Yönetimin başarısında, tüm verilerin ortaya konulması oldukça önemlidir. Havza yönetiminde havzada su kaynakları ile etkileşimde olan tüm doğal, sosyo-kültürel ve ekonomik veriler ile yönetimden etkilenen ve yönetimi etkileyecek kişilerin gereksinimlerini, isteklerini ve önceliklerini tanımlayan veriler bir sistemde depolanmaktadır. Veri tabanı, güçlü bir bilim ve teknolojiyle üretilmiş programlar ve sürekli yapılan güncellemelerle desteklenmektedir. Ayrıca yönetime ilişkin hedeflerin takip edilmesinde ve geliştirilmesinde önemli olan izleme ve denetleme programlarına sahiptir (Bartarya 1991, Abdelhammed et al. 1997). Katılımcılık: Su sosyo kültürel ve ekonomik hayatı etkileyen, şekillendiren ve bu hayatın içinde sürekli hareket halinde olan, mevcut alan kullanımlarını birbirine bağlayan bir yapıya sahiptir. Suyun bu niteliği çerçevesinde havza yönetimi ile havzaya bağlı yaşayan yönetim kararlarını etkileyen ve kararlardan etkilenen herkesi yönetime dahil etmek hedeflenmektedir. Havza yönetimde yer almak, yönetimi benimsemek, gerçekçi, akılcı ve uygulanabilir kararların alınmasını sağlamak için oldukça önemlidir. Havza yönetimine ilişkin uygulamalarda özellikle havza ve alt havza ölçeğindeki katılımcılar ilgi gruplarına ayrılmıştır. İlgi grupları katılımcıların nitelikleri ve yetkilerine göre havza sahipleri, havza kullanıcıları, İdari kurumlar, yerel yönetimler, politikacılar, üniversite, bilim kurumları, sivil toplum örgütleri, özel sektör, eğitimciler, din görevlileri, medya gibi temel ilgi gruplardan oluşmaktadır (He et al. 2000). Havza yönetimi çerçevesinde ekosistem yönetimi, ıslak alan yönetimi, koruma alanları yönetimi, nehir, dere, göl, vb. kıyı yönetimi, orman yönetimi, erozyon, heyelan ve sediment yönetimi, sel yönetimi, pestisit yönetimi, besin maddesi (gübre) yönetimi, atık yönetimi, vb. programlar geliştirilerek, havza yönetimi ile havzaya ait her soruna bütüncül bir çözüm sağlanmaktadır. Nihayetinde havzadaki doğal hayat birbiriyle etkileşim halindedir ve birbirinin bir parçasıdır (Bartarya 1991).

6 Havza kavramı gelişmiş ülkelerin çoğunda, özellikle planlama çalışmalarının yürütüldüğü bir ölçek olarak kabul görmektedir. Çoğunlukla idari yapılanmanın havzalar dışında olduğu, ancak havza ölçeklerinde eşgüdümü kuran ulusal, bölgesel ve yerel düzeydeki kurumların varlığı havza ölçeğindeki çalışmaların etkin olarak yürütülmesini sağlamaktadır (Uzun 2003). 3. ULUSLARARASI SU POLİTİKALARI ve SINIRAŞAN SULAR Uluslararası hukukta, kamuoyu tarafından kabul görmüş 2 ilke, suyun hakça ve makul kullanımı ve zarar vermemedir. Hakça ve makul kullanma, her bireyin sudan yararlanma hakkı ile ilgilidir ve oldukça net bir ilkedir. Ancak, zarar vermeme ilkesinin algılanmasına ilişkin sorunlar bulunmaktadır. İlke, sınıraşan sular üzerindeki kıyıdaş ülkelerin herhangi bir proje geliştirmeleri durumunda, diğer ülkelere ciddi ölçüde zarar vermemesi anlamına gelmektedir (Akın 2008). Bu ilkeler çerçevesinde günümüzde uluslararası su politikaları Uluslararası Suyollarının Ulaşım Dışı Amaçlarla Kullanımına İlişkin Sözleşme ve Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifi ile yönlendirilmektedir. Ayrıca sınıraşan suların kullanımı ile bu sular üzerinde inşa edilecek tesislerin çevresel etkilerine ait konularda düzenlemeler getiren ve AB nin taraf olduğu üç sözleşme dikkat çekmektedir, Sınıraşan Suyolları ve Uluslararası Göllerin Korunması ve Kullanılması Sözleşmesi, Sınıraşan Boyutta Çevresel Etki Değerlendirilmesi Sözleşmesi, Çevresel Konularda Bilgiye Erişim, Karar Alma Sürecine Halkın Katılımı ve Yargıya Başvuru Sözleşmesi (Bilen 2006). Su konusundaki uluslararası sözleşmeler, sınıraşan su kaynaklarının yönetimi ve korunmasında odaklanmıştır. Henüz suyu bütün boyutlarıyla elen alan bir sözleşme bulunmamaktadır. Ancak 1997 yılında BM Hukuk Komisyonu nca Uluslararası Suyollarının Ulaşım Dışı Amaçlarla Kullanımına İlişkin Sözleşme hazırlanmıştır. Sözleşmenin ilk taslaklarında uluslararası havza terimi yer almıştır, ancak üye ülkeler bu terimin çok geniş kapsamlı olduğu ve ülkelerin kendi topraklarında yer alan havza bölgeleri üzerindeki egemenlik hakları ile çeliştiğini öne sürmüşlerdir. Bu itirazlar nedeniyle uluslararası havza yerine suyolu ve uluslararası suyolu teriminin kullanılmıştır (Bilen 2009). Sözleşmesinin yürürlüğe girebilmesi için 35 ülke tarafından onaylanması gerekmektedir, ancak 15 ülke onaylamış, 3 ülke (Türkiye, Çin, Brundi) reddetmiş, 27 ülke ise çekimser kalmıştır. Dolayısıyla sözleşme yürürlükte değildir. Sözleşme anlaşmazlıkların çözümünde kıyıdaş ülkelerin tek taraflı olarak bir hakemlik kurumu ya da adalet divanına başvurma yöntemini kabul etmektedir (Akın 2008). Bu durum ise ülkelerin karar vermesinde yönlendirici rol oynamaktadır. Avrupa Birliğine üye ülkelerin ulusal ve uluslar arası su politikaları Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifi ile yönlendirilmektedir. AB su politikaları artan nüfus baskısı ile karşı karşıya bulunmayan, arz güvenliğini sağlamış, suyun miktarı açısından sıkıntı yaşamayan, zengin topluluk ülkeleri tarafından yönlendirilmektedir. Direktifin amacı yerüstü sularının, geçiş sularının, kıyı sularının ve yeraltı sularının korunması için, su ekosistemlerinin, su gereksinimlerine ilişkin olarak karasal ekosistemlerin ve doğrudan bağımlı olan sulak alanlar ile mevcut su kaynaklarının, uzun dönem korunmasına dayalı sürdürülebilir su kullanımını teşvik eden, sellerin ve kuraklıkların etkilerinin yumuşatılmasına katkıda bulunan; sürdürülebilir, dengeli ve eşit su kullanımı için gerekli miktarda, iyi kalitede yerüstü ve yeraltı suyu temini ve dağıtımını, yer altı suyu kirlenmesinde önemli azalmaları dikkate alan türde anlaşmalarda dahil olmak üzere, ilgili uluslararası anlaşmaların amaçlarının gerçekleştirilmesi olarak ifade edilmektedir. Direktifin ana hedefi yüzeysel suları ve yeraltı suları ile delta ve kıyı bölgelerindeki sularının 2015 yılından önce iyi duruma kavuşturulmasıdır. Direktifte ekosistemlerin korunması ön plana çıkarılmış olup, su kaynaklarının geliştirilmesi çevresel amaçlar yönünden bir risk olarak görülmüştür. Direktifte

7 en önemli noktalardan biri uluslar arası koordinasyonun sağlanması maddesidir. Bu madde üye ülkelerin entegre havza yönetimi için beraber çalışmalarını zorunlu kılmakta ve üyelerin üye olmayan ülkelerle entegre havza yönetimine teşvik edilmesidir (Saner 2008). Su Çerçeve Direktifi gerek ulusal gerek sınıraşan suları içeren havzalarda fark gözetilmeden uygulanması gereken kurallardan oluşan bir bütündür. Ulusal suyolları için ortaya konulan hedefler, devlet sınırlarını aşan havzalar için de aynen geçerlidir. Bu çerçevede aşağı kıyıdaş ülkeleri gözetici, doğal olarak onların haklarını koruyan anlaşmalardan özümsenerek çıkarılmış bazı teknik bilgilere sahiptir (Bilen 2009). Direktifin planlama ve yönetim kapsamında, sınıraşan suları konusunda uluslararası işbirliğini gerektiren ilkeleri aşağıda yer almaktadır (Akaya 2006): Üye devletler kendi ulusal sınırları içinde bulunan nehir havzalarını belirlemelidir ve her bir nehir havzası için nehir havzası yönetim planı hazırlamalıdır. Tamamen topluluk sınırları içinde yer alan bir uluslararası nehir havzası bölgesinin söz konusu olması halinde, üye devletler tek bir uluslararası nehir havzası yönetim planı hazırlamak amacıyla eşgüdümü sağlamalıdır. Topluluk sınırları aşan bir uluslararası nehir havzası söz konusu olması halinde, eğer üye devletler tek bir nehir havzası yönetim planı hazırlaması mümkün değilse, plan en azından üye devletin topraklarında kalan kısmı kapsamalıdır. Nehir havzası yönetim planları, su yönetiminin özel yönlerini ele almak için, alt havza, sektör, sorun ya da su tipi için daha detaylı programlar ve yönetim planları ile tamamlanabilir. Üye devletler kendi topraklarında yer alan her bir nehir havzası bölgesinde, bu direktifin kurallarının uygulanması için, uygun yetkili makamın belirlenmesi dahil, uygun idari düzenlemeleri yapmalıdır. Üye devletler, birden fazla üye devletin topraklarını kapsayan nehir havzasının, uluslararası nehir havzası bölgesine dahil edilmesini sağlayacaklardır. İlgili üye devletlerin talebi üzerine komisyon bu gibi uluslararası nehir havzası bölgelerini tahsis etmek üzere harekete geçmelidir. Uluslararası ve Avrupa Birliği su politikaları, ekolojik dengenin sürdürülebilirliği, su kaynaklarının yenilenmesi çok zor olan bir doğal kaynak olduğu, bir havzadaki hatta kaynaktaki kirliliğin ve kıtlığın önce aynı havzadaki aşağı havzayı, sonra komşu havzaları, sonrada etkileşimler ile tüm dünyayı etkileyeceğini savunarak su kaynakları çerçevesinde küresel politikalar geliştirmektedir. Ayrıca su kaynaklarının doğal, sosyo-kültürel ve ekonomik yaşamı etkileyen, birbirine bağlayan bir kaynak olduğu ortaya konularak başarılı yönetimlerin su kaynağını etkileyen tüm girdileri bir araya getiren havza yönetimi ile sağlanacağı bu politikalar ile ortaya konulmaktadır. Su kıtlığının arttığı yüzyılımızda ise dünyanın en önemli konularından biri su kaynakları sorunudur ve şimdiden gelişmiş ülkeler bu sorunu kendi lehlerinde çözme çabasındadır. Nihayetinde uluslararası ve Avrupa Birliği su politikalarının tasarlayıcısı olan ülkeler, su kaynakları sorunlarının en az yaşandığı ülkelerdir. 4. TÜRKİYE DE SU KAYNAKLARI YÖNETİMİ ve SINIRAŞAN SULAR 4.1.Türkiye nin Su Kaynakları Türkiye su kaynaklarının kıt olduğu Akdeniz ve Ortadoğu bölgesinde yer almaktadır. Türkiye nin toplam yıllık akış miktarı 186 milyar m 3 tür. Yıllık ortalama yağış 643 mm olup hacimsel olarak bu değer 501 km 3 suya denktir. Ülkemiz koşullarında yağışın %37 si akışa geçmektedir. Yağışın 274 km 3 ü buharlaşarak geri dönmekte, 41 km 3 ü yeraltı su depolarını beslemekte, 186,05 km 3 ü akarsular aracılığı ile deniz, göl ve kapalı havzalara boşalmaktadır. Yeraltı suyu potansiyelinin 12,3 km 3 dolayında olduğu saptanmıştır. Bu durumda, Türkiye nin

8 yıllık kullanılabilir yer altı ve yerüstü su potansiyeli toplamı 107,3 km 3 'tür. Bu değer yenilenebilir su potansiyelinin %45,85'ine denktir. Günümüze dek kullanılabilir potansiyelin sadece %37,74'ü geliştirilerek kullanıma sunulmuştur (Çizelge 3.1.). Ayrıca, komşu ülkelerden 7 km 3 su gelmektedir (Akın 2008, Kanber 2006). Türkiye de kişi başına yıllık 1510 m 3 lük su düşmektedir. Bu değer Türkiye nin su zengini bir ülke olmadığının göstergesidir. Türkiye de kullanılabilir suyun %74 ü (29,6 km 3 ) tarım, %15 i (6,2 km 3 ) içme ve kullanma, %11 i (4,3 km 3 ) endüstri tesislerinde kullanılmaktadır (Akın 2008, Yalçın ve Eken 2006). Çizelge 4.1 Türkiye yüzey ve yeraltı su kaynakları potansiyeli (Kanber 2006) Yıllık ortalama yağış: 643 mm Toplam yağış: 501 km 3 Buharlaşma: 274 km 3 Yüzey su potansiyeli km 3 Yeraltı su potansiyeli km 3 Yıllık akış Yıllık akışın toplam yağış oranı Kullanılabilir yüzey su potansiyeli Yıllık tüketim 186 0, ,49 Çekilebilir yıllık su potansiyeli Geliştirilen potansiyel Yıllık tüketim Yeraltına sızma Yenilenebilir yeraltı suyu rezervi 12, Sınıraşan sular Türkiye nin yüzölçümünün yaklaşık 1/3 ni kaplamaktadır. Türkiye nin su potansiyelinin %40 ı sınıraşan su niteliğindedir. Türkiye, sınıraşan nehir havzalarının büyük kısmında yukarı kıyıdaş konumunda bulunmaktadır. Bu havzalara ilişkin genel bilgiler aşağıda verilmiştir (Öziş 2008): Meriç havzası: Bulgaristan yukarı kıyıdaş, Türkiye ve Yunanistan ara ve aşağı kıyıdaş konumunda bulunmaktadır. Meriç e komşu Mutludere ve Kocadere havzalarında, Türkiye yukarı kıyıdaş veya sınır oluşturan akarsu niteliğindedir. Çoruh havzası: Nehir büyük ölçüde Türkiye den akmaktadır. Türkiye yukarı kıyıdaş, Gürcistan aşağı kıyıdaş konumundadır. Çoruh a komşu Sarp havzacığında Türkiye yukarı kıyıdaş veya sınır oluşturan akarsu niteliğindedir. Aras havzası: Aras Nehri Türkiye den çıkmaktadır ve büyük ölçüde Türkiye den akmaktadır. Kura Havzası: Kura Türkiye den çıkarak, Gürcistan, Azerbaycan dan, Bakû yakınında Hazar Denizi ne dökülmektedir. Asi havzası: Türkiye aşağı kıyıdaş ülkedir. Ana yatak Asi ise Lübnan ın ünlü Bekâ Vadisi nden doğup, Suriye den geçip Türkiye ye girmektedir. Fırat ve Dicle havzası: Fırat ta Türkiye yukarı kıyıdaş, Suriye ara kıyıdaş, Irak aşağı kıyıdaş. Fırat ın bir bölümü, sadece teknik yağış alanı Suudi Arabistan da gözükmektedir ancak Irak sınırını geçmediği tahmin edilmektedir. Dicle de ise Türkiye yine yukarı kıyıdaş ülkedir. Kısa bir Suriye sınırıyla Suriye nin de burada katkısı son derece küçük. Irak aşağı kıyıdaş, bazı doğu kollarında İran yukarı kıyıdaş ülkedir Türkiye de Su Kaynakları Yönetimi ve Su Politikaları Türkiye de su kaynakları, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunmaktadır ve idari sınırlara göre yönetilmektedir. Su kaynaklarının içme-kullanma, tarım, endüstri, enerji üretimi, su ürünleri üretimi, turizm ve rekreasyon faaliyetleri amacıyla tüm kullanıcıların hizmetine sunulması ve korunması devletin önemli görevleri içinde yer almakta ve bu hizmet, kamu hizmeti olarak adlandırılmaktadır. Suyun teminine ve korunmasına yönelik faaliyetler, çok çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarının eliyle yönetilmektedir. Kurumlar merkezi ölçekten, yerel ölçeğe doğru (taşra teşkilatları) geliştirilmiş bir hiyerarşiye sahiptir. Kurumlar, yetkileri

9 çerçevesinde su kaynaklarına ilişkin faaliyetleri yürütmektedir Kurumlar uygulamacıyatırımcı ve izleyici-denetleyici olmak üzere, iki gruba ayrılmaktadır (Karadağ 2007). Uygulamacı-yatırımcı kurumlar Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Tarım ve Köyişleri Bakanlığı İçişleri Bakanlığı Turizm ve Kültür Bakanlığı İzleyici-denetleyici kurumlar Çevre ve Orman Bakanlığı Sağlık Bakanlığı Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Devlet Planlama Teşkilatı Su kaynakları idari sınırlara (il, ilçe, köy, belediye, vb.) göre yönetilmektedir. Kurumlar idari sınırlar, arazi kullanımları(orman, tarım, içme suyu, vb.) ve yetkileri çerçevesinde yönetime katılmaktadır. Bu nedenle yönetim, birden fazla kurum arasında paylaşılarak, parçalı bir yapıya dönüşmektedir (Karadağ 2007). Su kaynakları ile ilgili 1920 lerden beri 70 in üzerinde kanun ve yönetmelik yürürlüğe girmiştir (Ek1). Kanun ve yönetmelikler, su kaynaklarının korunması, kullanılması, planlanması, yönetimi, gerekli yatırımların yapılması, yönetimde yer alan kurum ve kuruluşların görev sorumluluk ve yetkilerini belirlenmesi, vb. konularına açıklık getirmektedir. Ayrıca su kaynaklarını kirletenlere karşı ceza ve yaptırımları belirlemektedir. Çevre Kanunu, Sular Hakkında Kanun, Yeraltısuları Kanunu, Kıyı Kanunu, Köylerin İçme ve Kullanma Suları Hakkında ve Su Ürünleri Kanunu su kaynakları yönetimi konusundaki öncelikli kanunlardır (Karadağ 2007). Türkiye nin su kaynakları yönetimini ve politikalarını belirleyen en önemli konu Avrupa Birliği (AB) üyelik süreci ve AB Su Politikaları dır. Üyelik sürecinde, gerekli olan yaptırımlara uyum, Katılım Ortaklığı Belgesi, Ulusal Program ve İlerleme Raporu gibi resmi dokümanlarla takip edilmektedir. Üyelik sürecinde AB tarafından uygulanan hukuk müzakere edilemez, müzakere edilen sürecin nasıl işleyeceği, uyumlaştırmanın hangi takvimle yapılacağıdır. Müzakere sürecinde, çevre faslı belirli kriterler yerine getirilmeden açılmayacak konulardan biridir. Öncelikli kriter ise detaylı bir uyumlaştırma süreci yani detaylı bir uyum takvimidir. Uyum takvimi, uygulama zamanı, yürürlük zamanı, uygulama için gerekli altyapının oluşturulma zamanı, gerekli para, paralarının hangi dönemde gerekeceği gibi oldukça detaylı bilgiler istenmektedir. Ayrıca bu kapsamda uluslararası anlaşmaların imza ve yürürlük tarihlerine yönelik zaman çizelgeleri de istenmektedir. Çünkü AB bu anlaşmalara taraftır ve dolayısı ile tüm üye ülkelerde bu anlaşmaların hükümlerini yerine getirmektedir. Ayrıca AB taraf olduğu anlaşmaların hükümlerini, direktiflerle müktesebatına içselleştirerek de bu anlaşmaları zorunlu kılmaktadır. Yani aday ülke direktiflere uyum sağlayarak da taraf olmadığı uluslararası anlaşmaların hükümlerini yerine getirmektedir. Bu nedenle Türkiye şu anda tüm aday ülkeler gibi çerçeve direktifin uyumlaştırılmasına öncelik vermek, uyumlaştırmayı üyelikten önce yapmak ve AB nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalara taraf olmak gibi bir yükümlülüğe sahiptir (Saner 2008). AB Su Politikaları çerçevesinde, Türkiye için önemli olan uluslararası 3 sözleşme (Aarhus Sözleşmesi, Espoo Sözleşmesi, Helsinki Sözleşmesi) ve 1 Direktif (Su Çerçeve Direktifi) bulunmaktadır. Aarhus Sözleşmesi, genel anlamda çevre konularında bilgiye erişim, karar alma sürecine halkın katılımı ve yargıya başvurma hakkını tanımlamaktadır. Sözleşme ülke farkı gözetmeksizin, herhangi bir gerçek veya tüzel kişinin ya da sivil toplum kuruluşlarının (STK) projeye ilişkin bilgi talebi, ilgili danışmalara katılabilmesi, ulusal mevzuat çerçevesinde projelere itiraz edebilmesi ve sürecin tüm aşamalarında yargı yoluna başvurabilmenin önünü açmaktadır ve tüm Birleşmiş Milletler üyelerine açıktır. Helsinki Sözleşmesi, sınırı aşan sular ve uluslar arası göllerin korunması ve kullanılması sözleşmesidir.

10 Espoo Sözleşmesi, sınır ötesi kapsamda çevresel etki ve yargıya başvuru hakkını tanımlayan bir sözleşme. Daha çok sınıraşan projelerde komşu ülkelerin bilgilendirilmesinin, proje etkilerinin komşu ülkelerce değerlendirilmesinin, bunlara danışılmasının, alternatif projelerin göz önüne alınmasının gerekliliğini ortaya koyan, zorunlu bir hakemlik getiren, itirazlarında Uluslar arası Adalet Divanında hakemlik yoluyla çözümlenmesini öngören bir sözleşmedir. Tüm Birleşmiş Milletlere açılma çabası bulunmaktadır. Türkiye ulusal politikaları gereği bu anlaşmalara şu anda taraf olmamaktadır. Ancak AB üyeliği için taraf olmak zorundadır ve AB bu konuda baskı yapma hakkına sahiptir. Diğer taraftan bu sözleşmelerle uyum içinde olan ve hızla Türkiye gündemine oturan AB Su Çerçeve Direktifi bulunmaktadır (Saner 2008). Türkiye nin sınıraşan sular politikası, su kaynakları alanında gözlenen uluslararası ve bölgesel gelişmelerle Türkiye nin AB ye katılım süreci ve gerçekleştirilmeye çalışılan GAP ve diğer suya dayalı projelerle belirlenmektedir. Bu noktada sınıraşan sular politikamızın genel hatlarını, suyun temel insan hakkı ve ekonomik bir meta olduğu fikri oluşturmaktadır. Ayrıca her ülke, topraklarında doğan veya topraklarından sınıraşan suların kullanım hakkına sahiptir ve sınıraşan suların kıyıdaş ülkelerce kullanımı, iyi komşuluk ilişkileri içerisinde kıyıdaş ülkelerce oluşturulacak güven ortamında çözümlenmelidir yani uluslararası komisyonlarca veya 3. ülkeleri bölgedeki kendi ve komşu ülkenin sorunlarına dahil edilmemelidir Türkiye nin sınıraşan su politikaları konusundaki prensibini oluşturmaktadır (Akın 2008). Türkiye nin sınıraşan su kaynaklarından Fırat ve Dicle tek bir havza oluşturduğu gerçektir ve Türkiye için tek havza ilkesi ön koşuldur. İki nehrin toplam su potansiyeli kıyıdaş üç ülkenin (Türkiye, Suriye, Irak) ihtiyacını karşılamaya yeterli bulunmaktadır. Fırat Nehri nin yıllık su kapasitesi 35 milyar m 3 ün biraz üstündedir. Türkiye nin havzaya katkısı %89, Suriye nin %11 ve Irak ın katkısı yoktur. Tüketim hedefi olarak havzadan Türkiye 18,42 milyar m 3, Suriye 11,5 milyar m 3, Irak payı olmamasına rağmen 23 milyar m 3 talep etmektedir. Toplamda Fırat nehrinden 52,92 m 3 lük su talebi bulunmaktadır, ancak kapasite göz önüne alınınca 17 milyar m 3 su açıklığı ortaya çıkmaktadır. Dicle Nehri nin yıllık kapasitesi 48,67 milyar m 3 tür. Havzaya katkı payı ise Irak ın %52, Türkiye nin %48, Suriye nin ise katkısı bulunmamaktadır. Tüketim hedefi olarak Irak 45 milyar m 3, Türkiye 6,87 milyar m 3 ve Suriye 2,60 milyar m 3 su talep etmektedir. Ancak Türkiye Fırat ve Dicle Nehri ni tek bir havza olarak kabul etmektedir ve 84,3 Irak 45 milyar m 3 lük suyun akılcı, makul ve optimum kullanımla 3 ülkeye de yeteceğini savunmaktadır. Bu noktada Türkiye Dicle ve Fırat konusunu tüm boyutlarıyla ve bütüncül olarak kıyıdaş ülkelerle tartışmaya açık olduğunu uluslar arası toplantılarda ve kıyıdaş ülkelerle yapılan konuşmalarda sürekli açıklamaktadır. Bu çerçevede Türkiye iyi niyet gösterisi olarak, karşılıklı veri değişimini başlatmış bulunmaktadır (Akın 2008). Asi nehri Türkiye ve Irak ve Suriye yi yine kıyıdaş ülke olarak yan yana getirmektedir. Ülkeler nehirde erken uyarı sitemlerinin kurulması ve Türkiye-Suriye ortak dostluk barajı kurulması konusunda işbirliği içinde çalışmaktadır (Akın 2008). Çoruh nehri, Gürcistan ve Türkiye yi aynı havzada bulundurmaktadır. Çoruh Nehri üzerinde birçok baraj ve baraj inşaatı bulunmaktadır (Laleli, İspir, Güllübağ, Aksu, Arkun, Yusufeli, Artvin, Deriner, Borçka ve Muratlı). Erozyon neniyle topraklarımız Gürcistan da bir delta oluşturmuştur. Şuanda yapılan barajlar bu deltanın küçülmesini sağlamaktadır. Bu nedenle arada yapılan anlaşmalarla delta korunmaya çalışılmaktadır (Akın 2008). Meriç Nehri Bulgaristan ve Yunanistan ile kıyıdaş ülke olmamıza neden olmaktadır. AB projeleri ile Meriç nehri üzerindeki adacıkların temizlenmesi projeleri yürütülmektedir. Ayrıca Bulgaristan ile Tunca Nehri üzerinde ortak bir proje yapımı söz konusudur. Bu

11 projenin amaçlarından biri Edirne deki taşkınları önlemektir. Her iki nehirde de erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesine çalışılmaktadır (Akın 2008) Su Kaynakları Sorunları Türkiye de 1990 yılı genel nüfus sayımı verilerine göre şehirli nüfus oranı %59,6 iken, 2007 yılı nüfus sayımında nüfusun %70 i şehirlerde, %30 u kırsal alanda yaşamaktadır. Kentsel nüfusun hızlı artışı kentsel içme ve kullanma suyu, atıksu arıtımı, katı atıkların depolanması, sanayileşme ve endüstriyel kirliliğin giderilmesi gibi kentsel su hizmetlerinin yerine getirilmesini ve kalitesini olumsuz etkilemiştir.2008 yılı verilerine göre Türkiye de 3136 belediyede ikincil ve ileri atıksu arıtımı yapan sadece 436 arıtma tesisi bulunmaktadır. Türkiye de arıtma tesisinden faydalanan nüfus oranı %64 tür. Sanayi tesislerinin sadece %9 unda arıtma tesisi bulunmaktadır. Yılda 930 milyon m 3 atıksuyun %22 si arıtılmakta, %78 i ise doğrudan çevreye verilmektedir. Ayrıca çok sayıda işletmenin atık su nitelikleri bilinmemektedir. Organize sanayi bölgelerinin sadece %14 ünde arıtma tesisi bulunmaktadır. Turistik tesislerin %81 inde arıtma tesisi bulunmaktadır ve çoğu kıyı şeridinde yer almaktadır. Türkiye de çöp alanlarının %93 ü dere yatakları veya yataklara çok yakın bölgelerde yer almaktadır (Bilen 2009). Ayrıca Türkiye de nüfus artışı ile birlikte gelişen yoğun tarım faaliyetleri de su kaynakları için önemli bir tehdit oluşturmaktadır. Özellikle su kaynakları yakınında gelişen, bilinçsiz ve yoğun tarım faaliyetleri (yoğun zirai ilaç ve gübre kullanımı, sulama, vb.) su kirliliğine neden olmakta ve suyun tasarrufunu önlemektedir. Türkiye de su kirliliğini önleyecek, sorunlara çözüm oluşturacak yönetim ve yasal yapı ise daha başka sorunlar ile yüz yüzedir. Bu sorunlar çizelge 4.2 de verilmiştir. Çizelge 2.1 Türkiye de su kaynakları yönetimine ilişkin mevcut durum ve sorunlar Yönetim Yapısı Sınırlar Kurumsal yapı Veri tabanı Sorunlar İdari sınırlar yönetimde yer alacak karmaşık bir kurumsal yapı oluşturur, İdari sınırlar ve suyun doğal sınırı olan havza sınırının birbiriyle örtüşmemesi yönetimsel faaliyetlerin gerektiği gibi yürütülmesini önler. Su kaynaklarının havza ölçeğinde yönetilmemesi, suyu etkileyen verilerin bir bütün halinde değerlendirilmesini önleyerek başarıyı olumsuz etkilemektedir. Yüzey, yeraltı ve kıyı suları birbirinden bağımsız değerlendirilmektedir. Kurumların, yetki sınırları yeterince net değildir. Kurumlar arası işbirliği ve eşgüdüm eksiktir. Bu durum parçalı bir yönetime neden olmakta, işleyişi yavaşlatmaktadır. Yerel ölçekte asıl yetkili tanımlanamamaktadır. Yönetim katılımcı değildir, halkın söz hakkı ise bulunmamaktadır. Su kaynakları ve havzalarına ilişkin bir veri tabanı yoktur. Verilerin eksik olması, etkili yönetim ve planların oluşturulmasını önlemektedir. Su kaynaklarına ilişkin veriler yeterli değildir ve uluslararası kriterlere göre değerlendirilmemektedir. Verilerin oluşturulmasında kullanılan değerlendirme kriterleri gelişmiş ülkelerden faklıdır. Yerel düzeyde yeterli veri bulunmamaktadır.

12 İzleme- Denetleme Yasal yapı Diğer Sorunlar Su kaynaklarına ilişkin yeterli verinin olmaması, izlemeyi önlemektedir. Su örneklerinin alındığı analiz noktalarının sabit olması gerekmektedir. Su kaynaklarının noktasal olarak izlenmesi ve denetlenmesi, tüm kirletici kaynaklarının kontrolü, izlenmesi ve denetlenmesini önlemektedir. Su ekosistemleri yeterince bilinmediği için gerektiği gibi izlenememekte ve denetlenememektedir. Denetlemeler yetersiz olarak yürütülmektedir. Kurumların benzer yetkileri, karmaşaya neden olmaktadır. Su kaynaklarının noktasal ölçekte yönetilmesi, etkili ve doğru yönetimler oluşturulmasını önlemektedir. İç sular, kıyı suları ve yeraltı suları kanunlar gereği birbirinden bağısız değerlendirilmektedir. Kanun, tebliğ ve yönetmelikler su kaynakları ve havza kaynaklarının ekolojik yönüne ilişkin yeterince göz önüne almamaktadır. Su kaynakları yönetimini doğrudan ve dolaylı yollardan etkileyecek olan ekosistem yönetimine ilişkin hiçbir düzenleme bulunmamaktadır. Yasa ve yönetmeliklerde yer alan su kalite ve yönetimine ilişkin bazı teknik veriler uluslar arası standartlarla uyumsuzdur. Yaptırımlar uluslararası yasalardaki gibi caydırıcı nitelikte değildir. Bu nedenle sorunlar önlenememektedir. Alt havza sınırlarının bilinmemesi Köylere ait idari sınırların tanımlanmaması, arazi mülkiyetinin belirlenmemesi Havzada özellikle doğal bitki örtüsü ve hayvan varlığına ait detaylı araştırmaların olmaması Alt havza ölçeğinde, köylere ait doğal sosyo kültürel ve ekonomik yapıya ilişkin detaylı verilerin olmaması Kurumlardan elde edilen verilerin eski tarihli ve güncellenmemiş olması Ülkedeki doğal kaynak yönetimini etkileyecek verilere ilişkin alt havza ölçeğinde plan, program, vb. olmaması Topoğrafik ve toprak haritalarının eski tarihli olması Verilere herkesin ulaşamaması 5. TARTIŞMA ve SONUÇ Yüzyılımızın en önemli sorunlarından biri kullanılabilir su kalitesinin ve su kıtlığının hızla artması ve yayılmasıdır. Nüfus artışına bağlı olarak gelişen hızlı ve plansız kentleşme, sanayileşme, yoğun tarım faaliyetleri, yanlış arazi kullanımları ve küresel ısınma bu durumun temel sebeplerindendir. Ancak asıl sorun, alternatifi olmayan doğal bir kaynak olan suyun daha planlı ve ekonomik kullanılması, su kaynaklarını tehdit eden sorunların belirlenmesi ve önlenmesi, su ve suya bağlı ekosistemlerin korunması, sürdürülebilir bir ekonomik büyümenin sağlanması, vb. hedeflerle geliştirilen su kaynakları yönetimi ile ilgilidir. Su kaynakları sorunları, hatalı kararlar ve uygulamalara sahip yönetimler sonucunda daha ciddi boyutlara ulaşmış ve geleceği tehdit eder duruma gelmiştir. Çünkü gelecekteki güç dengeleri hayatın hiçbir alanında vazgeçilmez olan suya hakimiyetle belirlenecektir. Su kaynakları ve yönetime ilişkin sorunların çözümlenmesi çerçevesinde, geliştirilen havza yönetimi, uygulandığı ülkelerde gerek ekolojik kriterlere duyarlılığıyla, gerek yönetim yapısına katkılarıyla başarılı uygulamalara neden olmuştur. Havza yönetiminde havzadaki su kaynağını etkileyen doğal yapıya ilişkin tüm fiziksel, kimyasal ve biyoloji etkileşimler sonucu oluşan girdi ve çıktıları bütüncül olarak değerlendirilebilmektedir. Ayrıca havzayı etkileyen sosyo kültürel ve ekonomik yapıya ilişkin çıktılarda (katı ve sıvı atıklar, çöpler, pestisitler, altyapı sorunları, vb.) kolaylıkla değerlendirilmektedir. Ayrıca havza ve havza yönetimini etkileyen etkilenen herkes de yönetimin parçasıdır. Bu durum kaliteli bir kurumsal hiyerarşi ile planlamadan tasarıma her noktada eşgüdümü getirmiştir. Bireyin yaşadığı ortama yani

13 havzaya aitlik ve sahiplik duygusunu geliştirerek, doğal kaynak yönetimine yeni bir boyut kazandırmakta ve otokontrol sağlamaktadır. Türkiye de kentleşme, sanayileşme, yoğun tarımsal uygulamalar, alt yapı eksiklikleri, sebebiyle su kaynakları kirliliği gittikçe artmaktadır. Su kaynaklarının yeterli olmaması ise küresel ısınmanın etkisi ile gün geçtikçe kendini göstermektedir. Bu sorunları belirleyip, akılcı, kaliteli, doğru ve teknolojik planlar üretecek yönetecek olan yönetim yapısı yeterli değildir. Çünkü idari sınırların ölçek alınması, birçok kurumun yetki karmaşası ve eşgüdümsüz olması, karmaşık ve yetersiz yasal yapı, teknik altyapı eksiklikleri başlı başına bir sorundur ve sorunlu bir yapının sorunları doğru çözmesi oldukça güçtür. Uluslararası su politikaları ve küresel su sorunları da işin içine girince, Türkiye deki su kaynakları sorunlarının boyutları apaçık ortaya çıkmaktadır. Havza yönetimi, su kaynakları sorunlarının çözümü için çok başarılı sonuçlar üretmiştir. Gerek çevresel duyarlılığı, gerek yönetim yapısı ile oldukça doğru politikalara sahiptir. Gelişmiş ülkelerin havza yönetimi çerçevesinde geliştirilmiş su kaynakları politikalarının sebebi de bir noktada bu başarıdır. Avrupa Birliği Su Politikaları da bu başarılar çerçevesinde geliştirilmiştir ve üye ve üye olmak isteyen ülkelere idari sınırları eriten, tüm konularda işbirliğine çağıran ve çevresel duyarlılığın sınırlara hapsedilmemesi gerektiğini ilke edinen bir yapıya sahiptir. Türkiye nin içinde bulunduğu süreç için önemli olan, tüm sorunların çözümüne katkı sağlayacak bir yönetim modelidir. Zaten AB üyelik faaliyetleri çerçevesinde gündemimizde yer alan bir konudur ve biran önce değerlendirilmelidir. Kentsel yerleşim ve endüstriyel faaliyetlerin yoğunlaştığı bölgelerde yüzeysel ve yeraltı su kaynaklarımız büyük tehdit altında olup, bu konuda şimdiye kadar yapılan çalışmalar çok yetersiz düzeyde kalmıştır. AB çatısı altında veya dışında Türkiye, su kaynaklarının kirlenmesini önlemek için kapsamlı teknik, yasal, kurumsal önlemler almak ve önlemleri etkin bir şekilde uygulamak zorundadır. AB su mevzuatının Topluluk üyesi bazı devletler tarafından, etnik milliyetçiliğin tahrik edilmesi dahil, Orta Doğu da yapay su sorunları yaratmak için bir araç olarak kullanılması riski bulunmaktadır. AB su mevzuatına uyum ve uygulama sürecinde, hidropolitik yönden karşılaşılacak temel sorun budur. Uluslararası su hukukunun hakkaniyet ve komşularına önemli zarar vermemek ilkelerine uygun olsa da, Türkiye nin sınıraşan su kullanımlarına sınırlama getirmeye yönelik çabalar yoğunluk kazanabilecektir. Sınıraşan sular konusunda uluslar arası sözleşmelerin genellikle aşağı kıyıdaş ülkelerin lehine hükümler içermesi, bu yöndeki girişimleri kolaylaştıracaktır (Bilen 2006). Türkiye müzakere sürecinde, yukarıda belirtilen risk ve değerlendirmeleri dikkate alarak, su politikalarını yönlendirmeli, teknik ve hidropolitik yaklaşımlarını uluslararası platformlarda savunmalıdır. Ayrıca ülkemiz su kaynaklarının yaklaşık üçte birinin geliştirildiği düşünülürse bu oranın, AB ye tam katılımdan önce, yüzde 100 e yaklaştırılması için gerekli çabanın gösterilmesi büyük önem taşımaktadır (Bilen 2006). Avrupa Birliği, AB Su Çerçeve Direktifi nde belirttiği gibi sınıraşan su kaynaklarını havzada yer alan ülkelerin işbirliği ile çözmeyi hedeflemekte ve aşağı havzaları sürekli koruma altında tutmaktadır. Havza yönetimi için bu gereklidir, ancak uluslararası su politikaları çerçevesinde tartışmalı bir konudur. Türkiye nin içinde bulunduğu, Ortadoğu coğrafyası dikkate alındığında AB su politikaları, ulusal ölçekteki su sorunlarımızın çözümüne katkı sağlarken, uluslararası ölçekte sınıraşan su kaynaklarımızın kullanımlarını sınırlamaya yönelik çabaları yoğunlaştıracaktır. AB nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin aşağı kıyıdaş ülkeler lehine hükümler içermesi ise bu yöndeki girişimleri kolaylaştıracaktır. Bu konu uluslararası boyutta, özellikle Ortadoğu ile su kaynakları yönetimi sorunları oluşturacaktır. Kuraklığın gün

14 geçtikçe kendini gösterdiği, enerji krizlerinin yaşandığı bir zaman diliminde su kaynakları, bir ülkenin geleceğini etkileyebilecek boyuttadır. Bu nedenle, Türkiye nin akılcı ve kaliteli bir su kaynakları yönetimine sahip olması, ulusal sorunlarını çözmesi, uluslar arası su politikalarını çıkarları doğrultusunda geliştirmesi gerekmektedir. Bu çerçevede AB Su Çerçeve Direktifi oldukça yol göstericidir. Direktifi aynen ve tamamen uyumlaştırmak, taraf olmadığımız anlaşmaların amaçlarını kendi hukukumuza yerleştirmek zorunluluğu yoktur. Ancak direktifin teknik boyutları (kurumsal yapılaşma, katılımcı yönetim, ekolojik prensiplerin gözetilmesi, vb.) çerçevesinde güçlü bir yönetim sağlanabilecektir. Başarılı bir yönetimle su kaynaklarımız daha verimli kullanılabilecek ve uluslararası su politikalarımız daha kolay savunulabilecektir. Bu nedenle uluslararası su politikaları ve AB Su Çerçeve Direktifi çerçevesinde, Türkiye deki su kaynakları yönetiminde aşağıdaki konuların öncelikli olarak çözümlenmesi önerilmektedir. Su kaynaklarının yönetimine ilişkin olarak uluslar arası düzenlemelerin doğrudan kabul edilmesi yerine, sorgulanarak, analiz edilerek ülkemiz çıkarları doğrultusunda yorumlanması, Bu kapsamda kabul edilecek uluslar arası sözleşmelerin detaylı incelemelerinin yapılması Ülkenin doğal kaynaklarından olan suyun sürdürülebilir kullanımına ilişkin olarak, bilimsel temelleri olan, uluslar arası su politikaları ile entegre olabilecek, ulusal bir su politikası yaklaşımının ortaya konulması, Bu yaklaşımın ülke içindeki değişen politik görüşlerden etkilenmesinin en aza indirgenmesi Su politikaları oluşturulurken ülkemizin hassasiyetlerinin, su kaynakları yönetiminde sorumlu birimlerin politika ve stratejilerinin belirli uluslar arası platformlarda gündeme getirilmesi ve savunulması Suyla ilgili sorunları çözmüş ve daha fazla su kazanımı için üst ölçekte politika ve program üreten ülkelere ve uluslar arası kurumlara, kendi ülkemizin çıkarları doğrultusunda kendi haklarımızı savunan projeler ve politikaların üretilmesi Yönetime ilişkin yasal yapıyı, günün gelişen koşulları ile bağlantılı olarak sürekli güncellemek, uluslararası ölçekte geçerliliğe sahip olacak biçimde yenilemek, Ülke ölçeğinden alt ölçeklere kadar havza sınırlarını tanımlamak Havza ölçeğinde hiyerarşik yapının tanımlandığı, koordinasyonun sağlandığı kurumsal yapılar oluşturmak (doğal ve sosyal bilimlerden farklı meslek disiplinleriyle bir arada oluşturulacak, merkezi ya da yerel ama doğal havza sınırlarını içerecek biçimde kurumsal yapıların oluşturulması) Havzadaki doğal kaynakların yönetimini etkileyen doğal, kültürel, ekonomik kaynaklara ilişkin veri tabanı oluşturmak ve bu veri tabanından tüm ilgili paydaşların yararlanmasını sağlamak. Oluşturulacak veri tabanının bilgisayar ortamında olması ve günün gelişen teknolojileri ile birlikte güncellenmesi Katılımcı bir yönetim planı oluşturmak, paydaşların yönetimde söz haklarının olması, (bazı illerde kurulan kent konseylerinin daha etkin işlemesi) yerel ölçekte katılımcı eylem planları oluşturulması Su kaynakları yönetimi ile diğer sektörler arasındaki planların bütünleştirilmesi Su kaynaklarının yönetiminde kağıt üzerinde kalmayacak izleme ve denetleme sistemlerinin kurulması ve yukarıda belirtildiği üzere oluşturulacak kurumlarda hayata geçirilmesi Önümüzdeki yıllarda çok önem kazanacak olan ve dünyadaki ülkelerle karşılaştırıldığında zengin su kaynaklarına sahip olmayan ülkemizin bu doğal kaynağının diğer doğal kaynaklarla birlikte sürdürülebilir yönetiminin gerçekleştirilmesi için yöntemlerin aranması. Su kaynakları yönetiminde olduğu gibi diğer tüm doğal kaynak yönetimlerinde de önemli yarar sağlayacak peyzaj planlama çalışmalarının ülkemizde farklı ölçeklerde yapılmasının ve uygulanmasının sağlanması önerilmektedir.

15 6. KAYNAKLAR Anonymous. 2009a. Sumary of Environmental Law in the United States, Erişim Tarihi: Anonymous.2009b. Total Catchment Management, Erişim Tarihi: Anonymous. 2009c. What is a Watershed Aproach, Erişim Tarihi: Anonymous.2006b. Why Watershed Management Matters, www. watershed.uic.edu Erişim Tarihi: Abdelhameed, S. M., Avad, N. M., Elmoghraby, A. I., Hammid, A. A., Hamid, S. H. and Osman, O. A Watershed Management in the Dinder National Park Sudan. Journal Agricultural and Forest Metodology, Issue 84, pp Akaya, C., Efeoğlu, A. ve Yeşil, N Avrupa Birliği Su Çerçeve Direktifi ve Türkiye de Uygulanabilirliği. TMMOB Su Politikaları Kongresi, Ankara. Akın, Barçın Türkiye nin Sınırını Aşan Suları ve Politikaları. II. Su Politikaları Kongresi, TMMOB, Ankara. Bartarya, S. K Watershed Management Strategies in Central Himalaya. Butterworth Heinemann Ltd, İndia. Bilen, Özden Avrupa Birliği'nin Su Politikalarının Hidropolitik Değerlendirmesi. Stratejik Analiz Dergisi. ASAM. Bilen, Özden Türkiye nin Su Gündemi Su Yönetimi ve AB Su Politikaları, DSİ İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı Basım ve Foto-Film Şube Müdürlüğü, ISBN Ankara. Brezonik, L. P., Easter K.V., Hatch, l., Mullat, D. and Perry J Management of Diffuse Pollution ın Agricultural Watersheds: Lessons from the Mınnesota River Basin. Water Sciences Technology. Vol. 39 No. 12, Great Britain. Çepel, Necmettin Ekolojik Sorunlar ve Çözümleri. TÜBİTAk Popüler Bilim Kitapları, Ankara. ISBN: He, C., Stephen, B. M., Dahlberg, K. A. and Fu, B A Conceptual Framwork for Integrating Hydrological and Biological İndicators into Watershed Management. Journal of Landcape and Urban Planning, No 49, pp Kanber. R Türkiye de Su Kaynakları Potansiyeli: Kullanımı, Sorunları ve Çözüm Önerileri. TMMOB Su Politikaları Kongresi, Ankara. Karadağ, A.Ayfer Katılımcı havza yönetim modelinin oluşturulması: Kovada gölü örneği. Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi, Ankara. Kibaroğlu, Ayşegül Küresel Su Politikaları ve Havza Yönetimi. Erişim Tarihi: Mostaghimi, S., Park, S.W., Cooke, R.A. and Wang S. Y Assesment Of Management Alternatives On A Small Agricultural Watershed. Journal of Water Resources, Vol 31, No 8, pp Saner, Erol AB Üyelik Süreci ve Sınıraşan Sular. II. Su Politikaları Kongresi, TMMOB, Ankara. Uzun, Osman Düzce Asarsuyu Havzası Peyzaj değerlendirmesi ve Yönetim modelinin Geliştirilmesi. Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi, Ankara. Yalçın, Gökmen. ve Eken Güven Türkiye nin Baraj Politikası ve Önemli Doğal Alanları Doğa Derneği Kurumsal Görüşü. TMMOB Su Politikaları Kongresi, Ankara.

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Ayla EFEOGLU Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü AB İle İlişkiler Şube Müdürü İÇERİK AB Su Çerçeve Direktifi hakkında genel

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

T.C. DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI

T.C. DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI T.C. DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TÜRKİYE NİN SINIRAŞAN SULAR POLİTİKASI Enerji, Su ve Çevre İşleri Genel Müdür Yardımcılığı Bazı ülkelerde yıllık kişi başına düşen su miktarı TÜRKİYE NİN SINIRAŞAN SULARI Fırat

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ SU KAYNAKLARI YÖNETİMİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

TÜRKİYE DEKİ SU KAYNAKLARI YÖNETİMİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ TMMOB 2. Su Politikaları Kongresi 389 TÜRKİYE DEKİ SU KAYNAKLARI YÖNETİMİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Aybike Ayfer Karadağ Dr. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Ankara,

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

HAVZA KORUMA EYLEM PLANLARI EYLEMLERİ

HAVZA KORUMA EYLEM PLANLARI EYLEMLERİ Türkiye de Su Yönetiminin Değişimi Taner KİMENÇE, Altunkaya ÇAVUŞ,Burhan Fuat Çankaya 31 Ocak 2017 HAVZA KORUMA EYLEM PLANLARI EYLEMLERİ Havza Koruma Eylem Planları ile Ülkemizde bulunan 25 Nehir Havzasının

Detaylı

DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3

DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3 DOĞA - İNSAN İLİŞKİLERİ VE ÇEVRE SORUNLARININ NEDENLERİ DERS 3 İnsan yaşamı ve refahı tarihsel süreç içinde hep doğa ve doğal kaynaklarla kurduğu ilişki ile gelişmiştir. Özellikle sanayi devrimine kadar

Detaylı

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31 İçerik Dünyadaki su potansiyeline bakış Türkiye deki su potansiyeline bakış Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Görevleri Mevzuat Çalışmaları Yapılan Faaliyetler Su Tasarrufu Eylem Planı Su Ayakizi Çalışmaları

Detaylı

ÇYDD: su, değeri artan stratejik bir nitelik kazanacaktır.

ÇYDD: su, değeri artan stratejik bir nitelik kazanacaktır. ÇYDD: su, değeri artan stratejik bir nitelik kazanacaktır. 2017 Dünya Su Günü Bildirisi 2016 yılı, ilk kayıtların tutulduğu 1880 yılından bu yana en sıcak yıl olarak kayda geçti. 2 yüzyıl, dünya ortalama

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

Su Yapıları II. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli i Bölümü

Su Yapıları II. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL. Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi n aat Mühendisli i Bölümü Su Yapıları II Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. 1 Dünya Su Kaynakları Tuzlu Sular; 97,20%

Detaylı

Fatih TOSUNOĞLU Su Kaynakları Ders Notları Su Kaynakları Ders Notları, Su Kaynakları Ders Notları

Fatih TOSUNOĞLU Su Kaynakları Ders Notları Su Kaynakları Ders Notları, Su Kaynakları Ders Notları Fatih TOSUNOĞLU Su Kaynakları Ders Notları, Prof.Dr. Ercan KAHYA, İTÜ Su Kaynakları Ders Notları, Prof. Dr. Recep YURTAL, Çukurova Üniversitesi Su Kaynakları Ders Notları, Yrd.Doç.Dr. Selim ŞENGÜL, Atatürk

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ 1. Genel Süreç Çevre Faslı Müzakere Sürecine ilişkin; Çevre Faslı Tanıtıcı Tarama Toplantısı 03-11 Nisan 2006, Çevre Faslı Ayrıntılı Tarama Toplantısı 29 Mayıs

Detaylı

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ Bayram HOPUR Entegre Projeler Uygulama Şube Müdürü Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü www.cem.gov.tr 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu- 29.04.2013 İstanbul ULUSAL

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

Havza Ölçeğinde Sektörel Su Tahsis Planı Uygulaması

Havza Ölçeğinde Sektörel Su Tahsis Planı Uygulaması Havza Ölçeğinde Sektörel Su Tahsis Planı Uygulaması Su Politikaları Derneği Hidropolitik Akademi Su Yönetiminde Değişim Etkinlikleri 6 Şubat 2016 Sunan: Hamza Özgüler Proje Teknik Koordinatörü ALFAR Proje

Detaylı

AB Çevre Mevzuatı Rıfat Ünal Sayman REC Türkiye Direktör Yrd.

AB Çevre Mevzuatı Rıfat Ünal Sayman REC Türkiye Direktör Yrd. AB Çevre Mevzuatı Rıfat Ünal Sayman REC Türkiye Direktör Yrd. Haziran 2012 İstanbul İçerik REC AB Mevzuatı AB Mevzuatı ve Türkiye AB Çevre Mevzuatı AB Çevre Mevzuatı ve Türkiye Değerlendirme Bölgesel Çevre

Detaylı

Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı. Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013

Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı. Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013 Su Kaynakları Yönetimi ve Planlama Dursun YILDIZ DSİ Eski Yöneticisi İnş Müh. Su Politikaları Uzmanı Kaynaklarımız ve Planlama 31 Mayıs 2013 21. Yüzyılda Planlama- Kaynaklarımız Su KaynaklarıYönetimi ve

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

AVRUPA BIRLIĞI ÇEVRE MEVZUATı VE TÜRKIYE RİFAT ÜNAL SAYMAN DİREKTÖR REC TÜRKİYE

AVRUPA BIRLIĞI ÇEVRE MEVZUATı VE TÜRKIYE RİFAT ÜNAL SAYMAN DİREKTÖR REC TÜRKİYE AVRUPA BIRLIĞI ÇEVRE MEVZUATı VE TÜRKIYE RİFAT ÜNAL SAYMAN DİREKTÖR REC TÜRKİYE Avrupa Birliği Çevre Mevzuatı ve Türkiye Rifat Ünal SAYMAN, Direktör - REC Türkiye 01 Ağustos 2017, İBB, İstanbul Sunum Ana

Detaylı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Ortadoğu'da su ve petrol (*) Dursun YILDIZ İnş Müh Su Politikaları Uzmanı Petrol zengini Ortadoğu'nun su gereksinmesini gidermek amacıyla üretilen projelerden

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

COĞRAFYA-2 TESTİ. eşittir. B) Gölün alanının ölçek yardımıyla hesaplanabileceğine B) Yerel saati en ileri olan merkez L dir.

COĞRAFYA-2 TESTİ. eşittir. B) Gölün alanının ölçek yardımıyla hesaplanabileceğine B) Yerel saati en ileri olan merkez L dir. 2012 LYS4 / COĞ-2 COĞRAFYA-2 TESTİ 2. M 1. Yukarıdaki Dünya haritasında K, L, M ve N merkezleriyle bu merkezlerden geçen meridyen değerleri verilmiştir. Yukarıda volkanik bir alana ait topoğrafya haritası

Detaylı

SYGM ÇEVRE MÜHENDİSİ SEMİH EMLEKÇİ

SYGM ÇEVRE MÜHENDİSİ SEMİH EMLEKÇİ SYGM ÇEVRE MÜHENDİSİ SEMİH EMLEKÇİ SONUÇ VE DEĞERLENDİRME İÇERİK SUYUN ÖNEMİ TÜRKİYE DE SU AVRUPA BİRLİĞİ NDE SU KAYNAKLARI AB SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİNİN ANA PRENSİPLERİ TÜRKİYE DE SU

Detaylı

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyonu Planlaması İÇERİK Tanımlar (Havza, Yönetim ve Rehabilitasyon)

Detaylı

SU POLĠTĠKALARI ve GÜVENLĠĞĠ TEZLĠ YÜKSEK LĠSANS PROGRAMI

SU POLĠTĠKALARI ve GÜVENLĠĞĠ TEZLĠ YÜKSEK LĠSANS PROGRAMI SU POLĠTĠKALARI ve GÜVENLĠĞĠ TEZLĠ YÜKSEK LĠSANS PROGRAMI 2017 Merhaba... Günümüzde, iklim, ekonomi, teknoloji ve demografi ile ilgili yaşanan değişimler, su bilimi, politikaları ve yönetiminin disiplinlerarası

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı AB ve Türkiye Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Avrupa Birliği Bakanlığı, Katılım Öncesi AB Mali Yardımı kapsamında finanse edilen diyalog sürecini desteklemeye devam etmektedir. Diyaloğu-IV

Detaylı

AB ÇEVRE POLİTİKALARI. Prof.Dr. Günay Erpul Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ABD Dışkapı - Ankara

AB ÇEVRE POLİTİKALARI. Prof.Dr. Günay Erpul Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ABD Dışkapı - Ankara AB ÇEVRE POLİTİKALARI Prof.Dr. Günay Erpul Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ABD 06110 Dışkapı - Ankara Gunay.Erpul@ankara.edu.tr GİRİŞ Avrupa Birliği nin işleyişine ilişkin Antlaşma nın

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER

D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER D- NASIL YAZMALI? ÖRNEKLER ÖRNEK-3 Yunus YÖNÜGÜL İSTANBUL'DAKİ İÇMESUYU HAVZALARI NIN ÖNEMİ, İÇME SUYU KORUMA HAVZALARI NDA YAŞANAN SORUNLAR, İDARİ YARGIYA İNTİKAL ETMİŞ UYUŞMAZLIKLAR, NEDENLERİ VE ÇÖZÜM

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI

ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI ön koşul kavramsal uzlaşı niçin planlama? toplumsal-ekonomikhukuksal gerekçe plan kapsam çerçevesi plan yapımında yetkiler planın ilkesel doğrultuları ve somut koşulları plan

Detaylı

ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI

ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI İZMİR KENTİNİN MEVCUT VE İLERİYE DÖNÜK İÇMESUYU PROJELERİ ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI ASLI ERDENİR SİLAY İnşaat Yüksek Mühendisi Bölge Müdür Yardımcısı ULUSLARARASI SU DAYANIŞMA YILI DÜNYADAKİ SU

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetim Planlaması Dairesi Başkanlığı Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE İRAN İSLAM CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA ÇEVRE ALANINDA MUTABAKAT ZAPTI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE İRAN İSLAM CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA ÇEVRE ALANINDA MUTABAKAT ZAPTI TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ İLE İRAN İSLAM CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA ÇEVRE ALANINDA MUTABAKAT ZAPTI Bundan böyle "Taraflar" olarak anılacak olan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile İran İslam Cumhuriyeti

Detaylı

USBS Ulusal Su Bilgi Sistemi Projesi

USBS Ulusal Su Bilgi Sistemi Projesi USBS Ulusal Su Bilgi Sistemi Projesi USBS YAPISI 08.12.2014 Su Yönetimi Genel Müdürlüğü İzleme ve Su Bilgi Sistemi Dairesi Başkanlığı Su Bilgi Sistemi Şube Müdürlüğü 1 Sunum Planı Geçmiş Süreçler Gelecek

Detaylı

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR

KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR KENTSEL SU YÖNETĠMĠNDE ÇAĞDAġ GÖRÜġLER VE YAKLAġIMLAR Dr. Canan KARAKAġ ULUSOY Jeoloji Yüksek Mühendisi 26-30 Ekim 2015 12.11.2015 Antalya Kentsel Su Yönetiminin Evreleri Kentsel Su Temini ve Güvenliği

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

Sayın Mehmet CEYLAN BakanYardımcısı Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Sayın Mehmet CEYLAN BakanYardımcısı Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Sayın Mehmet CEYLAN BakanYardımcısı Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Üçüncü Birleşmiş Milletler Konut ve Sürdürülebilir Kentsel Gelişme Konferansı Habitat III 17-20 Ekim 2016, Kito Sayfa1

Detaylı

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları 16 Aralık 2015/İZMİR Dilek EMİL Kurumsal İlişkiler Koordinatörü Birleşmiş Milletler Çevre Programı na göre dünyada 1.400 milyon km 3 su bulunuyor.

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ve 2030 Sonrası Kalkınma Gündemi

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ve 2030 Sonrası Kalkınma Gündemi Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ve 2030 Sonrası Kalkınma Gündemi Musa Rahmanlar Ankara/2016 Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Dairesi/Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü İçerik 1. Sürdürülebilir

Detaylı

ATIKSU YÖNETİMİ VE YENİLİKÇİ YAKLAŞIMLAR. IV. OSB ÇEVRE ZİRVESİ Recep AKDENİZ Genel Müdür Yardımcısı Bursa 2016

ATIKSU YÖNETİMİ VE YENİLİKÇİ YAKLAŞIMLAR. IV. OSB ÇEVRE ZİRVESİ Recep AKDENİZ Genel Müdür Yardımcısı Bursa 2016 ATIKSU YÖNETİMİ VE YENİLİKÇİ YAKLAŞIMLAR IV. OSB ÇEVRE ZİRVESİ Recep AKDENİZ Genel Müdür Yardımcısı Bursa 2016 Sunumun İçeriği Su Durumu ve Sektörlere Dağılımı Bakanlığımızın Görev Çerçevesi Çevre kanununda

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ Sektörel Etkilenebilirlik Analizi ve Uyum Faaliyetleri

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ Sektörel Etkilenebilirlik Analizi ve Uyum Faaliyetleri T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN VE KURAKLIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU KAYNAKLARINA ETKİSİ PROJESİ Sektörel Etkilenebilirlik Analizi ve Uyum

Detaylı

Horzumalayaka-ALAŞEHİR (MANİSA) 156 ADA 17 PARSEL DOĞAL MİNERALLİ SU ŞİŞELEME TESİSİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU

Horzumalayaka-ALAŞEHİR (MANİSA) 156 ADA 17 PARSEL DOĞAL MİNERALLİ SU ŞİŞELEME TESİSİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU Horzumalayaka-ALAŞEHİR (MANİSA) 156 ADA 17 PARSEL DOĞAL MİNERALLİ SU ŞİŞELEME TESİSİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU Yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde uygun jeolojik şartlarda doğal olarak oluşan,

Detaylı

ÇEVRE SORUNLARININ TOPLUMLARIN GÜNDEMİNE YERLEŞMESİ

ÇEVRE SORUNLARININ TOPLUMLARIN GÜNDEMİNE YERLEŞMESİ ÇEVRE SORUNLARININ TOPLUMLARIN GÜNDEMİNE YERLEŞMESİ 1970 yılında Roma Kulübü, insanlığın ikilemi adlı projesinde dünya bağlamında Nüfus artışı, Gıda üretimi, Endüstrileşme Doğal kaynakların tüketilmesi

Detaylı

Tarım Tarihi ve Deontolojisi Dersi 14.Hafta SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM VE GİRDİ KULLANIMI. Dr. Osman Orkan Özer

Tarım Tarihi ve Deontolojisi Dersi 14.Hafta SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM VE GİRDİ KULLANIMI. Dr. Osman Orkan Özer Tarım Tarihi ve Deontolojisi Dersi 14.Hafta SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM VE GİRDİ KULLANIMI Dr. Osman Orkan Özer SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM VE GİRDİ KULLANIMI Sürdürülebilir tarım; Günümüz kuşağının besin gereksinimi

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU

21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU 21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU I- ÖNCELİKLER LİSTESİ ÖNCELİK 21.1 Topluluk standartlarına uygun hukuki ve idari çerçeve ile bölgesel politikaların programlanması, yürütülmesi,

Detaylı

Biyosistem Mühendisliğine Giriş

Biyosistem Mühendisliğine Giriş Biyosistem Mühendisliğine Giriş TARIM Nedir? Yeryüzünde insan yaşamının sürdürülmesi ve iyileştirilmesi için gerekli olan gıda, lif, biyoyakıt, ilaç vb. diğer ürünlerin sağlanması için hayvanlar, bitkiler,

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

Sorun Analizi (Sorunların Sektörlere Ayrılarak Belirlenmesi)

Sorun Analizi (Sorunların Sektörlere Ayrılarak Belirlenmesi) 1.1 Sorun Analizi I. Beş Yıllık Yönetim planı sürecinde oluşturulan sorun analizi, II. Beş Yıllık Yönetim Planı sürecinde gerçekleştirilen anket ve saha çalışmaları, ayrıca yönetim planı hazırlama sürecinde

Detaylı

ÇÖLLEŞME VE EROZYONLA MÜCADELE KOMİSYONU

ÇÖLLEŞME VE EROZYONLA MÜCADELE KOMİSYONU ÇÖLLEŞME VE EROZYONLA MÜCADELE KOMİSYONU KARAR 1. Çölleşme ve erozyonla etkin mücadele edilmeli, etkilenen alanların ıslahı ve sürdürülebilir yönetimi sağlanmalıdır. a) Çölleşme ve erozyon kontrolü çalışmaları

Detaylı

TÜRKİYE'DE HİDROELEKTRİK POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TÜRKİYE'DE HİDROELEKTRİK POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TMMOB 1. ENERJI SEMPOZYUMU1214 KASIM 1996 ANKARA TÜRKİYE'DE HİDROELEKTRİK POTANSİYELİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME İSMAİL KÜÇÜK* Ülkelerin ekonomilerindeki en önemli girdilerden birini enerji oluşturmaktadır.

Detaylı

YGS-LYS ALAN SIRA DERS İÇERİK SINIF

YGS-LYS ALAN SIRA DERS İÇERİK SINIF MART 1. Nüfus LYS-1 Nüfus politikaları *Nüfus politikası nedir, niçin uygulanır *Nüfus politikaları LYS-2 Nüfus ve ekonomi *Nüfusun dağılışını etkileyen faktörler *Yerleşme doku ve tipleri *Yapı tipleri

Detaylı

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12)

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) Çölleşme; kurak, yarı-kurak ve yarı nemli alanlarda, iklim değişiklikleri ve insan faaliyetleri de dahil olmak üzere

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI İLE KAZAKİSTAN CUMHURİYETİ ÇEVRE KORUMA BAKANLIĞI ARASINDA ÇEVRE ALANINDA İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI İLE KAZAKİSTAN CUMHURİYETİ ÇEVRE KORUMA BAKANLIĞI ARASINDA ÇEVRE ALANINDA İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI İLE KAZAKİSTAN CUMHURİYETİ ÇEVRE KORUMA BAKANLIĞI ARASINDA ÇEVRE ALANINDA İŞBİRLİĞİ ANLAŞMASI Bundan böyle "Taraflar" olarak anılacak olan Türkiye Cumhuriyeti

Detaylı

MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI

MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI 1 İÇERİK 1. HAVZA KORUMA EYLEM PLANLARI 2. MARMARA VE SUSURLUK HAVZALARI 3. ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ 4. HAVZA YÖNETİM YAPILANMASI 5. NEHİR HAVZA YÖNETİM

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Biyosistem mühendisi bir sistem mühendisidir. Sistem mühendisi, doğa ve

Biyosistem mühendisi bir sistem mühendisidir. Sistem mühendisi, doğa ve Biyosistem Mühendisliği Tarımsal üretimin gerçekleşmesi için sadece toprak, su ve hava gibi etmenlerin bir arada olması yeterli olmamakta, bunlarla beraber bitki ve hayvanlarla olan ortak yapılanma en

Detaylı

22.03.2012. Tuzlu Sular (% 97,2) Tatlı Sular (% 2,7) Buzullar (% 77) Yer altı Suları (% 22) Nehirler, Göller (% 1)

22.03.2012. Tuzlu Sular (% 97,2) Tatlı Sular (% 2,7) Buzullar (% 77) Yer altı Suları (% 22) Nehirler, Göller (% 1) Yer altı Suyu Yeraltı Suyu Hidrolojisi Giriş Hidrolojik Çevrim Enerji Denklemleri Darcy Kanunu Akifer Karakteristikleri Akım Denklemleri Akım Ağları Kuyular Yeraltısuyu Modellemesi 1 Su, tüm canlılar için

Detaylı

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ÇölleĢme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Yönlendirme Komitesi Toplantısı Ankara, 5 Ekim 2011 TOPLANTI GÜNDEMĠ UHYS sürecinin amacı ve

Detaylı

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak BİZ KİMİZ? Dağ Ortaklığı bir Birleşmiş Milletler gönüllü ittifakı olup, üyelerini ortak hedef doğrultusunda bir araya getirir.

Detaylı

BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ. Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü

BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ. Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü GÜNDEM Büyük Melen Havzası nın Konumu ve Önemi Büyük Melen Havzası ndan İstanbul a Su Temini Projesi

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM ve BİTKİ KORUMA

SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM ve BİTKİ KORUMA SÜRDÜRÜLEBİLİR TARIM ve Hasan Kıroğlu SÜRDÜRÜLEBİLİR GELİŞME Bu günden yarına herkes için daha iyi bir yaşam olanağı sağlama düşüncesi. - Beslenme, Eğitim, Sağlık, Güvenlik, Çevre ve GÖNENÇ SÜRDÜRÜLEBİLİR

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 Eyül 2011 Bu yayın Avrupa Birliği nin yardımlarıyla üretilmiştir. Bu yayının içeriğinin sorumluluğu tamamen The Management Centre ve Dikmen Belediyesi ne

Detaylı

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ NEHĠR HAVZA YÖNETĠM PLANLARI, SU ÇERÇEVE DĠREKTĠFĠ VE BU KAPSAMDA DSĠ TARAFINDAN YAPILAN YERÜSTÜ SU KALĠTESĠ

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR SU YÖNETİMİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR SU YÖNETİMİ SÜRDÜRÜLEBİLİR SU YÖNETİMİ Orhan GÜNDÜZ Dokuz Eylül Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü SU YÖNETİM SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK Kim, kimi, nasıl, nerede, ne şartlarda, ne kadar süre ile,.. Oyunun adı: 1. Yeterli

Detaylı

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI 2023 YILI HEDEFLERİ

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI 2023 YILI HEDEFLERİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Sanayi tesislerinin alıcı ortama olan etkilerinin ve kirlilik yükünün azaltılması, yeni tesislerin kurulmasına karar verilmesi aşamasında alıcı ortam kapasitesinin dikkate alınarak

Detaylı

Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur

Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur - Doğa Koruma Mevzuat Tarihçe - Ulusal Mevzuat - Uluslar arası Sözleşmeler - Mevcut Kurumsal Yapı - Öngörülen Kurumsal Yapı - Ulusal

Detaylı

TEBLĐĞ Çevre ve Orman Bakanlığından: KENTSEL ATIKSU ARITIMI YÖNETMELĐĞĐ HASSAS VE AZ HASSAS SU ALANLARI TEBLĐĞĐ ĐKĐNCĐ BÖLÜM

TEBLĐĞ Çevre ve Orman Bakanlığından: KENTSEL ATIKSU ARITIMI YÖNETMELĐĞĐ HASSAS VE AZ HASSAS SU ALANLARI TEBLĐĞĐ ĐKĐNCĐ BÖLÜM 27 Haziran 2009 CUMARTESĐ Resmî Gazete Sayı : 27271 TEBLĐĞ Çevre ve Orman Bakanlığından: KENTSEL ATIKSU ARITIMI YÖNETMELĐĞĐ HASSAS VE AZ HASSAS SU ALANLARI TEBLĐĞĐ BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak

Detaylı

TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ

TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ Dr. Tuğrul BAYKENT Baykent Bilgisayar & Danışmanlık TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK GÜCÜ Düzenleyen: Dr.Tuğrul BAYKENT w.ekitapozeti.com 1 1. TÜRKİYE NİN JEOPOLİTİK KONUMU VE ÖNEMİ 2. TÜRKİYE YE YÖNELİK TEHDİTLER

Detaylı

11. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

11. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM Ay Hafta Ders Saati KONULAR KAZANIMLAR 1 3 Biyoçeşitlilik A.11.1. Bitki ve hayvan türlerindeki zenginliğin oluşumunda ve türlerin azalmasında etkili faktörleri birbirleriyle olan ilişkileri çerçevesinde

Detaylı

SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ

SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ SUNUM İÇERİĞİ Su Çerçeve Direktifi Nehir Havza Yönetim Planı Su Kütlelerinin Karakterizasyonunun Belirlenmesi Çevresel Hedefler ve Durum Sınıflandırması Baskılar ve Etkiler Maliyet Etkinliği ve İzleme

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

ORMANCILIK POLİTİKASI AMAÇ VE ARAÇLARI

ORMANCILIK POLİTİKASI AMAÇ VE ARAÇLARI ORMANCILIK POLİTİKASI AMAÇ VE ARAÇLARI ORMANCILIK POLİTİKASI AMAÇLARI Politikalar, hükümet, birey ya da kurumların herhangi bir alanda izlediği ve belli bir amaç taşıyan bir amaç taşıyan yol ve yöntemler

Detaylı

Türkiye deki Olası Emisyon Ticareti için Yol Haritası

Türkiye deki Olası Emisyon Ticareti için Yol Haritası Türkiye deki Olası Emisyon Ticareti için Yol Haritası Türkiye için Yasal ve Kurumsal Altyapı Ozlem Dogerlioglu ozlem@dogerlihukuk.com On ETS tasarım adımına Kaynak: Piyasa Hazırlıklılığı Ortaklığı (PMR)

Detaylı

Kullanan-Kirleten Kirleten Öder

Kullanan-Kirleten Kirleten Öder TC T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI AB ENTEGRE ÇEVRE UYUM STATEJİSİ (UÇES) 2007-2023 2023 ANKARA 2007 İÇERİK İçindekiler Kısaltmalar Giriş Mevcut Durum Ulusal Çevre Stratejisinin Temel İlkeleri Türkiye nin

Detaylı

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ĠLE TUNUS CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ARASINDA ORMANCILIK ve SU ALANINDA ĠġBĠRLĠĞĠ ANLAġMASI

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ĠLE TUNUS CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ARASINDA ORMANCILIK ve SU ALANINDA ĠġBĠRLĠĞĠ ANLAġMASI TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ĠLE TUNUS CUMHURĠYETĠ HÜKÜMETĠ ARASINDA ORMANCILIK ve SU ALANINDA ĠġBĠRLĠĞĠ ANLAġMASI Bundan böyle "Taraflar" olarak anılacak olan Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Tunus Cumhuriyeti

Detaylı

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT YÖNETİCİ ÖZETİ Düzce Valiliği ve Düzce Üniversitesi nin birlikte düzenlemiş olduğu

Detaylı

İÇME SUYU TEMİN VE DAĞITIM SİSTEMLERİNDE SU KAYIPLARI

İÇME SUYU TEMİN VE DAĞITIM SİSTEMLERİNDE SU KAYIPLARI İÇME SUYU TEMİN VE DAĞITIM SİSTEMLERİNDE SU KAYIPLARI 1 2 Toplam Su Kayıpları Fiziki Kayıplar İdari Kayıplar 3 İklim ve Yer Hareketleri Su Şebekesinin Zamanla Bozulması/ Yaşlanması Suyun Kimyasal İçeriği

Detaylı

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ TEKIRDAĞ İLI, TÜRKMENLI GÖLETI İÇME SUYU HAVZASıNı ETKILEYEN UNSURLARıN TESPITI VE HAVZANıN KORUNMASıNA YÖNELIK YAPıLMASı GEREKENLER ÜZERINE BIR DEĞERLENDIRME Sema KURT Tekirdağ

Detaylı

ENERJİ-ÇEVRE ETKİLEŞİMİ VE ULUSLARARASI YÜKÜMLÜLÜKLER SELVA TÜZÜNER ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. (EÜAŞ) GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ENERJİ-ÇEVRE ETKİLEŞİMİ VE ULUSLARARASI YÜKÜMLÜLÜKLER SELVA TÜZÜNER ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. (EÜAŞ) GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ-ÇEVRE ETKİLEŞİMİ VE ULUSLARARASI YÜKÜMLÜLÜKLER SELVA TÜZÜNER ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. (EÜAŞ) GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ-ÇEVRE ETKİLEŞİMİ(1) Enerji, toplumların ekonomik ve sosyal kalkınmalarında, sanayileşmelerinde,

Detaylı

GIDA GÜVENCESİ-GIDA GÜVENLİĞİ

GIDA GÜVENCESİ-GIDA GÜVENLİĞİ GIDA GÜVENLİĞİ GIDA GÜVENCESİ-GIDA GÜVENLİĞİ Dünyada 800 Milyon İnsan Kronik Yetersiz Beslenme, 1.2 Milyar İnsan Açlık Korkusu Yaşamakta, 2 Milyar İnsan Sağlıklı, Yeterli ve Güvenli Gıda Bulma Konusunda

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ Dr. Bülent SELEK, Daire Başkanı - DSİ Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı, ANKARA Yunus

Detaylı

İklim Değişikliğinin Çevre, Tarımsal Üretim ve Sanayi Üzerine Etkileri 22 Kasım 2014. Prof. Dr. Feza KARAER

İklim Değişikliğinin Çevre, Tarımsal Üretim ve Sanayi Üzerine Etkileri 22 Kasım 2014. Prof. Dr. Feza KARAER İklim Değişikliğinin Çevre, Tarımsal Üretim ve Sanayi Üzerine Etkileri 22 Kasım 2014 Prof. Dr. Feza KARAER Su, diğer doğal kaynaklardan farklı olarak, yaşamın ana unsurunu oluşturmaktadır. Bu niteliği

Detaylı

Sıcak Noktalarda Yatırımların Planlanması Eğitimi, 28-29 Kasım 2013, İstanbul

Sıcak Noktalarda Yatırımların Planlanması Eğitimi, 28-29 Kasım 2013, İstanbul Sıcak Noktalarda Yatırımların Planlanması Eğitimi, 28-29 Kasım 2013, İstanbul Sıcak Noktaların Entegre Yönetimi ve Karadeniz Ekosisteminin Korunması Projesi (Hot Black Sea) kapsamında TÜBİTAK MAM Çevre

Detaylı

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu altında oluşturulan Çalışma Grupları şunlardır: 1. Sera Gazı Emisyon Azaltımı

Detaylı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı Sunu Planı Dünya da Tarım İlacı Kullanımı Türkiye de Tarım İlacı Kullanımı İlaç Alet

Detaylı