R ile Programlamaya Giriş ve Uygulamalar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "R ile Programlamaya Giriş ve Uygulamalar"

Transkript

1 R ile Programlamaya Giriş ve Yrd. Doç. Dr. Mustafa Gökçe Baydoğan Berk Orbay, MS Endüstri Mühendisliği Bölümü Boğaziçi Üniversitesi Uzay Çetin, MS Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Boğaziçi Üniversitesi XIX. Türkiye'de İnternet Konferansı 27 Kasım 2014 Yaşar Üniversitesi, İzmir

2 İçerik Giriş R ye genel bakış R dili R nedir, ne değildir? Neden R? Arayüz Çalışma alanı Yardım R ile çalışmak Paketler Veri okuma/yazma İşleme Grafik oluşturma Sonuç Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/2014 2

3 Giriş Lisans ve Yüksek Lisans dereceleri ODTÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü 2006 ve 2008 yılları Yüksek lisans çalışmaları sırasında metasezgisel algoritmalar (çoğunlukla genetik algorithmalar) ve çok amaçlı eniyileme üzerine çalıştı. Doktora derecesi ASU Endüstri Müh., Tempe, Arizona, ABD (2012) Veri madenciliği üzerine birçok projede çalıştı. Doktora tezi zaman serilerinde veri madenciliği üzerine oldu. Çalışmalarının çoğunda R dilini kullandı. Şu anda Boğaziçi Üni. Endüstri Müh. öğretim görevliliği, İTÜ Teknokent te faaliyetlerini sürdüren Invent Analytics şirketine danışmanlık yapmaktadır. Sorularınız ve detaylı bilgi için Başlamadan önce sunum sırasında #inettr hashtagli tivitleri R kullanarak toplamaya başlıyoruz. Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/2014 3

4 R a genel bakış R dili ve tarihi Temeli 1976 yılından bu yana Bell Laboratuvarları nda istatistiksel programlama dili olarak geliştirilen S diline dayanır. UNIX ile aynı zamanda geliştirilmeye başlandı. Araştırma ve veri analizi için geliştirilmiştir. Sonraları lisanslı olarak S-Plus olarak piyasa sürülmüştür. S diline benzer ama açık kaynaklı bir platform olarak R dili 1990 lı yıllara Yeni Zelanda daki Auckland Üniversitesi İstatistik Bölümü nden Ross Ihaka ve Robert Gentleman tarafından yazılmıştır. Daha sonra dünyanın çeşitli yerlerindeki araştırmacılar R yi geliştirmek için bir araya gelmiş ve 1997 de bu gruba R core team adı verilmiştir. R dilinin ilk sürümü R core team tarafından 29 Şubat 2000 tarihinde yayınlanmıştır. Her iki-üç ayda bir sürümler güncellenmektedir. En son sürümü R version (Pumpkin Helmet) 31 Kasım 2014 de yayınlanmıştır. Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/2014 4

5 R ye genel bakış R nedir, ne değildir? R GNU S dir. Veri işleme, hesaplama ve grafik gösterimi için bir dil ve çevre sağlar. Geniş bir yelpazede istatistiki ve grafiksel teknikleri içerir. doğrusal ve doğrusal olmayan modelleme, klasik istatistik testleri, zaman-serileri analizi, sınıflandırma, kümeleme,... Açık kaynak kodlu olması itibariyle geliştirilmeye çok yatkındır. Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/2014 5

6 R ye genel bakış R nedir, ne değildir? R dilinin söz dizimi kuralları (syntax) C diline benzerlik gösterir. Fonksiyonel bir programlama dili olan R istatistikçiler ve matematikçiler için kod yazmayı kolaylaştıran fonksiyonlara sahiptir. R, yaygın olarak kullanılan SPSS, SAS gibi istatistik paket programlarının aksine istatistiksel yazılım geliştirme ortamıdır. Etkin veri işleme ve saklama özelliğine sahiptir. Dizi ve özellikle matris hesaplamalarında kullanılabilecek özel operatörler mevcuttur. Veri analizi için kullanılabilecek uyumlu ve bir arada kullanılabilen araçlar içerir. Veri çözümlemede kullanılabilecek grafiksel araçlara sahiptir. Kaynak: A. F. Özdemir, E. Yıldıztepe ve M. Binar, Akademik Bilişim 2010 Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/2014 6

7 R ye genel bakış R nedir, ne değildir? Özetle R Bir programa dilidir. İstatiksel bir pakettir. Bir yorumlayıcıdır (interpreter). Özgür bir yazılımdır. Fakat R Bir veri tabanı değildir ama veri tabanlarına bağlanabilir. Kullanıcı dostu olmasa da java gibi diller aracılığıyla ara yüz desteğine sahip bir yazılım geliştirme ortamıdır. Tablolardan oluşan yazılım paketi (Excel, Minitab gibi) değildir ama bunlara bağlanabilir. Profesyonel veya ticari desteğe tabi bir yazılım değildir. Kapalı kutu yazılımlardan oluşan bir yazılım değildir. Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/2014 7

8 R ye genel bakış Neden R? = STATA, SPSS ve SAS gibi programlarının kullanıcıları Muggle gibidir.* Yapabilecekleri kendileri için geliştirilmiş algoritmaların sağladığı esneklik ile sınırlıdır ve bu algoritmalara güvenmek zorundadırlar. Üzerine bir de para ödenmesi gerekmektedir. *A very brief introduction to R -Matthew Keller (http://www.matthewckeller.com/) Muggle: Büyüden yoksun bir aileden doğan Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/2014 8

9 R ye genel bakış Neden R? = R kullanıcıları aksine sihirbaz gibidirler.* İstatistik alanında çalışma yapan araştırmacılar tarafından geliştirilen fonksiyonlara güvenebilirsiniz ve bunları kendiniz oluşturabilirsiniz Güven? Açık kaynak kodlu olması itibariyle fonksiyonların ne yaptığı kullanıcılar tarafından incelenip, doğrulanabilir. Yeterli seviyeye ulaşıldığınızda yapabilecekleriniz uçsuz bucaksızdır. *A very brief introduction to R -Matthew Keller (http://www.matthewckeller.com/) Muggle: Büyüden yoksun bir aileden doğan Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/2014 9

10 R ye genel bakış Neden R? Paket Sayısı Kaynak Yeni R Sürümü Çıkış Tarihi Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

11 R ye genel bakış Neden R? Tartışma Listesindeki Trafik Konu Sayısı Yıl Kaynak Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/2014 Yazılım 11

12 R ye genel bakış Neden R? Artıları Hızlı ve ücretsiz Güncel Hesaplama yoğun işlemlerde başarı İstatistik alanında çalışan araştırmacılar algoritmalarını R ortamında paylaşmaktalar. Yaygın kullanım ve kullanıcı desteği Analizin nasıl yapılması gerektiği hakkında düşündürür. Diğer diller ve programlar ile bağlantı desteği İşletim sisteminden bağımsız olarak çalışır. Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/2014 Eksileri Öğrenme süreci uzundur. Profesyonel destek eksikliği problemlerin kullanıcı tarafından çözülmesini gerektirir. Kullanıcı dostu değildir. Basit seviyede bir kullanıcı arayüzüne sahiptir. Hata yapmak kolaydır ve tespit edebilmesi zor olabilir. Veriyi işlenecek hale getirmek zaman alıcı ve hataya açık bir süreçtir. Tüm işlemler hafızada gerçekleştirilir. Çok büyük veriler fazla RAM gerektirir. 12

13 R ye genel bakış R ye giriş Yükleme R-Project web sayfası Windows, Linux, Mac OS X, source Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

14 R ye genel bakış R Ara yüzü R terminali Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

15 R ye genel bakış R Ara yüzü R editörü Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

16 R ye genel bakış R Ara yüzü R dilinde komut satırına girilen söz dizim kuralları (syntax) aynı zamanda metin dosyalarına da yazılabilir. Bu durumda metin dosyası uzantısı *.R olarak kaydedilir. Bu şekilde kaydedilmiş bir dosya artık R script dosyasıdır. Kaynak: A. F. Özdemir, E. Yıldıztepe ve M. Binar, Akademik Bilişim 2010 Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

17 R ye genel bakış Alternatif editörler ve ara yüzler En yaygın kullanılan editör + ara yüz RStudio dur. R ortamı R editörü R geçmişi R terminali R dosyalar grafikler paketler yardım Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

18 R ye genel bakış Alternatif ücretsiz editörler ve ara yüzler Geany Notepad++ RWinEdt Tinn-R JGR (R için Java ara yüzü) Emacs + ESS Rattle Playwith (grafikler için) https://code.google.com/p/playwith/ Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

19 R ye genel bakış R dili Örnekler (Hesap makinesi olarak R) > log2(32) [1] 5 > sqrt(2) [1] > seq(0, 5, length=6) [1] sin(seq(0, 2 * pi, length = 100)) >plot(sin(seq(0,2*pi,length=100))) Index Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

20 R ye genel bakış R dili R, belleğe direkt erişim yerine özel veri yapılarını kullanır. R deki temel nesne türleri: numeric integer, double, complex character logical function Bu nesneler kullanılarak aşağıdaki objeler oluşturulabilir Vektörler: aynı tipte nesneleri barındıran dizilerdir. Listeler: Listeler de vektördür ancak listedeki elemanlar farklı tiplerde olabilir. Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

21 R ye genel bakış R dili Değişkenleri çalışma sırasında tanımlanır. Önceden tanımlamaya gerek duyulmaz. > a = 49 > sqrt(a) [1] 7 > a = "Kedi ödevimi yedi" > sub("köpek","kedi",a) [1] "Köpek ödevimi yedi" > a = (1+1==3) > a [1] FALSE numeric function character string logical Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

22 R ye genel bakış R dili Vektörler, matrisler ve diziler > a = c(1,2,3) > a [1] > a[1] [1] 1 > a[-1] [1] 2 3 > a[2] [1] 2 > a[4] [1] NA > a[5]="c" > a [1] "1" "2" "3" NA "c" > a[10]="deneme" > a [1] "1" "2" "3" NA "c" NA NA NA [9] NA "deneme > length(a) [1] 10 NA (not available) Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

23 R ye genel bakış R dili Vektörler, matrisler ve diziler Operatörler <- = > x <- c(0,1,2,3,4) > x [1] > y = 1:5 > y [1] > median(x = 1:10) > x Error: object 'x' not found > median(x <- 1:10) > x [1] > a = c(1,2,3) > a [1] > a[1] [1] 1 > a[-1] [1] 2 3 > a[0] numeric(0) > a[2] [1] 2 > a[4] [1] NA > str(a) num [1:3] Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

24 R ye genel bakış R dili Vektörler ile matematiksel işlemler > x <- c(0,1,2,3,4) > y <- 1:5 > z <- 1:50 > x + y [1] > x * y [1] > x * z [1] [12] [23] [34] [45] Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

25 R ye genel bakış R dili Vektör: aynı tipe sahip veriler topluluğu a = c(1,2,3) Matris: aynı tipe sahip iki boyutlu veri a = matrix(0,5,10) Örnek: 5 öğrencinin 10 günlük yoklama bilgisi Dizi: ikiden daha fazla boyutlu matris a = array(1:60, dim=c(3,4,5)) Örnek: Renkli resim R, G, B (Kırmızı, Yeşil ve Mavi) kanallarındaki piksel yoğunlukları Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

26 R ye genel bakış R dili Liste: farklı tipte sıralı veriler topluluğu Genel olarak vektörler indeks (sayı) ile listeler ise elemanlarının isimleriyle erişilir. Listeler indeksi de destekler. > denemelist=list(isim="mustafa",yas=31,evlimi=f) > str(denemelist) List of 3 $ isim : chr "mustafa" $ yas : num 31 $ evlimi: logi FALSE > denemelist[1] $isim [1] "mustafa" > denemelist[[1]] [1] "mustafa" > denemelist$yas [1] 31 Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

27 R ye genel bakış R dili Data frame: Özelleşmiş bir liste türüdür. R nin veri okuma fonksiyonlarının çoğu varsayılan tip olarak data frame tipinde bir nesne oluşturur. read.table, read.csv > path='c:/mustafa/research/presentations/inet/ornek.csv' > ornekdata=read.csv(path) > ornekdata Col1 Col2 Col a1 b a2 b a3 b3 > str(ornekdata) 'data.frame': 3 obs. of 3 variables: $ Col1: int $ Col2: Factor w/ 3 levels "a1","a2","a3": $ Col3: Factor w/ 3 levels "b1 ","b2 ","b3": Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

28 R ye genel bakış R dili Alt kümeleme > ornekdata[1,] Col1 Col2 Col a1 b1 > ornekdata[,2] [1] a1 a2 a3 Levels: a1 a2 a3 > ornekdata[,2:3] Col2 Col3 1 a1 b1 2 a2 b2 3 a3 b3 > ornekdata$col1 [1] Faktörler: Karakterden farklı olarak belirli sayıda seviyeye sahip olan veri tipi Örnek: günler Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

29 R ye genel bakış R dili Fonksiyonlar Diğer dillerdeki gibi tanımlanır. Argüman listesi vardır. Herhangi bir veri tipinde değer dönebilir. > ornekfonk <- function(x){ 2*sqrt(x) } > ornekfonk(4) [1] 4 > x <- c(0,1,9,25) > ornekfonk(x) [1] Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

30 R ye genel bakış R dili Yardım almak (Tarayıcıda açılır) help() > help(read.table) starting httpd help server... done help.search() > help.search('median') Arama motorları Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

31 R ye genel bakış R dili help( read. table)?read.table 45/library/ utils/html/ read.table.html Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

32 R ye genel bakış R dili help.search( median ) Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

33 R ye genel bakış R Oturumu (Session) ve Yönetimi Çalışma klasörü (working directory) Kaydedilen (diske) her türlü bilgi bu klasöre yazılır (eğer uygun bir yol belirtilmemişse). getwd() setwd(path) komutu ile yeni klasör belirlenebilir. Çalışma alanında tanımlı nesneler ls() > getwd() [1] "C:/Users/baydogan/Documents" > ls() [1] "a" "denemelist" "m" "ornekdata" "path" Takibi hafıza kullanımı açısından önemlidir. Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

34 R ye genel bakış R Oturumu (Session) ve Yönetimi Objeleri silme Hafıza yönetimi oldukça önemlidir. rm() > ls() [1] "a" "denemelist" "m" "ornekdata" "ornekfonk" "path" "x" > rm("denemelist","m") > ls() [1] "a" "ornekdata" "ornekfonk" "path" "x" > gc() used (Mb) gc trigger (Mb) max used (Mb) Ncells Vcells gc() Çöp toplayıcısı Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

35 R ile çalışmak Koşullar Söz dizim kuralları dışında döngü mantığı diğer diller ile aynıdır. > x = 1:9 if (length(x) <= 10) { x <- c(x,10:20); print(x) } else { print(x[1]) } Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

36 R ile çalışmak Döngüler Söz dizim kuralları dışında döngü mantığı diğer diller ile aynıdır. > for(i in 1:10) { x[i] <- rnorm(1) } j = 1 while( j < 10) { print(j) j <- j + 2 } C gibi temel dillere kıyasla döngüler yavaş çalışır. Vektörler üzerindeki işlemleri vektörel olarak kodlamak önemlidir. Örneğin bir vektörün (a olsun) her elamanını 5 ile çarpak için bir döngü yazmak yerine sonuc=5*a kullanılabilir. lapply, sapply ve apply fonksiyonları önemlidir. Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

37 R ile çalışmak Paket yapısı R fonksiyonları ayrı paketler halinde düzenlenmişlerdir.* Böylece gerekli paketlerle çalışarak daha az bellek kullanımı ve hızlı işlem gücü sağlanır. Bu paketlerin bir başka avantajı da yazılan fonksiyonlardan oluşan paketlerin R web sitesinden temin edilerek yüklenebilmesidir. Her paketin bir yaratıcısı ve kendisine ait bir yardım dosyası bulunur. s/index.html *Kaynak: A. F. Özdemir, E. Yıldıztepe ve M. Binar, Akademik Bilişim 2010 Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

38 R ile çalışmak Paket yapısı Paketler ara yüz aracılığıyla yüklenebilir. Terminalden install.packages(paketismi) komutu kullanarak da yüklenebilir. Paketin indirileceği bir sunucu seçilmesi gereklidir. Paketlere ait fonksiyonlar kullanılacağı zaman paket çağrılmalıdır. > require(lpstimeseries) Loading required package: LPStimeSeries LPStimeSeries 1.0 > library(lpstimeseries) Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

39 R ile çalışmak Veri alışverişi Kullanılacak olan veri dosyalarının R ortamına alınabilmesi için farklı seçenekler vardır: metin dosyalarından (txt,csv), gerekli paketleri yükleyerek binary ve dbase (dbf) dosyalarından, hesap tablosu dosyalarından (xls, sav), farklı veri tabanlarından (MySQL, MS Access, Microsoft SQL Server, Postgre SQL, Oracle, IBM DB2) diğer programların çıktılarından (SPSS, SAS, WEKA) web tabanlı json, xml dosyalarından Daha fazla bilgi için: Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

40 R ile çalışmak Paralelleştirme ve Büyük Veri Unix ortamında birden çok çekirdekli işlemcilere sahip bilgisayarda işler farklı işlemcilere dağıtılabilir. domc paketi bunu sağlayan örnek paketlerdendir. Bilgisayar hafızasına sığmayacak büyük veriler ile çalışıldığında çeşitli indeksleme seçenekleri sağlayan paketler kullanılabilir. bigmemory paketi bunu sağlayan örnek paketlerden biridir. Zaman alan ve hafıza tutan işlemlerin bir kısmını daha temel dillerde (C gibi) yapılıp R a entegre edilebilir. R C, Fortran vb. gibi dillere bir ara yüz sağlamaktadır. Detaylı bilgi: Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

41 Sonuç Bu çalışmada, son yıllarda yaygın olarak kullanılan R programlama dilinin tanıtılması hedeflenmiştir. R, ücretsiz olarak temin edilmesi ve birçok araştırmacının bu dilin gelişimine destek vermesi sonucunda, özellikle veri madenciliği alanlarında çalışan uygulamacıların dikkatini çekmiştir. SAS, SPSS ve STATA gibi programlar ile R arasındaki en önemli fark R nin istatistiksel yazılım geliştirme ortamı ve programlama dili olmasıdır. Kişisel olarak hem danışmanlık faaliyetlerinde hem de akademik çalışmalarda oldukça başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

42 Teşekkürler Sorular Baydoğan, Çetin ve Orbay, R, inet-tr 14, İzmir - 27/11/

43 ile Programlamaya Giriş ve Mustafa Baydoğan Uzay Çetin Berk Orbay

44 Neden R? (Bence) Hızlı, Kolay ve Gelişmiş Hızlı prototip oluşturma ve deneme yapma imkanı" " Kullanım kolaylığı" " Paket sistemi ve CRAN" " Geliştirici sofistikasyonu" " Güçlü güncellemeler" " Müthiş destek (stackoverflow, mail listeleri)" " Açık kaynak

45

46 Neden R değil? (Bence) Muhtelif sudan sebepler Büyük ve bağlantılı projelere uygun değil" " Veri saklamak için sadece memory kullanıyor" " Tek çekirdek kullanıyor (bazı paketlerle üstesinden gelmek mümkün)" " İşlem hızı (bir Java veya C++ değil ama işi oraya atabiliyorsunuz)" " Açık kaynak (bazı şirketlerin sebebi)" " Satır satır kod yazmak (beyaz yaka problemi)" " Döngü (loop; for, while) sevenler uzak dursun

47 Neler Yapacağım? Basit Finansal Uygulama Çeşitli kaynaklardan veri çekmek (Google Finance, Quandl ve dosyadan)" " BIST100, Altın ve Dolar/TL" " Grafik çizdirmek, bazı basit görsel finansal analizler" " Basit aylık performans raporu" Twitter da paylaşma" Döküman haline getirme

48 Neler Yapacağım? Çok Paket, Az Kod Quantmod - Veri çekmek ve grafik oluşturmak" " Devtools ve GitHub - CRAN dışında da paket kullanmak" " Quandl - Büyük veritabanına API yardımıyla bağlanmak" " ggplot2 - Güzel grafikler oluşturmak" " TwitteR - Tweet atmak" " Rmarkdown - Rapor oluşturmak" " OIdata - Veri örnekleri ve haritalandırmak" RColorBrewer - Renk skalası oluşturmak" classint - Aralık oluşturmak

49 Bonus - Dikkat Edilmesi Gereken İnsanlar Andrew Ng - Baidu Baş Bilim İnsanı Eski google çalışanı (Google Brain), Stanford profesörü, yapay zeka, makine öğrenme, deep learning Hadley Wickham - Rice University Yeni Zelandalı, Hadleyverse, veri analizi için pratik paketler, veri görselleştirme

50 RileSosyalAğAnalizineGiriş Uzay Çetin Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Kasım 2014 Uzay Çetin 1 / 65

51 Karmas ık Ag lar R ile Sosyal Ag Analizi I c erik Karmas ık Ag lar Ag O rnekleri Karmas ık Ag Modelleri R ile Sosyal Ag Analizi Igraph Paketi Co-occurence Ag ı Paul - Bilgiyi go rselles tirmek fotog rafc ılıktan farksız. Uzay C etin R ile Sosyal Ag Analizi 2 / 65

52 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Ağ Bilimi Ne işe yarar? Ağlar, modelledikleri sistem hakkında birçok bilgiyi içinde barındırır. Kışkırtıcı Gerçek liderlerin, potansiyel güç odaklarının, sistemin en zayıf noktasının ya da seçimlerde en çok kime oy atılacağının ipuçlarını bize gösterebilir. Ş a ş ı r t ı c ı Birbirinden çok farklı dinamikler neticesinde oluşan ağ modellerinde, şaşırtıcı benzerlikler bulunmuştur. Bunun arkasında yatan sebep ne olabilir? Uzay Çetin 3 / 65

53 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Kimler ağ bilimi ile ilgilenir? Manipulasyonun peşinde olanlar I İnsanları yönlendirmek isteyen politikacılar I İnsanlara bir şeyler satmak isteyen pazarlamacılar Gerçeğin peşinde olanlar I Doğayı anlamak isteyen fizikçiler I İnsan ilişkilerini anlamak isteyen sosyal bilimciler Uzay Çetin 4 / 65

54 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Ağ Nedir? Ağ, en basit ifadeyle birbirine bağlı objelerden oluşmaktadır. Ağdaki düğümler objeleri, o düğümler arasındaki kenarlar ise objeler arasındaki ilişkiyi temsil eder. Sosyal Ağ Örnekleri Düğümleri insan olan ağlardır. I Arkadaşlık ağları, romantik ilişki ağları I Film aktörleri ağı, aynı filmde oynama Uzay Çetin 5 / 65

55 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Ndüğümüolanbirbirindenfarklıkaçağvardır? 3 Düğümle oluşabilcek tüm ağlar 2 kenarlı ağlar Tam Ağ Boş Ağ 1 kenarlı ağlar Uzay Çetin 6 / 65

56 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri N Düğümlü Tüm Ağlar Tüm ağlar, tam ağdan elde edilebilir. Tam Ağ I N Tam ağdaki bağlantı sayısı, 2 sidir. a I Tam ağdaki, herhangi bir bağlantı(kenar) ya vardır ya da yoktur. I N düğümlü tüm ağların sayısı 2 (N 2) dir. a Tam ağda, herhangi iki düğüm arasında bir bağlantı vardır. Matematikte N düğüm arasından herhangi iki düğüm seçme işlemine N in 2 li kombinasyonu, N 2 si, denir. Uzay Çetin 7 / 65

57 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri ln(2 (N 2) ), N ye göre değişimi Karmaşıklık Sadece 24 düğümle oluşturulabilecek tüm ağların sayısı, evrendeki atom sayısı den, fazladır. Uzay Çetin 8 / 65

58 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Kenar Bağlantılar (kenarlar), bütünü oluşturan parçalar arasındaki ilişkilerdir. Yönsüz Bağlantılar I Simetrik ilişkilerdir. I Facebook arkadaşlık ilişkisi I ABilearkadaşsa,BdeAilearkadaştır. Yönlü Bağlantılar I Asimetrik ilişkilerdir. I Twitter takipçileri I B, A yı takip etmese de; A, B yi takip edebilir. Uzay Çetin 9 / 65

59 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Ağ verisi Ağ verisinin gösterimi I Kenar Listesi I Komşuluk Listesi I Komşuluk Matrisi I B,A I B,C I B,D I E,C I B,A I B,C I B,D I C,A I E,C Uzay Çetin 10 / 65

60 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Ağ verisi Ağ verisinin gösterimi I Kenar Listesi I Komşuluk Listesi I Komşuluk Matrisi I A: I B: A,C,D I C: I D: I E: C I A: I B: A,C,D I C: A I D: I E: C Uzay Çetin 11 / 65

61 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Ağ verisi Ağ verisinin gösterimi I Kenar Listesi I Komşuluk Listesi I Komşuluk Matrisi A B C D E 0 1 A B C B C A E A B C D E 0 1 A B C B C A E Uzay Çetin 12 / 65

62 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Ağ Örnekleri Saddam ın yerini kim biliyor? I 15 üst rütbeli asker yakalandı, hiçbiri Saddam ın yerini bilmiyordu. I Fotoğraf albümü çok daha alt seviyedeki ikinci seviye bir bodygardı işaret ediyordu Network Science Book Saddam ın fotoğraf albümünden üretilen özel sosyal ağı Uzay Çetin 13 / 65

63 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Ağ Örnekleri Moviegalaxies Sitesi I Film karakterlerinin sosyal ağı I Hangi ağ topolojisi filmin başarılı olmasını etkiler? moviegalaxies.com 3kıtada4farklıkonuyubirbirine bağlayan, Babil filminin ana teması, iletişimsizlik. Uzay Çetin 14 / 65

64 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Ağ Örnekleri Yeni bir Bach parçası yaratabileceğimiz hiç aklnıza geldi mi? Bach eserindeki ardışık notaların oluşturduğu ağ Chi K. Tse, 88 tuşlu piyano ve 20 farklı zaman aralığı nedeniyle 1760 (nota) düğüm olduğu belirtilmiş. springer Bach Keman Solo Uzay Çetin 15 / 65

65 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Ağ Örnekleri Rönesans ın Godfather ı I Daha az varlık ve politik güçle başladı ama Floransa yı yönetti. Anadolu beyliklerinden Osmanlı nın yükselişini acaba ağ bilimi ile açıklayabilir miyiz? Meidici Ailesi Evlilik ağı: Medici Ailesi ağda arasındalık değeri en yüksek aile. Uzay Çetin 16 / 65

66 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Merkezilik Ağdaki hangi düğümlerin önemli olduğuna dair, ölçüdür. Merkezilik I Derece Merkeziliği I Bağlantı sayısı çok fazla olan, etkilidir. I Öz-vektör Merkeziliği I Güçlü, etkili dostları olan, az sayıda kişi tanısa da, etkilidir. I Arasındalık Merkeziliği I Bilgi akışında köprü vaziyeti gören düğümler. I Yakınlık Merkeziliği I Bilgiyi en kısa sürede yayabilme kapasitesine sahip düğümler. Uzay Çetin 17 / 65

67 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Derece Merkeziliği? =Popülerlik Arkadaşlık ağında tanıdığınız kişi sayısı, ya da internet ağında kaç sitenin sizin sayfanıza link verdiği bu ağ metriği ile ölçülür. Yönlü Ağ I Girdi Derece I Ç ıktı Derece Yönsüz Ağ I Derece Uzay Çetin 18 / 65

68 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Yönlü Ağlarda Çıktı Derecesi Ç ıktı Derecesi, k ç : I Komşulara giden bağlantı sayısı I 2. düğümünçıktıderecesi M = C A kç 2 = 5X j=1 M 2j =3 Uzay Çetin 19 / 65

69 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Yönlü Ağlarda Girdi Derecesi Girdi Derecesi, k g : I Komşulardan gelen bağlantı sayısı I 2. düğümün girdi derecesi M = C A k g 2 = 5X M i2 =0 i=1 Uzay Çetin 20 / 65

70 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Yönsüz Ağlarda Derece Düğümün derecesi I Bağlantılı komşu sayısı I 2. düğümünderecesi M = C A k 2 = 5X M 2j = j=1 5X M i2 =3 i=1 Uzay Çetin 21 / 65

71 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Öz-vektör Merkeziliği Kendini tekrarlayan yapı Sizin ne kadar merkezi olduğunuz, kontaktarınızın ne kadar merkezi olduğuna bağlıdır. Bunun için farklı bir ağ metriği gerekiyor. Derece yetersiz. Pagerank Web sayfanız ne kadar önemli? Bu ona link veren sayfalarının ne kadar önemli olduğuna bağlı. A ij = 1 kç i (Eğer kç i olacak şekilde bir pagerank akış matrisi yaratılır. =0ise,A ii =1olsun). r t =(A T ) t r 0, r =(A T ) r Amatrisinin1özdeğerinekarşılıkgelenr ö z v e k t ö r ü, p a g e r a n k değerlerini taşır. Uzay Çetin 22 / 65

72 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Merkezilik Yakınlık I Her düğüm çifti için aralarındaki en kısa mesafe y ij olsun I i düğümünün diğer düğümlere yakınlığı ya(i) = X j y ij 1 yarıçap = max i ya(i) I Yarıçap ne kadar küçükse ağ üzerinde, bilgi, dedikodu, hastalık vb.. daha hızlı yayılır. Uzay Çetin 23 / 65

73 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Merkezilik Avantaj Arasındalık I Herhangi j, k ikilisini birbirine bağlayan en kısa yolların yüzde kaçı i den geçer? I Disiplenler arası çalışma, yaratıcı fikir geliştirmeye yardımcı olabilir. ar(i) = X j>k y jk (i) y jk Uzay Çetin 24 / 65

74 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Karmaşık Ağ Modelleri Gerçek hayattaki karmaşık ağların nasıl ortaya çıkmış olabileceğine dair, matematiksel fikir yürütme çabasıdır. I Erdös Renyi Ağları, (Rassal Ağ Modeli ) I Watts Strogatz Ağları (Küçük Dünya Modeli ) I Albert Barabasi Ağları (Tercihsel Eklenme Modeli ) Uzay Çetin 25 / 65

75 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Erdös Renyi Ağları - Rassal Ağ Modeli I Düğümler rassal bir şekilde yönsüz bağlantı kurar Derece Dağılımı I Ortalama derece: < k >= p(n 1) I pbağlanmaolasılığı I N 1potansiyekomşu I Bir düğümün derecesinin k olma ihtimali: P(k) = N 1 p k (1 p) N 1 k k I Herhangi k düğüm için N 1 k I bu k düğüme bağlanma ihtimali p k I geri kalan N 1 k düğüme bağlanmama ihtimali (1 p) N 1 k I Simetrik (p t 0.5) I Adaletli? I Popülerlik ve hub kavramını açıklamıyor. Uzay Çetin 26 / 65

76 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Watts Strogatz Ağları - Küçük Dünya Modeli Milgram Deneyi, 1960 I 6derecelikmesafe I 296 kişiden, tanımadıkları fakat adını, yerini bildikleri birine bir kartpostalu ulaştırmaları istendi. I 217si başladı, 64ü tamamladı. Uzay Çetin 27 / 65

77 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Watts Strogatz Ağları - Küçük Dünya Modeli Milgram Deneyi, 1960 I 6derecelikmesafe I 296 kişiden, tanımadıkları fakat adını, yerini bildikleri birine bir kartpostalu ulaştırmaları istendi. I 217si başladı, 64ü tamamladı. Dünyadaki herhangi iki insan şunu söyleyebilir: Benim arkadaşımın arkadaşının arkadaşı, senin arkadaşının arkadaşını tanıyor. Uzay Çetin 27 / 65

78 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Clustering - Kümelenme Rassal ağ modelinin eksikliklerinden biri: A, B ile bağlantılı ve B de C ile bağlantılı ise, A nın C ile bağlantı kurma olasılığı oldukça yüksektir. I ByibarındıranÜçgen: BDE I Bmerkezli,2bağlantısıolanüçlü düğümler: BDC, BAE, BDA, BAC, BEC, BDE I KümB = 1 6 I Küm = 1 5 ( ) = i li Üçgen sayısı Küm i = imerkezliüçlüsayısı Küm = 1 N X Küm i i Uzay Çetin 28 / 65

79 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri nature - p: bir bağlantının tek bir ucunu koparıp, başka bir yere bağlama olasılığı. p arttıkça, düğümler arası mesafeler L(p) kısalırken, kümelenme C(p) bellibiryere kadar değişmiyor. Uzay Çetin 29 / 65

80 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Üssel dağılım Üssel dağılım I Uç derecede eşitsizlik durumudur. I Zenginlik I Popülerlik I Ş ehirlerdeki nüfus I Deprem büyüklükleri I Kelime frekansları I Savaşlarda ölen insan sayısı wikipedia 80/20 Pareto kuralı Uzay Çetin 30 / 65

81 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri Albert Barabasi Ağları - Tercihsel Eklenme Modeli Yeni düğümlerin eklenmesi nedeniyle, ağlar zaman içinde büyümeye devam eder. I Eklenme rastgele değil, basit bir kurala göre I En çok bağlantısı olana bağlan. I Yeni bağlantı olasılığı, hedef düğümün derecesi ile orantılı I Zengini zenginleştiren model. I Üstsel yasaya göre dağılım Gerçek hayattaki bir çok ağın derece dağılımı, Üstsel yasa ile açıklanır. Satılan kitap sayısı, indirilen şarkı sayısı, link alan web sayfa sayısı, gelen telefon çağrısı sayısı vb.. Uzay Çetin 31 / 65

82 Ağ Örnekleri Karmaşık Ağ Modelleri RDili R yüksek seviyeli bir istatiksel programlama dilidir. (Statistic kelimesinin baş harfine karşılık gelen) S dilini temel alır. I Yeni fonksiyonlarla R dilini siz de genişletebilirsiniz. I Özgür yazılım. I Platform bağımsız. RdilindeVektörler Uzay Çetin 32 / 65

R ile Programlamaya Giriş ve Uygulamalar

R ile Programlamaya Giriş ve Uygulamalar R ile Programlamaya Giriş ve Uygulamalar Yrd. Doç. Dr. Mustafa Gökçe Baydoğan Berk Orbay, MS Endüstri Mühendisliği Bölümü Boğaziçi Üniversitesi Uzay Çetin, MS Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Boğaziçi Üniversitesi

Detaylı

Uzay Çetin. Netlogo ve R ile Sosyal Ağ Analizi uygulaması Nejat Kutup, Uzay Çetin

Uzay Çetin. Netlogo ve R ile Sosyal Ağ Analizi uygulaması Nejat Kutup, Uzay Çetin Ağ Bilimi ile Görünmez Bağların Keşfi 1 / 30 Ağ Bilimi ile Görünmez Bağların Keşfi Uzay Çetin Boğaziçi - Işık Üniversitesi Netlogo ve R ile Sosyal Ağ Analizi uygulaması Nejat Kutup, Uzay Çetin 2 Şubat

Detaylı

İstatistiksel Yazılım Geliştirme Ortamı: R

İstatistiksel Yazılım Geliştirme Ortamı: R A.Fırat Özdemir 1, Engin Yıldıztepe 1, Mustafa Binar 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, İstatistik Bölümü, İzmir 2 Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstatistik Anabilim

Detaylı

İstatistiksel Yazılım Geliştirme Ortamı: R

İstatistiksel Yazılım Geliştirme Ortamı: R İstatistiksel Yazılım Geliştirme Ortamı: R A.Fırat Özdemir 1, Engin Yıldıztepe 1, Mustafa Binar 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, İstatistik Bölümü, İzmir 2 Dokuz Eylül Üniversitesi,

Detaylı

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER KODLAB

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER KODLAB İÇİNDEKİLER IX İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ 1 Kitabın Amacı 1 Algoritmanın Önemi 2 Bilgisayarın Doğuşu ve Kullanım Amaçları 3 Programlama Dili Nedir? 3 Entegre Geliştirme Ortamı (IDE) Nedir? 4 2 ALGORİTMA VE AKIŞ

Detaylı

Akademik Dünyada Özgür Yazılım. Akademik Dünyada. Onur Tolga Şehitoğlu 10-02-2007

Akademik Dünyada Özgür Yazılım. Akademik Dünyada. Onur Tolga Şehitoğlu 10-02-2007 Akademik Dünyada Özgür Yazılım Onur Tolga Şehitoğlu 10-02-2007 1 Özgür Yazılım Nedir? Neden Özgür Yazılım? 2 Masaüstü İşletim Sistemi Ofis Uygulamaları 3 Görüntüleme 4 Bilimsel Araçlar Octave SciLab R

Detaylı

Açık Kaynak Kodlu Yazılım

Açık Kaynak Kodlu Yazılım Temel Kavramlar İşletim Sistemi Bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan, aynı zamanda diğer uygulama yazılımlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem yazılımıdır.

Detaylı

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1 1 Temel Kavramlar Veritabanı 1 Veri Saklama Gerekliliği Bilgisayarların ilk bulunduğu yıllardan itibaren veri saklama tüm kurum ve kuruluşlarda kullanılmaktadır. Veri saklamada kullanılan yöntemler; Geleneksel

Detaylı

Algoritma ve Akış Diyagramları

Algoritma ve Akış Diyagramları Algoritma ve Akış Diyagramları Bir problemin çözümüne ulaşabilmek için izlenecek ardışık mantık ve işlem dizisine ALGORİTMA, algoritmanın çizimsel gösterimine ise AKIŞ DİYAGRAMI adı verilir 1 Akış diyagramları

Detaylı

Yazılım Nedir? 2. Yazılımın Tarihçesi 3. Yazılım Grupları 4 Sistem Yazılımları 4 Kullanıcı Yazılımları 5. Yazılımın Önemi 6

Yazılım Nedir? 2. Yazılımın Tarihçesi 3. Yazılım Grupları 4 Sistem Yazılımları 4 Kullanıcı Yazılımları 5. Yazılımın Önemi 6 ix Yazılım Nedir? 2 Yazılımın Tarihçesi 3 Yazılım Grupları 4 Sistem Yazılımları 4 Kullanıcı Yazılımları 5 Yazılımın Önemi 6 Yazılımcı (Programcı) Kimdir? 8 Yazılımcı Olmak 9 Adım Adım Yazılımcılık 9 Uzman

Detaylı

Görsel Programlama DERS 03. Görsel Programlama - Ders03/ 1

Görsel Programlama DERS 03. Görsel Programlama - Ders03/ 1 Görsel Programlama DERS 03 Görsel Programlama - Ders03/ 1 Java Dili, Veri Tipleri ve Operatörleri İlkel(primitive) Veri Tipleri İLKEL TİP boolean byte short int long float double char void BOYUTU 1 bit

Detaylı

2 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI

2 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI İÇİNDEKİLER IX İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ 1 Kitabın Amacı 1 Algoritmanın Önemi 2 Bilgisayarın Doğuşu ve Kullanım Amaçları 3 Programlama Dili Nedir? 3 Entegre Geliştirme Ortamı (IDE) Nedir? 4 2 ALGORİTMA VE AKIŞ

Detaylı

Microsoft SQL Server 2008 Oracle Mysql (Ücretsiz) (Uygulamalarımızda bunu kullanacağız) Access

Microsoft SQL Server 2008 Oracle Mysql (Ücretsiz) (Uygulamalarımızda bunu kullanacağız) Access Programlamaya Giriş VERİ TABANI UYGULAMASI ÖN BİLGİ Veritabanları, verilere sistematik bir şekilde erişilebilmesine, depolanmasına ve güncellenmesine izin veren, yüksek boyutlu veriler için çeşitli optimizasyon

Detaylı

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 3

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 3 Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 3 İçerik Web Tabanlı Veri Tabanı Sistemleri.! MySQL.! PhpMyAdmin.! Web tabanlı bir veritabanı tasarımı. R. Orçun Madran!2 Web Tabanlı Veritabanı Yönetim Sistemleri

Detaylı

Bilgisayar Programlama

Bilgisayar Programlama Bilgisayar Programlama M Dosya Yapısı Kontrol Yapıları Doç. Dr. İrfan KAYMAZ Matlab Ders Notları M-dosyası Genel tanıtımı : Bir senaryo dosyası (script file) özel bir görevi yerine getirmek için gerekli

Detaylı

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ 1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Bilindiği gibi internet üzerindeki statik web sayfaları ziyaretçinin interaktif olarak web sayfasını kullanmasına olanak vermemektedir. Bu yüzden etkileşimli web sayfaları oluşturmak

Detaylı

Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Mühendisliği

Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Mühendisliği Bilkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliği Günümüzde, finans, tıp, sanat, güvenlik, enerji gibi bir çok sektör, bilgisayar mühendisliğindeki gelişimlerden

Detaylı

SPSS-Tarihsel Gelişimi

SPSS-Tarihsel Gelişimi SPSS -Giriş SPSS-Tarihsel Gelişimi ilk sürümü Norman H. Nie, C. Hadlai Hull ve Dale H. Bent tarafından geliştirilmiş ve 1968 yılında piyasaya çıkmış istatistiksel analize yönelik bir bilgisayar programıdır.

Detaylı

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) AKTS. Yerel Kredi

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) AKTS. Yerel Kredi DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Yerel Kredi AKTS Temel Bilgi ve İletişim BEB650 Güz / 0 2 0 1 2 Teknolojileri Kullanımı Bahar

Detaylı

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu Turquaz Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com Turquaz Proje Grubu Konu Başlıkları 1. Turquaz Proje Grubu 2. Programın fikri 3. Geliştirme aşaması 4. Programın içeriği 5. Yapılacaklar 6. Dizayn

Detaylı

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince

Detaylı

Script. Statik Sayfa. Dinamik Sayfa. Dinamik Web Sitelerinin Avantajları. İçerik Yönetim Sistemi. PHP Nedir? Avantajları.

Script. Statik Sayfa. Dinamik Sayfa. Dinamik Web Sitelerinin Avantajları. İçerik Yönetim Sistemi. PHP Nedir? Avantajları. Script Statik Sayfa Dinamik Sayfa Dinamik Web Sitelerinin Avantajları İçerik Yönetim Sistemi PHP Nedir? Avantajları Dezavantajları Script HTML kodları arasına yerleştirilen küçük kodlardır. Web sayfalarında

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

Veri Ambarından Veri Madenciliğine

Veri Ambarından Veri Madenciliğine Veri Ambarından Veri Madenciliğine Yrd. Doç. Dr. Ömer Utku Erzengin 1, Uzman Emine Çetin Teke 2, İstatistikçi Nurzen Üzümcü 3 1 Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi İstatistik Bölümü 2

Detaylı

2 Temel Kavramlar (Devam) Veritabanı 1

2 Temel Kavramlar (Devam) Veritabanı 1 2 Temel Kavramlar (Devam) Veritabanı 1 Veritabanı Kullanıcıları Veritabanı Yöneticisi (DBA-Database Administrator) Tasarım,oluşturma ve işletiminden sorumludur. Görevleri; Tasarımı Performans Analizi Erişim

Detaylı

Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software)

Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software) Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software) Yazılım (Software) Eğitim TV - egitimtv.biz - facebook.com/egitimtv 2 Yazılım Daha önce de bahsettiğimiz gibi; yazılım, bilgisayar üzerinde çalışan

Detaylı

Kepware Veritabanı Ürünleri. Teknolojiye Genel Bir Bakış

Kepware Veritabanı Ürünleri. Teknolojiye Genel Bir Bakış Kepware Veritabanı Ürünleri Teknolojiye Genel Bir Bakış Gündem Veritabanı Client API teknolojisinin gözden geçirilmesi ODBC istemci sürücüsü- bir KEPServerEX Plug-In Haberleşme Sürücüsüdür. DataLogger-

Detaylı

SPSS (Statistical Package for Social Sciences)

SPSS (Statistical Package for Social Sciences) SPSS (Statistical Package for Social Sciences) SPSS Data Editor: Microsoft Excel formatına benzer satır ve sütunlardan oluşan çalışma sayfası (*sav) Data Editör iki arayüzden oluşur. 1. Data View 2. Variable

Detaylı

Doğrusal Olmayan Sistemlere Doğru. Uzay Çetin. Python ve R ile Bilimsel Hesaplama Kursu Mustafa Gökçe Baydoğan, Uzay Çetin, Berk Orbay

Doğrusal Olmayan Sistemlere Doğru. Uzay Çetin. Python ve R ile Bilimsel Hesaplama Kursu Mustafa Gökçe Baydoğan, Uzay Çetin, Berk Orbay Doğrusal Olmayan Sistemlere Doğru 1 / 27 Doğrusal Olmayan Sistemlere Doğru Uzay Çetin Boğaziçi - Işık Üniversitesi Python ve R ile Bilimsel Hesaplama Kursu Mustafa Gökçe Baydoğan, Uzay Çetin, Berk Orbay

Detaylı

Bilgisayar Programlama MATLAB

Bilgisayar Programlama MATLAB What is a computer??? Bilgisayar Programlama MATLAB Prof. Dr. İrfan KAYMAZ What Konular is a computer??? MATLAB ortamının tanıtımı Matlab sistemi (ara yüzey tanıtımı) a) Geliştirme ortamı b) Komut penceresi

Detaylı

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay.

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Öğr. Gör. Ayhan KOÇ Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay., 2007 Algoritma ve Programlamaya Giriş, Ebubekir YAŞAR, Murathan Yay., 2011

Detaylı

JSON Korsanlığı. Mesut Timur, Şubat 2010, WGT E-Dergi 4. Sayı

JSON Korsanlığı. Mesut Timur, Şubat 2010, WGT E-Dergi 4. Sayı JSON Korsanlığı Mesut Timur, Şubat 2010, WGT E-Dergi 4. Sayı İnternetin gün geçtikçe hayatımızdaki önemi arttı ve web siteleri milyonlarca insan tarafından girilen yerler haline geldi. Artık çevremizden

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi Teknolojileri Kullanımı Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş 5. PROGRAMLA DİLLERİ 8.1 Giriş 8.2 Yazılım Geliştirme Süreci 8.3 Yazılım Geliştirme Sürecinde Programlama Dilinin Önemi 8.4 Programlama Dillerinin Tarihçesi 8.5 Programlama Dillerinin Sınıflandırılması

Detaylı

VERİ TABANI UYGULAMALARI

VERİ TABANI UYGULAMALARI VERİ TABANI UYGULAMALARI VERİ TABANI NEDİR? Bir konuyla ilgili çok sayıda verinin tutulmasına, depolanmasına ve belli bir mantık içerisinde gruplara ayrılmasına veri tabanı denir. Veri tabanı programları;

Detaylı

Compiere Açık kodlu ERP + CRM yazılımı. Hüseyin Ergün Önsel Armağan Serkan Demir

Compiere Açık kodlu ERP + CRM yazılımı. Hüseyin Ergün Önsel Armağan Serkan Demir Compiere Açık kodlu ERP + CRM yazılımı Hüseyin Ergün Önsel Armağan Serkan Demir ERP Nedir? ERP = Kurumsal Kaynak Planlama Organizasyonların farklı fonksiyonlarının ve departmanlarının kullandığı enformasyonu

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri Veri modelleri, veriler arasında ilişkisel ve sırasal düzeni gösteren kavramsal tanımlardır. Her program en azından bir veri modeline dayanır. Uygun

Detaylı

CBS Arc/Info Kavramları

CBS Arc/Info Kavramları Arc/Info Kavramları Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi (ESRI) Environmental Systems Research Institute Dünyadaki 50 büyük yazılım şirketinden birisidir Pazarın 1/3

Detaylı

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SEYDİŞEHİR MESLEK YÜKSEKOKULU BİLGİSAYAR TEKNOLOJİLERİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR PROGRAMCILIĞI PROGRAMI DERS DAĞILIM ÇİZELGESİ (2010)

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SEYDİŞEHİR MESLEK YÜKSEKOKULU BİLGİSAYAR TEKNOLOJİLERİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR PROGRAMCILIĞI PROGRAMI DERS DAĞILIM ÇİZELGESİ (2010) SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SEYDİŞEHİR MESLEK YÜKSEKOKULU BİLGİSAYAR TEKNOLOJİLERİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR PROGRAMCILIĞI PROGRAMI DERS DAĞILIM ÇİZELGESİ (2010) 1. SINIF GÜZ YARIYILI 6913130 Atatürk İlkeleri ve İnkılap

Detaylı

MATLAB Semineri. EM 314 Kontrol Sistemleri 1 GÜMMF Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü. 30 Nisan / 1 Mayıs 2007

MATLAB Semineri. EM 314 Kontrol Sistemleri 1 GÜMMF Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü. 30 Nisan / 1 Mayıs 2007 MATLAB Semineri EM 314 Kontrol Sistemleri 1 GÜMMF Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü 30 Nisan / 1 Mayıs 2007 İçerik MATLAB Ekranı Değişkenler Operatörler Akış Kontrolü.m Dosyaları Çizim Komutları Yardım Kontrol

Detaylı

Temel Linux Eğitimi 1., 2. ve 3. Bölümler

Temel Linux Eğitimi 1., 2. ve 3. Bölümler Süha TUNA Bilişim Enstitüsü UHeM Yaz Çalıştayı - 11.06.2012 İçerik 1. Linux, Kavramlar ve Dizin Yapısı 2. Temel Linux Komutları 3. Sunucuya Uzaktan Bağlanma 1. Linux, Kavramlar ve Dizin Yapısı Linux Linux,

Detaylı

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2012 için

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2012 için DataPage+ 2012 için Son Güncelleme: 29 Ağustos 2012 İçindekiler Tablosu Önkoşul Olan Bileşenleri Yükleme... 1 Genel Bakış... 1 Adım 1: Setup.exe'yi Çalıştırın ve Sihirbazı Başlatın... 1 Adım 2: Lisans

Detaylı

2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU II. DÖNEM BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ DERS NOTLARI

2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU II. DÖNEM BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ DERS NOTLARI 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU II. DÖNEM BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ DERS NOTLARI Bilgi BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ (BTY) Türkiye de orta eğitimde bilgisayar eğitimi,

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104)

VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) VERİ YAPILARI VE PROGRAMLAMA (BTP104) Yazar: Doç.Dr. İ. Hakkı CEDİMOĞLU S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir.

Detaylı

İnternet Programcılığı

İnternet Programcılığı 1 PHP le Ver tabanı İşlemler Yaptığımız web sitelerinin daha kullanışlı olması için veritabanı sistemleri ile bağlantı kurup ihtiyaca göre verileri okuyup yazmasını isteriz. 1.1 Veritabanı Nedir? Veritabanı

Detaylı

Excel de Düşeyara Vlookup) Fonksiyonunun Kullanımı

Excel de Düşeyara Vlookup) Fonksiyonunun Kullanımı FARUK ÇUBUKÇU EXCEL AKADEMİ Excel de Düşeyara Vlookup) Fonksiyonunun Kullanımı Excel de arama ve veri işleme konusunda en önemli fonksiyonlardan birisi olan DÜŞEYARA (İngilizce sürümde VLOOKUP) fonksiyonu

Detaylı

Temel Bilgi Teknolojileri - I Ayrıntılı Ders İçerikleri

Temel Bilgi Teknolojileri - I Ayrıntılı Ders İçerikleri Temel Bilgi Teknolojileri - I Ayrıntılı Ders İçerikleri Bilgi Teknolojileri (IT) Kavramları, Bilgisayar Kullanımı ve Dosyaların Yönetimi, Bilgi ve İletişim HAFTA 1 1. Genel Kavramlar(Bilgisayarın tanımı,bilgi

Detaylı

1 PROGRAMLAMAYA GİRİŞ

1 PROGRAMLAMAYA GİRİŞ İÇİNDEKİLER IX İÇİNDEKİLER 1 PROGRAMLAMAYA GİRİŞ 1 Problem Çözme 1 Algoritma 1 Algoritmada Olması Gereken Özellikler 2 Programlama Dilleri 6 Programlama Dillerinin Tarihçesi 6 Fortran (Formula Translator)

Detaylı

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi

Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi Dağıtık Ortak Hafızalı Çoklu Mikroişlemcilere Sahip Optik Tabanlı Mimari Üzerinde Dizin Protokollerinin Başarım Çözümlemesi İpek ABASIKELEŞ, M.Fatih AKAY Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Çukurova Üniversitesi

Detaylı

=~ Metodu 92 Karakter Sınıfları 94 sub ve gsub metotları 101 Hızlı Tekrar 102 Kontrol Noktası 103 Düello 106 Sonraki Bölümde 109

=~ Metodu 92 Karakter Sınıfları 94 sub ve gsub metotları 101 Hızlı Tekrar 102 Kontrol Noktası 103 Düello 106 Sonraki Bölümde 109 vii 1 Neden Ruby? 2 Ruby Kurulumu 5 Windows ta Ruby Kurulumu 5 Linux ve Mac OS ta Ruby Kurulumu 6 Doğru Geliştirme Ortamının Seçimi 6 Diğer Ruby Uyarlamaları 9 Örnek Kodlar Hakkında 10 İnternet Adresi

Detaylı

MatLab. Mustafa Coşar mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar

MatLab. Mustafa Coşar mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar MatLab Mustafa Coşar mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar Sunum Planı MatLab Hakkında Ekran Yapısı Programlama Yapısı Matlab da Programlamaya Giriş Sorular MatLab Hakkında MatLab;

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi ve İletişim Teknolojisi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (x) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

D.Saati AKTS Zorunlu Ders (Z) 23 28 Meslek Dersi (M) 60 62 Seçmeli Ders (S) 13 30 TOPLAM 96 120

D.Saati AKTS Zorunlu Ders (Z) 23 28 Meslek Dersi (M) 60 62 Seçmeli Ders (S) 13 30 TOPLAM 96 120 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SEYDİŞEHİR MESLEK YÜKSEKOKULU BİLGİSAYAR TEKNOLOJİLERİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR PROGRAMCILIĞI PROGRAMI NORMAL ÖĞRETİM DERS DAĞILIM ÇİZELGESİ 1. SINIF GÜZ YARIYILI ( I. YARIYIL) 1 6913130 Atatürk

Detaylı

İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ ÇALIŞMA SORULARI

İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ ÇALIŞMA SORULARI İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ ÇALIŞMA SORULARI 1) Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde PHP kod yazımı doğru olarak verilmiştir? A) B) C).. D) 2) PHP ile hazırlanmış

Detaylı

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri İşletim Sistemi 2 İşletim sistemi (Operating System-OS), bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan ve uygulama programlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem

Detaylı

Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları

Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları Güven Fidan AGMLAB Bilişim Teknolojileri 18/10/11 GRID ÇALIŞTAYI 2007 1 MapReduce Nedir? Büyük data kümelerini işlemek ve oluşturmak

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 JavaScript JavaScript Nedir? Nestcape firması tarafından C dilinden esinlenerek yazılmış, Netscape Navigator 2.0 ile birlikte

Detaylı

TARSUS HALK EĞİTİMİ MERKEZİ VE ASO MÜDÜRLÜĞÜ

TARSUS HALK EĞİTİMİ MERKEZİ VE ASO MÜDÜRLÜĞÜ TARSUS HALK EĞİTİMİ MERKEZİ ASO MÜDÜRLÜĞÜ KULLANIMI ( İŞLETMENLİĞİ OPERATÖR) KURS PLANI BŞL : 08.03.2011 - BTŞ : 02.05.2011 Hafta içi her gün: 14.30-17 :40 ( 4 saat ) TARİH GÜN SAAT MODÜL Açılış konuşması,

Detaylı

SPSS (Statistical Package for Social Sciences)

SPSS (Statistical Package for Social Sciences) SPSS (Statistical Package for Social Sciences) SPSS Data Editor: Microsoft Excel formatına benzer satır ve sütunlardan oluşan çalışma sayfası (*sav) SPSS Data Editör iki arayüzden oluşur. 1. Data View

Detaylı

OMNET++ 4.2.2. Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları. GYTE - Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

OMNET++ 4.2.2. Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları. GYTE - Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Mühendisliği Bölümü OMNET++ 4.2.2 Ağ Benzetim Yazılımı (Network Simulation Framework) BİL 372 Bilgisayar Ağları OMNET++ OMNET++ (Objective Modular Network Testbed in C++), nesneye yönelik (objectoriented)

Detaylı

Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I

Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I ENM 5210 İSTATİSTİK VE YAZILIMLA UYGULAMALARI Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I İstatistik Nedir? İstatistik kelimesi ilk olarak Almanyada devlet anlamına gelen status kelimesine dayanılarak kullanılmaya

Detaylı

10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI

10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI 10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI Sayısal Sistemler Sayısal sistem, sayıları temsil eden simgeler için bir yazma sistemi yani matematiksel bir gösterim sistemidir.

Detaylı

KULLANIM KILAVUZU. VSP Teknoloji ile sıfır hatada Dünya standartlarında web kalite politikasına uygun web sitesi oluşturabileceksiniz

KULLANIM KILAVUZU. VSP Teknoloji ile sıfır hatada Dünya standartlarında web kalite politikasına uygun web sitesi oluşturabileceksiniz KULLANIM KILAVUZU VSP Teknoloji ile sıfır hatada Dünya standartlarında web kalite politikasına uygun web sitesi oluşturabileceksiniz Kullanıcı dostu kontrol panelli dünya standartlarında web tasarım uygulaması.

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 9 Ağaç Veri Modeli ve Uygulaması. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 9 Ağaç Veri Modeli ve Uygulaması. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 9 Ağaç Veri Modeli ve Uygulaması Ağaç, verilerin birbirine sanki bir ağaç yapısı oluşturuyormuş gibi sanal olarak bağlanmasıyla elde edilen hiyararşik yapıya sahip

Detaylı

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar Bilgi Teknolojileri ve Uygulamalarına Giriş Dersin Konusu ve Amaçları: Bu dersin amacı daha önce bilgisayar ve bilgi teknolojileri alanında herhangi bir bilgi ve/veya deneyime sahip olmayan öğrenciye bilgi

Detaylı

TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ

TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ Bilgiyi işlemekte kullanılan araçlar ikiye ayrılır. 1- Maddi cihazlar 2-Kavramsal araçlar. Kullanıcıve bilgisayarın karşılıklıetkileşimini sağlayan birimlerin genel adıgiriş-çıkışbirimleridir.

Detaylı

AKINSOFT WOLVOX Beyanname

AKINSOFT WOLVOX Beyanname AKINSOFT Yardım Dosyası Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 17.01.2011 Sayfa-1 1- ÇALIŞMA ŞEKLİ HAKKINDA KISA BİLGİ programı, ticari işletmelerin periyodik sürelerde resmi olarak vergi dairelerine vermesi

Detaylı

İNTERNET PROGRAMCILIĞI - II

İNTERNET PROGRAMCILIĞI - II 0 İÇİNDEKİLER Bölüm 1 PHP İle Web Programlamaya Giriş 1 Bölüm 2 PHP Kodlama Standartları 5 Bölüm 3 PHP Değişken Kullanımı 17 Bölüm 4 IF Yapısı 32 Bölüm 5 Döngüler ve Diziler 64 1 BÖLÜM 1 PHP İLE WEB PROGRAMLAMAYA

Detaylı

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ İÇERİK 2 2 Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri Unix Linux Windows Mac OS Android Yazılım Yazılım(Software),

Detaylı

PYTHON PROGRAMLAMA DİLİ

PYTHON PROGRAMLAMA DİLİ PYTHON PROGRAMLAMA DİLİ Ege Bilmuh GNU/Linux ve Özgür Yazılım Çalışma Grubu http://tinyurl.com/ozgurbilmuh Enes Ateş enes@enesates.com 03.05.2012 Önceki Hafta Python Nedir, Kimler Kullanır? Python'ı Çalıştırmak

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar I Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (x)

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İçerik Dosya Organizasyonu (File Organization) Veritabanı Sistemleri (Database Systems) BM307 Dosya Organizasyonu (File Organization) İçerik Dosya

Detaylı

Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir.

Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Program Nedir? Program, bir problemin çözümü için herhangi bir programlama dilinin kuralları ile oluşturulmuş komut kümesidir. C de yazılan bir programın çalışması için çoğunlukla aşağıdaki

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ

İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ Dersin Modülleri İnternet Programcılığı 1 İnternet Programcılığı 2 İnternet Programcılığı 3 İnternet Programcılığı 4 İnternet Programcılığı 5 Kazandırılan Yeterlikler Programlama

Detaylı

Linux altında komut satırında...

Linux altında komut satırında... -Kabuk (Shell) Unix ve benzeri işletim sistemlerinde kullanıcının komut yazmasını sağlayan, bu komutları yorumlayarak gerekli işlemleri yapan programlara kabuk (shell) adı verilir. Linux da bir kullanıcı

Detaylı

Doktor Web Tasarım ile sıfır hatada Dünya standartlarında web kalite politikasına uygun web sitesi oluşturabileceksiniz

Doktor Web Tasarım ile sıfır hatada Dünya standartlarında web kalite politikasına uygun web sitesi oluşturabileceksiniz KULLANIM KILAVUZU Doktor Web Tasarım ile sıfır hatada Dünya standartlarında web kalite politikasına uygun web sitesi oluşturabileceksiniz Her doktorun ihtiyacı olan doktor web sitesi, hasta ve doktor arasındaki

Detaylı

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Internet ve Bilgi Teknolojileri (BİL 309) Dersi

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Internet ve Bilgi Teknolojileri (BİL 309) Dersi Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Internet ve Bilgi Teknolojileri (BİL 309) Dersi GENEL DERS BİLGİLERİ Öğretim Elemanı Ofis : MUH 312 : Öğr. Gör. Dr. T.Tugay BİLGİN Ofis Saatleri : Pazartesi:

Detaylı

JasperReports Server ve Ireport raporlama Sistemi Kurulumu / Kullanımı 1. Bölüm 2. Bölüm 1- JasperReports Server ve Ireport Nedir?

JasperReports Server ve Ireport raporlama Sistemi Kurulumu / Kullanımı 1. Bölüm 2. Bölüm 1- JasperReports Server ve Ireport Nedir? JasperReports Server ve Ireport raporlama Sistemi Kurulumu / Kullanımı 1. Bölüm 1.1- JasperReports Server ve Ireport Nedir? 1.2- JasperReports Server ve Ireport Kurulumu 1.3- JasperReports Server Genel

Detaylı

Bilgisayarım My Computer

Bilgisayarım My Computer My Computer Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 Bahar Yarıyılı 12-13 Mar. 2012 Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Bilgisayarım (my computer) simgesine sağ tıklar ve özellikler (properties) seçeneğini seçeriz.

Detaylı

Semantik Ağ ve Üst Veri Sistemleri İçin Yeni Nesil Veri Tabanı Yönetim Modeli: NoSQL. R. Orçun Madran Atılım Üniversitesi. www.madran.

Semantik Ağ ve Üst Veri Sistemleri İçin Yeni Nesil Veri Tabanı Yönetim Modeli: NoSQL. R. Orçun Madran Atılım Üniversitesi. www.madran. Semantik Ağ ve Üst Veri Sistemleri İçin Yeni Nesil Veri Tabanı Yönetim Modeli: NoSQL R. Orçun Madran Atılım Üniversitesi www.madran.net İçerik NoSQL Ne Değildir? Neden NoSQL? Ne Zaman NoSQL? NoSQL'in Tarihçesi.

Detaylı

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Bilgisayar Programlama Ders 1 Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Bilgisayar Programlamaya C ile Programlamaya Yazılım: Bilgisayarın işlemler yapması ve karar vermesi

Detaylı

Adım Adım SPSS. 1- Data Girişi ve Düzenlemesi 2- Hızlı Menü. Y. Doç. Dr. İbrahim Turan Nisan 2011

Adım Adım SPSS. 1- Data Girişi ve Düzenlemesi 2- Hızlı Menü. Y. Doç. Dr. İbrahim Turan Nisan 2011 Adım Adım SPSS 1- Data Girişi ve Düzenlemesi 2- Hızlı Menü Y. Doç. Dr. İbrahim Turan Nisan 2011 File (Dosya) Menüsü Excel dosyalarını SPSS e aktarma Variable View (Değişken Görünümü 1- Name (İsim - Kod)

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS İNTERNET TEKNOLOJİLERİ BG-412 4/1 2+2+0 2+2 6 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN 2012-2013 Güz Dönemi Fırat Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Dersin amacı *Bilgisayarlara giriş, algoritma geliştirme, akış diyagramları *Programlamaya giriş, Java diliyle

Detaylı

Ders 4: Diziler (Arrays( Arrays) barisgokce.com

Ders 4: Diziler (Arrays( Arrays) barisgokce.com Ders 4: Diziler (Arrays( Arrays) Hazırlayan : Öğr. Grv.. Barış GÖKÇE Đletişim im : www.barisgokce barisgokce.com Diziler Aynı tipteki bir veri gurubunun bir değişken içinde saklanmasıdır. Veriler Hafızada

Detaylı

Müşteri sürüm notları

Müşteri sürüm notları Bu belge, sürüm hakkında önemli bilgiler içermektedir. Yükleme işlemine devam etmeden önce tüm kullanıcılara bu bilgileri sağladığınızdan emin olun. Not: Bu belgede "Color Profiler Suite" terimi Fiery

Detaylı

PHP ile İnternet Programlama

PHP ile İnternet Programlama PHP ile İnternet Programlama Doç.Dr. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü 1. BÖLÜM: Bilgisayarımızı PHP ye Hazırlamak PHP Yorumlayıcısı ve Sunucu Yazılımı

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1

Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1 Yrd. Doç. Dr. Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 1 Gökçe BECİT İŞÇİTÜRK 2 Kullanıcıların site içeriğini belirlemede rol oynadığı, Dinamik, Teknik bilgi gerektirmeyen, Çok yönlü etkileşim sağlayan,

Detaylı

Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı. www.cengizcetin.net

Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı. www.cengizcetin.net Ünite-3 Bilgisayar Yazılımı Yazılım Kavramı Bilgisayarın belirli bir işi gerçekleştirebilmesi için kullanıcı tarafından her adımda ne yapacağı tarif edilmiş olmalıdır. Yani kullanıcı bilgisayara uygun

Detaylı

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İşletim Sistemleri ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Bilgisayar II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (x) Dersin Türü Zorunlu (x) Seçmeli

Detaylı

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2013 için

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2013 için DataPage+ 2013 için En Son Güncellenme Tarihi: 25 Temmuz 2013 İçindekiler Tablosu Önkoşul Olan Bileşenleri Yükleme... 1 Genel Bakış... 1 Adım 1: Setup.exe'yi Çalıştırın ve Sihirbazı Başlatın... 1 Adım

Detaylı

Graflar bilgi parçaları arasındaki ilişkileri gösterirler.

Graflar bilgi parçaları arasındaki ilişkileri gösterirler. Graflar (Graphs) Graf gösterimi Uygulama alanları Graf terminolojisi Depth first dolaşma Breadth first dolaşma Topolojik sıralama Yrd.Doç.Dr. M. Ali Akcayol Graflar Graflar bilgi parçaları arasındaki ilişkileri

Detaylı

Checkpoint SmartCenter da hızlı obje yaratmak

Checkpoint SmartCenter da hızlı obje yaratmak [Alt başlık girilecek] Checkpoint SmartCenter da hızlı obje yaratmak Ofiller ve dbedit kullanılarak çok sayıda objenin hızlıca girilmesi Amaç Checkpoint VPN-1 ürünü, SmartDashboard adı verilen yönetim

Detaylı

Değerlendirme Soruları 140. Şerit Kullanımı 124 Şerit Sekmeleri 124 Şeridi Gizleme 125 Eklentiler 125

Değerlendirme Soruları 140. Şerit Kullanımı 124 Şerit Sekmeleri 124 Şeridi Gizleme 125 Eklentiler 125 ! 1 Excel Nedir? 2 Excel in Gelişimi 2 Yeni Özellikler 11 Görünüm 11 Bulut Desteği 11 Şablonlar 14 Anlık Veri Çözümleme 16 Hızlı Veri Doldurma 17 Grafik Önerileri (Recomended Charts) 17 Dilimleyiciler

Detaylı

Bölüm 10: PHP ile Veritabanı Uygulamaları

Bölüm 10: PHP ile Veritabanı Uygulamaları Bölüm 10: PHP ile Veritabanı Uygulamaları -231- Öğr.Gör. Serkan DİŞLİTAŞ 10.1. PHP PHP, platformdan bağımsız sunucu taraflı çalışan betik bir web programlama dilidir. PHP programlama dili ile MySQL, MSSQL,

Detaylı