1987 SANAYİ KONGRESİ VE SERGİSİ 9-15 KASIM 1987 ANKARA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1987 SANAYİ KONGRESİ VE SERGİSİ 9-15 KASIM 1987 ANKARA"

Transkript

1 97 SANAYİ KONGRESİ VE SERGİSİ 9-5 KASIM 97 ANKARA tmmob makina mühendisleri odası

2 BÜYÜK MOTORLU ARAÇ ÜRETİMİ Tunç Koman ÖZGEÇMİŞ 944 doğumlu olan Tunç Koman F. Almanya'da Darmstadt Technische Hochschule'den Makina Yüksek Mühendisi olarak mezun oldu. MKEK fabrikalarında ve özel sektörde değişik kademelerde 977'den itibaren de TüMOSAN'da Genel Müdür Yardımcısı olarak görev yaptı. 93'ten beri MAN MOTOR A.Ş. Genel Müdürüdür. ÖZET Bildiride büyük motorlu araçların tanım ve sınıflandırılmasına yer verilmekte. Türkiye'de bu alanda mevcut durum ve gelişme potansiyeli incelenmekte, talep kaynakları ile üretici arasındaki kopukluğun üretimi sınırladığı ve bu kopukluğun giderilmesi gerektiği savunulmaktadır. Ayrıca örnek olarak F. Almanya'da bir tankı,n nasıl geliştirilip üretildiği anlatılmaktadır. GİRİŞ "Büyük motorlu araç" deyiminden 0 BG (Beygir gücü)'nün üstünde benzinli (otto) veya dizel motorlarla teçhiz edilmiş, kara, deniz ve demiryolu taşıtlarını, iş makinalarını, askeri araçları anlamaktayız. Büyük motorlu araçlar toplu taşımacılık, yük taşımacılığı, inşaat, madencilik, tarım, orman, balıkçılık gibi sektörlerde görev alırlar ve savunma ihtiyaçları için gereklidirler. Bu kullanım yerleri ile de ülkelerin inşamda, temel ekonomik faaliyetlerin yürütülmesinde, güvenliklerinin sağlanmasında mutlak ihtiyaç duyulan araçlardır. Büyük motorlu araçlar, standart kapsamlı ağır kamyon, çekici, otobüs gibi otomotiv sanayi mamulleri dışarda bırakılırsa, genellikle; 565

3 tek bir adet veya küçük ve orta seriler halinde üretilen, kullanım yer ve amaçlarına göze özel dizayn ve/veya donanım gerektiren, çoğunlukla sipariş üzerine üretilen, üretimlerinde motor, aktarma organları, kumanda mekanizmaları ve pek çok aksamı diğer üreticilerden sağlanan, ancak aracın bütününün dizaynı ileri mühendislik ve geniş tecrübe gerektiren ürünlerdir. Bu özellikleri nedeniyle de: yüksek fiyatlıdırlar, gelişmiş sanayi ülkelerinde üretilirler, çoğunlukla tek bir ülke pazarı yeterli olmadığı için dış satıma yönelik planlanır, üretilir ve pazarlanırlar. satış sonrası yedek parça ve bakım-onarım hizmeti talepleri de üreticilerine yüksek girdiler sağlar. Gelişmesini tamamlamış, yüksek teknoloji seviyelerine ulaşmış ülkelerden özellikle geniş iç pazara sahip olanları büyük motorlu araç ihtiyaçlarını kendi üretimlerinden sağlamakta ve dışsatım yoluyla da önemli kârlar elde etmektedirler. İç pazarı fazla geniş olmayan birçok gelişmiş ülke bu araçları dışalım yoluyla temin eder veya lisans, know-how alımı ile üretimini yaparlar. Türkiye gibi gelişmekte olan, makina sanayii, otomotiv sanayii ve diğer sanayi dallarında belli seviyeye gelmiş, standart mamul üretimini gerçekleştirebilen, ülke ve nüfus büyüklüğü ile geniş bir iç pazara sahip bir ülkede büyük motorlu araç üretimine girişilmesi her şeyden önce bir temel tercih konusudur. Bu tercih yapılırken gözönünde bulundurulacak ekonomik ve teknik hususlar şunlardır:. Talep Büyük motorlu araç taleplerinde şu unsurlar önem kazanmaktadır: talep edilen araç tip ve özellikleri çok çeşitlidir, bir tipe talep genellikle bu aracın seri üretimine imkân vermeyen düzeydedir, bir kısım araca talep birden çok yerden gelirken (standart kapsamlı araçlar), diğerlerinin tek bir talep edeni vardır (özel araçlar veya özel donanımlı araçlar). Standart kapsamlı ve birden çok talep edeni olan araçlar (ağır kamyon, çekici, balıkçı tekneleri, standart iş makinaları gibi) yeterli talep büyüklüğüne ulaşıldığında her yerde olduğu gibi ülkemizde de mevcut tesislerde veya yeni yatırımlarla üretilebilmektedir. özel kapsamlı ve tek bir talep edeni olan araçların (özel kamyonlar, demiryolu araçları, askeri araçlar gibi) üretimi ise ancak talep sahibi ile üreticinin talebin şekillendirilmesinden itibaren birlikte çalışmaları, uzun vadeli iş- 566

4 birliği ve karşılıklı taahhütlerle gerçekleştirilebilir. İleri sanayi ülkelerinde talep sahibi ile üretici/üreticiler arasında bu işbirliği sağlanabilirken, talep sahibi hemen her zaman Devlet kuruluşları olarak karşımıza çıkan ülkemizde asgari seviyede dahi gerçekleştirilememektedir. Üretici firma/firmalar önseçimini, talebin şekillendirilmesi, ürünün projelendirilmesi, üretim gereçlerinin temininde müşterek çalışma, üretici kuruluşların maddi yönden desteklenmesi gibi konulara büyük bir güvensizlikle bakılmakta, bu şekillerde işbirliği kanun, kararname ve yönetmeliklerle de engellenmektedir. Sonuç olarak talep sahibi ihtiyacını karşılamak üzere uluslararası ihaleye çıkmakta, nadiren de kendisi üretici rolüne soyunmaktadır (Devlet Demir Yolları gibi). Her iki durumda da mevcut sanayi potansiyelinin kullanılamadığı, hattâ sorgulanamadığı dahi açıktır. 2. Sanayi politikaları, teşvikler ithalât-ihracat rejimi "Sanayileşmek".gelişmekte olan ülkelerin temel tercihlerinin başında yer almaktadır. Mümkün olan en kısa sürede, en az kaynak kullanımı ile, en verimli sanayileşmeyi sağlayabilmek için sanayi politikalarının ilgili tüm kesimlerin katılımı ile, en hatasız şekilde tesbiti, uygulama planlarının çıkarılması, teşvik tedbirleri, ithalât-ihracat rejimi gibi araçların tümünün son hedeflere varmak üzere kullanılması gerekir. Geniş çapta ait yapı yatırımlar! sürdürülen ülkemizde yıllık iş makinaları talebi adet olarak tahmin edilmektedir. 95 yılında 4.22 ve 4.23 Gümrük İstatistik Tarife Pozisyonlarından ithal edilen iş makinaları yaklaşık adet ve 374 milyon Amerikan Doları değerlerine ulaşmıştır. Sadece iş makinaları ithalâtında ulaşılan bu değerler ülkemizde de bu araçların üretilebilmesi için politikaların geliştirilmesi ve kaynak ayrılmasını haklı kılabilecek boyutlardadır. Diğer taraftan mevcut İthalât Rejimi'ne göre iş makinaları ithalatına uygulanan gümrük vergisi oranı %5 (tavizli %4)'dir ve CIF-bedel üzerinden. %30 fon ödenmektedir. Buna karşılık aynı makinayı yerli üretecek bir firma motorunu ithal edecek olsa %35 gümrük vergisi (tavizli %3,5) ödemekte, yerli motor üreticisinin ithâl etmek zorunda olduğu aksama ise ortalama %20 gümrük uygulanmaktadır. Bu rakamlarla yerli üreticinin pek fazla teşvik edilmediği görülmekte, özellikle fon ödemelerinde CIF-bedel düşük gösterilmek suretiyle ithalât ucuzlatılarak rekabetin imkansız kılındığı bilinmektedir. İş makinalarına ihtiyaç kesin ve acil olduğuna ve mevcut yerli üreticilerin her tip iş makinasını üretmeleri beklenemeyeceğine göre komple makina ithalâtı zorlaşttrılmaksızın, yerli üreticileri yeni yatırımlara ve yabancı büyük üreticilerle işbirliğine yönlendirecek teşvik ve politikalara, yerli üretilen makinaların da işlerliği olan özel önlemlerle korunmasına gerek vardır. 3. Finansman İş makinaları, demiryolu araçları veya askeri araçların temininde özellikle kısa sürelerde yüksek adetlerin teslimatı söz konusu olduğunda dış satıcı 567

5 kuruluşlar kendi imkanları, çoğunlukla da devletlerinden aldıkları destekli alıcının finansman sorununa çözüm getirmektedirler. Sadece bu husus dahi bı tip araçların ithalât yoluyla, hatta belli bir ülke veya üreticiden temininde er büyük etken olmaktadır. Yerli üretimin teşviki için içerde benzer kredi mekanizmalarının yaratılması yanında özellikle devlet kesiminde ihtiyaçların uzun vadeli planlanarak zamana yayılması, bir taraftan üretim kapasitelerinin zorlanmamasını, diğer taraftan finansman ihtiyacının asgari seviyelerde tutulmasını sağlayacaktır. 4. Teknolojik düzey, mühendislik hizmetleri üretimi Büyük motorlu araç üretimi esas olarak aracın dizaynı için gerekli mühendislik hizmetlerini, başkaları tarafından üretilen motor, aktarma organları ile elektrik-elektronik, hidrolik, pnömatik aksamın alınarak bir gövde içinde birleştirilmesini kapsar. Bu tarife göre de büyük motorlu araç üretiminin gerçekleştirilebilmesi için mühendislik hizmetlerinin, motor ve aktarma organları sanayilerinin, makina ve elektrik- elektronik sanayilerinin belli gelişmişlik düzeyine ulaşmış olmaları gerekir. Ülkemizde teknik eğitim ve tecrübe düzeyi, talep oluştuğunda gerekli kadrolar kurularak istenen mühendislik hizmetlerine cevap verebilecek seviyededir. Kurulu motor ve aktarma organları sanayileri, makina sanayii gerek teknolojik, gerek üretim kapasiteleri açısından büyük motorlu araç üretimini gerçekleştirebilecek yapıdadır. Sağlam ve tutarlı bir başlangıç yapıldığında, uluslararası işbirliği de sağlanarak mevcut potansiyele işlerlik kazandırılacağı, ülkemizin yeni ve modern üretim tesislerine kavuşturulabileceği, araştırma, geliştirme potansiyelinin artırılabileceği beklenmelidir. S Teknoloji transferi, lisans, know-how Büyük motorlu araç üretimi için bir tek ülke pazarının yeterli olmaması, geniş bölgelere veya tüm dünya ülkelerine satmak üzere üretim yapan dev kuruluşların oluşmasına yol açmıştır. Geliştirme ve üretim maliyetlerinin karşılanması ancak bu şekilde mümkün olabilmektedir. Geçmişte bu kuruluşlar komple araç satışı ile amaçlarına ulaşmakta idiler. Bugün ise özellikle gelişmekte olan ülkeler bir taraftan kıt kaynaklarını daha verimli kullanma zorunluğu, diğer taraftan kurmuş oldukları temel sanayilere (demir-çelik, makina sanayi, otomotiv sanayii gibi) pazar yaratacak iş kollarınmda kurulmasına ihtiyaç duydukları için komple mamul ithalâtı yerine montaj tesisleri kurmaya ve basitinden başlamak üzere giderek mamulü meydana getiren aksamı yerlileştirmeye yönelmektedirler. Bu yolla da kaynak tasarrufu ve kurulu üretim kapasitelerinin daha iyi kullanılması yanında - mamulü daha iyi tanıyarak kullanımı ve bakım onarımında daha iyi 56

6 I. netice atmayı, - genellikle yüksek fiyatlı ve temini güç yedek parça sorununa çözüm getirmeyi, - kendi sanayilerinin teknik ve teknolojik seviyesini yükseltmeyi amaçlamaktadırlar. Büyük üretici kuruluşlar da kaybolacak ve daralacak komple araç satışları yerine komponent satma imkanını elde tutmak üzere bu ülkelerle işbirliği yapmayı tercih etmekte, lisans, know-how vererek sağladıkları ek gelirle de kayıplarını asgari düzeye indirebilmektedirler. Ülkemizde de büyük motorlu araçlar üretimi gibi yüksek teknoloji, geniş tecrübe, araştırma-geliştirme kapasitesi gerektiren bir konuda izlenecek yol, ülke şartlarına en uygun ve var olan teknik ve üretim kapasitelerini en iyi şekilde kullanacak ürünün seçilmesi, seçilen aracı üreten kuruluşun işbirliğinin sağlanması, uygun şartlarda lisans ve/veya know-how anlaşmaları yapılması olmalıdır. Yukarıda sayılan hususlar çerçevesinde Türkiye'de büyük motorlu araç üretimine girmiş ve geliştirilebilecek tesislere sahip kuruluşlar şunlardır: ) Devlet Kuruluşları - Tülomsaş - Gemi inşa Sanayi A.Ş. - Adapazarı Tank Palet Fabrikası - MKEK İnşaat ve Kazı Makinaları Fabrikası 2) özel Kuruluşlar - Çukurova İnşaat Mak. San. ve Tic. A.Ş. - Pl - Makina - NACE - MAN Kamyon ve Otobüs San. A.Ş./MAN MOTOR San. ve Tic. A.Ş. bunlara destek verecek aşağıdaki konularda üretim yapan resmi veya özel kesim de birçok yan sanayi kuruluşu da mevcuttur. ) Hammadde, yarı mamul üretenler (çelik, demir dışı metaller, döküm ve dövme parçalar) 2) Makina aksamı (dişli çarklar, miller, bağlantı elemanları, aktarma organları) 3) Lastik, plastik malzeme 4) Elektriki ve hidrolik aksam 5) Motor sanayii 6) Özel donanım (vinçler, teleskop merdiven, pompa, burgu, silâh donanımı, haberleşme donanımı) 569

7 SONUÇ Büyük Motorlu Araçlar ülkelerin temel ekonomik faaliyetlerinin yürütülmesinde ve ülke savunmasıyla görev alan mutlak gerekli araçlardır. Türkiyenin bu araçlara ihtiyacının büyük bölümü ithalât yoluyla karşılanmakta ve önemli boyutlarda döviz ödenmektedir. Ancak bir kısım standart veya özel kapsamlı karayolu araçlarını, deniz ve demiryolu taşıtlarını üreten kuruluşlar ile bunlara malzeme, yarı mamul ve makina aksamı temin eden üreticiler de mevcuttur. Çok çeşitli tiplerde ihtiyaç duyulan büyük motorlu araçların yurt içinde üretilmesi ülkemize yeni ve modern tesisler kazandırması yanında teknolojik gelişmeye, araştırma-geliştirme kapasitelerinin artırılmasına da katkıda bulunacak, bu araçların kullanımında, bakım onarımında daha yüksek verim elde edilmesini sağlayacaktır. Yüksek teknoloji ürünü olan bu araçların sıfırdan başlanarak üretilmesi mümkün, ancak uzun süre ve büyük kaynaklar gerektireceğinden doğru olmayacaktır. Bunun yerine belli bir standardizasyona gidilerek tip azaltılması, her tipte ülke şartlarına en uygun aracın seçilerek onun üreticisi ile işbirliğine gidilmesi, lisans veya know-how temini suretiyle üretimlerine başlanması yolu seçilmelidir. Son olarak ise büyük motorlu araç üretiminin geliştirilmesi görevli hükümetlerin oluşturacağı sanayi politikalarına ve büyük alıcı devlet kuruluşlarının (T.C. Karayolları, DSİ, YSE, Milli Savunma Bakanlığı gibi) yaklaşımlarına bağlı olacaktır. Ülkemizde ilk defa Savunma Sanayii Destekleme ve Geliştirme Fonu gibi bir büyük kaynak oluşturulması bu konuda atılan en önemli adımlardan birini teşkil etmektedir ve bu fonun kullanılmasında sağlanacak başarının ileriye yönelik adımlara ışık tutacağına kesin gözüyle bakılmalıdır. ÖRNEK MİLLİ SAVUNMA İHTİYACI BİR ARAÇ GELİŞTİRİLMESİ İkinci Dünya Harbi sonrası Federal Almanya'da bir tank geliştirilmesi konumuza örnek olarak seçilmiştir. Bir muharebe tankının çok özel bir araç olmasına karalık, amaç, kullanılan yöntemler ve işin boyutlarını göstermek açısından yararlı olacağı düşünülmüştür. Alman Silahlı Kuvvetlerini yeni bir tank geliştirme ve üretmeye yönelten nedenler şöyle sıralanmıştır: ) İkinci Dünya Harbi sonrası Amerika Birleşik Devletleri'nden alınan M 47 tanklarının eskimeleri, daha uzun süre kullanılabilmeleri için tamir ve bakım masraflarının ekonomik sınırları zorlaması 2) Amerikan tanklarının Almanya ihtiyaçlarına ve Alman Silahlı Kuvvetlerinin taleplerine tam karşılık vermemesi, örneğin 50 ton ağırlıkta olmalarına karşın Avrupa'da köprülerin giderek max. 30 ton taşıma kapasiteli olarak 5/U

8 inşa edilmesi 3) Alman savunma sanayiinin çağdaş teknik seviyesine gelebilmesi ve milletlerarası işbirliği ile yapılabilecek üretimlere azami ölçüde katılmak üzere bilgi, tecrübe, know-how birikimi yanında araştırma-geliştirme kapasitesinin arttırılması ve modern üretim tesislerine kavuşturulması Bir muharebe tankı geliştirilmesi ve üretimi için aşağıdaki ön tesbitlere gerek görülmüştür: ) Silahlı kuvvetler taleplerinin tesbiti (ülkenin coğrafik yapısı; kullanım yerlerine göre özel amaçlı tanklar veya aynı gövdeyi kullanan değişik donanıma sahip tank aileleri; taktik özellikler; her ülke ordusunun kendine has savaş tarzı) 2) Termin planı 3) Bütçe tesbiti Silahlı kuvvetlerin tanklarda aradıkları temel özellikler; ) Atış gücü: nişan emniyeti, tahrip gücü, ateş hızı, mühimmat taşıma kapasitesi 2) Hareketlilik: yüksek ivme, yüksek ortalama hız, dönme kabiliyeti, gecikmesiz ileri-geri manevra kaabiliyeti, yüksek süspansiyon, tırmanma-engel aşma ve derin sulardan geçme kaabiliyeti, uzun menzil 3) Koruma: zırh kaabiliyeti, nükleer tesirlere karşı koruma şeklinde belirlenmiştir. Yeni geliştirilecek bir tanktan beklenen hususlar ise, ) Kullanılma yerine göre taktik ihtiyaçlara cevap vermesi 2) Eğitim kolaylığı 3) Ünitelere ayrılabilmesi, tamir-bakım kolaylığı 4) İkmal kolaylığı 5) Üretimde ekonomiklik olarak tariflenmiştir. Diğer taraftan muharebe tankı gibi bir araç üç değişik usulde geliştirilebilir: ) Reçete usulü: Mevcut denenmiş parça, aksam ve komplelerin birleştirilmesi suretiyle yeni bir tipe geçilmesi şeklidir ki, süratli ve ucuz çözümlere götürmekle birlikte, başlangıçta öngörülen taleplerin karşılanması ancak kısıtlı olarak mümkündür. Teknik gelişmelerin ve yeniliklerin uygulanması mümkün değildir. 2) Konzept usulü: Tamamen önceden tespit edilen taleplerden yola çıkılarak geliştirme yapılmasıdır. Uzun sürelere ihtiyaç gösterir, değişik ünitelerin farklı geliştirme süreçleri nedeniyle koordinasyonu zor ve sonuç olarak pahalıdır. 3) Karma usul: Reçete ve konzept usullerinin birleştirilerek, taleplere 57

9 en iyi cevap veren, ileri tekniklerin uygulandığı ve uygulanabileceği, motorşanzıman gibi uzun sürede geliştirilebilen (motor için yaklaşık 7 yıl) ünitelerin seçiminde ise termin planlarına göre seri üretime geçilmiş veya geçilmek üzere olanların alınması şeklindeki geliştirmedir. Yukarıda sayılan hususlar çerçevesinde ele alınan ve sonradan LEOPARD adı verilen muharebe tankının geliştirilmesi, başlangıçtan seri üretim şartlarında üretilen ilk tankın tesilimine kadar 9 yıl sürmüştür Askeri taleplerin tesbitinin tamamlanması Teknik taleplerin tesbit ve ilanı, ikişer adet prototip araç yapılmak üzere iki ayrı mühendislik ve proje grubuna sipariş verilmesi. grup: Porsche K.G., Atlas Mak., Luther VVerke, Jungenthal 2. grup: Ruhrstahl, Rheinstahl-Hanomag u. Henschel Kule: Wegman, Rheinmetall Teknik talepler: Ağırlık 30 ton Tahrip gücü 30 BG/ton Motor hava soğutmalı, değişik yakıtları kullanabilen tipte Menzil 350 km Max. Genişlik 350 mm Zemin basıncı max. 0, kg/cm İlk dizayn çalışmaları Sipariş edilen ikişer adet prototip aracın teslimi, seçim neticesi Tnci Grup tarafından dizayn edilen araçtan denemeler için 26 adet daha üretilmesi Sonbahar 962 Prototip araçların askeri birliklerde denenmeye başlanması Adetlik O-Serisi üretimi Yaz 963 Satınalma kararının verilmesi Krauss Maffei A.G. Şirketinin Leopard tankının seri üretiminin yönetimi ve gerçekleştirilmesi ile görevlendirilmesi Seri üretim hazırlıkları Eylül 965 Seri üretim şartlarında üretilen ilk tankın teslimi 572

10 Leopard tankının seri üretiminin yönetimi ve gerçekleştirilmesi ile görevlendirilen Krauss Maffei A.G.'nin yüklendiği işler ise aşağıdaki hususları kapsamaktadır; T) İş sahibi (Alman Silahlı Kuvvetleri) ile yapılacak mukavelelerin hazırlanması, yan sanayi firmaları ile ilişkilerin organizasyonu, 2) Seri üretim hazırlıklarının, çalışmalar sırasında çıkabilecek yeni askeri veya teknik talepleri veya denemeler sonunda yapılması gerekecek değişiklikleri de kapsayacak şekilde yürütülmesi, 3) Tüm parça ve ünitelerin, yapı gruplarının seri üretime uygun şekilde dizaynı, kdnstruksiyonlarının yapılması, 4) ön ve kçsin teslimat şartnamelerinin hazırlanması, 5) Komple araç fiyatı ve yedek parça fiyatlarının hesaplanması, 6) Yan sanayi firmaları ile görüşmeler ve mukavele yapılması, 7) Seri üretim için montaj hattı ve test tesislerinin planlanması ve yapımı, ) Kendi üreteceği parçaların konstruksiyonu ve üretimi 9) Malzeme giriş kontrolü, stok-ambarlama tesislerinin planlanması ve yapımı 0) Silahlı kuvvetler eğitim personelinin eğitilmesi. Leopard tanklarının seri üretimi ise aşağıdaki safhalardan geçmektedir: ) Parça ve kısmi komple üretimi: Tank yaklaşık 000 müstakil parçadan oluşmuştur ve bu parçalar 2500 firma tarafından üretilmektedir. Son montajı gerçekleştiren Krauss Maffei A.G.'ye direkt teslimat yapan üretici sayısı ise 520'dir. 2) ön montaj 3) Araç son montaj 4) Araç donatımı 5) Araç teslimatı 6) Temizleme, son boya ve sevkiyat Bu şekilde geliştirilen ve seri üretimine geçilen Leopard tankları zamanının en gelişkin ürünü olmuş, Amerikan ve Sovyet tanklarına göre üstünlükler sergileyebilmiş ve en önemlisi Alman Silahlı Kuvvetlerinin isteklerine azami ölçüde cevap verebilmiştir yılları arasında yaklaşık 2500 adet üretilerek Alman ordusuna teslim edilmiş, ayrıca Belçika (334 adet), Hollanda (46 adet), Norveç (7 adet), İtalya (200 adet- ayrıca600 adet lisans altında İtalyada üretimi) Danimarka (20 adet), Avustralya (90 adet), Kanada (4 adet), Türkiye (77 adet), Yunanistan (06 adet), ordularına da teslimat yapılmıştır. 573

11 574

12 HAVACILIK SANAYİMİZLE İLGİLİ BAZI GÖRÜŞLER Prof. Dr. Cahit Çıray ÖZGEÇMİ Ş 93 doğumlu olan C. Çıray, 95b yılında İTÜ İnşaat Mühendisliği Fakültesi'ni bitirdi. Londra üniversitesi Imperial College'de doktora yaptı. ODTÜ'de Profesör oldu ve bugün yürütmekte olduğu Havacıhk Mühendisliği Bölüm Başkanlığı görevine getirildi. 97 Nisan ayından beri T.A.i. Yönetim Kurulu Başkanı'd ir. Bilimsel ça hş malan hidromekanik akışkanlar mekaniği ve sayısal metatlar üzerinedir. ÖZET Bildiride Türkiye'de havacı lık sanayiinin başlangıcı gelişmesindeki duraklama ele alındıktan sonra bugünkü girisimler incelenmekte ve dünya havacılık sanayiinin 2000Mi yıllardaki hedefleri ortaya konmakta, araştırma ve geliştirme sorunu üzerinde durulmaktadır.. HAVACILIK SANAYİMİZİN DÜNÜ BUGÜNÜ önce spor amaçlı bir faaliyet olarak ortaya çıkan havacılığın, kısa sürede ekonomik ve askeri avantajları anlaşılmış (SARP, 96) ve havacılık sanayii, devletlerin, milli seviyede yönlendirdikleri, finanse ettikleri ve sivil-askeriekonomik gayeleri için kullandıkları endüstri kompleksleri haline dönüşmüştür. Libya' \ Balkan ve Kurtuluş Savaşlan'nda çekilen sıkıntılar ve edinilen tecrübelerin ışığında genç Türk Cumhuriyeti, havacılık sanayiinin ülkede gelişmesi için birçok adım atmıştır. Sayın Şükrü Er'in Teşebbüs Hürriyeti'nden çıkartılan özet şudur: 925'de Türk Hava Kurumu- 925 yılında Milli Savunma Bakanlığı Kayseri'de "UÇAK FABRİKASI"; 926 yılında gene Milli Savunma Bakanlığı, Eskişehir'de "UÇAK TAMİR FABRİKASI"; 935'deNuri Demirağ, Beşiktaş'ta "UÇAK FABRİKASI"; 939-4'de Türk Hava Kurumu, Ankara/Eti- 575

13 mesgut'da "UÇAK FABRİKASI"; 945-4'de Türk Hava Kurumu, Ankara Gazi Orman Çiftliği'nde "UÇAK MOTOR FABRİKASI" kurmuştur. iş bu kadarla kalmamış, 94O'Iı yıllarda, İ.T.Ü. Makina Mühendisliği Fakültesi bünyesinde, Uçak Mühendisliği Bölümü faaliyete geçirilmiştir. Belki Bölüm açma fikrinden de önemli olarak, gene 4O'lı yıllarda, Ankara Hava Tüneli kurulmuştur. Bu rüzgâr tüneli, 3m X 2.4m'lik deney odası, 00m/saniyeyi bulan rüzgâr hızı ve donatıldığı zamanın en modern ölçme sistemleri ile (PERE- MECİ-TOLUN-BUĞDAYCI, 979), bugün dahi pek çok ülkenin sahip olmak isteyeceği bir aerodinamik araştırma-geliştirme (AR-GE) imkanıdır. Endüstrinin kurulması ile beraber havacılık sanayiinde AR-GE fikrinin de beraberinde getirilmesi ve bu yönde Ankara Hava Tüneli gibi, bir Üniversite bünyesinde Uçak Mühendisliği Bölümü gibi çok ciddi adımların atılıp yatırımların yapılması gerçekten ilginç gelişmelerdir. Buralarda lisans veya orijinal tasarım olmak üzere 50'nin üzerinde planör, pek çok uçak, motor imal edilmiş ve yalnız Etimesgut Uçak Fabrikası'nda üçyüzden fazla uçak tamir ve revizyonu yapılmıştır. Orijinal olarak tasarlanıp imal edilen uçaklardan THK 5 rumuzlu hasta taşıma uçağından bir adeti Danimarka'ya satılmış, sonradan isveç ve Danimarka bu uçak için tekrar sipariş vermek istemişlerdir (ER, s. 47). 950'lere yaklaşırken durum bu iken, 90'lere geldiğimizde havacılık sanayiine hizmet veren (Hava Kuvvetleri'nin bakım sistemleri dışında) hiç bir tesisin kalmadığı, Türk Hava Kurumu'nun da hava sanayii ile yukarda anlatılan düzeyde bir ilişkisinin kalmadığı gözlenmektedir. Ankara Hava Tüneli kullanılmamış ve kullanılmaz durumdadır. Kurulması için sarfedilen zamana göre çok daha kısa sürede havacılık sanayiinin yok olmasının (tesisler farklı gayeler için kullanılabilmiştir) nedenleri, doğru mu yahut yanlış mı yapıldı münakaşası burada yapılmıyacaktır. Bu türlü kararları, kararları etkileyen diğer bütün faktörleri ve kendi zaman diliminin şartlarını gözönünde tutarak münakaşa etmek gereklidir. Dolaysiyle bu yazıda durumun tespit edilmesi ile iktifa edilmektedir. Ancak, kurulmuş ve üretim durumunda olan bu sanayiinin ürünlerinin satılamaması veya alınmaması (her ne sebep ile olursa olsun), o sanayinin ortadan kalkması sonucunu doğurur. Dolaysiyle, sanayinin yaşıyabilmesi için ürününü satması gereklidir. Gerçekten, 974 Kıbrıs Harekatı nı takip eden ambargo, havacılık sanayini kurmak gereğini şiddetli bir şekilde hissettirmesini müteakip, 97 yılında, Dördüncü Beş Yıllık Plan Dönemi icra Planı'nın 3. maddesinde "Üniversitelerimizde uçak yapısı, uçak motoru imalatı ve avionik ile ilgili bölümlerin geliştirilmesine öncelik tanınacaktır" denip, bu işle ODTÜ ve İTÜ sorumlu kuruluş olarak belirtilince, ODTÜ olarak DPT'na sorulan ilk sual, "Havacılık Sanayii için Türkiye'de yeniden teşebbüse geçilip geçilmiyeceği ve eğer geçilecek ise, evvelki teşebbüslerin uğradığı akibete uğramaması için ne gibi tedbirlerin düşünüldüğü" yolunda idi. DPT'nda zamanın Sosyal Planlama Daire Başkam'nın bizzatihi ifade ettiği cevabı üç noktada toplamak mümkündür. 576

14 ". Havacılık sanayii kurulacaktır. 2. Kurulacak sanayide üretilecek uçak, Türk Silahlı Kuvvetleri ihtiyacına dönük olup, gene onun tarafından satın alınacaktır. 3. Havacılık sanayii, en hassas ve en ileri teknolojiyi kullandığından, diğer sanayi dalları üzerinde de benzer niteliklerin oluşmasına ön ayak olacaktır." Gerçekten bu güvenceleri aldıktan sonra ODTÜ Mühendislik Fakültesi'nde Havacılık Mühendisliği Bölümü kurulmuş ve 9 yılında eğitime başlayarak, bugüne kadar dört devre mezun vermiştir. Yükseköğretim Yasası'mn 92'de kabulü ile de İTÜ'de bugünkü adıyla Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi kurulmuş, eskiden Makina Mühendisliği Fakültesi bünyesinde bulunan Uçak Mühendisliği Bölümü yeni Fakülte'nin bünyesindeki üç bölümden biri olmuştur. DPT yetkilisinin dediği üzere, Türkiye, yeniden havacılık sanayini kurarken yapılacak uçağı da seçmiş ve bu uçak, Türk Hava Kuvvetleri'nin ihtiyacına hitap eden bir uçak olmuştur. Şüphesiz yeniden uyanış, 97'den sonra veya 974'den sonra başlamıştır. Yeniden uyanışta belki de en önemli adımı, 970'de Hava Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı'nın kuruluşu teşkil etmiştir. Bunu takiben 973'de Türk İçak Sanayi. A.Ş. (TUSAŞ)'ın kuruluşu takip etmiştir. TUSAŞ'ın %45 hissesine Vakıf sahiptir. 979'da, TUSAŞ bünyesinde, Muharip Uçak Yapım Projesi başlatılmış ve 93 yılında, ABD ile teati edilen Teklif ve Kabul Mektubu (LOA) yürürlüğe girmiştir. Seçilen uçak, General Dynamics tarafından üretilen "F 6 Savaşan Şahin" uçağının C ve D tipleridir. Müteakiben TUSAŞ Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. kısaca TAI (TUSAŞ Aerospace Industries İne.) 5 Mayıs 94'de, daha sonra da aynı uçağın motorunu imal edecek olan TUSAŞ Motor Sanayii, kısaca TEI (TUSAŞ Engine Industries Inc.) kurulmuştur. Maalesef, bu iki şirkete paralel olarak kurulması düşünülen, hatta kurulan, fakat işletilemiyen havacılık elektronik sanayii ile ilgili bir şirket daha vardır. Bunun da diğer iki şirket kadar faal ve başarılı olması temenni edilirdi. TAI, General Dynamics Şirketi'nin F 6 C/D uçağının kanat-orta ve arka gövde imalatı ile nihai teslime kadar olan bütün montaj, kontrol ile yer ve uçuş testlerini yüklenmiştir. TEI, paralel bir anlayış içinde, General Elektrik Şirketi'nin F0 GE 00 motorunu kısmen imal, fakat teslime kadar gerekli bütün montaj kontrol ve nihai testlerden sorumludur. Her iki şirket de imal ettikleri parçaları Türkiye için yapılan uçakların büyük bir kısmında kullanacakları gibi, ihraç etmek üzere ilave imalat da yapacaktır (Direct Off-Set). Bu satırların okunduğu şu anda, TEI yaptığı ilk motoru teslim etmiş, TAI tamamladığı ilk uçağı uçuşa vermiş durumda olacaktır. Her iki şirketin tesisleri dışında, F 6 uçağı gibi ileri teknoloji kullanan bir uçağı veya F 0 GE 00 düzeyinde bir jet motorunu anlatılan şekilde Türkiye'de yapabilecek bir başka tesisin varlığından yazar haberdar değildir. Uçak Sanayi A.Ş. (TUSAŞ)'ın kuruluşunu takip etmiştir. I USA^'ın %45 hissesine Vakıf sahiptir. 979'da, TUSAŞ bünyesinde, Muharip Uçak Yapım Projesi 577

15 Ancak hafif nakliye veya eğitim uçağı gibi vasıtaları, belirli düzeylerde imal ve montaj ile teslime kadar gerekli işlemleri yapacak şekilde geliştirilebilecek tesis ve imkanların var olduğu bilinmektedir. Helikopter için de aynı şeyleri söylemek mümkündür. özel sektörün belirli ürünleri lisans altında ve daha çok yabancı firmalar ile ortak teşebbüs halinde üretme atılımı içinde olduğu görülmektedir. Bu anlatılan muvacehesinde şu andaki durumu aşağıdaki gibi özetlemek mümkündür. A. (i) Havacılık sanayiine hitap eden iki teknik üniversitede birer mühendislik bölümü ve bir üniversitede (Anadolu Üniversitesi) bir teknik okul mevcuttur. Hava Kuvvetleri'nin bakım kontrol ve revizyon üzerinde iyi eğitilmiş ve tecrübeli kadroları vardır. (ii) Gerek motor gerek uçak için kısmi imalat, montaj kontrol ve testleri yapabilecek tesisler, kadrolar mevcuttur. (iii) Girişimci ve gelişmekte olan bir elektronik sanayii gözlenmektedir. B. Bu imkanlara karşı askeri ve sivil sahada ultralayt (ultralight), planör, küçük yolcu uçağı, havadan hafif kabili sevk vasıtalar, askeri gayeli muhtelif cinste hava vasıtalarından meydana,gelen liste ve bunların bakım kontrol ve tamir ihtiyacı görülmektedir, ihtiyaçların cins, tip, miktar ve zamana bağlı olarak tespitinin yanında, bu ihtiyaçların yerli rmkanları büyük ölçüde kullanarak giderilmesinin arzulandığı, gaye edinildiği şüphesizdir. Ancak ülkelere hamle yaptıran, endüstrinin teknolojik karakterini değiştiren havacılık sanayiinin o ülkenin dünyadaki yeri ve önemini belirleyen bir saha olduğunu da hatırlıyarak, şu iki hususa dikkati çekmekte yarar vardır. (i) ihtiyaçlara cevap vermek için sayılan imkanları kullanırken, ürünlerin kavramsal oluşmalarının araştırma-geliştirme-tasarım hizmetlerinin de. / olabildiğince kendi ülkemizde yapılması. (ii) istikbaldeki ihtiyaçlara cevap vermeye çalışırken, dünyadaki gelişmeler ile hiç olmazsa dirsek temasının temin edilmesi gereklidir. Bu sonuncu noktaya bir parça ışık tutmakta yarar vardır. 2. DÜNYA HAVACILIK SANAYİİNİN 2000'Lİ YILLARDAKİ HEDEFLERİ 2000'li yallarda havacılık sanayinin temel gayesinin değişmediği, daha uzun mesafelere daha kısa zamanda gitmek olduğu görülür. Şüphesiz bu temel gayeye "olabildiğince" "daha ekonomik", "daha emniyetli" gayelerini de ilâve etmek gereklidir. Fakat asıl nokta, mesafe ve zamandır. Bu temel gayenin en önemli sonuçlarından birisi, vasıtanın hızının bugünkülere nazaran daha da yükselmesidir. 2000'li yıllar için gaye edinilen hızlar "hipersonik" denen hız rejimidir. Bugün için sivil yolcu uçakları dahi süpersonik rejimde uçup sesin 2 (Mach 2 : M=2) hatta 2,2 katında hareket ederken, 2000'li yıllarda, hiperf Jl 57

16 sonik rejimde yani M=5 ve daha yukarı hızlarda hareket edecekleri beklenmektedir. Sivil ve şüphesiz askeri gayeli hava vasıtaları bu hızlara erişeceklerdir. ABD'nin "Transatmospheric Vehicle" veya "Orient Express" diye ortaya attıkları, vasıta kavramı, atmosfer dışına çıkarak ABD ile Avustralya arasındaki gibi uzaklıkları iki saat içinde kat etmek ve yeterli insan ve kargo taşımak amacına cevap veren bir vasıta kavramıdır. ingilizlerin HOTOL dedikleri ve yatay olarak kalkıp inebilen ve gene hipersonik hızlarda hareket edebilen uçak kavramı, aşağı yukarı benzer gayeleri vardır. Fransızların HERMES projesi, Amerikalıların uzay mekiğinin daha küçük bir benzeri olup, Fransa'nın uzay yarışında ABD ayarında yerini alma gayretini göstermektedir. Bunların hız rejimleri hipersonikdir. Hipersonik hız rejimi, hele insan taşıyan ticari veya askeri gayeli vasıtalarda pek çok problemin halledilmesini gerektirmektedir. Bu hızlarda hareket edecek vasıtaların şekilleri, bu vasıtaların yapımında kullanılan malzeme, gerekli motor tipleri, bu motorların yapılacağı malzemeler, vasıtaların yönlendirme kontrol ve kullanımları, bugün kullanılanların çok dışında kalacaktır. Hemen ifade etmek gerekir ki, özetlenen bu olaylar, halen bilfiil üzerinde çalışılan, AR-GE safhasında olan işlerdir. Hatta, ilgili ülkeler arasında ekonomik ve bilimsel yarışma, gruplaşmalara sebep olmakta, politik girişim ve sonuçlara yol açmaktadır. Bu ülkelerin yanında, AR-GE'ye çok yakınımızdaki bazı ülkelerde büyük ağırlık vermektedir. Misal olarak italya ve Yunanistan gösterilebilir. Son olarak italya CIRA (Italian Center for Aerospace Research) yani italyan Havacılık Uzay Araştırma Merkezi'ni kurmuştur, italyan havacılık endüstrisi ile devletin bir arada kurduğu bu merkez, "italya'nın yönleneceği havacılık ürünlerine" hitap edecek tarzda planlanmış ve büyük yatırımlar yapılmakta olan bir araştırma merkezidir. Bu merkez sayesinde Avrupa Uzay Ajansı'nda italya'nın etkinliğinin artacağı ve havacılık ürünlerinin daha etkili olarak dünya piyasalarına girmesi mümkün olacaktır.,*, Yunanistan'ın genelde AR-GE'nin önemini devlet seviyesinde idrak etmesi 977'ye rastlamaktadır. O sırada "Bilimsel Araştırma ve Teknoloji Ajansı" adı altında teşkil edilen kuruluş, 93 yılında "Araştırma ve Teknoloji Bakanlığı" haline getirilip;..-- -* üniversitelerde AR-GE'yi geliştirip güçlendirmek, araştırma merkezini daha iyi organize etmek, mevcut kanuni hükümleri yenilemek, gerekli yeni araştırma enstitülerini açmak, ile görevlendirilmiştir. 579

17 95'lerde başlatılan bir program ile endüstrinin AR-GE sahasında canlandırılması için teşvik yoluna gidilmiştir. Buna göre, endüstrinin.ihtiyaç gösterdiği AR-GE'nin %50'si finansman olarak desteklenmektedir. 95'te AR-GE'nin ancak %5'i endüstriden gelmekte iken, bugün bu isteğe cevap Vermede güçlük çekmektedirler. Yunan Hava Kuvvetleri Teknoloji Araştırma Merkezi 977'de kurulmuş olup, uçak modifikasyonu, elektronik, mühimmat ve yer sistemleri üzerinde araştırma yaparak hava kuvvetlerini güçlendirmekle mükelleftir. AR-GE projelerine ayrılan bütçenin %30'u uzun vadeli (3 seneden fazla) olanlarına bırakılmıştır. 3. ARAŞTIRMA - GELİŞTİRME Görüldüğü üzere, gelişmiş ülkelerde ve yakınımızdaki ülkelerde gerek genelde gerekse özel olarak havacılık sanayiine dönük olarak çok ciddi AR-GE faaliyetleri yürütülmekte, organizasyonlar kurulmakta, olanlar canlandırılmakta ve modernize edilmektedir. İster ekonomik avantaj temin etmek, ister sürpriz unsuru taşıyan vasıtalar ile askeri ajantaj temin etmek gayesine yönelik olsun, AR-GE, bütün bu ülkelerin gündeminde canlı olarak tutulmaktadır. Mesela super-computer piyasasının Japonların eline geçmesi tehlikesi belirince, ABD, bu cins kompüterlerin gelişmesini temin edebilmek için, NAS (Numerical Aerodynamic Simulationj yani Sayısal Aerodinamik Benzeşim programını ortaya atmıştır. Projenin gayesi, her türlü akım şartları halinde havada giden cisimlerin etrafında aerodinamik tesirleri hesaplamaktır. Bunu yapabilmek için bir merkezin kurulmasını, gerekli süper kompüterlerin alınmasını devlet üstlenmiştir. Gerekli kompüterlerin geliştirilme yolu da bu suretle açılmıştır. Hakikaten açılan bu yolda süper kompüterlerin gelişmesi katlanarak devam etmektedir. Fransa, belirli hedef ürünlere göre belirli ana konuları araştırma merkezlerine (üniversitelere) bölmüş ve o konularda araştırma yapabilmesi için bu merkezleri desteklemiştir. Gene Yunanistan misalinde görüleceği üzere, Araştırma ve Teknoloji Bakanlığı'nın Genel Sekreteryasını kurunca düzenlediği program; bakanlığı düzenlemek, beraber çalışacağı AR-GE enstitülerini belirlemek, Sanayii desteklemek üzere yapılacak AR-GE faaliyetlerini yürütecek araştırma birimlerinin üniversitelerde kurulmasını ve çalışmasını tespit etmek, bilim adamları ile teknik personelin statülerini tarif ve yükseltmek, AR-GE programlarının tarif ve değerlendirme prosedürlerini tespit etmek, kaynak temin etme imkanlarını tarif etmek, şeklinde ortaya çıkmıştır. "Teknoloji transferi mi, AR-GE mi" diye bir sual akla gelebilir. Şüphesiz böyle bir sual temelde gereksizdir. Çünkü, biri diğerinin yerini tutmadığı 50

18 gibi, birini yapmak diğerini yapmamayı gerektirmez. Herşeyden Önce, arada zaman faktörü açısından fark vardır. Teknoloji transferi AR-GE, hatta tasarlama yani AR-GE-TA yapmamaktan ileri gelen boşluğu kısa zamanda doldurmak için kullanılan bir araçtır. AR-GE-TA yapmadıkça da - sonsuza kadar - yalnız teknoloji transferine bağlı kalmış bir sanayi ile yetinmek zorunda kalınacaktır. Bu ise ekonomik, hele askeri avantajı sürekli sınırlı bir seviyede tutacaktır; çoğu kez de böyle bir avantaj esasta hiç bir zaman olmıyacaktır. 4. NE YAPILABİLİR Şüphesiz burada üzerinde durulan konu, Türkiye için ekonomik ve/veya askeri yönden avantaj taşıyan havacılık sanayii ürünlerinin ortaya çıkartılmasıdır. Yapılacak olan AR-GE, hatta AR-GE-TA da bu ürünlere dönük olacaktır. İhtiyaç duyulan ürünler spektrumu içinden Türkiye'nin kendisinin geliştirebileceği veya geliştirmesi gerekenler AR-GE programına alınabilir. Yoksa herşeyi ille de kendimiz geliştireceğiz diye bir iddia ile yola çıkmak herhalde gerçekçi olmaz. Bir uçağın kavramsal tasarlanmasından kuvvete teslim edilinceye kadar geçen AR-GE-TA ve üretim süresinin 0-5 yıl olabildiği göz önüne alınırsa, AR-GE yapılacak ürünlerin en az 3-5 yıl öncesinden planlanmaları gereği ortaya çıkar. Bu ürün veya jenerik tip için gerekli çalışmalar gerek zaman gerekse Türkiye deki ilgili araştırma birimleri arasında bölünmelidir. Yapılacak AR-GE-TA faaliyeti karşılığı olarak, Fransa misalinde söylendiği gibi desteklenmelidir. Bu suretle birimler birbirini tamamlayan faaliyet alanlarına girerler. Desteklemenin yanında kontrol, ortaya çıkan sonuçların birleştirilmesi, prototiplerin üretilmesi, denenmesi, ürünün imalatının (son prototipin) planlanması ve üretim kademeleri sırası ile birbirlerini takip edecektir. Uygun planlama, uygun zamanlama, uygun ürün seçimi ile bu tarz üretime geçmek Türkiye'nin artık gücü içindedir. Yoksa F 6 uçağını Türkiye'de yapabilmek, havacılık sanayiinde kat edilmesi icap eden mesafenin sonu değil belki de başıdır. DİPNOT () "9 yılında italyanların Libya'da Türk birliklerine karşı dünyada ilk defa askeri amaçla uçak kullanmasının..." (SARP, 96, s. ). KAYNAKLAR. ER, Ş., Teşebbüs Hürriyeti, MESS Yayınları, PEREMECİ, Ö.E.; TOLUN, S.: BUĞDAYCI H.; Ankara. Tünelinden Yararlanma Olanaklarının Saptanması, TÜBİTAK, MAG.ÖE-474/A, SARP, I., (Hv. Tüm. Gen.), Türk Hava Kuvvetleri'nin Doğuşu. 5

19 52

20 TÜKETİCİNİN KORUNMASI H. Hilmi İsmailoğlu ÖZET Standardizasyon ve kalite kontrolü kavramlarına ilişkin tarihsel süreç içinde bilgi veren tebliğ, Türk Standarttan EnstitüsU'nün görev ve yetkilerine özel bir yer veriyor. Ulusal Kalite Kontrol Sistemi projesi de, tebliğde ele alınan bir konu.. TARİHÇE Stahdardizasyon ve kalite kontrolün gerek sosyal gerekse endüstriyel ve ekonomik kalkınma için en önemli araçlardan biri olduğu, bugün, hemen hemen her ülke tarafından kabul edilmektedir. Türkiye'de yazılı standardizasyon ve kalite kontrol faaliyetlerinin ilk defa Osmanlı İmparatorluğu döneminde.xvinci yüzyılın başlangıcında bilinçli olarak uygulandığı görülmektedir. Bugün Topkapı Sarayı arşivlerinde bulunan 502 tarihli "Kanunname-i ihtisab-ı Bursa" (Bursa Belediye Kanunu) adlı belge, Sultan ll'nci Beyazıt'ın fermanı olup, gıda maddelerinden tekstil mamullerine, deri ve köseleden ayakkabıya kadar, çok ve çeşitli tarım ve sanayi mallarını kapsamakta ve her biri hakkında hammadde özellikleri, haslık dereceleri, imal usulleri, bu kanun ile, bugünkü ileri seviyedeki standartlar ile karşılaştırılabilecek ölçüde mükemmel bir sistem ortaya koyulmaktaydı. Osmanlı imparatorluğu'nun yükseliş devrin- 53

STANDART VE STANDARDİZASYON

STANDART VE STANDARDİZASYON STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya

Detaylı

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK

SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK 3357 SEFERBERLİK VE SAVAŞ HALİNE İLİŞKİN HARP SANAYİİ FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 19/12/1996, No: 96/9012 Dayandığı Kanunun Tarihi : 28/2/1995, No:

Detaylı

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları,

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Bugün, ulusal savunmamızın güvencesi ve bölge barışı için en önemli denge ve istikrâr unsuru olan Türk Silahlı Kuvvetleri nin etkinliğini ve

Detaylı

UÇAK MÜHENDİSİ TANIM A- GÖREVLER

UÇAK MÜHENDİSİ TANIM A- GÖREVLER TANIM Uçak mühendisi, uçakların tasarlanması ve yapım projelerinin hazırlanması, üretilmesi, geliştirilmesi, bakım-onarımı ve işletilmesi konularında çalışan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ

Detaylı

T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ

T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu Yönetmeliğin amacı; İzmir

Detaylı

Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Bütçesinin Gelir, Gider ve Muhasebesine İlişkin Yönetmelik

Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Bütçesinin Gelir, Gider ve Muhasebesine İlişkin Yönetmelik Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Bütçesinin Gelir, Gider ve Muhasebesine İlişkin Yönetmelik Resmi Gazete :20.09.2002 tarih ve 24882 sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığından

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Bu Dersimizde; Kuruluşla İlgili Bazı Temel Kavramlar Genel Olarak İşletmenin Kuruluş Aşamaları Fizibilite Çalışmalarının

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; İstanbul

Detaylı

GİTES OTOMOTİV EYLEM PLANI

GİTES OTOMOTİV EYLEM PLANI GİTES OTOMOTİV EYLEM PLANI HEDEF -1 1.1 1.2 MOTOR VE AKTARMA ORGANLARINDA YURT İÇİ ÜRETİM VE KATMA DEĞERİN ARTIRILMASI Otomotiv ana sanayinin motor ve aktarma organları yatırımlarının ülkemize çekilmesine

Detaylı

RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ A. Emre Demirel Ege Kule AŞ/Fabrika Müdürü 1 EGE KULE A.Ş. Ege Kule, 1955

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 İZMİR YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ 1. Mevzuat ve Hedefler Tasarrufların katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirilmesi, Üretim ve

Detaylı

YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I

YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I 1 İşletme kurma fikriyle birlikte başlayıp, işletmenin kesin olarak kuruluşunun tamamlanmasına kadar sürdürülen çalışma ve araştırmalara işletmelerin kuruluş çalışmaları denmektedir.

Detaylı

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 17 Ağustos 2010 SALI Resmî Gazete Sayı : 27675 Namık Kemal Üniversitesinden: YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM. b) Merkez Müdürü: Dicle Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürünü,

BİRİNCİ BÖLÜM. b) Merkez Müdürü: Dicle Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürünü, Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç BİRİNCİ BÖLÜM MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Dicle Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezinin teşkilat, yönetim, çalışma usul ve esaslarını

Detaylı

MALİYE BAKANLIĞI NDAN ONAYLI ÖDEME KAYDEDİCİ CİHAZ (YAZAR KASA) FİRMASI NASIL OLUNUR?

MALİYE BAKANLIĞI NDAN ONAYLI ÖDEME KAYDEDİCİ CİHAZ (YAZAR KASA) FİRMASI NASIL OLUNUR? MALİYE BAKANLIĞI NDAN ONAYLI ÖDEME KAYDEDİCİ CİHAZ (YAZAR KASA) FİRMASI NASIL OLUNUR? I - Konu Bu rehber, Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında

Detaylı

SENATO 2016/12-II BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ PROJE DESTEK OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

SENATO 2016/12-II BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ PROJE DESTEK OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 26.12.2016 SENATO 2016/12-II Amaç BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ PROJE DESTEK OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1- (1) Bu Yönergenin amacı; Bitlis Eren Üniversitesinin stratejik

Detaylı

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME DAİRESİ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN PİLOT SEÇİLEN BÖLGELERDE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Yönetim anlayışındaki değişimler "önce insan" anlayışıyla şekillenen, müşteri odaklı, süreçlerle yönetilen,

Detaylı

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ YÖNERGESİ

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ YÖNERGESİ YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ TRANSFER OFİSİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu Yönergenin amacı; Yeditepe Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisinin yönetimi ve

Detaylı

HAVACILIK VE UZAY / UÇAK MÜHENDİSİ

HAVACILIK VE UZAY / UÇAK MÜHENDİSİ HAVACILIK VE UZAY / UÇAK MÜHENDİSİ TANIM Havacılık-uzay/uçak mühendisi, havada seyreden her çeşit aracın tasarlanması ve yapım projelerinin hazırlanması, üretilmesi, geliştirilmesi, bakım-onarımı ve işletilmesi

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı BURSA 21/05/2015 1 SUNUM PLANI 1. Yeni Teşvik Sisteminin Hazırlık Süreci

Detaylı

YÖNETMELİK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETMELİK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 28 Aralık 2011 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28156 Ondokuz Mayıs Üniversitesinden: YÖNETMELİK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ

Detaylı

Yönerge No: 20 ETİ MADEN İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN MERKEZ VE TAŞRA TEŞKİLATINDA KAMERA SİSTEMLERİ KURMA VE İŞLETME YÖNERGESİ

Yönerge No: 20 ETİ MADEN İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN MERKEZ VE TAŞRA TEŞKİLATINDA KAMERA SİSTEMLERİ KURMA VE İŞLETME YÖNERGESİ Yönerge No: 20 ETİ MADEN İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN MERKEZ VE TAŞRA TEŞKİLATINDA KAMERA SİSTEMLERİ KURMA VE İŞLETME YÖNERGESİ MART/2013 ETİ MADEN İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN MERKEZ VE TAŞRA TEŞKİLATINDA

Detaylı

SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat

SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat SU ŞEBEKE VE ARITMA TESİSLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Teşkilat Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönergenin amacı; Su Şebeke ve Arıtma

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMAVE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMAVE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç UYGULAMAVE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Mustafa Kemal Üniversitesi Uzaktan

Detaylı

ATILIM ÜNİVERSİTESİ SAVUNMA TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ATILIM ÜNİVERSİTESİ SAVUNMA TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (16.02.2011 gün ve 27848 Sayılı Resmi Gazete) Amaç ATILIM ÜNİVERSİTESİ SAVUNMA TEKNOLOJİLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii 1. BÖLÜM: STANDARDİZASYON 1. STANDARDİZASYON... 3

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii 1. BÖLÜM: STANDARDİZASYON 1. STANDARDİZASYON... 3 İÇİNDEKİLER Önsöz... iii 1. BÖLÜM: STANDARDİZASYON 1. STANDARDİZASYON... 3 1.1. STANDARD VE STANDARDİZASYON... 3 1.1.1. Standardizasyonun Gelişim Süreci... 4 1.1.2. Standardizasyonun Amaçları... 4 1.1.3.

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü

Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Sağlık Sektörünün Olmazsa Olmazı: Tıbbi Malzeme Alt Sektörü Tıp sürekli ilerliyor sözündeki aslan payı bize göre; Tıbbi Malzeme Alt Sektörüne ait. Nitekim; tıbbi malzemeden yoksun sağlık sektörünün eli

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 49

ÖĞRENME FAALİYETİ 49 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 49 UÇAK BAKIM TEKNOLOJİSİ Bu faaliyet sonucunda, ulusal ve uluslararası anlaşmaların belirlediği standartlarda Uçak Bakım alanındaki meslekleri tanıyacaksınız. A. ALANIN MEVCUT DURUMU

Detaylı

GENÇLĐK VE SPOR BAKANLIĞI SPOR HĐZMETLERĐ DAĐRESĐ BAŞKANLIĞININ GÖREV, YETKĐ VE SORUMLULUKLARINA DAĐR YÖNERGE

GENÇLĐK VE SPOR BAKANLIĞI SPOR HĐZMETLERĐ DAĐRESĐ BAŞKANLIĞININ GÖREV, YETKĐ VE SORUMLULUKLARINA DAĐR YÖNERGE GENÇLĐK VE SPOR BAKANLIĞI SPOR HĐZMETLERĐ DAĐRESĐ BAŞKANLIĞININ GÖREV, YETKĐ VE SORUMLULUKLARINA DAĐR YÖNERGE BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönergenin amacı, Spor

Detaylı

TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SAĞLIK KURUMLARI İŞLETMECİLİĞİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SAĞLIK KURUMLARI İŞLETMECİLİĞİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI TÜRK HAVA KURUMU ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ SAĞLIK KURUMLARI İŞLETMECİLİĞİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI SAĞLIK İŞLETMELERİNDE LOJİSTİK YÖNETİMİ Yrd.Doç.Dr. M.Hakan KESKİN Hazırlayan Behiye ERYİĞİT

Detaylı

AÇA Otomotiv. Ülkemizde Mevcut Motor ve Transmisyon Altyapısı. Askeri Kara Araçları Güç Sistemleri Çalıştayı 17 Haziran 2008 - SSM

AÇA Otomotiv. Ülkemizde Mevcut Motor ve Transmisyon Altyapısı. Askeri Kara Araçları Güç Sistemleri Çalıştayı 17 Haziran 2008 - SSM Ülkemizde Mevcut Motor ve Transmisyon Altyapısı Askeri Kara Araçları Güç Sistemleri Çalıştayı 17 Haziran 2008 - SSM 1 1991 yılında SSM ile Hema Dişli Sanayii ve Ticaret A.Ş. arasında 1.698 adet ZMA Güç

Detaylı

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ 253 MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ Özge ALTUN ÖZET Ülkemizde gelişen teknoloji ve ileri seviye mühendislik uygulamalarının artmasıyla

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı

Üniversite ile Sanayi Arasındaki Köprüler: Teknoloji Transfer Arayüzleri. Mahmut Kiper TTGV, Başuzman

Üniversite ile Sanayi Arasındaki Köprüler: Teknoloji Transfer Arayüzleri. Mahmut Kiper TTGV, Başuzman Üniversite ile Sanayi Arasındaki Köprüler: Teknoloji Transfer Arayüzleri Mahmut Kiper TTGV, Başuzman Misyonlar: Üniversite: bilimsel ilerlemenin temel üreticileri Sanayi : yeni teknolojilerin ve buna bağlı

Detaylı

YÖNETMELİK GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ TIBBİ BİTKİLER, GELENEKSEL İLAÇLAR

YÖNETMELİK GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ TIBBİ BİTKİLER, GELENEKSEL İLAÇLAR YÖNETMELİK GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ TIBBİ BİTKİLER, GELENEKSEL İLAÇLAR UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Gümüşhane

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ KADIN ARAŞTIRMALARI VE UYGULAMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Uludağ Üniversitesi Kadın Araştırmaları

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

TSE KURULUŞU VE GÖREVLERİ

TSE KURULUŞU VE GÖREVLERİ 1 TSE KURULUŞU VE GÖREVLERİ Türk Standardları Enstitüsü; her türlü madde ve mamüller ile usul ve hizmet standardlarını yapmak amacıyla 18.11.1960 tarih ve 132 sayılı kanunla kurulmuştur. Enstitünün ilgili

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. Yalın Altı Sigma Konferansı-5 / 7-8 Kasım 2014

Türkiye Cumhuriyeti Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. Yalın Altı Sigma Konferansı-5 / 7-8 Kasım 2014 Türkiye Cumhuriyeti Yalın Altı Sigma Konferansı-5 / 7-8 Kasım 2014 Sürdürülebilir Bir Üretim Altyapısı Çevreye Duyarlı VGM Güvenli Verimli BSTB İleri Teknoloji Yüksek Katma Değer 2 20 nün Kuruluşu 17 Ağustos

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 49

ÖĞRENME FAALİYETİ 49 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 49 UÇAK BAKIM TEKNOLOJİSİ Bu faaliyet sonucunda, ulusal ve uluslararası anlaşmaların belirlediği standartlarda Uçak Bakım alanındaki meslekleri tanıyacaksınız. A. ALANIN MEVCUT DURUMU

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Uludağ Üniversitesi Sürekli Eğitim Uygulama

Detaylı

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 12 Eylül 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28763 Namık Kemal Üniversitesinden: YÖNETMELİK NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

TÜRKİYE PETROLLERİ ANONİM ORTAKLIĞI KUYU TAMAMLAMA HİZMETLERİ DAİRE BAŞKANLIĞI. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

TÜRKİYE PETROLLERİ ANONİM ORTAKLIĞI KUYU TAMAMLAMA HİZMETLERİ DAİRE BAŞKANLIĞI. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç TÜRKİYE PETROLLERİ ANONİM ORTAKLIĞI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1- (1) Bu yönergenin amacı Ortaklığımız tarafından yurt içinde ve yurt dışında açılan ve/veya açılacak olan

Detaylı

ENERJİ YÖNETİMİ STANDARDİZASYONU- ISO 50001

ENERJİ YÖNETİMİ STANDARDİZASYONU- ISO 50001 ENERJİ YÖNETİMİ STANDARDİZASYONU- ISO 50001 Hatice BEKTAŞ Çevre Yük. Mühendisi hbektas@tse.org.tr 07.04.2011 1 Türk Standardları Enstitüsü(TSE) Türk Standardları Enstitüsü, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği

Detaylı

YÖNETMELİK. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesinden: MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL VE TEKNOLOJİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesinden: MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL VE TEKNOLOJİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ 5 Aralık 2011 PAZARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28133 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesinden: YÖNETMELİK MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL VE TEKNOLOJİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Yüksek İhtisas Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. YENİ TEŞVİK SİSTEMİ UYGULAMALAR 15.06.2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi 4 farklı uygulamadan oluşmaktadır: 1- Genel Teşvik Uygulamaları 2- Bölgesel

Detaylı

YÖNETMELİK. Adıyaman Üniversitesinden: ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETMELİK. Adıyaman Üniversitesinden: ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 27 Mayıs 2014 SALI Resmî Gazete Sayı : 29012 Adıyaman Üniversitesinden: YÖNETMELİK ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve

Detaylı

YÖNETMELİK BARTIN ÜNİVERSİTESİ ORMAN ÜRÜNLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK BARTIN ÜNİVERSİTESİ ORMAN ÜRÜNLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ 6 Haziran 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28669 Bartın Üniversitesinden: YÖNETMELİK BARTIN ÜNİVERSİTESİ ORMAN ÜRÜNLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve

Detaylı

NRM Makina Teknolojisiyle Endüstriye Değer Katıyor. Kalitemizin Temelinde Ar-Ge Var

NRM Makina Teknolojisiyle Endüstriye Değer Katıyor. Kalitemizin Temelinde Ar-Ge Var NRM Makina Teknolojisiyle Endüstriye Değer Katıyor NRM Makina, imalat sektöründe faaliyet gösteren tüm firmalar için robotik otomasyon sistemleri üreten bir teknoloji şirketidir. Türkiye deki ve dünyadaki

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ M. Özger BOZOĞLU Dış Ticaret Uzmanı Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı İSTANBUL 10/12/2014 1 SUNUM PLANI 1.

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA)

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ Metin TATLI Şubat 2015 SUNUM PLANI I. SERBEST BÖLGENİN TANIMI VE AMACI II. ANTALYA SERBEST BÖLGE III. SERBEST BÖLGELERİMİZİN SUNDUĞU AVANTAJLAR

Detaylı

GÜÇLÜ BİR STANDARDİZASYON ALT YAPISI, GÜÇLÜ BİR ÜLKE! Kalite ve standardizasyon, geçmişi bugüne ve yarına bağlayan en sağlam köprü olacaktır.

GÜÇLÜ BİR STANDARDİZASYON ALT YAPISI, GÜÇLÜ BİR ÜLKE! Kalite ve standardizasyon, geçmişi bugüne ve yarına bağlayan en sağlam köprü olacaktır. STANDARDLARA UYGUN KALİTELİ HİZMET Türk Standardları Enstitüsü Hizmet Belgelendirme faaliyetleri üç kısımdan oluşmaktadır. TSE Hizmet Belgelendirme Laboratuvar Belgelendirme Özel İncelemeler Kalite ve

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

HERKES İÇİN ERİŞİM. Lazaros ASVESTOPOULOS, Nickos SPYROPOULOS. Kleemann Hellas SA lasve@kleemann.gr, nspyr@kleemann.gr

HERKES İÇİN ERİŞİM. Lazaros ASVESTOPOULOS, Nickos SPYROPOULOS. Kleemann Hellas SA lasve@kleemann.gr, nspyr@kleemann.gr Asansör Sempozyumu 2012 // İzmir 13 GENEL HERKES İÇİN ERİŞİM Lazaros ASVESTOPOULOS, Nickos SPYROPOULOS Kleemann Hellas SA lasve@kleemann.gr, nspyr@kleemann.gr Çeviri: Stefanos PARİZYANOS // Kleemann Asansör

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014 Ali EREN İSO Yönetim Kurulu Üyesi MAKİNE, AKSAM VE METAL EŞYA İMALATI 27. Grup Genel Amaçlı Makine ve Aksam Sanayii 28. Grup Özel Amaçlı Makine Sanayii

Detaylı

TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI TUBİTAK DESTEKLER NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI TUBİTAK DESTEKLERİ 1501- SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI Amaç: Sanayi kuruluşlarının Ar-Ge Projelerine %60 a varan oranlarda hibe(geri ödemesiz)

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ VE ATIK YÖNETİMİ DESTEKLERİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ VE ATIK YÖNETİMİ DESTEKLERİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ VE ATIK YÖNETİMİ DESTEKLERİ Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı ANKARA 21/10/2015 1 SUNUM PLANI 1. Teşvik Sisteminin

Detaylı

HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KURULUŞU Havacılık ve Uzay Teknolojileri Genel Müdürlüğü, 1 Kasım 2011 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında 655 Sayılı Kanun

Detaylı

Sayı: 7/2017. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı. yapar:

Sayı: 7/2017. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı. yapar: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 30 Ocak 2017 tarihli Otuzüçüncü Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında

Detaylı

İçerik. Erdemir Grup Tanıtımı. Standart ve Standardizasyon. Demir çelik sektöründe standartların kullanımı. Standartların sağladıkları faydalar

İçerik. Erdemir Grup Tanıtımı. Standart ve Standardizasyon. Demir çelik sektöründe standartların kullanımı. Standartların sağladıkları faydalar Standartların Demir Çelik Sektöründe Kullanımı ve Sağladıkları Faydalar Karabük Üniversitesi 17 Ekim 2014 Kenan Candar ERDEMİR Kalite Metalurji Müdürlüğü İçerik Erdemir Grup Tanıtımı Standart ve Standardizasyon

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

Resmî Gazete YÖNETMELİK

Resmî Gazete YÖNETMELİK 27 Ağustos 2014 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29101 YÖNETMELİK Kalkınma Bakanlığından: KALKINMA AJANSLARI YATIRIM DESTEK OFİSLERİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

YÖNETMELİK. Giresun Üniversitesinden: GİRESUN ÜNİVERSİTESİ İSTATİSTİK DANIŞMANLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETMELİK. Giresun Üniversitesinden: GİRESUN ÜNİVERSİTESİ İSTATİSTİK DANIŞMANLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 19 Aralık 2014 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29210 (Mükerrer) Giresun Üniversitesinden: YÖNETMELİK GİRESUN ÜNİVERSİTESİ İSTATİSTİK DANIŞMANLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

KALKINMA AJANSLARI YATIRIM DESTEK OFİSLERİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Genel Hükümler. Amaç ve kapsam

KALKINMA AJANSLARI YATIRIM DESTEK OFİSLERİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Genel Hükümler. Amaç ve kapsam KALKINMA AJANSLARI YATIRIM DESTEK OFİSLERİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, kalkınma ajansları bünyesinde kurulan yatırım destek ofislerinin görev

Detaylı

T.C. BURSA NİLÜFER BELEDİYE BAŞKANLIĞI Bilgi İşlem Müdürlüğü ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C. BURSA NİLÜFER BELEDİYE BAŞKANLIĞI Bilgi İşlem Müdürlüğü ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. BURSA NİLÜFER BELEDİYE BAŞKANLIĞI Bilgi İşlem Müdürlüğü ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 - Bu yönetmelik, Bursa Nilüfer Belediyesi Bilgi İşlem Müdürlüğü

Detaylı

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU FAKÜLTE/BÖLÜM ADI: STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU Stj. Amaç No Hedef No Faaliyet No Performans no Stratejik Amaç / Hedef / Faaliyet Tanımı 2008 mevcut durum 2009 2010 2011 2012 2013 Faaliyet

Detaylı

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKAT Burada ilk 4 sayfa gösterilmektedir. Özetin tamamı için sipariş veriniz www.kolayaof.com 2 Kolayaof.com 0 362 2338723 Sayfa 2 İÇİNDEKİLER 1. ÜNİTE- TEDARİK

Detaylı

ÜSİMP TTO TECRÜBE PAYLAŞIMI. ÖMER BAYKAL, GAZİ TTO 26 Temmuz 2013, ASO

ÜSİMP TTO TECRÜBE PAYLAŞIMI. ÖMER BAYKAL, GAZİ TTO 26 Temmuz 2013, ASO ÜSİMP TTO TECRÜBE PAYLAŞIMI ÖMER BAYKAL, GAZİ TTO 26 Temmuz 2013, ASO Gazi TTO nun Amacı Gazi Üniversitesi bünyesindeki bilimsel ve teknolojik bilginin toplumsal faydaya ve ekonomik değere dönüşümünü ve

Detaylı

TÜRK HAVA YOLLARI-THY TEKNİK AŞ.

TÜRK HAVA YOLLARI-THY TEKNİK AŞ. Sivil Havacılığın en büyük destekçisi TÜRK HAVA YOLLARI-THY TEKNİK AŞ. Yalnızca Türkiye nin sivil havacılık alanında gururu, Avrupa nın imrenerek izlediği havayolu şirketi THY nin değil, bölgenin öncü

Detaylı

OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ (OKÜSEM) YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ (OKÜSEM) YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ (OKÜSEM) YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi'nin eğitim verdiği örgün lisans

Detaylı

AĞAÇ İŞLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSİ

AĞAÇ İŞLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSİ TANIM Ahşap veya ahşap kökenli malzemelerin, istenilen kalite standardında, belirlenen sürede, en düşük maliyetle üretilebilmesi için üretim sistemini tasarlayan, projelendiren, üretim sürecini denetleyen

Detaylı

TÜRKİYE NİN ÜSİ ODAKLI SÜREÇLERİ 2011-2014 (23.BTYK - 27.BTYK) 2014 ve Sonrası (27. BTYK - )

TÜRKİYE NİN ÜSİ ODAKLI SÜREÇLERİ 2011-2014 (23.BTYK - 27.BTYK) 2014 ve Sonrası (27. BTYK - ) TÜRKİYE NİN ÜSİ ODAKLI SÜREÇLERİ 2011 öncesi ( - 23. BTYK) 2011-2014 (23.BTYK - 27.BTYK) 2014 ve Sonrası (27. BTYK - ) ANA HEDEF 2023 YILINDA DÜNYANIN EN BÜYÜK 10 EKONOMİSİNDEN BİRİSİ OLMAK!!! 500 Milyar

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU BİLİŞİM VE BİLGİ GÜVENLİĞİ İLERİ TEKNOLOJİLER ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİLGEM) KURULUŞ VE İŞLETME YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

TOPRAK MAHSULLERĐ OFĐSĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÜRÜN TEKNOLOJĐSĐ VE LABORATUVAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĐĞĐ

TOPRAK MAHSULLERĐ OFĐSĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÜRÜN TEKNOLOJĐSĐ VE LABORATUVAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĐĞĐ TOPRAK MAHSULLERĐ OFĐSĐ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÜRÜN TEKNOLOJĐSĐ VE LABORATUVAR ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELĐĞĐ BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 - (1) Bu Yönetmelik, TMO nun faaliyet konusuna

Detaylı

oda yayınları LPS ve CNG UYGULAMALARI SEMPOZYUMU BİLDİRİLER KİTABI

oda yayınları LPS ve CNG UYGULAMALARI SEMPOZYUMU BİLDİRİLER KİTABI oda yayınları Çağımızda yaşanan değişim ve gelişimle birlikte yaşamımızın değişmez parçası haline gelen çok çeşitli ihtiyaçlardan birisi de artık asansörler olmuştur. Güvenli, LPS ve CNG UYGULAMALARI SEMPOZYUMU

Detaylı

T.C. % ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ ^ "âı ~JJ)İ 5 Personel Daire Başkanlığı

T.C. % ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ ^ âı ~JJ)İ 5 Personel Daire Başkanlığı Al T.C. % ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ ^ "âı ~JJ)İ 5 Personel Daire Başkanlığı Sayı : 76600635-200^^ 1 7 U9 1 4 * Q ü f ] Konu : Avrupa Metroloji Araştırmaları ' > O u Destekleri Bilgi Günü

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 12 Ekim 2012 Türkiye Çimento

Detaylı

SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI

SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI ARAŞTIRMA, TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YENİLİK DESTEK PROGRAMLARI www.sanayi.gov.tr 1 Bakanlığımız özellikle son 7 yıllık süreçte, Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin desteklenmesi,

Detaylı

İKİNCİ KISIM. Amaç ve Hukuki Dayanak

İKİNCİ KISIM. Amaç ve Hukuki Dayanak ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI GÖREV, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ KISIM Amaç ve Hukuki Dayanak Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacı; Strateji Geliştirme

Detaylı

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING)

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) İstenilen zamanda İstenilen miktarda Her türlü kaynak israfını önleyecek şekilde yapılan üretim Tam Zamanında

Detaylı

T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM T.C. FATİH SULTAN MEHMET VAKIFÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ EĞİTİM BİRİMİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM VE DAYANAK AMAÇ MADDE 1- Bu yönergenin amacı; Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi nde öğrenim gören

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 Haluk ERCEBER İSO Meclis Üyesi KİMYASAL ÜRÜNLER İLE PLASTİK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİN İMALATI 17. Grup Temel Kimya Sanayii 18. Grup Boya, Vernik, Reçine ve Çeşitli

Detaylı

BÖLÜM 7 ULAŞTIRMA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI

BÖLÜM 7 ULAŞTIRMA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI BÖLÜM 7 ULAŞTIRMA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Ulaştırma mühendisliği, insan ve yükün güvenli, yeterli, ekonomik ve doğa koşullarına uygun bir biçimde taşınabilmesini sağlayacak ulaşım sistemlerinin ve bileşenlerinin

Detaylı

YÖNETMELİK İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DİŞ HEKİMLİĞİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DİŞ HEKİMLİĞİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 10 Ocak 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28524 İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesinden: YÖNETMELİK İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DİŞ HEKİMLİĞİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç,

Detaylı

TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde;

TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde; TÜBİTAK DESTEKLERİ 1. SANAYİ AR-GE PROJELERİ DESTEKLEME PROGRAMI (1501) Destek Kapsamı Bu destek programı kapsamında, yenilik tanımı çerçevesinde; yeni bir ürün üretilmesi, mevcut bir ürünün geliştirilmesi,

Detaylı

OTOMOTİV SANAYİİ-2014 ve GELECEK. 24.Ekim.2014 Tarihinde MDK Toplantısı FIRAT Üniversitesi Mühendislik Fakültesi / ELAZIĞ

OTOMOTİV SANAYİİ-2014 ve GELECEK. 24.Ekim.2014 Tarihinde MDK Toplantısı FIRAT Üniversitesi Mühendislik Fakültesi / ELAZIĞ OTOMOTİV SANAYİİ-2014 ve GELECEK 24.Ekim.2014 Tarihinde MDK Toplantısı FIRAT Üniversitesi Mühendislik Fakültesi / ELAZIĞ Otomotiv Sanayinde Gelecek: Değer Zincirinde Değişim Üretimden Tüketiciye: Tedarik

Detaylı

YÖNETMELİK. a) Birim: Üniversiteye bağlı fakülte, enstitü, yüksekokul, meslek yüksekokulu, uygulama ve araştırma merkezlerini,

YÖNETMELİK. a) Birim: Üniversiteye bağlı fakülte, enstitü, yüksekokul, meslek yüksekokulu, uygulama ve araştırma merkezlerini, 2 Ağustos 2011 SALI Resmî Gazete Sayı : 28013 Ondokuz Mayıs Üniversitesinden: YÖNETMELİK ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İLERİ TEKNOLOJİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

PANELİST: Prof. Dr. Gündüz ULUSOY Sabancı Üniversitesi

PANELİST: Prof. Dr. Gündüz ULUSOY Sabancı Üniversitesi 15 EKİM 2016 PANELİST: Prof. Dr. Gündüz ULUSOY Sabancı Üniversitesi Prof. Dr. Gündüz Ulusoy halen Sabancı Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi öğretim üyesidir. 1970 yılında Robert Kolej

Detaylı

TÜKETİCİLERİ KORUMA YASASI (40/2003 Sayılı Yasa) Madde 22 Altında Yapılan Tüzük

TÜKETİCİLERİ KORUMA YASASI (40/2003 Sayılı Yasa) Madde 22 Altında Yapılan Tüzük TÜKETİCİLERİ KORUMA YASASI (40/2003 Sayılı Yasa) Madde 22 Altında Yapılan Tüzük Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Tüketicileri Koruma Yasası nın 22 nci maddesinin kendisine verdiği yetkiyi

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012 YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 2012 Önceki Teşvik Sisteminin Değerlendirilmesi Yeni Teşvik Sisteminin Değerlendirilmesi TR32 Düzey 2 Bölgesi Değerlendirmesi Hazırlayan: Emrah ÇELİK Aydın Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

Detaylı