TEMİZ ENERJİ YAYINLARI GEÇMİŞTEN BUGÜNE ENERJİ KULLANIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TEMİZ ENERJİ YAYINLARI GEÇMİŞTEN BUGÜNE ENERJİ KULLANIMI"

Transkript

1 TEMİZ ENERJİ YAYINLARI GEÇMİŞTEN BUGÜNE ENERJİ KULLANIMI GEÇMİŞTEN BUGÜNE ENERJİ KULLANIMI...2 İNSAN, HAYVAN, SU VE RÜZGARIN ENERJİ KAYNAĞI OLARAK KULLANIMI...4 KÖMÜR VE SANAYİLEŞME...5 PETROL VE ÇEKİRDEK ENERJİSİ...6 YOĞUN ENERJİ KULLANIMININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ...8 SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA...10 ENERJİ KAYNAKLARI...10 TÜKENMEZ ENERJİ KAYNAKLARINA BİR BAKIŞ...12 SONUÇ...14

2 GEÇMİŞTEN BUGÜNE ENERJİ KULLANIMI Giriş Her canl varl k, belli bir işleri yapabilme yeteneği olan bir makinedir. İş yapabilmek için de enerji gereklidir. Doğan n temel yasalar ndan olan iş enerji eş değerliği, iş yapabilmenin tek değerinin enerji olduğunu bize söyler. İnsan da canl bir varl kt r ve insan n da yaşam n sürdürebilmesi için enerjiye gereksinimi vard r. İnsan bu enerjiyi, ald ğ g dalardan sağlar. Al nan g dadaki enerji, insan vücudundaki organlar n çal şmas nda, yani bu organlar n işlevlerini yapmas nda ve buna bağl olarak vücut s cakl ğ n sağlamada kullan l r. Bu şekilde insan, varl ğ n sürdürebilmesi için en az ndan günde yaklaş k 4 6milyon j lük enerji almal d r. Bundan daha fazla al nan enerji insan n başka işleri de yapmas na olanak sağlar. İnsan d ş nda tüm canl varl klar, sadece yaşamlar n sürdürmek için gerekli g da enerjisi ile yetinirler. Oysa insan, günümüzde tüm canl varl klardan farkl olarak sadece g da enerjisi ile yetinmemektedir. G da d ş nda bir çok enerji kaynağ n kullanarak yaşam n sürdürmektedir. Başka bir değişle insan, diğer canl varl klar aras nda tek varl kt r. İnsanoğlunun yer yüzünde, g da d ş nda ilk tan ş p kulland ğ enerji kaynağ ateş dir. Ateş i kullanana değin sadece enerjisi ile yaşam n sürdüren insan, ateşi kullanmaya başlad ktan sonra diğer tüm canl varl klardan ayr larak, kendisine yeni bir yol açm şt r. Ateşle tan şma büyük bir olas l kla, doğal yang nlar s ras nda olmuştur. Ateş ürkütücüdür yak c d r ve zarar vericidir ama, nas l olmuşsa olmuş, insanoğlu diğer hiçbir canl yarat ğ n yapmad ğ n yaparak, bu ateşten yararlanma yolunu bulmuştur. Ateşi kullanmaya başlayan insan n elinde yeni bir enerji kaynağ vard r. Ateşi, hem düşmanlar na karş kendini korumak hem de daha rahat yaşamak için kullanmaya başlam şt r. Başka bir değişle, insanoğlu ateşle uygarl ğa ilk ad m n atm ş oldu. Ateş ile, daha önceleri yiyemediği ya da yiyip de sindiremediği g dalardan yararlana bilmiş, daha önceleri yaşayamad ğ soğuk iklim koşullar nda yaşama olanağ na erişmiş ve düşmanlar na karş, kas gücü d ş nda bir silah olarak ateşi kullanmaya başlam şt r. Ateşle birlikte bireysel yaşamdan toplumsal yaşmada geçmiştir insanoğlu. Çünkü ateşi her zaman bulmak olanaks zd r ve bulunca da söndürmeden korumak gerekir. Bu işi bir tek insan n yapmas olas değildir. Bu toplumsal yaşam n ilk ad m d r. Daha sonralar bu ateşin nereden geldiğini merak eden insanoğlu, çevresinde tek kaynak güneşi görmüş ve ateşi baz tanr lar n gökten al p yeryüzüne indirdiğine inanm şt r. Ayr ca, ateşin gücünden fazlas yla etkilenen insan topluluklar ateşi tanr laşt rarak ateş tanr s kavram n ortaya atm şlard r. Baz topluluklarda ateş öyle kutsald r ki ateşin yan nda bağ rmak kavga etmek yasakt r. Ateş, çok uzun yüzy llarca insanoğlunca genellikle s nma, ayd nlanma, silah yapma yemek pişirme ve su s tma amaçlar yla kullan lm şt r.çoğunlukla ateş yakmak için ve onu söndürmek için odum kullan lm şt r. Bu yönüyle ormanlar insanlar için her zaman önemli bir enerji kaynağ olma kimliğini korumuşlard r. İnsan yaşam nda odun çok uzun süre önemli ve etkin bir öğe olmuş, eski masallarda öykülerde odun ve odunculara yer verilmiştir. Pamuk prenses deki yedi cüceler, ormandan odun kesen odunculard r.

3 Bugünkü bilgiler ve bulgular, insanlar n ateşi bin y ld r kullan ld ğ n göstermektedir. Ateşle birlikte toplumsal yaşama ad m atan insanoğlu, yerleşik yaşama ad m atm şt r. Gün boyunca g da aramak için sağa sola giden insan, akşam olunca ateşin bulunduğu yere gidecek, g das n buradaki ateşte pişirecek, s nacak ve gecenin karanl ğ nda ateşle ayd nlanacak, düşmanlar nda korunmada kullanacakt r. Öyleyse, ateşi kullanmadan önce tümüyle özgür olan insanoğlunu ateşi kullanmaya başlad ktan sonra belli bir yerde yaşamak zorunda kalm şt r. Zaman zaman çeşitle nedenlerle bu yeri değiştirebilir ama her zaman orada ya da burada, belli bir yerde yaşar duruma gelmiştir insan.

4 İnsan, hayvan, su ve rüzgarın enerji kaynağı olarak kullanımı Toplumsal yaşam baz işlerin paylaş lma gereğini de getirmiştir. Bu durum, insanoğlunun yeni bir enerji kaynağ kullanmas na yol açar. Yeni enerji kaynağ, işleri yapacak yeni bir insand r. İnsan kümelerinde belli bir tak m üstünlükleri olan insanlar, diğer insanlar iş yapmada kullanmaya başlarlar böylece. Daha sonra kölelik denen bu durum, asl nda insanlar n yine insanlar enerji kaynağ olarak kullanmas d r. Öyleyse, ateşten sonra kullan lan enerji kaynağ insan d r. Bu durum zaman içinde öyle gelmiştir ki, insanla çal şan makinalar bile yap lm şt r. Bu gün bile insan tüm toplumlar n önemli bir enerji kaynağ d r. Yani bir çok işi yapan enerji kaynağ olma kimliğini korumaktad r. İnsanlar n yar yerleşik olarak yaşamaya başlamalar, zaman zaman bir yerden başka bir yere göç etmeleri gereğini de birlikte getirmiştir. Art k insan n n baz kullan m eşyalar da olmuştur. göç etmede, daha uzaklara gidebilmek ve oralarda daha verimli olanaklar bulabilmek umudu esast r. İşte bu durumda, taş ma işlerinde kullan lmak üzere yeni bir enerji kaynağ daha bulmuştur insanoğlu. Hayvanlar. Üzerine binip, onu yorulmadan ve daha h zl ya da daha yavaş taş mada hayvanlar n taş ma işlerinde kullan lmas o denli başar l olmuştur ki 19. yy l n sonlar na dek buhar makinas bulununcaya ve ulaş mda kullan lmas yayg nlaş ncaya dek ulaş mda hep hayvanlar kullan lm şt r. Askeri birliklerde süvari alaylar, çevik ve h zl yer değiştirebilen askeri bir güç olmuştur. Hayvanlar ulaş m d ş nda başka işlerde de kullan lm şt r. Tarla sürmede kullan lan kara sabandan tutunda, kuyudan su çeken dolap beygirine dek hayvanlarla çal şan birçok makinalar geliştirilmiştir. Birinci dünya savaş nda sadece Avrupa da 22milyon dolay nda at n bulunmas, gerek taş ma gerekse diğer işlerin yap lmas nda hayvanlar n ne denli önemli bir enerji kaynağ olduğunun bir kan t d r. İnsanoğlunun yararland ğ başka bir enerji türü de su gücü dür. Temelli güneş enerjisine dayanan su gücü, insanoğlunun art k tam yerleşik yaşam türüne geçmesiyle kullan ma geçmiştir. Dereden h zla akan sudan o günün gelişen teknolojisi ile iş yapabilecek enerji elde edilmesi, su çarklar n n yap m yla gerçekleşmiştir. hayvanlar enerji kaynağ olarak kullan m Yaklaş k İÖ.100 de kullan lmaya başlanan su çarklar, tar m yapan insan n ürettiği tah l öğütmekte kullan l r. Su değirmenlerinin kullan m uzun yy. sürmüştür. İnsanlar n rüzgar enerji kaynağ olarak kullan mlar ise, iki değişik kullan m türleri ile ortaya ç km şt r. Bunlardan birincisi, deniz ulaş m nda yelkenli gemilerde, ikincisi de İ.S. 12yy da yayg nlaşan yel değirmenleridir. Yel değirmenleri de uzun süre tar m ürünlerinin öğütülmesinde kullan lm şt r. 19.yy sonlar nda ve 20.yy da yel değirmenleri ile kuyudan su çekmek, elektrik elde etmek gibi uygulamalar ortaya ç km şt r. Rüzgar temelde güneş enerjisinin bir türevidir.

5 Kömür ve sanayileşme Buraya değin görüldüğü gibi, insanoğlunun 40 50bin y l önce başlayan değişik enerji kaynaklar ndan yararlanma süreci, 12.yy. a dek yavaş ad mlarla gelişmiştir. Oysa, 16.yy. dan sonra özellikle kömür ün büyük tutarlarda toprak alt ndan ç kar larak kullan ma girmesiyle, enerji kullan m nda önemli bir art ş olmuştur. Odunun yerine kömürün kullan lmas yla, s enerjisinin kullan m nda verim artm şt r. Kömürden elde edilen yüksek s cakl ktaki s enerjisi ile insanoğlu, daha önceleri ergitip işleyemediği madenleri de büyük çapta işleme olanağ bulmuş yeni metal işleme teknikleri geliştirerek yeni bir döneme, sanayii devrimi olarak adland r lan döneme girmiştir. Sanayii devriminin temeli, kömürden elde edilen s enerjisinin büyük tutarda sanayii de kullan m d r. Bu arada önemli bir buluş ortaya ç km şt r. buhar makinas. Kömür madenlerinde biriken suyun o günün koşullar nda atlar n kulland ğ pompalarla d şar at lmas sürüp giderken, 1698 de Savery, 1712 de Newcomen adl ingiliz ustalarca ortaya at lan, bu işi kömürle çal şan makinalara yapt rma düşüncesi ve ard ndan bu düşüncenin bu kişilerce uygulamaya sokulmas buhar makinas n ortaya ç karm şt r. Buhar makinas nda kömür ateşiyle kaynat lan suyun buharlaşmas ve bu buhar n bir pistonu itmesi temel düşüncedir. Bunun için ilk başlarda bu makinaya buhar makinas denmiş ve bu terim böylece kullan ma gelmiştir. Oysa bu makinada esas yararlan lan enerji kaynağ buhar oluşturmak için kömürün yanmas yla ortaya ç kan s enerjisidir. Bu yönüyle bu makine s makinas d r. Yani s enerjisi iş yapmada kullan lm şt r. Bu makine insanoğlunu yapt ğ ilk taş nabilir iş yapt rma arac d r.bunan önce yap lan su ve yel değirmenleri, taş nabilir değildir ve ancak belli bir amaca hizmet edebilir niteliktedir. Oysa buhar makinas taş nabilirdir. Daha sonralar görüleceği gibi, çeşitli işlerin yap lmas nda kullan labilme olanağ vard r. İlk buhar makine leri verimsizdir.%1 2 Verimle çal şmaktad r. O dönemin çok iyi ustas olan İngiliz James watt, Newcommen buhar makinalar n onar rken, 1769 da bu makinalarda bir değişiklik yapm ş ve makinalar n verimi birden yükselmiştir %6. bu buluş bu makinay kullanan iş adamlar n n çok hoşuna gitmiştir. Çünkü Watt n makinas yla daha az kömür kullanarak ayn işi yapt rma olanağ bulmuşlard r. Acaba daha da az kömürle, hatta hiç kömür kullanmadan bu makine çal şt r lamaz m? Sorusu giderek çok sorulmaya başlanm şt r. Ustalar n deneyimleri bu gelişmeleri başarmaya yetmeyince akla bilimden yararlanma gelmiştir. Watt n geliştirdiği makian n daha da verimli duruma getirilmesinde ustalar n sadece deneyimleri yetmeyince, acaba bilimsel bulgular bize yard mc ola bilir mi? Sorusunun ortaya ç kmas alt nda, bilimsel deneyimlerin yard m yla bunu başara bilirmiyiz düşüncesi yatmaktad r. Ancak, o günlerde bilim adamlar baz deneyler yapmakla birlikte bu deneyleri kendi dünyalar ndaki s rça köşklerinde ve merak duygular n gidermek için yapt klar, bunlar n Newcommen ve Watt n makinlar sonuçlar n n ne tür işlerde kullan labileceği düşüncesinden uzak bir yaşam sürdürmektedirler. Is bilimi dediğimiz termodinamik bilimi bilim adamlar n n bu konulara yöneltilmesiyle ortaya ç km şt r. Is bilimi yan nda elektrik ve m knat sla ilgili bilimsel bulgular n yayg nlaşmas ve uygulama alanlar na girmesi 19.yy da olmuştur.

6 Petrol ve çekirdek enerjisi Sanayii devrimi, kömürün ve s makinas n n büyük çapta kullan m ile genişleyip büyük insan topluluklar n egemenliği alt na alm şt r. 19.yy da petrolünde bulunmas yla bu egemenlik çok daha büyük boyutlara genişlemiştir. İlk petrol üretimi 1859 da ABD de Titusville de 21 metre derinlikte aç lan bir kuyudan gerçekleştirilmiştir. 19.yy., bu gün insan oğlunun teknolojik ürünlerin çoğunun geliştirildiği ve enerji kullan m n n büyük ölçüde artt ğ bir yüzy l olmuştur. Bunlara birkaç örnek olarak, 1807 ilk ticari buharl gemi Clemont 1814 ilk buharl lokomotif, 1856 ilk ticari buz yapma makinas, 1876 içten yanmal motor (otto langen telefon (Graham Bell) 1880 elektrik ampulu (edison) 1882 ilk buharla çal şan elektrik üretim santrali (edison /Newyork) 1884 buhar türbünü (persons) 1888 ilk elektrik motoru 1892 dizel motoru (diesel) 1893 Benz ve Ford un otomobil üretimi 1896 ilk su gücüyle çal şan elektrik üretim merkezi (Niagara şelaleleri, Newyork) 20.yy. a gelindiğinde, insanoğlu hem 19.yy.da bulup geliştirdiği teknoloji ürünlerini kullanmay daha da yayg nlaşt rm ş, hem de bu ürünlere yenilerini eklemiştir. Başka bir deyimle insanoğlu 19.yy. da başlatt ğ Teknoloji Devriminden giderek fazlalaşan ölçülerde yararlanma çağ na girmiştir. Art k daha güçlü makinalar yap lmaya başlam ş, dolay s yla daha fazla enerji kullan m başlam şt r. Bunun sonucu da gerek kömür, gerek se petrol üretimi h zla artm şt r. Bu arada beni bir enerji kaynağ daha bulunmuştur çekirdek enerjisi. Atom çekirdeklerinin parçalanmas ile ortaya ç kan enerji, 1942 de Enrico Fermi ce deneysel olarak laboratuar da gerçekleştirilmiştir. Ne yaz k ki enerji kaynağ n n ilk büyük çapta uygulanmas, atom bombas ile olmuştur de Hiroshişma ya at lan ilk atom bombas çekirdek enerjisinin önemini bir kez daha ortaya ç karm şt r. Ard ndan, çekirdek kaynaş m enerjisi de hidrojen bombas ile ilk uygulamas n gerçekleştirmiştir. Çekirdek enerjisinin bar şç l amaçlarla enerji elde edilmesinde kullan m ise, 1957 de

7 ABD de elektrik enerjisi üretmek üzere kurulan ilk çekirdek parçalanma enerjisinden yararlanan santral (reaktör) ile başlam şt r. 20.yy. da elektrik üretimi h zla artm ş, su gücünden, petrol ve kömür den, çekirdek enerjisinden yararlan larak üretilen elektrik enerjisi, sanayide, ulaş mda, iletişimde, evlerde büyük ölçüde kullan l r duruma gelmiştir. İletişim de elektrik enerjisinden yararlanma telgrafla başlam şt r. Daha sonra telefon,telex,faks,bilgisayar ağlar, ile adeta bir ç ğ gibi büyümüştür. 20. yy. da ulaş mda art k hayvanlar n kullan m en aza inmiş, bunun yerini petrol türevleri ile çal şan araçlar alm şt r de dünya yüzeyinde hemen hiç otomobil yokken, 1990 larda 350milyon dolay nda petrolle çal ş r ulaş m arac yollarda dolaş r duruma gelmiştir. Hava ulaş m ise 1903 y l nda Wright kardeşlerin ilk uçakla uçuşunun ard ndan, giderek önem kazanm ş, 1927 de ilk k talar aras durmaks z n 33,5 saatte gerçekleştirilen uçak yolculuğundan sonra jet motorunun 1937 de bulunup hava ulaş m nda kullan m ile yayg nl ğ artm şt r. Bu gün günde yaklaş k 4 milyon kişinin uçakla uçtuğu göz önüne al n rsa, hava ulaş m n n nedenli önem kazand ğ aç kça görülebilir.

8 Yoğun enerji kullanımının düşündürdükleri Bu k sa aç klamalardan anlaş lacağ gibi 20.yy. insanoğlunun enerji kullan m nda h zl bir şekilde doruklara ç kt ğ bir yy. olmuştur. Yeterli enerji kaynaklar olduğu sürece ve bu kaynaklardan elde edilen enerji ucuz olduğu sürece bu durum sürüp gidecek gibidir. Acaba öylemi? 20.yy. da insanoğlunun ilk karş laşt ğ enerji bunal m aras nda olmuştur. Dünyan n önemli bir petrol deposu olan Arap ülkelerinin, gelişmiş ülkelere karş petrolü bir koz olarak kullanmay düşünüp uygulamaya koyduklar bu y llarda ortaya ç kan geçici petrol bunal m, insanlar n kafas nda yeni bir soru getirmiştir. Evet, ya bir gün petrol biterse ne olur? 20. yy a neredeyse damgas n vuran bu enerji kaynağ o denli yayg n kullan lmaktad r ki bir gün bunda yoksun kal rsak bütün uygarl ğ m z çökecek mi? Bir çok işini petrol gibi bir enerji kaynağ na bağlayan ve buna fazlas yla al şan insanoğlu, petrolsüz ne yapacak t r?. Gerek petrol gerekse kömür, on milyon lar ca y l öncesinden oluşmuş enerji kaynaklar d r ve tükenmez değillerdir. Eğer bu kullan m sürerse ki öyle görünüyor ve öyle istiyoruz. Bunlar bir gün tükeneceklerdir. O zaman ne olacakt r. Bu enerji kaynaklar n n tükenmesi ile ilgili olarak bu gün görüşler değişiktir ama yine de en çok bir yüzy l içinde bunlar n önemli ölçüde azalacağ ndaki görüşler çoğunluktad r. Çekirdek enerjisi içinde ayn şeyler söylenebilir. Dünya üzerinde çekirdek parçalanmas ndan elde edilen enerji için gerekli çekirdekler yani (uranyum ve toryum) s n rl d r ve bunlar da bir gün bitecektir. Bir umut, çekirdek kaynaş m ile elde edilmesi düşünülen enerjidir. Güneşin enerji üretimine benzer bir şekilde, hafif çekirdekleri kaynaşt rarak elde edilen bu enerji için bu günkü teknoloji, bir türlü bu enerjiyi laboratuar aşamas ndan ç kart p geniş çapl uygulamaya sokamamaktad r. Bu başar la bilinirseki en az 50 y l içerisinde olabileceği söylenmekte ve bu 50 y l geçen y llar içerisinden azalmamaktad r. Hidrojen çekirdeklerinden bulmak pek sorun olmayacak, dolay s yla yeni ve büyük çapta enerji kaynağ na kavuşmuş olacağ z. Bu gün için bu enerji kaynağ sadece uygulanmas olas olan bir umut niteliğini korumaktad r. 20.yy. n son çeyreğinde bir başka sorun daha ön plana ç km şt r. Çevre Sorunu. Bu gün enerji gereksinimimizi karş lamak için çok büyük tutarlarda kullan lan fosil yak tlar, kullan lma s ras nda çevresine birtak m at klar atmaktad rlar. Bu at klar giderek, özellikle kentler gibi yoğun yerleşim yerlerinde, insan sağl ğ n önemli düzeyde etkileyecek yoğunluklara ulaşmaktad r. Ayr ca, sanayiinin de çevreye etkileri önemli boyutlara ulaşm şt r. Bu at klar hem çevre koşullar n n hem de çevreyi olumsuz yönde etkilemektedir. Bu at klardan nas l kurtulabiliriz. Ya da bunlar nas l en aza indirebiliriz. Sorusuna yan t aramak 20.yy. sonlar na doğru insanoğlunun çok önemli bir uğraş alan olmuştur. Çekirdek enerjisinden yararlanmadaki ş n saçar (radioaktive) at klar ise başka bir sorundur. Bunlardan kurtulman n tek yolu bunlar uzun süreler (olarca y l) çevreye zarar vermeyecek şekilde saklamak ya da depolamakt r. Ayr ca, bu enerjiden yararlanan santrallerin birkaza durucuda çevreye verecekleri zararl etkiler de önemli bir sorundur. Çevre etkilerinin baz sonuçlar bu gün için belli ölçüde bilinmektedir. Sözgelimi, asit yağmurlar n n ormanlara verdiği zararlar aç kt r. Fosil yak tlar n yak lmas sonucu ortaya ç kan karbondioksit gaz n n atmosfer de bir perde gibi s dalgalar n n geçişini önlediği bellidir. İnsanoğlunun ateşle başlayan enerji kullan m 20.yy da doruklara ç km şt r. Yan nda bir çok sorunda getirmiştir. Peki ne yapacağ z? Bu sorunlara ivedi çözümler nas l bulacağ z? Yoksa, k sa bir süre sonra dünyam z yaşanmaz duruma m getireceğiz. Ya da atalar m z n dönemindeki ilk çağ yaşant s nam döneceğiz? başka seçeneklerimiz varm d r.

9 enerji kaynaklar m z ve insan n enerji kullan m

10 Sürdürülebilir Kalkınma Kalk nma ve buna bağl olarak enerji kullan m sürecektir. Ancak, bu gelişmenin sürekli olmas göz önüne al nacak, bunun bir yerde sürdürülemez duruma düşmemesi için önlem al nacakt r. Başka bir değişle, enerji kullan m nda çevre etkilerine ve tükenir enerji kaynaklar n n tükenmemesi gerekir. Enerji kaynaklar tükenirse kalk nma sürdürülemez. Hatta geri dönüşe geçilir. Enerji kaynaklar n n kullan m nda olumsuz çevre şartlar göz ard edilirse, bir süre sonra çevre yani dünya dediğimiz bu gezegen, insanlar için yaşanmaz duruma gelebilir ki bu durumda ne kalk nmadan ne de insanoğlunun bu gezegendeki sürdürebilirliğinden söz edilir. Öyleyse, bu iki konu enerji kullan m nda ve dolay s yla kalk nmada öncelikli olmal d r ve olacakt r. Buna göre, sürdürülebilirlik için temiz ve tükenmez enerji kaynaklar na geçiş kaç n lmazd r. Tüm dünya göz önüne al nd ğ nda insanoğlu için temiz ve tükenmez enerji kaynaklar yeterli olabilecek midir? İnsanoğlu bunu başarabilecek midir? Günümüzün gelişmiş toplumlar nda yaşayan bir insan n gündelik kulland ğ enerji ye bakt ğ m zda şöyle bir görüntüyle karş laş r z. i) yaşam n sürdürmek için g dadan ald ğ enerji (g da ve sanayii nin kulland ğ enerjiden kişi baş na düşen pay) ii) yaşad ğ evde kulland ğ enerjiler ( s nma, serinleme, ayd nlatma, yemek pişirme, çamaş r y kama,s cak su vb.) iii) bir erden başka bir yere gitmek için bindiği taş tlarda kullan lan enerjilerden kişi baş na düşen pay) iv) iş yerinde kulland ğ çeşitli araçlar için gerekli enerji den kişi baş na düşen pay ( s nma, ayd nlanma, asansör, bilgisayar, telefon v.b.) v) sanayinin ürettiği araç ve gereçlerin kullan m nda, bunlar n yap m için harcanan enerji den kişi baş na düşen pay (kumaş, otomobil, çimento, TV, cam, plastik, kağ t,...) İnsanoğlunun bu gereksinimlerini karş layabilmek için bu gün dünya yüzeyinde kullana bileceği enerji kaynaklar bellidir. Bunlar genelde iki s n fta toplanabilirler tükenir enerji kaynaklar tükenmez enerji kaynaklar.,... Enerji Kaynakları Tükenir Enerji kaynaklar Fosil yak tlar(petrol, kömür doğalgaz) çekirdeksel yak tlar yer içi s s (uranyum, toryum, lityum) Tükenmez enerji kaynaklar günlük güneş enerjisi ve türevleri (biokütle,rüzgar,deniz dalgalar ) gel git Tükenir terimi, insanl k için k sa bir gelecekte tükenebileceği öngörülen kendini yenileyemeyen enerji kaynaklar için geçerlidir. Bu kaynaklar, bir şekilde, çok eskilerden depolanm ş kaynaklard r. Bu kaynaklar n içine milyonlarca y lda oluşan fosil yak tlar ile, dünyan n oluşumuyla yaş t uranyum ve toryum elementleri girer. "Tükenmez" enerji kaynaklar, insanl k için oldukça uzun say lacak bir gelecekte tükenmeden kalacak kaynaklard r. Bunlar n baş nda güneş gelmektedir. Güneş, bu günkü hesaplara göre 5 milyar y l daha bu günkü durumunu koruyacakt r. Yani insanlar için bu enerji kaynağ tükenmez bir enerji kaynağ d r. Diğer tükenmez enerji kaynaklar olarak yer içi s s n ve ay n etkisiyle denizlerdeki gel git i saya biliriz. Gel git enerjisi s n rl d r. Yer içi s s ise bu günkü görüşlere göre daha çok uzun süreler yararlan labilecek bir enerji kaynağ olma kimliğini korumaktad r. Yer yuvarlağ n n m 3 lük hacmi göz önüne al n rsa bu görüşün pek de yanl ş olmad ğ görülür.

11 Bu gün elimizin alt ndaki temel enerji kaynaklar m z bunlard r. Bu gün için laboratuar düzeyinde üzerinde çal ş lan hafif elementlerin çekirdeklerinin kaynaşt r lmas ndan elde edilen bir enerji türü yani çekirdek kaynaş m enerjisi ise, bu gün için insanl ğ n kullan m na sunulmam şt r.

12 Tükenmez enerji kaynaklarına bir bakış İşte bu temel enerji kaynaklar m z, insanlar n değişik amaçlarda kulland ğ tüm enerjilerin sağlanmas ndan kullan lacak kaynaklard r. Bu gün gelişmiş ülkelerde yaşayan bir insan için günlük enerjik tüketimi yaklaş k 950 milyon jül dür. Bu tutar n içine yukar da belirtilen tüm enerji kullan mlar ndan bir insana düşen paylar girmektedir. Doğal olarak dünya daki her insan n gelişmiş ülke de yaşamamaktad r ve dolay s yla bu denli enerji tüketmemektedir. Ancak, tüm ülkeler gelişme çabalar ndad r. Gelişime, bir yönüyle kişi baş na kullan lan enerjinin artmas d r. Öyleyse bir gün gelipte tüm ülkelerin bu günkü gelişmiş ülkeler düzeyine geldiğini varsayarak, acaba ne tutarda enerji gerekecektir. Bu gün dünya daki insan say s, yaklaş k 5,5 milyard r ve bu say artama eğilimini sürdürmektedir. Bu günkü görüşlere göre dünya daki insan say s 9 12 milyara dek yükselecek ve orada durarak değişmez kalacakt r. Ortalama olarak 10 milyar insan göz önüne al r ve hepsinin bu günkü gelişmiş ülke insan gibi yaşad ğ n düşünürsek, bu durumda, günlük toplam 95x10 17 J lük (9,500,000,000,000,000,000,J) enerji gerekecektir. Acaba, enerji kaynaklar bu enerji yi karş laya bilecek mi? Tükenir enerji kaynaklar n n yak n say labilecek bir sürede büyük oranda tükeneceği var say ld ğ için, sonunda elimizin alt nda sadece tükenmez enerji kaynaklar kalacakt r. Sürdürebilirlik için tükenmez ve temiz kaynaklara gereksinim olduğu da göz önüne al nd ğ nda acaba, bu kaynaklar yeterli ola bilecek mi? Gelin, tükenmez enerji kaynaklar n n biz insanlara neler verdiğine, neler verebileceğine bakal m. Daha önce de belirtildiği gibi, insanoğlu, dünya yüzeyinde var olduğu sürenin çok büyük bir kesiminde tükenmez enerji kaynaklar ndan yararlanm ş, ancak 16. yy dan sonra ve özellikle 20. yy da tükenir kaynaklara bu denli bağ ml duruma gelmiştir. Tükenmez enerji kaynaklar n, en küçüğünden, gel git le başlayarak ele alal m. Gel git, başat olarak ay n ve az da olsa güneşin dünyay kütle çekim kuvveti ile çekmesinden kaynaklanmaktad r. Bu çekim kuvvetinin etkisi ile denizlerdeki sular yükselip alçala bilmektedir. Deniz deki bu kabar p alçalmalar bir gün süresinde olmaktad r. Öyleyse deniz kabard ğ nda bir tür kapak ile sular hapsedilip, sonra alçalma döneminde bu sular ak t larak bir türbün çevrilebilir ve buradan da elektrik enerjisi elde edilebilir. Gelgit den elektrik elde edilmesi dünyan n her yerinde mümkün değildir. Gel git enerjisinin büyüklüğü 3 milyar kw dolay ndad r. Yani, gündelik gel git enerjisi yaklaş k 2.6x10 17 J dür. Bu gün gel git enerjisi çok s n rl bir şekilde kullan lmaktad r. Gel git enerjisinin hemen hiçbir olumsuz çevre etkisi yoktur. Ve bu enerji ay ve dünya bu günkü durumunu koruduklar sürece tükenmez bir enerji kaynağ d r. Yer içi s s (geothermal) insanoğlunun çok eskiden beri y kanmak ve sağl k bulmak amac yla kulland ğ yeralt ndan gelen s cak sular ile s cak buhar dan oluşur. Yerküresinin içinde, bu günkü görüşlere göre, dünyan n oluşumundan ve yer içindeki ş n saçar (radioactive) maddelerinin sald klar ş n m enerjisinin s enerjisine dönüşmesinden kaynaklanan s cak katmanlar bulunmakta, bu katmanlar üzerinden akan ya da bu katmanlar n çatlaklar ndan s zan yer alt sular n n s n p kendiliğinden yol bulup s cak su ya da buhar olarak yer yüzüne ç kmas, ya da insanoğlunca delik delinerek yer yüzüne ç kart lmas sonucu bu s dan yararlanmas yerici s s n n temelini oluşturur. Bu gün bunun doğal değeri 2.6x10 22 J/gün dür. Güneş dünya n n d ş nda yak n çevremizdeki en büyük enerji kaynağ m zd r. Güneşin bir günde çevresine sald ğ enerji 3x10 32 J dür. Dünya bu enerjinin çok küçük bir kesrini alm şt r 1.5x10 22 J dür. Bir y lda dünya yüzeyine düşen güneş enerjisi yaklaş k 150 trilyon kömüre eş değerdir. Sadece Türkiye

13 üzerine düşen bir y ll k güneş enerjisi yaklaş k 80 milyar ton petrole eş değerdir. Türkiye nin 1997 y l nda kulland ğ toplam enerji ise 70 milyon ton petrole eş değer. Bu rakamlar güneş enerjisinin büyüklüğünü göstermektedir. Ancak, güneşin gezegenimizde ne tür işler yapt ğ ve insanoğlunun da bu günkü teknoloji ile, gelen güneş enerjisinin hangi kesrini ne oranda kullanabildiğine k saca bir göz atal m. Güneş, gezegenimiz için temel enerji kaynağ d r. Günlük güneş enerjisi gezegenimizde pek çok işe yaramaktad r. Bunlar n baş nda biz canl lar için en önemli olay olarak nitelenebilen fotosentez yani, güneş ş nlar n n enerji ile suyun oksijen ve hidrojenlerini ayr şt rarak, oksijeni d şar at p hidrojenle karbonu birleştirerek oluşturulan hidrokarbonlar ve dolay s yla oluşan bio kütle gelmektedir. Öyleyse, yeryüzündeki canl lar n oluşmas nda ve varl klar n sürdürmede güneş enerjisi olmazsa olmaz bir enerji kaynağ d r. Dünya ya gelen günlük güneş enerjisinin sadece on binde iki si fotosentez için kullan lmaktad r. Fotosentez enerjisinden hem g da hem de bio kütle olarak yararlanmaktad r insanoğlu. Günlük güneş enerjisinin bir başka görevi de, yağ şlar oluşturmas d r. Yer yüzündeki sular n güneş enerjisi ile buharlaşmas ve yeniden yer yüzüne düşmesi ile derelerimiz sürekli aka bilmekte, su gücünden yararlanabilmekteyiz. Güneş enerjisinin %23 ü bu iş için harcanmaktad r. Bunu değeri 3.5x10 21 J/gün dür. Sadece Türkiye ye bir y lda düşen yağ ş tutar n n 500 milyar ton olduğu düşünüldüğünde bu gücün önemi anlaş labilir. Rüzgarlar n oluşmas, okyanus dalgalar ve ak nt larda güneşin işleri aras ndad r. Günlük güneş enerjisinin binde ikisi bu işler için harcanmaktad r. Bunu değeri 32x10 18 J/gün dür. Güneş enerjisinin bir türevi olan rüzgar enerjisi, 20.yy. başlar nda petrolün yayg nl k kazanmas yla bir kenara itilmişken 20.yy. sonlar na doğru yeniden önem kazanm şt r. Özellikle rüzgardan elektrik enerjisi elde edilmede önemli uygulamalar başlat lm şt r. Bu konuda gerek dünya da gerekse ülkemizde yak n gelecekte bir s çrama beklenmektedir. Bunlar n d ş nda, yeryüzüne düşen güneş enerjisinin büyük bir kesimi karalarca ve denizlerce soğurulmaktad r. Diğer bir büyük kesmide yer yüzünü saran atmosferce geri yans t lmaktad r. Bu yans tmada en önemli pay bulutlar almaktad r. (%20). İnsanoğlunun, teknolojik olarak en önemli güneş enerjisi kullanma kesri kara ve denizlerce soğurulan bu yaklaş k %50 lik kesirdir. Günümüzün teknolojisi ile günlük güneş enerjisinin çok, hem de çok az bir tutar n kendimize yaral enerji ye çevirerek kullanmaktay z. Ancak, bu konulardaki teknolojiler gelişme sürecindedir. Yak n bir gelecekte günlük güneş enerjisinden daha verimli ve daha çok tutarda ve ucuz enerji elde etmek olanakl olacakt r. Günlük güneş enerjisinin uygulamada kullan m asl nda hayli eskilere dayan r. Ev yap m nda, güneş enerjisinin hiçbir zaman göz ard etmeyen insanoğlu bu konuda pratik uygulamalar çok uzun bir süredir kullanmaktad r. 20.yy. dan bu konudaki bilimsel çal şmalar önem kazanm ş gerek ev yap m nda gerekse kent yerleşiminde güneş enerjisinin edilgin olarak en verimli tutarlarda kullan m uygulamalar başlam şt r. Güneş mimarl ğ n n yeniden bilimsel olarak ele al n p uygulamalar n n yayg nlaşt r lmas çabalar 21.yy. da daha yayg nlaşarak süreceğe benzemektedir. 19.yy. dan beri güneş enerjisi ile su s tma uygulamalar süre gelmekte ve gelişmektedir da Paris teki bifuarda AUGUSTİN MOUCHOT, güneş enerjisi ile çal şan bir s makinas ile bir kitap bas m makinas çal şt rm şt r. 20.yy. bulunan güneş pilleri, güneş enerjisinin doğrudan elektrik enerjisine çevrilmesine olanak tan maktad r. Bu önemli buluş üzerinde bir yanda bilimsel çal şmalar sürerken, diğer yandan güneş pillerinin uygulamalar giderek artmaktad r.

14 Sonuç Buraya dek anlat lanlar göstermektedir ki, tükenmez enerji kaynaklar n n hemen hepsi, ayr ayr al nd ğ nda bile, bizim daha önce bulduğumuz 95x10 17 J/gün değeri için yeterli gözükmektedir. Ancak, şuras da gözden kaç r lmamal d r ki, bütün bu enerjilerin bizim istediğimiz enerjilere dönüştürülmesinde bir verim katsay da içine girmektedir. Bu katsay doğal enerji çevrimlerinde değiştiremeyiz. Söz gelimi, fotosentez de verim, %10 dolay ndad r. Ancak, insanoğlunun geliştirdiği dönüştürücülerin verimini bilimsel s n rlara dek yükseltebiliriz. 21.yy. bu tükenmez enerjilerden yararlanmada yeni dönüştürücülerin geliştirileceği ve verimlerinin artt r lacağ bir yüzy l olma yolundad r. İnsanoğlu nas l ateşten yararlanma yolunu bulup bunu kulland ysa, tükenmez enerjilerden de verimli bir biçimde yararlanma yolunu bulacakt r. Bu yola girilmiştir ve 21.yy. tükenmez enerji kullan m nda bir s çraman n olacağ bir yüzy l olarak gözükmektedir. Sürdürülebilirlik için pek fazla seçenek de bulunmamaktad r.

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi

Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Jeotermal Enerjiden Elektrik Enerjisi Üretimi Ali R za VEREL EMO Denizli ube Enerji Komisyonu Üyesi ELTA Elektrik Üretim Ltd. ti. / Denizli Ege Bölgesi Enerji Forumu 1. Giri ekil 1. Jeotermal saha Bilindi

Detaylı

İZMİR VE RÜZGAR ENERJİSİ

İZMİR VE RÜZGAR ENERJİSİ TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / 28-30 Kasım 2013 393 İZMİR VE RÜZGAR ENERJİSİ Alper KALAYCI Makina Mühendisleri Odas alper@alperkalayci.com Dr. Cenk SEVİM cenk.sevim@aerowind.com ÖZET Yenilenebilir enerji

Detaylı

İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ. Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org.

İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ. Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org. 719 İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ Alpaslan ERTÜRK Maden Yüksek Mühendisi izmir@maden.org.tr Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org.tr

Detaylı

TEMİZ ENERJİ YAYINLARI GÜNEŞİMİZİ TANIYALIM

TEMİZ ENERJİ YAYINLARI GÜNEŞİMİZİ TANIYALIM TEMİZ ENERJİ YAYINLARI GÜNEŞİMİZİ TANIYALIM GİRİŞ...2 GÜNEŞİN İÇYAPISI...3 DÜNYAYA ULAŞAN GÜNEŞ ENERJİSİ...5 YERYÜZÜNE ULAŞAN GÜNEŞ IŞINLARI VE DOĞAL DÖNÜŞÜMLER...6 GÜNEŞ ENERJİSİ DÖNÜŞÜMLERİ...7 İNSANOĞLUNUN

Detaylı

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 1.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 DERS İLE İLGİ GENEL HUSUSLAR Ders 1 Vize ve 1 final sınavı yapılarak değerlendirilecektir. Vize sınavının %40 ı ve final

Detaylı

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler,

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Bu araştırmada Fen Bilgisi sorularını anlama düzeyinizi belirlemek amaçlanmıştır. Bunun için hazırlanmış bu testte SBS de sorulmuş bazı sorular

Detaylı

İZMİR METROPOL İLÇELERİNDE YAPILAN ASANSÖR DENETİMLERİ VE GÜVENLİK SEVİYESİNDEKİ GELİŞMELERİN İNCELENMESİ

İZMİR METROPOL İLÇELERİNDE YAPILAN ASANSÖR DENETİMLERİ VE GÜVENLİK SEVİYESİNDEKİ GELİŞMELERİN İNCELENMESİ 401 İZMİR METROPOL İLÇELERİNDE YAPILAN ASANSÖR DENETİMLERİ VE GÜVENLİK SEVİYESİNDEKİ GELİŞMELERİN İNCELENMESİ M. Berkay ERİŞ, Halim AKIŞIN, Zafer GÜNEŞ Makina Mühendisleri Odas akm@mmo.org.tr ÖZET Kentimizde

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM

YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM Enerjinin Önemi Enerji, Dünyamızın en önemli ihtiyaçlarından biridir. Türkiye nin son otuz yılda enerji talebi yıllık ortalama %8 artış göstermiştir.ülkemiz elektrik enerjisinin

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ENERJİ VERİMLİLİĞİ ENERJİ Enerji, bir cisim ya da sistemin iş yapabilme yeteneğidir HİÇ DÜŞÜNDÜNÜZ MÜ, DÜNYADA ENERJİ OLMASA KULLANDIĞIMIZ BÜTÜN ALETLER NASIL ÇALIŞIRDI? O HALDE

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007

Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007 Enerji ve Kalkınma Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007 Kırılma Noktası Dünyanın gerçeklerini kırılma noktalarında daha iyi kavrıyoruz. Peşpeşe gelen, birbirine benzer damlaların bir tanesi bardağın

Detaylı

Dersin Sorumlusu;Prof.Dr. Đnci MORGĐL. PROJE DESTEKLi DENEY UYGULAMASI

Dersin Sorumlusu;Prof.Dr. Đnci MORGĐL. PROJE DESTEKLi DENEY UYGULAMASI Dersin Sorumlusu;Prof.Dr. Đnci MORGĐL KiMYA EĞiTiMiNDE PROJE DESTEKLi DENEY UYGULAMASI CEP TELEFONU MISIR PATLATIR MI? Proje Hedef Sorusu: Cep telefonları mısırı patlatacak kadar radyasyon yayar mı? Yaydığı

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Bu bölümde; Fizik ve Fizi in Yöntemleri, Fiziksel Nicelikler, Standartlar ve Birimler, Uluslararas Birim Sistemi (SI), Uzunluk, Kütle ve

Detaylı

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ Gülkız Doğan Araş. Gör., ODTÜ, Havacılık Mühendisliği Bölümü Uçak pilotları inişe geçen uçağın yere değmeden az önce daha fazla alçalmak istemediğine, yoluna öylece devam etmek istediğine

Detaylı

Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği

Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği Kıbrıs ın Su Sorunu ve Doğu Akdeniz in Hidrojeopolitiği Dursun Yıldız SPD Başkanı 2 Nisan 2016 Giriş Gelişmenin ve karşı duruşun, doğuya karşı batının, kuzey kıyısına karşı güney kıyısının, Afrika ya karşı

Detaylı

II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI

II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI II. Bölüm HİDROLİK SİSTEMLERİN TANITIMI 1 Güç Kaynağı AC Motor DC Motor Diesel Motor Otto Motor GÜÇ AKIŞI M i, ω i Güç transmisyon sistemi M 0, ω 0 F 0, v 0 Makina (doğrusal veya dairesel hareket) Mekanik

Detaylı

Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor!

Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor! Dikkat! ABD Enerji de Yeni Oyun Kuruyor! Dursun YILDIZ topraksuenerji 21 Ocak 2013 ABD Petrol İhracatçısı Olacak. Taşlar Yerinden Oynar mı? 1973 deki petrol krizi alternatif enerji arayışlarını arttırdı.

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

YILDIZLAR NASIL OLUŞUR?

YILDIZLAR NASIL OLUŞUR? Zeki Aslan YILDIZLAR NASIL OLUŞUR? Yıldız nedir sorusunu insanlık yüz binlerce belki de milyonlarca yıldır soruyordu? Fakat yıldızların fiziksel doğası ve yaşam çevrimleri ancak 1900 lü yıllardan sonra

Detaylı

Yeni Nesil Beton Santralleri Başlıca Avantajları PowerMix 30

Yeni Nesil Beton Santralleri Başlıca Avantajları PowerMix 30 Yeni Nesil Beton Santralleri Başlıca Avantajları PowerMix 30 Demirstar, değişik kapasite ve özelliklerde ürettiği sabit beton santralleri ile beton üreticilerinin tüm ihtiyaçlarına rahatlıkla cevap verebilmektedir.

Detaylı

Enerji Tasarrufunda İnovatif Çözümler

Enerji Tasarrufunda İnovatif Çözümler Isı Yalıtımı Enerji Tasarrufunda İnovatif Çözümler Terma Enerji Verimliliği nin temel politikası, en yeni teknolojileri, kaliteli hizmet anlayışıyla bir araya getirerek enerji verimliliği uygulamalarını

Detaylı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) Çevre İş Sağlığı Güvenliği ŞİRKETLER

Detaylı

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 9.HAFTA

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 9.HAFTA MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 9.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 SUPAP SİSTEMLERİ 1. KÜLBÜTOR MEKANİZMASI Eksantrik milinden aldığı hareketle silindirlerde emme ve egzoz zamanlarının

Detaylı

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili Beşinci İzmir İktisat Kongresi Finansal Sektörün Sürdürülebilir Büyümedeki Rolü ve Türkiye nin Bölgesel Merkez Olma Potansiyeli 1 Kasım

Detaylı

KÜRESEL ISINMA, MEDYA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz İklim Değişikliği İçin Sivil Toplum Kuruluşları Adana Buluşması 20 Aralık 2006

KÜRESEL ISINMA, MEDYA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz İklim Değişikliği İçin Sivil Toplum Kuruluşları Adana Buluşması 20 Aralık 2006 KÜRESEL ISINMA, MEDYA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz İklim Değişikliği İçin Sivil Toplum Kuruluşları Adana 20 Aralık 2006 Küresel ısınma Hollywod için yazılmış,eğlenceli bir felaket senaryosu mu?

Detaylı

BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

BİNALARDA ENERJİ PERFORMANSI YÖNETMELİĞİ Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yayınlanma tarihi: 05.12.2008 Yürürlüğe girme tarihi: 05.12.2009 Vorlage 1 09/2006 Viessmann Werke Kapsam Mevcut ve yeni yapılacak konut, ticari ve hizmet amaçlı kullanılan

Detaylı

YERİNDE BALANS ALMA İŞLEMİ: EKONOMİK ve TEKNİK YÖNDEN BİR İNCELEME. Dr. İbrahim H. Çağlayan VibraTek Ltd Şti

YERİNDE BALANS ALMA İŞLEMİ: EKONOMİK ve TEKNİK YÖNDEN BİR İNCELEME. Dr. İbrahim H. Çağlayan VibraTek Ltd Şti Bakım Mühendisliğinde En Son Teknolojiler : İşin Uzmanından! VibraTek 02/2016 Teknik Bülten 6 1.0 Giriş YERİNDE BALANS ALMA İŞLEMİ: EKONOMİK ve TEKNİK YÖNDEN BİR İNCELEME Dr. İbrahim H. Çağlayan Uyarıcı

Detaylı

Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar. Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i

Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar. Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i Temiz Enerji Kaynaklar Uygulamalar Ege Bölgesi Enerji Forumu Pamukkale Üniversitesi Temiz Enerji Evi Örne i Eylem YILMAZ ULU, Harun Kemal Öztürk, Ahmet Y lanc, Engin Çetin, Mahmut Hekim, Görkem anl, Sinan

Detaylı

Bölüm 11 Soğutma Çevrimleri. Bölüm 11: Soğutma Çevrimleri

Bölüm 11 Soğutma Çevrimleri. Bölüm 11: Soğutma Çevrimleri Bölüm 11 Soğutma Çevrimleri 1 Amaçlar Soğutma makineleri ve ısı pompaları kavramlarının tanıtılması ile etkinliklerinin ölçülmesi. İdeal buhar sıkıştırmalı soğutma çevriminin incelenmesi. Gerçek buhar

Detaylı

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016

ÖZEL BÖLÜM I KOJENERASYON. TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri ST ELEKTRİK-ENERJİ I NİSAN 2016 TÜRKOTED İltekno Topkapı Endüstri 102 Hibrit Sistemlerle En Yüksek Verimlilik Hedefleniyor Derya Sakallıoğlu Yenilenebilir enerji kaynakları ile birlikte kullanılan kojenerasyon sistemleri, hibrit kojenerasyon

Detaylı

Karıştırcılar ve Tikinerler

Karıştırcılar ve Tikinerler Karıştırcılar ve Tikinerler Giriş Begg Cousland ve Jiangsu New Hongda Group 2002 yılından beri beraber çalışmaktadır. Bu zamandan beri Begg Cousland mist gidericileri Jiangsu New Hongda tarafından Çin

Detaylı

PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com 1.1.Su Kaynakları ve Hidrolojik Rejim Üzerindeki 1.2. Toprak Kaynakları Üzerindeki 1.3. Atmosfer Üzerindeki 1.2.Toprak Kaynakları Üzerindeki Toprak Tuzluluğu ve Suya Doygunluk Toprak u Sedimentasyon 1.2.Toprak

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI PVD Kaplama Kaplama yöntemleri kaplama malzemesinin bulunduğu fiziksel durum göz önüne alındığında; katı halden yapılan kaplamalar, çözeltiden yapılan kaplamalar, sıvı ya

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI YÜZEY DOLDURMA TEKNİKLERİ Deneyde dolu alan tarama dönüşümünün nasıl yapıldığı anlatılacaktır. Dolu alan tarama

Detaylı

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ Hazırlayan: Doç.Dr. Hakan Güler Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Karlsruhe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Almanya

Detaylı

Üç-fazlı 480 volt AC güç, normalde-açık "L1", "L2" ve "L3" olarak etiketlenmiş vida bağlantı uçları yoluyla kontaktörün tepesinde kontak hale gelir

Üç-fazlı 480 volt AC güç, normalde-açık L1, L2 ve L3 olarak etiketlenmiş vida bağlantı uçları yoluyla kontaktörün tepesinde kontak hale gelir Kontaktörler Röle kontakları üzerinden büyük bir miktar elektrik gücü anahtarlamak için kullanıldığında kontaktör terimi ile adlandırılır.. Kontaktörler tipik olarak çoklu kontaklara sahiptir ve kontakları

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

İçinde x, y, z gibi değişkenler geçen önermelere açık önerme denir.

İçinde x, y, z gibi değişkenler geçen önermelere açık önerme denir. 2. Niceleme Mantığı (Yüklemler Mantığı) Önermeler mantığı önermeleri nitelik yönünden ele aldığı için önermelerin niceliğini göstermede yetersizdir. Örneğin, "Bazı hayvanlar dört ayaklıdır." ve "Bütün

Detaylı

SA LIK SORUNLARI ve BARINMA KO ULLARI

SA LIK SORUNLARI ve BARINMA KO ULLARI MEVS ML K TARIM LER N SA LIK SORUNLARI ve BARINMA KO ULLARI YEN EH R/ÇARDAK ÖRNE BURSA TAB P ODASI USTOS 2010 BURSA TAB P ODASI 2 GÖZLEMLER: Bar ve Demokrasi Partisi l Ba kanl n ba vurusu üzerine, geçici

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş.

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. 27 Şubat 2016 ÜNSPED GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ VE LOJİSTİK HİZMETLER A.Ş. Kurumsal Yönetim Notu: 7.30 Priv. YÖNETİCİ ÖZETİ ÜNSPED Gümrük Müşavirliği ve

Detaylı

Neden Demiryolu M E T E T I R M A N K O N S P E D L T D Ş T I 2 7. 1 1. 2 0 1 3

Neden Demiryolu M E T E T I R M A N K O N S P E D L T D Ş T I 2 7. 1 1. 2 0 1 3 Neden Demiryolu M E T E T I R M A N K O N S P E D U L U S L A R A R A S I T A Ş I M A C I L I K V E T I C A R E T L T D Ş T I 2 7. 1 1. 2 0 1 3 Gelecekte... 2050 yılında Kimilerine göre Türkiye nin Gayri

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR MATEMAT K. 6. a ve b birer do al say r. a 2 b 2 = 19 oldu una göre, a + 2b toplam kaçt r? (YANIT: 28)

TEMEL KAVRAMLAR MATEMAT K. 6. a ve b birer do al say r. a 2 b 2 = 19 oldu una göre, a + 2b toplam kaçt r? (YANIT: 28) TEMEL KAVRAMLAR 6. a ve b birer do al say r. a b = 19 oldu una göre, a + b toplam (YANIT: 8) 1. ( 4) ( 1) 6 1 i leminin sonucu (YANIT: ). ( 6) ( 3) ( 4) ( 17) ( 5) :( 11) leminin sonucu (YANIT: 38) 7.

Detaylı

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON Dünyamızın son yıllarda karşı karşıya kaldığı enerji krizi, araştırmacıları bir yandan yeni enerji kaynaklarına yöneltirken diğer yandan daha verimli sistemlerin tasarlanması

Detaylı

İstek Özel Kemal Atatürk Anaokulu. Kanaryalar Sınıfı

İstek Özel Kemal Atatürk Anaokulu. Kanaryalar Sınıfı Okyanus, Yaşam İçin Gereklidir Ve Doğal Dengesinin Korunması İçin İnsanların Çaba Göstermesi Gereklidir Neler Biliyoruz? İpek A.: Okyanusun mavi ve yeşil su olduğunu biliyorum. Deniz Can K: Yunuslar karaya

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler

Endüstri Mühendisliğine Giriş. Jane M. Fraser. Bölüm 2. Sık sık duyacağınız büyük fikirler Endüstri Mühendisliğine Giriş Jane M. Fraser Bölüm 2 Sık sık duyacağınız büyük fikirler Bu kitabı okurken, büyük olasılıkla öğreneceğiniz şeylere hayret edecek ve varolan bilgileriniz ve belirli yeni becerilerle

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Önlisans ve Lisans Düzeyinde Yurtdışından Öğrenci Başvuru ve Kayıt Kabul Yönergesi

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Önlisans ve Lisans Düzeyinde Yurtdışından Öğrenci Başvuru ve Kayıt Kabul Yönergesi HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Önlisans ve Lisans Düzeyinde Yurtdışından Öğrenci Başvuru ve Kayıt Kabul Yönergesi Dayanak Madde 1- Bu yönerge, Hacettepe Üniversitesi ne yurt dışından öğrenci kabulü kriterlerini

Detaylı

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 24 Mart 2016 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 29663 YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

Konu : Nakit Sermaye Artırımlarında Vergi Avantajı (2) 08.04.2016

Konu : Nakit Sermaye Artırımlarında Vergi Avantajı (2) 08.04.2016 SİRKÜ : 2016/09 KAYSERİ Konu : Nakit Sermaye Artırımlarında Vergi Avantajı (2) 08.04.2016 04.03.2016 tarih ve 29643 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kurumlar Vergisi 1 Seri No.lu Genel Tebliğinde Değişiklik

Detaylı

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi

Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi Üniversitelerde Yabancı Dil Öğretimi özcan DEMİREL 1750 Üniversiteler Yasası nın 2. maddesinde üniversiteler, fakülte, bölüm, kürsü ve benzeri kuruluşlarla hizmet birimlerinden oluşan özerkliğe ve kamu

Detaylı

01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436

01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436 01 OCAK 2015 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBA PARLAKLIĞI SALİH MERT İLİ DENİZLİ ANADOLU LİSESİ 10/A 436 ELEKTRİK AKIMI VE LAMBALAR ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda

Detaylı

SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ

SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ SERMAYE ġġrketlerġnde KAR DAĞITIMI VE ÖNEMĠ Belirli amaçları gerçekleştirmek üzere gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve belirlenen hedefe ulaşmak için, ortak ya da yöneticilerin dikkat ve özen

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Enflasyonla Mücadelede En Zorlu Süreç Başlıyor

AR& GE BÜLTEN. Enflasyonla Mücadelede En Zorlu Süreç Başlıyor Enflasyonla Mücadelede En Zorlu Süreç Başlıyor Ahmet KARAYİĞİT Makroekonomik göstergeler açısından başarılı bir yılı geride bıraktık. Büyüme, ihracat, faizler, kurlar, faiz dışı fazla gibi pek çok ekonomik

Detaylı

Politika Notu. Yönetişim Etütleri Programı. Ekim 2005. Özelleştirme Gelirlerinin Kullanımı

Politika Notu. Yönetişim Etütleri Programı. Ekim 2005. Özelleştirme Gelirlerinin Kullanımı e c o n o m i c p o l i c y r e s e a r c h i n s t i t u t e ekonomipolitikalarıaraştırmaenstitüsü Politika Notu Ekim 2005 Özelleştirme Gelirlerinin Kullanımı Yönetişim Etütleri Programı uğur mumcu caddesi

Detaylı

POMPA ve KOMPRESÖRLER

POMPA ve KOMPRESÖRLER POMPA ve KOMPRESÖRLER Hazırlayan Tolga TAYLAN 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi POMPA ve KOMPRESÖRLER SITCNo :742,743 ArmonizeNo :8413,8414 TÜRKİYE DE ÜRETİM

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ SENATO KARAR ÖRNEĞİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ SENATO KARAR ÖRNEĞİ Karar Tarihi : 07/07/2014 Toplantı Sayısı : 392 Karar Sayısı : 3304 ANKARA ÜNİVERSİTESİ SENATO KARAR ÖRNEĞİ 3304- Yönetmelik Komisyonu tarafından incelenen, Ankara Üniversitesi Burs Yönergesi taslağının

Detaylı

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ Savaş AYBERK, Bilge ALYÜZ*, Şenay ÇETİN Kocaeli Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü, Kocaeli *İletişim kurulacak yazar bilge.alyuz@kou.edu.tr, Tel: 262

Detaylı

TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME TÜRKĠYE DEKĠ YERALTISULARININ ARAġTIRILMASI, ĠġLETĠLMESĠ Ve YÖNETĠMĠ ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Hasan KIRMIZITAŞ Jeoloji Mühendisi DSİ 5. Bölge Müdürlüğü-ANKARA TMMOB, JMO - Bilimsel Teknik Kurulu Hidrojeoloji

Detaylı

M i m e d 2 0 1 0 ö ğ r e n c i p r o j e l e r i y a r ı ş m a s ı soru ve cevapları

M i m e d 2 0 1 0 ö ğ r e n c i p r o j e l e r i y a r ı ş m a s ı soru ve cevapları M i m e d 2 0 1 0 ö ğ r e n c i p r o j e l e r i y a r ı ş m a s ı soru ve cevapları S1: Erasmus kapsamında yapılan projelerle yarışamaya katılınabilir mi? C1: Erasmus kapsamında gidilen yurtdışı üniversitelerdeki

Detaylı

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı ALES / Đlkbahar / Sayısal II / Nisan 007 Matematik Soruları ve Çözümleri 1. 3,15 sayısının aşağıdaki sayılardan hangisiyle çarpımının sonucu bir tam

Detaylı

MAĞARA RESİMLERİ 40 BİN YIL ÖNCESİNDEN BİZE ULAŞTI

MAĞARA RESİMLERİ 40 BİN YIL ÖNCESİNDEN BİZE ULAŞTI MAĞARA RESİMLERİ 40 BİN YIL ÖNCESİNDEN BİZE ULAŞTI İlk insanlar Taş Devri boyunca, çoğu Avrupa da olan mağara resimleri yaptı. Dinsel amaçlı olduğu sanılan resimlerde, hayvan ve insan figürleri vardır.

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

OSMAN HAMDİ BEY ÜLKEMİZE MÜZECİLİK

OSMAN HAMDİ BEY ÜLKEMİZE MÜZECİLİK OSMAN HAMDİ BEY ÜLKEMİZE MÜZECİLİK 2009 8.SINIF SBS SINAV SORUSU 6. Yukarıdaki tablo 1906 yılında Osman Hamdi Bey tarafından yapılmıştır. Tablonun adı Kaplumbağa Terbiyecisi dir. Bu tabloyla ilgili aşağıdaki

Detaylı

Almanya dan Bir Örnek WESER-EMS UNION

Almanya dan Bir Örnek WESER-EMS UNION Almanya dan Bir Örnek WESER-EMS UNION Prof.Dr. Selahattin Kumlu Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Antalya Faaliyet Onayı Alma Koşulları Hayvansal üretimin geliştirilmesine katkıda bulunacak

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

MAKİNA VE KİMYA ENDÜSTRİSİ KURUMU KIRIKKALE BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ OTOMATİK TELEFON SANTRALI İŞLETME YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler

MAKİNA VE KİMYA ENDÜSTRİSİ KURUMU KIRIKKALE BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ OTOMATİK TELEFON SANTRALI İŞLETME YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler MAKİNA VE KİMYA ENDÜSTRİSİ KURUMU KIRIKKALE BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ OTOMATİK TELEFON SANTRALI İŞLETME YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, İlkeler, Esaslar Amaç Madde 1-Bu Yönergenin

Detaylı

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç: Madde 1. (1) Bu yönergenin amacı, İstanbul Kemerburgaz Üniversitesinin önlisans, lisans ve lisansüstü

Detaylı

YURTDIŞI VATANDAŞLAR DANIŞMA KURULUNUN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

YURTDIŞI VATANDAŞLAR DANIŞMA KURULUNUN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK 24 Aralık 2010 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27795 YÖNETMELİK Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığından: YURTDIŞI VATANDAŞLAR DANIŞMA KURULUNUN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ

Detaylı

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER Şekil-1: BREADBOARD Yukarıda, deneylerde kullandığımız breadboard un şekli görünmektedir. Bu board üzerinde harflerle isimlendirilen satırlar ve numaralarla

Detaylı

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması 23 Aralık 2008 Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması Son günlerde akaryakıt fiyatları ile ilgili olarak kamuoyunda bir bilgi kirliliği gözlemlenmekte olup, bu durum Sektörü ve Şirketimizi itham altında

Detaylı

KÜRESEL KARBONDĐOKSĐT KONSANTRASYONLARI ÖLÇÜMLERĐ ARAŞTIRMA UYDUSU OCO

KÜRESEL KARBONDĐOKSĐT KONSANTRASYONLARI ÖLÇÜMLERĐ ARAŞTIRMA UYDUSU OCO KÜRESEL KARBONDĐOKSĐT KONSANTRASYONLARI ÖLÇÜMLERĐ ARAŞTIRMA UYDUSU OCO Ahmet Cangüzel Taner Fizik Yüksek Mühendisi Türkiye Atom Enerjisi Kurumu ( acant@taek.gov.tr ) Küresel ısınma ve iklim değişikliği

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

TEŞEKKÜR Bizler anne ve babalarımıza, bize her zaman yardım eden matematik öğretmenimiz Zeliha Çetinel e, sınıf öğretmenimiz Zuhal Tek e, arkadaşımız

TEŞEKKÜR Bizler anne ve babalarımıza, bize her zaman yardım eden matematik öğretmenimiz Zeliha Çetinel e, sınıf öğretmenimiz Zuhal Tek e, arkadaşımız 1 2 TEŞEKKÜR Bizler anne ve babalarımıza, bize her zaman yardım eden matematik öğretmenimiz Zeliha Çetinel e, sınıf öğretmenimiz Zuhal Tek e, arkadaşımız Tunç Tort a ve kütüphane sorumlusu Tansu Hanım

Detaylı

işletmeye Tesisleri ni radyatör üretilmesinin ğız. EDM/st Ağustos 2006

işletmeye Tesisleri ni radyatör üretilmesinin ğız. EDM/st Ağustos 2006 Bu sunumda, Temmuz 2006 da işletmeye alınan Alarko Carrier Radyatör Fabrikası Ek Tesisleri ni tanıtacak tacak ve bir saç levhadan panel radyatör üretilmesinin öyküsünü anlatacağı ğız. Dilme İşlemi Panel

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

ÇARPANLAR VE KATLAR BİR DOĞAL SAYININ ÇARPANLARINI BULMA. 3. Aşağıda verilen sayıların çarpanlarından asal olanları belirleyelim.

ÇARPANLAR VE KATLAR BİR DOĞAL SAYININ ÇARPANLARINI BULMA. 3. Aşağıda verilen sayıların çarpanlarından asal olanları belirleyelim. ÇARPANLAR VE KATLAR 8.1.1.1. Verilen pozitif tam sayıların çarpanlarını bulur; pozitif tam sayıları üslü ifade yada üslü ifadelerin çarpımı şeklinde yazar. BİR DOĞAL SAYININ ÇARPANLARINI BULMA Her doğal

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ENGELSİZ ÜNİVERSİTE KOORDİNATÖRLÜĞÜ VE ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Genel Esaslar Amaç Madde 1- (1)Bu

Detaylı

DEVLET KATKI SİSTEMİ Devlet katkısı nedir? Devlet katkısı başlangıç tarihi nedir? Devlet katkısından kimler faydalanabilir?

DEVLET KATKI SİSTEMİ Devlet katkısı nedir? Devlet katkısı başlangıç tarihi nedir? Devlet katkısından kimler faydalanabilir? DEVLET KATKI SİSTEMİ Devlet katkısı nedir? Katılımcı tarafından ödenen katkı paylarının %25 i oranında devlet tarafından katılımcının emeklilik hesabına ödenen tutardır. Devlet katkısı başlangıç tarihi

Detaylı

NİSAN 2013 SAYI:16 ŞEHİRLER ÇOCUKLARIMIZA GÖRE OLSUN

NİSAN 2013 SAYI:16 ŞEHİRLER ÇOCUKLARIMIZA GÖRE OLSUN NİSAN 2013 SAYI:16 ŞEHİRLER ÇOCUKLARIMIZA GÖRE OLSUN S Ö Y L E Ș İ Avrupa Birliği Yatırımları Daire Bașkanı Okuyucularımız için Avrupa Birliği Yatırımları Dairesi Bașkanlığı hakkında bilgi verebilir misiniz?

Detaylı

Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar

Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar Mak.Y.Müh. Nuri ERTOKAT Türkiye Gazbeton Üreticileri Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Çalışmamızın isminden de anlaşılacağı gibi Avrupa

Detaylı

Bu konuda cevap verilecek sorular?

Bu konuda cevap verilecek sorular? MANYETİK ALAN Bu konuda cevap verilecek sorular? 1. Manyetik alan nedir? 2. Maddeler manyetik özelliklerine göre nasıl sınıflandırılır? 3. Manyetik alanın varlığı nasıl anlaşılır? 4. Mıknatısın manyetik

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI)

KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI) KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI) A. KAVRAM Varlıkların zihindeki tasarımı kavram olarak ifade edilir. Ağaç, kuş, çiçek, insan tek tek varlıkların tasarımıyla ortaya çıkmış kavramlardır. Kavramlar genel olduklarından

Detaylı

alternatif cevabı olabilir fakat anlatmak veya vurgulamak istediğim konu insanların alışveriş merkezlerine ihtiyacı olsun olmasın gitme durumları.

alternatif cevabı olabilir fakat anlatmak veya vurgulamak istediğim konu insanların alışveriş merkezlerine ihtiyacı olsun olmasın gitme durumları. HASTA İŞİ İnsanların içlerinde barındırdıkları ve çoğunlukla kaçmaya çalıştıkları bir benlikleri vardır. O benliklerin içinde yaşadıkları olaylar ve onlardan arta kalan üzüntüler barınır, zaten bu yüzdendir

Detaylı

Başkan Acar Bursa da Sosyal Güvenlik Reformunu Anlattı

Başkan Acar Bursa da Sosyal Güvenlik Reformunu Anlattı Başkan Acar Bursa da Sosyal Güvenlik Reformunu Anlattı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANI FATİH ACAR: - 2008 YILINDA SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNİN TEMELLERİ ATILDI - İLAÇ VE TIBBİ MALZEME KONUSUNDA

Detaylı

Topoloji değişik ağ teknolojilerinin yapısını ve çalışma şekillerini anlamada başlangıç noktasıdır.

Topoloji değişik ağ teknolojilerinin yapısını ve çalışma şekillerini anlamada başlangıç noktasıdır. Yazıyı PDF Yapan : Seyhan Tekelioğlu seyhan@hotmail.com http://www.seyhan.biz Topolojiler Her bilgisayar ağı verinin sistemler arasında gelip gitmesini sağlayacak bir yola ihtiyaç duyar. Aradaki bu yol

Detaylı

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ

PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ PLASTİK MALZEMELERİN İŞLENME TEKNİKLERİ PLASTİK EXTRÜZYON NEDİR? EXTRÜZYONLA İŞLEME TEKNİĞİ EXTRÜZYON Uzunlukları belli olmayan,fakat kesitleri sabit olan levha,film,boru,çubuk gibi yarı mamullerin işlendiği

Detaylı

TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı

TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı İstanbul un geleceğini etkileyecek üç proje olan 3. Köprü, 3. Havalimanı ve Kanal İstanbul un hayata geçirilmesi halinde meydana gelebilecek etkiler TEMA

Detaylı

BİT ini Kullanarak Bilgiye Ulaşma ve Biçimlendirme (web tarayıcıları, eklentiler, arama motorları, ansiklopediler, çevrimiçi kütüphaneler ve sanal

BİT ini Kullanarak Bilgiye Ulaşma ve Biçimlendirme (web tarayıcıları, eklentiler, arama motorları, ansiklopediler, çevrimiçi kütüphaneler ve sanal BİT ini Kullanarak Bilgiye Ulaşma ve Biçimlendirme (web tarayıcıları, eklentiler, arama motorları, ansiklopediler, çevrimiçi kütüphaneler ve sanal müzeler vb.) Bilgi ve iletişim teknolojileri, bilgiye

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7 İÇİNDEKİLER 1 Projenin Amacı... 1 2 Giriş... 1 3 Yöntem... 1 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6 5 Kaynakça... 7 FARKLI ORTAMLARDA HANGİ RENK IŞIĞIN DAHA FAZLA SOĞURULDUĞUNUN ARAŞTIRILMASI Projenin Amacı : Atmosfer

Detaylı

SORUMLULUK PROJELERİ

SORUMLULUK PROJELERİ YAŞAR ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SOSYAL SORUMLULUK PROJELERİ Sosyal Sorumluluk Projesi, Yaşar Üniversitesi nin kurumsal bilim iddiasının unsurlarından biridir; bu iddianın, akademik ve idari

Detaylı

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016

ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016 ALPHA ALTIN RAPORU ÖZET 26 Ocak 2016 19 Ocak 2016 tarihli Alpha Altın raporumuzda paylaştığımız görüşümüz; Kısa dönemde 144 günlük ortalama $1110.82 trend değişimi için referans takip seviyesi olabilir.

Detaylı