SEMENTASYON HAKKINDA BĐLGĐ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SEMENTASYON HAKKINDA BĐLGĐ"

Transkript

1 Yüzey Sertleştirme Đşleminin Önemi SEMENTASYON HAKKINDA BĐLGĐ Yüzey sertleştirme işleminde düşük karbonlu çeliklerden imal edilmiş parçalar, karbon verici ortamlar içinde tavlanırlar.bu işlemde parçaların iç bölgeleri karbon alamadıklarından yumuşak kalır ve böylece yüzey sertleştirmesi neticesinde sert cidarlı ve yumuşak iç bölgeye sahip parçalar elde edilir.bu parçalar yüksek sertliklerinden dolayı aşınmaya, akışkan çekirdekleri sayesinde de değişken ve darbeli yüklere karşı çok dayanıklı olurlar.[2] Yüzey sertleştirilmesine tabi tutulan çeliklerin, normal sertleştirmeye tabi tutulan çeliklere nazaran avantajları şunlardır: Bu parçaların iç kısımları sonradan işlenebilir. Yumuşak ve akışkan çekirdek, su verme işleminde şekil değiştirmelere, çatlaklara mani olur.bu sebepten dolayı yüzey sertleşmesi bilhassa işlendikten sonra ısıl işleme tabi tutulan, ölçülerini değiştirmemesi gereken parçalar için çok uygundur. Yüzeyin taşlanması haricinde diğer kısımlarının işlenmesi daha kolay ve ucuzdur. Yüzey sertleşmesi yapabilecek çelikler, yüksek karbonlu çeliklere nazaran daha ucuzdur.[2] Yüzey sertleştirmenin dezavantajları ise şunlardır: Çelik homojen olmayıp değişik Fe-C alaşımlarından meydana gelir( içeriye doğru karbon muhtevası azalır ). Uygun ısıl işlem tecrübe ister ve pahalıdır. Bu yöntemle sertleştirilmiş parçalar taşlanmadan önce dikkatli olarak düzeltilmelidirler, zira sert yüzeyin ancak çok ince bir kısmı taşlama ile alınabilir.[2] Bu yöntem dişliler, bilyalı yataklar, anahtarlar, vida başları ve uçları, zincir dilimleri, eksantrik millerinde kullanılır.ayrıca muhtelif ölçü aletleri, kesici takım uçları, zımbalar, eğeler, bazı freze bıçakları, plastik kalıpları ve zırhlı plakalar da aynı usulle sertleştirilir.[2] 1.SEMENTASYON ĐŞLEMĐ Çeliğin iç kısmında maksimum tok özelliklerin istendiği ve yüzeye göre daha yumuşak parçaların imali için çelikte yapılacak yüzey sertleştirme işlemlerinden birisi de sementasyondur.[4] Sementasyon işlemi, katı, sıvı veya gaz ortamlarda yapılabilir.semente işleminden sonra malzeme genellikle yağda su verilerek sertleştirilir.malzemenin cinsine ve kullanım amacına göre ısıl işlemi basit veya karmaşık olabilir.[4]

2 Sonuçta; parça yüzeyi sert ve aşınmaya dayanıklı, çekirdek kısmı ise yüzeye göre yumuşak fakat tok; yani darbelere karşı dayanıklı bir malzeme elde edilir.[4] Karbon emdirilmesi işlemi çelik parçasının CO ihtiva eden bir ortamda, östenit faz sıcaklığına kadar ısıtılmasıyla, gaz-metal reaksiyonu sonucu oluşur.genellikle oC arasında bir sıcaklık kullanılır, bu sıcaklığa sementasyon sıcaklığı denir.[1] Aşağıdaki reaksiyona göre; CO2 + C = 2CO oluşan karbonmonoksit, kullanılan sementasyon sıcaklığında östenit fazda bulunan çelik parçasının yüzeyinde parçalanır ve açığa çıkan atomik karbon çelik bünyesine emilerek çözülür.[1] Aşağıdaki reaksiyon; Fe +2CO = Fe(c) +CO2 bunu göstermek için verilmiştir.burada Fe(c) östenit fazda çözünen karbonu ifade etmektedir.[1] Sementasyon işleminin östenit bölgesinde yapılması, bu bölgenin % 2 oranına kadar karbon çözebilmesi ile yakından ilgilidir.fakat ikincil sementit (Fe3C) ayrışımı arzu edilmediğinden, sementasyon tabakası genellikle ötektoid noktasına uygun olarak karbonlanır.[5] Bu iki reaksiyon da reversible özelliktedir.buna göre; CO2 + C = 2CO reaksiyonu sıcaklığın azalması ile sağdan sola doğru ilerleyerek CO bakımından zengin bir gaz atmosferi meydana getirir.eğer çelik parça böyle bir ortamda kalırsa Fe + 2CO = Fe(c) + CO2 reaksiyonu sağdan sola doğru ilerleyerek, çelik parçasının yüzeyinden karbon kaybetmesine neden olur.bu duruma dekarbürizasyon denir.[1] Çelik yüzeyindeki dekarbürizasyon tabakası, sementasyon sonrası yapılacak sertleştirme işleminde martenzit yapıya dönüşmeyeceği için yüzeyde yumuşak bir bölge oluşturur.[1] Dekarbürizasyon neticesinde yüzey sertliğinde ve yorulma mukavemetinde düşme olur.[3] Bu ise çoğu zaman istenmeyen bir durumdur.dekarbürizasyon tabakasının oluşumunu önlemek için fırın atmosferinde endotermik gaz karışımı sağlayarak, çelik parçasını yüzeyi CO2, O2 ve su buharından korunarak sağlanabilir.[1] Kullanılan sementasyon sıcaklığında, östenit fazda çözünebilen maksimum karbon miktarı Fe-C denge diyagramında Acm çizgisinden bulunabilir.örneğin 925oC sementasyon sıcaklığında östenit fazda çözünebilen maksimum karbon miktarı %1.3 civarındadır.bu sıcaklıkta çelik parçanın yüzeyi yaklaşık olarak %1.3 e kadar karbon emmesi yaparken, parçanın çekirdek kısmı düşük karbon miktarını korumaya devam eder.bu sebeple, karbon atomları parçanın yüzeyinden çekirdeğe doğru difüz ederek denge durumuna gelmek isteyeceklerdir.östenit fazda karbon

3 atomlarının difüzyon hızı, verilen sıcaklıkta,çelik parçanın yüzeyinde oluşan karbon konsantrasyonuna ve difüzyon katsayısına bağlıdır.[1] Çelik parça, sementasyon sıcaklığında karbon difüzyonunun arzu edilen derinliğe kadar ilerlemesi için yeterli süre tutulur.bu süreye sementasyon zamanı denir.sementasyon zamanı boyunca, çelik parçanın yüzeyinden içeriye difüz eden karbonun ilerleme derinliğine sementasyon derinliği denir.eğer çelik parça, sementasyon sıcaklığından yavaşça soğutulursa, sementasyon derinliği boyunca değişen karbon miktarına bağlı olarak çeşitli yapılar oluşur.bu yapılar, çelik parçasının sementasyon sonrası, fırında yavaş soğutulmasından sonra mikroskopta incelenmesi ile açıkça görülür.bunun altında oluşan ötektoid bölge sadece perlit yapıdadır.đçeriye doğru perlit ve ferrit yapılardan oluşan ötektoid altı bölge gelir ve çekirdeğe doğru ferrit yapı miktarı artarak devam eder.[1] Sementasyon süresi ve sıcaklığı:aynı oranda olmamakla beraber, sementasyon tabakasının kalınlığı, sementasyon süresi ve işlemin yapıldığı sıcaklık ile artar.[2] Đç yapıyı kabalaştırarak sementasyonu takip eden ısıl işlemleri zorlaştırdıklarından, çok uzun sementasyon süreleri ve çok yüksek sıcaklıklar zararlıdır.bu yüzden arzu edilen karbürizasyonu elde edebilmek için optimum süre ve sıcaklık kullanılmalıdır.[2] Çeliğin karbon yüzdesi ne kadar düşük olursa o kadar daha yüksek sıcaklıkları kaldırabilir.[2] Genel olarak süreyi çok uzun yapmamak için A3 sıcaklığının biraz üzerindeki sıcaklıklarda çalışılır.bu süreyi daha da kısaltmak için sıcaklığı çok yüksek tutmak hiçbir şekilde tavsiye edilmez.bununla beraber, esas olarak sementasyon süresi arzu edilen tabaka kalınlığına göre seçilmelidir.[2] Difüzyona etki eden başlıca faktörler: Sıcaklık Süre Karbon potansiyeli Çeliğin kimyasal bileşimi [5] Difüzyon kinetiğini şu formülle ifade etmek mümkündür: C Co = (C1 - Co). [ (1 erf ( x /2 \ D. t ) ] [5]

4 Sementasyon işlemi için şu yaklaşım formülünü kullanabiliriz: x = 2,36. \ D. t ( C1 C / C1 Co )1,3 [5] Burada C1 yüzeydeki, Co ise çekirdekteki karbon oranıdır.c ise karbon oranının x e bağlı olarak aldığı değerdir.[5] Karbonun östenit demirdeki yayınması ile ilgili olarak şu difüzyon katsayısı kullanılabilir: D = 0,21. exp ( / T ) ( cm2 / sn ) ( T = ok ) [5] Karbon Potansiyeli: Sementasyon ortamı ile denge haline gelen çeliğin içindeki karbon oranına karbon potansiyeli denir.karbon potansiyeli ne kadar yüksek ise sementasyon tabakasındaki karbon oranı o kadar yüksek olur.buna göre karbon potansiyeli, sementasyon ortamının etkinliğini ifade eden bir büyüklük olup, P2CO/PCO2 oranına paralel olarak artar.burada PCO ve PCO2, CO ve CO2 gazlarının kısmi basıncını ifade etmektedir.alaşım elementlerinin etkisini elemine etmek için karbon potansiyelinin tanımında ve tayininde alaşımsız karbon çeliği veya Fe baz olarak alınır.[5] Pratikte, karbon potansiyelini tespit etmek için ince bir demir plaka veya tel sementasyon ortamında, ortamla denge haline gelinceye kadar tutulur.daha sonra tartım yoluyla içindeki karbon oranı bulunur.bu oran karbon potansiyeline eşittir.eğer ortamda H2 veya H2O varsa, H2O un çiğlenme sıcaklığı yardımıyla da karbon potansiyeli tayin edilebilir.[5] Uygulamada karbon potansiyeli % arasında seçilir.[5] Sıcaklık, süre ve karbon potansiyeli sabit tutulduğu halde semente edilen çeliklerin, kimyasal bileşimlerine bağlı olarak yüzeyde farklı karbon oranlarına sahip oldukları görülür.çeliğin karbon aktivitesini düşüren Cr, Mn, Mo gibi elementler çeliğin daha fazla karbon almasına yol açarlar.aşırı karbonlama denilen bu olay istenmeyen bir durumdur.n, Si, Ni ise karbonlamayı azaltıcı etkiye sahiptir.[5] 2.SEMENTASYON METOTLARI

5 Sementasyon işlemi değişik karbon verici ortamlarda yapılabilir.bunlar; Kutu sementasyonu (Katı Ortamda Sementasyon) Tuz Banyosunda Sementasyon Gaz Sementasyonu olmak üzere üç farklı yöntemdir.[1] Uygulanan metot her ne olursa olsun, sementasyon işlemi, çelik parçanın östenit faz sıcaklığına çıkarılarak gaz difüzyonu yapılmasıyla olur.[1] Karbon taşıyıcı gaz genellikle CO, bazen de CH4 tür.[5] Her metot kendi özel karakteristiğiyle çelik yüzeyinde farklı sementasyon derinlikleri ve sementasyon sonrası uygulanan sertleştirme yöntemine bağlı olarak farklı neticeler verir.[1] Sementasyon ortamındaki maddelerin görevi, difüzyon olayını gerçekleştirecek olan CO gazını ortaya koymaktır.karbon potansiyelini ayarlamak kolay olduğu için ve seri imalata yatkınlığı sebebiyle, gaz sementasyonu önem kazanmıştır.[5] 2.1.Kutu Sementasyonu (Katı Ortamda Sementasyon) Kutuda yapılan sementasyon işlemi için kullanılan karbürleyici tozun bileşimi; odun kömürü, kok veya kemik kömürü ile alkali bileşiklerin 3-6 mm lik taneler halindeki karışımıdır.[2] Semente edilecek parçalar, çelik veya dökme demirden yapılmış kutuya (aksi halde sürekli değişen ısıtma ve soğutma şartları nedeniyle kutu üzerinde kav tabakası oluşur ) toz karışımı ile birlikte konur ve kutunun ağzı sıkıca kapatılarak fırına yerleştirilir.[1] Sıcaklığın yükselmesi ile kömür, kutu içindeki havanın oksijeni ile reaksiyona girerek CO2 oluşturur.co2 de tekrar kömür ile reaksiyona girerek CO meydana getirir.[1] CO2 + C = 2CO Sıcaklığın artması ile yukarıdaki reaksiyona göre CO oluşumu artar. Ortaya çıkan CO çelik yüzeyinde ayrışarak CO2 ve atomik karbon meydana getirir.atomik karbon, östenit faza gelmiş olan çelik tarafından emilerek bünyede çözünür.böylece çelik parçasının yüzeyi karbonca zenginleştirilmiş olur.açığa çıkan CO2 tekrar odun kömürü ile reaksiyona girer, CO meydana getirir ve reaksiyonlar aynen tekrar eder.[1] Karbürleyici tozun bileşimindeki alkali bileşikler ise aktivasyon maddeleri olarak etki ederler; yani karbürizasyon süresini kısaltırlar.en etkili bileşikler baryumoksit ve baryumkarbonattır.[2] Avantajları: En önemli avantajı; önceden hazırlanması gereken gaz atmosferine gerek olmamasıdır.[1] Bu yöntem sadece bölgesel olarak karbürlenecek büyük parçalar için daha ekonomiktir.büyük parçaların karbürleyici toza bulanması ve ısıtılması

6 için gerekli zaman, esas karbürizasyon süresine göre daha kısadır.büyük karbürizasyon derinlikleri ucuz ve kolay olarak elde edilir.[2] Dezavantajları: Parçanın toz ile kaplanması ve temizlenmesi için harcanacak iş gücü fazladır. Karbürizasyon tozu kötü bir ısıtıcı olduğundan sementasyon sıcaklığına ulaşıncaya kadar uzun bir ısıtma süresi gerekir.[2] Karbon potansiyelini ayarlamak mümkün değildir.[5] Çelik parçasının hassas toleranslı (0.25 mm), ince sementasyon derinliği (0.75 mm den aşağı) istendiği durumlar için uygun değildir. Enerji kayıpları fazladır. Ayrıca, ısınma ve soğutma için her defasında fazladan zamana ihtiyaç vardır.[1] 2.2.Tuz Banyosunda Sementasyon Đlk önce parçalar oC de ön tavlamaya tutulur.böylece parçaların nemi alınır ve tuz banyosunun daha verimli kullanılması sağlanmış olur.parçalar ön tavlama işleminden sonra sudan arındırılmış bir tuz eriyiği içerisine asılırlar.sıcaklık oC dir.[2] Kullanılan tuzlar ticari anlamda kolay bulunabilen tuzlardır ve karbon verici olarak sodyum siyanür (NaCN) veya potasyum siyanür (KCN) ihtiva ederler.tuz seçimi istenilen sementasyon derinliğine ve buna bağlı olarak çalışılacak sementasyon sıcaklığına göre yapılmaktadır.[1] Đki çeşit tuz vardır: 1-Đnce sementasyon derinliği veren (düşük sementasyon sıcaklığında çalışan) tuzlar. Bu durumda tuz banyosundaki siyanür miktarı %20 civarındadır.çalışma sıcaklığı ise oC olmalıdır.böyle bir tuz banyosunda 0.9 mm ye kadar sementasyon derinliği elde edilir.[1] 2-Sementasyon derinliğini artıran (yüksek sementasyon sıcaklığında çalışan) tuzlar. Bu durumda ise tuz banyosundaki siyanür miktarı %10 dur ve kullanılan sementasyon sıcaklığı oC dir.bu tip tuz banyosunda 3 mm ye kadar sementasyon derinliğine ulaşılır.bu metotla sementasyon işlemi aşağıdaki reaksiyonlara göre gaz fazında cereyan eder:[1] 2NaCN + O2 2NaCNO 4NaCNO 2NaCN + Na2CO3 + CO +2N 3Fe +2CO Fe3C + CO2

7 Đlk reaksiyon siyanür tuzu ile havanın oksijeni arasında olur.açığa çıkan NaCNO ayrışarak CO ve atomik azot verir oc de östenit fazdaki çelik, CO ile reaksiyona girerek karbonu bünyesine alır.bu arada bir miktar azotta çelik tarafından emilir.çeliğin karbon ve azot emme miktarı önemli ölçüde banyodaki siyanür miktarına ve sementasyon sıcaklığına bağlıdır.[1] Tuz banyosunda kullanımında arzu edilen kabuk derinliği küçüldükçe, elde edilen ekonomi büyür.bunun sebebi; ise tuz banyosunda çelik parçaların ısınma hızının kutu sementasyonunkinden daha yüksek olmasıdır.[1] Avantajları: Tuz banyosu genellikle küçük ve orta büyüklükteki parçaların sementasyonu için kullanılır. Bu metotla yapılan sementasyon işlemi, parça yüzeyinde homojen sementasyon derinliği vermesi ve tuz banyosunun yüksek ısı iletimi dolayısıyla, çelik parçaların kısa zamanda sementasyon sıcaklığına ulaşması gibi avantajlar sağlar.[1] Karbürizasyondan sonra tuz banyoları içerisinde doğrudan doğruya sertleştirme mümkündür.yani enerjiden tasarruf edilir.[2] Bunun yanında homojen sementasyon derinliğinin sağlanması için banyo kompozisyonunun sık sık kontrol edilerek ayarlanması gerekir.[1] Dezavantajları: Karbon potansiyelini ayarlamak mümkün değildir.[5] Tuz eriyikleri kuvvetli mide zehiridir.banyo boş halde iken bile ayrışma devam eder, bu nedenle üzerlerinin grafit ile örtülmesi gerekir. Tuz eriyiği banyonun imal edildiği malzeme ile de reaksiyona girer ve malzeme kaybına neden olur.bakır tabakalar mükemmel izolasyon sağladıklarından dolayı tavsiye edilir.[2] Tuz banyosunda karbürizasyon küçük parçaların tamamen karbürlenmesine elverişlidir.büyük parçaların tuz banyosunda sementasyonu pota büyüklüğü dolayısıyla zorluklar getirir.[2] 2.3.Gaz Sementasyonu Gaz sementasyonu, son yıllarda yüzey sertleştirme metotlarının en popüler olanı haline gelmiştir.bu metotla oldukça iyi ve güvenilir sonuçlar alınmaktadır.[1] Gaz ile karbürizasyon prensip olarak kutu sementasyonuna benzermektedir.kullanılan karbürleyici toz, karbürleyici bir gaz karışımının

8 oluşmasına neden olur.[2] Gaz ile karbürizasyonda karbürleyici gaz genellikle fırının dışında üretilir.[2] Sementasyon için karbon verici olarak metan (CH4), etan (C2H6) ve propan (C3H8) gibi hidrokarbonlar kullanılır.[1] Sementasyon sıcaklığında aşağıdaki reaksiyonlar gerçekleşir: 2CO = C + CO2 CH4 = C + H2 CO + H2 = C + H2O [1] Bu reaksiyonların soldan sağa ilerlemesi sonucu ortaya çıkan atomik karbon, östenit fazdaki çelik bünyesine girerek yüzeyde karbonca zengin kabuk bölgesini meydana getirir.[1] Fırın atmosferinde oluşan gaz kompozisyonunun, özellikle nem miktarının çelik yüzeyinde elde edilecek karbon miktarına önemli etkileri vardır. Nem miktarı ise gazın yoğunlaşma sıcaklığının tesbiti ile ölçülebilir.burada yoğunlaşma sıcaklığı olarak tarif edilen, su damlacıklarının gaz karışımından çökeldiği sıcaklıktır.[1] Şekil 2 Asil çelik sayfa 10 şekil 1 Şekil 2 de nem miktarı ile yoğunlaşma sıcaklığı arasındaki ilişki verilmiştir. Aşağıdaki şekillerde ise yoğunlaşma sıcaklığı kontrol edilerek, sementasyon sıcaklığı ve gaz kompozisyonunun değişimi ile yüzeyde elde edilecek karbon miktarına ait örnekler verilmiştir.[1] Şekil 3 de sementasyon sıcaklığı 925oC ve fırın gaz kompozisyonundaki CO miktarı %20 olarak sabit iken yoğunlaşma sıcaklığının ve H2 miktarının çelik yüzeyinde oluşacak C konsantrasyonuna etkisi verilmiştir.çelik parçasının yüzeyinde meydana gelecek karbon miktarı, yoğunlaşma sıcaklığına ve fırın atmosferindeki H2 yüzdesine bağlı olarak değişmektedir. Çelik yüzeyinde %0.8 C elde edebilmek için gaz karışımındaki H2 miktarı %60 iken yoğunlaşma sıcaklığı -3oC veya %0.6 C

9 elde edebilmek için gaz karışımındaki H2 miktarı %30 iken yoğunlaşma sıcaklığı - 9oC olmalıdır.[1] Şekil 3 Asil çelik S=11 şekil 2 Şekil 4 de gaz karışımındaki CO miktarı %20 ve H2 miktarı %40 olarak sabit iken, yoğunlaşma sıcaklığının ve sementasyon sıcaklığının çelik yüzeyinde oluşacak C konsantrasyonuna etkileri verilmiştir. 925oC sıcaklık kullanıldığında, yüzeyde %0.8 C eldesi için yoğunlaşma sıcaklığı 6oC veya aynı C miktarının eldesi için 815oC sıcaklık kullanıldığında yoğunlaşma sıcaklığı 5oC olmalıdır.[1] Şekil4 koy Asil çelik S=11 şekil3 Sementasyon derinliği, çelik parçasının fırında kalış süresine bağlı olarak değişir. Đşlem tamamlandıktan sonra kullanılan çelik çeşidine bağlı olarak uygun

10 sertleştirme yöntemi seçilir.[1] Avantajları: Karbon potansiyeli ayarlanabilir.[5] Doğrudan doğruya ısı iletimi neticesinde daha kısa işlem süresi, parça büyüklüğü ve karbürleme derinliği sebebi ile uygulama alanı sınırlanmaz.[2]temiz ve zehirsiz bir yöntem olduğundan sürekli çalışma imkanı sağlar.[1] Dezavantajları: Gazın üretilmesi ve ayarlanması için gerekli tesisler pahalıdır.[2] 2.4.Sementasyon Tabakası ve Kalınlığı Dış tabakaların karbon alma hızları, iç tabakalara karbon verme hızlarından daha yüksek olduğundan, dış kısımlarda zengin karbonlu bir cidar tabakası teşekkül eder.bu cidar tabakası, çok ince parçalar haricinde, karbon muhtevasını değiştirmeyen iç bölgelere, çok veya az karbonlu bir geçiş bölgesi ile bağlıdır.[2] Sementasyon uygulanmış bir çelikte sertleştirilmiş tabaka kalınlığını ölçmek için su verilmiş çeliğin kesiti seyreltik nitrik asit çözeltisi ile dağlanır ve kolayca görülen tabakanın kalınlığı mikroskopta ölçülür.[2] Sementasyonda 3 mm tabaka kalın, 1.5 mm orta ve 0.75 altı ise ince sayılır.genellikle kalın tabaka elde etmek için kutu sementasyonu, orta ve ince tabaka elde etmek için ise sıvı ve gaz sementasyonu uygulanabilir.[2] 3.SERTLEŞTĐRME METOTLARI Sementasyon sonunda, dış tabakası yaklaşık % 0.8, çekirdek kısmı ise % 0.2 karbon ihtiva eden, iki ayrı karakterde bir yapıda olan ikili bir malzeme elde edilir.bu farklı karbon oranları sonucunda, su verme ve martensit dönüşüm sıcaklıkları da farklı olur.sementasyon tabakasının sertleştirme sıcaklığı çekirdeğe nazaran yaklaşık 100oC, martensit dönüşüm sıcaklığı (Ms) ise 250oC daha düşüktür.bu farklı davranışların sonucu olarak, uygulamada çeşitli sertleştirme metotları geliştirilmiştir.[5]

11 Sementasyon yapılmış tabaka, aynen takım çeliği gibi sertleştirilebilir.fakat iş parçası sementasyon sıcaklığından doğrudan doğruya suya veya yağa atılırsa, dış tabaka çok sert fakat gevrek olur.sementasyon işleminde kullanılan yüksek sıcaklıklar ve uzun süreler nedeniyle iç yapı kabalaşır ve bu yüzden sertleştirme aynen çok yüksek sıcaklıklarda yapılan normal sertleştirmenin özelliklerini gösterir.bu nedenle sementasyon sonucunda, basit bir su verme işleminden farklı, özel ısıl işlemler yer alır.[4] Cidarın ve çekirdeğin uygun mekanik özelliklere sahip olmasını sağlamak için iki şartın yerine getirilmesi gereklidir: Đç yapı kabalığının giderilmesi ve aşırı kızdırmaya meydan vermeden sertleştirme.[4] Sertleştirme işlemi parçanın yüzeyinde veya çekirdeğinde veya beraberce her iki bölgesinde elde edilmesi istenen sertlik değerine bağlı olarak çeşitli şekillerde yapılır.[1] Tüm yüzey sertleştirme işlemleri hem yorulma mukavemetini hem de aşınma mukavemetini artırmaktadır.[4] 3.1.Direkt Sertleştirme Direkt sertleştirme, sementasyon işleminden hemen sonra sementasyon sıcaklığındaki malzemeyi direkt olarak uygun ortama atmak suretiyle gerçekleştirilir.bu metot, genellikle seri imalatta, gaz ve tuz sementasyonundan sonra uygulanabilir. Sertleştirmenin getireceği şekil ve deformasyonu azaltmak amacıyla, semente edilen parçalar oc kadar soğuduktan sonra yağa daldırılır.[5] Sulama sıcaklığının özellikle sementasyon tabakası için fazla yüksek oluşu, tane büyümesine ve kalıcı östenit miktarının artmasına yol açar.bu yüzden direkt sertleştirilecek sementasyon çelikleri ince taneli (ASTM 5- olmalı ve aşırı karbonlanmaya yol açan Cr düşük tutulmalıdır (< % 0.8 Cr).Artık östenit miktarını azaltmanın bir yolu da karbon potansiyelini düşük tutmak ve daha düşük sıcaklıklarda su vermektir.alaşım elementi miktarı arttıkça, sementasyon tabakasının karbon oranı da azaltılmalıdır.çünkü bütün alaşım elementleri ötektoid noktayı % 0.8 den daha düşük değerlere kaydırırlar.ötektoid noktadan daha fazla karbon ikincil sementite yol açar, bu da yapıyı kırılgan yapar.[5] Su verme ortamı genellikle yağdır.basit ve hassas olmayan parçalara suda da su verilebilir.[5] Direkt sertleştirilen sementasyon çelikleri genellikle ince taneli ve düşük Cr ludur.[5] Deformasyonu azaltmak için su verilecek parçalar oC sıcaklığındaki banyoya daldırılır,menevişleme yapılır.[5]

12 Oldukça ekonomik bir yöntemdir.[1] 3.2.Sementasyondan Sonra Soğutup Tek Su Verme Semente edilen parçalar sementasyon fırınında veya havada soğumaya bırakılır.daha sonra sementasyon tabakasının Ac3 sıcaklığı ile çekirdeğin Ac3 sıcaklığı arasında bir sıcaklıkta veya çekirdeğin Ac3 sıcaklığının üzerinde bir sıcaklıkta tavlanarak su verilirler.[5] Deformasyonu azaltmak için su verme tavından önce ara tav veya izotermik tav uygulanabilir.[5] Sementasyondan Sonra Soğutup Ara Tavsız Tek Su Verme Su verme, sementasyon tabakasının Ac3 sıcaklığının biraz üzerindeki bir sıcaklıkta yapılırsa, çekirdekte sadece kısmi bir dönüşüm olur.sementasyon sıcaklığında uzun süre tutulmanın sonucu olarak, çekirdekte kaba taneli yapı meydana gelmiş olabilir. Sementasyon tabakasında ise ince taneli, homojen ve sert bir yapı elde edilir.bu yapı aşınmaya ve yorulmaya karşı dirençlidir.tane sınırlarında ağ şeklinde sementit ayrışmış ise düşük su verme sıcaklığı sementit ağını çözmeye yetmez.[5] Avantajları: Sertleştirme sıcaklığı düşük olduğu için malzeme fazla deforme olmaz.ayrıca semente olmamış kısımlar, sertleştirme işleminden sonra da talaşlı işlenmeye elverişlidir.[5] Dezavantajları: Çekirdek tokluğu düşük olur.[5] Çekirdeğin Ac3 sıcaklığının üzerindeki bir sıcaklıkta su verme yapılırsa, çekirdek tamamen dönüşüme uğrar ve bu sayede ince taneli, yüksek dayanımlı ve tok olur.buna karşılık sementasyon tabakası kaba taneli olur, fakat sementit ağı mevcut ise çözülür ve sementasyon tabakasının gevrekliği giderilmiş olur.bu tarz su verme ince taneli çelikler için uygun ve ekonomiktir.yüksek su verme sıcaklığı kalıcı östenit miktarını artıracağından, özellikle alaşımlı çeliklerde sementasyon tabakasının nispeten düşük karbonlu olmasına dikkat edilir.[5]

13 3.2.2.Ara Tavdan Sonra Tek Su Verme Çelik parçalar semente edildikten sonra sementasyon kutusunda veya havada soğumaya bırakılır.sonra A1 ötektoid sıcaklığı altında, genellikle oC de ara tava tabi tutulur.bunu takiben yüzey veya beraberce yüzey-çekirdek sertleştirmesi için gerekli sıcaklığa çıkılır, uygun ortamda (yağ, su, sıcak banyo) soğutulur ve menevişlenir.[5] Đzotermik Dönüşümden Sonra Su Verme Sementasyon sonrası, parçalar yüzey dönüşüm sıcaklığı altında ( oC ) perlit yapının izotermik dönüşümü tamamlanıncaya kadar bekletilir.tekrar yüzey veya yüzey-çekirdek sertleştirilmesi için gerekli sıcaklığa kadar çıkılır, uygun ortamda ( yağ, su, sıcak banyo ) soğutularak menevişlenir.[5] 3.3.Çift Sertleştirme Sementasyon tabakası kalın olduğu halde sementasyon tabakasının ve çekirdeğin tok olması isteniyorsa, çift sertleştirme yapılır.bunun için malzeme ilk önce çekirdeğin Ac3 sıcaklığından,daha sonra sementasyon tabakasının Ac3 sıcaklığından su verilir.en büyük deformasyona çift sertleştirmede rastlanır.[5] Özellikle Cr-Ni li çeliklerde artık östeniti azaltmak için ara tav gerekebilir.[5] Çift sertleştirme sonucunda ince taneli sementasyon tabakası ve çekirdek elde edilir.[5] 3.4.Menevişleme Su verme işleminden sonra malzemeler oC arasında menevişlenirler.bu işlemin amacı, sertliği bir miktar düşürerek sertleştirme sonrası çelik parçadaki gerilimleri gidermektir. Süresi 1-2 saat olup sementasyon tabakasının sertliği 1-2 HRC düşer.[5] 4.SEMENTASYON SERTLEŞTĐRMESĐ SONRASI TAŞLANABĐLĐRLĐK Malzeme, ısıl işlem sırasında ya deforme olduğu ya da yüzeysel karbonsuzlaşmaya uğradığı için taşlanması gerekebilir.[5]

14 Taşlanabilirliğin kriteri, sementasyon tabakasındaki artık östenit miktarıdır. Artık östenit ne kadar az ise taşlama o derece promlemsiz geçer.artık östenit istenmemesinin nedeni; taşlama esnasında yüzeysel yırtılmalara yol açmasıdır.artık ( kalıcı ) östenit miktarı, martensit dönüşümünün başlangıç sıcaklığı ( Ms ) ve bitiş sıcaklığı ( Mf ) ile yakından ilgilidir.mf ne kadar düşük ise artık östenit miktarı o kadar fazla olur.artık östenit yüzey sertliğini de azaltır.[5] Ms ve Mf sıcaklıklarını hesaplamak için şu formüller kullanılabilir: Ms ( oc ) = C 30,4.Mn 17,7.Ni 12,1.Cr 7,5.Mo Mf ( oc ) = Ms 215 [5] Đlk formüle göre artık östenit miktarını artıran elementlerin en etkilisi C dur.[5]sementasyon yapılan çeliğin karbon oranı çekirdekten yüzeye doğru artarken, artık östenit miktarı da artar.bu artışa bağlı olarak çeliğin yüzeyindeki sertlik ve basma gerilmesi düşer.[3] Cr,Mn gibi elementler aşırı karbonlamaya yol açtıklarından, dolaylı olarak artık östenit miktarını da artırırlar.diğer taraftan sementasyon sıcaklığı da artık östenit miktarını fazlalaştırır.[5] 5.SEMENTASYON ÇELĐKLERĐ Sementasyon çelikleri, yüzeyde sert ve aşınmaya dayanıklı, çekirdekte ise daha yumuşak ve tok özelliklerin istendiği, değişken ve darbeli zorlamalara dayanıklı parçaların imalinde kullanılan, düşük karbonlu, alaşımsız veya alaşımlı çeliklerdir.[1] Sementasyon çeliklerinin karbon % si dir.fakat son yıllarda % 0.35 karbon içeren çelikler geniş kesitli parçalarda iyi iç özelliklerinin sağlanabilmesi için kullanılmaktadır.sementasyondan sonra tabakanın karbon yüzdesi dir.[6] Endüstride sementasyon işlemi aşınma, temas ve eğilme yorulmasına karşı yüzey direncinin gerekli olduğu parçalarda kullanılır. Buna göre sementasyon çelikleri; dişliler, miller, piston pimleri, zincir baklavaları, zincir dişlileri ve makaraları, diskler, kılavuz yatakları, rulmanlı yataklar, merdaneler, bir kısım ölçü ve kontrol aletleri, zorlamalı parçalar, extrüzyonla şekillendirilen parçalar, kesici takımlar gibi parçaların imalinde kullanılırlar.[1] Aşağıdaki tabloda sementasyon için seçilmiş çeliklerin kimyasal kompozisyonları verilmiştir.[6] Sementasyon çeliklerinin kullanımı, yüzeyde aynı sertlik değerini verecek yüksek karbonlu çeliklerin kullanımına nazaran şu avantajları sağlar:

15 Sementasyon işlemi, parça kısmen veya tamamen son şeklini aldıktan sonra uygulandığı için, parçanın işlenmesi oldukça kolaydır. Parça yüzeyinde sonradan işlenecek, sertleşmesi istenmeyen kısımlar varsa, bu bölgeler özel pasta veya elektrolitik bakır ile kaplanarak örtülür.bu kısımlar sementasyondan etkilenmeyeceğinden daha sonra kolayca işlenebilir. Sementasyon işlemi sonrasında, çekirdek bölgesi yumuşaklığını koruyacağından, sertleştirme sırasında ortaya çıkabilecek çarpılmalar oldukça azdır. Semente edilmiş çeliklerin iç kısımları kolayca işlenebilir. Sementasyon çelikleri daha ucuzdur. [1] Ancak uygun sementasyon çeliğinin seçimi ve doğru sementasyon işlemi çok dikkat ve tecrübe gerektirir. Sementasyon işleminin iyi sonuç vermesi ( istenilen sementasyon derinliğine ve sertliğine ulaşılması ), kullanılan çeliğin iç yapı temizliği ile yakından ilgilidir.đç yapı temizliği, sıvı çeliğin bünyesinde ergimiş halde bulunan gazlardan ( hidrojen, oksijen ve azot ) arındırılması ve oksit, sülfür inklüzyonlarının temizlenmesi işlemidir.[1] 5.1.Alaşım Elementlerinin Sementasyona Etkisi Sementasyon çeliklerinde alaşım elementlerinin bulunması, karbonun aktivite katsayısına etki etmektedir. Mangan, sertleştirme çatlamasına engel olur ve sertleştirme derinliğini arttırması açısından yararlıdır. Silisyum, nikel ve kurşun sementasyonu geciktirici etkiye sahiptir. Selenyum ise karbon difüzyonunu engeller. Molibden ve bor karbürizasyonu destekler.[5] 5.2.Sementasyon Çeliğini Karakterize Eden Özellikler Sementasyon çeliğini karakterize eden başlıca özellikler şunlardır: yüzey sertliği yüzeydeki karbon oranı karbonun nüfuz derinliği etkin sementasyon derinliği karbon oranı profili çekirdek dayanımı ve tokluğu [5] Yüzey Sertliği

16 Optimal yüzey sertliği menevişleme işleminden sonra HRC dir.meneviş sırasında sertlik azalması olacağından, semente edilmiş ve su verilmiş malzemenin yüzey sertliği en az 60 HRC olmalıdır.bu durumda özellikle büyük çaplı malzemelerde sementasyon tabakasının da sertleşebilirliği önem kazanmaktadır.bunu için semente edilmiş malzemelerde Jominy deneyi yapılarak, karbon oranına ve sulanmış uçtan uzaklığa ( yani soğuma hızına ) bağlı olarak sertlik eğrileri tespit edilir.[5] Yüzeydeki Karbon Oranı Yüzeydeki karbon oranı ötektoid noktaya uygun olarak seçilmelidir.yüzeydeki karbon oranı % 0.7 in altında olursa, çelik gerekli sertliği elde edemez ve sertlik daha sonraki taşlama işleminden sonra daha da düşer. Yüzeydeki karbon oranı % 0.9 un üzerinde olursa ikincil sementit ve artık östenit oluşumu baş gösterir.đkincil sementit, sementasyon tabakasını kırılgan yapar. Artık östenit ise özellikle taşlama sırasında çatlamalara yol açar.[5] Karbonun Nüfuz Derinliği Karbonun nüfüz derinliği yüzeyde başlar, çekirdeğin karbon oranına ulaşılınca sona erer; malzeme açısından ikinci derecede bir husustur.[5] Etkin Sementasyon Derinliği TS 1719 ve DIN a göre etkin sementasyon derinliği, sertliği en azından 550 HV olan sementasyon tabakasının kalınlığıdır.soğuma hızı arttıkça etkin sementasyon derinliği de artar.mesela; % 0.4 yerine % 0.3 oranında bir karbon değeri 550 HV sertliği sağlar.[5] Karbon Oranı Profili Yüzeyden çekirdeğe doğru, karbon oranının seyri tedrici olmalı ve sıçramalar göstermemelidir.ayrıca taşlama payını da dikkate alarak yüzeye en yakın noktalarda karbon azalması gayet az olmalıdır.genellikle sementasyon sıcaklığı arttıkça karbon oranı profili tedricileşir.[5] Çekirdek Dayanımı ve Tokluğu Malzemenin çekirdek dayanımı ilk planda kimyasal bileşimin, çapın ve ısıl işlemin bir fonksiyonudur.malzemelerin dayanımları genellikle firma katologlarında verilir. Çeliklerin mukavemet ile ilgili özelliklerini birbirileriyle kıyaslamak açısından ideal çap D1 kavramından yararlanılabilir.soğutma gücü çok yüksek bir ortamda su

17 verildiğinde, merkezinde en az % 50 oranında martensit bulunduran malzeme çapına, ideal çap denir.đdeal çapı tespit etmek için şu formül uygundur: D1 = D1C x 2,21Mn x 1,40Si x 2,13Cr x 3,275Mo x 1,47Ni Tane büyüklüğü ASTM 6 için sementasyon çeliklerinde D1C = 6,1 + 27,6. (%C) eşitliği kullanılabilir.[5] Malzemenin çekirdek dayanımını en önemli ölçüde etkileyen element C dur. 5.3.Sementasyon Çeliği Seçimi Kriterleri Sementasyon çeliklerinin seçiminde şu kriterler esas alınır: [5] Fonksiyonla ilgili hususlar: yorulma dayanımı çekirdek dayanımı tokluk Isıl işlem tekniği ile ilgili hususlar: semente edilebilirlik tane büyümesi yüzeysel oksitlenme sertleşebilirlik çekirdek sertleşebilirliği yüzey sertleşebilirliği Mekanik işlemle ilgili hususlar: sementasyon öncesi işlenebilirlik sementasyon sonrası taşlanabilirlik Ekonomik faktörler: malzeme fiyatı

18 malzeme ile ilgili diğer üretim masrafları 5.4.Sementasyon Çeliklerinin Deformasyonu Deformasyon denilince, genellikle ısıl işlem sırasında ve sonrasında meydana gelen ölçü ve şekil değişiklikleri anlaşılır.deformasyona yol açan başlıca iki faktör vardır: [5] 1-ısı gerilimleri ( termik gerilimler ) 2-dönüşüm gerilimleri Isı gerilimleri, malzemenin dış yüzeyinin hızlı, merkezinin ise yavaş soğumasından ileri gelir.örneğin; silindirik bir malzemenin sertleştirilmek amacıyla tavlandıktan sonra suya atıldığını ve soğuma olayı sırasında meydana gelen çevresel gerilimleri ele alalım: Yüzey, çekirdekten daha hızlı soğuduğu için büzülmek ister, çekirdek ise bunu engeller.sonuçta yüzeyde çekme gerilimleri, merkezde ise basma gerilimleri meydana gelir.yüzeyle merkez arasındaki başlangıçta olmayan sıcaklık farkı, soğuma sırasında gittikçe artar, bir maksimuma ulaştıktan sonra azalmaya başlar ve sonuçta tekrar sıfırlanır.yüzeyde oluşan çekme gerilimleri de bu sıcaklık farkına paralel bir seyir takip eder.malzemenin akma sınırı çok yüksek olsa ve malzeme soğuma olayı sırasında tamamen elastik bir davranış gösterse, yüzeydeki çekme gerilimleri de sıcaklık farkında olduğu gibi başlangıçta sıfır, daha sonra maksimum ve sonuçta yine sıfıra eşit olurdu.halbuki, soğuma olayı sırasında meydana gelen çekme gerilimleri, nispeten sıcak ve dolayısıyla sıcak dayanımı düşük olan malzeme yüzeyinin akma sınırının üstünde değerlere ulaşarak malzeme yüzeyinde plastik deformasyonlara yol açar.[5] Plastik deformasyon sonucunda, yüzeydeki gerilimlerin akma sınırının üzerinde olan değerleri ortadan kalkar, fakat elastik gerilimler arda kalır.yüzeyde kalan gerilimler, yüzeyle merkez arasındaki sıcaklık farkı sıfıra inmeden önce sıfıra eşit olur.bu noktadan sonra da soğumaya devam eden çekirdek, yüzeyde basma gerilimlerinin oluşmasına yol açar.bu basma gerilimleri, merkezdeki çekme gerilimleri ile denge halindedir.sonuçta malzeme tamamen soğuyunca yüzeyde basma, merkezde ise çekme gerilimleri arda kalır.[5] Isı gerilimleri sonucu olarak malzemelerin dış yüzeyi bombeleşir ve küresel bir biçime doğru yönelir.bu deformasyonlar; soğuma sırasında yüzeyle merkez arasındaki sıcaklık farkı arttıkça, yani soğuma hızı arttıkça, soğuma ortamının sıcaklığı azaldıkça, malzemenin boyutları arttıkça, malzemenin ısı iletkenliği ve

19 sıcak dayanımı azaldıkça, artar.[5] Soğuma olayı sırasında faz dönüşümü söz konusu ise bu da ek gerilimler meydana getirir.eğer merkezde dönüşüm olduğu halde, yüzey henüz değişime uğramamış ise -ki bu durum sertleşebilirliği düşük olan çelikler için geçerlidir- ısı gerilimlerindeki gibi yüzeyde basma, merkezde çekme gerilimleri meydana gelir.çeliğin sertleşebilirliği arttıkça çekme gerilimleri merkezden yüzeye doğru kayar.tam sertleşebilir malzemelerde ise yüzeyde çekme gerilimleri, merkezde ise basma gerilimleri mevcuttur. Çekme gerilimleri, akma sınırının üzerine çıkınca plastik deformasyonlara, çekme dayanımını geçince ise yırtılmalara yol açtığından malzeme için tehlike arz eder. Yüzeyde basma gerilimlerinin mevcut olması istenilen bir durumdur.çünkü bu sayede malzemelerin yorulma dayanımı artar.[5] Malzemenin sertleşebilirliği arttıkça ve sertleştirme sıcaklığı yükseldikçe, dönüşüm sonrasında yüzeyde çekme gerilimlerinin oluşma şansı artar.kalıcı gerilimler açısından, sertleşebilirliği düşük çelikler kullanarak yüzeysel sertleştirmeye ağırlık vermek, sertleşebilirliği yüksek olan çeliklere doğrudan su vermek yerine martemperleme işlemi uygulamak yerinde olur.[5] 5.5.Deformasyona Etki Eden Başlıca Faktörler: 1-Çeliğin Sertleşebilirliği : Sertlebilirlik arttıkça ve malzemenin karakteristik ( çap, kalınlık vb. ) boyutu küçüldükçe deformasyonlar artar.[5] 2-Çeliğin Kimyasal Bileşimi : Alaşım elementleri sertleşebilirliği belirlemek suretiyle deformasyona etki ettiği gibi, sementasyon tabakasının karbonlanma oranını etkilemek suretiyle deformasyonu arttırır veya azaltır.[5] 3-Etkin Sementasyon Derinliği : Sementasyon tabakasının kalınlığı arttıkça deformasyon da artar.[5] 4-Isıl Đşlem : Malzemeye uygulanan tav ve soğutma sayısı arttıkça deformasyon sayısı artar.en fazla deformasyon çift su vermeden sonra, en az deformasyon ise doğrudan su vermede görülür.meneviş sıcaklığı da deformasyonu etkiler.[5] 5-Tane Büyüklüğü : Östenitik tane büyüklüğü arttıkça, malzemenin deformasyonu da artar.[5] 6-Heterojenlikler : Homojen olmayan kristal yapı ( segregasyonlar ve farklı tane büyüklükleri gibi ), düzensiz ısıtma ve soğutmalar, homojen olmayan difüzyon vb. heterojenlikler deformasyonları arttırır.[5] 5.6. Sementasyon Çeliklerinde Görülen Hatalar

20 1- Yüzeyin yumuşak olması : Yorulma dayanımı düşük olur, çalışan parçalar birbirilerini aşındırır. 2- Kalıcı ( artık ) östenit : Yüzey yumuşar, yüzeyde tane büyümesi olur, yorulma dayanımı azalır. 3- Yüzeyde yer yer Yumuşak lekeler : Yüzeyde yer yer yumuşamalar olur. 4- Sementasyon tabakasının kaba taneli olması : Malzeme yüke dayanamaz. 5- Çekirdeğin kaba taneli olması : Malzeme kırılgandır ve tokluğu düşüktür. 6- Pullanma : Sementasyon tabakası kavlanıp kırılır. 7- Taşlama sırasında yırtılmalar : Semente edilen malzeme taşlanırken yüzeyinde ince çizgiler halinde yırtılmalar oluşabilir. 8- Dönüşüm gerilimi çatlakları : Çekirdeğin dönüşümü sırasında yüzeyde çekme gerilimleri oluşabilir. [2]

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i Çeliklere Uygulanan Yüzey Sertleştirme İşlemleri Bazı uygulamalarda kullanılan çelik parçaların hem aşınma dirençlerinin, hem de darbe dayanımlarının yüksek olması istenir. Bunun için parçaların yüzeylerinin

Detaylı

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi.

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. TEORİK BİLGİ: Kritik soğuma hızı, TTT diyagramlarında burun noktasını kesmeden sağlanan en

Detaylı

Yüzey Sertleştirme 1

Yüzey Sertleştirme 1 Yüzey Sertleştirme 1 Yüzey sertleştirme Sünek yapıya sahip çeliklerden imal edilmiş makine parçalarında sert ve aşınmaya dayanıklı bir yüzey istenir. Örneğin yatak muylusu, kavrama tırnağı ve diğer temas

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA DEMİR ESASLI ALAŞIMLAR DEMİR DIŞI ALAŞIMLAR METALLERE UYGULANAN İMALAT YÖNTEMLERİ METALLERE UYGULANAN ISIL İŞLEMLER

Detaylı

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak

Detaylı

2. Sertleştirme 3. Islah etme 4. Yüzey sertleştirme Karbürleme Nitrürleme Alevle yüzey sertleştirme İndüksiyonla sertleştirme

2. Sertleştirme 3. Islah etme 4. Yüzey sertleştirme Karbürleme Nitrürleme Alevle yüzey sertleştirme İndüksiyonla sertleştirme Isıl İşlem Isıl İşlem Isıl işlem, metal veya alaşımlarına istenen özellikleri kazandırmak amacıyla katı halde uygulanan kontrollü ısıtma ve soğutma işlemleri olarak tanımlanır. Çeliğe uygulanan temel ısıl

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ ISIL İŞLEM (NORMALİZASYON, SU VERME, MENEVİŞLEME) DENEY FÖYÜ DENEYİN ADI: Isıl İşlem(Normalizasyon,

Detaylı

ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ. (Devamı)

ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ. (Devamı) ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ (Devamı) c a a A) Ön ve arka yüzey Fe- atomları gösterilmemiştir) B) (Tetragonal) martenzit kafesi a = b c) Şekil-2) YMK yapılı -yan yana bulunan- iki γ- Fe kristali içerisinde,

Detaylı

DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI

DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME BİLİMİ Demir, Çelik ve Dökme Demir Yrd. Doç. Dr. Abdullah DEMİR DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI Saf demire teknolojik özellik kazandıran

Detaylı

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez.

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez. 1. DENEYİN AMACI: Farklı soğuma hızlarında (havada, suda ve yağda su verme ile) meydana gelebilecek mikroyapıların mekanik özelliklere etkisinin incelenmesi ve su ortamında soğutulan numunenin temperleme

Detaylı

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI: Bu deney ile incelenen çelik alaşımın su verme davranışı belirlenmektedir. Bunlardan ilki su verme sonrası elde edilebilecek maksimum sertlik değeri olup, ikincisi ise sertleşme derinliğidir

Detaylı

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER Malzemelerin mekanik özelliği başlıca kimyasal bileşime ve içyapıya bağlıdır. Malzemelerin içyapısı da uygulanan mekanik ve ısıl işlemlere bağlı olduğundan malzemelerin

Detaylı

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER 6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER Gri dökme demirlerin özellikleri; kimyasal bileşimlerinin değiştirilmesi veya kalıp içindeki soğuma hızlarının değiştirilmesiyle, büyük oranda farklılıklar kazanabilir.

Detaylı

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı 2. Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik 2.1. Tanımlar 2.2. Su verme

Detaylı

ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ

ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ Isıl İşlem Isıl işlem; Bir malzemenin mekanik özelliklerini ve/veya içyapısını değiştirmek amacıyla, o malzemeye belli bir sıcaklık-zaman programı dahilinde uygulanan bir ısıtma

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Tek pasoda yapılmış

Detaylı

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels)

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels) 3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR Karbon çelikleri (carbon steels) Çelik, bileşiminde maksimum %2 C içeren demir karbon alaşımı olarak tanımlanabilir. Karbon çeliğin en

Detaylı

Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1

Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1 MAKİNE PROGRAMI MALZEME TEKNOLOJİSİ-I- (DERS NOTLARI) Prof.Dr.İrfan AY Öğr. Gör. Fahrettin Kapusuz 2008-20092009 BALIKESİR Prof. Dr. İRFAN AY / Öğr. Gör. FAHRETTİN KAPUSUZ 1 DEMİR-KARBON (Fe-C) DENGE DİYAGRAMI

Detaylı

YÜZEY SERTLEŞTİRME İŞLEMLERİ

YÜZEY SERTLEŞTİRME İŞLEMLERİ YÜZEY SERTLEŞTİRME İŞLEMLERİ Yüzey Sertleştirme İşlemleri Yüzeyin sert ve aşınmaya dayanıklı olduğu, buna karşın sünek bir çekirdek istendiği durumda yüzey sertleştirme işlemi uygulanır. Yöntemde parçanın

Detaylı

Islah Çelikleri. Sementasyon Çelikleri. Nitrürlenebilen Çelikler. Otomat Çelikleri. Paslanmaz Çelikler. Takım Çelikleri

Islah Çelikleri. Sementasyon Çelikleri. Nitrürlenebilen Çelikler. Otomat Çelikleri. Paslanmaz Çelikler. Takım Çelikleri Bu ders kapsamında ele alınacak olan çelik türleri Islah Çelikleri Sementasyon Çelikleri Nitrürlenebilen Çelikler Otomat Çelikleri Paslanmaz Çelikler Takım Çelikleri ISLAH ÇELĠKLERĠ Bu çeliklerin % C karbon

Detaylı

Uygulamalar ve Kullanım Alanları

Uygulamalar ve Kullanım Alanları BÖHLER W360 ISOBLOC ılık veya sıcak dövme kalıpları ve zımbaları için geliştirilmiş bir takım çeliğidir. Sertlik ve tokluğun istendiği çok çeşitli uygulamalarda kullanılabilir. Özellikler Yüksek sertlik

Detaylı

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI Termokimyasal Kaplama Termokimyasal işlemler veya termokimyasal difüzyon işlemleri kavramı, karbürleme, dekarbürizasyon, nitrürleme, borlama, vanadyumlama veya niobyumlama

Detaylı

TALAŞLI İMALAT. Koşul, takım ile iş şekillendirilmek istenen parça arasında belirgin bir sertlik farkının olmasıdır.

TALAŞLI İMALAT. Koşul, takım ile iş şekillendirilmek istenen parça arasında belirgin bir sertlik farkının olmasıdır. TALAŞLI İMALAT Şekillendirilecek parça üzerinden sert takımlar yardımıyla küçük parçacıklar halinde malzeme koparılarak yapılan malzeme üretimi talaşlı imalat olarak adlandırılır. Koşul, takım ile iş şekillendirilmek

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME SÜRÜNME Malzemelerin yüksek sıcaklıkta sabit bir yük altında (hatta kendi ağırlıkları ile bile) zamanla kalıcı plastik şekil değiştirmesine sürünme denir. Sürünme her ne kadar

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı

Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı -Ek Ders Notları- Yrd. Doç. Dr. Enbiya Türedi Aralık 2012 Kaynak: www.metallograph.de 2 Malzeme: 1.7131 (16MnCr5) ötektoid-altı ısıl işlemsiz Büyütme: 500 : 1 Dağlayıcı:

Detaylı

BÖHLER W300. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması

BÖHLER W300. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması Bu tablo çelik seçiminizde yardım olmak için hazırlanmıştır. Ancak yine de farklı uygulama türlerinin yarattığı gerilme koşulları dikkate

Detaylı

Uygulama çeliğin karbon miktarına bağlıdır. Alaşım elementlerinin tesiri de çok büyüktür.

Uygulama çeliğin karbon miktarına bağlıdır. Alaşım elementlerinin tesiri de çok büyüktür. SERTLEŞTİRME Amaç: Takım çeliklerin mümkün olan en yüksek sertlik derecesine ve aşınma mukavemetine sahip olması istenir. Bu arada soğuk şekil değiştirme kabiliyeti kaybolur ve süneklik çok düşer Uygulama:

Detaylı

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 NİÇİN KORUYUCU GAZ KULLANILIR? 1- Ergimiş kaynak banyosunu, havada mevcut olan gazların zararlı etkilerinden

Detaylı

OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. BÖHLER K390 MICROCLEAN, en basit anlatımla, şu anda BÖHLER ürün yelpazesinde bulunan soğuk iş uygulamaları için en gelişmiş özelliğe sahip toz metalürjisi soğuk iş takım çeliğidir. Bu çelik: Kesme, basma

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

YTÜMAKiNE * A305teyim.com

YTÜMAKiNE * A305teyim.com YTÜMAKiNE * A305teyim.com KONU: Kalın Sacların Kaynağı BİRLEŞTİRME YÖNTEMLERİ ÖDEVİ Kaynak Tanımı : Aynı veya benzer cinsten iki malzemeyi ısı, basınç veya her ikisini birden kullanarak, ilave bir malzeme

Detaylı

TİTANYUM ALAŞIMLARININ ISIL İŞLEMİ

TİTANYUM ALAŞIMLARININ ISIL İŞLEMİ TİTANYUM ALAŞIMLARININ ISIL İŞLEMİ Bileşim ve amaçlarına göre Ti alaşımları tavlanabilir, sertleştirilebilir, yaşlandırılabilirler veya kimyasal ısıl işleme (nitrürleme, karbürleme vb.) tâbi tutulabilirler.

Detaylı

Konu: Çelik Elde Edilmesi, Isıl İşlem ve Uygulamaları

Konu: Çelik Elde Edilmesi, Isıl İşlem ve Uygulamaları Konu: Çelik Elde Edilmesi, Isıl İşlem ve Uygulamaları Çeliğin Elde Edilmesi Çelik,(Fe) elementiyle ve genelde % 0,2 %2,1 oranlarında değişebilen karbon miktarının bileşiminden oluşan bir tür alaşımdır.

Detaylı

Demir Karbon Denge Diyagramı

Demir Karbon Denge Diyagramı Demir Karbon Denge Diyagramı Saf Demirin Soğuma ve Isınma Eğrileri 769 C Curie noktasıdır. Bu sıcaklığın altında Fe manyetik özellik gösterir. 1 Fe-C Denge Diyagramı Fe-C Denge Diyagramı 2 Fe-C Denge Diyagramı

Detaylı

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ Kalıp işlemesinde erozyonla imalatın önemi kimse tarafından tartışılmamaktadır. Elektro erozyon arka arkaya oluşturulan elektrik darbelerinden meydana gelen

Detaylı

Demirin Kristal Yapıları

Demirin Kristal Yapıları Demirin Kristal Yapıları 1535 C 1390 C 910 C SIVI FERRİT (delta) OSTENİT (gamma) OSTENİT Kübik Yüzey Merkezli (KYM) FERRİT (alpha) FERRİT Kübik Hacim Merkezli (KHM) Kübik hacim merkezli (KHM), Kübik yüzey

Detaylı

BÖHLER K600 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması

BÖHLER K600 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması Bu tablonun amacı çelik seçeneğini kolaylaştırmaktır. Bununla birlikte, farklı uygulamalardan etkilenen çeşitli stres koşulları hesaba katılmamıştır. Teknik

Detaylı

ÇELİKLERİN KOROZYONU. 14.04.2009 Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

ÇELİKLERİN KOROZYONU. 14.04.2009 Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER ÇELİKLERİN KOROZYONU Fe-C Denge Diyagramı Fe-C Denge Diyagramı KARBON ORANLARINA GÖRE ÇELİKLER Ötektoidaltı çelik %0,006 C - %0,8 C Ötektoid (Perlitik) çelik (%0,8 C li) Ötektoidüstü çelik %0,8 C - %2,06

Detaylı

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları 1. Giriş Bir cisim bağ kuvvetleri etkisi altında en düşük enerjili denge konumunda bulunan atomlar grubundan oluşur. Koşullar değişirse enerji içeriği değişir,

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Fırın Tasarımı Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır. Toz yoğunlaştırması (densifikasyon) aşağıda

Detaylı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 20132014 Güz Yarıyılı Genel yapı çelikleri esasta düşük ve/veya orta karbonlu çelik olup

Detaylı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 2 Çelik üretimi. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 2 Çelik üretimi. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 2 Çelik üretimi Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı Bir entegre çelik tesisinde üretim akışı 2 Hematit, Fe2O3 Manyetit, Fe3O4 Götit, FeO(OH)

Detaylı

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri 1. Basit ve yayınma esaslı dönüşümler: Faz sayısını ve fazların kimyasal bileşimini değiştirmeyen basit ve yayınma esaslı ölçümler.

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı

Isıl işlemler. Malzeme Bilgisi - RÜ. Isıl İşlemler

Isıl işlemler. Malzeme Bilgisi - RÜ. Isıl İşlemler Isıl işlemler 1 ISIL İŞLEM Katı haldeki metal ve alaşımlara, belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. Bütün

Detaylı

Kovan. Alüminyum ekstrüzyon sisteminin şematik gösterimi

Kovan. Alüminyum ekstrüzyon sisteminin şematik gösterimi GİRİŞ Ekstrüzyon; Isı ve basınç kullanarak malzemenin kalıptan sürekli geçişini sağlayarak uzun parçalar elde etme işlemi olup, plastik ekstrüzyon ve alüminyum ekstrüzyon olmak üzere iki çeşittir. Biz

Detaylı

METALLERİN ISIL İŞLEMİ

METALLERİN ISIL İŞLEMİ METALLERİN ISIL İŞLEMİ 1. Tavlama 2. Çelikte Martenzit Oluşumu 3. Çökelme Sertleşmesi 4. Yüzey Sertleştirme 5. Isıl İşlem Yöntemleri ve Donanımları Isıl İşlem Malzeme içinde, mekanik özelikleri iyileştirecek

Detaylı

Elektrokimyasal İşleme

Elektrokimyasal İşleme Elektrokimyasal İşleme Prof. Dr. Akgün ALSARAN Bu notların bir kısmı Prof. Dr. Can COGUN un ders notlarından alınmıştır. Anot, katot ve elektrolit ile malzemeye şekil verme işlemidir. İlk olarak 19. yüzyılda

Detaylı

Takım çelikleri malzemelerin işlenmesi ve şekillendirilmesi için kullanılan asil çeliklerdir. Toplam çelik üretiminin % 8 ine sahip olan takım

Takım çelikleri malzemelerin işlenmesi ve şekillendirilmesi için kullanılan asil çeliklerdir. Toplam çelik üretiminin % 8 ine sahip olan takım Takım Çelikleri Takım çelikleri malzemelerin işlenmesi ve şekillendirilmesi için kullanılan asil çeliklerdir. Toplam çelik üretiminin % 8 ine sahip olan takım çeliklerinin kullanımı her yıl artış göstermektedir.

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2005 (4) 41-45 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Soner BUYTOZ, İlyas SOMUNKIRAN Fırat Üniversitesi, Teknik Eğitim

Detaylı

BÖHLER K306 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin kıyaslanması

BÖHLER K306 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin kıyaslanması Başlıca çelik özelliklerinin kıyaslanması Bu tablonun amacı çelik seçeneğini kolaylaştırmaktır. Bununla birlikte, farklı uygulamalardan etkilenen çeşitli stres koşulları hesaba katılmamıştır. Teknik danışmanlık

Detaylı

KAZAN ÇELİKLERİNİN KAYNAK KABİLİYETİ 1. Kazan Çeliklerinin Özellikleri

KAZAN ÇELİKLERİNİN KAYNAK KABİLİYETİ 1. Kazan Çeliklerinin Özellikleri KAZAN ÇELİKLERİNİN KAYNAK KABİLİYETİ 1. Kazan Çeliklerinin Özellikleri Buhar kazanlarının, ısı değiştiricilerinin imalatında kullanılan saclara, genelde kazan sacı adı verilir. Kazan saclarının, çekme

Detaylı

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK Dersin Amacı Çelik yapı sistemlerini, malzemelerini ve elemanlarını tanıtarak, çelik yapı hesaplarını kavratmak. Dersin İçeriği Çelik yapı sistemleri, kullanım

Detaylı

MAK-204. Üretim Yöntemleri

MAK-204. Üretim Yöntemleri MAK-204 Üretim Yöntemleri Taşlama ve Taşlama Tezgahı (12.Hafta) Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. Bölümü Taşlama Đşleminin Tanımı: Belirli bir formda imal

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

1. AMAÇ Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin incelenmesi

1. AMAÇ Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin incelenmesi 1. AMAÇ Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin incelenmesi 2. TEORİK BİLGİ 2.1. Çeliklerin Isıl İşlemi Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak ergime

Detaylı

1 Prof. Dr. Cuma BİNDAL - Prof. Dr. S. Cem OKUMUŞ - Doç. Dr. İbrahim

1 Prof. Dr. Cuma BİNDAL - Prof. Dr. S. Cem OKUMUŞ - Doç. Dr. İbrahim 1 DENEY NO ISIL İŞLEM-1 : NORMALİZASYON, SU VERME VE MENEVİŞLEME, JOMİNY UÇTAN SU VERME DENEYİ 1 Prof. Dr. Cuma BİNDAL - Prof. Dr. S. Cem OKUMUŞ - Doç. Dr. İbrahim ÖZBEK Araş. Gör. İbrahim ALTINSOY Deney

Detaylı

Akımsız Nikel. Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir"

Akımsız Nikel. Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir Akımsız Nikel Eğitimi Akımsız Nikel Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir" Akımsız Nikel Anahtar Özellikler Brenner &

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 AMAÇ Bu faaliyet sonucunda uygun ortam sağlandığında tekniğe uygun olarak tozaltı kaynağı ile çeliklerin yatayda küt-ek kaynağını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Toz

Detaylı

Sementasyon işlemi yapılan çeliklerde mikro sertlik ve mikroyapı değişimlerinin incelenmesi

Sementasyon işlemi yapılan çeliklerde mikro sertlik ve mikroyapı değişimlerinin incelenmesi Uğur ÖZSARAÇ Ramazan YILMAZ F. Alpaslan EKERER Hüseyin UZUN (Sakarya Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi Ozanlar-ADAPAZARI) Sementasyon işlemi yapılan çeliklerde mikro sertlik ve mikroyapı değişimlerinin

Detaylı

ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI

ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI Östenitik paslanma çeliklerin kaynağı, alaşımlı karbonlu çeliklerden nispeten daha kolaydır. Çünkü östenitik paslanmaz çeliklerin kaynağında, hidrojen çatlağı problemi

Detaylı

SICAK İŞ TAKIM ÇELİKLERİ B İ R K A L İ T E M A R K A S I

SICAK İŞ TAKIM ÇELİKLERİ B İ R K A L İ T E M A R K A S I SICAK İŞ TAKIM ÇELİKLERİ B İ R K A L İ T E M A R K A S I S I C A K İ Ş T A K I M Ç E L İ K L E R İ MARTENSİTİK ÇELİKLER KIND Sınıf AISI Kimyasal Analiz % Kondüsyon HB C Si Mn Cr Mo Ni V Co W Sertleştirme

Detaylı

BÖHLER K720 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması

BÖHLER K720 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırılması Bu tablonun amacı çelik seçeneğini kolaylaştırmaktır. Bununla birlikte, farklı uygulamalardan etkilenen çeşitli stres koşulları hesaba katılmamıştır. Teknik

Detaylı

Demir, atom numarası 26 olan kimyasal element. Simgesi Fe dir. Demir, yerkabuğunda en çok bulunan metaldir. Yerkürenin merkezindeki sıvı çekirdeğin

Demir, atom numarası 26 olan kimyasal element. Simgesi Fe dir. Demir, yerkabuğunda en çok bulunan metaldir. Yerkürenin merkezindeki sıvı çekirdeğin Demir, atom numarası 26 olan kimyasal element. Simgesi Fe dir. Demir, yerkabuğunda en çok bulunan metaldir. Yerkürenin merkezindeki sıvı çekirdeğin de tek bir demir kristali olduğu tahmin edilmekle birlikte,

Detaylı

ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ. 18.12.2008 Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ. 18.12.2008 Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER ÇELİĞİN ISIL İŞLEMLERİ Isıl İşlem Isıl işlem; bir malzemenin özelliklerini ve/veya içyapısını değiştirmek amacıyla, o malzemeye belli bir sıcaklık-zaman programı dahilinde uygulanan bir ısıtma ve soğutma

Detaylı

MAKİNA YEDEK PARÇA SANAYİ VE TİCARET A.Ş.

MAKİNA YEDEK PARÇA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ÜRÜN KATALOĞU MAKİNA YEDEK PARÇA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. Soğuk İş Takım Çelikleri Sıcak İş Takım Çelikleri Plastik Kalıp Çelikleri Islah Çelikleri Sementasyon Çelikleri İmalat Çelikleri Paslanmaz Çelikler

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Soğuma diyagramları ve sertleştirme Faz dönüşümü ve Isıl İşlem

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Soğuma diyagramları ve sertleştirme Faz dönüşümü ve Isıl İşlem Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Soğuma diyagramları ve sertleştirme Faz dönüşümü ve Isıl İşlem İçerik Faz dönüşümü İzotermal dönüşüm Martenzit Sertleşebilirlik (Jominy deneyi) Isıl işlem Yüzey

Detaylı

MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI

MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI ÜRETİM YÖNTEMLERİ VE İMALAT TEKNOLOJİLERİ MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI Malzemelerin Sınıflandırılması Metalik Malzemeler Polimer Malzemeler Seramik Malzemeler Kompozit Malzemeler Nano Malzemeler Malzemelerin

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA YORULMA Yorulma; bir malzemenin değişken yükler altında, statik dayanımının altındaki zorlamalarda ilerlemeli hasara uğramasıdır. Malzeme dereceli olarak arttırılan

Detaylı

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Grup 1 Pazartesi 9.00-12.50 Dersin Öğretim Üyesi: Y.Doç.Dr. Ergün Keleşoğlu Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Davutpaşa Kampüsü Kimya Metalurji Fakültesi

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) METAL TEKNOLOJİSİ YÜZEY SERTLEŞTRİME 2

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) METAL TEKNOLOJİSİ YÜZEY SERTLEŞTRİME 2 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) METAL TEKNOLOJİSİ YÜZEY SERTLEŞTRİME 2 ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

Bu tablonun amacı, çelik seçimini kolaylaştırmaktır. Ancak, farklı uygulama tiplerinin getirdiği çeşitli baskı durumlarını hesaba katmamaktadır.

Bu tablonun amacı, çelik seçimini kolaylaştırmaktır. Ancak, farklı uygulama tiplerinin getirdiği çeşitli baskı durumlarını hesaba katmamaktadır. Sıcak iş Çeliklerinin Başlıca Özelliklerinin Karşılaştırılması 1) Martenzitik Çelik (martenzit sıcaklığı yaklaşık olarak 480 C dir); bu form, ısı ile işlem gören çelikler ile karşılaştırılamamaktadır.

Detaylı

BÖHLER S600 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırması:

BÖHLER S600 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırması: Başlıca çelik özelliklerinin karşılaştırması: Bu tablo çelik seçiminizde yardım olmak için hazırlanmıştır. Ancak yine de farklı uygulama türlerinin yarattığı gerilme koşulları dikkate alınmamıştır. Teknik

Detaylı

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 1 Isıl İşlem Yöntemlerinin Sınıflandırılması ve Tanımlanması

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 1 Isıl İşlem Yöntemlerinin Sınıflandırılması ve Tanımlanması MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 1 Isıl İşlem Yöntemlerinin Sınıflandırılması ve Tanımlanması Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı TS EN 10020 Standardına göre çelikler TS EN 10020 ye göre

Detaylı

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER Malzemenin Mukavemeti; a) Kimyasal Bileşim b) Metalurjik Yapı değiştirilerek arttırılabilir Malzemelerin Mukavemet Arttırıcı İşlemleri: 1. Martenzitik Dönüşüm 2. Alaşım Sertleştirmesi

Detaylı

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ Doç.Dr. Turgut GÜLMEZ İTÜ Makina Fakültesi Metal parçaların şeklinin değiştirilmesi için plastik deformasyonun kullanıldığı büyük imalat yöntemleri grubu Genellikle

Detaylı

Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında

Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında karşılaşılan ve kaynak kabiliyetini etkileyen problemler şunlardır:

Detaylı

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning)

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning) Boya sisteminden beklenilen yüksek direnç,uzun ömür, mükemmel görünüş özelliklerini öteki yüzey temizleme yöntemlerinden daha etkin bir biçimde karşılamak üzere geliştirilen boya öncesi yüzey temizleme

Detaylı

TEL VE ÇUBUK ÇEKME YOLU İLE İMALAT

TEL VE ÇUBUK ÇEKME YOLU İLE İMALAT TEL VE ÇUBUK ÇEKME YOLU İLE İMALAT TEL VE ÇUBUK ÇEKMENİN TANIMI Tanım: Tel çekme, kalın kesitli olan bir telin, bir matris (kalıbı) içinden geçirilerek kesitini küçültme işlemidir.tel kesitleri genellikle

Detaylı

BÖHLER K110 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD.ŞTİ. Başlıca Çelik özelliklerinin kıyaslaması

BÖHLER K110 OSMANLI ALAŞIMLI ÇELİKLER SAN. VE TİC. LTD.ŞTİ. Başlıca Çelik özelliklerinin kıyaslaması Başlıca Çelik özelliklerinin kıyaslaması Bu tablonun amacı çelik seçeneğini kolaylaştırmaktır. Bununla birlikte, farklı uygulamalardan etkilenen çeşitli stres koşulları hesaba katılmamıştır. Teknik danışmanlık

Detaylı

İÇİNDEKİLER 2. 3. 4. 5. 6.

İÇİNDEKİLER 2. 3. 4. 5. 6. İstiklal Mah. Barış Manço Cad. 5. Sok No:8 34522 Esenyurt / İSTANBUL TÜRKİYE Tel.: 0212 679 69 79 Faks: 0212 679 69 81 E-posta: info@gozdempaslanmaz.com 44 44 881 1 İÇİNDEKİLER 1. 2. 3. 4. 5. 6. 2 1 HAKKIMIZDA

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Malzemeler genel olarak 3 çeşit zorlanmaya maruzdurlar. Bunlar çekme, basma ve kesme

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Cu Copper 29 Bakır 2 Dünyada madenden bakır üretimi, Milyon ton Yıl Dünyada madenden bakır

Detaylı

YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON

YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON TANIM YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON Concrete kelimesi Latinceden concretus (grow together) ) kelimesinden gelmektedir. Türkçeye ise Beton kelimesi Fransızcadan gelmektedir. Agrega, çimento, su ve gerektiğinde

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ. Arş. Gör.

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ. Arş. Gör. BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ Arş. Gör. Emre ALP 1.Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi Darbe deneyi gevrek kırılmaya

Detaylı

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ

MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ Prof. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü,

Detaylı