15. ÜNİTE İÇ ELEKTRİK TESİSATLARINDA TOPRAKLAMA VE SIFIRLAMA

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "15. ÜNİTE İÇ ELEKTRİK TESİSATLARINDA TOPRAKLAMA VE SIFIRLAMA"

Transkript

1 15. ÜNİTE İÇ ELEKTRİK TESİSATLARINDA TOPRAKLAMA VE SIFIRLAMA KONULAR 1. TOPRAKLAMA VE SIFIRLAMA 2. TOPRAKLAMA VE SIFIRLAMA YAPMANIN AMACI, YAPILDIĞI YERLER 3. TOPRAKLAMANIN YAPILIŞI VE SIFIRLAMANIN YAPILIŞI 4. MONOFAZE TESİSATLARDA SIFIRLAMA YAPMANIN SAKINCALARI 5. KAÇAK AKIM RÖLESİNİN TANITILMASI

2 15.1 TOPRAKLAMA VE SIFIRLAMA Topraklama Enerji üretim, iletim ve dağıtım şebekelerinde insan hayatı ve bazı aygıtların korunması bakımından yapılan en etkili önlemlerden biri de topraklamadır. Gerilim altında olmayan bütün tesisat kısımlarının, uygun iletkenlerle toprak kitlesi içerisine yerleştirilmiş bir iletken cisme (elektrot) bağlanmasıdır. Topraklamanın amacı, elektrikli alıcıları kullananların can güvenliğini sağlamak ve cihazların zarar görmesini önlemektir. Bütün elektrik makinelerinin gövdeleri, boruların madeni kısımları, kurşunlu kabloların kurşun kılıfları, tablo ve benzerlerinin metal kısımları topraklanmalıdır. Topraklama işletme akım devresinin bir noktasının veya bir tesisisin akım taşımayan iletken kısımları ile toprak arasında iletken bir bağlantı kurmak olarak ta tanımlanabilir. Topraklama tesisi can ve mal güvenliğini sağlayarak daha güvenli ve sağlıklı bir yaşam koşulu sağlar Sıfırlama İnsanları tehlikeli temas gerilimlerine karşı korumak için tüketicilerin işletme akım devresine ait olmayan ve fakat bir izolasyon hatası sonucunda gerilim altında kalabilen iletken kısımların, örneğin madenî muhafazaların nötr hattı ile iletken olarak bağlanmasına sıfırlama denir. Sıfırlama yapılmış tesislerde, koruma topraklamasında olduğu gibi, işletme araçlarında izolasyon hatası nedeniyle meydana gelen yüksek temas gerilimlerinin sürekli olarak kalması önlenir. Bu sistemde, korunacak işletme aracının gövdesi nötr ile bağlanır. İşletme aracında bir izolasyon hatası meydana gelirse, sıfırlama sayesinde bir hata akımı oluşur. Hata akımı devresini, şebekenin hat direnci (R h ), sıfırlama iletkeni ile nötr hattının direnci (Rho) ve transformatörün hatalı faz sargısının direnci (R T ) üzerinden tamamlar. Bu devrede etkili olan gerilim hatalı faza ait 220 Voltluk faz gerilimidir. Devredeki dirençlerin toplamı çok küçük olduğundan, devreden geçen hata akımı, kısa devre akımı seviyelerindedir. Netice olarak, devreyi koruyan sigorta eriyerek veya aşırı akımla çalışan manyetik korumalı otomatik anahtar faaliyete geçerek devrenin enerjisini keser. Dolayısıyla temas gerilimi ortadan kalkar TOPRAKLAMA VE SIFIRLAMA YAPMANIN AMACI, YAPILDIĞI YERLER Koruma topraklamasının amacı: İnsanları ve hayvanları tehlikeli dokunma ve adım gerilimlerine karşı korumak için gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerinde meydana gelebilecek yüksek dokunma geriliminin sürekli olarak kalmasını önlemektir. 252

3 Sıfırlama yapmanın amacı: İşletme araçlarının gövdesinde yüksek dokunma gerilimlerinin sürekli olarak kalmasını önlemektir TOPRAKLAMANIN YAPILIŞI VE SIFIRLAMANIN YAPILIŞI Topraklamanın Yapılışı Uygulamada koruma topraklaması, işletme topraklaması ve özel topraklama olmak üzere üç farklı topraklama çeşidi bulunmaktadır. Bunları kısaca açıklamakta yarar vardır. Şekil 15.1 Topraklama sistemi çeşitleri Koruma Topraklaması Bir yalıtım hatasında elektrik devresinin aşırı akım koruma aygıtları ile açılmasını sağlamak için gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerinin topraklayıcılar ya da topraklanmış bölümlere doğrudan doğruya bağlanmasıdır İşletme Topraklaması Aktif bölümlerin ve sıfır iletkeninin topraklanmasına işletme topraklaması denir. İşletme topraklaması iki şekilde yapılır. Bunlar: Dirençsiz işletme topraklaması: topraklama devresine direnç koymadan, doğrudan doğruya yapılan topraklamadır. Dirençli işletme topraklaması: Omik, endüktif ya da kapasitif bir direnç 253

4 üzerinden yapılan topraklama olup genellikle OG sistemlerinde uygulanır Yıldırıma Karşı Yapılan Topraklama Yıldırım düşmesi durumunda, işletme gereği gerilim altında bulunan iletkenlere atlamaları geniş ölçüde önlemek ve yıldırım akımını toprağa iletmek için işletme akım devresine ilişkin olmayan iletken bölümlerin topraklanmasıdır Fonksiyon Topraklaması Bir iletişim tesisinin veya bir işletme elemanının istenen fonksiyonu yerine getirmesi amacıyla yapılan topraklamadır. Fonksiyon topraklaması, toprağı dönüş iletkeni olarak kullanan iletişim cihazlarının işletme akımlarını da taşır. Bir tesisin veya bir işletme elemanının istenen fonksiyonu yerine getirebilmesi amacıyla yapılan topraklamadır. Yıldırım etkilerine karşı koruma, raylı sistem topraklaması, zayıf akım cihazlarının topraklaması, telsiz haberleşme sistemleri bu tip topraklamaya en iyi örneklerdir. Ayrıca statik elektriğe karşı topraklamada yapılmaktadır: Statik Elektrik; elektronların atomlar arasında hareket etmesiyle ortaya çıkan enerji olarak düşünülebilir. Statik elektriğe en büyük örnek olarak yıldırım verilebilir. Kısacası statik elektrik; katının katıya, sıvının katıya veya iki sıvının birbirine sürtünmesi sonucu oluşan, genel olarak bir işe yaramayan ve zaman zaman arklar şeklinde boşalan elektrik enerjisidir. Bu boşalma genel olarak kontrol altına alınamaz ve statik elektrikten faydalanılamaz. Ancak; Bu kontrolsüz güç çok önemli bir yangın çıkış sebebidir. Endüstriyel ve ticari işlemlerde, yangın riskinden dolayı statik elektriğin büyük bir önemi vardır. Endüstriyel ve ticari işlemlerde statik elektrik; transport işlerinde, konveyör bantlarında, kaplama işlemlerinde, örtme ve doldurma işlemlerinde, basım ve matbaa işlemlerinde, karıştırma işlemlerinde ve sprey uygulamaları gibi birçok yerde görülmektedir. Örnek olarak: Statik elektrik binalardaki haberleşme, güç hatları ve elektrik sistemlerine büyük ölçüde zarar verir. Makinelerde bulunan sensörler, ölçme kafaları, yazıcı kafaları gibi elektronik malzemeler elektrostatik yüklenmeden etkilenebilir. Ameliyathanede kullanılan birçok uçucu gaz karışımı, patlayıcı olduğundan burada yapılan hareketler statik elektriğin birikmesine ve sonunda ani elektrik boşalmalarına sebep olmamalıdır Topraklama Elemanları ve Özellikleri Topraklama tesislerinin yapımında topraklayıcılar (topraklama elektrodu), topraklama iletkenleri ve bağlantı parçaları kullanılır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yayınlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği ne uygun olarak şerit, profil (köşebent), levha ve örgülü iletken topraklama elemanları üretilmektedir. 254

5 Elektrot Topraklayıcı (topraklama elektrodu): Toprağa gömülü ve toprakla iletken bir bağlantısı olan veya beton içine gömülü, geniş yüzeyli bağlantısı olan iletken parçalarıdır. Konuma göre topraklayıcılar: Yüzeysel topraklayıcı: Genel olarak 0,5-1 m arasında bir derinliğe yerleştirilen topraklayıcıdır. Galvanizli şerit veya yuvarlak ya da örgülü iletkenden yapılabilir ve yıldız, halka, gözlü topraklayıcı ya da bunların karışımı olabilir. Derin topraklayıcı: Genellikle düşey olarak 1 m den daha derine yerleştirilen topraklayıcıdır. Galvanizli boru, yuvarlak çubuk veya benzeri profil malzemelerden yapılabilir. Topraklayıcı olarak aşağıdaki elemanlar kullanılabilir: Şerit veya örgülü iletken topraklayıcı Çubuk topraklayıcı veya profil (Köşebent) topraklayıcı Levha topraklayıcı Şerit Topraklayıcı Şerit, yuvarlak iletken ya da örgülü iletkenden yapılan ve genellikle derine gömülmeyen topraklayıcılardır. Resim 15.1 şerit topraklayıcı Bunlar, uzunlamasına döşenebileceği gibi yıldız, halka, gözlü topraklayıcı ya da bunların bazılarının bir arada kullanıldığı biçimde düzenlenebilir. 255

6 Zemin koşulları elverişli ise, şerit topraklayıcılar genel olarak 0,5 ila 1 m derinliğe gömülmelidir. Bu arada yayılma direncinin üst zemin tabakasının nemine bağlılığı ve donma olasılığı göz önünde bulundurulmalıdır. Şerit topraklayıcıların uzunluğu istenen yayılma direncine göre bulunur. Çubuk (Derin) Topraklayıcı Boru ya da profil çelikten yapılan ve toprağa çakılarak kullanılan topraklayıcılardır. Çubuk topraklayıcılar yere olabildiğince dik olarak çakılmalıdır. Resim 15.2 Çubuk topraklayıcı İstenen küçük yayılma direncinin sağlanabilmesi için birden çok çubuk topraklayıcının kullanılması gerekiyorsa, bunlar arasındaki açıklık, en az bir topraklayıcı boyunun iki katı olmalıdır. Toprağın üst tabakasının kuruması ve donması gibi nedenlerle paralel bağlı çubuk topraklayıcılar bütün uzunlukları boyunca etkili olmadıklarından, bunlar arasındaki uzaklık bir topraklayıcının etkili boyunun en az iki katı olmalıdır. Levha Topraklayıcı Dolu ya da delikli levhalardan yapılan topraklayıcılardır. Bunlar genel olarak diğer topraklayıcılara göre daha derine gömülür. Levha topraklayıcılar zemine dikey olarak gömülmelidir. Bunların boyutları gerekli yayılma direncine göre seçilir. Topraklama tesislerinde genel olarak l m X 0.5 m ile 0,7 x 0,7m lik bakır levhalar kullanılır. Levhanın üst kenarı toprak yüzeyinden en az 1 m aşağıda olmalıdır. Küçük bir yayılma direnci elde etmek için birden çok levha topraklayıcı kullanılması gerektiğinde bunlar arasındaki açıklık en az 3m olmalıdır. Aynı yayılma direncini sağlamak için şerit ve çubuk topraklayıcılar yerine levha topraklayıcı kullanıldığında bunlara oranla daha fazla gereç kullanılması gerekir. Topraklamanın tesis edileceği yerde toprağın elverişsiz yapısı nedeniyle topraklama direnci yetersiz görülürse bu takdirde kazayağının ve yıldız topraklamanın uçları birer çubuk elektrotla takviye edilmelidir. Bu şekilde kazayağı, yıldız 256

7 topraklama+çubuk elektrot birleşimi kesin bir mükemmellik sağlar. Kazayağı biçiminde topraklama: Kazayağı biçiminde topraklama normal olarak topraklama iletkeni boyu 25 m lik ve 30x2 veya 30x3 mm lik bakır şeritten ve aşağıda açıklanan şekillerden biri ile yapılır. Resim 15.3 Levha topraklayıcı Topraklama şeridi üç dal halinde toprağın 80 cm derinliğinde yelpaze biçiminde kazılmış kanalların içine yerleştirilmelidir. Bu kazayağının en uzun kolu 8-12 m arasında ve bir ucundan kontrol klemensi ile irtibatlandırılmalıdır. Diğer iki kolun boyu 6-9 m olmalı, uzun kola özel kazayağı klemensi ile bağlanmalıdır. Toprağın durumu yukarıdaki şekilde kazayağını gerçekleştirmeyi imkânsız kılıyorsa; o zaman topraklama şeridinin 25 m lik uzunluğu muhafaza edilerek kazayağı değişik boylarda 3 veya 2 kol halinde tesis edilir. Kazayağı kolları arasında 4 lik açı olmalıdır. Topraklamanın tesis edileceği kadar yeterli alan olmaması halinde yıldız şeklinde bir kenarı 2 m den az olmayan açıları 60 bir eşkenar üçgen topraklama yapılır. Topraklama elektrotları toprak ile sürekli temasta bulunduğu için korozyona (kimyasal ve biyolojik etkiler, oksitlenme, elektrolit, korozyon oluşumu ve elektroliz vb.) karşı dayanıklı malzemeden olmalıdır. Bunlar hem montaj esnasında çıkabilecek mekanik zorlanmalara karşı dayanıklı olmalı hem de normal işletmede oluşan mekanik etkilere dayanmalıdır. Beton temeline gömülen çelik ve çelik kazıklar veya diğer topraklayıcılar topraklama tesisinin bir kısmı olarak kullanılabilirler. 257

8 Resim 15.4 Topraklama Bağlantı Elemanları Sıfırlamanın Yapılışı Sıfırlamanın koruma etkisi, prensip itibariyle koruma topraklamasının, özellikle su borusu şebekesi üzerinden yapılan topraklamanın aynısıdır. Sıfırlama sisteminde akımın dönüş yolu koruma iletkeni ve nötr hattı üzerinden olduğundan bunun toplam direnci daha küçük olur. Nötr hattı daha kolay kontrol edilebildiğinden daha güvenilir bir akım devresi oluşturulmuş olur. Sıfır iletkeni bir koruma iletkeni değildir. Çünkü bu iletkenin üzerinden işletme akımı geçebilir. Fakat cihazları sıfır iletkenine bağlayan iletkenler koruma iletkenidir. Arıza olmadığı takdirde bunun üzerinden hiçbir akım geçmez. Eski tesislerde nötr iletkeni, sıfır iletkeni ve koruma iletkeni olarak kullanılmaktadır. Hâlbuki yeni yapılan modern tesislerde sıfırlama için kofreden itibaren, ayrıca topraklanmış bir koruma hattı çekilmektedir. Alternatif akım tesislerinde, üç fazlı dengesiz yüklerde nötr hattı üzerinden işletme akımı geçebilmektedir. Bu ise sıfırlamanın yapıldığı tesislerde, cihaz gövdesinde istenmeyen gerilimlerin oluşmasına neden olacaktır. Hâlbuki koruma hattında hiçbir zaman istenmeyen gerilimler olmayacaktır. Aşağıdaki şekilde böyle bir sistemin olduğu modern sıfırlama sistemi gösterilmektedir. Soru: Uçak, helikopter, gemi, otomobil topraklama sistemi var mıdır ve nasıldır: Cevap: Yalnızca uçak ve helikopterlerde değil, otomobil ve gemilerde de DC güç kaynağından, yük elemanlarına yalnızca bir hat uzatılır ve dönüş hattı olarak, aracın metal gövdesi kullanılır. Bunun için, güç kaynağının kutuplarından birini yüke, yükün diğer ucuyla güç kaynağının serbest kalan kutbunu da metal gövdeye bağlamak yeterlidir. Topraklama ucu diye, metal gövdeye bağlanan uca denir ve bu aslında toprakla ilgisi olmayan hayali bir topraklamadır. 258

9 Bunun için güç kaynağının + ya da kutbunu kullanmak arasında, akımın bir veya diğer yönde dolaşıyor olmasından başka, hele işlevsel açıdan hiçbir fark yoktur. Çünkü, pozitif topraklamanın tercihi halinde güç kaynağı, + kutbunun bağlı olduğu gövde bölgesinden çektiği düşük enerjili elektronları ivmelendirip yüke doğru pompalamakta, yükten geçerken enerjisini büyük oranda kaybeden elektronlar, yükün diğer ucunun bağlı olduğu diğer bir gövde bölgesine iade edildikten sonra gövdeye yayılmaktadır. Negatif topraklamanın tercihi halinde ise, güç kaynağı yük üzerinden, dolayısıyla da yükün diğer ucunun bağlı olduğu gövde bölgesinden çektiği düşük enerjili elektronları ivmelendirip, yük üzerinden geçirmekte, kazandıkları enerjiyi büyük oranda kaybeden elektronları kendisine çekip, kutbunun bağlı olduğu bir başka gövde bölgesine iade etmektedir. Şekil 15.2 Örnek bir sıfırlama uygulaması Yük her iki durumda da çalışır. Dolayısıyla, topraklama amacıyla hangi kutbun kullanılacağı, sadece bir tercih meselesidir. Fakat bir veya diğer kutbun tercih 259

10 edilmesinden sonra, devrede kullanılacak olan yük elemanlarının ve güç kaynağını yüklemeye yarayan dinamonun, yapılan tercihe uygun şekilde bağlanması, bunun mümkün olabilmesi için de, bağlantı uçlarının imalat sırasında ona göre şekillendirilmiş olması gerekir lu yıllarda otomobil üretiminin hız kazanıp yaygınlaştığı sıralarda, özellikle İngiliz üreticiler pozitif topraklama tercihinde bulunmuş. Bu tercihin nedeni bir olasılıkla, negatif topraklamanın kullanılarak gövdeye yüksek enerjili elektronların pompalanıyor olması halinde, civardaki oksijen atomlarının bu elektronların çekiciliğine kapılarak gövdenin metal atomlarıyla daha kolay birleşeceği ve daha hızlı galvanik paslanmaya yol açacağı endişesi idi. Hâlbuki aynı durum, pozitif topraklama halinde de, bu sefer yükün gövdeye bağlandığı uç civarında söz konusudur. Şimdi artık, negatif topraklama standarttır. Bahsettiğiniz durum, artık neredeyse koleksiyon malzemesi haline gelmiş bulunan eski araçlarda söz konusudur. Kaldı ki onların da çoğu, negatif topraklamaya dönüştürülmüş haldedir MONOFAZE TESİSATLARDA SIFIRLAMA YAPMANIN SAKINCALARI Topraklama hattının tesis edilmediği zorunlu durumlarda yapılan sıfırla koruma görevinin yanında, aşağıda belirtilen sakıncalara da sebebiyet vermektedir. Bina veya tesisi besleyen ana kolon hattında veya sayaçta herhangi bir arıza veya yenileme sonucunda yeniden bağlantı yapılırken faz veya nötr hatları yer değiştirebilir. Böylece faz iletkeni doğrudan cihazın gövdesine bağlanır. Bu durumda kullanıcılarla elektrik akımı arasında doğrudan temas sağlanabilir. Üç fazlı beslemeli tesisatlarda yapılan sıfırlamada, fazlardan birisinin kaçak akım oluşturması nedeniyle yalnızca bir faza ait sigorta atar. Böylece üç fazlı tesisatta bulunan, devresinde sigortadan başka koruma aygıtı bulunmayan motor veya alıcılar iki faza kalarak arızalanırlar. Üç fazlı dengeli yüklenmiş tesislerde nötr veya sıfır hattından akım geçişi olmaz. Şebekeler genellikle dengesiz olarak yüklendikleri için nötr hattından akım geçişi de söz konusu olmaktadır. Bunun için sıfırlamanın yapıldığı bir veya üç fazlı tesislerde aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gereklidir: Nötr hattı kesintisiz ve eksiz olmalıdır. Nötr hattı üzerinde şalter, anahtar veya sigorta bulunmamalıdır. 260

11 Nötr iletkeni faz iletkenleri ile birlikte açılmalı, nötr iletkeni tek başına açılmamalıdır. Şekil 15.3 Elektrik iletkenlerinin sıfırlamada fiş ve priz üzerinden taşınabilir bağlantılarının yapılması Elektrik tüketim aygıtlarının ve makinelerinin fiş ve prizler üzerinden taşınabilir bağlantılarının yapılmasında Şekil 15,3 te gösterilen bağlantı şartları geçerlidir. Sıfırlama sadece aşağıdaki şartlar altında koruma tedbiri olarak uygulanabilir: Aşın akım koruma aygıtı Kullanıldığı yer k Eriyen telli sigorta Kısa devre akımı ile açan koruma anahtarı Hat koruma anahtarı (2) 25 A e kadar Kablo ve hava hattı şebekeleri 2.5 Hızlı kesen sigorta 3.5 Tüketici Y a v a ş 50 A 3.5 tesisleri kesen sigorta 63 A 5 Kablo ve hava hattı şebekeleri 1.25 Tüketici tesisleri (I) Kablo ve hava hattı şebekeleri 2.5 Tüketici Tesisleri 3.5 (I) Burada la = 1.25 I A olup I A aygıt üzerinde ayarlanan açma akımıdır. (II) Hat koruma anahtarı ( anahtarlı otomatik sigorta, minyatür kesici ya da otomat) olarak da adlandırılmaktadır. Tablo 15.1 Aşırı Akım koruma aygıtlarının açma akımlarının anma akımlara oranını veren k katsayıları (la = k. In ) 261

12 Aşırı akım koruma aygıtları yerine, sıfır iletkeninde en küçük bir kısa devre akımının baş göstermesi ya da üç faz iletkeninden fark akımının geçmesi sonucunda açıcıları çalışan ve yukarıdaki çizelgedeki, kablo ve hava hattı şebekeleri için geçerli olan katsayıya uygun olarak devreyi kesen istasyon koruma anahtarları da kullanılabilir. 1.Maddede belirtilen yazılı şartlar, dağıtım şebekesinin herhangi bir bölümünde gerçekleştirilemezse, o bölümde sıfırlama uygulanamaz. 1.Maddede belirtilen yazılı şartlar, tüketici tesislerinde gerçekleştirilemezse, sıfır iletkeni bir koruma anahtarı ( örneğin hata gerilimi koruma anahtarı) ile denetim altına alınırsa, sıfırlama uygulanabilir. Bu durumda koruma anahtarı faz iletkenleri ile birlikte sıfır iletkeninin devresini de kesmelidir. Sıfır iletkeninin iletkenliği en az faz iletkeninkine eşit olmalıdır. Tablo 15.2 ye uygun ayrıcalıklara izin verilir. Boru içindeki iletkenler, Faz iletkeninin Hava hatları. Açık çekilen Çok damarlı yalıtılmış anma kesiti mm 2 hatlar iletkenler, Kablolar Tablo 15.2 Faz iletkenleri ile aynı gereçten yapılan sıfır iletkenlerinin anma kesitleri 262

13 Sıfırlama uygulanan şebekelerde, toprak üstünde kullanılan ve sıfır iletkeni ile topraklayıcı arasına çekilen topraklama iletkeninin kesiti, bakır için en az 16 mm 2, galvanizli çelik şerit için en az 100 mm 2 ve şerit kalınlığı 3 mm olmalıdır. Toprak içinde çekilen yalıtılmış bakır iletkenlerin kesiti de toprak üstündekiler gibi olmalıdır. Elektrik dağıtım şebekesinin bulunduğu alanda iyi nitelikli alıcılar bulunuyorsa, sıfır iletkenleri bunlara bağlanmalıdır. Metal su şebekesi bulunan yerlerde sıfır iletkeni, su borularına olabildiği kadar çok yerde bağlanmalıdır. Bağlantı iletkenleri iletkenlik bakımından sıfır iletkenine eşdeğer olmalıdır. Bununla birlikte bağlantı iletkeninin kesiti bakır için 50 mm 2 den, çelik şerit için en az 3 mm kalınlıkta olmak koşulu ile 100 mm 2 den fazla olması gerekmez. Sıfırlamanın uygulandığı şebeke ve tesislerde sıfır iletkeni ile bağlantısı olmayan koruma topraklamasının yapılmasına izin verilmez. İç Tesisat Yönetmeliğinin 35. maddesinin b.2 bendinde yazılı şartlara uygun olan P tüketici tesisleri ile alçak gerilim bölümündeki metal parçaları yüksek gerilim bölümündeki koruma topraklama tesisine bağlanan ve yıldız noktaları ayrıca topraklanan transformatör merkezleri bu kuralın dışındadır. Sıfırlamanın uygulandığı şebeke ve tesislerde koruma iletkeni sıfır iletkenine bağlanmaksızın, hata gerilimi ile çalışan koruma aygıtları kullanılabilir; ancak bu durumda koruma iletkeni ve korunacak aygıt, topraklama direnci 1 ohm dan küçük olmamalıdır. Tüketici tesislerinde, sıfır iletkenleri de faz iletkenleri gibi yalıtılmalı, özenle döşenmeli ve bunlarla birlikte aynı boru içinde ya da çok damarlı kablo ve iletken kullanıldığında bunlarla ortak kılıf içinde çekilmelidir. Sıfır iletkenlerinin sonradan çekilmesi durumunda, sabit çekilen iletkenler ortak bir kılıf ya da boru içinde bulunmayabilir. Bu sıfır iletkeninin yalıtılması, özenle çekilmesi ve belli renklerle tanıtılması zorunludur. 263

14 Birden fazla akım devresi için ortak bir sıfır iletkeni kullanılamaz. Akım devresi. Bir sigorta üzerinden beslenen tesis bölümüdür. Sıfır iletkeni, özel koruma iletkeni ve orta iletken belli renklerle tanıtılmalıdır. Sıfır iletkeni üzerine aşırı akım koruma aygıtları konulamaz. Sıfır iletkenlerinin devresi yalnız başına açılıp kapatılmamalıdır. Sıfır iletkenlerinin devresinin faz iletkenlerininki ile birlikte açılıp kapatılabilir olması durumunda, bu iletken üzerinde bulunan bir kontak, kapamada öncelikle ve açmada gecikme ile hareket etmelidir. Ani açıp kapamalı anahtarlar kullanılıyorsa, sıfır iletkeni ile faz iletkenleri devresinin aynı zamanda açılıp kapanması yeterlidir. Kabloların kurşun kılıfları yalnız başına sıfır iletkeni olarak kullanılamaz. Bununla birlikte kurulu kablo şebekelerinde gerilimin değiştirilmesi durumunda, sıfırlama şartlan yerine getirilmişse ve kurşun kılıf şebekenin birçok yerinde ve olabildiğince tüm abone bağlantılarında su borusu şebekesine iletken olarak bağlanmışsa, kurşun kılıf yalnız başına sıfır iletkeni olarak kullanılabilir. Kurşun kılıflar kablo ek kutularında birbirlerine iyi iletken bir biçimde bağlanmalıdır. Konsantrik iletkenli kuvvetli akım kablolarında bu iletken sıfır iletkeni olarak kullanılabilir. Elektrik tüketim aygıtlarının ve makinelerin fiş ve priz üzerinden taşınabilir bağlantılarının yapılmasında Şekil 15,3 te gösterilen bağlantının yapılması zorunludur. Sıfırlamanın etkinliği, tesis işletmeye alınmadan önce denetlenmelidir KAÇAK AKIM RÖLESİNİN TANITILMASI Elektrik tesisatında küçük görülen ancak zararları bakımından hiç de küçümsenmeyecek kaçak akımları fark ederek devreyi açan anahtarlara kaçak akım koruma anahtarları (diferansiyel koruma cihazı) denilmektedir. 264

15 Resim 15.5 Kaçak akım koruma rölesi, bir ve üç fazlı Şekil 15.4 İnsanın elektriğe çarpılma yöntemleri Kaçak akım koruma anahtarları, herhangi bir tesisatın hattından gelen ve dönen akımların toplamının sıfır olması esasına göre çalışırlar. Normal bir tesisatta gelen akımların meydana getirdiği manyetik alanla giden akımların meydana getirdiği manyetik alan birbirine eşit ve zıttır. Burada tesisatın bir veya üç fazlı olması sonucu değiştirmez. Kaçak akım koruma anahtarının akım bobini, bir fazlı devreler için faz ile nötr, içinden geçecek şekilde bağlandığından tesisata gelen ve giden akımların bileşkesinden etkilenmektedir. Belirttiğimiz gibi gelen ve giden akımlar birbirine eşit ise bileşke alan sıfır olacağından cihazın akım bobinine etki eden alan bulunmayacaktır. Ancak tesisatın herhangi bir yerinden küçük bir kaçak (hata akımı) akım varsa, gelen akım giden 265

16 akıma eşit olmayacağından cihazın akım bobini üzerinde fark alanı (bileşke alan) meydana gelerek bir EMK indükler. Bu EMK, kaçak akım koruma anahtarının açma sınırına (30 ma) ulaştığında devreyi otomatik olarak kesmektedir (Faz ve nötrü beraber) 300 ma de devreyi açanlar yangın koruma anahtarı olarak isimlendirilir. Kaçak akım koruma anahtarı evde ve işyerinde tesisatın girişine, yangın koruma anahtarları ise ana kolon hattına bağlanmalıdır. Şekil 15.5 Kaçak akım rölesinin hata akımı sıfırken durumu 266

17 ÖZET Enerji üretim, iletim ve dağıtım şebekelerinde insan hayatı ve bazı aygıtların korunması bakımından yapılan en etkili önlemlerden biri de topraklamadır. Gerilim altında olmayan bütün tesisat kısımlarının, uygun iletkenlerle toprak kitlesi içerisine yerleştirilmiş bir iletken cisme (elektrot) bağlanmasıdır. Topraklama tesisi can ve mal güvenliğini sağlayarak daha güvenli ve sağlıklı bir yaşam koşulu sağlar. İnsanları tehlikeli temas gerilimlerine karşı korumak için tüketicilerin işletme akım devresine ait olmayan ve fakat bir izolasyon hatası sonucunda gerilim altında kalabilen iletken kısımların, örneğin madenî muhafazaların nötr hattı ile iletken olarak bağlanmasına sıfırlama denir. Sıfırlama yapılmış tesislerde, koruma topraklamasında olduğu gibi, işletme araçlarında izolasyon hatası nedeniyle meydana gelen yüksek temas gerilimlerinin sürekli olarak kalması önlenir. Bu sistemde, korunacak işletme aracının gövdesi nötr ile bağlanır. Koruma topraklamasının amacı: İnsanları ve hayvanları tehlikeli dokunma ve adım gerilimlerine karşı korumak için gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerinde meydana gelebilecek yüksek dokunma geriliminin sürekli olarak kalmasını önlemektir. Uygulamada koruma topraklaması, işletme topraklaması ve özel topraklama olmak üzere üç farklı topraklama çeşidi bulunmaktadır. Bunları kısaca açıklamakta yarar vardır. Topraklama tesislerinin yapımında topraklayıcılar (topraklama elektrodu), topraklama iletkenleri ve bağlantı parçaları kullanılır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yayınlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği ne uygun olarak şerit, profil (köşebent), levha ve örgülü iletken topraklama elemanları üretilmektedir. Topraklama elektrotları toprak ile sürekli temasta bulunduğu için korozyona (kimyasal ve biyolojik etkiler, oksitlenme, elektrolit, korozyon oluşumu ve elektroliz vb.) karşı dayanıklı malzemeden olmalıdır. Sıfırlamanın koruma etkisi, prensip itibariyle koruma topraklamasının, özellikle su borusu şebekesi üzerinden yapılan topraklamanın aynısıdır. Sıfırlama sisteminde akımın dönüş yolu koruma iletkeni ve nötr hattı üzerinden olduğundan bunun toplam direnci daha küçük olur. Nötr hattı daha kolay kontrol edilebildiğinden daha güvenilir bir akım devresi oluşturulmuş olur. Topraklama hattının tesis edilmediği zorunlu durumlarda yapılan sıfırla koruma görevinin yanında, aşağıda belirtilen sakıncalara da sebebiyet vermektedir. 267

18 Toprak içinde çekilen yalıtılmış bakır iletkenlerin kesiti de toprak üstündekiler gibi olmalıdır. Birden fazla akım devresi için ortak bir sıfır iletkeni kullanılamaz. Akım devresi. Bir sigorta üzerinden beslenen tesis bölümüdür. Elektrik tesisatında küçük görülen ancak zararları bakımından hiç de küçümsenmeyecek kaçak akımları fark ederek devreyi açan anahtarlara kaçak akım koruma anahtarları (diferansiyel koruma cihazı) denilmektedir. Kaçak akım koruma anahtarları, herhangi bir tesisatın hattından gelen ve dönen akımların toplamının sıfır olması esasına göre çalışırlar. 268

19 DEĞERLENDİRME SORULARI 1. Aşağıdakilerden hangisi topraklama çeşitlerinden değildir? a) Koruma topraklama b) Genel topraklama c) İşletme topraklaması d) Özel topraklama 2. Aşağıdakilerden hangisi topraklama ile ilgili tanımlardan değildir? a) Topraklayıcı b) Topraklama iletkeni c) Sıfırlama d) Aktif bölümler 3. Aşağıdakilerden hangisi sıfırlamanın yapıldığı tesislerde dikkate alınmaz? a) Nötüre sigorta bağlanır. b) Nötür kesintisiz olmalı c) Nötür hatılında sigorta olmaz d) Nötür hatılında şalter olmaz 4. Sıfır hattının iletkenliği nasıl olmalıdır? a) Faz iletkeninde ince b) Faz iletkeninin iki katı c) Faz iletkeninden kalın d) Faz iletkenine eşit 5. Komutlarda doğrudan temas halinde tam bir koruma sağlayabilmek için kaçak akım rölesinin hassasiyeti ne olmalıdır? a) MA b) 40 MA c) 63 MA d) 50 MA 269

ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ

ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ AALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ Bu faaliyette verilecek bilgiler doğrultusunda, uygun atölye ortamında, standartlara ve elektrik iç tesisleri ve topraklamalar yönetmeliğine

Detaylı

Elektrik İş Güvenliği ve Mevzuatı

Elektrik İş Güvenliği ve Mevzuatı Elektrik İş Güvenliği ve Mevzuatı TOPRAKLAMA 2017-2018 Güz Dönemi Topraklama Topraklama işletme akımı devresinin bir noktasının veya bir tesisin akım taşımayan iletken kısımları ile toprak arasında iletken

Detaylı

TOPRAKLAMA VE POTANSİYEL SÜRÜKLENMESİ

TOPRAKLAMA VE POTANSİYEL SÜRÜKLENMESİ TOPRAKLAMA VE POTASİYEL SÜRÜKLEMESİ Genel bilgi Generatör, transformatör, motor, kesici, ayırıcı aydınlatma artmatürü, çamaşır makinası v.b. elektrikli işletme araçlarının, normal işletme anında gerilim

Detaylı

5. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE KORUNMA TEDBİRLERİ

5. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE KORUNMA TEDBİRLERİ 5. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE KORUNMA TEDBİRLERİ KONULAR 1. YALITMA 2. KÜÇÜK GERİLİM KULLANMA 3. TOPRAKLAMA 4. SIFIRLAMA 5.1 YALITMA Elektrik devresinde bulunan, cihaz, takım veya makinelerin yalıtım

Detaylı

TOPRAKLAMA. b) Cihazların, bina aksamının ve benzeri elemanların aralarında, işletme esnasında potansiyel farkı meydana gelmemesini temin etmektir.

TOPRAKLAMA. b) Cihazların, bina aksamının ve benzeri elemanların aralarında, işletme esnasında potansiyel farkı meydana gelmemesini temin etmektir. TOPRAKLAMA Elektrik tesislerinde aktif olmayan bölümler ile sıfır iletkenleri ve bunlara bağlı bölümlerin, bir elektrot yardımı ile, toprakla iletken bir şekilde birleştirilmesine TOPRAKLAMA denilmektedir.

Detaylı

K.T.Ü. Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Lab. II TOPRAKLAMA. 1. Topraklama Nedir? 1-1)Topraklamanın önemi:

K.T.Ü. Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Lab. II TOPRAKLAMA. 1. Topraklama Nedir? 1-1)Topraklamanın önemi: K.T.Ü. Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Lab. II TOPRAKLAMA 1. Topraklama Nedir? 1-1)Topraklamanın önemi: Elektrik tesislerinde topraklamanın amacı; elektrikli cihazları

Detaylı

ELEKTRİK ŞEBEKELERİ: Sekonder Dağıtım Önemli Bilgiler

ELEKTRİK ŞEBEKELERİ: Sekonder Dağıtım Önemli Bilgiler Önemli Bilgiler PE: Koruma iletkeni PE-K: Koruma iletkeni klemensi Tİ: Topraklama iletkeni TPDİ: Tamamlayıcı koruma potansiyel dengeleme KPD: Koruma potansiyel dengeleme LPS: Yıldırıma karşı koruma T1:

Detaylı

ELEKTRİK ŞEBEKELERİ: Sekonder Dağıtım Alçak Gerilim Şebeke Tipleri

ELEKTRİK ŞEBEKELERİ: Sekonder Dağıtım Alçak Gerilim Şebeke Tipleri Alçak Gerilim Şebeke Tipleri ELEKTRİK ŞEBEKELERİ: (Sekonder Dağıtım) TS 3994 e göre alçak gerilim şebekeleri sınıflandırılarak TN, TT ve IT şebekeler olarak üç tipe ayrılmıştır. EEM13423 ELEKTRİK ENERJİSİ

Detaylı

Elektriği tanıtmak, tehlikelerini belirlemek ve bu tehlikelerden korunma yolları hakkında bilgilendirmek II. Bölüm

Elektriği tanıtmak, tehlikelerini belirlemek ve bu tehlikelerden korunma yolları hakkında bilgilendirmek II. Bölüm 23 29 slayt Nİ1103266 TEKNİK UYGULAMALARDA ELEKTRİK TEHLİKELERİ ve İSG AMAÇ: Elektriği tanıtmak, tehlikelerini belirlemek ve bu tehlikelerden korunma yolları hakkında bilgilendirmek II. Bölüm 2016 GÜZ

Detaylı

Dağıtım Şebekelerinin Topraklama Tiplerine Göre Sınıflandırılması:

Dağıtım Şebekelerinin Topraklama Tiplerine Göre Sınıflandırılması: Dağıtım Şebekelerinin Topraklama Tiplerine Göre Sınıflandırılması: 7.11.2000 tarihinde yayınlanan TS-3994, Elektrik iç tesisler yönetmeliği ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğine göre AG

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

SERTİFİKA NUMARASI ATLT771414

SERTİFİKA NUMARASI ATLT771414 SERTİFİKA NUMARASI ATLT771414 ATLASCert / 1/9_14.04.2017 Tarih 14 Nisan 2017 0:00 Geçerlilik süresi: 14.04.2018 tarihinde yenilenmelidir! Sorumlu personel verileri oda kayıt Ad Soyad Sinan EVKAYA Ünvanı

Detaylı

ELEKTRİK. 2. Evsel aboneler için kullanılan kaçak akım rölesinin çalışma akım eşiği kaç ma dır? ( A Sınıfı 02.07.2011)

ELEKTRİK. 2. Evsel aboneler için kullanılan kaçak akım rölesinin çalışma akım eşiği kaç ma dır? ( A Sınıfı 02.07.2011) ELEKTRİK 1. Bir orta gerilim (OG) dağıtım sisteminin trafodan itibaren yüke doğru olan kısmının (sekonder tarafının) yapısı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? ( A Sınıfı 02.07.2011) A)

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesisat kontrolleri

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesisat kontrolleri ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK Elektrik tesisat kontrolleri 1 Topraklama ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ (R.G. 21.08.2001 24500) ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Alçak Gerilim Tesislerinde Topraklama Topraklama

Detaylı

TOPRAKLAMA 2015-1. Prof.Dr. Nurettin UMURKAN

TOPRAKLAMA 2015-1. Prof.Dr. Nurettin UMURKAN TOPRAKLAMA 2015-1 Prof.Dr. Nurettin UMURKAN 1 ELEKTRİK AKIMININ İNSAN VÜCUDU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 50 Hz alternatif akımın insan vücudundan geçtiğinde oluşan etkiler. 1 ma Akımın hissedilme sınırı 1-5 ma

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİ

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİ ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİ Elektrik Tesisatı cins ve hacmine göre ehliyetli elektrikçiler tarafından tesis edilerek bakım ve işletmesi sağlanmalıdır. Bu hususta Elektrik

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK İÇ TESİSAT KAPALI VE AÇIK DEVRE ŞEMALARI

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK İÇ TESİSAT KAPALI VE AÇIK DEVRE ŞEMALARI BÖLÜM ELEKTRİK İÇ TESİSAT KAPALI VE AÇIK DEVRE ŞEMALARI AMAÇ: İç tesisata ait lamba, priz, sigorta v.b devrelerini çizebilme. Elektrik İç Tesisat Kapalı Ve Açık Devre Şemaları 145 BÖLÜM-10 ELEKTRİK DEVRE

Detaylı

TOPRAKLAMA Topraklama,

TOPRAKLAMA Topraklama, TOPRAKLAMA Elektrik tesislerinde aktif olmayan bölümler ile sıfır iletkenleri ve bunlara bağlı bölümlerin, bir elektrot yardımı ile, toprakla iletken bir şekilde birleştirilmesine Topraklama denilmektedir.

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI YENİLENEBİLİR ENERJİ TEKNOLOJİLERİ SİSTEM TOPRAKLAMALARI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI YENİLENEBİLİR ENERJİ TEKNOLOJİLERİ SİSTEM TOPRAKLAMALARI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI YENİLENEBİLİR ENERJİ TEKNOLOJİLERİ SİSTEM TOPRAKLAMALARI Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan

Detaylı

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ 13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Akım Ölçülmesi-Ampermetreler 2. Gerilim Ölçülmesi-Voltmetreler Ölçü Aleti Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar: Ölçü aletlerinin seçiminde yapılacak ölçmeye

Detaylı

9. Ölçme (Ölçü) Transformatörleri. Bir magnetik devre üzerinde sarılı 2 sargıdan oluşan düzene transformatör denir.

9. Ölçme (Ölçü) Transformatörleri. Bir magnetik devre üzerinde sarılı 2 sargıdan oluşan düzene transformatör denir. 9. Ölçme (Ölçü) Transformatörleri Bir magnetik devre üzerinde sarılı 2 sargıdan oluşan düzene transformatör denir. Transformatörler, akım ve gerilim değerlerini frekansta değişiklik yapmadan ihtiyaca göre

Detaylı

ELEKTRĠK TESĠSLERĠNDE DOLAYLI DOKUNMAYA KARġI TOPRAKLAMA

ELEKTRĠK TESĠSLERĠNDE DOLAYLI DOKUNMAYA KARġI TOPRAKLAMA ELEKTRĠK TESĠSLERĠNDE DOLAYLI DOKUNMAYA KARġI TOPRAKLAMA Hazırlayan : Y.Müh. Ġsa ĠLĠSU Ġ.T.Ü. Elektrik-Elektronik Fakültesi Emekli Ögr. Görevlisi Ġ.Ġlisu 1 Ġnsan iç direnci dokunma gerilimine olduğu kadar,

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesislerinde güvenlik - 1

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesislerinde güvenlik - 1 ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK Elektrik tesislerinde güvenlik - 1 1 İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ 2.3. Tesisatlar 2.3.1. İlgili standartlarda aksi belirtilmediği

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ Y.G. TESİSLERİNDE TOPRAKLAMA SİSTEMİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı

Detaylı

TOPRAKLAMA RAPORU. 7 (Ekler Hariç) BARIŞ EREN 23605

TOPRAKLAMA RAPORU. 7 (Ekler Hariç) BARIŞ EREN 23605 FİRMANIN ADI FİRMANIN ADRESİ RAPOR KONUSU KONTROLÜN YAPILDIĞI TARİH RAPORUN DÜZENLENDİĞİ TARİH RAPOR NUMARASI RAPORUN SAYFA SAYISI RAPORU DÜZENLEYEN EMO SİCİL NUMARASI TOPRAKLAMA RAPORU 7 (Ekler Hariç)

Detaylı

TORAKLAMA. - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler

TORAKLAMA. - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler TORAKLAMA - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler Genel Bilgi Topraklama Nedir? Elektrik Topraklama Nedir? tesislerinde aktif olmayan bölümler ile sıfır iletkenleri ve bunlara bağlı bölümlerin, bir

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ YG TESİSLERİNDE TOPRAKLAMA SİSTEMİ 522EE0130 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

AŞIRI GERİLİMLERE KARŞI KORUMA

AŞIRI GERİLİMLERE KARŞI KORUMA n Aşırı akımlar : Kesici n Aşırı gerilimler: 1. Peterson bobini 2. Ark boynuzu ve parafudr 3. Koruma hattı 26.03.2012 Prof.Dr.Mukden UĞUR 1 n 1. Peterson bobini: Kaynak tarafı yıldız bağlı YG sistemlerinde

Detaylı

1-Temel Kavramlar. I-Temel Kavramlar. ELEKTRİK ŞEBEKE ve TESİSLERİ ELEKTRİK ŞEBEKE ve TESİSLERİ

1-Temel Kavramlar. I-Temel Kavramlar. ELEKTRİK ŞEBEKE ve TESİSLERİ ELEKTRİK ŞEBEKE ve TESİSLERİ ELEKTRİK ŞEBEKE ve TESİSLERİ Hazırlayan: Öğr.Gör.Alkan AKSOY Toplam Ders işlenecek Hafta Sayısı 15 ELEKTRİK ŞEBEKE ve TESİSLERİ 1- Temel Kavramlar 2- Alçak Gerilim Şebeke Tipleri ve Korunma Yöntemleri

Detaylı

Tesisinizde yapılan ölçüm ve değerlendirmeler sonucu ekteki Elektrik İç Tesisat Muayene Raporu düzenlenmiştir.

Tesisinizde yapılan ölçüm ve değerlendirmeler sonucu ekteki Elektrik İç Tesisat Muayene Raporu düzenlenmiştir. United Industrial Management and Engineering Services 0216 452 89 56-0262 751 45 25 Tarih : Sayı : Konu : Elektrik İç Tesisat Muayene Raporu FİRMA: Sayın, Tesisinizde yapılan ölçüm ve değerlendirmeler

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

7.1. Proje çizimlerinde A4 ve A3 kağıtlarına göre dosyalama işlemi

7.1. Proje çizimlerinde A4 ve A3 kağıtlarına göre dosyalama işlemi BÖLÜM 1 PROJE ÖN ÇALIŞMASI 1.Projenin Tanımı 2. Proje planlama 3.Tesisat projeleri 4.Şartnameler 4.1. Teknik şartname 4.2. Özel şartname 5. Proje çizimi ön hazırlıkları 6.Proje çiziminde kullanılan kağıtlar

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Tanımlar

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Tanımlar ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK Tanımlar 1 İçerik 1. Giriş Temel tanım ve kavramlar Enerji şebekesi (Üretim, iletim ve dağıtım aşamaları) Temel bileşenler (İletkenler, elektrik tesisat ekipmanları, anahtarlama

Detaylı

10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ

10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ 10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ KONULAR 1. Elektrik Enerjisi İletim ve dağıtım Şebekeleri 2. Şebeke Çeşitleri 10.1. Elektrik Enerjisi İletim ve dağıtım Şebekeleri Elektrik enerjisini üretmeye,

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİNİN TEMELLERİ - 1.HAFTA - İÇ DONANIM BİRİMLERİ ANAKARTLAR Anakart, bilgisayar parçalarını ve bu parçalar arasında veri iletimini sağlayan yolları üzerinde barındıran elektronik devrelere

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI KONDANSATÖR Kondansatör iki iletken plaka arasına bir yalıtkan malzeme konarak elde edilen ve elektrik enerjisini elektrostatik enerji olarak depolamaya

Detaylı

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik esas itibariyle, frekansı 100 Hz in altındaki alternatif

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü

Karadeniz Teknik Üniversitesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME Yrd. Doç. Dr. H. İbrahim OKUMUŞ E-mail : okumus@ktu.edu.tr URL : http:// 1 Karadeniz Teknik Üniversitesi YER ALTI KABLOLARI 2 Genel

Detaylı

Isı ile emk elde etmek

Isı ile emk elde etmek ELEKTRİK ÜRETİMİ Isı ile emk elde etmek İki farklı iletkenin birer uçları birbirine kaynak edilir ya da sıkıca birbirine bağlanır. boşta kalan uçlarına hassas bir voltmetre bağlanır ve birleştirdiğimiz

Detaylı

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ KONULAR 1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 2. AKIM BİRİMİ, ASKATLARI VE KATLARI 3. GERİLİM BİRİMİ ASKATLARI VE KATLARI 4. DİRENÇ BİRİMİ VE KATLARI 7.1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

Detaylı

J R04. Montaj kılavuzu. Geçerlilik alanı. Taşıma. Ön Ön. Çarpmaları önlemek için merdiven rulosu kullanın. Ön, baş üstü görüntü.

J R04. Montaj kılavuzu. Geçerlilik alanı. Taşıma. Ön Ön. Çarpmaları önlemek için merdiven rulosu kullanın. Ön, baş üstü görüntü. Kurulum yalnızca uzman personel tarafından yapılabilir. Tüm iş adımları sırasıyla eksiksiz olarak uygulanmalı ve kontrol edilmelidir. Geçerlilik alanı Bu montj kılavuzunun geçerli olduğu model: 1001, 1002

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 21.08.2001 Resmi Gazete Sayısı: 24500 ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

Resmi Gazete Tarihi: 21.08.2001 Resmi Gazete Sayısı: 24500 ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Resmi Gazete Tarihi: 21.08.2001 Resmi Gazete Sayısı: 24500 ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik

Detaylı

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 1. Toprak Kaçak Arızası KONULAR 2. İletkenler Arasındaki Kaçak Tayini 3. Kablo İletkenlerinde Kopukluğun Tayini 4. Kablo ve Havai Hatlarda Elektro Manyetik Dalgaların

Detaylı

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ 1. KISA DEVRE Kısa devre; kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. Kısa devre olduğunda

Detaylı

1. Ana topraklama terminalleri veya çubukları 2. Elektrikli ekipmanların temasa açık iletken kısımları 3. Genel iletken parçalar.

1. Ana topraklama terminalleri veya çubukları 2. Elektrikli ekipmanların temasa açık iletken kısımları 3. Genel iletken parçalar. SAĞLIK BAKANLIĞI TOPRAKLAMA SİSTEMİ KISIM 1 - GENEL İşin Tanımlanması: bu bölüm her enerji kaynağına topraklama tesis etmek ve aşağıdakileri içeren TN-S sistem düzenlemesine dayalı olarak, koruyucu topraklama

Detaylı

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar. Amaç ve Kapsam

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar. Amaç ve Kapsam Resmi Gazete Tarihi: 21.08.2001 Resmi Gazete Sayısı: 24500 ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik

Detaylı

TOPRAKLAMA VE KORUMA ESASLARI. www.neoenerji.com

TOPRAKLAMA VE KORUMA ESASLARI. www.neoenerji.com TOPRAKLAMA VE KORUMA ESASLARI 10. TOPRAKLAMA ve KORUMA ESASLARI 10.1.Topraklama Tekniği 10.1.1.Topraklama Levhalarının Tesisi 10.1.2.Topraklama Çubuğunun Tesisi 10.1.3.Kullanım Yerlerine Göre Topraklama

Detaylı

ELEKTRĐK TESĐSLERĐNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELĐĞĐ BĐRĐNCĐ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam

ELEKTRĐK TESĐSLERĐNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELĐĞĐ BĐRĐNCĐ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Resmi Gazete Tarihi: 21.08.2001 Resmi Gazete Sayısı: 24500 ELEKTRĐK TESĐSLERĐNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELĐĞĐ BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Şaban ULUS Şubat 2014 KAYSERİ

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Yıldırımdan korunma

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Yıldırımdan korunma ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK Yıldırımdan korunma 1 Yıldırımdan korunma 2 Yasal Mevzuat BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK Yıldırımdan Korunma Tesisatı, Transformatör ve Jeneratör Yıldırımdan

Detaylı

Türkiye'den Dünya'ya PARAFUDR KULLANMA KILAVUZU

Türkiye'den Dünya'ya PARAFUDR KULLANMA KILAVUZU Türkiye'den Dünya'ya PARAFUDR KULLAMA KILAVUZU Yıl içerisinde yıldırım düşme olasılığı sıklığına, yıldırımın nasıl meydana geldiğine, binanızın bulunduğu yere ve korunmasını istediğiniz teçhizatınızın

Detaylı

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam 1 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından: ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik esas itibariyle,

Detaylı

DIŞ YILDIRIMLIK SĐSTEMLERĐ. Kafes metodu :

DIŞ YILDIRIMLIK SĐSTEMLERĐ. Kafes metodu : DIŞ YILDIRIMLIK SĐSTEMLERĐ Kafes metodu : Kafes metodu ile korunmak için, korunacak bina bütün tali kısımları ile birlikte binanın en yüksek yerlerinden toprağa kadar sürekli ve kesintisiz iletken bir

Detaylı

15. ÜNİTE ÖRNEK KUVVET TESİSAT UYGULAMA PROJESİNİN HAZIRLANMASI

15. ÜNİTE ÖRNEK KUVVET TESİSAT UYGULAMA PROJESİNİN HAZIRLANMASI 15. ÜNİTE ÖRNEK KUVVET TESİSAT UYGULAMA PROJESİNİN HAZIRLANMASI KONULAR 1. Küçük Bir Atölyenin Kuvvet Tesisat Projesinin Hazırlanması 2. Asma Katlı Bir İş Yerinin Aydınlatma ve Kuvvet Projesinin Hazırlanması

Detaylı

Askılar, Raflar ve Konveyörler

Askılar, Raflar ve Konveyörler Askılar, Raflar ve Konveyörler Tavsiyeler Askılar ve Raflar olabildiğince küçük olmalıdır. Askılar parçalardan toz partiküllerini uzaklaştırmamalıdır. Askılar parçalarla sürekli tekrarlanan temas halinde

Detaylı

YAŞAMIMIZDAKİ ELEKTRİK

YAŞAMIMIZDAKİ ELEKTRİK YAŞAMIMIZDAKİ ELEKTRİK DURGUN ELEKTRİK Atomda proton ve nötrondan oluşan bir çekirdek ve çekirdeğin çevresinde yörüngelerde hareket eden elektronlar bulunur. Elektrik yüklerinin kaynağı atomun yapısında

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI

TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI TEMEL ELEKTRİK ELEKTRONİK 1 1. Atomun çekirdeği nelerden oluşur? A) Elektron B) Proton C) Proton +nötron D) Elektron + nötron 2. Elektron hangi yükle yüklüdür?

Detaylı

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ 14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ KONULAR 1. GERİLİM DÜŞÜMÜNÜN ANLAMI VE ÖNEMİ 2. ÇEŞİTLİ TESİSLERDE KABUL EDİLEBİLEN GERİLİM DÜŞÜMÜ SINIRLARI 3. TEK FAZLI ALTERNATİF AKIM (OMİK) DEVRELERİNDE YÜZDE (%) GERİLİM

Detaylı

2.5. İletkenlerde R, L, C Hesabı İletim Hatlarında Direnç (R) İletim hatlarında gerilim düşümüne ve güç kaybına sebebiyet veren direncin doğru

2.5. İletkenlerde R, L, C Hesabı İletim Hatlarında Direnç (R) İletim hatlarında gerilim düşümüne ve güç kaybına sebebiyet veren direncin doğru 2.5. İletkenlerde R, L, C Hesabı 2.5.1. İletim Hatlarında Direnç (R) İletim hatlarında gerilim düşümüne ve güç kaybına sebebiyet veren direncin doğru hesaplanması gerekir. DA direnci, R=ρ.l/A eşitliğinden

Detaylı

Güç Faktörünün İyileştirilmesi Esasları: KOMPANZASYON HAKKINDA GENEL BİLGİ Tüketicilerin normal olarak şebekeden çektikleri endüktif gücün kapasitif yük çekmek suretiyle özel bir reaktif güç üreticisi

Detaylı

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır.

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır. ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda potansiyelleri eşit oluncaya kadar birinden diğerine elektrik yükü akışı olur. Potansiyeller eşitlendiğinde yani

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır.

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır. ELEKTRİK AKIMI ve LAMBALAR ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda potansiyelleri eşit oluncaya kadar birinden diğerine elektrik yükü akışı olur. Potansiyeller

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Büyük Akım ve Gerilimlerin Ölçümü Ölçü Transformatörleri Ölçü Transformatörleri Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde;

Detaylı

ZAYIF AKIM TESİSLERİ VE ELEKTRİK TESİSAT PROJELERİ

ZAYIF AKIM TESİSLERİ VE ELEKTRİK TESİSAT PROJELERİ ZAYIF AKIM TESİSLERİ VE ELEKTRİK TESİSAT PROJELERİ Dersin Modülleri İç Tesisat Döşeme Teknikleri Çağırma Tesisatları Güvenlik Tesisatları Haberleşme ve Bildirim Tesisatları Zayıf Akım Tesisatı Arıza Tespiti

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

12. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE BAĞLANTI HATLARI DAĞITIM TABLOSU VE SAYAÇ

12. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE BAĞLANTI HATLARI DAĞITIM TABLOSU VE SAYAÇ 12. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE BAĞLANTI HATLARI DAĞITIM TABLOSU VE SAYAÇ KONULAR 1. ELEKTRİK TESİSLERİNDE BAĞLANTI HATLARI (ANA KOLON, LİNYE, SORTİ) 2. DAĞITIM TABLOSU (AYDINLATMA) VE BAĞLANTISI 3. DAĞITIM

Detaylı

Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir.

Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir. DAĞITIM TRAFOLARI Genel Tanımlar Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir. EEM13423 ELEKTRİK ENERJİSİ

Detaylı

12. ÜNİTE AYDINLATMA DAĞITIM TABLOLARI YAPIM RESİMLERİ

12. ÜNİTE AYDINLATMA DAĞITIM TABLOLARI YAPIM RESİMLERİ 12. ÜNİTE AYDINLATMA DAĞITIM TABLOLARI YAPIM RESİMLERİ KONULAR 1. İlgili İç Tesisat Yönetmelik Maddelerinin İncelenmesi 2. Tablo Çeşitleri 3. Tablo Montajında Kullanılan Gereçler 4. Dağıtım Tablo Şemalarının

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNALARI VE KUMANDA 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI

ELEKTRİK MAKİNALARI VE KUMANDA 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI BÖLÜM 4 OTOMATİK KUMANDA DEVRELERİ 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI Basitliği, dayanıklılığı ve ekonomik olmasından endüstride en çok kullanılan asenkron motora, gücüne, işletme

Detaylı

ELINEMK Teknik Tablo E L E K T R İ K Beyan Akımı Busbar Kodu Standartlar Beyan Yalıtım Gerilimi Maks. Beyan Çalışma Gerilimi Beyan Frekansı Kirlilik Derecesi Koruma Sınıfı Mekanik Darbe Dayanımı (IK Kodu)*

Detaylı

Kusursuz bir onarım ancak cihazın tamamı gerekli olduğu her zaman zarar verilmeden sökülebiliyorsa mümkündür.

Kusursuz bir onarım ancak cihazın tamamı gerekli olduğu her zaman zarar verilmeden sökülebiliyorsa mümkündür. Kurulum yalnızca uzman personel tarafından yapılabilir. Tüm iş adımları sırasıyla eksiksiz olarak uygulanmalı ve kontrol edilmelidir. Geçerlilik kapsamı Bu kurulum kılavuzu aşağıdakiler için geçerlidir:

Detaylı

6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI

6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI 6. ÜNİTE DOĞRU AKIM MAKİNALARININ DEVREYE BAĞLANTI ŞEMALARI KONULAR 1. Doğru Akım Jeneratörleri (Dinamolar) 2. Doğru Akım Jeneratörlerinin Paralel Bağlanması 3. Doğru Akım Motorları GİRİŞ Bir iletkende

Detaylı

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Oturum Aç ANASAYFA MEVZUAT TÜRÜ RESMİ GAZETE İHTİSAS KONUSU KANUNLAR FİHRİSTİ FAYDALI LİNKLER HAKKIMIZDA İLETİŞİM ࠀResm Gazete 21.08.2001 :ࠀhࠀTar ࠀResm Gazete Sayısı: 24500 ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR

Detaylı

154 kv 154 kv. 10 kv. 0.4 kv. 0.4 kv. ENTERKONNEKTE 380 kv 380 kv. YÜKSEK GERĠLĠM ġebekesġ TRF. MERKEZĠ ENDÜSTRĠYEL TÜK. ORTA GERĠLĠM ġebekesġ

154 kv 154 kv. 10 kv. 0.4 kv. 0.4 kv. ENTERKONNEKTE 380 kv 380 kv. YÜKSEK GERĠLĠM ġebekesġ TRF. MERKEZĠ ENDÜSTRĠYEL TÜK. ORTA GERĠLĠM ġebekesġ ENTERKONNEKTE 380 kv 380 kv 154 kv YÜKSEK GERĠLĠM ġebekesġ 154 kv 154 kv TRF. MERKEZĠ 10 kv 34.5 kv ENDÜSTRĠYEL TÜK. DAĞITIM ġebekesġ ORTA GERĠLĠM ġebekesġ KABLOLU 0.4 kv TRAFO POSTASI 0.4 kv BESLEME ALÇAK

Detaylı

kullanılması,tasarlanması proje hizmetleriyle sağlanabilmektedir. ALİŞAN KIZILDUMAN - KABLO KESİTLERİ VE GERİLİM DÜŞÜMÜ HESAPLARI - 24-25.11.

kullanılması,tasarlanması proje hizmetleriyle sağlanabilmektedir. ALİŞAN KIZILDUMAN - KABLO KESİTLERİ VE GERİLİM DÜŞÜMÜ HESAPLARI - 24-25.11. teknik ağırlıklı ekipmanların,ürünlerin,proseslerin, sistemlerin ya da hizmetlerin tasarımı hayata geçirilmesi,işletilmesi,bakımı,dağıtımı,tekni k satışı ya da danışmanlık ve denetiminin yapılması ve bu

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

BÖLÜM ELEKTRİK ENERJİSİ. AMAÇ: Elektrik enerjisinin üretim ve dağıtımında trafoların görevlerini ve faz kavramlarını açıklayabilme.

BÖLÜM ELEKTRİK ENERJİSİ. AMAÇ: Elektrik enerjisinin üretim ve dağıtımında trafoların görevlerini ve faz kavramlarını açıklayabilme. BÖLÜM ELEKTRİK ENERJİSİ AMAÇ: Elektrik enerjisinin üretim ve dağıtımında trafoların görevlerini ve faz kavramlarını açıklayabilme. Elektrik Enerjisi 33 BÖLÜM-3 ELEKTRİK ENERJİSİ 3.1 ELEKTRİK ENERJİSİNİN

Detaylı

32 SAAT 32 SAAT . EĞİTİM YILI ELEKTRİK TESİSATÇISI KURS PLANI BAŞLAMA TOPLAM SÜRE TARİHİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

32 SAAT 32 SAAT . EĞİTİM YILI ELEKTRİK TESİSATÇISI KURS PLANI BAŞLAMA TOPLAM SÜRE TARİHİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ KURS MERKEZİNİN ADI ALAN ADI KURSUN ADI KURSUN SÜRESİ... EĞİTİM YILI ELEKTRİK TESİSATÇISI KURS PLANI BAŞLAMA.. TOPLAM SÜRE TARİHİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİK TESİSATÇISI 1256 SAAT BİTİŞ TARİHİ

Detaylı

ŞEBEKE BAĞLANTILI GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİNDE SAHA DENETİMLERİ

ŞEBEKE BAĞLANTILI GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİNDE SAHA DENETİMLERİ ŞEBEKE BAĞLANTILI GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİNDE SAHA DENETİMLERİ 28.02.2017 1 ŞEBEKE BAĞLANTILI GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİNDE SAHA DENETİMLERİ İçerik 1-TS EN 62446 Genel Bakış 2-TS EN 62446 Kapsamı ve Yardımcı

Detaylı

mevzuat.basbakanlik.gov.tr/metin.aspx?mevzuatkod= &mevzuatiliski=0&sourcexmlsearch=elektrik TESİSLERİNDE

mevzuat.basbakanlik.gov.tr/metin.aspx?mevzuatkod= &mevzuatiliski=0&sourcexmlsearch=elektrik TESİSLERİNDE ANASAYFA MEVZUAT TÜRÜ RESMİ GAZETE SIK KULLANILAN KANUNLAR KANUNLAR FİHRİSTİ FAYDALI LİNKLER HAKKIMIZDA İLETİŞİM Mevzuat metni İlişkili mevzuat Dayandığı Mevzuat Metin içerisinde ara: ELEKTRİK TESİSLERİNDE

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI

SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI KONU VE KAPSAM: Alçak gerilim dağıtım panoları, bina içinde kullanılan, zemine montajlı, serbest dikili tip olarak prefabrik standart fonksiyonel

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

BEŞİNCİ BÖLÜM. Đletişim Sistemleri ve Bilgi Đşlem Tesisleri için Topraklama Kuralları

BEŞİNCİ BÖLÜM. Đletişim Sistemleri ve Bilgi Đşlem Tesisleri için Topraklama Kuralları BEŞİNCİ BÖLÜM Đletişim Sistemleri ve Bilgi Đşlem Tesisleri için Topraklama Kuralları Kullanım Alanı ve Amacı Madde 13-a) Genel: Bu bölüm, iletişim tekniğine ilişkin cihaz ve tesislerin, insan ve hayvanlar

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 02 DERS 02 Özer ŞENYURT Mart 10 1 DA DĐNAMOSUNUN ÇALIŞMA PRENSĐBĐ Dinamolar elektromanyetik endüksiyon prensibine göre çalışırlar. Buna göre manyetik alan içinde bir iletken manyetik kuvvet çizgilerini keserse

Detaylı

ELEKTRİK PROJE ÇİZİMİ AYDINLATMA PROJELERİ

ELEKTRİK PROJE ÇİZİMİ AYDINLATMA PROJELERİ ELEKTRİK PROJE ÇİZİMİ AYDINLATMA PROJELERİ Elektrik Tesisat Projeleri (Aydınlatma Projeleri) Bilgisayar ortamında çizilecek olan Elektrik Tesisat Projesi, Mimarı Plan esas alınarak çizilir. Gerekli olan

Detaylı

4. Yangın algılama ve alarm algılayıcılarının hatalı yerleştirilmesi.

4. Yangın algılama ve alarm algılayıcılarının hatalı yerleştirilmesi. Yangının Elektriksel Ana Sebepleri: 1. Projelendirme hataları. 2. Elektrik tesisatı montaj hataları. 3. Elektrik tesisatı kullanım hataları. 4. Yangın algılama ve alarm algılayıcılarının hatalı yerleştirilmesi.

Detaylı

BÖLÜM -III- TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI

BÖLÜM -III- TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI BÖLÜM -III- TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI 99 100 Elektrik, Elektronik ve Biyomedikal Mühendisliği Hizmetleri TOPRAK ÖZGÜL DİRENCİ ÖLÇÜM RAPORU A- GENEL BİLGİLER ÖLÇÜMÜ TALEP EDEN İLGİLİ KİŞİ ÖLÇÜM YAPILAN

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: Resmi Gazete Sayısı: ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

Resmi Gazete Tarihi: Resmi Gazete Sayısı: ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Resmi Gazete Tarihi: 21.08.2001 Resmi Gazete Sayısı: 24500 ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

17. ÜNİTE PARATONER TESİSATI ÇİZİMLERİ

17. ÜNİTE PARATONER TESİSATI ÇİZİMLERİ 17. ÜNİTE PARATONER TESİSATI ÇİZİMLERİ KONULAR 1. Paratonerlerle İlgili Yönetmelik ve Şartnamelerin İncelenmesi 2. Paratoner Tesisat Şemasının Çizimi BU ÜNİTEYE NEDEN ÇALIŞMALIYIZ? Doğa olaylarından biri

Detaylı

2016 ELEKTRİK KONTROLÜ BROŞÜRÜ BARUT TEKNİK MUAYENE DENETİM GÖZETİM LABORATUVAR HİZ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ

2016 ELEKTRİK KONTROLÜ BROŞÜRÜ BARUT TEKNİK MUAYENE DENETİM GÖZETİM LABORATUVAR HİZ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ 2016 ELEKTRİK KONTROLÜ BROŞÜRÜ BARUT TEKNİK MUAYENE DENETİM GÖZETİM LABORATUVAR HİZ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ Kartaltepe Mahallesi. Belediye Caddesi. Limanoğlu İş Merkezi. No: 3/64 Küçükçekmece / İSTANBUL

Detaylı

ELEKTRİK TESİSATI VE SİSTEMLERİ

ELEKTRİK TESİSATI VE SİSTEMLERİ ELEKTRİK TESİSATI VE SİSTEMLERİ Elektrik tesisatının, kaçış yolları aydınlatmasının, acil durum aydınlatma ve yönlendirmesinin ve yangın algılama ve uyarı sistemlerinin, ilgili tesisat yönetmeliklerine

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2

ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ Bu faaliyette verilecek bilgiler doğrultusunda, uygun atölye ortamında, standartlara ve elektrik iç tesisleri yönetmeliğine uygun olarak, kablo döşeme malzemelerini

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı