ISBN , Daniel Yergin Orijinal adı ve yayıncısı: The Quest, Penguin Press

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ISBN 978-605-322-180-7 2011, Daniel Yergin Orijinal adı ve yayıncısı: The Quest, Penguin Press"

Transkript

1 ENERJİNİN GELECEĞİ

2

3 Çeviren Ümit Şensoy

4 ISBN , Daniel Yergin Orijinal adı ve yayıncısı: The Quest, Penguin Press Optimist Yay m Dağ t m San. ve Tic. Ltd. Şti. Sertifika no. : Telefon : Faks : e-posta: facebook.com/optimistkitap twitter.com/optimistkitap Optimist yay n no. : 383/1 Konu : ş ve Yönetim Yay na haz rlayan : Utku Umut Bulsun Bas m : Kasım 2014, stanbul Düzenleme : Selim Talay Kapak tasarım : Nazlım Dumlu Dü zel ti : Esen Güray Bas k ve cilt : Tor Ofset San. Tic. Ltd. Şti. Sertifika no. : Hadımköy Yolu Akçaburgaz Mah. 4. Bölge 9. Cadde 116. Sokak. No: 2 Esenyurt- STANBUL Tel:

5 Ç NDEK LER Giriş...7 Önsöz...17 BİRİNCİ KISIM Yeni Petrol Dünyası 1. Rusya nın Geri Dönüşü Hazar Derbisi Hazar ın Ötesi Süper Büyükler Petrol Ülkesi Toptan Aksama Irak Savaşı Talep Şoku Çin in Yükselişi Çin Hız Şeridinde İKİNCİ KISIM Enerji Arzını Güvence Altına Almak 11. Dünya Petrolsüz mü Kalacak? Ankonvansiyonel Kaynaklar Enerji Güvenliği Basra Körfezinde Yerinden Oynayan Taşlar Su Üzerinde Gaz Doğal Gaz Devrimi...357

6 ÜÇÜNCÜ KISIM Elektrik Çağı 17. Alternatif Akımlar Nükleer Döngü Pazarlığı Bozmak Yakıt Tercihi Notlar...455

7 GİRİŞ İkisi de yerkürenin iki yarısında, birbirine tam karşı noktada, aynı anda meydana geldi. İkisi de dünyayı sarstı. 11 Mart 2011 de öğleden sonra Japonya yerel saatiyle 02:46 da, deniz yatağının 27 kilometre altında iki devasa tektonik katman arasındaki basınç yukarı doğru son derece şiddetli bir itme kuvveti yaratarak, o güne dek kaydedilmiş en güçlü depremlerden birini üretti. Deprem Tokyo nun kuzey bölgesindeki binalarda ve altyapıda yol açtığı geniş çaplı hasarın yanı sıra, Fukuşima Daiiçi nükleer kompleksi de içinde olmak üzere, bölgeye enerji akışını da tamamen felce uğrattı. Elli beş dakika sonra kıyıya vuran depremin tetiklediği dev bir tsunami binlerce insanı alıp götürdü. Dev tsunami hemen okyanusun kıyısında yer alan Fukuşima Daiiçi kompleksinin deniz boyundaki duvarlarını aşarak yedek dizel jeneratör de dahil olmak üzere, enerji istasyonunun her tarafını kapladı ve sıcak nükleer reaktörleri kontrol altında tutmaya yarayan soğuk su üretimini durdurdu. Bu olayı izleyen günlerde meydana gelen patlamalar tesislerde hasara yol açtı, radyasyon kaçağı ve nükleer çubuklarda ciddi bir erime baş gösterdi. Sonuçta, çeyrek yüzyıl önce Sovyet Ukrayna sında Çernobil nükleer tesislerindeki patlamadan bu yana karşılaşılan en feci nükleer kaza yaşandı. Bölgedeki diğer elektrik üretim tesislerine de zarar veren 7

8 8 ENERJİNİN GELECEĞİ Fukuşima kazası, art arda elektrik kesintilerine neden olan bir enerji sıkıntısı yarattı ve modern toplumun, enerji temininde yaşanabilecek ani bir sıkıntı karşısında ne kadar kırılgan olduğunu gösterdi. Olayın etkileri tek bir ülkeyle de sınırlı kalmadı. Japonya daki sanayi üretimi kaybı küresel tedarik zincirinde aksamaya yol açarak, Kuzey Amerika ile Avrupa da araba ve elektronik üretimini durdurdu ve küresel ekonomiye sekte vurdu. Fukuşima daki kaza, çoğu kişinin büyüyen dünya ekonomisinin enerji gereksinimi için elzem bulduğu küresel nükleer rönesans üzerine dev bir soru işareti bıraktı. Dünyanın diğer yüzünde, çok farklı türden bir kriz baş göstermekteydi. Bunu birkaç ay önce tektonik katmanlar değil, ama Sidi Bouzid adlı bir Tunus şehrinde genç bir meyve satıcısı başlatmıştı. Şehir polisinin aman vermeyen tacizinden ve yerel yetkililerinin aldırmazlığından gına getiren adam sonunda protesto amacıyla belediye binasının önünde kendini yaktı. Adamın öyküsü ve ardından patlak veren gösteriler cep telefonları, internet ve uydu aracılığıyla tüm Tunus a, Kuzey Afrika nın diğer kesimlerine ve Ortadoğu ya yayıldı. Protestoların büyümesi üzerine Tunus rejimi dağıldı. Ardından Kahire nin Tahrir Meydanına akın eden protestocular aynı kaderi Mısır hükümetine de dayattılar. Otoriter yönetimlere karşı gösteriler bölgenin tamamına yayıldı. Libya da protestolar NATO yu da içine sürükleyen bir iç savaşa dönüştü. Yalnız Libya nın petrol ihracatının azalmasından ötürü değil, aynı zamanda Ortadoğu nun onlarca yıldır üzerinde durduğu jeostratejik dengenin bozulmasının da etkisiyle, küresel petrol fiyatlarında ani bir fırlama meydana geldi. Kaygılar, dünya pazarlarında satılan petrolün yüzde 40 ını sağlayan Basra Körfezini ve onun tüm dünya üzerindeki müşterilerini huzursuz edecek boyutlara ulaştı. Aralarında okyanuslar bulunan bu iki farklı ama eşzamanlı olaylar dizisi küresel pazarlarda şoklara yol açtı. Enerji konusundaki belirsizlik ve güvensizliğin yeniden alevlenmesi ve krizin derinleşebileceği yolundaki öngörüler temel bir gerçeğin, enerjinin dünya için ne kadar önemli olduğunun bir kez daha altını çizmiş oldu. Elinizdeki kitap bu öneme açıklık kazandırmaya çalışıyor. Kitap, böylesine tam bir bağımlılık içinde olduğumuz enerji, enerjinin sağladığı konum ile ödüller ve onun sunduğu güvenlik arayışının öyküsü.

9 GİRİŞ 9 Modern enerji dünyasının nasıl geliştiğine, iklim ve karbon konusundaki endişelerin onu nasıl değiştirdiğine ve yarın enerji dünyasının ne kadar farklı olacağına dair bir çalışma. Kitapta anlatılanları üç temel soru şekillendiriyor: Büyüyen dünyanın gereksinimlerini karşılamaya yeterli enerji bulunabilecek mi, maliyeti ne olacak ve hangi teknolojiler yardımıyla? Dünyanın bağımlı olacağı enerji sisteminin güvenliği nasıl korunabilir? İklim değişikliği gibi çevresel kaygıların enerjinin geleceği üzerindeki etkileri neler olacak ve enerji alanındaki gelişmeler çevreyi nasıl etkileyecek? Birinci soruyu alacak olursak, enerjisiz kalma korkusu insanoğlunun başını uzun bir süredir ağrıtıyor. On dokuzuncu yüzyılın en büyük bilim insanlarından William Thomson daha çok Lord Kelvin adıyla tanınır 1881 de Edinburgh da Britanya Bilimsel İlerleme Kurumunun başkanlık konuşmasında Britanya nın enerji dayanağının nazik durumda olduğu yolunda uyarıda bulunarak, felaketin yaklaştığını belirtti. Onun korkusu petrolden değil, Buhar Çağını başlatan, Britanya nın sanayideki önceliğine kaynak oluşturan ve Rule, Britannia! ( Hükümet, Britanya şiir ve ulusal marş-çn.) sözünü dünya erki açısından gerçeğe dönüştürmüş olan kömürdendi. Kelvin dünyanın yeraltı kömür hazneleri kesin bir biçimde ve hiç de yavaş olmayan bir tempoda tükenmekte olduğu ve yetmez hale geleceği gün yakınlaştığı için, Britanya nın görkemli günlerinin sayılı olabileceği konusunda üzülerek uyarıda bulunuyordu. Tek umudumuz, diyordu, rüzgâr değirmenleri ve rüzgâr motorlarının belli biçimler altında yeniden üstünlüğü ele geçirmesi. Ancak Kelvin in uyarısından yıllar sonra tüm hidrokarbon kömür, petrol ve doğal gaz kaynaklarının dayanağı muazzam ölçülerde genişlemeye devam etti. Kelvin in bu konuşmasından üç çeyrek yüzyıl sonra bu kez başka bir müthiş şahsiyet, nükleer donanmanın babası, diğer kişilerle birlikte nükleer enerji sektörünün babası ve başkan Jimmy Carter ın tüm zamanların en büyük mühendisi diye tanımladığı Amiral Hyman Rickover Fosil Yakıt Çağı nın sonuna işaret etti. Rickover 1957 de Bugün dünya enerjisinin yüzde 93 ünü kömür, petrol ve doğal gaz sağlıyor dedi. Bu, dünya enerjisinin yüzde 5 ini fosil yakıtların sağladığı, yüzde 94 ünü ise insanlarla hayvanların temin

10 10 ENERJİNİN GELECEĞİ ettiği bir yüzyıl öncesine, yani 1850 ye göre inanılmaz bir değişim di. Bu ölçüde enerji kullanımı on dokuzuncu yüzyılın ortalarından çok daha yüksek bir yaşam standardını olanaklı kılmıştı. Fakat Rickover in asıl üzerinde durduğu nokta fosil yakıtların 2000 den sonraki yıllardan birinde, büyük olasılıkla 2050 ye gelmeden önce tükeneceğiydi. Amiral ekonomik bakımdan iyileştirilebilir fosil yakıtlar bittiği zaman, yüksek yaşam standardımızı yenilenebilir enerji kaynaklarıyla sürdürmeyi öğrenmiş olacağımızdan emin olabilir miyiz? sorusunu ortaya attı. Bundan kuşkuluydu. Yenilenebilir enerji kaynaklarının rüzgâr, güneş ışığı, biyomas toplam enerji içindeki payının yüzde 15 i geçebileceği kanısında değildi. Enerji tesislerinde kömürün yerini, henüz deneme aşamasında olsa da, nükleer enerji pekâlâ doldurabilirdi. Ama diyordu Rickover, atom enerjisiyle çalışan arabaların henüz eli kulağında değil. Günün birinde arabaların tamamen ortadan kalkabileceği olasılığına hazır olmakta yarar var. Bütün bunları stratejik bir bağlamda birleştirdi: Yüksek enerji tüketimi her zaman siyasi erkin önkoşulu olmuştur ; yaklaşan tehlikenin bunu değiştireceğinden korkuyordu. Yeryüzünün bahşettiği kaynakların hiç de Rickover in sandığı kadar iç karartıcı bir noktada bulunmadığı ortaya çıktı. Bugün petrol üretimi 1957 yılına göre beş katına çıkmıştır. Dahası, yenilenebilir kaynaklar Rickover in düşlediğinden çok daha güvenilir bir zemine oturmuş bulunuyor. Gerçi yine de Rickover in Fosil Yakıt Çağı dediği dönemi yaşıyoruz. Bugün dünyadaki enerjinin yüzde 80 inden fazlası petrol, kömür ve doğal gazdan geliyor. Günümüzde enerji arzının miktarı bugüne kadar hayal edilenden daha bol olabilir, ama enerjinin gelecekte de bulunabilirliğini garantiye almanın, salt bir aritmetik ölçeklendirme hesabıyla, bugün Kelvin in hatta Rickover in zamanında olduğundan çok daha zor olduğu ortadadır. Kaynaklarımız yalnız 65 trilyon dolarlık bir küresel ekonomiyi değil, aynı zamanda yirmi yıl sonra 130 trilyon dolara ulaşması beklenen bir küresel ekonomiyi de beslemeye yeterli olacak mı? Basit bir dille ifade edersek, petrol kaynakları bir milyara yakın araba bulunan bir dünyadan iki milyarı aşkın arabanın bulunduğu bir dünyaya geçmek için yeterli gelecek mi? Bu sorunun ortaya konması bile yeni bir şeyi yansıtıyor: enerji talebinin küreselleşmesi. Milyarlarca insan küresel ekonominin parçası

11 GİRİŞ 11 oluyor ve böylelikle de gerek gelirleri gerekse kullandıkları enerji çoğalıyor. Şu anda gelişmiş ülkelerdeki yıllık petrol kullanımı kişi başı ortalama 14 varil. Gelişmekte olan dünyada ise sadece kişi başı 3 varil. Milyarlarca insanın tükettiği kişi başı petrol miktarı 3 varilden 6 varile çıktığında, dünya bununla nasıl baş edecek? Kitabın ikinci ana teması olan güvenlik sorunu, risk ve kırılganlıktan kaynaklanıyor: kesinti ve kriz tehlikesi. İkinci Dünya Savaşından bu yana enerji teminini çoğunlukla beklenmedik bir anda kesintiye uğratan pek çok kriz yaşanmıştır. Bir sonraki kriz ne yandan gelecek? Kötü yeni dünya denen siber kırılganlıktan kaynaklanabilir. Tüm kritik altyapılar arasında en kritik noktada olanı enerji üreten ve ileten kompleks sistemlerdir, bu da onların dijital denetim mekanizmalarını siber saldırıların öncelikli hedefi haline getiriyor. Elektrik enerjisi sistemini kapatmanın etkisi yalnız elektrik kesintisiyle sınırlı kalmaz; toplumu hareketsiz bırakabilir. Enerji temini güvenliği söz konusu olduğunda, gözler yine hemen geleneksel petrol rezervlerinin yüzde 60 ının bulunduğu Basra Körfezi bölgesine dönüyor. İran ın nükleer programı bölgedeki enerji dengesini altüst edebilir. Terör şebekeleri mevcut hükümetleri alaşağı etmek ve petrol fiyatlarını yukarı çekmek, bu yolla Batıyı iflasa sürüklemek için bölgenin bu muazzam enerji altyapısını hedef almışlardır. Bölge ayrıca eğitim ve istihdam olanağından yoksun, beklentileri karşılanamayan çok geniş bir gençlik kitlesinin hoşnutsuzluğundan kaynaklanan çalkantılar içindedir. Daha başka pek çok risk ve tehlike söz konusudur. Bunları önceden görmek, kendini hazırlamak ve olan olduktan sonra, Japon hükümetinin Fukuşima Daiiçi felaketiyle ilgili raporunda geçen acımasız ifadedeki gibi, istikrarlı hazırlıkların yetersiz kaldığını söylemek durumunda kalmamak için tepki esnekliğini garantiye almak şarttır. Üçüncü tema olan çevre alanında geleneksel kirlilik endişeleriyle ilgili çok büyük adımlar atılmıştır. Fakat geçtiğimiz on yıllarda insanlar daha çok egzoz borularından çıkan kirleticilere odaklanırken, CO 2 ve küresel ısınmayı değil, duman kirliliğini düşünüyorlardı. Çevre bilinci 1970 teki ilk Dünya Gününden bu yana bir hayli genişledi. İçinde bulunduğumuz yüzyılda iklim değişikliği baskın bir siyasi sorun ve enerji-

12 12 ENERJİNİN GELECEĞİ nin geleceği konusunun merkezi oldu. Bu değişim sayesinde, sera gazları, hidrokarbonların egemenliğini geriletmek ve yenilenebilir enerji kaynaklarını genişletmek için etkili bir gerekçeye dönüştü. Yine de öngörülerin çoğu, bundan yirmi yıl sonra çok daha artacak olan enerji ihtiyacının büyük bir kısmının yüzde 75 ila 80 inin daha etkin biçimde olmakla birlikte, yine de bugün olduğu gibi, petrol, gaz ve kömürden sağlanmaya devam edeceğini gösteriyor. Yoksa dünya Lord Kelvin in gerekli gördüğü, Amiral Rickover in ise olabileceğinden kuşku duyduğu yönde mi değişecek yeni bir enerji çağı, çok daha büyük ölçüde yenilenebilir ve alternatif enerjilere (rüzgâr, güneş ve biyoyakıtlar başta olmak üzere, hatta bugün tespit edemediğimiz kaynaklardan sağlanacak enerjilere) dayanan kökten farklı bir enerji karması? Ne tür bir enerji karması kriz ve cepheleşmeye fırsat vermeden dünyanın enerji ihtiyacını karşılayabilir? Bunların yanıtları ne olursa olsun, inovasyon kritik önemini koruyacaktır. Belki kimseyi şaşırtmayacak, ama enerji yelpazesinde inovasyonun ağırlığı her zamankinden daha da güçlüdür. Bu, modern risk sermayesi yatırımcılığının kurucusu Georges Doriot nun uygulamalı bilimin enerjiye başarıyla uyarlanması olarak adlandırdığı sürecin meyvelerini toplama olasılığını artırıyor. Devasa enerji temini sisteminin boyutları ve karmaşıklığından ötürü bunun gerçekleşme süresi uzayabilir, ama enerji geçiş çağı olacaksa, o zaman 6 trilyon dolarlık küresel enerji pazarının durumu tartışmaya açık demektir. Yani pazarın yerleşikleri bugün enerjinin büyük bölümünü sağlayan petrol, gaz ve kömür şirketleri ile pazara yeni girenler rüzgâr, güneş ve biyoyakıt firmaları arasında, bu paradan giderek daha çok pay almak için kıran kırana bir kapışma yaşanacaktır. Bu çaptaki bir geçiş eğer gerçekleşirse, emisyon (salım) açısından, ekonominin genişlemesi açısından, jeopolitik açıdan ve ulusların konumları bakımından çok büyük bir anlam taşıyacaktır. Kitabın ilk kısmında Körfez Savaşından sonraki on yıllarda şekillenen daha karmaşık yeni petrol dünyası anlatılıyor. Temeldeki petrol dramı erişim mücadelesi, kontrolü ele geçirme savaşı, jeopolitik yapı

13 GİRİŞ 13 değişen dünyamız üzerinde belirleyici bir etmen olmaya devam edecek. Yirmi yıl önce küresel enerji denklemini bile zor tanıyan Çin bugün bu yeni dünyanın merkezinde bulunuyor. Bunun nedeni yalnızca onun dünyanın atölyesini işletmesi değil, aynı zamanda Çin in baştan başa inşa halinde her yıl köylerden şehirlere akın eden 20 milyon insanı barındırmak amacıyla yürütülen yoğun ulusal yapılandırma projesi oluşudur. İkinci Kısım enerji güvenliği ve tedarikin geleceği üzerine. Dünya petrolsüz mü kalacak? Kalmayacaksa, nereden bulacak? Yeni tedarik kaynakları küresel ekonomi üzerindeki etkisi hızla büyüyen doğal gazı da içeriyor. Sıvılaştırılmış doğal gazın hızlı yaygınlaşması yeni bir küresel enerji pazarı oluşturuyor. Son yüzyılın başındaki en büyük enerji inovasyonu olan şeyl gazı ABD deki yaklaşmakta olduğu düşünülen enerji sıkıntısını gündemden kaldırarak, muhtemelen yüz yıllık bir rahatlama sağladı; aynı şey dünyanın başka yerleri için de mümkün olabilir. Böylelikle nükleer enerjiden rüzgâr gücüne kadar her şeyin rekabet konumu kökten değişmektedir. Üçüncü Kısım elektrik çağını ele alıyor. Thomas Edison dan bu yana Aşağı Manhattan da ilk enerji istasyonunu çalıştırdığı günden bu yana elektrik dünyanın her yerine yayıldı. Gelişmiş dünyada elektrik sanki her zaman var olmuş gibidir ve insanlara dünya onsuz var olamazmış gibi gelir. Gelişmekte olan ülkelerde ise elektrik sıkıntısı insanların gündelik yaşamı ve ekonomik büyüme üzerinde ağır bir yük oluşturmaktadır. Bugün otuz yıl önce var olmayan pek çok yeni cihaz ve alet kişisel bilgisayardan DVD ye, akıllı telefondan tablete kadar gittikçe daha fazla elektrik gereksinimi duyuyor: buna gadgiwatt denebilir. Elektriğin gelecekteki gereksinimlerini karşılamak, ışıkları açık, enerjiyi de akış halinde tutmak için gereken yakıt tercihimizle ilgili meydan okuyan, kimi zaman da iç paralayıcı kararlarla yüzleşmemizi zorunlu kılıyor. Dördüncü Kısımda, bir avuç bilim insanının ilgi alanındaki bir konu olan iklim değişikliğinin nasıl olup da geleceğin belli başlı meseleleri arasına girdiğine ilişkin az bilinen bir öykü anlatılıyor. İklim üzerindeki incelemeler 1770 lerde Alp dağlarında salt merak dürtüsüyle başladı. On dokuzuncu yüzyılda az sayıda bilim adamı iklim üzerine sistematik

14 14 ENERJİNİN GELECEĞİ biçimde kafa yormaya başladı, ama henüz ortada küresel ısınma diye bir kaygı yoktu. Asıl korkulan, buz çağının geri gelebileceğiydi. Ancak 1950 lerin sonu ile 1960 larda bir iki araştırmacı atmosferdeki karbon düzeyinin yükseldiğini hesaplayıp bunun ısı artışı üzerindeki etkisini ölçtü. Vardıkları sonuca göre, söz konusu olan küresel soğuma değil küresel ısınma tehlikesiydi. Yine de iklim değişikliği sorununun siyasi liderler, CEO lar ve yatırımcıların kararları üzerinde büyük etki yapmaya başlaması ve hatta ABD Yüksek Mahkemesinin hükümleri arasında yerini alması ancak yirmi birinci yüzyılda mümkün olmuştur. Beşinci Kısım yeni enerjiler yenilenebilirlerin yeniden doğuşu ve teknolojinin evrimi üzerinde duruyor. Yenilenebilir sanayiler tarihi bir inovasyon, girişimci cesareti, siyasi mücadeleler, karşıtlıklar, düş kırıklıkları ve çaresizlikler, şansı yaver gidip düzelmeler tarihidir. Kendi başlarına dev küresel sanayilere dönüştüler, ama büyük ölçekli ticari niteliğe ulaşıp ulaşamayacaklarını göreceğimiz bir sınanma noktasına varmak üzereler. Çoğu kişinin bir enerji kaynağı olarak düşünmediği kilit nitelikte bir enerji kaynağı daha var. Buna bazen korunum (muhafaza etme) deniyor, bazen etkinlik (verimlilik). Bu kaynağı kavramsallaştırması da, harekete geçirmesi de zor, ama yakın gelecekte enerji dengesine çok büyük bir katkı sunabilir. Bütün temalar gelip ulaşımda, somut olarak da arabada buluşuyor. Kitlesel araba pazarı yarışında içten yanmalı motorun ezici zaferine bundan yaklaşık yüz yıl kadar önce karar verilmiş olduğu tamamen aşikâr gözüküyor. Buna karşılık elektrikli arabanın bu kez gücünü sadece pilden değil hükümet politikalarından da alarak ortaya çıkması bu yarışa yeni baştan start verdi. Peki, tamamen elektrikle çalışan motor bu kez galip gelebilecek mi acaba? Eğer elektrikli araba bir rekabet gücü sergileyebilirse ya da en azından bazı açılardan rakip olabilirse, bu sonuç enerji dünyasını yeni baştan şekillendirecektir. Ancak tek rakip o değil. Yarış aynı zamanda biyoyakıt geliştirme petrol için kuyu açmak yerine, yetiştirme alanında da sürüyor. Tüm bunlar önümüze çok büyük bir soru çıkarıyor: Elektrikli arabalar veya biyoyakıtlar, petrolü ulaşım alanındaki krallık tahtından indirmeyi başarabilecek mi?

15 GİRİŞ 15 Önümüzdeki yıllarda var olan konsensusu altüst edecek, perspektifleri farklılaştıracak, hem politikaların hem de yatırımların yönünü değiştirecek ve uluslararası politikaları etkileyecek yeni sürprizlerle karşılaşacağımızdan emin olabiliriz. Bu sürprizler siyasi çalkalanmalardan savaş ve terör olaylarına ya da ani ekonomik değişikliklere kadar şu ya da bu türden şoklar şeklinde yaşanabilir. Kazalardan ya da doğanın gazabından kaynaklanan sonuçlarla karşılaşabiliriz. Önümüze yepyeni fırsatlar açan öngörülemeyen teknolojik atılımların sonuçları şeklinde de ortaya çıkabilir. Ama kesinlikle emin olabileceğimiz bir şey var: Önümüzdeki yıllarda dünyanın enerji iştahı muazzam ölçüde artacak. Mutlak rakamlar insanı dehşete düşürecek düzeyde. Gelecek yıllarda nasıl bir enerji karması söz konusu olursa olsun, geleceğimiz enerji ve onunla ilgili sorunların eline bakıyor.

16

17 ÖNSÖZ Irak birlikleri ve tankları günlerdir Kuveyt sınırına yığınak yapıyordu. Ama Iraklı diktatör Saddam Hüseyin çeşitli Ortadoğu liderlerine endişelenecek bir şey olmadığı, barışçı niyetlerle hareket ettiği ve sorunların çözüleceği yönünde güvence vermeye devam ediyordu. Ürdün Kralına Bir şey olacağı yok dedi. Mısır Başkanına Kuveyt i işgal etmek gibi bir niyeti bulunmadığını bildirdi. Acilen çağırttığı ABD Büyükelçisine öfke içinde, Kuveyt in Birleşik Arap Emirlikleriyle birlikte Irak a karşı bir ekonomik savaş yürüttüklerini haykırdı. Hüseyin in dediğine göre çok fazla petrol üretiyor, böylelikle de petrolün fiyatını düşürüyorlardı ardından şunları ekledi: Bunun Irak açısından yol açtığı sonuçlara katlanamayız, bu yüzden Irak bir karşılık vermek zorunda. ABD büyükelçisi Irak askerlerindeki hareketlenmeyi işaret ederek basit bir soru niyetiniz nedir? diye sordu. Hüseyin kendisinin diplomatik çözüm arayışı içinde olduğunu belirtti. Büyükelçi bunun üzerine ABD ihtilafların barışçı yöntemler dışındaki bir çözümünü asla mazur göremez şeklinde yanıt verdi. Toplantının sonunda Saddam büyükelçiye rahatlıkla tatile çıkabilirsiniz, ortada endişe edilecek bir durum yok dedi. 1 Gelgelelim bir hafta sonra, 2 Ağustos 1990 sabahının ilk saatlerinde Kuveyt i ele geçirmek üzere sınırı geçen Irak askerleri büyük bir zalimlikle ilerlemeye başladı. Böylece Soğuk Savaş sonrasının ilk krizi patlak vermiş oldu. Aynı zamanda dünya petrol kaynakları açısından da yeni bir çağa adım atıldı. 17

18 18 ENERJİNİN GELECEĞİ Irak işgal için pek çok gerekçe öne sürdü. Bunların haklılık payı ne olursa olsun, niyet açıktı: Saddam Hüseyin Kuveyt i topraklarına katmak ve haritadan silmek istiyordu. Kuveyt i kendisine bağlayan Irak bir petrol devi olarak Suudi Arabistan la boy ölçüşebilirdi ve bu durum dünyanın diğer bölgeleri açısından da önemli sonuçlar doğurabilirdi. AĞIR OL BAKALIM! 2 Ağustos sabahı Başkan George H.W. Bush, Ulusal Güvenlik Konseyini Washington daki Beyaz Sarayın Kabine odasında topladı. Ağır bir hava vardı. Dünyanın pek çok bölgesinde yeşermiş olan barış ve istikrar umutları bir anda beklenmedik bir biçimde tehlike altına girmişti. Daha sekiz ay önce çöken Berlin Duvarı, Soğuk Savaşın sonuna işaret ediyordu. Önde gelen uluslar hâlâ var güçleriyle barışçı yoldan kırk beş yıllık cepheleşmenin izlerini silme uğraşı içindeydi. Irak Kuveyt i ilhak edince, dünya petrol rezervinin üçte ikisini elinde bulunduran Basra Körfezi üzerinde hükümranlık iddia edebilecek konuma gelecekti. O sırada Saddam asker sayısı bakımından dünyadaki dördüncü büyük orduya sahip bulunuyordu. Şimdi bir de petrol süper gücü olacaktı. Saddam bu birleşik petrol rezervinden gelecek geliri, aralarında kimyasal ve nükleer silahların da olacağı alt edilmez bir silah gücü oluşturmak için kullanacaktı. Irak bu yeni güçle, nüfuz ve iktidarını Basra Körfezinin çok ötesine yayma hesapları yapabilecekti. Kısacası, bu işgal ve ilhak girişimi Irak a dünya siyasetinin hesaplarını sil baştan yapma olanağı verecekti. Bunun gerçekleşmesine izin vermek, geçmişi ta Başkan Harry Truman a kadar giden, Basra Körfezinin güvenliğini korumaya yönelik kırk yıllık ABD politikasına ters düşerdi. 2 Ağustos Kabine odasındaki tartışmalar, muhtemelen ilk şokun etkisiyle, düzensiz ve dağınıktı. Tartışmalar, sanki kendini yeni bir gerçekliğe alıştırmaya çalışırcasına, ekonomik yaptırım çeşitleri etrafında dönüp duruyordu. Ya da bu belki en azından, olanları zamanımızın en büyük krizi olarak görenlerle, her günkü sıradan bir kriz gibi yaklaşanlar arasındaki derin uçurum karşısında dehşete kapılan Başkan Bush da dahil olmak üzere, odadaki bazı kişiler için söz konusuydu.

19 ÖNSÖZ 19 Olayı bir oldubitti olarak gören bir danışman, Kuveytsiz bir dünyaya alışmamız gerekecek dedi. Bunun üzerine Bush elini havaya kaldırdı ve Ağır ol bakalım! dedi. 2 ÇÖL FIRTINASI Bundan sonra olağanüstü bir koalisyon oluşturma çabası başladı Birleşmiş Milletler gözetiminde, ya asker ya da para desteği vermek üzere, 36 ülkenin onayı sağlandı. Koalisyona en büyük petrol sahası Kuveyt sınırından sadece 400 kilometre uzaklıkta bulunan ve hükümdarı Kral Fahd ın Bush a Saddam ın kendini beğenmiş çılgının teki olduğunu ve dünyanın başına dert açmak bakımından Hitler in yolundan gittiğini söyleyen Suudi Arabistan da katıldı. Böyle bir şeyin yani bir krizde Sovyetler Birliği nin ABD ile omuz omuza vereceğinin bundan birkaç yıl önce kesinlikle tahayyül edilemeyeceğini söyleyen başkan Mihail Gorbaçov un önderliğindeki Sovyetler Birliği de koalisyona katıldı. 3 Sonraki altı ay boyunca Suudi Arabistan ın kuzeyine düzenli ve yöntemli bir biçimde bir koalisyon gücü konuşlandırma eylemi, bir milyonluk bir askeri güce yaklaşıncaya kadar devam etti. 17 Ocak gününün şafak ağarmadan önceki ilk saatlerinde Irak askeri hedeflerinin havadan bombalanmasıyla, Çöl Fırtınası Harekâtının birinci aşaması başladı. 23 Ocakta Iraklılar ABD Donanmasının denizden yapacağını bekledikleri saldırıyı püskürtmek amacıyla, Kuveyt in Deniz Adası Petrol Terminalinin valflerini açarak altı milyon varil petrolü Basra Körfezine saldılar; bu tarihteki en büyük çaplı denize saçılan petrol kirliliğiydi. Bir ay sonra 23 Şubat günü koalisyon kuvvetleri Kuveyt Şehrini kurtardılar. Ertesi gün Suudi Arabistan ın kuzeyinden Irak a giren koalisyon birlikleri Irak ordusunu geri püskürttüler. Ülkeyi denizden istila etme girişimi aslında bir savaş hilesiydi. Gerçek savaş toplamda yüz saati geçmedi ve Irak askerlerinin tamamen geri çekilmesiyle sona erdi. Ama eğer Hüseyin Kuveyt i elde edemiyorsa, yok etmeliydi. Hüseyin in askerleri Kuveyt ten ayrılırken önlerine çıkan her şeyi yaktı. Sekiz yüze yakın petrol kuyusu ateşe verildi. Üç bin dereceye kadar çıkan sıcaklık ateş, karanlık, boğucu duman ve devasa bir çevre hasarından

20 20 ENERJİNİN GELECEĞİ oluşan cehennemi bir bileşim yarattı. Altı milyon varil Kuveyt in olağan günlük üretiminden çok fazlası, muhtemelen Japonya nın günlük petrol ithalinden bile hayli fazlası petrol alevler içindeydi. Bu afetin boyutları öyle büyüktü ki, en deneyimli petrol yangını söndürme ekipleri bile daha önce hiç böyle bir şey görmemişlerdi; bir an önce sayısız yeni teknik geliştirmek gerekiyordu. Son yangın ancak 1991 Kasımında söndürülebildi. Savaştan sonra Saddam iyice köşeye sıkışmıştı; zayıflamış ve aşağılanmış durumdaki Irak diktatörünün ülke içindeki muhalifleri tarafından alaşağı edilmesi an meselesi gibi görünüyordu. YENİ BİR KÜRESELLEŞME ÇAĞI Birinci Körfez Savaşının sonucu, daha barışçı geçmesi beklenen bir süre yeni bir dünya düzeni diye adlandırılan bir dönemin kilometre taşı oldu. Sovyetler Birliği artık Batının düşmanı değildi. Zaten 1991 sonunda Sovyetler Birliği hepten dağıldı. Herkes ABD nin yalnızca vazgeçilmez ulus değil, aynı zamanda dünyanın tek süper gücü de olacağı yeni bir tek kutuplu dünyadan söz ediyordu. Ardından yeni bir küreselleşme dönemi başladı: Ekonomiler arasındaki entegrasyon ve uluslar arasındaki bağlantılar arttı lerde başlayan ve 1980 lerde hızlanan özelleştirme ve düzenlemelerden arındırma dünyanın her köşesinde bir düstur halini aldı. Hükümetler komuta zirvelerini, yani ekonomilerinin stratejik sektörlerini kontrollerinde tutmayı giderek daha çok bıraktılar. Uluslar onun yerine pazara, özel girişimciliğe ve küresel sermaye akışına daha çok bel bağlar oldular de Hindistan, ekonomisini zincirlerinden kurtaracak ve sonunda onu hızlı büyüyen bir ülkeye dönüştürerek küresel ekonominin gitgide daha önemli bir üyesi konumuna getirecek olan reformların birinci aşamasını başlattı. Başka birçok sektörde olduğu gibi, ülkelerin enerji sektörlerinde geleneksel hükümet bakanlıklarının dönüştürülmüş bulunduğu devlet mülkiyetindeki şirketler ya kısmen ya da tümüyle özelleştirildi. Şimdi bu şirkete dönüştürülmüş bakanlıklar emeklilik fonları ve diğer his-

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu

Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu Orta Doğu gezisinin son durağı Suudi Arabistan'da bulunan ABD Başkanı George W. Bush, Suudi Kralı Abdullah'la, yüksek petrol fiyatlarının ABD'yi nasıl etkilediği

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

Kaos Yönetimi Çalkantılar Çağında Yönetim ve Pazarlama

Kaos Yönetimi Çalkantılar Çağında Yönetim ve Pazarlama Kaos Yönetimi Kaos Yönetimi Çalkantılar Çağında Yönetim ve Pazarlama PHILIP KOTLER JOHN A. CASLIONE Çeviri: Kıvanç Dündar ISBN 978-605-5655-55-6 2009 Philip Kotler and John A. Caslione Orijinal adı ve

Detaylı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Ocak2015 N201501 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Petrol fiyatları, 2014 yılının

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

S:2014-1 10. Sayı. İklim Değişikliği ve Çevre Bülteni Ocak Sayısı ENERJİ VE ÇEVRE YÖNETİMİ DAİRE BAŞKANLIĞI

S:2014-1 10. Sayı. İklim Değişikliği ve Çevre Bülteni Ocak Sayısı ENERJİ VE ÇEVRE YÖNETİMİ DAİRE BAŞKANLIĞI S:2014-1 10. Sayı ENERJİ VE ÇEVRE YÖNETİMİ DAİRE BAŞKANLIĞI İklim Değişikliği ve Çevre Bülteni Ocak Sayısı *Bu bülten Yurtiçi ve Yurtdışı Haber Kaynaklarından derlenerek hazırlanmıştır. Haber amaçlıdır.

Detaylı

İHRACAT. Mutlu Yılmaz

İHRACAT. Mutlu Yılmaz İHRACAT İHRACAT Mutlu Yılmaz ISBN 978-605-322-176-0 2014 Optimist Yayım ve Dağıtım Optimist Yayım Dağıtım San. ve Tic. Ltd. Şti. Sertifika no. : 11970 Telefon : 0216 481 29 17-18 Faks : 0216 521 10 64

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı

Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı ENERJİ GÜNDEMİ SAYI 12 OCAK 2015 02 Yeşil Sanayi Zirvesi ne Enervis in Enerji Verimliliği Projesi Damga Vurdu 03 Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı 04 Almanya da Güneş Elektriği

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren ve merkezi Paris te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) nın

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

Çin i Gösteriyor. Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen. Altay ATLI

Çin i Gösteriyor. Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen. Altay ATLI KAPAK DOSYASI Rusya nın Enerji İbresi Çin i Gösteriyor Altay ATLI Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi üye ülkeler arasında imzalanan çok sayıda ikili anlaşmaya

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi

2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi Basın Bülteni 13 Haziran 2016 2016 BP Dünya Enerji İstatistikleri Raporu yayınlandı 2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi 2015 yılının enerji verilerini ortaya

Detaylı

Sayın Büyükelçiler, Değerli Kongre üyeleri, Çok değerli dostum Sayın Zügayir ve Brosh, Kıymetli basın mensupları,

Sayın Büyükelçiler, Değerli Kongre üyeleri, Çok değerli dostum Sayın Zügayir ve Brosh, Kıymetli basın mensupları, Sayın Büyükelçiler, Değerli Kongre üyeleri, Çok değerli dostum Sayın Zügayir ve Brosh, Kıymetli basın mensupları, Ankara Forumunun beşinci toplantısını yaptığımız için çok mutluyum. Toplantıya ev sahipliği

Detaylı

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR -1- 109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR Yabancıların, 8 Haziran itibariyle Türkiye de 53 milyar 130 milyon dolarlık hisse senedi, 38 milyar 398 milyon dolar devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve 407

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

15 Ekim 2014 Genel Merkez

15 Ekim 2014 Genel Merkez ÇİN Yatırım Fırsatları Paneli 15 Ekim 2014 Genel Merkez İş Dünyamızın Saygıdeğer Mensupları, Değerli MÜSİAD üyeleri, Değerli Basın Mensupları, Toplantımıza katılımından dolayı teşekkür ediyor, Sizleri

Detaylı

Basın Bülteni Release

Basın Bülteni Release Basın Bülteni Release BASF, ikinci çeyrekte satış hacmini artırdı 26 Temmuz 2014 BASF, 2014 yılı ikinci çeyreğinde satışlarını yüzde 1 artırarak 18,5 milyar avroya çıkardı. Şirketin faiz ve vergi öncesi

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

DAX Haftalık Temel/Teknik Görünüm

DAX Haftalık Temel/Teknik Görünüm 15 Aralık 2014 DAX Haftalık Temel/Teknik Görünüm OPEC in piyasaların yön bulmasındaki etkisi hala sürüyor. Geçtiğimiz hafta OPEC ABD de arzın artması ve küresel tüketim beklentilerin azalmasını beklediklerini

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

Yönetim 2.0. Harvard Business Review. Çeviren Melis İnan

Yönetim 2.0. Harvard Business Review. Çeviren Melis İnan Yönetim 2.0 Harvard Business Review Çeviren Melis İnan ISBN 978-605-4538-80-5 Harvard Business School, 2011 Orijinal adı ve yayıncısı: Management Tips, Harvard Business Review Türkçe yayın hakları Akcalı

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler Çevre dostu teknolojiler Kuruluş yılımız olan 2007 senesi, alarm veren iklim değişimi raporunun Birleşmiş Milletler tarafından açıklanmasının da tarihidir. Aynı zamanda fosil enerji kaynakları miktarının

Detaylı

TEB KOBİ BANKACILIĞI

TEB KOBİ BANKACILIĞI TEB KOBİ BANKACILIĞI Türkiye de KOBİ ler İşletme Büyüklüğü İstihdam Grubu (Çalışan Sayısı) İşletme Sayısı (2013) % Mikro 1 9 3.303.073 93,68% KüçükÖlç.İşl. 10 49 190.514 5,40% OrtaB.İşl. 50 249 27.330

Detaylı

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk Tarih: 13.01.2013 Sayı: 2013/01 (RAPOR 13 OCAK PAZAR GÜNÜNE AMBARGOLUDUR) Türkiye Enerji İstatistikleri ve Vizyon Raporu na göre; Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk İstanbul Serbest Muhasebeci

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

Petrol Piyasası Temel/Teknik Görünüm

Petrol Piyasası Temel/Teknik Görünüm 13 Ekim 2014 Petrol Piyasası Temel/Teknik Görünüm Küresel çapta düşük büyüme beklentileri petrol talebinde düşüklüğü beraberinde getiriyorken üretimin ise hem OPEC ülkelerinde hem de Amerika da yüksek

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU

ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUAR RAPORU Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) bu yıl 22 inci kez gerçekleştirilen ATM Dubai 2015

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 GELECEK İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 SARIKONAKLAR İŞ TÜRKĠYE MERKEZİ C. BLOK ĠÇĠN D.16 BÜYÜME AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE ÖNGÖRÜLERĠ 02123528795-02123528796 2025 www.turksae.com Nüfus,

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

ARAŞTIRMA PETROL FIYATLARINDAKI

ARAŞTIRMA PETROL FIYATLARINDAKI PETROL FIYATLARINDAKI ARAŞTIRMA DÜŞÜŞÜN ÖTEKI PETROL FIYATLARINDAKI DÜŞÜŞÜN UZUN VADEDE ÖNE ÇIKAN OLUMSUZ ETKILERI, IHRACAT, ITHALAT VE TURIZM GELIRLERININ DÜŞMESI ILE DOĞRUDAN SERMAYE GIRIŞLERININ AZALMASI

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri 27 Haziran, 2011 Paris İçindekiler 1. 2. Profil ve Faaliyetler Strateji ve Esneklik Profil ve Faaliyetler Kamu hizmet kurumlarındaki hizmetlerin tarihi Société

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 24 Haziran 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 24 Haziran 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 24 Haziran 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER Euro Bölgesi'nde PMI beklentinin altında Euro Bölgesi'nde imalat sanayi ve hizmet sektörü faaliyetleri Fransa ekonomisindeki yavaşlama doğrultusunda Haziran

Detaylı

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, TPQ yla gerçekleştirdiği özel söyleşide Rusya ile yaşanan gerginlikten Ukrayna nın

Detaylı

TEB KOBİ BANKACILIĞI

TEB KOBİ BANKACILIĞI TEB KOBİ BANKACILIĞI Türkiye de KOBİ ler İşletme Büyüklüğü İstihdam Grubu (Çalışan Sayısı) İşletme Sayısı (2013) % Mikro 1 9 3.303.073 93,68% KüçükÖlç.İşl. 10 49 190.514 5,40% OrtaB.İşl. 50 249 27.330

Detaylı

Dış Ticaret Verileri Bülteni

Dış Ticaret Verileri Bülteni (Milyar $) Dış Ticaret Verileri Bülteni 216 ŞUBAT - 216 TÜİK dış ticaret verilerine göre; ihracat 216 yılı Şubat ayında, 215 yılının aynı ayına göre ihracat 216 yılı Şubat ayında, 215 yılının aynı ayına

Detaylı

FED FAİZ KARARINDA SÜRPRİZ YAPABİLİR Mİ?...

FED FAİZ KARARINDA SÜRPRİZ YAPABİLİR Mİ?... FED FAİZ KARARINDA SÜRPRİZ YAPABİLİR Mİ?... FED in genişleyici para politikasına geçtiği Aralık 2008 den bu yana faizler 0-0.25 bandında bulunuyor. 2008 de yaşanan finansal krizin ardından, ekonomideki

Detaylı

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI (2015) GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İran ın nükleer programı üzerine dünya güçleri diye

Detaylı

KRİZ ÖNCESİNİN TEK İYİ HABERİ

KRİZ ÖNCESİNİN TEK İYİ HABERİ KRİZ ÖNCESİNİN TEK İYİ HABERİ Necmi Gürsakal 1 I. GİRİŞ Bursa Ticaret ve Sanayi Odası, Bursa daki 250 Büyük Firma Araştırması nın 2000 yılı sonuçlarını yayınladı. 1997 yılından başlayarak 2000 yılına kadar

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 09 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Draghi büyümenin süreceğini belirtti Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Mario Draghi, "Euro Bölgesi'nde 2 yıl önce başlayan konjonktürel toparlanma bu

Detaylı

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu

2008 Yılı. Petrol ve Doğalgaz. Sektör Raporu Türkiye Petrolleri A.O. Genel Müdürlüğü 2008 Yılı Petrol ve Doğalgaz Sektör Raporu Mart 2008 İÇİNDEKİLER DÜNYADA PETROL ve DOĞALGAZ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 3 Petrol Sektörü... 3 Petrol Tüketimi... 3 Petrol

Detaylı

Kerkük, Telafer, Kerkük...

Kerkük, Telafer, Kerkük... Kerkük, Telafer, Kerkük... P R O F. D R. Ü M İ T Ö Z D A Ğ A L A E D D İ N PA R M A K S I Z BAĞIMSIZ TÜRKMENELİ CUMHURİYETİ Kerkük Krizi ve Türkiye'nin Irak Politikası gerekçelerden vazgeçerek konuyu

Detaylı

Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları,

Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları, Sayın Başbakanım, Değerli Bakanlarım, Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları, 26 ihracatçı sektörümüzdeki, 61 bin ihracatçımızın temsilcisi Türkiye İhracatçılar Meclisi nin Sektörler Toplantısı

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2012, No: 33 i Bu sayıda; Kısa vadeli Dış Borç Stoku, Merkez Bankası Net Döviz Pozisyonu rakamları Uluslararası Yatırım Pozisyonu, Ve İmalat Sanayi

Detaylı

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar Umut Oran Basın Açıklaması 06.01.2013 Yarın Aydın-Söke de pamuk üreticileriyle bir araya gelecek olan CHP Genel Başkan Yardımcısı, İstanbul Milletvekili Umut Oran ın, yazılı açıklaması şöyle: * EL KAZANDI

Detaylı

TEB KOBİ BANKACILIĞI

TEB KOBİ BANKACILIĞI TEB KOBİ BANKACILIĞI Türkiye de KOBİ ler İşletme Büyüklüğü İstihdam Grubu (Çalışan Sayısı) 2011 İşletme Sayısı % Toplam İstihdam % Ortalama Çalışan Sayısı Mikro 1-19 2.522.011 97,30% 5.362.905 46,60% 2

Detaylı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı Sera Etkisi Bir miktarda ısı arz dan kaçmakta Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte CO2 tarafından tutulan Isının bir kısmı tekrar atmosfere kaçabilir. Cam tarafından tutulan

Detaylı

GÖSTERGELER YABANCI HAREKETİ:

GÖSTERGELER YABANCI HAREKETİ: Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com PROJEKSİYON YABANCI HAREKETİ: Piyasa oyuncuları gelişmeleri yorumlarken üç göstergeye bakıyor; döviz, faiz ve borsa. Döviz geriler, faiz düşer ve borsa çıkarsa, genellikle

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2013 HAZİRAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Temmuz 2013 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI

Detaylı

Basın Bülteni Release

Basın Bülteni Release Basın Bülteni Release 27.02.2013 BASF, 2012 yılında satışlarını ve operasyon gelirlerini arttırdı Elena Papayorgioğlu Tel.: 0216 570 35 76 Faks: 0216 570 35 79 E-mail: elena.papayorgioglu@basf.com 2012

Detaylı

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul Sera gazları ve kaynakları Kyoto Protokolü tarafından belirtilen 6 sera gazı: Karbon dioksit (CO

Detaylı

AVİVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2014 31.12.2014 DÖNEMİ FAALİYET RAPORU (AVH)

AVİVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2014 31.12.2014 DÖNEMİ FAALİYET RAPORU (AVH) AVİVASA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2014 31.12.2014 DÖNEMİ FAALİYET RAPORU (AVH) Genel Bilgiler Fon, Sermaye Piyasası Kurulu nun 26.02.2007 tarih EYF.103-1/108

Detaylı

OYDER, Bursa'da 22. Diyalog Toplantısı'nı gerçekleştirdi

OYDER, Bursa'da 22. Diyalog Toplantısı'nı gerçekleştirdi DİYALOG OYDER Yönetim Kurulu Başkanı Ziya Alp Gülan OYDER, Bursa'da 22. Diyalog Toplantısı'nı gerçekleştirdi Bursa daki otomobil satıcılarıyla bir araya gelen Otomotiv Yetkili Satıcıları Derneği (OYDER)

Detaylı

Araştırma Notu 13/156

Araştırma Notu 13/156 Araştırma Notu 13/156 01 Kasım 2013 ALTIN HARİÇ CARi AÇIK DÜŞÜYOR Zümrüt İmamoglu, Barış Soybilgen ** Yönetici Özeti 2011-2013 yılları arasında altın ithalat ve ihracatında görülen yüksek iniş-çıkışlar

Detaylı

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Endüstriyel koruyucu boyalar talep hacminin %5 ini ve küresel boya satışlarının %7 sini oluşturmaktadır. Koruyucu boyaların hacimsel

Detaylı

İklim Değişikliği CEO Algı Araştırması. Türk İş Dünyası Liderlerinin İklim Değişikliğine Yanıtı

İklim Değişikliği CEO Algı Araştırması. Türk İş Dünyası Liderlerinin İklim Değişikliğine Yanıtı İklim Değişikliği CEO Algı Araştırması Türk İş Dünyası Liderlerinin İklim Değişikliğine Yanıtı Çalışmanın Amacı Türk iş dünyasının İklim Değişikliği konusunda farkındalık, etkilenme, mücadele ve uyum seviyelerinin

Detaylı

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Nisan,2010 Çimento tüketimi gelişmiş ülkelerde az çok uzun dönem GSMH ile orantısal bir büyüklüğü sahip iken gelişmekte olan ülkelerde GSMH daki büyümenin çok üstünde

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

Amerikan Stratejik Yazımından...

Amerikan Stratejik Yazımından... Amerikan Stratejik Yazımından... DR. IAN LESSER Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Jeopolitik Aldatma veya bağımsız bir Kürt Devletinden yana olmadığını ve NATO müttefiklerinin bağımsızlığını

Detaylı

KÜRESEL ISINMA Ahmet Cangüzel Taner Fizik Yüksek Mühendisi Türkiye Atom Enerjisi Kurumu ( acant@taek.gov.tr )

KÜRESEL ISINMA Ahmet Cangüzel Taner Fizik Yüksek Mühendisi Türkiye Atom Enerjisi Kurumu ( acant@taek.gov.tr ) KÜRESEL ISINMA Ahmet Cangüzel Taner Fizik Yüksek Mühendisi Türkiye Atom Enerjisi Kurumu ( acant@taek.gov.tr ) Gezegenimizin geçmişine doğru baktığımızda, yerküremizdeki sıcaklıklarda, standardlarımıza

Detaylı

Elektrik Altyapılarında Bilgi Güvenliği Riskleri ve Çözümler

Elektrik Altyapılarında Bilgi Güvenliği Riskleri ve Çözümler Elektrik Altyapılarında Bilgi Güvenliği Riskleri ve Çözümler M. Fikret OTTEKİN 27 Nisan 2013 Akıllı Şebekeler Sempozyumu, Ankara Elektrik Altyapı Sistemlerinde Hiyerarşi Çeşitli ürünler Diğer kullanıcılar

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN Halkla İlişkiler Başkanlığı TA K D İ M Değerli; Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları MKYK

Detaylı

FELAKETİN SONRASINDA YENİLENEN JAPONYA, GLOBAL EKONOMİK DÜZENİ DEĞİŞTİREBİLİR

FELAKETİN SONRASINDA YENİLENEN JAPONYA, GLOBAL EKONOMİK DÜZENİ DEĞİŞTİREBİLİR FELAKETİN SONRASINDA YENİLENEN JAPONYA, GLOBAL EKONOMİK DÜZENİ DEĞİŞTİREBİLİR Japonya da, Mart ta meydana gelen deprem, ülkeyi; dünyanın odak noktası haline getirmiştir. Japonya da meydana gelen deprem,

Detaylı

Rusya nın DTÖ Üyeliğinin Türk-Rus Ticari İlişkilerine Olası Etkileri

Rusya nın DTÖ Üyeliğinin Türk-Rus Ticari İlişkilerine Olası Etkileri Rusya nın DTÖ Üyeliğinin Türk-Rus Ticari İlişkilerine Olası Etkileri Türkiye ve Rusya Rusya, Türkiye tarihinde önemli yer tutmuş bir coğrafya Geçmişte ve günümüzde Rusya ile olan ilişkilerimiz DTÖ üyeliği

Detaylı

Yaşadığımız Yerde Ulaşım

Yaşadığımız Yerde Ulaşım Yaşadığımız Yerde Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler, günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçasıdır, ancak ulaşım etkinlikleri çevreye

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38 i Bu sayıda; Haziran Ayı Ödemeler Dengesi Verileri, Haziran Ayı Kısa Vadeli Dış Borç Stoku Verileri değerlendirilmiştir. i 1 Cari açığı

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 23 Aralık 2013 DÜNYA EKONOMİSİNDE 2013 ÜN EN LERİ 1. FED Başkanı Bernanke nin piyasaları dalgalandıran açıklamaları 2. Gelişmekte olan ülke risklerinin

Detaylı

28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ

28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ 28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ Hazırlayanlar: Hüseyin KILIÇ MURAT NAZIM 28 ŞUBAT SİVİL SAVUNMA GÜNÜ KUTLAMA PROĞRAMI Sayın okul müdürüm, değerli öğretmenlerim, sevgili arkadaşlar, Bugün burada 28 Şubat Sivil

Detaylı

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz EWEA-TWEA Policy Workshop Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz Mustafa Özgür Berke, WWF-Türkiye 27.03.2013, Ankara 27-Mar-13 / 1 Photo: Michel Roggo / WWF-Canon KISACA WWF +100 5 kıtada,

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 14 Temmuz 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 14 Temmuz 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 14 Temmuz 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER Euro Bölgesi için kriz geri mi döndü? Önce Bulgaristan daha sonra Portekiz de patlak veren banka sorunları kırılgan Euro bölgesinde krizin yeniden mi ortaya

Detaylı

GÜNLÜK FOREX BÜLTENİ - 2 Ocak 2015

GÜNLÜK FOREX BÜLTENİ - 2 Ocak 2015 GÜNLÜK FOREX BÜLTENİ - 2 Ocak 2015 31.12.2014 Açılış Kapanış % EUR 1,21574 1,21032 0,44 ALTIN 1199,97 1187,95 1,00 TRY 2,32706 2,33598 0,38 EURTRY 2,81080 2,82963 0,67 JPY 119,465 119,791 0,27 1,55613

Detaylı

Çin malı kriz 3 koldan vuracak Uzakdoğu krizi önlenemezse Türkiye üç değişik koldan vurulabilecek

Çin malı kriz 3 koldan vuracak Uzakdoğu krizi önlenemezse Türkiye üç değişik koldan vurulabilecek Çin malı kriz 3 koldan vuracak Uzakdoğu krizi önlenemezse Türkiye üç değişik koldan vurulabilecek Rahim AK / GAZETE HABERTÜRK Çin piyasalarındaki hızlı çöküşe önlem alınmış gibi görünse de ABD de başlayıp

Detaylı

RESESYON YOKSA PETROLDE ZİRVELER VAR

RESESYON YOKSA PETROLDE ZİRVELER VAR M. Baki ATILAL Araştırma, Müdür m.baki@turkishyatirim.com + 90 212 315 1071 Başak Erçevik Uzman Yardımcısı Adayı b.ercevik@turkishyatirim.com + 90 212 315 1061 Araştırma Bölümümüzün Hazırladığı Diğer Raporlarımıza

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ocak 2014, No: 83

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ocak 2014, No: 83 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ocak 2014, No: 83 i Bu sayıda; 2013 Kasım Kısa Vadeli Dış Borç; TCMB Rezervlerinin son durumu değerlendirilmiştir. i 1 Kısa Vadeli Dış Borçdaki Hızlı Artışa

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ocak 2014, No: 84

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ocak 2014, No: 84 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ocak 2014, No: 84 i Bu sayıda; Gelişen ve Yükselen Ekonomilerdeki Çalkantı; TCMB Rezervleri ve TCMB nin son faiz kararı değerlendirilmiştir. i 20 Ocak=100

Detaylı