Cari lemler Dengesi, Sermaye Hareketleri ve Krediler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Cari lemler Dengesi, Sermaye Hareketleri ve Krediler"

Transkript

1

2 Cari lemler Dengesi, Sermaye Hareketleri ve Krediler Bankaclar Dergisi, Say 78, 2011 Prof. Dr. Sübidey Togan * Prof. Dr. Hakan Berument ** Gelimi ülke merkez bankalarnn 2010 ylnn son üç aylk döneminde miktarsal genileme sürecine girmesi sonunda Türkiye ye yönelik sermaye akmlar güçlenmi, bu durumda da Merkez Bankas 2010 ylnn son çeyreinde para politikas stratejisinde önemli deiiklikler yapmtr. Düük düzeyde politika faizi, geni faiz koridoru ve yüksek zorunlu karlk oranlarndan oluan yeni politika bileiminin temel amac hzl kredi genilemesini yavalatarak ve ksa vadeli sermaye girilerini azaltarak cari ilemler açn sürdürülebilir bir düzeye indirmektir. Sermeye hareketleri, krediler ile cari ilemler dengesi arasndaki ilikileri analiz etmeyi amaçlayan bu çalma be bölümden olumaktadr. Çalmann birinci bölümünde ödemeler dengesinde cari dengeyi belirleyen faktörler analiz edilmekte, çalmann ikinci bölümünde sermaye hareketleri üzerinde durulmakta, çalmann üçüncü bölümünde krediler ele alnmakta, çalmann dördüncü bölümde sermaye girileri, krediler ile cari ilemler dengesi arasndaki ilikiler VAR (Vektör Autoregressive) modeli çerçevesinde incelenmekte, çalmann beinci bölümünde yakn dönemde Türkiye de para politikas uygulamalarnda yaplan deiiklikler çalmada elde edilen sonuçlar çerçevesinde deerlendirilmekte, çalmann son bölümünde ise elde edilen sonuçlar özetlenmektedir. Cari dengeyi belirleyen faktörler çalmada iki yaklam çerçevesinde ele alnmaktadr. Birinci yaklam cari dengeyi mal ve hizmet dengesi, gelir dengesi ve cari transferler toplam olarak ele alan elastikiyet yaklamdr. Bu yaklama göre cari dengeyi belirleyen temel faktörler yurt içi reel gelir, yurt d reel gelir, reel döviz kuru ve petrol fiyatdr. kinci yaklam cari dengeyi gelir ile harcamalar arasndaki fark, dier bir ifade ile toplam tasarruflar (kamu ve özel) ile toplam yatrm harcamalar (kamu ve özel) arasnda ki fark olarak ele alan absorpsiyon yaklamdr. Bu yaklama göre cari dengeyi belirleyen faktörler gelir ile harcamalar (tasarruf ve yatrm harcamalar) belirleyen gayri safi yurt içi hasla (GSYIH) ve reel faiz oran gibi faktörlerdir. Çalmada her iki yaklam da ele alnm ve elastikiyet yaklamnn cari dengedeki gelimeleri absorpsiyon yaklamna göre daha iyi açklad gözlemlenmitir. Dolaysyla cari dengedeki gelimeleri belirleyen temel faktörler çalmada yurt içi gelirin yurt d gelire oran, reel döviz kuru ve petrol fiyat olarak alnmtr. Yurt içi gelirin yurt d gelirden hzl artmas durumunda cari ilemler aç büyümekte, reel döviz kuru deer kaybettiinde cari ilemler aç azalmakta, petrol fiyat arttnda ise cari ilemler aç büyümektedir Çalmann ikinci bölümünde yurt içi gelir ile reel döviz kurunu belirleyen en önemli faktörlerden biri olan sermaye akmlar üzerinde durulmaktadr. Çalma reel sermaye girilerinin tüketim harcamalar, yatrm harcamalar ve GSYIH ile beraber arttn, sermaye * Bilkent Üniversitesi, ktisadi, dari ve Sosyal Bilimler Fakültesi, ktisat Bölümü, Öretim Üyesi. ** Bilkent Üniversitesi, ktisadi, dari ve Sosyal Bilimler Fakültesi, ktisat Bölümü, Öretim Üyesi. 3

3 Prof. Dr. Sübidey Togan Prof.Dr. Hakan Berument girileri ile reel döviz kurunun deer kazanmasnn ilikilendirilebildiini göstermektedir. Sermaye girileri ile (cari ilemler dengesi/gsyih) deeri arasnda ters yönlü bir iliki söz konusudur. Ayrca çalmada sermaye girilerinin ülkedeki reel kredi artnn öncü göstergesi olduu gösterilmektedir. Reel kredi hacmi ile iktisadi faaliyet arasndaki ilikiler çalmann üçüncü bölümünde incelenmektedir. Çalma reel kredi hacmi ile tüketim harcamalar, yatrm harcamalar ve GSYIH nn ayn yönde hareket ettiini, kredi hacmi ile reel döviz kurunun deer kazanmasnn ilikilendirilebildiini ve kredi hacmi ile cari ilemler dengesi/gsyih orannn ters yönde hareket etiini göstermektedir. Sermaye girileri, kredi hacmi, reel döviz kuru ve GSYIH arasndaki ilikileri ayrntl olarak inceleyen VAR modeli sonuçlarna göre reel kredilerdeki art reel döviz kurunu etkileyememekte, GSYIH deerini ise ancak üçüncü çeyrekte arttrabilmektedir. Dolaysyla reel kredilerdeki artn cari ilemler dengesi/gsyih oranna etkisi son derece snrldr. Çalmada kredilerin iktisadi aktiviteyi etkiledii gözlenmemekte, iktisadi aktivitenin ise kredi talebini dolaysyla da toplam kredi miktarn etkiledii gözlenmektedir. VAR analizi ayrca sermaye girilerinin ilk iki çeyrekte reel GSYIH ile reel kredileri arttrdn, reel döviz kurunun ise ayn dönemde deer kazanmasna neden olduunu göstermektedir. Dolaysyla artan sermaye girileri cari ilemler aç/gsyih orannn büyümesine sebep olmaktadr. Yakn dönemde Türkiye de para politikas uygulamalarnda yaplan deiikliklerin incelendii çalmann beinci bölümünde cari ilemler aç/gsyih orannn artmasna neden olan temel deikenin sermaye girileri olduu vurgulanmakta ve ülkede cari ilemler aç/gsyih orann düürmeye çalan iktisat politikas yapclarnn sermaye girilerindeki ar art kontrol etmelerinin yerinde olaca ifade edilmektedir. Mays 2010 ile Nisan 2011 döneminde 63,7 milyar ABD Dolar tutan ve 2011 yl GSYIH nn yüzde 8 ini oluturaca tahmin edilen cari ilemler aç/gsyih orannn sürdürülebilir düzeyi yüzde 2 civarndadr. Çalma 2011 ylnda yüzde 9 civarnda gerçeklemesi beklenen cari ilemler aç/gsyih orannn kredilerdeki art hznn kontrol edilmesi suretiyle sürdürülebilir düzeye indirilmesinin kolay olmayacan göstermektedir. 1. Cari lemler Dengesini Etkileyen Faktörler Ödemeler dengesinde mal, hizmet ve gelir dengesi ile cari transferler toplam olarak tanmlanan cari ilemler dengesi ayn zamanda ülkenin toplam geliri ile harcamalar arasndaki farka, dier bir ifade ile toplam tasarruflar ile toplam yatrm harcamalar arasndaki farka eittir. Cari ilemler dengesini etkileyen faktörler bu özdeliklerden faydalanarak srasyla elastikiyet ve absorpsiyon yaklamlar çerçevesinde ele alnabilir. Cari dengeyi mal ve hizmet dengesi, gelir dengesi ve cari transferler toplam olarak ele alan birinci yaklam cari dengeyi belirleyen faktörleri elastikiyet yaklam çerçevesinde yurt içi reel gelir, yurt d reel gelir, ve reel döviz kuru ile açklamaktadr. 1 kinci yaklam ise cari dengeyi toplam tasarruflar ile toplam yatrm harcamalar arasndaki fark olarak ele almakta, ve cari dengeyi belirleyen faktörleri gelir ile harcamalar, dier bir ifade ile toplam tasarruflar ile toplam yatrm harcamalarn belirleyen faktörler ile açklamaktadr. 2 Elastikiyet Yaklam: Elastikiyet yaklam çerçevesinde (cari ilemler dengesi/gayri safi milli harcanabilir gelir) oran üzerinde duruyor, ve bu oran belirleyen faktörleri üç balk altnda topluyoruz: (i) reel döviz kuru, (i) yurt içi gelirin yurt d gelire oran, ve (iii) petrol fiyat. 3 4

4 Bankaclar Dergisi Reel döviz kurundaki art ülkenin rekabet gücünü arttrdndan bu artn (cari ilemler dengesi/gayri safi milli harcanabilir gelir) orannda bir arta neden olaca öngörülmektedir. Reel döviz kuru hesaplamasnda Zanello ve Desruello (1997) yaklamn kullanyor ve reel döviz kurunu CPIi / E i RER CPI / E olarak belirliyoruz. Burada çarp iaretini, CPI i i-inci ülkenin tüketici fiyat endeksini, E i i-inci ülkenin nominal dolar döviz kurunu, CPI Türkiye nin tüketici fiyat endeksini, E Türkiye nin nominal dolar döviz kurunu ve w i i-inci ülkenin rekabetçi arln göstermektedir. Formülden görüldüü üzere RER deerinde bir art döviz kurunun reel olarak deer kaybettiini (depreciation) göstermektedir. Çalmada IMF tarafndan hazrlanan International Financial Statistics (IFS) den elde edilen aylk CPI i, CPI, E i ve E verilerini kullanyor ve reel döviz kurunun belirlenmesinde Türkiye dnda bulunan u ülkeleri ele alyoruz: Bat Avrupa: Belçika, Fransa, Almanya, Yunanistan, Italya, Hollanda, spanya, sviçre, ve ngiltere, Amerika: Brezilya, Kanada, Meksika, ve ABD, Orta Dou ve Kuzey Afrika: Msr, ran, Suriye, ve Tunus, Orta Avrupa ve Eski Sovyetler Birlii: Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Polonya, ve Rusya, Asya: Çin, Endonezya, Japonya, Kore, Malezya, Tayvan, ve Tayland. IFS in aylk verilerden elde edilen reel döviz kuru deerleri çalmada 1970 ylnn ilk ayndan balayarak aylk bazda belirlenmitir. 4 Çalmada kullanlan üçer aylk reel döviz kuru deerleri ise aylk verilerin aritmetik ortalamalar elde edilmitir. Dier taraftan yurt içi gelirin yurt d gelirden hzl artmas durumunda ithalat talebinin ihracat talebinden daha hzl büyümesi, bunun da ödemeler dengesinde cari ilemler açnn büyümesine neden olaca öngörülmektedir. Çalmada yurt içi gelir için Türkiye statistik Kurumu tarafndan yaynlanm olan üçer aylk sabit fiyatlarla ölçülen yeni GSYH deerlerini alyoruz. Yurt d geliri ise Türkiye nin önemli ticaret partnerleri gelirlerinin arlkl toplam olarak belirliyoruz. Bu çerçevede u ülkelerin gelirlerini ele alyoruz: w i Bat Avrupa: Avusturya, Belçika, Finlandiya, Fransa, Almanya, rlanda, talya, Hollanda, Lüksemburg, spanya, ve Portekiz den oluan Avro alanna ilave olarak sviçre ve ngiltere, Amerika: Brezilya, Kanada, Meksika ve ABD, Orta Avrupa: Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Polonya, Asya: Çin, Endonezya, Japonya, Kore, Malezya, ve Tayland yl ABD Dolar cinsinden ölçülen Avro alan geliri Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) tarafndan yaynlanan Quarterly National Accounts larn deiik saylarndan elde edilmitir. Dier ülkelerin 2000 yl ABD Dolaryla ölçülen gelirleri ise Uluslararas Para Fonu nun International Financial Statistics kaynandan elde edilmitir. Ülke ve ülke gruplarnn arlklar ise yukarda reel döviz kuru hesaplamasnda kullanlan arlklardan yararlanarak elde edilmitir Petrol fiyat olarak çalmada Dünya Bankas tarafndan yaynlanan Global Economic Monitor Commodities de verilen aylk varil Bat Teksas (WTI) spot fiyatn kullanyor ve aylk verileri aritmetik ortalama kullanarak üçer aylk verilere dönütürüyoruz. 5

5 Prof. Dr. Sübidey Togan Prof.Dr. Hakan Berument Üçer aylk verilerin kullanld ampirik çalmada dönemini ele alyoruz. Bu kararn temel nedeni Türkiye için yeni milli gelir serisinin bu dönem için verilmi olmasdr in birinci üç aylk dönemi ile 2010 ylnn dördüncü üç aylk dönemi için üçer aylk verilerin kullanlmas ile elde edilen uzun dönem regresyon denklemi aada verilmitir: y ci = -8,53 6,54 [ln ( )].2 + 9,05 ln (RER) 1,21 ln (poil ) y * (-0,28) (-2,16) (2,12) (-1,29) Burada ci yüzde olarak ifade edilen cari ilemler dengesi / gayri safi yurt içi hasla orann, y yurt içi reel geliri, y* yurt d reel geliri, RER reel döviz kurunu, p oil petrol fiyatn, deikenlerden sonra gelen rakamlar söz konusu deikenin kaç dönem gecikmeli olduunu, parantez içindeki deerler t-istatistii deerlerini, ln(..) ise doal logaritma oeratörünü göstermektedir. Denklemden parametre deerlerinin beklenilen yönde olduu anlalmaktadr. Dier bir ifade ile yurt içi gelirin yurt d gelirden hzl artmas durumunda cari ilemler aç büyümekte, reel döviz kuru devalüe olduunda cari ilemler aç azalmakta, petrol fiyat arttnda da cari ilemler aç büyümektedir. RESIDUAL yukardaki denklemden elde edilen cari ilemler deerinden gerçekleen cari ilemler deerini çkarttmzda elde edilen deiken olsun. Bu durumda hata düzeltme modeli ile elde edilen ksa dönem regresyon denklemi u ekilde yazlabilir: y ci = 0,08 9,92 [ln ( )] ln(rer) 3,87 ln (poil ) 0,73 RESIDUAL.1 y * (0,3) (-4,13) (1,86) (-2,25) (-5,05) Burada ci t-inci dönemdeki cari ilemler dengesi/gsyih deerinden t-1 inci denklemdeki cari ilemler dengesi/gsyih deerinin çkartlmas ile elde edilen deeri y göstermektedir. [ln ( )] ve ln (poil ) deikenleri de benzer ekilde tanmlanmtr. y * ekil 1: Cari lemler Dengesi/GSYIH Oran (Elastikiyet Yaklam) Residual Actual Fitted 6

6 Bankaclar Dergisi ekil döneminde hata düzeltme modeli ile elde edilen cari ilemler dengesi/gayri safi yurt içi hasla deerleri ile gerçekleen cari ilemler dengesi/gayri safi yurt içi hasla deerlerini göstermektedir. ekilden görüldüü üzere model cari ilemler dengesi/gayri safi yurt içi hasla oranndaki gelimeleri oldukça iyi bir ekilde açklamaktadr. Absorpsiyon Yaklam: Cari ilemler dengesi absorpsiyon yaklam çerçevesinde, gayri safi milli harcanabilir gelir (GSMHG) eksi toplam tüketim (kamu ve özel) eksi toplam yatrm (kamu ve özel) harcamalar, dier bir ifade ile de toplam tasarruf (kamu ve özel) eksi toplam yatrm (kamu ve özel) harcamalar olarak yazlabilir. (Cari ilemler dengesi/gsmhg) oran tasarruf oran (toplam tasarruf/gsmhg) eksi yatrm oranna (toplam yatrm/gsmhg) eit olduundan cari ilemler dengesi/gsmhg orann belirleyen faktörler absorpsiyon yaklam çerçevesinde tasarruf oran ile yatrm orann belirleyen faktörler olarak incelenmektedir. Cari ilemler analizinde absorpsiyon yaklamn kullanan iktisatçlar cari ilemler dengesi/gsmhg orann belirleyen faktörleri temelde be balk altnda toplamaktadrlar: Reel gelir, reel faiz haddi, bamllk oran, maliye politikasnn göstergesi olarak bütçe dengesi/gelir oran ve reel döviz kuru. Ekonomide reel gelir arttnda tüketim harcamalar artmakta, dolaysyla da tasarruflar azalmaktadr. Reel gelirde art yatrm harcamalarn arttrdndan bu artn hem tasarruf oran hem de yatrm oran üzerindeki etkisinden dolay cari ilemler dengesini olumsuz etkilemesi beklenmektedir. Dier taraftan reel faiz oranlar artnda tasarruflarn artaca, yatrm harcamalarnn ise azalaca dolaysyla da cari ilemler dengesinin artaca öngörülmektedir. Ekonomide bamllk oran 0 15 ya grubu ile 65+ grubunun çalan nüfusa orann göstermektedir. Daraltc maliye politikalarnn altnda cari ilemlerin nasl etkilenecei maliye politikasnn özel tasarruflar ne kadar etkileyeceine baldr. Eer daraltc maliye politikalar altnda özel tasarruflar kamu harcamalarndaki art kadar artarsa maliye politikasnn cari ilemler dengesine herhangi bir etkisi olmayacaktr. Bu ekstrem durum dnda ise cari ilemlerin daraltc maliye politikalar altnda genelde artmas beklenmektedir. Reel döviz kuru arttnda tüketiciler ithal mal fiyatlarnn artmas sonucu reel gelirlerinin azaldn görecekler ve tüketim harcamalarn ksacaklardr. Dolaysyla reel döviz kurunun tasarruflar, bu nedenle de cari ilemler dengesini arttrmas beklenmektedir. Yllk verilerin kullanld ampirik çalmada dönemini ele alyoruz. Bu kararn temel nedeni maliye politikalarnn göstergesi olarak kamu sektörü borçlanma gerei (KSBG)/gayri safi yurt içi hasla (GSYIH) oran ile ilgili verilerin söz konusu dönem için Devlet Planlama Tekilat tarafndan verilmi olmasdr. Çalmada bütçe dengesi göstergesi olarak KSBG nin eksi deerlerini alyoruz. GSYIH için yeni seri bilindii üzere 1998 sonras için verilmektedir. Daha önceki seneler için eski milli gelir serisinden ilk olarak milli gelirin yllk büyüme oranlarn elde ediyor, bu oranlar kullanarak yeni milli gelir serileri ile uyumlu nominal ve reel GSYIH deerlerini dönemi için elde ediyoruz. Yllk reel döviz kuru deerleri çalmada 1970 sonras dönem için elastikiyet yaklam çerçevesinde elde edilmi aylk verilerin aritmetik ortalamalar kullanlarak elde edilmitir. Bamllk oran için ise UNDP tarafndan yaynlanmakta olan Human Development Indicators verileri kullanlmtr. 7

7 Prof. Dr. Sübidey Togan Prof.Dr. Hakan Berument Çalmada reel faiz oran; (1 + R) = (1 + r) / (1 + ) formülü kullanlarak ilgili dönem için aylk bazda elde edilmitir. Burada r mevduat faiz orann, 12 ay sonras için yllk beklenen enflasyon orann, R ise reel faiz orann göstermektedir döneminde yllk verilerin kullanlmas ile elde edilen regresyon denklemi aada verilmitir: ci = 103,37 + 0,07 ln(rer) 5,88 ln(gsyih) - 0,25 (Bütçe Dengesi/GSYIH) -0,15 Dep + 0,07 R (0,92) (4,47) (-1,05) (-3,03) (-0,78) (3,01) Burada ci yüzde olarak ifade edilen cari ilemler dengesi/gayri safi yurt içi hasla orann, RER reel döviz kurunu, GSYIH yurt içi reel geliri, Bütçe Dengesi/GSYIH) kamu sektörü borçlanma gerei/gsyih orannn eksi deerini, Dep bamllk orann, R reel faiz orann, ve parantez içindeki deerler t-istatistii deerlerini göstermektedir. Denklemden parametre deerlerinin (Bütçe Dengesi/GSYIH) deikeni dnda beklenilen yönde olduu anlalmaktadr. Dier bir ifade ile yurt içi gelir ile bamllk oran arttnda cari ilemler aç büyümekte, reel faiz oran artnda ve reel döviz kuru deer kaybettiinde cari ilemler aç azalmaktadr. Denklem daraltc maliye politikalar altnda cari ilemler dengesi/gsyih deerinin beklenenin aksine azaldn göstermektedir. ekil 2: Cari lemler Dengesi/GSYIH Oran (Absorpsiyon Yaklam) Residual Actual Fitted ekil döneminde absorpsiyon yaklam ile elde edilen cari ilemler dengesi/gayri safi yurt içi hasla deerleri ile gerçekleen cari ilemler dengesi/gayri safi yurt içi hasla deerlerini göstermektedir. ekilden görüldüü üzere model cari ilemler dengesi/gayri safi yurt içi hasla oranndaki gelimeleri iyi bir ekilde açklamaktadr. Cari lemlerin Modellenmesi Açsndan Hangi Yaklam Daha yi? Yukarda belirtildii üzere ödemeler dengesinde mal, hizmet ve gelir dengesi ile cari transferler toplam olarak tanmlanan cari ilemler dengesi ayn zamanda ülkenin toplam geliri ile harcamalar arasndaki farka, dier bir ifade ile de toplam tasarruflar ile toplam

8 Bankaclar Dergisi yatrmlar arasndaki farka eittir. Ancak ampirik çalma çerçevesinde elde edilen sonuçlar elastikiyet yaklam ortalama hatalar karesinin (mean squared error) absopsiyon yaklam ortalama hatalar karesine göre daha küçük olduunu göstermektedir. Dier bir ifade ile dönemi için yllk verilerle elastikiyet yaklam çerçevesinde elde edilen ortalama hatalar karesi 6,5, absorpsiyon yaklam çerçevesinde ise 16,4 olduundan elastikiyet yaklamnn absorpsiyon yaklamna göre daha az hata içerdii belirtilebilir. Dolaysyla da bu çalmada elastikiyet modelini kullanyor, cari ilemler dengesi/gsyih orann belirleyen temel deikenlerin (i) reel döviz kuru, (i) yurt içi gelirin yurt d gelire oran, ve (iii) petrol fiyat olduunu kabul ediyoruz. 2. Sermaye Girileri Ödemeler dengesinde sermaye girileri net ve gayri safi bazda tanmlanmaktadr. Gayri safi sermaye girileri yurt içinde dorudan yatrm, portföy hesab yükümlülükleri ve dier yatrm yükümlülükleri toplam olarak tanmlanrken, net sermaye girileri yabanc sermaye yatrmlar, portföy yatrmlar ve dier yatrmlar toplam, dier bir ifade ile ilgili deikenlerin yükümlülükleri eksi varlklarnn toplam olarak tanmlanmaktadr. ekil döneminde gerçekleen gayri safi sermaye girileri (GCI) ile net sermaye girilerini (NCI) üçer aylk dönemler itibariyle GSYIH nn (GDP) oran olarak göstermektedir. ekilden görüldüü üzere gayri safi sermaye girileri/gsyih oran 1994 ylnn ikinci çeyreinde gerçekleen -7,7 deeri ile 2008 ylnn üçüncü çeyreinde gerçekleen +15,67 deeri arasnda dalgalanmtr. Dier taraftan net sermaye girileri/gsyih oran ayn dönemde 1998 ylnn üçüncü çeyreinde gerçekleen 14,4 oran ile 2005 ylnn dördüncü çeyreinde gerçekleen +11,67 deeri arasnda dalgalanmtr. Sermaye çklarnn kriz dönemlerinde (1994, 2001 ve 2008 krizler) önem kazand görülmektedir ile 2008 krizi arasnda ortalama olarak net sermaye girilerinde dorudan yatrmlarn pay yüzde 25 iken, bu pay 2008 krizi sonrasnda yüzde 16 ya dümütür. Portföy yatrmlarnn pay 2008 kriz öncesinde yüzde 31 iken bu oran kriz sonrasnda yüzde 26 ya dümü, dier yatrmlarn pay ise yüzde 44 den kriz sonrasnda yüzde 58 e çkmtr. Dolaysyla 2001 ile 2008 krizi arasnda toplam portföy ve dier yatrmlarn pay yüzde 75 iken bu pay 2008 krizi sonrasnda yüzde 84 e çkmtr. ekil 3: Gayri Safi Sermaye Girileri/GSYIH ve Net Sermaye Girileri/GSYIH 9

9 Prof. Dr. Sübidey Togan Prof.Dr. Hakan Berument Sermaye girileri ile sermaye çklarnn önemli boyutlara ulat hzl art (boom) ve hzl düü (bust) dönemleri belirleyebilmek için 1993 yl Ocak ay ile Mart 2011 dönemindeki aylk net ve gayri safi sermaye giri verilerini kullanyor ve söz konusu dönemleri IMF (2007 ve 2011) yaklamndan yararlanarak u ekilde tanmlyoruz. Aylk sermaye giri verilerine Hodrick-Prescott filteri uygulayarak sermaye giri verilerinin trend deerlerini elde ediyoruz. Sermeye giri (çk) verileri ile trend deerleri arasndaki fark serisini kullanarak bu serinin standart sapma deerini belirliyor ve sermeye giri (çk) deerlerinin trend deeri art (eksi) bir standart sapma deerinden fazla (az) olduu dönemleri elde ediyoruz. Bu dönemlerde eer gerçekleen sermaye girii (çk) o dönemi kapsayan üç aylk dönemdeki GSYIH nn yüzde 1,5 undan büyükse (küçükse) ilgili dönemi hzl art (hzl düü) dönemi olarak tanmlyoruz. Tablo 1 hzl sermaye giri ve çk dönemlerini göstermektedir. ABD Dolar cinsinden ölçülen hzl net sermaye girileri Ekim 1998, Haziran 2000, Austos 2000, Ocak 2003, Ocak 2005, Mays 2005, Aralk 2005, ubat 2006, Aralk 2006 Ocak 2007, Haziran Temmuz 2007, Aralk 2007 Ocak 2008, Mays 2008 Austos 2008, Mart Nisan 2010 ve Aralk 2010 dönemlerinde gerçekleirken net sermaye çklar Austos Eylül 1998 ve Haziran 2001 dönemlerinde gerçeklemitir. Dier taraftan ABD Dolar cinsinden ölçülen gayri safi sermaye girilerinde hzl giriler Haziran 2000, Haziran 2005, Aralk 2005, Ekim 2006, Aralk 2006, Mart 2007, Aralk 2007, Mart 2008, Mays Temmuz 2008, Mart - Nisan 2010, Temmuz 2010, Ekim 2010 ve Aralk 2010, hzl çklar ise Austos Eylül 1998 dönemlerinde gerçeklemitir. Sermaye girilerinin en önemli katklar (a) firmalarn finansman ihtiyacn karlamas, (b) kredi eriimini kolaylatrarak tüketim harcamalarn hzlandrmas ve (c) ülkede döviz arzn arttrarak döviz kurunun deerlenmesine neden olmasdr. Sermaye girilerinin gerçekletii dönemlerde finansman ihtiyacn yurt dndan karlayabilen üreticiler bir taraftan ara mal ve yatrm mallarn kolaylkla ithal edebilmekte, üretimlerini arttrabilmekte, dier taraftan da yeni yatrmlarn gerçekletirebilmektedirler. Ayrca kredi imkanlarnn artmas sonunda tüketim harcamalar hzlanabilmektedir. Dier taraftan döviz arznn artmas sonunda TL deer kazanmakta, TL nin deer kazanmas da ithalatn maliyetini üreticiler ve tüketiciler için azaltmaktadr. Döviz kurunun deer kazanmas sonunda tüketiciler yurt dnda üretilen kaliteli tüketim mallarn daha ucuza satn alabilmektedirler. Sermaye girileri artt sürece ekonomide nerde ise tüm iktisadi birimler memnun gözükmektedir. thalat yapan üreticiler, ithal mallarn daha ucuza tüketen tüketiciler ve özellikle de halkn refah düzeyinin arttn gören politikaclar bu gelimelerden çok memnun olmaktadrlar. Memnun olmayanlar gerçekletirilen ucuz ithalat nedeniyle bu mallarla rekabet etme durumunda kalan ve faaliyetlerini yürütmekte zorlanan söz konusu ithal mallarnn yerli üreticileri ile belirli üretim dallarnda faaliyet gösteren ihracatçlardr. Ancak sermaye girileri srasnda hayatlarndan çok memnun olan üretici, tüketici ve politikaclar sermayenin ani çklarnda zorluklarla karlaabilmektedirler. Bu durumda finansman ihtiyacn yurt dndan karlamaya alm olan üreticiler ara mal ve yatrm mallarnn ithalatnda zorlanmaya balamakta, ara mal ithalatnn gerçekleememesi sonunda birçok üretim dalnda üretim durma noktasna gelebilmektedir. Ayrca d borcu olan üreticiler ani çklarda TL nin deer kaybetmesi sonunda d borçlarn, özellikle de d borcun ana para ve faiz giderlerini ödemekte zorlanabilmektedirler. Bu durumla karlaan birçok firma iflas edebilmekte ve ülkede isizlik artabilmektedir. Kredi arznn snrlandrlmas durumunda tüketiciler de olumsuz etkilenebilmekte ve tüketim harcamalarn ksabilmektedirler. Böylece ülkede bir kriz ortam domaktadr. Krizin balamasna kadar ekonominin gidiatndan son derece memnun olan karar vericiler artk bu krizden nasl çklacan anlamaya ve çözüm yollarnn ne olabileceini belirlemek durumunda kalmaktadrlar. ktisatç Guillermo Calvo bu gelimelere ani duru (sudden stop) adn vermektedir. 10

10 Bankaclar Dergisi Tablo 1: Sermaye Girilerinde Hzl Art ve Hzl Çk Dönemleri Net Sermaye Girileri Gayri Safi Sermaye Girileri Hzl Artlar Hzl Çklar Hzl Artlar Hzl Çklar Ekim 1998 Austos - Eylül 1998 Haziran 2000 Austos - Eylül 1998 Haziran 2000 Haziran 2001 Haziran 2005 Austos 2000 Aralk 2005 Ocak 2003 Ekim 2006 Ocak 2005 Aralk 2006 Mays 2005 Mart 2007 Aralk 2005 Aralk 2007 ubat 2006 Mart 2008 Aralk Ocak 2007 Mays - Temmuz 2008 Haziran - Temmuz 2007 Mart - Nisan 2010 Aralk Ocak 2008 Temmuz 2010 Mays Austos 2008 Ekim 2010 Mart - Nisan 2010 Aralk 2010 Aralk 2010 Yukarda özetlenen gelimeleri Türk datalar ile test edebilmek için 1993 ylnn birinci üç aylk dönemiyle 2010 ylnn son üç aylk dönemi arasndaki zaman dilimine ait reel sermaye girileri, reel GSYIH, reel toplam tüketim harcamalar (kamu ve özel), reel toplam yatrm harcamalar (kamu ve özel), reel özel tüketim harcamalar, reel özel yatrm harcamalar ve reel döviz kuru verilerini kullanyoruz. Bu deikenlerin her birine Hodrick- Prescott filterini kullanarak söz konusu deikenlerin trend deerlerini elde ediyoruz. Deikenlerin gerçekleen deerleri ile trend deerleri arasndaki fark serilerini elde ediyor, ve bu seriler arasndaki dönemsel çapraz korrelasyon (cyclical cross correlation) deerlerini buluyoruz. Elde edilen çapraz korrelasyon deerleri Tablo 2 de gösterilmitir. Tablo 2 reel sermaye girilerinin tüketim harcamalar, yatrm harcamalar ve GSYIH ile beraber arttn, sermaye girileri ile reel döviz kurunun deer kazanmasnn ilikilendirilebildiini göstermektedir. Tablo 2: Reel Sermaye Girileri ile Deiik Deikenlerin Korrelasyon Deerleri Net Sermaye Girileri Gayri Safi Sermaye Girileri Reel GSYIH 0,042 Reel GSYIH 0,207 Reel Toplam Tüketim 0,093 Reel Toplam Tüketim 0,316 Reel Toplam Yatrm 0,029 Reel Toplam Yatrm 0,548 Reel Özel Tüketim 0,018 Reel Özel Tüketim 0,347 Reel Özel Yatrm 0,038 Reel Özel Yatrm 0,6 Reel Döviz Kuru -0,358 Reel Döviz Kuru -0,406 Sermaye girilerinin bir önemli etkisi de ülkedeki reel kredi hacminin artmasna neden olmasdr. Sermaye girilerinin mi yoksa reel kredilerin mi öncül gösterge olduunu belirleyebilmek için Granger nedensellik testini uyguluyoruz. Test sonuçlar Tablo 3 te gösterilmitir. Tablo 3 te net ve gayri safi sermaye giri serileri ile toplam kredi ve özel sektör kredi serileri kullanlmaktadr. Tabloya göre yüzde 5 istatistiki anlamllk derecesinde sürekli boluk hipotezi (null hypothesis) olan sermaye girii kredi büyümesine neden olmaz ret edilirken kredi büyümesi sermaye giriine neden olmaz boluk hipotezi ret edilememektedir. Dolaysyla Tablo 3 sermaye giriinin kredi büyümesinin öncül göstergesi olduunu göstermektedir. Dier bir ifade ile sonuçlar sermaye girilerinin Granger anlamnda kredi büyümesine neden olduunu göstermektedir. Kredi büyümesinin Granger anlamnda 11

11 Prof. Dr. Sübidey Togan Prof.Dr. Hakan Berument sermaye giriine neden olduu yönünde ise yüzde 5 lik anlamlk derecesinde herhangi bir bulgu elde edilememektedir. 6 Tablo 3: Sermaye Girileri - Kredi Büyüklüü arasndaki Granger Nedensellik likisi: statistiki Anlamllk likisi (p-deerleri) Net Sermaye Girii Gayri Safi Sermaye Girileri Toplam Kredi Kredi büyümesi sermaye giriine neden olmaz 0,1669 0,1646 Sermaye girii kredi büyümesine neden olmaz 0,0296 0,0004 Özel Sektör Kredileri Kredi büyümesi sermaye giriine neden olmaz 0,3593 0,1899 Sermaye girii kredi büyümesine neden olmaz , Krediler ve ktisadi Aktivite Krediler ile ilgili datay iki balk altnda topluyoruz: Toplam krediler ve özel sektör kredileri. Toplam krediler Merkez Bankas, mevduat bankalar, kalknma ve yatrm bankalar, ve katlm bankalar tarafndan açlm olan krediler toplamn (kamu ve özel) gösterirken, özel sektör kredileri mevduat bankalar, kalknma ve yatrm bankalar ve katlm bankalar tarafndan açlm olan özel sektör krediler toplam olarak tanmlanmaktadr. Her iki kredi seti ile ilgili veriler Merkez Bankas elektronik veri datm sisteminden dönemi için aylk bazda elde edilmitir. ekil dönemindeki toplam kredi/(gsyih*4) ve özel sektör kredileri/(gsyih*4) deerlerini üçer aylk dönemler itibariyle göstermektedir. 7 ekilden görüldüü üzere toplam kredi/(gsyih*4) oran 1995 ylnn üçüncü çeyreinde gerçekleen yüzde 6,51 deeri ile 2010 ylnn dördüncü çeyreinde gerçekleen yüzde 37,94 deeri arasnda dalgalanmtr. Dier taraftan özel sektör kredileri/(gsyih*4) oran ayn dönemde 1994 ylnn üçüncü çeyreinde gerçekleen yüzde 5,01 deeri ile 2010 ylnn dördüncü çeyreinde gerçekleen yüzde 36,08 deeri arasnda dalgalanmtr. ekil ayrca kredi/(gsyih*4) orannn 2003 ylnn üçüncü çeyrei sonrasnda hzla arttn göstermektedir. Kredi arznn önemli boyutlara ulat hzl yükselme (boom) ve hzl azal (bust) dönemleri belirleyebilmek için 1986 yl Ocak ay ile Mart 2011 dönemindeki aylk toplam reel kredi ve özel sektör reel kredileri verilerini kullanyor ve söz konusu dönemleri IMF (2004) yaklamndan yararlanarak u ekilde tanmlyoruz. Aylk kredi verilerine Hodrick-Prescott filteri uygulayarak kredilerin trend deerlerini elde ediyoruz. Kredi verileri ile trend deerleri arasndaki fark serisini kullanarak bu serinin standart sapma deerini belirliyor ve kredi deerlerinin trend deeri art (eksi) 1,75 standart sapma deerinden fazla (az) olduu dönemleri belirliyor ve ilgili dönemleri hzl yükseli (hzl azal) dönemleri olarak tanmlyoruz. Tablo 4 Türkiye de hzl kredi yükseli ve azal dönemlerini göstermektedir. Reel toplam kredilerde hzl yükseli ubat Mart 2001, Haziran 2008, Eylül 2008 ve Aralk 2010 Nisan 2011 aylarnda, hzl azallar ise Mays 2009, Temmuz Austos 2009 ve Ekim 2009 Nisan 2010 dönemlerinde gerçeklemitir. Dier taraftan reel özel sektör kredilerinde hzl artlar ubat 2001, Haziran 2006, Haziran 2008, Austos Eylül 2008 ve Aralk 2010 Nisan 2011 aylarnda, hzl azallar ise Nisan 2009 Nisan 2010 dönemlerinde gerçeklemitir. 12

12 Bankaclar Dergisi ekil 4: Toplam Krediler/GSYIH ve Özel Sektör Kredileri/GSYIH Banka kredi kanal, Bernanke ve Blinder (1988) ve Bernanke ve Gertler (1995) tarafndan belirtildii üzere para politikas uygulamalarnn banka kredi hacmini etkileyerek ekonomideki toplam talebi, dolaysyla da GSYIH y etkileme sürecini ifade etmektedir. Kashyap ve dierleri (1993) banka kredileri kanalnn etkili bir ekilde ileyebilmesinin iki temel koulun salanmasna bal olduunu göstermektedirler. Bu koullar banka kredileri ile bankalarn dier menkul deerleri arasnda tam ikame olanann olmamas ve üretici ve tüketiciler açsndan banka kredileri ile banka d kaynaklar arasnda tam ikame olanann olmamasdr. Kredi kanal yaklamna göre bankalar kredi arzn kstnda, kredi talep eden birçok üretici ve tüketici banka kredilerine alternatif olabilecek finansal kaynaklar bulmakta zorlanmaktadr. Kredilerin snrlandrlmas durumunda söz konusu iktisadi birimler balangçta borçlu konumda iseler borçlarn azaltabilmek için harcamalarn ksmak zorunda kalabilmektedirler. Resesyonun uzun sürmesi ve derinlemesi durumunda ise ekonomide fiyatlar dümeye balamakta, varlk fiyatlar (gayrimenkul ve benzer) da bu gelimeden etkilenmektedir. Varlk fiyatlarnn dümesi durumunda iktisadi birimler için bankalardan kredi almak daha da zorlaabilmekte, iktisadi birimler de bu durumda kredi talebini azaltabilmektedirler. Servet etkisinin younlamas durumunda tüketiciler harcamalarn ksmakta, böylece ekonomideki resesyon derinleebilmektedir. Dier taraftan kredilerin hzla art dönemlerde ise gelimeler tam ters yönde olabilmektedir. Ara mal ve yatrm mallar talebini açlan krediler ile gerçekletirebilen üreticiler üretimlerini arttrabilmekte ve yeni yatrmlara giriebilmektedirler. Kredi artnn uzun süre sürmesi durumunda ekonomide fiyatlar artabilmekte, bundan varlk fiyatlar da etkilenmektedir. Varlk fiyatlarnn artmas 13

13 Prof. Dr. Sübidey Togan Prof.Dr. Hakan Berument durumunda kredi almak söz konusu iktisadi birimler için daha da kolaylamakta, kredi talebi ile birlikte harcamalar ve toplam talep artmaktadr. Fazla iyimserliin hakim olabildii bu durumlarda kredilerde ar art görülebilmekte, ancak sürdürülebilir olmayan bu durum eninde sonunda beklentilerin gerçeklememesi ile sona ermektedir. Gelimekte olan ülkelerde kredi piyasalarn inceleyen Tornell ve Westermann (2003) bu ekonomiler için d ticarete konu olan sektörler ile d ticarete konu olmayan sektörler ayrmn yapmaktadrlar. D ticarete konu olan sektörlerde faaliyet gösteren ihracatç firmalar d ticarete konu olmayan sektörlerde faaliyet gösteren firmalara göre çok daha etkin bir yapya sahip olan ve göreli olarak da büyük firmalardr. Banka kredilerinin snrlandrlmas durumunda bu firmalar yurt dndan borçlanabilmekte, dolaysyla da kredi snrlandrmalarndan fazla etkilenmemektedirler. Dier taraftan d ticarete konu olmayan sektörlerde faaliyette bulunan firmalarn yurt dndan borçlanmalar genelde söz konusu olamadndan veya da daha zor olduundan bu firmalar, kendilerinin balangçta borçlu olmalar halinde, kredi snrlandrlmalarnda üretimlerini ksmak durumunda kalabilmektedirler. Yukarda özetlenen gelimeleri Türk datalar ile test edebilmek için 1987 ylnn birinci üç aylk dönemiyle 2010 ylnn son üç aylk dönemine ait reel krediler, reel GSYIH, reel toplam tüketim harcamalar (kamu ve özel), reel toplam yatrm harcamalar (kamu ve özel), reel özel tüketim harcamalar, reel özel yatrm harcamalar, reel döviz kuru, cari ilemler dengesi/gsyih oran, ve ticarete konu olmayan sektörler üretiminin göstergesi olarak hizmet sektörü reel katma deerini kullanyoruz. Bu deikenlerin her birine Hodrick-Prescott filteri uygulayarak söz konusu deikenlerin trend deerlerini, sonra da deikenlerin gerçekleen deerleri ile trend deerleri arasndaki fark serilerini elde ediyor, ve bu seriler arasndaki dönemsel çapraz korelasyon (cyclical cross correlation) deerlerini buluyoruz. Elde edilen çapraz korelasyon deerleri Tablo 5 te gösterilmitir. Tablo 5: Reel Krediler ile Deiik Deikenlerin Korrelasyon Deerleri Reel Toplam Krediler Özel Sektör Kredileri Reel GSYIH 0,2553 Reel GSYIH 0,2842 Reel Toplam Tüketim 0,2742 Reel Toplam Tüketim Reel Toplam Yatrm 0,5029 Reel Toplam Yatrm Reel Özel Tüketim Reel Özel Tüketim 0,3379 Reel Özel Yatrm Reel Özel Yatrm 0,5740 Reel Döviz Kuru -0,2052 Reel Döviz Kuru -0,2918 Cari lemler Dengesi/ GSYIH Oran -0,2156 Cari lemler Dengesi/ GSYIH Oran -0,2338 Hizmet Sektörü Reel Katma Deeri 0,3295 Hizmet Sektörü Reel Katma Deeri 0,3610 Tablo 5 reel kredi hacmi ile tüketim harcamalar, yatrm harcamalar, hizmet sektörü reel katma deeri ve GSYIH nn ayn yönde hareket ettiini, sermaye girileri ile reel döviz kurunun deer kazanmasnn ilikilendirilebildiini ve kredi hacmi ile cari ilemler dengesi/gsyih orannn ters yönde hareket ettiini göstermektedir. Benzer sonuçlar reel özel sektör kredileri ile özel sektör tüketim harcamalar, özel sektör yatrm harcamalar, GSYIH, hizmet sektörü reel katma deeri, reel döviz kuru ve cari ilemler dengesi/gsyih için de geçerlidir. D ticarete konu olmayan sektörlerin göstergesi olarak hizmet sektörünü ele aldmzda hizmet sektörü katma deeri için korelasyon katsaylarnn reel GSYIH için elde edilen korelasyon katsaylarndan daha yüksek olduu görüyoruz. Dolaysyla Türk ekonomisinde Tornell ve Westermann (2003) tarafndan belirtildii üzere d ticaret konu olmayan sektörlerin yurt içi kredi arzna duyarll d ticarete konu olan sektörlere göre daha güçlüdür. 14

14 Bankaclar Dergisi 4. VAR Analizi Krediler ve sermaye girilerinin iktisadi aktiviteyi nasl etkilediini görmek için dört deikenli bir VAR (Vektör Autoregressive) modeli gelitiriyoruz. 1993:1-2010:4 dönemini kapsayan üçer aylk verilerin kullanld modelde kredi deikeni olarak reel toplam kredileri, gelir ölçütü olarak reel GSYIH deerini, sermaye girileri için reel gayri safi sermaye girii verilerini, ve döviz kuru olarak ta reel döviz kuru datasn kullanyoruz. Reel kredi, reel döviz kuru ve reel gelirin logaritmik deerlerinin kullanld analizde reel sermaye girileri datas baz dönemlerde pozitif ve baka dönemlerde de negatif deerler ald için seri GSYIH nn bir gecikmeli deerine bölündü. Serilerdeki mevsimsellii kontrol etmek için de üç adet mevsimsel kukla deikeni kullanld ve VAR modelindeki gecikme deikeni Akaiki kriterine göre dört olarak belirlendi. Çalmada krediler ve sermaye girilerinin ekonomik performans nasl etkilediini görmek için genelletirilmi etki-tepki analizi (Generalized Impuse Response) kullanlmas uygun görüldü. ekil 5 reel toplam kredilerdeki bir-standart-hatalk artn zaman içinde dört deikeni nasl etkilediini göstermektedir. Burada ortadaki çizgi etki-tepki fonksiyonunun sonuçlarn, iki adet kesik çizgi ise 2-standart-hatalk güven araln vermektedir. Güven aralnn sfr yatay çizgisini içermesi durumunda etki-tepki saysnn sfrdan farkl olmad boluk hipotezi (null hypothesis) ret edilememektedir. Dolaysyla ilgili etki-tepki deerinin istatistiki olarak sfrdan farkl olduu kabul edilemez. ekil 5: Toplam Krediler için Etki-Tepki Fonksiyonlar Response to Generalized One S.D. Innovations ± 2 S.E. Response of LOG(RT_CREDITS) to LOG(RT_CREDITS) Response of LOG(R_ER) to LOG(RT_CREDITS) Response of LOG(R_GDP) to LOG(RT_CREDITS) Response of RG_CI/R_GDP(-1) to LOG(RT_CREDITS) Not: Üst solda toplam reel krediler, üst sada reel döviz kuru, alt solda reel GSYIH, alt sada da reel gayri safi sermaye girileri/gsyih oran gösterilmektedir. ekil 5 reel kredilerdeki artn reel döviz kurunu etkilemediini, GSYIH deerini ise ancak üçüncü çeyrekte arttrdn göstermektedir. Dolaysyla reel kredilerdeki artn cari ilemler dengesi/gsyih oranna etkisinin son derece snrl olduu ifade edilebilinir. Çalmada kredilerin iktisadi aktiviteyi dier bir ifade ile GSYIH y etkiledii 15

15 Prof. Dr. Sübidey Togan Prof.Dr. Hakan Berument gözlenememektedir. Dier taraftan, çalmann ekinde gösterildii üzere GSYIH ile ölçülen iktisadi aktivite kredi talebini dolaysyla da toplam kredi miktarn etkilemektedir. ekil 6 sermaye girilerine verilen bir okun ele alnan deikenler üzerindeki etkisini göstermektedir. ekilden görüldüü üzere sermaye girileri ilk iki dönemde reel GSYIH arttrrken reel döviz kurunun deer kazanmasna neden olmaktadr. Dolaysyla artan sermaye girileri altnda cari ilemler aç/gsyih oran büyüyebilmektedir. ekil 6: Sermaye Girileri çin Etki-Tepki Fonksiyonlar Response to Generalized One S.D. Innovations ± 2 S.E. Response of LOG(RT_CREDITS) to RG_CI/R_GDP(-1) Response of LOG(R_ER) to RG_CI/R_GDP(-1) Response of LOG(R_GDP) to RG_CI/R_GDP(-1) Response of RG_CI/R_GDP(-1) to RG_CI/R_GDP(-1) Not: Üst solda reel toplam krediler, üst sada reel döviz kuru, alt solda reel GSYIH, ve alt sada reel gayri safi sermaye girileri/gsyih oran gösterilmektedir. 5. Para Politikas Uygulamalarnda Yaplan Deiiklikler Gelimi ülke merkez bankalarnn 2010 ylnn son üç aylk döneminde miktarsal genileme sürecine girmesi sonunda Türkiye ye yönelik sermaye akmlar güçlenmi, bu durumda da Merkez Bankas 2010 ylnn son çeyreinde para politikas stratejisinde önemli deiiklikler yapmtr. Banka Eylül ve Kasm aylarnda zorunlu karlk orann yüzde 6 düzeyine yükseltmi ve Eylül aynda Türk liras zorunlu karlklara faiz ödenmesi uygulamasna son vermitir ylnn Aralk aynda Merkez Bankas politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz orann yüzde 6,5 a düürmü, gecelik piyasada uygulad borçlanma faiz orann yüzde 1,50 ye indirmi, borç verme faiz orann ise yüzde 9 a çkartmtr. Benzer bir düzenleme geç likidite penceresi faiz oranlarnda da uygulanmtr. Bu önlemlerin yan sra, Türk liras zorunlu karlk oranlar vadelere göre farkllatrlm, daha önce zorunlu karla tabi olmayan yurt içi ve yurt d repo ilemlerinden salanan baz fonlar da zorunlu karlk kapsamna alnmtr. Merkez Bankas 21 Aralk 2010 tarihli 2011 Ylnda Para ve Kur Politikas balkl duyuru ile 2011 ylnda da borçlanma ve borç verme faiz oranlar koridoru ile zorunlu karlk oranlar gibi politika araçlarn aktif olarak kullanlacan duyurmutur. Bu çerçevede politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oran Ocak 2011 de 25 baz puan indirilerek yüzde 6,25 e düürülmütür. Bir ay sonra Türk 16

16 Bankaclar Dergisi liras zorunlu karlklar vadesiz ve ksa vadeli mevduat/katlm fonlar ile dier yükümlülükler için belirgin oranda artrlm, son olarak da Nisan aynda ksa vadeli yabanc para ve Türk liras zorunlu karlk oranlarnn snrl oranda artrlmasna karar verilmitir. Böylece Türk liras zorunlu karlk oranlarnn arlkl ortalamas yüzde 13,5 seviyesine yükseltilmitir. 9 Merkez Bankas ayn zamanda yabanc para zorunlu karlk oranlarnda da vadeye göre farkllatrmaya gitmi ve yabanc para zorunlu karlk oranlar da snrl oranda arttrmtr. Merkez Bankas ksa vadeli faizleri düük tutarak sermaye girilerini caydrmay amaçlyor, dier taraftan da zorunlu karlk oranlarn arttrarak kredi art hzn yavalatmay öngörüyor. Baç ve Kaya (2011) tarafndan belirtildii üzere Merkez Bankas ksa vadeli sermaye girilerini caydrmak için borçlanma faizini hzla düürmü, gecelik borç alma ve borç verme faizleri arasndaki fark açarak para piyasasnda faizlerin oynaklnn artmasna izin vermi ve politika faizini düürmütür. Dier taraftan zorunlu karlk oranlarndaki deiimler bankalarn kaynak maliyetini 100 baz puan kadar arttrm, bunun da kredi faiz oranlarna yanstlmas, dolaysyla kredi genilemesini yavalatmas beklenmektedir. Benzer bir etkinin de faiz riski ve likidite kanalyla gerçeklemesi beklenmektedir. Düük düzeyde politika faizi, geni faiz koridoru ve yüksek zorunlu karlk oranlarndan oluan politika bileiminin temel amaçlar bir taraftan hzl kredi genilemesini yavalatmak, dier taraftan da ksa vadeli sermaye girilerini azaltmaktr. Her iki durumda da asl amaç alnan politika önlemleri sonunda cari ilemler açnn azaltlmasdr. Ancak çalmann birinci bölümünde belirtildii üzere cari ilemler dengesi/gsyih orann etkileyen temel deikenler reel döviz kuru, yurt içi gelirin yurt d gelire oran ve petrol fiyatdr. Bu deikenlerden yurt d reel gelir ile ABD Dolar cinsinden ölçülen petrol fiyat ülkemizde iktisat politikasndan sorumlu olan yöneticilerin tamamen kontrolü dnda belirlenmektedir. Dolaysyla cari ilemler aç iktisat politikas yapclar tarafndan temelde iki ekilde azaltlabilir. Bunlar reel döviz kurunun önemli oranda deer yitirmesi ve reel GSYIH oran büyüme hznn gene önemli oranda azaltlmasdr. Ancak her iki çözümün de düük düzeyde politika faizi, geni faiz koridoru ve yüksek zorunlu karlk oranlarndan oluan politika bileimi ile salanmas, çalmann dördüncü bölüm sonuçlarna göre, kolay olmayabilir. Önceki bölümlerde yaplan açklamalar cari ilemler aç sorununun büyük ölçüde sermaye girilerinin yavalatlmas ile çözülebileceini göstermektedir. Sermaye girilerindeki yavalama reel döviz kurunun devalüasyonunu salarken GSYIH oran büyüme hznn da dümesine neden olacaktr. Sermaye girilerini belirleyen faktörler iki balk altnda ele alnabilir. Bunlar iten (push) ve çeken (pull) faktörler olarak snflandrlabilir. Çeken faktörler olarak GSYIH büyüme orann, faiz farkn ve cari ilemler dengesi/gsyih orann ele alyoruz. Dier taraftan iten faktörler olarak yurt d reel gelir büyüme oran ve VIX endeks deeri üzerinde duruyoruz. 10 Yurt içi gelirin büyüme hz arttnda yurt dndaki yatrmclarn bunu pozitif bir gelime olarak deerlendireceklerini düünüyor ve bu yatrmclarn Türkiye ye sermaye girilerini arttracaklarn kabul ediyoruz. Dier taraftan yurt d gelirin büyüme hz arttnda yurt dndaki yatrmclarn bunu kendi ekonomileri için pozitif bir gelime olarak deerlendirerek Türkiye ye sermaye girilerini azaltacaklarn öngörüyoruz. ikago opsiyon borsas volatilite endeksi olan VIX endeksindeki art yurt dnda volatilitenin arttn gösterdiinden bu durumda sermaye girilerinin azalmas beklenmektedir. Cari ilemler aç/gsyih oran üzerinde duruyor ve bu açn artmas durumunda açn artan sermaye girileri ile finanse edilecei öngörülmektedir. Son olarak faiz fark üzerinde duruyor ve bu fark; 17

17 Prof. Dr. Sübidey Togan Prof.Dr. Hakan Berument [(1 + r) (E exp /E) (1 + r*)] 100 olarak tanmlyoruz. Burada anan r yurt içindeki bir senelik mevduat faiz orann, r* Londra borsasndaki Dolar mevduatlarnn faiz orann, E ABD Dolarnn TL deerini, E exp ise ABD Dolarnn bir sene sonra beklenen TL fiyatn göstermektedir. Faiz fark arttnda sermaye girilerinin artmas beklenmektedir dönemine ait üçer aylk verilerin kullanld ampirik çalmada elde edilen regresyon denklemi aada verilmitir: 0,35 S2 + 1,55 S3. (0,77) (3,49) (0,11) (-2,06) (-3,91) (2,03) (0,87) (-0,28) (1,22) Burada y net sermaye girilerini, x1 yüzde olarak ifade edilen yurt içinde gerçekleen GSYIH büyüme orann, x2 yurt d gelirin büyüme orann, x3 VIX deerini, x4 cari ilemler dengesi/gsyih orann, x5 faiz farkn, S1, S2, ve S3 deerleri mevsimsel kukla deikenlerini, parantez içindeki deerler ise t-istatistii deerlerini göstermektedir. Sermaye girileri datas baz dönemlerde pozitif, baka dönemlerde negatif deerler ald için seri GSYIH nn bir gecikmeli deerine bölündü. Dier taraftan serilerdeki mevsimsellii kontrol etmek için de üç adet mevsimsel kukla deikeni kullanld. Regresyon denklemine göre GSYIH büyüme oran, VIX endeksi, cari ilemler dengesi/gsyih oran, ve faiz fark sermaye girilerini anlaml olarak açklayabilmektedir, ve bu deikenlerin parametre deerleri beklenilen yöndedir. statistiki olarak yüzde 5 düzeyinde anlaml bulunmayan tek deiken yurt d reel gelirin büyüme orandr, dolaysyla bu deikenin parametre deeri sfr olarak alnabilir. Söz konusu deikenlerden VIX endeksi ülkemizde iktisat politikasndan sorumlu olan yöneticilerin tamamen kontrolü dnda belirlenmektedir. Dolaysyla sermaye akmlar ülkemizdeki iktisat politikas yapclar tarafndan temelde ya GSYIH büyüme orann düürmek veya da faiz farkn düürerek azaltlabilir. Bilindii üzere sermaye girilerinin nasl ve hangi durumlarda kontrol edilebilecei son zamanlarda Ostry ve dierleri (2010), Ostry ve dierleri (2011) ve Pradhan ve dierleri (2011) tarafndan ayrntl olarak incelenmitir. Bu çalmalardan da görüldüü üzere cari ilemler aç/gsyih orann düürmeye çalan iktisat politikas yapclar sermaye girilerindeki ar art genelde faiz farkn azaltacak çeitli politikalar uygulayarak kontrol edebilirler. 6. Sonuç Düük düzeyde politika faizi, geni faiz koridoru ve yüksek zorunlu karlk oranlarndan oluan Merkez Bankas politika bileiminin temel amaçlar bir taraftan hzl kredi genilemesini yavalatmak, dier taraftan da ksa vadeli sermaye girilerini azaltmaktr. Her iki durumda da asl amaç alnan politika önlemleri sonunda cari ilemler açnn sürdürülebilir düzeye indirilmesidir. Mays 2010 ile Nisan 2011 döneminde 63,7 milyar ABD Dolar tutan ve 2011 yl GSYIH nn yüzde 8 ini oluturaca tahmin edilen cari ilemler aç/gsyih orannn sürdürülebilir düzeyi yüzde 2 civarndadr (Togan (2009). Çalma 2011 ylnda yüzde 9 civarnda gerçeklemesi beklenen cari ilemler aç/gsyih orannn uygulanan politika bileimi ile sürdürülebilir düzeye indirilmesinin kolay olmayacan göstermektedir. 18

18 Bankaclar Dergisi Ek ekil: Etki Tepki Fonksiyonlar Response to Generalized One S.D. Innov ations ± 2 S.E. Response of LOG(RT_CREDITS) to LOG(RT_CREDITS) Response of LOG(RT_CREDITS) to LOG(R_ER) Response of LOG(RT _CREDIT S) to LOG(R_GDP) Response of LOG(RT _CREDITS) to RN_CI/R_GDP(-1) Response of LOG(R_ER) to LOG(RT_CREDIT S) Response of LOG(R_ER) to LOG(R_ER) Response of LOG(R_ER) to LOG(R_GDP) Response of LOG(R_ER) to RN_CI/R_GDP(-1) Response of LOG(R_GDP) to LOG(RT _CREDITS) Response of LOG(R_GDP) to LOG(R_ER) Response of LOG(R_GDP) to LOG(R_GDP) Response of LOG(R_GDP) to RN_CI/R_GDP(-1) Response of RN_CI/R_GDP(-1) to LOG(RT_CREDIT S) Response of RN_CI/R_GDP(-1) to LOG(R_ER) Response of RN_CI/R_GDP(-1) to LOG(R_GDP) Response of RN_CI/R_GDP(-1) to RN_CI/R_GDP(-1) Not: Üstten üçüncü ekil GSYIH da bir standart-hatalk okun kredilere etkisini, üçüncü sradaki birinci ekil ise kredilerdeki bir standart-hatalk okun GSYIH ya etkisini göstermektedir. Kaynakça BAÇI, E. ve KARA, H. (2011) Finansal stikrar ve Para Politikas, ktisat, letme ve Finans, 26: BERNANKE, B. ve A. S. BLINDER (1998) Credit Money and Aggregate Demand, American Economic Review, 78: BERNANKE, B. ve GERTLER, M. (1995) Inside the Black Box: The Credit Channel of Monetary Policy Transmission, Journal of Economic Perspectives, 9: BOYD, D. B., CAPORALE, G. M. ve SMITH, R. (2001) Real Exchange Rate Effects on the Balance of Trade: Co-integration and the Marshall-Lerner Condition, International Journal of Finance and Economics, 6: CALDERON, C., CHONG, A. ve LOAYZA, N. (2002) Determinants of Current Account Deficits in Developing Countries, Contributions to Macroeconomics 2, No 1: CHINN, M. D. ve PRASAD, E. (2003) Medium Term Determinants of Current Accounts in Industrial and Developing Countries: An Empirical Exploration, Journal of International Economics 59: DEBELLE, G. ve FARUQEE, H. (1996) What Determines the Current Account: A Cross Sectional and Panel Approach, International Monetary Fund Working Paper WP/96/58, Washington DC: IMF. GOLDSTEIN, M. ve KHAN, M. S. (1985) Income and Price Effects in Foreign Trade, in R.R. Jones ve P. B. Kenen derledii Handbook of International Economics, Cilt 2, Amsterdam ve New York: North-Holland/Elsevier:

19 Prof. Dr. Sübidey Togan Prof.Dr. Hakan Berument GRAEF, B. (2007) US Current Account Deficit: No Reason to Panick!, Deutsche Bank Research çalmas, Frankfurt am Main: Deutsche Bank Research. HOOPER, P., JOHNSON, K.ve MARQUEZ, J. (2000) Trade Elasticities fort he G-7 Countries, Princeton Studies in International Economics, No. 87, Princeton, NJ: Princeton University. HUNG, J. H. ve GAMBER, E. N. (2010) An Absorption Approach to Modelling the US Current Account, Review of International Economics, 18: International Monetary Fund (2004) 'Are Credit Booms in Emerging Markets a Concern?', World Economic Outlook, Nisan, Washington D.C.: IMF. International Monetary Fund (2007) 'Managing Large Capital Inflows', World Economic Outlook: Globalization and Inequality, Ekim, Washington D.C.: IMF. International Monetary Fund (2011) Recent Experiences in Managing Capital Inflows Cross Cutting Themes and Possible Policy Framework, KASHYAP, A. K., STEIN, J. C. ve WILCOX, D. W. (1993) Monetary Policy and Credit Conditions: Evidence from Composition of External Finance, American Economic Review, 83: OSTRY, J. D., GHOSH, A. P., HABERMEIER, K. LEEVEN, L. CHAMON, M. QURESHI, M. S. ve RHEINHARDT, D. B. S. (2010) Capital Inflows: The Role of Controls IMF Staff Discussion Note SDN/10/04, Washington D.C.: IMF. OSTRY, J. D., GHOSH, A. P., HABERMEIER, K., LEEVEN, L., CHAMON, M., QURESHI, M. S., ve KOKENYNE, A. (2011) Managing Capital Inflows: What Tools to Use? IMF Staff Discussion Note SDN/11/06, Washington D.C.: IMF. PRADHAN, M., BALAKRISHNAN, R. BAQIR, R. HEENAN, G., NOWAK, S. ONER, C. ve PANTH, S. (2011) Policy Responses to Capital Flows in Emerging Markets, IMF Staff Discussion Note SDN/11/10, Washington D.C.: IMF. TOGAN, S. (2009) Küresel Kriz ve Türkiye, TISK Akademi 4, Özel Say - II, 2009, TORNELL, A. ve WESTERMANN, F. (2003) Credit Market Imperfections in Middle Income Countries, NBER Working Paper No 9737, Cambridge Massachusetts: National Bureau of Economic Research. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (2011), Enflasyon Raporu 2011-II, Ankara: TCMB. ZANELLO, A. and DESRUELLE, D. (1997) A Primer on the IMF's Information Notice System, IMF Working Paper WA/97/71, Washington D.C.: IMF. Dipnotlar Bu konuda Goldstein ve Khan (1985), Hooper et al. (2000) ve Boyd et al. (2001) e baklabilir. Bu konuda Debelle ve Faruqee (1996), Chinn ve Prasad (2003), Calderon, Chong ve Loayza (2002) ve Hung ve Gamber (2010) e baklabilir. Bu konuda Graef (2007) e baklabilir. Merkez Bankas tarafndan aylk bazda hesaplanan TÜFE bazl reel efektif döviz kuru (REDK) serisinin balangç tarihi 1993 ylnn Ocak aydr. REDK serisinde reel devalüasyon REDK deerlerinin azalmas olarak tanmlandndan RER ile REDK arasndaki iliki RER = (1/REDK) olarak yazlabilir. Çalmada reel döviz kuru serisi için 1993 yl Ocak ay sonrasnda (1/REDK) olarak tanmlanan Merkez Bankas verilerini kullanyor, 1970 yl Ocak ay ile 1992 yl Aralk ay arasnda ise RER serisini kullanyoruz. Merkez Bankas tarafndan yaynlanan beklenen enflasyon oran serisinin balangç tarihi 2001 yl Austos aydr. Daha önceki dönemler için iktisadi birimlerin enflasyon oranlarn doru tahmin ettikleri varsaylmtr. Elde edilen sonuç ayn analizi deikenlerin GSYIH oranlar ile yaplnca deimemektedir Tablo 3a: Sermaye Girileri - Kredi Büyüklüü arasndaki Granger Nedensellik likisi: statistiki Anlamllk likisi (p-deerleri) Net Sermaye Girii Gayri Safi Sermaye Girileri Toplam Kredi/GSYIH oran Kredi büyümesi sermaye giriine neden olmaz 0,3527 0,9033 Sermaye girii kredi büyümesine neden olmaz 0, ,0001 Özel Sektör Kredileri/GSYIH oran Kredi büyümesi sermaye giriine neden olmaz 0,2001 0,8124 Sermaye girii kredi büyümesine neden olmaz 0,0395 0,

20 Bankaclar Dergisi 7 Üçer aylk gayri safi yurt içi hasla (GSYIH) deerleri dört ile çarplarak her üç aylk dönem için yllk edeer GSYIH deerleri elde edilmitir. 8 Çalmada reel krediler nominal kredilerin tüketici fiyatlar endeksine bölünmesiyle elde edilmektedir. 9 Bu konuda Merkez Bankas na (2011) baklabilir. 10 Bu konuda IMF (2011) ye baklabilir. 21

BANKACILAR. Yunus Demirel Kredi Riski Ekonomik Sermaye Gereksiniminin Monte Carlo Simülasyonu le Hesaplanmas

BANKACILAR. Yunus Demirel Kredi Riski Ekonomik Sermaye Gereksiniminin Monte Carlo Simülasyonu le Hesaplanmas SAYI 78 EYLÜL 2011 BANKACILAR NCELEME Prof. Dr. Sübidey Togan / Prof. Dr. Hakan Berument Cari fllemler Dengesi, Sermaye Hareketleri ve Krediler Prof. Dr. Erdinç Telatar Türkiye de Cari Aç k Belirleyicileri

Detaylı

BAKANLAR KURULU SUNUMU

BAKANLAR KURULU SUNUMU BAKANLAR KURULU SUNUMU Murat Çetinkaya Başkan 12 Aralık 2016 Ankara Sunum Planı Küresel Gelişmeler İktisadi Faaliyet Dış Denge Parasal ve Finansal Koşullar Enflasyon 2 Genel Değerlendirme Yılın üçüncü

Detaylı

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar:

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 01/01/2005-30/06/2005 DÖNEMNE LKN YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU FAALYET RAPORU 1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 2005 yl gelimekte olan ülke

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir:

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: SORU 1: 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: (i) Ayla dönütürülebilir yllk nominal %7,8 faiz oran ile her ay eit taksitler halinde

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

Ekonomide Değişim. 15. ÇözümOrtaklığı Platformu. 15 Aralık

Ekonomide Değişim. 15. ÇözümOrtaklığı Platformu. 15 Aralık Ekonomide Değişim www.pwc.com.tr 15. ÇözümOrtaklığı Platformu Temel göstergelerde neler değişti? Ortalama Büyüme, % Milli gelir hesaplama yönteminde revizyon Ekonomik Büyüme Oranları % 12.0 10.0 8.0 6.0

Detaylı

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 24 Şubat 2016 Ankara

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 24 Şubat 2016 Ankara İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI 24 Şubat 2016 Ankara Özet: Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası Dış ticaret hadlerindeki olumlu gelişmeler ve tüketici kredilerinin ılımlı seyri cari dengedeki iyileşmeyi

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr?

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr? SORU 31: 3 / 4 Bir ekonomide kii ba üretim fonksiyonu y = 2k biçiminde verilmektedir. Nüfus art hz %2, teknik ilerleme hz %2 ve amortisman oran %6 iken tasarruf oran da %30 ise bu ekonomideki kii ba sermaye

Detaylı

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI SORU 1: 013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI ABC hisse senedinin spot piyasadaki fiyat 150 TL ve bu hisse senedi üzerine yazlm alivre sözle mesinin fiyat

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 6 Temmuz 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 23 Aralık 2015 Ankara

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 23 Aralık 2015 Ankara İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI 23 Aralık 2015 Ankara Özet: Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası Sıkı para politikası duruşunun ve alınan makroihtiyati önlemlerin etkisiyle yıllık kredi büyüme

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 25 Mayıs 2016 Ankara

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 25 Mayıs 2016 Ankara İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI 25 Mayıs 2016 Ankara Özet: Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası Dış ticaret hadlerindeki olumlu gelişmeler ve tüketici kredilerinin ılımlı seyri cari dengedeki iyileşmeyi

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Erdem Başçı Başkan 6 Ocak 212 Bursa Sunum Planı I. Küresel Gelişmeler II. Para Politikası III. Türkiye Ekonomisinde Son Gelişmeler 2 Sunum Planı I. Küresel

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 18 Aralık 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

Ekonomik Gelişmeler Erdem Başçı Başkan 11 Mart 2015 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Ankara

Ekonomik Gelişmeler Erdem Başçı Başkan 11 Mart 2015 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Ankara Ekonomik Gelişmeler Erdem Başçı Başkan 11 Mart 215 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Ankara Sunum Planı 1) Kur Gelişmeleri 2) Dış Ticaret Gelişmeleri 3) Enflasyon ve Faiz 4) Yatırımın Belirleyicileri

Detaylı

3 1 x 2 ( ) 2 = E) f( x) ... Bir sigorta portföyünde, t poliçe yln göstermek üzere, sigortal saysnn

3 1 x 2 ( ) 2 = E) f( x) ... Bir sigorta portföyünde, t poliçe yln göstermek üzere, sigortal saysnn SORU : Aada tanm verilen f fonksiyonlarndan hangisi denklemini her R için salar? f + = f t dt integral e A) f = e B) f = e C) f D) f = E) f = e ( ) = e ( ) SORU : Bir sigorta portföyünde, t poliçe yln

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 29 Eylül 217 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

24 Haziran 2016 Ankara

24 Haziran 2016 Ankara 24 Haziran 216 Ankara Sunum Planı I. İktisadi Görünüm II. Yapısal Konular III. Genel Değerlendirme 2 İKTİSADİ GÖRÜNÜM 3 3.15 6.15 9.15 12.15 3.16 İktisadi Faaliyet Büyümeye Katkılar (Harcama Yönünden,

Detaylı

KONUT FNANSMAN SSTEM. TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005. Dr.Önder Halisdemir

KONUT FNANSMAN SSTEM. TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005. Dr.Önder Halisdemir KONUT FNANSMAN SSTEM TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005 Dr.Önder Halisdemir Genel Hatlar ile Tasar SPK nn hazrlad+ tasar 31 maddeden olumaktadr. Özel bir yasa de+il, de+iiklik yasasdr. TBB

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

Haftalık Bülten. 29 Mayıs Piyasalar makro verilerde. dolu. dikkate. Euro/$ paritesi. yükseldi... Emtia karar verirken, nu diler. sürüyor...

Haftalık Bülten. 29 Mayıs Piyasalar makro verilerde. dolu. dikkate. Euro/$ paritesi. yükseldi... Emtia karar verirken, nu diler. sürüyor... Haftalık Bülten 29 Mayıs 2009 Piyasalar makro verilerde dolu dikkate nin,, göre S etti. olumlu verileri d. Euro/$ paritesi yükseldi... parite, piyasalarda güvenin geri dönmeye seviyelerini test etti. Paritenin

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (1987-2006)

DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (1987-2006) DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (-2006) Zafer YÜKSELER Danıman 10 Austos 2007 1. Giri: hracat ve ithalat fiyat endekslerindeki farklı deiimler, yıllar itibariyle dı ticaret

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 3 Ocak 217 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

2016 Ocak Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı. Erdem BAŞÇI Başkan. 26 Ocak 2016 Ankara

2016 Ocak Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı. Erdem BAŞÇI Başkan. 26 Ocak 2016 Ankara 21 Ocak Enflasyon Raporu Bilgilendirme Toplantısı Erdem BAŞÇI Başkan 2 Ocak 21 Ankara 21 Ocak Enflasyon Raporu: Ana Bölümler Genel Değerlendirme Uluslararası Ekonomik Gelişmeler Enflasyon Gelişmeleri Arz

Detaylı

AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI

AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI SORU 1: 6 yl vade ile yllk %14 basit faiz oran üzerinden bir borç alnmtr. 3. yldaki faiz oranna e$de%er olan efektif iskonto oran a$a%dakilerden

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU(EURO) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU(EURO) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU(EURO) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gelir Amaçlı Karma Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

www.seyfettinartan.gen.tr/dysoru.pdf

www.seyfettinartan.gen.tr/dysoru.pdf Doru-Yanl Sorular: 1. nsan ihtiyaçlarn dorudan ya da dolayl olarak karlama özelliine sahip ve bu amaçla kullanlmaya hazr olan fiziksel varlklara hizmet denir. 2. Tüketicinin ihtiyaçlarn dorudan karlayan

Detaylı

1-Ekonominin Genel durumu

1-Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin şekilde arttırmasıyla başlamıştır.

Detaylı

Haftalık Ekonomi ve Dış Ticaret Görünümü

Haftalık Ekonomi ve Dış Ticaret Görünümü EYLÜL TÜRKİYE Geçtiğimiz haftada yurtiçinde Gayri Safi Yurtiçi Hasıla II. Çeyrek verileri ile Temmuz ayı sanayi üretimi ve cari işlemler açığı verileri takip edildi. Tüik verilerine göre gayrisafi yurtiçi

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei

Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei Hakan Berument Bilkent Üniversitesi Ankara Tel: + 312 266 2529 Faks: + 312 266 5140 e-posta: berument@bilkent.edu.tr Mart 2002 1. Giri: 1995 Meksika

Detaylı

TÜRKİYE BANKALAR BİRLİĞİ SUNUMU

TÜRKİYE BANKALAR BİRLİĞİ SUNUMU TÜRKİYE BANKALAR BİRLİĞİ SUNUMU Murat Çetinkaya Başkan 17 Temmuz 2017 Ankara Sunum Planı Küresel Koşullar İktisadi Faaliyet Dış Denge Enflasyon Para Politikası ve Finansal Koşullar 2 Küresel Koşullar 3

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) EVOLUTION OF FOREIGN TRADE IN TURKEY (2000-2007)

TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) EVOLUTION OF FOREIGN TRADE IN TURKEY (2000-2007) TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) Yrd.Doç.Dr.Sevim AKDEMR * Ar.Gör.Fatih KONUR ** ÖZET Türkiye ekonomisinde 2001 y(l(ndan itibaren yüksek oranlarda büyüme gerçeklemitir. Ancak ekonomide yüksek büyüme

Detaylı

Madde 1.1. in 4.paragrafı aaıdaki ekilde güncellenmitir.

Madde 1.1. in 4.paragrafı aaıdaki ekilde güncellenmitir. YAPI VE KRED BANKASI A.. NN BANKA BONOSU VE/VEYA TAHVLLERNN HALKA ARZINA LKN SERMAYE PYASASI KURULU TARAFINDAN 3 HAZRAN 2011 TARHNDE ONAYLANAN ve TESCL ETTRLEN, 30 EYLÜL 2011 TARHNDE TADL VE 4 EKM 2011

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER KASIM 2016 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 30 Kasım 2016 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

PARA POLİTİKALARI. Erdem Başçı Başkan. 24 Eylül 2013 Denizli Sanayi Odası ve Denizli Ticaret Odası

PARA POLİTİKALARI. Erdem Başçı Başkan. 24 Eylül 2013 Denizli Sanayi Odası ve Denizli Ticaret Odası PARA POLİTİKALARI Erdem Başçı Başkan 24 Eylül 213 Denizli Sanayi Odası ve Denizli Ticaret Odası Genel Değerlendirme Enflasyonun önümüzdeki dönemde düşmeye devam etmesi beklenmektedir. Yurt içi nihai talep

Detaylı

Plan ve Bütçe Komisyonu Sunumu

Plan ve Bütçe Komisyonu Sunumu Plan ve Bütçe Komisyonu Sunumu Erdem Başçı Başkan, TCMB 13 Şubat 214 Genel Değerlendirme Yurt içi nihai talep ve ihracat ılımlı büyüme eğilimlerini korumaktadır. Cari işlemler açığında 214 yılında kayda

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE

KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE Doç.Dr. smail AYDOU * ÖZET Gelimi dünya ülkelerinde faiz oranlarnn düük seviyelere inmesi küresel ekonomide likidite bolluuna neden olmutur. Artan likiditenin yükselen

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008

Detaylı

Para Politikaları ve Finansal İstikrar

Para Politikaları ve Finansal İstikrar Para Politikaları ve Finansal İstikrar Ekonomi Yaz Seminerleri 211 Pamukkale Üniversitesi Doç. Dr. Erdem Başçı Başkan 22 Temmuz 211 Denizli 1 Sabit mi, değil mi? Sabit Kur Rejimleri Sabit Getirili Borç

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ Dr.Süleyman Yaşar 17 Nisan 2011 AMERİKAN MALİ KRİZİNİN Düşük faiz politikası (2002-5) NEDENLERİ Risklerin önemsenmemesi Hesap

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 15 Ağustos 2016, Sayı: 32. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 15 Ağustos 2016, Sayı: 32. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 32 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü

Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü ULUSLARARASI İKTİSAT Doç.Dr.Dilek Seymen DEÜ.İİBF İktisat Bölümü Uluslararası İktisat Uluslararası Ticaret Açık Ekonomi Mikro İktisadı Uluslararası Para (Finans) (Ödemeler Bilançosu, Döviz Piyasası vb.)

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

DÜNYA PLASTİK SEKTÖR RAPORU PAGEV

DÜNYA PLASTİK SEKTÖR RAPORU PAGEV DÜNYA PLASTİK SEKTÖR RAPORU 2016 PAGEV 1. DÜNYA PLASTİK MAMUL SEKTÖRÜNDE GELİŞMELER 1.1. DÜNYA PLASTİK MAMUL ÜRETİMİ Yüksek kaynak verimi, düşük üretim ve geri kazanım maliyeti ve tasarım ve uygulama zenginliği

Detaylı

TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1

TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1 2. Ulusal ktisat Kongresi / 20-22 ubat 2008 / DEÜ BF ktisat Bölümü / zmir - Türkiye TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1 Rahmi Ak n Türeli 2 ÖZET Çalmada ele alnan 1990-2006 dönemi,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara 2015 Yılında Para ve Kur Politikası Erdem BAŞÇI Başkan 10 Aralık 2014 Ankara Temel Amaç: Fiyat İstikrarı 2017 yılı enflasyon hedefi Hükümet ile varılan mutabakatla uyumlu olarak yüzde 5 seviyesinde belirlenmiştir.

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU 1 OCAK - 31 MART 2007 ARA HESAP DÖNEMNE AT FNANSAL TABLOLAR VE NCELEME RAPORU ARA DÖNEM FNANSAL TABLOLAR HAKKINDA NCELEME RAPORU Yap Kredi

Detaylı

Küresel Krizden Sonrası Reel ve Mali. Sumru Altuğ Koç Üniversitesi, CEPR ve EAF 14 Mayıs 2010

Küresel Krizden Sonrası Reel ve Mali. Sumru Altuğ Koç Üniversitesi, CEPR ve EAF 14 Mayıs 2010 Küresel Krizden Sonrası Reel ve Mali Piyasaların Geleceği Sumru Altuğ Koç Üniversitesi, CEPR ve EAF 14 Mayıs 2010 IMF Büyüme Tahminleri 12 10 8 6 4 2 0-2 -4-6 -8-10 2006Ç1 2006Ç4 2007Ç3 2008Ç2 2009Ç1 2009Ç4

Detaylı

Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi 2

Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi 2 GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. Seçilmiş Ülkelerde Yıllık Büyüme Oranları 1 Grafik I.2. 2012 Yılı için Yapılan Büyüme Tahminleri 1 Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Esentepe Mah. Ali Kaya Sok. Polat Plaza A Blok No: 1A/52 Kat 4 Şişli / İstanbul Tel: (0212)

Esentepe Mah. Ali Kaya Sok. Polat Plaza A Blok No: 1A/52 Kat 4 Şişli / İstanbul Tel: (0212) GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 12:30 GBP İşletme Yatırımı (çeyreklik) (3. Çeyrek) ORTA 0,6% 1,0% 12:30 GBP İşletme Yatırımı (Yıllık) (3. Çeyrek) AZ -2,1% -0,8% 12:30 GBP Gayri

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU 1 OCAK - 30 EYLÜL 2006 ARA HESAP DÖNEMNE AT MAL TABLOLAR VE SINIRLI DENETM RAPORU GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYH Büyüme Oranları (%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.5 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 2.9 3.2* 4.0* 5.0* 5.0* 2.0 0.7 0.0-2.0 Tahmin(%) 2012 2013-4.0 IMF

Detaylı

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram Temel Düzey Eitim Proram Amaç : Sermaye Piyasas Kurumlarnda görev yapanlar veya bu görevlere atanacaklar, SPK nn düzenleyecei Lisanslama snavna hazrlama. Katlmclar Hisse Senetleri Piyasas Mü"teri Temsilcileri,Yatrm

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYH Büyüme Oranları (%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.5 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 2.9 3.2* 4.0* 5.0* 5.0* 2.0 0.7 0.0-2.0 Tahmin(%) 2012 2013-4.0 IMF

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Standart Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2015-30.06.2015

Detaylı

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır Ankara 26 Haziran 212 28, kişi başı gelirin ABD ye oranı (doğal log) Türkiye nin esas

Detaylı

TÜRK YE CUMHUR YET MERKEZ BANKASI

TÜRK YE CUMHUR YET MERKEZ BANKASI TÜRK YE CUMHUR YET MERKEZ BANKASI Krizi Yönetmede Merkez Bankas n n Rolü ve Etkinli i Erdem Ba ç Ba kan Yard mc s stanbul Üniversitesi 22 May s 2009 1 Sunum Plan I. Fiyat stikrar ve Finansal stikrar II.

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE nerden, nereye? Sarp Kalkan 20 Kasım 2013 Slayt 3 GSYH ile Perakende ve Toptan Ticarette Reel Büyüme (1998 fiyatlarıyla) 140,000 130,000 15,000

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin

Detaylı

Finansal Krizden Bu Yana Dünya Ticaretinin En Kötü Yılı : 2015

Finansal Krizden Bu Yana Dünya Ticaretinin En Kötü Yılı : 2015 Finansal Krizden Bu Yana Dünya Ticaretinin En Kötü Yılı : 215 The Economist Intelligence Unit, Haziran 216 Küresel ticaret finansal krizden bu yana, 215 te en zayıf yılını yaşadı. Ekonomi Politikaları

Detaylı

tepav Küresel Kriz e Karşı ş TEPAV Politika Önerileri TBB İstanbul , 28 Nisan 2009

tepav Küresel Kriz e Karşı ş TEPAV Politika Önerileri TBB İstanbul , 28 Nisan 2009 tepav Küresel Kriz e Karşı ş TEPAV Politika Önerileri TBB İstanbul, 28 Nisan2009 Küresel Krize Karşı TEPAV Politika Önerileri Slide 2 Çerçeve Krizi Türkiye ye taşıyan kanallar Krizin Türkiye üzerindeki

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ NDE GÜNCEL EĞİLİMLER VE GENEL GÖRÜNÜM

TÜRKİYE EKONOMİSİ NDE GÜNCEL EĞİLİMLER VE GENEL GÖRÜNÜM TÜRKİYE EKONOMİSİ NDE GÜNCEL EĞİLİMLER VE GENEL GÖRÜNÜM 8 Eylül 216 Sunum Akışı I. İktisadi Faaliyet II. Dış Denge III. Enflasyon IV. Parasal ve Finansal Koşullar V. Genel Görünüm 2 İKTİSADİ FAALİYET 3

Detaylı

TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU

TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Hazırlayan: Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı Türkiye Düzenli Ekonomi Notu ve Raporun İçeriği Hakkında

Detaylı

Bu sunum, borç stoku ve borçlanma ile ilgili güncel bilgileri. kamuoyuna kapsamlı olarak sunmak amacıyla hazırlanmıştır.

Bu sunum, borç stoku ve borçlanma ile ilgili güncel bilgileri. kamuoyuna kapsamlı olarak sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Bu sunum, borç stoku ve borçlanma ile ilgili güncel bilgileri kamuoyuna kapsamlı olarak sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Son güncelleme tarihi: 26 Mart 215 1 BORÇ GÖSTERGELERİ Borç Yönetiminde Gelinen Nokta

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ TABLO LİSTESİ Tablo I.1. Ödemeler Dengesi (Milyar ABD doları) 6 Tablo I.2. Cari İşlemler Açığını Finanse Eden Taraflar (Milyar ABD doları) 7 Tablo I.3. Seçilmiş Ekonomilerde Cari İşlemler Dengesinin GSYİH

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Mayıs 2017, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Mayıs 2017, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 21 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Deniz Bayram 1 DenizBank

Detaylı

Haftalık Bülten. Sanayi üretiminde gerileme sürüyor... Japonya yeni bir. paketi. Global ekonomiye. beklentiler bir miktar. 1. çeyrek bilanço.

Haftalık Bülten. Sanayi üretiminde gerileme sürüyor... Japonya yeni bir. paketi. Global ekonomiye. beklentiler bir miktar. 1. çeyrek bilanço. Haftalık Bülten 103 Nisan 2009 Sanayi üretiminde gerileme sürüyor... inin %23 etiminde gözlenen keskin sektör tahvili BoE, piyasadan 150 BoE faizleri %0,5 düzeyinde sabit Japonya yeni bir paketi, 154 milyar

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 1. Dünya Seramik Sektörü 1.1 Seramik Kaplama Malzemeleri SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 2007 yılında 8,2 milyar m 2 olan dünya seramik kaplama malzemeleri üretimi, 2008 yılında bir önceki yıla oranla %3,5 artarak

Detaylı

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ KURUMUN AMACI ve GÖREVLER' Sosyal sigortalar ile genel salk sigortas bakmndan kiileri güvence

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü Eylül

Türkiye de Bankacılık Sektörü Eylül Türkiye de Bankacılık Sektörü 2007-2012 Eylül Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2

II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 II. Ulusal Ekonomik Görünüm 2 3 yılının ikinci çeyreğinde iktisadi faaliyet yılın ilk çeyreğine kıyasla daha olumlu bir görünüm sergilemiştir. İç tüketimdeki canlanma ve altın ticaretindeki baz etkisi

Detaylı