AKDENİZ DE DENİZ VE KIYI KORUMA ALANLARI NIN OLUŞTURULMASI VE YÖNETİLMESİ İÇİN REHBER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AKDENİZ DE DENİZ VE KIYI KORUMA ALANLARI NIN OLUŞTURULMASI VE YÖNETİLMESİ İÇİN REHBER"

Transkript

1 AKDENİZ DE DENİZ VE KIYI KORUMA ALANLARI NIN OLUŞTURULMASI VE YÖNETİLMESİ İÇİN REHBER Arturo López Ornat, Editör MedMPA Project

2 UNEP BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇEVRE PROGRAMI MAP AKDENİZ EYLEM PLANI RAC/SPA ÖZEL KORUMA ALANLARI BÖLGESEL FAALİYET MERKEZİ MedMPA AKDENİZ BÖLGESİ NDEKİ DENİZ VE KIYI KORUMA ALANLARININ GELİŞTİRİLMESİ BÖLGESEL PROJESİ Akdeniz de Deniz ve Kıyı Koruma Alanları nın Oluşturulması ve Yönetilmesi için Rehber

3 Not: Bu yayında kullanılan gösterimler ve materyallerin sunumunun hiçbir parçası, UNEP in herhangi bir devlet, ülke, şehir veya alan ya da onların yetki makamları veya onların sınır ya da hudutlarının sınırlaması ile ilgili herhangi bir fikrinin ifadesini içermez Birleşmiş Milletler Çevre Programı (United Nations Environment Programme-UNEP) Akdeniz Eylem Planı (Mediterranean Action Plan-MAP) Özel Koruma Alanları Bölgesel Faaliyet Merkezi (Regional Activity Centre for Specially Protected Areas-RAC/SPA) Boulevard du Leader Yasser Arafat B.P Tunis CEDEX - TUNISIA e-posta: MedMPA Projesinin programı, RAC/SPA tarafından, icra sorumluluğu gereği organize ve koordine edilmiştir. Daimi RAC/SPA uzmanları (*) ve Merkez Müdürünün gözetiminde proje esnasında yetiştirilen uzmanlar tarafından yönetilmiştir. (*) Chedly Rais, Souha El Asmi and Daniel Cebrián, RAC/SPA Aşağıdaki iki ortak, MedMPA Projesinin gerçekleştirilmesini desteklemişlerdir: PANGEA Consultores S.L. Ronda de Toledo Madrid Spain Empresa de Gestión Medioambiental S.A. (EGMASA) C/ Juan Gutemberg s/n Sevilla Spain Bu eser kaynakça amacıyla şu şekilde atfedilebilir: López Ornat,A. (Editor) Guidelines for the Establishment and Management of Mediterranean Marine and Coastal Protected Areas. MedMPA project. Ed: UNEP-MAP RAC\SPA.Tunis. Ön ve arka kapak fotoğrafları, Daniel Cebrián. MedMPA projesi, finansal bakımdan Avrupa Komisyonu (EU) tarafından desteklenmektedir. Bu yayın Küresel Çevre Fonu (GEF) mali desteğiyle T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı (ÖÇKKB) tarafından Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Türkiye Temsilciliği (UNDP Türkiye), Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü ortaklığında yürütülen Türkiye nin Deniz ve Kıyı Koruma Alanları Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi kapsamında Türkçe ye çevrilerek basılmıştır. Tercüme Serisi: 1 Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Alparslan Türkeş Cad. 31. Sok. 10 Nolu Hizmet Binası Beştepe/Yenimahalle/Ankara Tel: 0 (312) Faks: 0 (312) Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Birlik Mahallesi 2. Cadde No Çankaya/Ankara Tel: 0 (312) Faks: 0 (312) ISBN: Çeviri: Murat Bilecenoğlu Düzelti: Güner Ergün ve Harun Güçlüsoy Tasarım: UNEP-MAP-RAC/SPA Türkçe Uygulama: Murat Mert Temel Türkçe Uygulama Kontrol: H. Suda Ekici, Nurhan Şen ve Gülden Atkın Gençoğlu Baskı: Yorum Basın Sanayi Ltd. Şti. Türkçe Baskı Tarihi ve Yeri: 2011, ANKARA Bu belge, Birleşmiş Milletler resmi belgesi olarak düşünülmemelidir.

4 Akdeniz de Deniz ve Kıyı Koruma Alanları nın Oluşturulması ve Yönetilmesi için Rehber Arturo López Ornat, Editör

5

6 Önsöz Korunan alanlar biyolojik çeşitliliğin muhafazası, önemli çevresel hizmetlerin garanti altına alınması ve bir takım toplumsal hedeflerin karşılanması için gereklidir. Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (1992) ile özellikle Barselona Sözleşmesi ve 1995 yılında gözden geçirilen Özel Koruma Alanları ve Biyolojik Çeşitlilik hakkındaki protokollerini takiben Akdeniz ülkeleri, korunan alanları oluşturmak ve yönetmek adına adım attılar. Sonuç olarak, koruma altına alınan bölgelerin sayıları ve alanları son yıllarda artmış ve bölgemizdeki kıyısal/denizel koruma alanlarında belirgin gelişmeler meydana gelmiştir. Bununla birlikte, potansiyel kazançların farkedilebilmesi için uygun yönetim mevcudiyetinin sağlanması, pek çok bölgede temel bir problemdir. RAC/SPA tarafından yılında yapılan bir değerlendirmede, ÖKA lardaki personel durumunun yönetsel ihtiyaçların gerisinde olduğunun altı çizilmiştir (optimumun %46 sı). Alanlar belirli bir öneme ve karmaşıklığa göre geliştiklerinden, ilgili personel korunan alan yönetimi hakkındaki resmi eğitimlerden mahrum kalabilmektedir. ÖKA personelinin niteliği orta seviyeli olarak varsayılırken, Deniz Koruma Alanları yöneticileri için çok sınırlı eğitim öğretim imkanı bulunmaktadır (ülkelerin sadece %27 sinde mevcut). Bu amaçla RAC/SPA, EU-SMAP Programının MedMPA Projesinden sağladığı finansal destek ile, burada sunulan rehberin de gözden geçirildiği Akdeniz in Deniz ve Kıyı Koruma Alanları nın Yönetimi ve Planlanması hakkındaki bölgesel eğitim seminerini organize etmiştir. Bu rehber, şu anda yürütülen eğitim kursuna katılan Deniz Koruma Alanları yöneticileriyle sınırlı kalmayıp, tüm Akdeniz kıyılarındaki 100 den fazla yönetici için gelecekteki çalışmalara yol gösterecek temel yönetim ve eğitim materyali niteliğindedir. 1 RAC/SPA Assessment on the Management of marine and coastal Specially Protected Areas in the Mediterranean. Regional Activity Centre for Specially Protected Areas. Mediterranean Action Plan.Tunis. Mevcut rehberler hükümetlerin çeşitli kademelerindeki karar vericilerden, STK lar, akademisyenler ve uluslararası fon kuruluşlarına kadar, Deniz ve Kıyı Koruma Alanları nın politika ve uygulamalarıyla ilgilenen herkesin kullanımını amaçlamaktadır. Bu rehberlerin yayınlanması ve dağıtımıyla ilgili olarak RAC/SPA, koruma alanları yönetiminin ihtiyaçlarının ve bölgelerdeki yönetsel standartların daha iyi anlaşılmasını ümit etmektedir.

7

8 Türkçe Çeviriye Önsöz Akdeniz, Ege Denizi, Marmara Denizi ve Karadeniz kıyıları olmak üzere yaklaşık km kıyı uzunluğuna sahip kara sularımızın Akdeniz ve Ege kıyılarında yer alan 10 adet Özel Çevre Koruma Bölgesi yaklaşık km kıyı uzunluğu ile 2865 km 2 lik deniz alanını ihtiva etmektedir. Türkiye, Akdeniz in en büyük deniz koruma alanına sahip ülkesidir ve kara sularının yaklaşık % 4 ü koruma altındadır. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de kıyı ve deniz alanlarının doğal, tarihi ve kültürel değerleri, kentsel baskı, kirlilik ve aşırı avcılık tehdidi altındadır. Bu tehditlerin azaltılması, denizel biyolojik çeşitliliğinin korunması sağlıklı bir ekosistemin sürdürülebilmesi için gereklidir. Ülkemizde bu alanlardan önemli olanları Bakanlar Kurulu Kararı ile Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilmektedir. Bununla birlikte uzun vadeli çözüm için, etkin, uyarlanabilir ve sürdürülebilir bir yönetim altında, biyolojik çeşitliliği korurken aynı zamanda ekosistem hizmetlerini de uygun hale getiren Deniz ve Kıyı Koruma Alanları (DKKA) sisteminin kurulması da temel bir araçtır. Bu kapsamda, Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı tarafından, Küresel Çevre Fonu (GEF) mali desteğiyle Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü ortaklığında ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Türkiye Temsilciliği (UNDP Türkiye) uygulayıcı ortaklığıyla, deniz ve kıyı koruma alanlarının genişletilmesi ve etkin korunmasının sağlanması amacıyla Türkiye nin Deniz ve Kıyı Koruma Alanları Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi yürütülmektedir. Deniz koruma alanları tüm dünyada deniz alanının korunması ve yönetiminde önemli rol oynamaktadır. Korunan bir alanın uygun yönetiminin sağlanmasına doğru atılan en önemli adım ise Yönetim Planlarıdır. Basit anlamı ile Yönetim Planı belirli bir zaman süresinde koruma alanı içinde başvurulan yönetim yaklaşımı ve hedefini, karar alma çerçevesi ile birlikte beyan eden bir dokümandır. Dünyadaki çeşitli koruma alanlarından uygulamalara dayalı durum ve çalışma çerçevesinin sunulduğu bu rehberin, deniz koruma alanları planlayıcı ve yöneticilerinin çalışmalarında bilgilendirici, destekleyici ve teşvik edici olmasını dilerim. Saygılarımla Ahmet ÖZYANIK Kurum Başkanı

9

10 İçindekiler Bölüm 1. DENİZ ÇEVRESİNİN MUHAFAZA EDİLMESİNDE KORUNAN ALANLARIN ROLÜ Diego Moreno Lampreave (EGMASA) 1. GİRİŞ DENİZ EKOLOJİSİ Denizel ekolojik parametreler ve özellikleri Deniz ekosistemleri Doğa tarihi açısından denizel habitatların ve türlerin korunması: üreme stratejileri Akdeniz in denizel biyolojik çeşitliliği: türler, endemizm, habitat Karasal türlerin üreme, barınma ve beslenme durumları Denizel ekosistemler üzerindeki tehditler Akdeniz denizel biyolojik çeşitliliğinin durumu ve maruz kaldığı tehditler DENİZ KORUMASI Deniz korumasının tarihi Deniz Koruma Alanları nın hedefleri: kategoriler, uluslararası ağlar Akdeniz deki Deniz Koruma Alanları: geniş ve küçük bölgelerdeki amaçlar ve değerler Deniz Koruma Alanları nın ilanından önceki temel çalışmalar Yasal kapsam ve uygulanabilir yönetmelikler Akdeniz deki Deniz Koruma Alanları: kuzey ve güney kıyılardaki alanlar Temel Yönetsel İhtiyaçlar: işaretler, tedbir, kontrol ve izleme: değişik yöntemlerin karşılaştırılması ve nispi masrafları Diğer yönetim programları: çevre eğitimi. Etkinliklerin odağı KAYNAKLAR EK BÖLÜM 1. BARSELONA SÖZLEŞMESİ (UNEP, 1996) EK BÖLÜM 2. AKDENİZ DEKİ DENİZ KORUMA ALANLARI Bölüm 2. ULUSAL KORUNAN ALANLAR SİSTEMİ İÇİN PLANLAMA Arturo López Ornat and Elena Correas (PANGEA Consultores S.L.) 1. GİRİŞ HEDEFLER VE DENİZ KORUMA ALANLARININ TİPLERİ Tanımlar Koruma alanları için IUCN kategorileri Deniz Koruma Alanları nın hedefleri (Kelleher 1999 a dayanılarak) Deniz Koruma Alanları nın tipleri Deniz Koruma Alanları nın boyutları Yönetsel açıdan dikkat edilmesi gerekenler ULUSLARARASI KORUNAN ALAN AĞLARI Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (BÇS) Akdeniz deki Deniz Ortamlarının ve Kıyı Bölgelerinin Korunması Sözleşmesi (Barselona Sözleşmesi) Dünya Mirası Sözleşmesi UNESCO Biyosfer Rezervleri Natura 2000 Ağı Ramsar veya Sulakalan Sözleşmesi DENİZ KORUMA ALANLARINDAKİ GENEL TEHDİTLER SİSTEM PLANLAMASI? Hedefler İçerik Dikkate alınması gereken anahtar noktalar BİR KORUMA ALANI SİSTEMİNİN ÖZELLİKLERİ

11 6.1. Temsil edilebilirlik, kapsamlılık, denge Yeterlilik Uyumluluk ve tamamlayıcılık Maliyet etkinliği, verimlilik, tarafsızlık HUKUKİ ÇERÇEVENİN GELİŞTİRİLMESİ Yaklaşımlar Mevzuat çerçevesi Dikkat edilmesi gerekenler SİSTEM PLANININ BAŞARILI BİR ŞEKİLDE UYGULANMASI İÇİN GEREKENLER Yükümlülük ve politik destek Kurumlar Ortaklıklar Finansman Eğitim İzleme ve değerlendirme KAYNAKLAR EK I. DENİZ KORUMA ALANLARININ PLANLANMASI VE YÖNETİMİ Bölüm 3. DENİZ KORUMA ALANLARI NIN PLANLANMASINDA VE YÖNETİLMESİNDE PAYDAŞ KATILIMI Arturo López Ornat and Maya Ormazabal (PANGEA Consultores S.L.) 1. GİRİŞ Paydaş katılımının önemi Uluslararası hukuki şartlar KATILIM VE PAYDAŞLARIN DAHİL EDİLMESİ Faydalar, riskler, anahtar önlemler ve zorluklar Danışma ve katılım Yukarıdan aşağıya/aşağıdan yukarıya karar alma yaklaşımları Katılımın faydaları Katılımın zorlukları ve riskleri Anahtar zorluklar Anahtar ihtiyaçlar: uygun kaynaklar, beceriler ve zaman KİMLER, NE ÖLÇÜDE KATILIR? Paydaşlar Farklı seçeneklerde ve düzeylerde katılım Kimler katılmalıdır? KATILIM PROGRAMI İÇİN SAFHALAR Giriş Katılımcı süreç için önkoşullar Program tasarımı Programın başlaması Katılım kurumları ve yapıları Programın geliştirilmesi TEKNİKLER Giriş Kolaylaştırıcı Paydaş analizi Bilgilendirme Katılım teknikleri KAYNAKLAR EK I. KATILIMA KLAVUZLUK ETMEK İÇİN ANAHTAR İLKELER EK II

12 Bölüm 4. KIYISAL KORUMA ALANLARI NDAKİ ZİYARETÇİLERİN TEŞVİK EDİLMESİ, PLANLANMASI VE İZLENMESİ Alicia Portillo Navarro (EGMASA) 1. AKDENİZDEKİ KORUMA ALANLARI İÇİN ZİYARETÇİ YÖNETİMİNİN KAPSAMI YÖNETİM PLANLARI BAĞLAMINDA, KORUMA ALANLARI İÇİN ZİYARETÇİ YÖNETİMİNİN PLANLANMASI Koruma alanlarının ve ziyaretçilerin yönetilmesi Ziyaretçi yönetiminin planlanması ESAS DURUMUN TEŞHİSİ YÖNETİM MODELİNİN SEÇİMİ ZİYARETÇİ YÖNETİM PROGRAMLARI TAŞIMA KAPASİTESİ, KABUL EDİLEBİLİR DEĞİŞİKLİK SINIRLARI VE ETKİ İZLEMESİ Doğal çevre üzerindeki etkiler ve sosyoekonomik etkiler Etki değerlendirmesi Taşıma kapasitesi: kavramlar ve metodoloji Taşıma kapasitesi uygulamalarının kısıtlanması Rekreasyonel ziyaretçi taşıma kapasitesinin hesaplanması için metodoloji Kabul edilebilir değişim sınırı için metodoloji KAYNAKLAR Bölüm 5. DENİZ KORUMA ALANLARI NDA İZLEME ÇALIŞMALARI: TEMEL KAVRAMLAR VE ÖNEMİ Juan Jiménez Pérez (PANGEA Consultores S.L.) 1. GİRİŞ NEDEN İZLEME? İZLEME PROGRAMININ PLANLANMASI Neleri izlemeliyiz? Ne zaman izleme çalışması yapmalıyız? İzleme çalışmalarında kimler görevlendirilmelidir? Masraflar GÖSTERGE TİPLERİ Doğal göstergeler Halk kullanım göstergeleri Sosyal göstergeler YÖNTEMLER VE KARŞILAŞTIRMALAR KAYNAKLAR Bölüm 6. DENİZ KORUMA ALANLARI NDA İZLEME: İZLEME VERİLERİNİN YÖNETİMİ Juan Jiménez Pérez (PANGEA Consultores S.L.) DURUM ÇALIŞMALARINA GİRİŞ DURUM ÇALIŞMASI 1: Posidonia çayırlarının izlenmesi DURUM ÇALIŞMASI 2: Biyogöstergeler ile kirliliğin izlenmesi DURUM ÇALIŞMASI 3: Delici midye (Pinna nobilis) popülasyonlarının izlenmesi DURUM ÇALIŞMASI 4: Koruma alanlarında balıkların izlenmesi DURUM ÇALIŞMASI 5: Deniz kuşlarının izlenmesi DURUM ÇALIŞMASI 6: Deniz memelilerinin izlenmesi DURUM ÇALIŞMASI 7: Ziyaretçi akışının izlenmesi DURUM ÇALIŞMASI 8: Ziyaretçi etkinliklerinin izlenmesi DURUM ÇALIŞMASI 9: Paydaşlar üzerindeki düzenleme etkisinin izlenmesi DURUM ÇALIŞMASI 10: Paydaşların ve ziyaretçilerin tutumlarının izlenmesi DENİZ KORUMA ALANLARINDA İZLEME ÜZERİNE KİTAPLAR VE MONOGRAFLAR

13 12

14 1. Giriş 1. Deniz Çevresinin Muhafaza Edilmesinde Korunan Alanların Rolü Diego Moreno Lampreave (EGMASA) Kıyı şeritlerindeki büyük uzunluklara ve denizdeki engin mesafelere rağmen, deniz ekosistemleri birbirleriyle ve özellikle kıyılardaki karasal kullanım faaliyetleriyle yakından ilişkilidir. Deniz suyu atmosfere göre 800 kat daha yoğundur ve bu özelliğiyle molekülleri, partikülleri, bitkileri, hayvanları, kirleticileri ve çökeltileri askıda tutmak, uzun süre korumak ve taşımak açısından daha büyük bir kapasiteye sahiptir. Deniz suyunun yoğunluğu uzak bölgeleri bile öylesine birleştirir ki, eğer alan çok büyük değilse, araştırma ve projelerin elverişliliği için dahi izole olarak kabul edilmesi zordur. Şu ana kadar, küresel deniz ekosistemlerinin yönetimiyle ilgili bütünleşik bir yaklaşım, henüz tamamlanmamıştır. Deniz ve deniz tabanı, dünyadaki tüm karasal bölgenin yüzölçümünden 2,5 kat daha fazla alana sahip olmasına karşın, denizel ortamın günümüzde sadece %1 lik kısmı korunan alanlara dahildir. Denizel çevrenin korunması için harcanan gayretler, kara ortamına göre çok daha gerilerde kalmaktadır. Pek çok deniz alanı ciddi problemlerle karşı karşıyadır, örneğin kirlilik, kaynakların azalması (türler dahil), kaynakların uygunsuz kullanımı ve habitatların maruz kaldığı hasarlar. Çoğu durumda tehditler, karasal faaliyetler ile ilişkilidir. İdeal durum, havzaların, kıyısal kara ve suların koordineli yönetimleri ile derin denizlerin (döküntüler, balıkçılık vs.) yönetimini ilişkilendiren iç içe (yuvalanmış) hiyerarşi ile gösterilebilir. Böyle bir şemsiye altında, kaynakların çekilmesi ve 13

15 denizel ortama gerçekleşen girdilerin kontrolü ve sınırlamaları söz konusu olacak, aynı zamanda bazı bölgeler bir kenarda tutularak referans, araştırma, rekreasyon ve yerel halkın varlığını sağlayacak diğer özelliklerle birlikte korunacaktır. Bütünleşik yönetim, ekosistem yönetiminin geniş çatılı yapısının bir bileşeni olarak ya belirli habitatlar, bentik türler, plankton dışındaki ve karasal türler için çok önemli olan bir seri nispeten küçük Deniz Koruma Alanları nın (DKA) oluşturulmasıyla; ya da balıkçılık düzenlemeleri ve balıkçılığa kapalı alanlar ile birlikte büyük, çoklu kullanıma açık bölgeler ve Deniz Koruma Alanları nın oluşturulmasıyla başarılabilir. DKA ların konumlarının ve DKA larının kapsamının tanımlanması, şu hedeflerin dikkate alınmasını gerektirmektedir: (a) önemli ekolojik olguların devamlılığının sağlanması, (b) türlerin ve ekosistemlerin sürdürülebilir kullanımlarının garanti altına alınması ve (c) biyolojik çeşitliliğin korunması. Karalardan farklı olarak, denizel habitatlar nadiren kesin veya kritik şekilde sınırlanmıştır. Türlerin hayatta kalmaları, her zaman özel bir bölgeyle ilişkili olmayabilir. Pek çok serbest yüzen türlerin çok büyük alan yayılımları vardır ve su akıntıları sedenter veya karasal türlerin genetik materyallerini büyük mesafelere taşıyabilir. Endemizm e nadiren rastlanılır ve planktonik faza sahip türler için yok oluşlar henüz rapor edilmemiştir. Bahsi geçen kavramlar deniz memelileri, deniz kaplumbağaları ve deniz kuşları için kritik alanlara ve nadir endemik türlerin habitatlarına uygulanabilir. Dolayısıyla denizlerde, bir alanın korunması için gereken ekolojik durum tehdit altındaki türlerin kritik habitatlarını daha az dikkate alabilir, fakat ticari ve rekreasyonel bakımından önemli türlerin önemli habitatlarının korunmasını veya kommünitelerinin genetik ve özel çeşitliliğiyle beraber dikkat çekici örnek oluşturan habitat tiplerinin korunmasını daha yüksek ihtimalle esas alır. Sonraki sayfalarda, denizel çevrelerin güncel durumları iki bölüm halinde kısaca sunulmuştur: her ikisi de Akdeniz havzasından örnekler içermek üzere A) Deniz Ekolojisi ve B) Denizlerin Korunması. 2. Deniz Ekolojisi 2.1. Denizel ekolojik parametreler ve özellikleri Dünya yüzeyinin %70 lik kısmı okyanus ve denizlerle kaplıdır. Su, yaşam ve çevresel süreçlerde temel role sahip bir maddedir. Fiziksel ve kimyasal özellikleri alışılmışın dışındadır. Suyun katı hali olan buz, sıvı haldeki sudan daha az yoğundur ve bu yüzden kutup bölgelerinde yüzeyde kalır. Böylesine olağandışı bir davranışı olmasaydı, buz, çevresindeki su kütlesinden daha yoğun olacaktı ve batacaktı. Eğer buz batsaydı, kutup denizleri tamamen katı halde olacak ve hem deniz hayatına, hem de dünya iklimine çok yüksek etkilerde bulunacaktı. Suya ait diğer önemli fiziksel özellikler, ısıyı muhafaza etmekteki olağanüstü kapasitesi, diğer sıvılara göre daha fazla madde eritebilme kapasitesi, 14

16 sıkıştırılamayan bir madde durumunda olması, vizkozitesi ve optik özellikleridir (Bramwell, 1977). Ayrıca, deniz suyunun tüm dünyadaki sürekli dağılımının düzenli bir çevre oluşturduğunu bilmek de önemlidir. Kimyasal bakımdan deniz suyu son derece ilginç bir yapıya sahiptir. %95 inden fazlası sudan oluşan bu alışılmadık derecedeki saf madde, ticari olarak üretilen bileşiklerin çoğundan daha fazla saflık derecesine sahiptir (Bramwell, 1977). Deniz suyunun toplam tuz konsantrasyonu (binde) ile ifade edilir. Okyanuslarda bu değer 35 ler civarındadır, fakat buharlaşmanın oldukça yoğun gözlendiği Akdeniz havzasında tuzluluk a kadar çıkabilir. Gel-git hareketleri, okyanusların dünya yüzeyindeki iki dengesiz gücüne karşı sergilediği bir davranıştır: yerçekimi (ay ve güneş gibi objelerin çekim gücünden kaynaklanır) ve merkezkaç kuvveti. Kapalı bir havza olan Akdeniz de sadece küçük çaplı gel-gitlere rastlanılır (50 cm yüksekliğinde) ve Atlantik Okyanusu kıyılarıyla karşılaştırıldığı zaman littoral yaşam üzerinde çok sınırlı bir etkisi vardır. Gel-git veya rüzgar etkisiyle oluşan akıntılar, deniz ve okyanus yüzeyindeki su kütlelerini sürükler. Aynı zamanda derin sularda da, sıcak ve soğuk su kütlelerinin yoğunluk farkından kaynaklanan hareketlere rastlanılır. Akdeniz in diğer denizlerle olan tek doğal bağlantısı, Cebelitarık Boğazı ile sağlanır. Yüksek buharlaşmanın gözlendiği bu dikkat çekici havza, Atlantik Okyanusu ndan Akdeniz e doğru ilerleyen soğuk ve düşük tuzluluğa sahip bir yüzey akıntısına ve tam aksi istikamette ilerleyen sıcak ve yüksek tuzluluktaki başka bir derin deniz akıntısına sahiptir (Rodríguez, 1982). Özellikle yüzeydeki deniz akıntıları, pek çoğu deniz diplerinde yaşayan organizmaların (bentoz) larvaları da dahil olmak üzere, planktonun yayılımında çok önemli bir role sahiptir Deniz ekosistemleri Suyun özellikleri, yatay düzleme kıyasla dikey olarak çok daha hızlı olmak üzere (özellikle sıcaklık, basınç ve radyasyon), denizin her bölgesinde değişir. Işık, açık sularda en fazla 200 metre derinliğe kadar ulaşabilir. Bu olgu, kıyılardan derin deniz diplerine hareket edildiğinde rastlanan çevresel koşullardaki hızlı değişimi açıklar. Her organizma, kendine özel çevresel koşullarda yaşar ve dolayısıyla her tür sadece bir habitatta (örneğin kum, kaya, deniz çayırları) veya belli bir derinlikte (kıyılarda, m derinlikler arasında) bulunur. Kıyı zonları kavramı, biyolojik kommünitelerin araştırılmasında çok önemli bir araçtır. Vertikal (dikey) tabakalaşma, deniz diplerini pek çok bölgeye ayırmaktadır (Margalef 1989): 15

17 Supralittoral (deniz yüzeyinin dışı), gel-git zonu (med ve cezir arasındaki kıyı), Infralittoral (her zaman deniz yüzeyinin altında bulunur), Sirkalittoral (deniz çayırlarının sonlandığı derinlik), Batiyal bölge (güneş radyasyonu sınırından itibaren), abissal bölge (derin abissal düzlüklerde). Bu bölgelerin tamamı Akdeniz de mevcuttur, fakat sonuncu maddedeki abissal bölge son derece sınırlı yerde bulunur. Deniz tabanının çeşidi de türlerin ve kommünitelerin dağılışına etki eder: Yumuşak substratum çamur, kum ve çakıldan oluşur ve deniz diplerinin önemli bir kısmını teşkil eder. Sedimentin içinde gömülerek yaşayan yüksek çeşitlilikteki bir faunaya (çeşitli gruplara ait kurtlar, midyeler, karındanbacaklılar, yengeçler, deniz yıldızları ve balıklar) korunak görevi yapar. Sert substratum taş ve kayalardan oluşur ve barındırdığı pek çok alg grubu, süngerler, mercanlar, deniz şakayıkları, kurtlar, yumuşakçalar, derisi dikenliler, krustaseler ve balıklar ile en yüksek biyolojik çeşitliliğe sahiptir. Deniz çayırları, fanerogam (çiçekli) bitkiler tarafından oluşturulan karmaşık ekosistemler olup, yumuşak zeminlerde yaşarlar. Deniz çayırlarının varlığı, substratumun yapısını çok belirgin şekilde değiştirebilir. Deniz çayırlarının temel fonksiyonları: a) bitkiler deniz diplerini kıyısal sedimanları dengede tutar, b) yapraklar dalga ve akıntı gibi su hareketlerini hem yavaşlatıp, hem de geciktirerek sedimantasyonu arttırırlar, c) çayırlar, pek çoğu ticari öneme sahip olan jüvenil (genç) ve ergin hayvanlar için korunma ve barınma ortamı sunarlar, d) bitkiler yüksek büyüme ve üretimi sağlarlar (biyokütle ve oksijen). Açık sular pelajik ve planktonik organizmalar için barınma sağlar. Diatom gibi mikroskopik alglerlerden oluşan fitoplankton ve pek çok larva ve küçük hayvanlarla birlikte zooplankton akıntılar ile hareket ederlerken, nektonu oluşturan hayvanlar (kafadanbacaklılar, balıklar ve yunuslar) iyi yüzücülerdir Doğa tarihi açısından denizel habitatların ve türlerin korunması: üreme stratejileri Deniz canlıları açık suları yayılmak ve jüvenil safhalarında (larva) korunmak için kullanabilir. Bentoz dan pek çok grup ve tür metamorfoza uğrayıp planktonla beslenen larvalara sahipken (planktotrofik gelişim); diğer taraftaki gruplar ve türler ise bir yumurta kapsülü sayesinde beslenirler (doğrudan gelişim) ve metamorfoz geçirmezler. Planktotrofik gelişime sahip türler, tıpkı istiridyelerin milyon yumurta oluşturması gibi (buna R stratejisi denilir), genellikle büyük sayıda yumurta 16

18 üretirler. Bunlar çok etkin öncüler olup, larvalar bir haftadan aylara kadar uzanan sürelerde hayatta kalabildiklerinden çok önemli bir yayılım kapasitesine sahiptirler. Bununla birlikte, doğrudan gelişim gösteren türlerin planktonik yaşantıları yoktur ve az sayıda büyük boyutlu yumurta kapsülleri üretebilirler (buna K stratejisi denilir). Yayılım kapasiteleri daha sınırlı olsa da, popülasyonları çok daha kararlı ve dengelidir Akdeniz in denizel biyolojik çeşitliliği: türler, endemizm, habitat Yaşamın çeşitliliği veya daha basit bir ifadeyle biyolojik çeşitlilik, biyolojik açıdan pek çok hiyerarşik seviyede bulunabilir: genetik, tür, yüksek taksonomik gruplar ve ekosistem çeşitliliği (Norse, 1993). En düşük seviye olan türe ait genetik çeşitlilik, en az görülebilir ve çalışılmış olanıdır. Her tür bir veya daha fazla sayıda popülasyondan oluşur. Değişik popülasyonlar sınırlı genetik karışıma sahip olduklarından, genetik çeşitliliklerini mutasyon veya doğal seçilim ile sağlamaya meyillidirler. Tür çeşitliliği Hiyerarşik modelimizde tür çeşitliliği en belirgin seviyedir. Tür sayıları hem aile (familya) veya sınıf gibi yüksek taxonomik gruplarda, hem de coğrafik bölgeler arasında oldukça değişiklilik gösterir. Örneğin, yumuşakçaların tür sayısı, derisidikenlilere nazaran çok daha fazladır. Benzer şekilde, yumuşakçalar gibi küçük türler, deniz çayırları gibi büyük türlerden sayıca fazladır. Bitkiler aleminden pek çok alg grubu infralittoral bölgede önemli rol oynarlar: örneğin yeşil (Chlorophyta), kahverengi (Phaeophyta) ve kırmızı algler (Rhodophyta). Bu organizma gruplarının kayalık diplerde yaşayan yüzlerce türü bulunmaktadır. Chlorophyta içerisinde deniz marulu olarak bilinen Ulva spp. gibi yenilebilen alglerin yanısıra, algler için alışılmadık kökleriyle yumuşak zeminlere tutunabilen Caulerpa cinsine ait türler de yer alır. Caulerpa prolifera tipik bir Akdeniz türüdür ve Caulerpa taxifolia ise yabancı bir türdür. Cystoseira cinsinin dahil olduğu kahverengi algler tehdit altında olup (Barselona Sözleşmesi, Ek II, bkz. Ek Bölüm I) aynı zamanda iyi belirteç (gösterge) türlerdir ve infralittoral bölgenin üst kısımlarında yaşarlar. Lithophyllum byssoides (Barselona Sözleşmesi, Ek II, bkz. Ek Bölüm I, aynı şekilde Goniolithon byssoides ve L. lichenoides) gibi bazı kırmızı algler kalkerli yapıda olup kayalık kıyılarda yaşarlar ve infralittoral bölgenin üst kısımlarında saçak benzeri tretuvar adı verilen ilginç yapılar oluştururlar. Diğer kırmızı algler güneş ışınlarının daha az erişim gösterdiği sirkalittoral bölgede yaşayabilirler. Posidonia oceanica, Cymonodocea nodosa, Zostera marina ve Zostera noltii gibi deniz çayırları alg değillerdir. Bu fanerogam (=çiçekli) bitkiler esasen karasal bir kökene sahiptir ve deniz habitatlarına ikincil bir adaptasyonla katılmışlardır. Bu bitkilerin infralittoral bölgedeki önemleri tüm dünyada oldukça yüksektir (Luque ve 17

19 Posidonia oceanica Akdeniz e endemik bir deniz çayırı olup infralittoral ortamda önemli rol oynar (Cabo de Gata Nijar Doğa Parkı, Almeria, İspanya). Fotoğraf: Diego Moreno Templado, 2004). Bunların arasından en önemli tür, şüphesiz Posidonia oceanica (öncelikli habitat, Habitat Direktifi 92/43/EEC; Barselona Sözleşmesi, Ek II, bkz. Ek Bölüm 1) olup Akdeniz e endemiktir; ve büyük kök ile yaprakları sayesinde 30 metre derinliğe kadar olan kıyılarda yaşayabilir (hatta resif benzeri bariyerler oluşturabilir). Ayrıca meydana getirdiği çayırlar ile yüksek bir üretime ve biyolojik çeşitliliğe imkan sağlar. Hayvanlar arasından çok farklı gruplar denizel ortamda yaşayabilir. Süngerler (Porifera) ilkel ve sesil (substratum üzerinde sabit) organizmalar olup, sayısız porlarını sil hareketleriyle sudaki besini süzmek amacıyla kullanırlar. Axinella polypoides korallijenli biyosönozlarda yaşayan büyük boylu bir türdür (Barselona Sözleşmesi, Ek II, bkz. Ek Bölüm 1). Banyo süngerlerinin de yer aldığı Spongia cinsine ait türler Barselona Sözleşmesinin Ek-III üne dahil edilmiştir (bkz. Ek Bölüm I). Cnidaria şubesi, deniz eğreltileri (Hydrozoa), deniz şakayıkları, mercanlar (Anthozoa), deniz anaları veya medüzler (Scyphozoa) gibi ilginç hayvanları içerir. Bunlardan turuncu mercan olarak bilinen Astroides calycularis, olağanüstü bir güzelliğe sahiptir ve sadece batı Akdeniz havzasında dağılım gösterir (Barselona Sözleşmesi, Ek II, bkz. Ek Bölüm 1). Kırmızı mercan (Corallium rubrum) ve siyah mercanlar (Antipthes sp.) gibi türlerin avcılıkları Barselona Sözleşmesinin Ek-III ü kapsamında düzenlenmektedir (bkz. Ek Bölüm I). Popüler bir isim olan solucan ve kurt, pek çok farklı hayvan için kullanılmaktadır, örneğin Turbelleria (yassı kurtlar), Nemertina (şerit kurtları), Nematoda (yuvarlak solucanlar), Priapulida, Echiurida, Sipuncula ve Annelida (halkalı solucanlar). En son gruba dahil olan türlerden solucanların karasal ortamda da yaşayan temsilcileri vardır, sülükler hem tatlısu, hem de deniz habitatlarında bulunabilir ve tüplü kurtlar (aynı zamanda poliketler denilir) deniz ortamında oldukça yaygındır. Yumuşakçalar (Mollusca), yaşamın pek çok safhasında oldukça başarılı olmuş ve tür sayısı bakımından eklembacaklılardan (Artropoda) hemen sonra gelen bir şubeyi oluşturur. Kara ve tatlısularda da yaygın olsalar bile, çoğu yumuşakça denizeldir ve deniz ortamının her kısmında bulunabilirler. Yumuşakçaların çok farklı grupları vardır: sekiz plakadan oluşan Kitonlar (Polyplacophora), spiral şeklinde bir kabuğa sahip karındanbacaklılar (Gastropoda; istisnai olarak deniz tavşanlarında kabuk yoktur), çift kabuklular (Bivalvia), küçük fil dişlerine benzeyen tüp şekilli kabuklar (Scaphopoda) ve bir iç kabuk içerebilen ahtapotlar, kalamarlar ve sübyeler (Cephalopoda). Bazı karındanbacaklılar ve çift kabuklu midyeler, büyük boyları ve etkileyici güzellikteki kabukları nedeniyle koleksiyoncuların hedeflerinden biridir ve bu 18

20 nedenle nesilleri tehlike altındadır (Barselona Sözleşmesi, Ek II, bkz. Ek Bölüm I). Bunlardan Akdeniz e endemik bir tür olan Patella ferruginea çok büyük tehdit altındadır ve denizin sakin olduğu zamanlarda su yüzeyinin hemen üzerinde yaşadığından insanlar tarafından dağılım sınırlarının büyük kısmında aşırı derecede toplanarak yok edilmiştir. Günümüzdeki popülasyonları sadece batı Akdeniz havzasındaki bazı adalarda (Corsica, Alborán, Chafarinas) veya küçük kıtasal bölgelerde (Cebelitarık Boğazı, Fas ve Cezayir) yaşamaktadır (Templado, 2001). Patella ferruginea insanlar tarafından aşırı miktarda toplanarak dağılım sınırlarının büyük kısmında yok olan tehlike altındaki bir türdür (Alboral Adası Doğal Kamp Alanı, Almeria, İspanya). Fotoğraf: Diego Moreno Diğer önemli bir karındanbacaklı türü, Akdeniz havzasının güney kıyılarındaki (İspanya, Sicilya, İsrail ve kuzey Afrika) kayalık alanlarda küçük fakat inlginç resifler oluşturan Dendropoma petraeum türüdür. Charonia cinsine ait büyük boylu türler de Akdeniz de tehlike altındadır, fakat uzun yaşamlı planktonik larvalardından dolayı aynı zamanda diğer okyanus ve denizlerde de dağılım gösterir. Çift kabuklu midyelerden olan Pinna nobilis, dev kalamarları takiben Avrupa daki en büyük omurgasız türüdür ve Posidonia oceanica çayırlarında yaşar. Denizel eklembacaklılar arasından yengeçler, istakozlar ve karidesler (Crustacea), bu grubun oldukça önemli canlılarındandır. Büyük boylu türlerden bazılarının avcılıkları ve tüketimleri Barselona Sözleşmesinin Ek-III ü kapsamında düzenlenmektedir (bkz. Ek Bölüm I), örneğin istakoz (Homarus gammarus), böcek (Palinurus elephas), büyük ayı istakozu (Scyllarides latus) ve dikenli örümcek yengeci (Maja squinado). Derisidikenliler (Echinodermata) tamamen denizel türleri içeren bir şubedir. Derisidikenlilerin en göze çarpan özellikleri beş parçalı simetrileri, kalker yapılı iskeletleri ve su dolaşımına izin veren damar sistemleridir. Deniz yıldızları arasından Asterina panceri (Posidonia çayılarında yaşar) ve Ophidiaster ophidianus (korallijenli biyosönozların karakteristik bir türü) Bern Sözleşmesinin Ek-II sine dahil edilmişlerdir (bkz. Ek Bölüm I). Uzun dikenli deniz kestanesi (Centrostephanus longispinus), yine aynı şekilde Ek-II kapsamına alınmışken, kayalık bölgelerin yaygın deniz kestanesi (Paracentrotus lividus) Ek- III de yer almaktadır. Avrupa denizlerinde tehlike altında olduğu bilinen yüz civarında balık türü vardır. Bunlardan mersin balıkları (Acipenser spp.), denizatları (Hippocampus spp.) ve pek çok köpekbalığı arasından güneşlenen köpekbalığı (Cetorhinus maximus) ve büyük beyaz köpekbalığı (Carcharodon carcharias) gibi türler Barselona Sözleşmesinin Ek-II si kapsamındadır. Diğer balık türleri Ek-III de listelenmişler (bkz. Ek Bölüm I) ve avcılıkları düzenlenmiştir, örneğin yılanbalıkları (Anguilla anguilla), orfoz (Epinephellus marginatus), orkinoz (Thunnus thynnus) ve kılıçbalığı (Xiphias gladius). 19

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

AKDENİZ DEKİ YUNUS VE BALİNALARIN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI

AKDENİZ DEKİ YUNUS VE BALİNALARIN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI AKDENİZ DEKİ YUNUS VE BALİNALARIN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI Akdeniz deki Yunus ve Balinaların Korunması için Eylem Planı Not: Bu dokümanda kullanılan gösterimler ve materyallerin sunumunun hiç bir parçası,

Detaylı

SORUMLU AMATÖR BALIKÇILIĞA GEÇİŞ

SORUMLU AMATÖR BALIKÇILIĞA GEÇİŞ SORUMLU AMATÖR BALIKÇILIĞA GEÇİŞ Türkiye'de Sorumlu Amatör Balıkçılığın Geliştirilmesi Kaş Pilot Projesi kapsamında hazırlanan bu yayın GEF-SGP Küçük Ölçekli Projeler, MedPAN fon destekleri, SAD ayni ve

Detaylı

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimiz ve kıyılarımız canlı çeşitliliği bakımından çok zengin yerler. Ancak günümüzde bu çeşitlilik azalma tehlikesiyle karşı karşıya. Bunun birçok nedeni

Detaylı

Bu alanlar, Akdeniz deki tekil deniz dağlarını simgelemektedir. Deniz dağları aynı zamanda önerilen bir çok deniz koruma alanı bölgesini içermektedir.

Bu alanlar, Akdeniz deki tekil deniz dağlarını simgelemektedir. Deniz dağları aynı zamanda önerilen bir çok deniz koruma alanı bölgesini içermektedir. 1. Alboran Denizi Alboran Denizi, Akdeniz in sıcak suları ile Atlas Okyanusu nun soğuk sularının buluşma noktasıdır ve bir çok balık, balina ve yunusun göç rotası üzerinde yer alır. Alboran Denizi, deniz

Detaylı

Marmara Kıyıları Hassas Alan Yönetimi

Marmara Kıyıları Hassas Alan Yönetimi Marmara Kıyıları Hassas Alan Yönetimi Huri EYÜBOĞLU Şub. Müd. huri.eyuboglu@csb.gov.tr İSTANBUL SUNUM İÇERİĞİ SINHA PROJESİ Türkiye Kıyılarında Kentsel Atıksu Yönetimi: Sıcak Nokta ve Hassas Alanların

Detaylı

AKDENİZ'DEKİ TÜR GİRİŞLERİ VE İSTİLACI TÜRLER İLE İLGİLİ EYLEM PLANI

AKDENİZ'DEKİ TÜR GİRİŞLERİ VE İSTİLACI TÜRLER İLE İLGİLİ EYLEM PLANI AKDENİZ'DEKİ TÜR GİRİŞLERİ VE İSTİLACI TÜRLER İLE İLGİLİ EYLEM PLANI AKDENİZ DEKİ TÜR GİRİŞLERİ VE İSTİLACI TÜRLER İLE İLGİLİ EYLEM PLANI Not: Bu dokümanda kullanılan gösterimler ve materyallerin sunumunun

Detaylı

AKDENİZ DEKİ DENİZ BİTKİLERİNİN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI

AKDENİZ DEKİ DENİZ BİTKİLERİNİN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI AKDENİZ DEKİ DENİZ BİTKİLERİNİN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI Birleşmiş Milletler Çevre Programı Özel Koruma Alanları Bölgesel Eylem Merkezi AKDENİZ DEKİ DENİZ BİTKİLERİNİN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI Barselona

Detaylı

Denizlerimizin Sakinleri

Denizlerimizin Sakinleri Denizlerimizin Sakinleri Dr. Bülent Gözcelioğlu Fotoğraflar: Tahsin Ceylan Denizlerimizin Sakinleri Dr. Bülent GÖZCELİOĞLU Fotoğraflar: Tahsin CEYLAN, Bülent GÖZCELİOĞLU Bilimsel Danışman: Yard. Doç. Dr.

Detaylı

1972 Dünya Miras Sözleşmesi

1972 Dünya Miras Sözleşmesi 1972 Dünya Miras Sözleşmesi Dünyada kültürel ve çevresel açıdan evrensel üstün değer taşıyan tarihsel alan ve doğal bölgelerin korunması Dünya Miras Listesi 745 Kültürel 188 Doğal 29 Karma (Doğal ve kültürel)

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur

Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur - Doğa Koruma Mevzuat Tarihçe - Ulusal Mevzuat - Uluslar arası Sözleşmeler - Mevcut Kurumsal Yapı - Öngörülen Kurumsal Yapı - Ulusal

Detaylı

TÜRKİYEDE DOĞA KORUMA UYGULAMALARI VE AB SÜRECİNE UYUM ÇALIŞMALARI

TÜRKİYEDE DOĞA KORUMA UYGULAMALARI VE AB SÜRECİNE UYUM ÇALIŞMALARI T.C ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYEDE DOĞA KORUMA UYGULAMALARI VE AB SÜRECİNE UYUM ÇALIŞMALARI ANKARA 09.11.2010 SUNUM İÇERİĞİ - Türkiye nin Biyolojik Zenginliği

Detaylı

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler KORUNAN ALANLAR Korunan alanlar incelenip, değerlendirilirken ve ilan edilirken yalnız alanın yeri ile ilgili ve ekolojik kriterler değil, onların yanında tarih, kültürel ya da bilimsel değerleri de dikkate

Detaylı

Kıyı Sistemi. Hava Deniz Kara

Kıyı Sistemi. Hava Deniz Kara Kıyı Mühendisliği Kıyı Sistemi Hava Deniz Kara Kıyı Alanı DÜNYA %29 Kara %71 Su DALGALAR RUZGAR GELGIT YOGUNLUK FARKLILAŞMASI TÜRKİYE 10 960 km ülke sınır uzunluğu 8 333 km kıyı şeridi uzunluğu Ülke nüfusunun

Detaylı

Balıkçılıkta Ekosistem Yaklaşımı Konferansı

Balıkçılıkta Ekosistem Yaklaşımı Konferansı Balıkçılıkta Ekosistem Yaklaşımı Konferansı 9-10 Nisan 2014, Barselona Turgay TÜRKYILMAZ Avcılık ve Kontrol Daire Başkanı SUNU İÇERİĞİ; - CREAM Projesi - Balıkçılık Yönetiminde Ekosistem Yaklaşımı CREAM

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED) - Ekler Haziran 2014 Ek 2.1: Ulusal Mevzuat URS-EIA-REP-203876 Genel Çevre Kanunu, Sayı: 2872 ÇED Yönetmeliği

Detaylı

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ Bilim adamlarınca, geçtiğimiz yıllarda insan faaliyetlerindeki artışa paralel olarak, küresel ölçekte çevre değişiminde ve problemlerde artış olduğu ifade edilmiştir. En belirgin

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ TARAFINDAN FİNANSE EDİLEN PROJE LİSTESİ

AVRUPA BİRLİĞİ TARAFINDAN FİNANSE EDİLEN PROJE LİSTESİ MEDA FONU TÜRKİYE DEKİ ÇEVRE İLE İLGİLİ MEVZUATIN ANALİZİ PROJESİ: TAMAMLANDI 1 AVRUPA BİRLİĞİ İDARİ İŞBİRLİĞİ FONU TÜRKİYE CUMHURİYETİ İÇİN ÇEVRE ALANINDA ENTEGRE UYUMLAŞTIRMA STRATEJİSİ PROJESİ: TAMAMLANDI

Detaylı

MADRID DE STRATEJİK ÇEVRESEL DEĞERLENDİRME. Mariano Oliveros mariano.oliveros@madrid.org Şube Müdürü Çevresel Değerlendirme Genel Müdürlüğü.

MADRID DE STRATEJİK ÇEVRESEL DEĞERLENDİRME. Mariano Oliveros mariano.oliveros@madrid.org Şube Müdürü Çevresel Değerlendirme Genel Müdürlüğü. MADRID DE STRATEJİK ÇEVRESEL DEĞERLENDİRME Mariano Oliveros mariano.oliveros@madrid.org Şube Müdürü Çevresel Değerlendirme Genel Müdürlüğü. Madrid 1 STRATEJİK ÇEVRESEL DEĞERLENDİRME (SÇD) SÇD, sürdürülebilirliğe

Detaylı

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi REPUBLIC OF SLOVENIJA MINISTRSTRY OF ENVIRONMENT AND SPATIAL PLANNING Milena Marega Bölgesel Çevre Merkezi, Slovenya Ülke Ofisi Sunum

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

AKDENİZ DE ÖZEL KORUMA ALANLARI (SPA) VE BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİĞE İLİŞKİN PROTOKOLÜN EK 2 SİNDE LİSTELENEN KUŞ TÜRLERİNİN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI

AKDENİZ DE ÖZEL KORUMA ALANLARI (SPA) VE BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİĞE İLİŞKİN PROTOKOLÜN EK 2 SİNDE LİSTELENEN KUŞ TÜRLERİNİN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI E.VOLTO AKDENİZ DE ÖZEL KORUMA ALANLARI (SPA) VE BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİĞE İLİŞKİN PROTOKOLÜN EK 2 SİNDE LİSTELENEN KUŞ TÜRLERİNİN KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI Birleşmiş Milletler Çevre Programı Akdeniz Eylem

Detaylı

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ

KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ KORUNAN ALANLARDA ÇEVRE BİLİNCİ VE EĞİTİMİ Dr. Jale SEZEN Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Tabiat Varlıklarını Koruma Şubesi,Tekirdağ TABİAT VARLIKLARI VE KORUNAN ALANLAR Jeolojik devirlerle, tarih öncesi

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT YÖNETİCİ ÖZETİ Düzce Valiliği ve Düzce Üniversitesi nin birlikte düzenlemiş olduğu

Detaylı

Atoller (mercan adaları) ve Resifler

Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atol, hayatlarını sıcak denizlerde devam ettiren ve mercan ismi verilen deniz hayvanları iskeletlerinin artıklarının yığılması sonucu meydana gelen birikim şekilleridir.

Detaylı

Dersin Kodu 1200.9133

Dersin Kodu 1200.9133 Çevre Bilimi Dersin Adı Çevre Bilimi Dersin Kodu 1200.9133 Dersin Türü Zorunlu Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 3,00 Haftalık Ders Saati (Kuramsal) 3 Haftalık Uygulama Saati 0 Haftalık Laboratuar Saati

Detaylı

AKDENİZ DENİZ KAPLUMBAĞALARININ KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI

AKDENİZ DENİZ KAPLUMBAĞALARININ KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI AKDENİZ DENİZ KAPLUMBAĞALARININ KORUNMASI İÇİN EYLEM PLANI Akdeniz Deniz Kaplumbağalarının Korunması için Eylem Planı Not: Bu dökümanda kullanılan gösterimler ve materyallerin sunumunun hiç bir parçası,

Detaylı

Proje alanı, süresi ve bütçesi

Proje alanı, süresi ve bütçesi 1 Proje Gelişim Süreci Projenin amacı Proje alanı, süresi ve bütçesi İşbirliği yapılan kurumlar Proje Bileşenleri Proje Faaliyetleri 2/21 Mart 2011 Mart 2011 Mart 2012 Mart 2012 Haziran 2012 Haziran 2013

Detaylı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı Ekosistem Ekolojisi, Ekosistemin Yapısı Ekosistem Ekolojisi Yapısı A. Ekoloji Bilimi ve Önemi Ekoloji canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Günümüzde teknolojinin

Detaylı

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü

T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü T.C. RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü SU ÜRÜNLERİ - DOKTORA DERS LİSTESİ KOD DERS ADI T U L KREDİ SUR5010 Hg ve Pb Bileşikleri Kimyası 3 0 0 3 SUR5012 Sularda Kimyasal

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Ayla EFEOGLU Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü AB İle İlişkiler Şube Müdürü İÇERİK AB Su Çerçeve Direktifi hakkında genel

Detaylı

ANNELIDA. (Halkalı kurtlar) İÜ SÜFAK SUUM2038 SU OMURGASIZLARI DERSİ Prof. Dr. Bayram ÖZTÜRK

ANNELIDA. (Halkalı kurtlar) İÜ SÜFAK SUUM2038 SU OMURGASIZLARI DERSİ Prof. Dr. Bayram ÖZTÜRK ANNELIDA (Halkalı kurtlar) İÜ SÜFAK SUUM2038 SU OMURGASIZLARI DERSİ Prof. Dr. Bayram ÖZTÜRK ANNELIDA (Halkalı kurtlar) Vücutları, vücut boyunca devam eden, birbirinin benzeri bölümlerden (segment) oluşmuştur

Detaylı

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) 12-23 EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele 12. Taraflar Konferansı

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

KAŞ-KEKOVA DENİZ YÖNETİM PLANI İÇİN İŞBİRLİĞİ YAPIYORUZ. Fotoğraf: Burak Karacık/WWF-Türkiye KAŞ-KEKOVA DENİZ KORUMA ALANI PROJE RAPORU

KAŞ-KEKOVA DENİZ YÖNETİM PLANI İÇİN İŞBİRLİĞİ YAPIYORUZ. Fotoğraf: Burak Karacık/WWF-Türkiye KAŞ-KEKOVA DENİZ KORUMA ALANI PROJE RAPORU KAŞ-KEKOVA DENİZ YÖNETİM PLANI İÇİN İŞBİRLİĞİ YAPIYORUZ Fotoğraf: Burak Karacık/WWF-Türkiye KAŞ-KEKOVA DENİZ KORUMA ALANI PROJE RAPORU Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi Deniz Yönetim Planı ve Uygulaması

Detaylı

DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ

DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ Mahmut KAYHAN Meteoroloji Mühendisi mkayhan@meteoroloji.gov.tr DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ Türkiye'de özellikle ilkbahar ve sonbaharda Marmara bölgesinde deniz sularının çekilmesi

Detaylı

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ KORUNAN ALAN İSTATİSTİKLERİ METAVERİLERİ I. Analitik Çerçeve ve Kapsam, Tanımlamalar ve Sınıflamalar a) Analitik Çerçeve ve Kapsam: Korunan alan istatistikleri; korunan alanlar (milli park, tabiat parkı,

Detaylı

BÜTÜNLEŞİK KIYI ALANLARI YÖNETİMİ

BÜTÜNLEŞİK KIYI ALANLARI YÖNETİMİ BÜTÜNLEŞİK KIYI ALANLARI YÖNETİMİ PROF.DR.LALE BALAS GAZİ ÜNİVERSİTESİ DENİZ VE SU BİLİMLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ DÜNYA %29 Kara %71 Su RUZGAR TÜRKİYE GELGIT DALGALAR YOGUNLUK FARKLILAŞMASI 10

Detaylı

BÖLÜM 8.5. Biyolojik Özellikler - Denizel

BÖLÜM 8.5. Biyolojik Özellikler - Denizel BÖLÜM 8.5. Biyolojik Özellikler - Denizel i İÇİNDEKİLER Sayfa No İÇİNDEKİLER... ii TABLOLAR... ii ŞEKİLLER... iii KISALTMALAR... iv 8.5. Biyolojik Özellikler - Denizel... 8.5-1 TABLOLAR Sayfa No Tablo

Detaylı

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ Belli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim içinde bulunan canlılar (biyotik) ile bunların cansız çevrelerinin (abiyotik) oluşturduğu bütüne EKOSİSTEM denir. EKOSİSTEM

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ ÖZET

GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ ÖZET 6. Ulusal Kıyı Mühendisliği Sempozyumu 197 GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ Sibel MERİÇ Jeoloji Yüksek Mühendisi Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Ankara,TÜRKİYE sibelozilcan@gmail.com Seçkin

Detaylı

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI 2023 YILI HEDEFLERİ

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI 2023 YILI HEDEFLERİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Sanayi tesislerinin alıcı ortama olan etkilerinin ve kirlilik yükünün azaltılması, yeni tesislerin kurulmasına karar verilmesi aşamasında alıcı ortam kapasitesinin dikkate alınarak

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ)

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) Hazırlayan: Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 YEREL RÜZGARLAR MELTEMLER Bu rüzgarlar güneşli bir günde veya açık bir gecede, Isınma farklılıklarından kaynaklanan

Detaylı

1. İklim Değişikliği Nedir?

1. İklim Değişikliği Nedir? 1. İklim Değişikliği Nedir? İklim, en basit ifadeyle, yeryüzünün herhangi bir yerinde uzun yıllar boyunca yaşanan ya da gözlenen tüm hava koşullarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Yerküre mizin

Detaylı

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri On5yirmi5.com Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri Bir bölgedeki canlı varlıklarla cansız varlıkların oluşturduğu bütünlüğe ekosistem denir. Ekosistemdeki canlı ve cansız varlıklar birbiriyle

Detaylı

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 Eyül 2011 Bu yayın Avrupa Birliği nin yardımlarıyla üretilmiştir. Bu yayının içeriğinin sorumluluğu tamamen The Management Centre ve Dikmen Belediyesi ne

Detaylı

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi YATAY (1) 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi 3. 1210/90/EEC Avrupa Çevre Ajansı Tüzüğü 4. 2008/90/EC Çevresel Suç Direktifi 5. 2007/2/EC INSPIRE Direktifi 6. 2004/35/EC

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI DİSİPLİN/ GELİŞİM ALANI: UZUN DÖNEMLİ AMAÇ: - Vücudumuz bilmecesini çözelim - Maddeyi tanıyalım - Kuvvet ve hareket - Işık ve ses - Canlılar dünyasını

Detaylı

OZON VE OZON TABAKASI

OZON VE OZON TABAKASI OZON VE OZON TABAKASI Yer yüzeyi yakınlarında zehirli bir kirletici olan ozon (O 3 ), üç tane oksijen atomunun birleşmesinden oluşur ve stratosfer tabakasında yaşamsal önem taşır. Atmosferi oluşturan azot

Detaylı

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu 4. Türksoy Üye Devletleri UNESCO Millî Komisyonları Toplantısı 2. Kültürel ve Doğal Miras Semineri

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu 4. Türksoy Üye Devletleri UNESCO Millî Komisyonları Toplantısı 2. Kültürel ve Doğal Miras Semineri UNESCO Türkiye Millî Komisyonu 4. Türksoy Üye Devletleri UNESCO Millî Komisyonları Toplantısı 2. Kültürel ve Doğal Miras Semineri DÜNYA MİRASI KAVRAMI Dünya Mirası, geçmişimizden bize kalan, günümüzde

Detaylı

Meteorolojik Gözlem İçin Kullanılacak Sabit Şamandıraların Denize İndirilme İşlemleri Başladı

Meteorolojik Gözlem İçin Kullanılacak Sabit Şamandıraların Denize İndirilme İşlemleri Başladı Meteorolojik Gözlem İçin Kullanılacak Sabit Şamandıraların Denize İndirilme İşlemleri Başladı Orman ve Su İşleri Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü, meteorolojik gözlem ağının genişletilmesi projesi

Detaylı

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ Bayram HOPUR Entegre Projeler Uygulama Şube Müdürü Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü www.cem.gov.tr 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu- 29.04.2013 İstanbul ULUSAL

Detaylı

Balıkçılıkta Stok Yönetimi 29 Aralık 2011-28 Eylül 2012 vti Deniz Balıkçılığı Enstitüsü, Hamburg, Almanya

Balıkçılıkta Stok Yönetimi 29 Aralık 2011-28 Eylül 2012 vti Deniz Balıkçılığı Enstitüsü, Hamburg, Almanya Balıkçılıkta Stok Yönetimi 29 Aralık 2011-28 Eylül 2012 vti Deniz Balıkçılığı Enstitüsü, Hamburg, Almanya Dr. Savaş KILIÇ Balıkçılık Teknolojisi Mühendisi Konyaaltı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI

AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI 3. KÖPRÜLER VİYADÜKLER SEMPOZYUMU TMMOB İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI BURSA ŞUBESİ 08-09-10 MAYIS 2015 AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI H. Ülgen Yenil, Osman Uzun ve Şükran Şahin Sav Doğaya

Detaylı

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI I. Hafta Yrd. Doç. Uzay KARAHALİL Sunum Akışı Tanışma Ders İçeriği Derste Uyulacak Kurallar Ödev ve Sınavlar Derse Giriş Ders Akışı Dünya da ve Türkiye de Doğa Korumanın Tarihsel

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU. Ankara Deklarasyonu

SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU. Ankara Deklarasyonu SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU Ankara Deklarasyonu Özet 2015 yılının Eylül ayında, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi kapsamında Arazi Bozulumunun Dengelenmesi

Detaylı

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ Dr. Bülent SELEK, Daire Başkanı - DSİ Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı, ANKARA Yunus

Detaylı

TÜBİTAK 107 G 029. 5.2. Proje Sonuçları

TÜBİTAK 107 G 029. 5.2. Proje Sonuçları 5.2. Proje Sonuçları Proje sonuçlandığında; uygulayıcının (DMP) eline sadece bir uygulama planı (Yazılıkaya YGS Yönetim Planı) değil aynı zamanda bir YGS plan/planlama modeli geçeceği için, YGS planlamasıyla

Detaylı

AKDENİZ DENİZ VE KIYI ÇEVRESİNİN DURUMU KARAR VERİCİLER İÇİN ÖZET

AKDENİZ DENİZ VE KIYI ÇEVRESİNİN DURUMU KARAR VERİCİLER İÇİN ÖZET AKDENİZ DENİZ VE KIYI ÇEVRESİNİN DURUMU 2012 KARAR VERİCİLER İÇİN ÖZET AKDENİZ DENİZ VE KIYI ÇEVRESİNİN DURUMU 2012 KARAR VERİCİLER İÇİN ÖZET Akdeniz, ekolojisi ve sosyal boyutları karmaşık olan bir denizdir.

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ 1 T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK SÖZLEŞMESİ VE ULUSAL UYGULAMA DENEYİMİ BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK=BİYOLOJİK KAYNAK Ekosistem Tür Gen 2 3 Bozulmamış

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak BİZ KİMİZ? Dağ Ortaklığı bir Birleşmiş Milletler gönüllü ittifakı olup, üyelerini ortak hedef doğrultusunda bir araya getirir.

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. Türkiye nin Deniz ve Kıyı Koruma Alanları Ulusal Stratejisi (taslak)

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. Türkiye nin Deniz ve Kıyı Koruma Alanları Ulusal Stratejisi (taslak) T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Türkiye nin Deniz ve Kıyı Koruma Alanları Ulusal Stratejisi (taslak) T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Empowered lives. Resilient nations. Türkiye nin Deniz ve Kıyı

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ÇölleĢme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Yönlendirme Komitesi Toplantısı Ankara, 5 Ekim 2011 TOPLANTI GÜNDEMĠ UHYS sürecinin amacı ve

Detaylı

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ankara, 20 Mayıs 2009 KAPSAM

Detaylı

WWW.GREENıNDUSTRYPLATFORM.ORG. YEŞİL ENDÜSTRİ PLATFORMU İlk Danışma Kurulu Toplantısı 3 Nisan 2013 Paris, Fransa

WWW.GREENıNDUSTRYPLATFORM.ORG. YEŞİL ENDÜSTRİ PLATFORMU İlk Danışma Kurulu Toplantısı 3 Nisan 2013 Paris, Fransa YEŞİL ENDÜSTRİ PLATFORMU İlk Danışma Kurulu Toplantısı 3 Nisan 2013 Paris, Fransa DÜNYA DAKİ DURUM GSYİH nın Dünya daki eğilimleri, nüfus ve malzeme kullanımı Source: Dittrich, M. et al., Green Economies

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

DALGALAR NEDEN OLUŞUR? Rüzgar Deniz Araçları (Gemi, tekne vb) Denizaltı Heyelanları Depremler Volkanik Patlamalar Göktaşları Topografya ve akıntılar

DALGALAR NEDEN OLUŞUR? Rüzgar Deniz Araçları (Gemi, tekne vb) Denizaltı Heyelanları Depremler Volkanik Patlamalar Göktaşları Topografya ve akıntılar TSUNAMİ DALGALAR NEDEN OLUŞUR? Rüzgar Deniz Araçları (Gemi, tekne vb) Denizaltı Heyelanları Depremler Volkanik Patlamalar Göktaşları Topografya ve akıntılar TSUNAMİ NEDİR? Tsunami Adı ilk kez 1896 yılında

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE NEHİR HAVZASI YÖNETİM PLANI. Huriye İNCECİK CEYLAN Orman ve Su İşleri Uzmanı

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE NEHİR HAVZASI YÖNETİM PLANI. Huriye İNCECİK CEYLAN Orman ve Su İşleri Uzmanı AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE NEHİR HAVZASI YÖNETİM PLANI Huriye İNCECİK CEYLAN Orman ve Su İşleri Uzmanı 14 Ekim 2015 İÇERİK AB Su Çerçeve Direktifi (SÇD) SÇD Amacı SÇD Hedefleri SÇD Önemli Konular

Detaylı

ARAŞTIRMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Atmosfer Modelleri Şube Müdürlüğü. 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde yaşanan TOZ TAŞINIMI. olayının değerlendirmesi

ARAŞTIRMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Atmosfer Modelleri Şube Müdürlüğü. 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde yaşanan TOZ TAŞINIMI. olayının değerlendirmesi 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde yaşanan TOZ TAŞINIMI olayının değerlendirmesi Kahraman OĞUZ, Meteoroloji Mühendisi Cihan DÜNDAR, Çevre Yük. Mühendisi Şubat 2015, Ankara 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

TÜRKİYE Su Ürünleri Üretimi

TÜRKİYE Su Ürünleri Üretimi AKDENİZ GENEL BALIKÇILIK KOMİSYONU TOPLANTISI HOŞ GELDİNİZ TÜRKİYE Su Ürünleri Üretimi Yıllar Avcılık Yetiştiricilik Toplam (Ton) Miktar Oran Miktar Oran Ton % Ton % 2002 566.682 90,3 61.195 9,7 627.847

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

BÖLÜM 7. MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER. BÖLÜM 7.1. Giriş. BÖLÜM 7.2. Çalışma Alanı

BÖLÜM 7. MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER. BÖLÜM 7.1. Giriş. BÖLÜM 7.2. Çalışma Alanı BÖLÜM 7. MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER BÖLÜM 7.1. Giriş BÖLÜM 7.2. Çalışma Alanı İÇİNDEKİLER Sayfa No İÇİNDEKİLER... ii TABLOLAR... ii KISALTMALAR... iii 7. MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER... 7.1-1 7.1. Giriş...

Detaylı

NUH UN GEMİSİ Ulusal Biyolojik Çeşitlilik VERİTABANI

NUH UN GEMİSİ Ulusal Biyolojik Çeşitlilik VERİTABANI T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI BİLGİ İŞLEM DAİRESİ BAŞKANLIĞI / BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK İZLEME BİRİMİ NUH UN GEMİSİ Ulusal Biyolojik Çeşitlilik VERİTABANI Ülkemiz Biyolojik Çeşitlilik Zenginliği Açısından

Detaylı

İZMİR KÖRFEZİNİ SOLUCANLARLA TEMİZLİYORUZ

İZMİR KÖRFEZİNİ SOLUCANLARLA TEMİZLİYORUZ İZMİR KÖRFEZİNİ SOLUCANLARLA TEMİZLİYORUZ HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER 7-E Doruk TURANLI Doruk ÜNAL DANIŞMAN ÖĞRETMEN Nilüfer DEMİR İZMİR 2014 İÇİNDEKİLER 1.PROJENİN AMACI...2 2. İZMİR KÖRFEZİ...2 3. KALİFORNİYA

Detaylı

MAVRUŞGİL (Sciaena umbra) VE KÖTEK (Umbrina cirrosa) BALIKLARININ BİYOEKOLOJİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

MAVRUŞGİL (Sciaena umbra) VE KÖTEK (Umbrina cirrosa) BALIKLARININ BİYOEKOLOJİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ PROJE MAVRUŞGİL (Sciaena umbra) VE KÖTEK (Umbrina cirrosa) BALIKLARININ BİYOEKOLOJİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ Adnan ERTEKEN, SUMAE Projenin temel amacı Scanidae familyasına ait balıklardan mavruşgil

Detaylı

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ

ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ULUSAL SU VE SAĞLIK KONGRESİ NEHĠR HAVZA YÖNETĠM PLANLARI, SU ÇERÇEVE DĠREKTĠFĠ VE BU KAPSAMDA DSĠ TARAFINDAN YAPILAN YERÜSTÜ SU KALĠTESĠ

Detaylı

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI

KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI III. Hafta Yrd. Doç. Uzay KARAHALİL Köprülü Kanyon Milli Parkının Kısa Tanıtımı Gerçekleştirilen Envanter Çalışmaları Belirlenen Orman Fonksiyonları Üretim Ekolojik Sosyal

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Düzenleyici Etki Analizi Ön Çalışma

Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Düzenleyici Etki Analizi Ön Çalışma Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Düzenleyici Etki Analizi Ön Çalışma Yaban Kuşlarının Korunması Direktifi 2009/147/EC İçerik Kuş Direktifi Ön DEA raporu Rapor sonrası yapılanlar İstişare Süreci

Detaylı

BİR ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE GİRİŞİMİ DRYNET PROJESİ

BİR ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE GİRİŞİMİ DRYNET PROJESİ BİR ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE GİRİŞİMİ DRYNET PROJESİ 11.09.2008, Kamu- STK Diyalog Toplantısı: Çölleşme ile Mücadelede Ortaklıklar AB Deneyimi ve CRIC7 için Fırsatlar ANKARA DRYNET PROJESİ Birleşmiş Milletler

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

Türkiye de bir ilk: Mersin ilinde omurgalı fosili Metaxytherium (Deniz İneği) bulgusu

Türkiye de bir ilk: Mersin ilinde omurgalı fosili Metaxytherium (Deniz İneği) bulgusu Türkiye de bir ilk: Mersin ilinde omurgalı fosili Metaxytherium (Deniz İneği) bulgusu Emekli memur Mehmet Demirci kara avcılığı yaparken, bir ı kaya bloğu içinde omurga parçaları görmüş ve fotoğrafını

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı