EN ESKİ ÇAĞLARDAN HAZAR DEVLETİ AKINLARINA KADAR AZERBAYCAN DA TÜRK İZLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "EN ESKİ ÇAĞLARDAN HAZAR DEVLETİ AKINLARINA KADAR AZERBAYCAN DA TÜRK İZLERİ"

Transkript

1 EN ESKİ ÇAĞLARDAN HAZAR DEVLETİ AKINLARINA KADAR AZERBAYCAN DA TÜRK İZLERİ Zekiye TUNÇ Eski çağlardan beri dünyanın çeşitli bölgelerinde izlerine rastladığımız Türk topluluklarının Azerbaycan da da yerleşmeleri milattan önceki tarihlere kadar gitmektedir. Bölgede yaşayan toplulukların dillerinde Türklerin kullandıkları sözcüklere tesadüf edilmesi, arkeolojik malzemelerinin Türk kavimlerinin eşyaları ile aynı olması ve toponimlerinde Türk boylarının isimlerinin varlığı dolayısıyla Azerbaycan da Türklerin geçmişi çok eskilere dayanmaktadır. Araştırmamıza konu olan süreçte MÖ. III.-I. bin yıllarda Türk kökenli kavimlerin Azerbaycan da yaşadıkları bilinmektedir. MÖ. I. bin yıllarında ise Türk kökenli olduğu düşünülen Manna Devleti bölgede hâkim olmuştur. Milattan önceki dönemde Kimmerler Azerbaycan a gelmişler, sonrasında onları İskitler takip etmişler, ilerleyen çağlarda ise Hun, Sabir ve diğer Türk boyları bölgede varlık göstermişlerdir. Özet Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, Kimmer, İskit, Hun, Sabir, Türk THE TURKISH TRACES IN AZERBAIJAN FROM THE MOST ANCIENT TIMES UP TO THE INVASION OF THE CASPIAN STATE Abstract The settlement of the Turkish community in Azerbaijan whose traces could be found in various parts of the world since the ancient times goes back to the date of BC. The history of the Turks in Azerbaijan goes way back due to the coincidence of the Turkish words used in the language which was spoken by the communities living in that areas, the presence of the object in the archaeological material which were belonging to the Turkish tribes and the existence of the toponymes belonging to these tribes. It is known that in the 1 st -3 rd millennium BC which is the period of our study, tribes with Turkish origin were living in Azerbaijan. During the 1 st millennium BC the state of Manna which was thought to be Turkish origin had been dominant in this region. In the period before Christ the Cimmerians had come to Azerbaijan, they were followed by the Scythians and the following times Turkish tribes Hun and Sabir and others settled in the region. Key Words: Azerbaijan, Cimmerians, Scythians, Huns, Savirs, Turks Yrd. Doç. Dr., Sinop Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü. 202

2 Giriş Azerbaycan da Türklerin izlerine hangi dönemden itibaren rastlandığı hakkında farklı görüşler ileri sürülmüştür. Görüşlere göre MÖ. III. binli yıllar ve daha ileri safhalarda Türklerin varlıkları bölgede görülmüştür 1. Azerbaycan ın güneyinde MÖ. III.-I. binyıllarda yaşayan Kutiler, Lullubiler, Kaslar, Subiler, Turukkiler gibi kavimlerin Türk kökenli oldukları düşüncesi vardır 2. MÖ. III.-II. bin yıllarında Urmiye Gölü havzasında yaşayan Turukki kavminin Türk dilinde konuştukları söyleminin yanında turukki etnoniminin Türk isminin eski biçimi olduğu kabul görmüştür 3. Azerbaycan topraklarına MÖ. II. bin yılında Ön Asya dan göç eden Kasların da Türk soylu kavimlerden biri olduğu düşünülmektedir. MÖ. II. bin yılın ortalarından itibaren Güney Azerbaycan topraklarında yaşayan Kaslar, Kaspilerin ataları olarak değerlendirilmişlerdir. Kaynaklar Kaspilerin Kür ve Aras nehirlerinin kavşağından Hazar denizine kadar olan deniz kenarındaki alanlarda yaşadıklarından bahsederler. Hazar Denizi nin eskiden Kaspi olarak isimlendirilmesi de bununla ilişkilendirilmiştir 4. Azerbaycan da MÖ. I. binyılın başlarında Mannalıların devlet kurdukları ve bunların Türk kökenli olduklarına dair görüşler vardır 5. Mesela bazı Manna hükümdar isimlerinin Türkçe ile bağlantılı olduğu tespit edilmiştir 6. Manna isminin ilk olarak Maqtay şeklinde söylenmesi bunun Türkçe bir ifade olduğunu göstermiştir. Burada Türk dilinde nq sesinin tek n şekline girerek Manna ya dönüştüğü ve bu durum Türk dillerinin özelliğini taşıdığından benzerlikler söz konusu olmaktadır 7. Manna isminin Türk dili ile bağlantısı ve benzer örnekler Mehebbet Paşayeva tarafından örneklerle açıklanmıştır: Altay da Sibir de, Orta Asya da Manqut, Manqas, Manqol, Manqiş, Manquş gibi birçok Türk tayfalarının adlarında manq kompotentinin kalması Mannalıların etnik adlarının manqa etnoniminin fonetik bir tipi olarak Türk kökenli olduğuna ait fikrimizi onaylar. Eskiden İskitler, Kimmerler gibi Türk kabilelerin meskûn olduğu Kırım arazisinde de (Bahçesaray şehri yakınlarında) miladın başlarında (I. yy.) Manqup adlı devletin olduğu bilinmektedir. Görüldüğü gibi Manna adı mang etnonimi ile aynı kökendendir. Mannalıların Türk kökenli olmasına bağlı fikrimizi Manna toponimlerinin Türk dilleri ile izah olunması faktı da tasdik edir. Örneğin, Manna nın en önemli şehirlerinden olan İzirta (MÖ. VIII. yüzyıl) Türkçe izir, izer- dağ geçidi ve tay- taraf kelimelerindendir. Matay ve Maday kavimleri ile de bağlı aynı fikri söylemek mümkündür; Altay ve Kazakistan da Matay, Kapçaqay-Matay, Madı, Tuva da daha XIII. yüzyılda Madı, Mat gibi birçok Türk kavimleri olduğu bilinmektedir. Aynı zamanda Madayların toponimleri ve şahıs adları da Türk dilleriyle izah olunur. Mesala, Madayda çay ismi olan Kizilbuda (MÖ. 820 yılı) Türk dillerinde kizilkırmızı ve bud-dağkolu söz birleşmesinden ibaret olup Qırmızı dağ kolu anlamına gelir 8. Azerbaycan da Kimmerler- İskitler Kimmerler, Prototürkler olarak tanımlanmış ve MÖ. II. binyılın başlarından MÖ. VIII. yüzyıla kadar Karadeniz in kuzeyinde, Avrasya bozkırlarında ve Kafkasya bölgesinde yaşamışlardır 9. Kimmerler, Kafkasya da Kuban kültürünü etkisi altına almışlar (MÖ ) 1 Afaq Rüstemova, Azerbaycan da Tarihsel Kimliğin ve Dilin Gelişim Süreçleri, Karadeniz Dergisi, S.2, Ankara 2010, s Mehebbet Paşayeva, Azerbaycan Türklerinin Etnik Tarihine Kısa Bir Bakış, 38. ICANAS, 5/2007, S.5, 2007, Ankara, s Yusuf Yusifov, Kadim Şark Tarihi, Şark Garb Neşriyat, Bakü 2007, s Paşayeva, s Paşayeva, s Yusifov, s Paşayeva, s Paşayeva, s M. Taner Tarhan, Ön Asya Dünyasında İlk Türkler Kimmerler ve İskitler, Türkler, C.1, Ankara 2002, s

3 ve Gence-Karabağ daki buluntular arasında geometrik hayvan motifli bronz küpeler ile Taliş bronz eserlerinde tesirleri görülmüştür 10. İskitlerin vatanının Asya olduğu ve buradan göç ederek Kimmerlerin yurtlarına geldikleri Heredot un kayıtlarında anlatılmıştır: Göçebe Skyt 11 hler Asya daydılar; Massagetlerle yaptıkları bir savaştan yenik çıktılar, Araxes ırmağını geçtiler, Kimmerlerin yanına göç ettiler. (Skythlerin oturdukları yerler eskiden Kimmerlerinmiş, öyle derler) 12. Böylelikle Kimmerler savaşmayarak yurtlarını terk edip 13 İskitlerin takibinde Yakındoğu ya kadar gitmişlerdir 14. İskitlerin Kimmerleri takip etmeleri 15 Azerbaycan topraklarına akmalarını sağlamış ve bölgeye geçişler Kafkas dağ silsilesindeki yolları kullanmaları ile gerçekleşmiştir. Kavimler Azerbaycan a Derbent geçidinden sonra dağlık ve engebeli setleri aşarak geçmişlerdir. Alban Kalesi olarak isimlendirilen Çuhur- Gabala ile diğer geçitler merkezi ve Batı Azerbaycan ı kuzeyle birleştirmektedirler 16. Kuzey Kafkasya ile Zakafkasya arasında eski çağlarda tespit edilen çok sayıda geçitler İskitlerin Güney Kafkasya daki bölgelerde yayıldıklarını göstermektedir 17. Başka bir söyleniş şekli ile MÖ. VII. yüzyılda Karadeniz in kuzeyinden güneye doğru hareket eden İskitler Manna ve Medya devletlerinin topraklarına yerleşerek burada 150 yıl varlık göstermişlerdir. Bölgede kurulan devlet için Sakasena ismi kullanılmıştır 18. Azerbaycan bölgesinde İskitlere ait arkeolojik bazı buluntular tespit edilmiştir. Güney Kafkasya da İskit sanatını temsil eden maral motifli taşlar 19, Mingeçevir bölgesinde İskit tipi ok uçları ve tunç aynalar ortaya çıkarılmıştır. Yüzük mühürlerinden birinin üstündeki başında şiş külah giyim tarzını gösteren özelliklerin varlığı İskitlerin Güney Kafkasya nın merkezi kısmında yerleştiklerini göstermektedir 20. Azerbaycan da MÖ. VI. yüzyıldan itibaren yerleşmiş Kimmer-İskit-Sak 21 boyları ile ilişkili yer isimleri günümüzde mevcutturlar. Kimmerlerle bağlantılı toponimler, Azerbaycan ın Zakatala ilinin Kımır- Kımırlı, Kazak ilinin Kemerli- Gemerli köylerinin isimlerine yansımıştır 22. MÖ. VII. yüzyıla ait Assur kaynağında Manna bölgesinde Saka isimli bir halktan bahsedilmiştir 23. Azerbaycan daki Zagatala şehri Saka isminin devamıdır ve Zakatala Saka düzengahı anlamındadır. Yine Şakasen 24 ve Şaki de bu grup yer isimlerinden sayılmıştır. Albanya 25 nın şehirlerinden biri olan Balasakan 26 da Sakalar ile ilişkilendirilmiştir 27. Kuzey Azerbaycan ın güney 10 Ergin Ayan, Kafkasya: Bir Etno-Kültürel Tarih Çözümlemesi, ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, I (2010), S.2, Ordu, s Grek kaynaklarında İskitler için Skyt ismi kullanılmıştır. Bkz. M. Taner Tarhan, Ön Asya Dünyasında İlk Türkler Kimmerler ve İskitler, Türkler, C.1, Ankara 2002, s Heredotos, Tarih, (Çev. Müntekim Ökmen), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2012, s İlhami Durmuş, İskitler, Kaynak Yayınları, İstanbul 2007, s M. Taner Tarhan, Bozkır Medeniyetlerinin Kısa Kronolojisi, İstanbul Üniversitesi Tarih Dergisi, S.24, Ankara 1970, s İlhami Durmuş, s İlhami Durmuş, Siraklar, Türkoloji ve Türk Tarihi Araştırmaları Özel Sayısı, 8/2002, S.43, Ankara, s Durmuş, Siraklar, s Zaur Hasanov, Çar İskitler, (Akt. İlyas Topsakal), Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, İstanbul, 2009, s Bahtiyar Tuncay, Sakların Tarihi, Dili ve Edebiyyatı, Apostrof Yayınevi, Bakü 2009, s Kabil Eliyev, Kafkaz Tarihi, Elm Neşriyat, Bakü 2009, s İskitler Persçe gibi doğu dillerinde Sak ya da Saka, Caha gibi isimler alırlar. Bkz. M. Taner Tarhan, Ön Asya Dünyasında İlk Türkler Kimmerler ve İskitler, s Elvira Latifova, Kafkasya nın Bazı Türk Toponimlerine Dair (Azerbaycan ın Kuzeybatı Bölgesi ve Güney Dağıstan Örneğinde), Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 1/2014, S.2, s Paşayeva, s M.Ö. VII. yüzyılda Sakasen/Şikasen şehri Aras ve Kür nehrinin kesişim alanlarında yerleşir. Bkz. İbrahim Tellioğlu, Kimmer ve İskit Göçlerinin Doğu Anadolu Bölgesindeki Etkileri, AÜ Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi (Prof. Dr. Şinasi Tekin Özel Sayısı), 11 (2005), S.27, Erzurum, s Albanya: Eskiçağ Yunan-Roma araştırmalarında Azerbaycan Albanya olarak isimlendirilmiştir. İlk ortaçağ döneminde ise Albanya isminin Kuzey Azerbaycan ın önemli bir kısmı için kullanıldığı bilinir. Bkz. S.B. Aşurbeyli, Azerbaycan da Eski Türk Aşiretleri, XI. Türk Tarih Kongresi, Ankara 1994, s Kür ile Aras ırmaklarının kavuştuğu yerde, Kür ün sağ ve sol sahillerini, Şirvan çölünü, kuzey ve kuzeydoğuya doğru Hazar Denizi sahilinde Beşparmak Dağı na kadar uzanan sahayı içine almaktadır. Bkz. Tellioğlu, s Tellioğlu, s

4 bölgelerinden Astarada da Sakaşon isimli köy ve Sekşan çayı da Saka-İskit izlerini taşıyan bir yer ismidir 28. Saka ismiyle bağlantılı olarak Azerbaycan daki toponimleri şöyle özetleyebiliriz: Kuzey Azerbaycan da Şeki-Şakaşon, Sisasakan, Artsak; Kuzey Azerbaycan ın kuzey batısında Şeki, Zakatala, Sakandere, Sakantala, Saqa-Tör; Güney Azerbaycan da Sakan, Sakani, Sakene, Şaqali, Şakabad gibi 29. Azerbaycan arazisine gelen İskit kavimlerden biri Şamaklar olup, Şamahı yer isminin kökü Sakalarla beraber Azerbaycan a gelen Şamak kavimleriyle ilişkilendirilerek MÖ. VII. yüzyıla dayandırılmıştır. Güney Azerbaycan arazisinde de Şamaki yer ismi vardır. Şamak etnonimi diğer Türk soylu kavimler arasında da yer bulmuştur: Orta Asya ve Kazakistan da Şamakey, Karakalpaklar da Şamaki, Türkmenler de Şamak, Kırgızlar da Şamaka isimli Türk kavimleri vardır. Harezm ve Türkmenistan da iki eski Şamaka kalesi, Tataristan da Şamaki toponimleri vardır 30. Büyük Kafkas dağlarında, Samur nehri havzasında yerleşen kadim Sahru 31 köyünün ismi de Saklarla ilişkilendirilebilir. Sahurlar bu köyü Sah olarak isimlendirmişlerdir. Sahur ise bu köye komşu halklar tarafından verilen isimdir (yani sak(h)lar köyü). Azerbaycan ın Gah ilinin yakınlarında XIX. yüzyılın ikinci yarısına kadar Sakan isimli yerleşim biriminin olması önceki bilgileri desteklemektedir 32. Azerbaycan da Hunlar Kuzey Kafkasya nın etnografik ve siyasi tarihinde MS. II. yüzyılın ikinci yarısında Hunlar ismine Dionisi Periaget in ve Klavdi Ptolemey in manzum tasvirlerinde değinilmiştir 33. Dionisi Periaget in yazılarında: 160. yıla doğru Hunlar adı ile meşhur bir çeşit kabile grubu, artık Volga nehrini geçmiş ve Hazar Denizi nin kuzey batısındaki bozkırlarda yaşamıştır 34 ifadeleri kullanılmıştır. Hunların Kafkasya da varlıkları, buradaki Hun yerleşmeleri Hun ülkesi ifadesi ile karşılık bulmuş ve Kalankatlı Moses bu tabiri kullanmıştır 35. Atilla döneminde (Batı Hunları), 445 yılında Dağıstan dan gelen bir Hun kolu, Kür ırmağı boylarına yayılıp, Gence nin batısındaki Khalkhal da kışlamıştır 36. Bu sebeple Ermenice ve Süryanice kaynaklarda, Kafkas sıradağlarının kuzeyindeki Türk kabileleri (Ermenice) Hisus-azk er (Kuzeyli Kavimler), Hun- Agur (Hun-Ogur), Hun ismiyle anılmışlardır 37. Kavimler Göçü döneminde Altay ve Çin sınırlarından hareket eden Hun, Avar ve diğer Türk boyları da Kafkasya dan geçerek Avrupa ya yönelmişlerdir. Kaynaklarda 395 yılında Tuna kıyılarından Güney Kafkasya ya gelen, oradan da Ön Asya ya hareket eden Hun boylarından bahsedilmiştir. Bu dönemde Kafkasya da yaşayan Hunların bir kısmı, sonraları bölgenin siyasi olaylarında önemli rol oynamışlardır 38. Hunlar ve onlarla akraba kavimlerin batıya ilerlemeleri neticesinde MS. IV. yüzyılın ikinci yarısında Kafkas ülkelerinde önemli siyasi değişimler yaşanmıştır. Hunların bu topraklara girişi 39, özellikle de Alanlar 40 ve Asların bir kısmının Kafkasların kuzey eteklerinde uzanan bölgeye geri çekilmelerine yol açmıştır. Hun kavimleri, Kafkasya da özellikle doğuda ve Albanya bölgesinde yayılmışlardır 41. MS. V. yüzyılda 28 Paşayeva, s Paşayeva, s Paşayeva, s Sak-hur (hur kelimesi komşu halkların dilinde köy anlamına gelmekteydi). Bkz. Latifova, s Latifova, s Zekiye Tunç, Malazgirt Öncesi Kafkasya da Türk Varlığı, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi, Elazığ 2012, s Yusuf Caferov, Gunni Azerbaycan, Elm Neşriyat, Bakü, 1985, s Kalankatlı Moses, Alban Tarihi, (Çev. Yusuf Gedikli), Selenge Yayınları, İstanbul 2006, s Fahrettin Kırzıoğlu, Köktürklerin En Batı Kolu Hazarlarda Yabancı Cesediyle Yağmur Yağdırma Geleneği, II. Milletlerarası Türk Folklor Kongresi Bildirileri, IV, Ankara 1982, s Kırzıoğlu, s Latifova, s Georges Dùmézil, Kafkas Halkları Mitolojisi, (Çev. Musa Yaşar Sağlam), Ayraç Yayıncılık, Ankara, 2000, s.10-11; Bkz. Mahmut Bi, Kafkas Tarihi, I, Selenge Yayınları, İstanbul 2007, s Ali Ahmetbeyoğlu, Grek Seyyahı Priskos (V. Asır) a Göre Avrupa Hunları, İstanbul 1995, s Dùmézil, s

5 Kafkasya daki Hun birlikleri zaman zaman bölgedeki kavimlerin birbirleri ile mücadeleleri sırasında ordularında destek olarak kullanılmışlardır. Çoğu zaman İran a karşı kullanılan Hun birlikleri bazen de bunun tersine vazife yüklenmişlerdir. Mesela 457 yılında Alban hükümdarı Vaçe nin isyanı sırasında İran ordusunda Hunlara yer vermiştir 42. Miladın ilk yüzyıllarından itibaren Kafkasya ya gelen ve MS. IV. yüzyılın ilk çeyreğinde Hazar Denizi nin batı sahillerinde yerleştikleri bilinen Hunlar Azerbaycan a akınlar yaparak Mil Düzü ne kadar ilerlemişlerdir 43. Hunlardan sonra Türk soyundan kavimlerden Bulgar, Hazar 44, Sabir, Çul, Gorus, Terter, Çırak kabileleri, Kengerler, Aranlar, Kataklar, Peçenekler 45 gelmişlerdir. Azerbaycan topraklarında Kıpçakların MS. IV.-V. yüzyıllardan itibaren yaşadıkları bilinmektedir. Gürcü kaynaklarında Kıpçakların Kafkasya ya ilk akınları MÖ. VIII.-MS. IV. yüzyıllarına tarihlenir 46. Güney Kafkasya da Hunlara ait arkeolojik materyal MS. IV-VII. yüzyıllarda bulunmuştur. Üç tepe kurganında (Akcabedi bölgesi-azerbaycan) bulunmuş altın ayak ve kol bilezikleri, kolye, yirmi altı bezetilmiş kemer unsurundan oluşmuş pilakadan ibaret kemer, altın unsurlu demir kılıç araştırmacılara göre kuzey göçebelerine aittir. Hınıslı abidesinde (Şamahı bölgesi) taş kutu tipi mezarlarda Hun kültürünü yansıtan altın küpe ve taç bulunmuştur. Hınıslı - Hucbala mezarlarında bulunan altın eşyalar Hunlara ait olan karışık renkli üslupta hazırlanmıştır. Bu eşyaların yanı sıra göçebeler için karakteristik olan kafanın yapay deformasyona uğramış iskeletleri ve defin ayinlerini temsil eden izlere de rastlanılmıştır. Pala-sırt mezar abidesi Hun kavimlerine aittir 47. Azerbaycan ın kuzeydoğu topraklarında elde edilen buluntularda silahlar ve at malzemeleri daha fazla dikkat çekmektedir. Hunlar için kamanlar, iki ve üç kanatlı ok uçları, demir mızrak uçları, iki ağızlı kılıçlar, eğik kılıçlar, zırhlar, ata ait malzemeler ağaç esaslı eyerler, sekizvari üzengi, dizgin pilekleri ve zilleri, kaytarkanlar vs. bulunmaktadır 48. Hunlar Azerbaycan a Kuşanlar ismi ile gelmişlerdir. Bu isim onların tapındıkları 5 kutsal totemden biri olan kuşla ilgilidir. Kuşan Hunlarının Azerbaycan ın Gah ilinin Ilısu köyüne yerleştiklerine, burada korunan Kuş uşağı veya Kuşlar soy ismi de işaret etmektedir. Ayrıca Kuşanlarla ilişkili yer isimlerine Azerbaycan ın Ağdaş, Gebele, Kürdemir, Şamahı, Kuba ve Kazak illerinde de karşılaşılmaktadır 49. Azerbaycan ın kuzeybatı bölgesini Kuzey Kafkasya ya bağlayan dağ geçidinin Hun beli olarak isimlendirilmesi ve toponimin Hun ismini taşıması, Hunların Azerbaycan ın kuzeybatısında yerleştiklerini göstermektedir 50. T.M. Memmedov un Kafkaz Albaniyası İlk Orta Asırlarda isimli eserinde Hunların Azerbaycan da yerleştikleri yerler şu şekilde belirtilmiştir: İlk orta asır kaynakları Lazar Parpesi nin, Sebeos un, Gevond un, Asogik in verdikleri bilgiler ışığında Hunlar Albanya da yaşamışlardır. Gevond ve Asogik in bilgilerinde ise Hun kavimleri Derbent ve onun etrafında yaşıyorlardı. Yine Hunların burada ordu kurdukları malumatı vardır. Yegişe ve Sebeos Kaspi kapılarını Hun Kapıları adlandırırlar. Fakat Yegişe ve M. Horenasi aynı zamanda, Kaspi kapılarını Alan kapıları olarak adlandırırlar. İlk orta asır yazılı kaynağı Yegişe Beşparmaq Seddini Hunlara karşı müdafaa istehkamı olarak adlandırır. L.Parpesi bu müdafaa istehkamının duvarlarını Albanlar ve Hunlar arasında salınmış istehkam olduğunu kaydeder. İlk orta asırların yazılı kaynakları gibi, Bizans yazılı kaynakları da Kafkas Albanyası arazisinde Hun 42 Süleyman Eliyarlı, Azerbaycan Tarihi, Çırak Neşriyat, Bakü 2009, s Tarık Dostiyev, Kafkasya da Hunlar, Türkler, C.2, Ankara 2002, s Paşayeva, s Paşayeva, s Latifova, s Mubariz Halilov, Severnıye nomadı i materialı iz rannesrednevekcvıx albanskix pamyatnikov, Mejdunarodnaya nauçnaya konferentsiya Arkeologiya, etnologiya, folkloristika kavkaza. Sbornik kratkih soderjaniy dohladov, Tiflis, 2007, s Tarık Dostiyev, Kavimler Göçü Döneminde Doğu Kafkasya da Türk Egemenliği, XV. Türk Tarih Kongresi Eylül 2006, II, Ankara 2010, s Latifova, s Latifova, s

6 kavimlerini V. yüzyılda Muğan da ve VI. yüzyılda ise Şakaşena vilayetinde (şimdiki Gence) de kayda almışlar. Hun tayfalarının IV.-VII. yüzyıllarda Albanya arazisinde mecvut olmalarını, aynı zamanda, eski Suriye yazılı kaynaklarında da olduğu söylenir. Kafkas Albanyası nın arazisinde, V- IX. yüzyıllarda Hun kavimlerinin mevcut olmasını eski Gürcü yazılı kaynakları da kendi eserlerinde bahsetmiştir. Kaynakların verilerine göre Hunlar Kafkas Albanyası nda farklı yerlerde meskûnlaştırılmışlardır. Ermeni coğrafyacısı Ananiya Şirakasi Hun kavimlerini Derbent geçidinden kuzeye doğru olan bölgede yerleştirir. Eski Suriye yazılı kaynağı ise VI. yüzyılda Hun kavimlerini Derbent in arka hissesine yerleştirir. Bazı araştırmacılar ise Hun kavimlerini Albanya arazisinde yerleştirme meselesine öz eserlerinde dokunarak, muhtelif fikirler ileri sürmüşler. Dağıstan araştırmacıları R.M. Maqomedov, A.R. Şihsaidov ve Dağıstan Tarihinin Oçerkleri nin müellifleri Hun kavimlerini Dağıstan ın kuzey kısmında ve deniz sahillerinde yerleştirirler. Dağıstan araştırmacılarının bu fikirlerini arkeologlar Dağıstan ın Hazar sahili kısmında elde ettikleri maddi medeniyet kalıntıları ve aynı zamanda toponimik ve onomastik materiallarla onaylarlar. Bazı araştırmacılar ise M. Melikset-Bek, M.A. Artmanov, R.A. Hüseynov, Z.M. Bünyadov kendi eserlerinde Hun tayfalarının Kür ve Aras çayları arasında yerleştirdiklerini kaydederler 51. Tarihi kaynaklara göre, MS. VI. yüzyıldan itibaren Albanya nın Hazar sahili topraklarında Derbent ten Beşparmak dağlarına kadar, eski Hunların Masqut (Maskut) ve daha sonraki söylenişi ile Mazqut (Mazkut) isminde devletleri olmuştur. Ayrı ayrı zamanlarda doğudan batıya Sarmat, İskit, Massaget, Hun ismi altında birleşip Kafkaslara gelerek birçok yeri yurt edinmişlerdir. Yerleşim yerlerinin isimleri bozulmuş olsa da Azerbaycan topraklarında, özellikle kuzeydoğu illerinde günümüze kadar izleri gelmiştir 52. Azerbaycan da Sabirler Kafkasya da yerleşen Türk kavimlerinden biri olan Sabirler 53, kaynaklarda Sabir, Savar, Suvar isimlerini alıp 54, 515 yılında Kafkasya nın kuzeyinde yerleştikleri net olarak bilinmektedir 55. MS. I. yüzyıldan 560 lı yıllara kadar Sabirlerin Kuma-Terek nehirleri arasında yaşadıkları dönem olarak bilinmektedir 56. Güney Kafkasya ya yönelik seferleri yıllarında 57 olan Sabirler, MS. VI. yüzyılın başlarından itibaren ise Güney Kafkasya ve Önasya nın askeri-siyasi tarihinde önemli yer edinmişlerdir 58. Göktürklerin Kafkasya ya gelmesini izleyen süreçte Sabirlerin yerini Hazarların aldığı ve Sabir olarak tanıtıldığı bilinmektedir. Mesudî nin Hazarlara Türkçe Sabir, Farsça ise Hazarân demesi, Belâzuri nin halkı Sabir olarak bilinen Azerbaycan daki Kabala kentinden Hazar yerleşim yeri diye bahsetmesi yukarıdaki fikri açıklamaktadır. Bu sebeple Kafkasların kuzeyindeki Sabirlerin yıkılışı ile Hazarların yükselişi arasında bağlantı vardır ve Sabirler Hazarların temelini oluşturur, diyebiliyoruz 59. İran Şah ı Hüsrev Anuşirvan ın ( ) Dağıstan a seferinde Sabirlerin bir kısmını Derbent in güneyine şimdiki Azerbaycan topraklarına yerleştirdiği anlaşılmaktadır 60. Sabirler, Azerbaycan ın eski yerleri olarak geçen Şabran, Bilesuvar, Suvarlı, Sabirkent toponimlerinde varlıklarını sürdürmüşlerdir T.M. Memmedov, Kafkaz Albaniyası İlk Orta Asırlarda, Tahsil Neşriyat, Bakü 2006, s B. Caferoğlu Memmedov, Kuzeydoğu Azerbaycan daki Bazı Toponimler Üzerine, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10 (2010), S.2, Bolu, s Tarık Dostiyev, Şimal-Şarki Azerbaycan IX.-XV. Asırlarda, Bakü Üniversitesinin Neşriyatı, Bakü 2001, s Paşayeva, s Şerif Baştav, Sabir Türkleri, Belleten, V(1941), S.XVII-XVIII, Ankara 1941, s Dostiyev, s Réne Grousset, Başlangıcından 1071 e Ermenilerin Tarihi, (Çev. Sosi Dolanoğlu), Aras Yayıncılık, İstanbul 2006, s Dostiyev, s Sevda A. Süleymanova, Kafkasya ve Avarlar, Türkler, 2, Anakara 2002, s Osman Karatay, Suvarlar: Doğu Avrupa nın Esrarengiz Kavmi, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, X (2010), S.1, İzmir, s Paşayeva, s

7 Sonuç Azerbaycan tarih boyunca birden fazla kavmin uğrak yeri olmuş ve bu coğrafyada büyük devletlerde kurulmuştur. Eski çağlardan itibaren Azerbaycan da varlıkları tespit edilen Türkler bölgenin tarihinde önem arz etmişlerdir. Arkeolojik ve lengüistik veriler Türk medeniyetinin Azerbaycan daki geçmişini kanıtlar. Azerbaycan a Kimmerler-İskitler ve sonrasında diğer Türk kavimlerinin gelmesi genellikle bir kavmin diğerine saldırıp göç ettirmesi sonucunda gerçekleşmiştir. Türk kavimlerinin Azerbaycan a akınları giderek artınca bölge zamanla Türk yurdu olmuş ve bu durum günümüzde de devam etmektedir. 208

8 Kaynakça AHMETBEYOĞLU, Ali, Grek Seyyahı Priskos (V.Asır) a Göre Avrupa Hunları, İstanbul AŞURBEYLİ, S.B., Azerbaycan da Eski Türk Aşiretleri, XI. Türk Tarih Kongresi, Ankara 1994, s AYAN, Ergin, Kafkasya: Bir Etno-Kültürel Tarih Çözümlemesi, ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, I (2010), S.2, Ordu, s BAŞTAV, Şerif, Sabir Türkleri, Belleten, V (1941), S.XVII-XVIII, Ankara, s Bİ, Mahmut, Kafkas Tarihi, C.I, Selenge Yayınları, İstanbul CAFEROV, Yusuf, Gunni Azerbaycan, Elm Neşriyat, Bakü DOSTİYEV, Tarık, Kafkasya da Hunlar, Türkler, 2 (2002), Ankara, s DOSTİYEV, Tarık, Kavimler Göçü Döneminde Doğu Kafkasya da Türk Egemenliği, XV. Türk Tarih Kongresi Eylül 2006, C.II, Ankara 2010, s DOSTİYEV, Tarık, Şimal-Şarki Azerbaycan IX.-XV. Asırlarda, Bakü Üniversitesinin Neşriyatı, Bakü DÙMÉZİL, Georges, Kafkas Halkları Mitolojisi, (Çev. Musa Yaşar Sağlam), Ayraç Yayıncılık, Ankara DURMUŞ, İlhami, Siraklar, Türkoloji ve Türk Tarihi Araştırmaları Özel Sayısı, 8 (2002), S.43, Ankara, s DURMUŞ, İlhami, İskitler, Kaynak Yayınları, İstanbul ELİYARLI, Süleyman, Azerbaycan Tarihi, Çırak Neşriyat, Bakü ELİYEV, Kabil, Kafkaz Tarihi, Elm Neşriyat, Bakü GROUSSET, Réne, Başlangıcından 1071 e Ermenilerin Tarihi, (Çev. Sosi Dolanoğlu), Aras Yayıncılık, İstanbul HALİLOV, Mubariz, Severnıye nomadı i materialı iz rannesrednevekcvıx albanskix pamyatnikov, Mejdunarodnaya nauçnaya konferentsiya Arkeologiya, etnologiya, folkloristika kavkaza. Sbornik kratkih soderjaniy dohladov, Tiflis 2007, s HASANOV, Zaur, Çar İskitler, (Akt. İlyas Topsakal), Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, İstanbul HEREDOTOS, Tarih, (Çev. Müntekim Ökmen), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul KARATAY, Osman, Suvarlar: Doğu Avrupa nın Esrarengiz Kavmi, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, X (2010), S.1, İzmir, s KIRZIOĞLU, Fahrettin, Köktürklerin En Batı Kolu Hazarlarda Yabancı Cesediyle Yağmur Yağdırma Geleneği, II. Milletlerarası Türk Folklor Kongresi Bildirileri, IV, Ankara 1982, s LATİFOVA, Elvira, Kafkasya nın Bazı Türk Toponimlerine Dair (Azerbaycan ın Kuzeybatı Bölgesi ve Güney Dağıstan Örneğinde), Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 1 (2014), S.2, s MEHMETOV, İsmail, Türk Kafkasında Siyasi ve Etnik Yapı, Ötüken Neşriyat, İstanbul MEMMEDOV, B. Caferoğlu, Kuzeydoğu Azerbaycan daki Bazı Toponimler Üzerine, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10 (2010), S.2, Bolu, s MEMMEDOV, T.M., Kafkaz Albaniyası İlk Orta Asırlarda, Tahsil Neşriyat, Bakü MOSES, Kalankatlı, Alban Tarihi, (Çev. Yusuf Gedikli), Selenge Yayınları, İstanbul PAŞAYEVA, Mehebbet, Azerbaycan Türklerinin Etnik Tarihine Kısa Bir Bakış, 38. ICANAS, 5/2007, S.5, Ankara, s RÜSTEMOVA, Afaq, Azerbaycan da Tarihsel Kimliğin ve Dilin Gelişim Süreçleri, Karadeniz Dergisi, S.2, Ankara 2010, s SÜLEYMANOVA, Sevda A., Kafkasya ve Avarlar, Türkler, 2 (2002), Ankara, s TARHAN, M. Taner, Bozkır Medeniyetlerinin Kısa Kronolojisi, İstanbul Üniversitesi Tarih Dergisi, 24 (1970), Ankara 1970, s TARHAN, M. Taner, Ön Asya Dünyasında İlk Türkler Kimmerler ve İskitler, Türkler, 1 (2002), Ankara, s TELLİOĞLU, İbrahim, Kimmer ve İskit Göçlerinin Doğu Anadolu Bölgesindeki Etkileri, AÜ Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi (Prof. Dr. Şinasi Tekin Özel Sayısı), 11 (2005), S.27, Erzurum, s TUNCAY, Bahtiyar, Sakların Tarihi, Dili ve Edebiyyatı, Apostrof Yayınevi, Bakü TUNÇ, Zekiye, Kafkasya dan Ön Asya ya Kimmer-İskit Göçleri, Orta Doğu Araştırmaları Dergisi, VIII (2012), S.1, Elazığ, s TUNÇ, Zekiye, Malazgirt Öncesi Kafkasya da Türk Varlığı, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi, Elazığ YUSİFOV, Yusuf, Kadim Şark Tarihi, Şark Garb Neşriyat, Bakü

9 Ekler Harita 1. M.Ö. III.-II. binlerde Kafkasya da kavimler: Kutiler, Lullubiler, Turukkiler (Kabil Eliyev, Kafkaz Tarihi, Bakü, 2009, s.70). 210

10 Harita 2: İskitlerin Azerbaycan a Geçişi (Kabil Eliyev, Kafkaz Tarihi, Bakü, 2009, s.82). 211

11 Harita 3. MS. VIII-IX. yüzyılda Azerbaycan ı gösteren bir haritada Türk kavimlerinin toponimleri mevcuttur: Sakasena-Şeki-Balasakan- (İskit toponimleri ); Şabran- (Sabir toponimi) (İsmail Mehmetov, Türk Kafkasında Siyasi ve Etnik Yapı, İstanbul, 2009, s.181). 212

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

AZERBAYCAN TÜRKLERİNİN ETNİK TARİHİNE KISA BİR BAKIŞ

AZERBAYCAN TÜRKLERİNİN ETNİK TARİHİNE KISA BİR BAKIŞ 2505 AZERBAYCAN TÜRKLERİNİN ETNİK TARİHİNE KISA BİR BAKIŞ PAŞAYEVA, Mehebbet AZERBAYCAN/AZERBAIJAN/АЗЕРБАЙДЖАН ÖZET Azerbaycan halkının ulu kökleri daha MÖ III. binyıllardan Azerbaycan topraklarında yaşayan

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

Meral Okay Kültür Merkezinde Sohbet Toplantısı

Meral Okay Kültür Merkezinde Sohbet Toplantısı Meral Okay Kültür Merkezinde Sohbet Toplantısı Yılmaz Nevruz 8 Haziran 2014 günü Birleşik Kafkas Dernekleri Federasyonu'nun davetlisi olarak Meral Okay Eğitim ve Kültür Vakfı salonunda "Kafkasya ve Kafkaslar"

Detaylı

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 1.Ders. Dr. İsmail BAYTAK. Orta Asya Tarihine Giriş

ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 1.Ders. Dr. İsmail BAYTAK. Orta Asya Tarihine Giriş ORTA ASYA TÜRK TARİHİ-I 1.Ders Dr. İsmail BAYTAK Orta Asya Tarihine Giriş Türk Adının Anlamı: Türklerin Tarih Sahnesine Çıkışı Türk adından ilk olarak Çin Yıllıklarında bahsedilmektedir. Çin kaynaklarında

Detaylı

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ TEST 1 1) Türklerin Anadolu ya gelmeden önce

Detaylı

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER

Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER Hazırlayan Muhammed ARTUNÇ 6.SINIF SOSYAL BİLGİER SOSYAL BİLGİLER KONU:ORTA ASYA TÜRK DEVLETLERİ (Büyük)Asya Hun Devleti (Köktürk) Göktürk Devleti 2.Göktürk (Kutluk) Devleti Uygur Devleti Hunlar önceleri

Detaylı

TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM

TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM Türk Dünyası, Türk milletine mensup bireylerin yaşamlarını sürdürdüğü ve kültürlerini yaşattığı coğrafi mekânın tümünü ifade eder. Bu coğrafi mekân içerisinde Türkiye, Malkar Özerk,

Detaylı

Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti) Orta Asya da bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti Hunlar tarafından kurulmuştur. Hunların ilk oturdukları yer

Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti) Orta Asya da bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti Hunlar tarafından kurulmuştur. Hunların ilk oturdukları yer Asya Hun Devleti (Büyük Hun Devleti) Orta Asya da bilinen ilk teşkilatlı Türk devleti Hunlar tarafından kurulmuştur. Hunların ilk oturdukları yer Sarı Irmak ın kuzeyi idi. Daha sonra Orhun ve Selenga ırmakları

Detaylı

Yard. Doç. Dr. Ali AHMETBEYOĞLU

Yard. Doç. Dr. Ali AHMETBEYOĞLU Yard. Doç. Dr. Ali AHMETBEYOĞLU 1964 yılında Kayseri de dünyaya gelen Ali Ahmetbeyoğlu, 1976 yılında Kayseri Namık Kemal İlkokulu ndaki, 1979 yılında Kayseri 50. Dedeman Ortaokulu ndaki, 1982 yılında ise

Detaylı

SABARLAR Türk Milli Kültürü, Türk Milli Kültürü, Belleten, Belleten,

SABARLAR Türk Milli Kültürü, Türk Milli Kültürü, Belleten, Belleten, 1 SABARLAR Sabarlar, 463-558 yılları arasında Karadeniz in kuzeyinde ve Kafkaslar da mühim rol oynayan bir Türk kavmidir. Bu kavim hakkındaki bilgileri ancak değişik yabancı kaynaklarda bulabiliyoruz.

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : ORTA ASYA TÜRK TARİHİ Ders No : 0020100004 : Pratik : 0 Kredi : ECTS : 5 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi

Detaylı

TARİH BOYUNCA ANADOLU

TARİH BOYUNCA ANADOLU TARİH BOYUNCA ANADOLU Anadolu, Asya yı Avrupa ya bağlayan bir köprü konumundadır. Üç tarafı denizlerle çevrili verimli topraklara sahiptir. Dört mevsimi yaşayan iklimi, akarsuları, ormanları, madenleriyle

Detaylı

HABERLER ÖZBEKİSTAN-TÜRKİYE ULUSLARARASI ARKEOLOJİK ÇALIŞMALAR PROJESİ: ÖZBEKİSTAN DA YERKURGAN MERKEZ TAPINAĞI 2013 YILI ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI

HABERLER ÖZBEKİSTAN-TÜRKİYE ULUSLARARASI ARKEOLOJİK ÇALIŞMALAR PROJESİ: ÖZBEKİSTAN DA YERKURGAN MERKEZ TAPINAĞI 2013 YILI ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI HABERLER ÖZBEKİSTAN-TÜRKİYE ULUSLARARASI ARKEOLOJİK ÇALIŞMALAR PROJESİ: ÖZBEKİSTAN DA YERKURGAN MERKEZ TAPINAĞI 2013 YILI ARKEOLOJİK KAZI ÇALIŞMASI İlk Özbekistan-Türkiye uluslararası arkeolojik çalışmalar

Detaylı

ŞANLIURFA YI GEZELİM

ŞANLIURFA YI GEZELİM ŞANLIURFA YI GEZELİM 3. Gün: URFA NIN KALBİNDEN GÜNEŞİN BATIŞINA GEZİ TÜRKİYE NİN GURURU ATATÜRK BARAJI Türkiye de ki elektrik üretimini artırmak ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi ndeki 9 ili kapsayan tarım

Detaylı

Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları

Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları Yrd. Doç. Dr. Yiğit H. Erbil, Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı

Detaylı

ARPAÇAY DA TARİHİ VE ARKEOLOJİK ARAŞTIRMALAR Historical and Archaeological Research in Arpacay

ARPAÇAY DA TARİHİ VE ARKEOLOJİK ARAŞTIRMALAR Historical and Archaeological Research in Arpacay Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Journal of the Institute of Social Sciences Sayı Number 1, Bahar Spring 2008, 57-71 ARPAÇAY DA TARİHİ VE ARKEOLOJİK ARAŞTIRMALAR Historical and Archaeological Research

Detaylı

TÜRK ÜLKELERİ ve Türklerin Yaşadıkları Bölgelerin COĞRAFYASI

TÜRK ÜLKELERİ ve Türklerin Yaşadıkları Bölgelerin COĞRAFYASI Türkiye ve Türk Dünyası İktisadî ve Sosyal Araştırmalar Vakfı Elazığ Şubesi Yayınları: 2 Türk Dünyası Dizisi: 2 TÜRK ÜLKELERİ ve Türklerin Yaşadıkları Bölgelerin COĞRAFYASI GELİŞTİRİLMİŞ 2. BASKI Dr. Ali

Detaylı

III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ

III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ III. ÜNİTE: İLK TÜRK DEVLETLERİ 2. KONU: ORTA ASYA DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ a. Türk Göçleri ve Sonuçları Göçlerin Nedenleri İklim koşullarının değişmesine bağlı olarak meydana gelen kuraklık, artan

Detaylı

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI TÜRKİYE DOĞAL VE KÜLTÜREL VARLIKLARI ENVANTERİ ENV. NO. 58.01.0.02 ÇİMENYENİCE KÖYÜ, KÖROĞLU TEPELERİ, I39-a4 MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI İL SİVAS İLÇE HAFİK MAH.-KÖY VE MEVKİİ Çimenyenice Köyü GENEL

Detaylı

KAFKASYA NIN BAZI TÜRK TOPONİMLERİNE DAİR (Azerbaycan ın Kuzeybatı Bölgesi ve Güney Dağıstan Örneğinde) ÖZET

KAFKASYA NIN BAZI TÜRK TOPONİMLERİNE DAİR (Azerbaycan ın Kuzeybatı Bölgesi ve Güney Dağıstan Örneğinde) ÖZET KAFKASYA NIN BAZI TÜRK TOPONİMLERİNE DAİR (Azerbaycan ın Kuzeybatı Bölgesi ve Güney Dağıstan Örneğinde) Elvira Latifova* ÖZET Kafkasya toprakları genel Türk Tarihi nin öğrenilmesi açısından vazgeçilmez

Detaylı

tamamı çözümlü tarih serkan aksoy

tamamı çözümlü tarih serkan aksoy kpss soru bankası tamamı çözümlü tarih serkan aksoy ÖN SÖZ Bu kitap, Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) Genel Kültür Testinde önemli bir yeri olan Tarih bölümündeki 30 soruyu uygun bir süre zarfında ve

Detaylı

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA III.BÖLÜM Bu bölümde ağırlıklı olarak Kızılırmak deltasının batı kenarından başlayıp Adapazarı ve Bilecik'in doğusuna kadar uzanan ve Kastamonu yu içine alan Batı Karadeniz Bölümü, Kastamonu ili, Araç

Detaylı

URARTU UYGARLIĞI. Gülsevilcansel YILDIRIM

URARTU UYGARLIĞI. Gülsevilcansel YILDIRIM URARTU UYGARLIĞI Gülsevilcansel YILDIRIM 120213060 Urartular MÖ birinci yüzyılın başında, Van Gölü ve çevresinde önemli bir devlet Kuran ve günümüze kadar buradaki uygarlıkları etkilemiş bir kavimdir.

Detaylı

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü I. Öğretim Programı Müfredatı

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü I. Öğretim Programı Müfredatı Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü I. Öğretim Programı Müfredatı Genel Toplam Ders Adedi : 8 T : 16 U : 4 Kredi : 16 ECTS : 24 T+U : 16 1. YARIYIL No Ders Kodu Ders Adı

Detaylı

Bozkır hayatının başlıca ekonomik faaliyetleri neler olabilir

Bozkır hayatının başlıca ekonomik faaliyetleri neler olabilir Kısrak sütünden üretilen kımız, darıdan yapılan begni bekni ve boza Türklerin bilinen içecekleriydi Bozkır hayatının başlıca Bu Türklerin kültürün bilinen önemli en eski gıda ekonomik faaliyetleri neler

Detaylı

Konu: Kadim Diller ve Yazılar. İran da Ön-Türkler

Konu: Kadim Diller ve Yazılar. İran da Ön-Türkler Konu: Kadim Diller ve Yazılar Yazı: 74 İran da Ön-Türkler Doç. Dr. Haluk BERKMEN Milattan binlerce yıl önce Ön-Türk toplumlarının dağ keçisini kutsal kabul ettiklerini ve binlerce dağ keçisi figürünü Altay

Detaylı

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL II. YARIYIL Adı Adı TAR 501 Eski Anadolu Kültür 3 0 3 TAR 502 Eskiçağda Türkler 3 0 3 TAR 503 Eskiçağ Kavimlerinde

Detaylı

BİRECİK İLÇEMİZ Fırat ta Gün Batımı

BİRECİK İLÇEMİZ Fırat ta Gün Batımı BİRECİK İLÇEMİZ Fırat ta Gün Batımı Birecik ilçesi Şanlıurfa Merkez ilçesine 80 km uzaklıkta olup, yüzölçümü 852 km2 dir. İlçe merkez belediye ile birlikte 3 belediye ve bunlara bağlı 70 köy ve 75 mezradan

Detaylı

Muhammet ARSLAN KARS KÜMBET CAMİİ (ONİKİ HAVARİLER KİLİSESİ)

Muhammet ARSLAN KARS KÜMBET CAMİİ (ONİKİ HAVARİLER KİLİSESİ) Muhammet ARSLAN KARS KÜMBET CAMİİ (ONİKİ HAVARİLER KİLİSESİ) Oniki Havariler Kilisesi olarak da bilinen Kümbet Camii, Kars Kalesi nin güneye bakan yamacında bulunmaktadır. Üzerinde yapım tarihini veren

Detaylı

İ. ÇEŞMELİ, İskitler, Hunlar ve Göktürkler de Din ve Sanat. İstanbul Cinius Yayınları, 131 sayfa (27 resim ile birlikte). ISBN:

İ. ÇEŞMELİ, İskitler, Hunlar ve Göktürkler de Din ve Sanat. İstanbul Cinius Yayınları, 131 sayfa (27 resim ile birlikte). ISBN: www.libridergi.org Kitap Tanıtımı, Eleştiri ve Çeviri Dergisi Journal of Book Notices, Reviews and Translations Volume III (2017) İ. ÇEŞMELİ, İskitler, Hunlar ve Göktürkler de Din ve Sanat. İstanbul 2016.

Detaylı

GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ COĞRAFYA BÖLÜMÜ BAŞKANI

GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ COĞRAFYA BÖLÜMÜ BAŞKANI GİRESUN ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ COĞRAFYA BÖLÜMÜ BAŞKANI Yrd. Doç. Dr. Hüseyin SARAÇOĞLU Lisans Eğitimi: Atatürk Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Erzurum, 1992. Yüksek

Detaylı

ORTA DOĞU VE KAFKASYA UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

ORTA DOĞU VE KAFKASYA UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Merkez Müdürünün Mesajı Orta Doğu ve Kafkasya Uygulama ve Araştırma Merkezi bağlı bulunduğu İstanbul Aydın Üniversitesi ve içinde bulunduğu ülke olan Türkiye Cumhuriyeti ile Orta Doğu ve Kafkasya ülkeleri

Detaylı

Yazar Administrator Perşembe, 26 Nisan 2012 17:25 - Son Güncelleme Cumartesi, 19 Mayıs 2012 14:22

Yazar Administrator Perşembe, 26 Nisan 2012 17:25 - Son Güncelleme Cumartesi, 19 Mayıs 2012 14:22 Batman'ın tarihi hakkında en eski bilgiler halk hikayeleri, mitler ve Heredot tarihinde verilmektedir. Ortak verilere göre MED kralı Abtyagestin'in torunu Kyros karsıtı Erpagazso M.Ö. 550 yilinda yenilince

Detaylı

Kafiristan nasıl Nuristan oldu?

Kafiristan nasıl Nuristan oldu? Kafiristan nasıl Nuristan oldu? Afganistan'ın doğusunda Nuristan olarak anılan bölgenin Kafiristan geçmişi ve İslam diniyle tanışmasının hikayesi hayli ilginç. 10.07.2017 / 13:21 Hindikuş Dağları'nın güneydoğusunda

Detaylı

70 inde doğuran ortalama 120 yıl yaşayan kanser bilmeyen Türkler

70 inde doğuran ortalama 120 yıl yaşayan kanser bilmeyen Türkler Hunza Türkleri 70 inde doğuran ortalama 120 yıl yaşayan kanser bilmeyen Türkler Bu Türkler kansere yakalanmıyor 120 yıl yaşıyor sırrı ise, Hunza Türkleri Hun Türklerinden geliyor. Pakistan ve Hindistan

Detaylı

Sovyet Dönemi ve Bağımsızlık Sonrası Azerbaycan Nüfusunun Etnik Yapısındaki Değişimler

Sovyet Dönemi ve Bağımsızlık Sonrası Azerbaycan Nüfusunun Etnik Yapısındaki Değişimler TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DERGİSİ 395 Sovyet Dönemi ve Bağımsızlık Sonrası Azerbaycan Nüfusunun Etnik Yapısındaki Değişimler Changes In The Ethnical Structure Of Azerbaijan Population During Soviet Times

Detaylı

Lisans :İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Tarih (Gece) Bölümü, Umumi Türk Tarihi Kürsüsü, 1980.

Lisans :İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Tarih (Gece) Bölümü, Umumi Türk Tarihi Kürsüsü, 1980. ÖZGEÇMİŞ Doğum Yeri ve Yılı : Adıyaman, 1955 Eğitim : Fırat İlkokulu, Malatya, 1964. Adıyaman Lisesi Orta Bölümü, Adıyaman, 1972. Mimar Sinan İnşaat Teknik Lisesi, Kayseri., 1976. Mesleki Kariyeri Lisans

Detaylı

Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri (Sumeroloji) Anabilim Dalı, 2001.

Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri (Sumeroloji) Anabilim Dalı, 2001. ÖZGEÇMİŞ YRD. DOÇ. DR. ESMA ÖZ I. Adı Soyadı Esma ÖZ E-posta: (kurum/özel) eoz@ybu.edu.tr; esmao443@gmail.com Cep Telefonu: 0506 934 32 13 İş Adresi: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Esenboğa Merkez

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL VE KÜLTÜREL VARLIKLARI KORUMA ENVANTERİ ENV. NO. SİT ADI

TÜRKİYE DOĞAL VE KÜLTÜREL VARLIKLARI KORUMA ENVANTERİ ENV. NO. SİT ADI TÜRKİYE DOĞAL VE KÜLTÜREL VARLIKLARI ENVANTERİ ENV. NO. ZARA ŞEHİTLİĞİ İL SİVAS İLÇE ZARA MAH.-KÖY VE MEVKİİ GENEL TANIM: Sivas ili, Zara ilçe merkezinde bulunan ve Milli Savunma Bakanlığı, Zara Askerlik

Detaylı

Urla / Klazomenai Kazıları

Urla / Klazomenai Kazıları Urla / Klazomenai Kazıları Oniki İon kenti arasında anılan Klazomenai, Urla-Çeşme yarımadasının kuzey kıyısında, İzmir Körfezi'nin ortalarında yer almaktadır. Klazomenai arazisinin (khora) doğuda Smyrna

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

(Change of Water Masses-Dust Storms Interaction in Syria and Iraq) Suriye ve Irak taki Su Kütlelerindeki Değişimin Toz Fırtınaları ile İlişkisi

(Change of Water Masses-Dust Storms Interaction in Syria and Iraq) Suriye ve Irak taki Su Kütlelerindeki Değişimin Toz Fırtınaları ile İlişkisi V. ULUSLARARASI KUM VE TOZ FIRTINASI ÇALIŞTAYI ORTA DOĞU TOZ KAYNAKLARI VE ETKİLERİ 23-25 EKİM 2017, İSTANBUL (Change of Water Masses-Dust Storms Interaction in Syria and Iraq) Suriye ve Irak taki Su Kütlelerindeki

Detaylı

1 KAFKASYA TARİHİNE GİRİŞ...

1 KAFKASYA TARİHİNE GİRİŞ... İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1 I. ARAŞTIRMANIN METODU... 1 II. ARAŞTIRMANIN KAYNAKLARI... 3 A. Tarihler... 4 B. Vakayi-Nâmeler/Kronikler... 10 C. Sikkeler/Paralar ve Kitabeler... 13 D. Çağdaş Araştırmalar... 14

Detaylı

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Tarih geçmiş hakkında eleştirel olarak fikir üreten bir alandır. Tarih; geçmişteki insanların yaşamlarını, duygularını, savaşlarını, yönetim

Detaylı

The Byzantine-Era Daily Use Pottery Found in the Thermal Spring in Allianoi

The Byzantine-Era Daily Use Pottery Found in the Thermal Spring in Allianoi ALLIANOI ANTİK ILICASI NDA ÜRETİLEN ERKEN BİZANS DÖNEMİ GÜNLÜK KULLANIM KAPLARI* **Hande YEŞİLOVA Öz Allianoi antik ılıcası içersinde, Geç Roma Erken Bizans Dönemi yerleşiminde bulunan, seramik fırınlarında

Detaylı

Türk Süperetnosu, Dünya Sistemi ve Turan Petrolleri

Türk Süperetnosu, Dünya Sistemi ve Turan Petrolleri Türk Süperetnosu, Dünya Sistemi ve Turan Petrolleri geyerek Türk tarihinin Turan'da gelişmiş en son süperetnosunu yok sayma yoluna Rus tarihçileri tarafından gidilmiştir. Tatar süperetnosunu Kazak, Özbek,

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ ÜNİVERSİTELERDE OKUYAN TÜRK ASILLI ÖĞRENCİLERİN OKUMA ALIŞKANLIKLARINA YÖNELİK ANKET ÇALIŞMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TÜRKİYE DEKİ ÜNİVERSİTELERDE OKUYAN TÜRK ASILLI ÖĞRENCİLERİN OKUMA ALIŞKANLIKLARINA YÖNELİK ANKET ÇALIŞMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRKİYE DEKİ ÜNİVERSİTELERDE OKUYAN TÜRK ASILLI ÖĞRENCİLERİN OKUMA ALIŞKANLIKLARINA YÖNELİK ANKET ÇALIŞMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Türkana HÜSEYNOVA Bu anket; Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan,

Detaylı

TARİH BÖLÜMÜ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ DERS KATALOĞU

TARİH BÖLÜMÜ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ DERS KATALOĞU 201-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BAHAR DÖNEMİ DERS KATALOĞU ANADAL EĞİTİM PROGRAMI ZORUNLU DERSLERİ 1.YIL 2. YY. 1 YDİ2 YDA2 YDF2 Temel Yabancı Dil (İngilizce) Temel Yabancı Dil (Almanca) Temel Yabancı Dil

Detaylı

LAZ VE MİGRELİ TARİHİ

LAZ VE MİGRELİ TARİHİ LAZ VE MİGRELİ TARİHİ Ünsal, V. (2006). "Doğu Karadeniz'in Tarihi Coğrafyası". Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8 (2), 129-144, İpek, N. (1994). "Birinci Dünya Savaşı Esnasında Karadeniz

Detaylı

OTS 2735: Sami Kosat evinin kuzeybatı köşesinden 29 metre kadar kuzeyde aynı şahsa ait tarla içinde ağaç kazık çakılarak nokta yenilendi.

OTS 2735: Sami Kosat evinin kuzeybatı köşesinden 29 metre kadar kuzeyde aynı şahsa ait tarla içinde ağaç kazık çakılarak nokta yenilendi. APLİKASYON TUTANAĞI Antalya Orman Kadastro Komisyonları Koordinatörlüğü'nün 11/02/2011 tarih ve B.18.1.0GM.1.05.00.09-255.01(07.19.06)-(07.19.42)-111 sayılı yazıları ekinde alman Antalya Orman Bölge Müdürlüğü'nün

Detaylı

2011 YILINDA DOĞU ANADOLU BÖLGESİN DE URARTU BARAJ, GÖLET ve SULAMA KANALLARININ ARAŞTIRILMASI ALİKÖSE KANALI

2011 YILINDA DOĞU ANADOLU BÖLGESİN DE URARTU BARAJ, GÖLET ve SULAMA KANALLARININ ARAŞTIRILMASI ALİKÖSE KANALI 2011 YILINDA DOĞU ANADOLU BÖLGESİN DE URARTU BARAJ, GÖLET ve SULAMA KANALLARININ ARAŞTIRILMASI Oktay BELLİ ALİKÖSE KANALI Aliköse Kanalı, Tuzluca İlçesi nin yaklaşık olarak 36 37 km. güneybatısında bulunmaktadır.

Detaylı

Türkiye'nin En Çok Satan. TARİH ten

Türkiye'nin En Çok Satan. TARİH ten Türkiye'nin En Çok Satan TARİH ten Editör: Suat DÜZ Zehra SAVAŞ ÖZTÜRK Selami REİSOĞLU KPSS TARİH DERS NOTLARI Yayın Yönetmeni: Arzu Batur Dizgi-Grafik Tasarım: Didem Kestek Kapak Tasarımı: Didem Kestek

Detaylı

- 61 - Muhteşem Pullu

- 61 - Muhteşem Pullu Asaf Bey Çıkmazı Kabaltısı Sancak Mahallesindedir. Örtüsü sivri tonozludur. Sivri kemerle güneye ve ahşap-beton sundurmalı sivri kemerle kuzeye açılır. Üzerinde kesme ve moloz taşlardan yapılmış bir ev

Detaylı

İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI

İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI Kelime anlamı İki nehrin arası olan Mezopotamya,

Detaylı

Türkiye nin Coğrafi Bölgelerinin Belirlenme Çalışmaları. Yard.Doç.Dr. Mehmet Fatih DÖKER

Türkiye nin Coğrafi Bölgelerinin Belirlenme Çalışmaları. Yard.Doç.Dr. Mehmet Fatih DÖKER Türkiye nin Coğrafi Bölgelerinin Belirlenme Çalışmaları Yard.Doç.Dr. Mehmet Fatih DÖKER HATIRLATMA 1-Bölge Nedir? 2- Bölge Ayrımında Kullanılan Kriterler DOĞAL ÖZELLİKLER BEŞERİ VE EKONOMİK ÖZELLİKLER

Detaylı

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur.

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Çekerek ırmağı üzerinde Roma dönemine ait köprüde şehrin bu adı ile ilgili kitabe bulunmaktadır. Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Antik Sebastopolis

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

K A N A Y A N Y A R A K A R A B A Ğ

K A N A Y A N Y A R A K A R A B A Ğ KANAYAN YARA KARABAĞ Astana Yayınları KANAYAN YARA KARABAĞ Derleyen: Yrd. Doç. Dr. Bahadır Bumin ÖZARSLAN Bu eserin bütün hakları saklıdır. Yayınevinden izin alınmadan kısmen veya tamamen alıntı yapılamaz,

Detaylı

Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 10, Mart 2015, s

Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 10, Mart 2015, s Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 10, Mart 2015, s. 720-733 Ebru ORAL 1 İSKİT SANATI ve ANADOLU DAKİ YAYILIMI Özet Orta Asya Bozkır kültürleri içerisinde önemli bir yeri olan İskitler,

Detaylı

TÜRKİYE DE DİLLER VE ETNİK GRUPLAR. (Ahmet BURAN-Berna YÜKSEL ÇAK, Akçağ Yayınları, Ankara 2012, 318 s.)

TÜRKİYE DE DİLLER VE ETNİK GRUPLAR. (Ahmet BURAN-Berna YÜKSEL ÇAK, Akçağ Yayınları, Ankara 2012, 318 s.) TÜRKİYE DE DİLLER VE ETNİK GRUPLAR (Ahmet BURAN-Berna YÜKSEL ÇAK, Akçağ Yayınları, Ankara 2012, 318 s.) Murat AKA Eski dünyanın en önemli medeniyet merkezlerinden olan Anadolu yüzyıllardır değişik milletlere

Detaylı

HALFETİ İLÇEMİZ. Halfeti

HALFETİ İLÇEMİZ. Halfeti HALFETİ İLÇEMİZ Halfeti Şanlıurfa merkez ilçesine 112 km mesafede olan ilçenin yüzölçümü 646 km² dir. İlçe; 3 belediye, 1 bucak, 36 köy ve 23 mezradan oluşmaktadır. Batısında Gaziantep iline bağlı Araban,

Detaylı

YÜKSELME DEVRİ. KPSS YE HAZIRLIK ARİF ÖZBEYLİ Youtube Kanalı: tariheglencesi

YÜKSELME DEVRİ. KPSS YE HAZIRLIK ARİF ÖZBEYLİ  Youtube Kanalı: tariheglencesi YÜKSELME DEVRİ KPSS YE HAZIRLIK ARİF ÖZBEYLİ www.tariheglencesi.com Youtube Kanalı: tariheglencesi 05.08.2017 II.Selim (1566-1574) Tahta Geçme Yaşı: 42.3 Saltanat Süresi:8.3 Saltanat Sonundaki Yaşı:50.7

Detaylı

TARİH GÜNÜMÜZDEKİ TÜRK DEVLET VE TOPLULUKLARI MUHTAR TÜRK CUMHURİYETLERİ

TARİH GÜNÜMÜZDEKİ TÜRK DEVLET VE TOPLULUKLARI MUHTAR TÜRK CUMHURİYETLERİ T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI TÜRKİYE KÜLTÜR PORTALI PROJESİ TARİH GÜNÜMÜZDEKİ TÜRK DEVLET VE TOPLULUKLARI MUHTAR TÜRK CUMHURİYETLERİ Mehmet Çay Aralık 2009 ANKARA 7.3. Muhtar Türk Cumhuriyetleri 7.3.1.

Detaylı

tamamı çözümlü tarih serkan aksoy

tamamı çözümlü tarih serkan aksoy kpss soru bankası tamamı çözümlü tarih serkan aksoy Serkan Aksoy KPSS Tarih Soru Bankası ISBN 978-605-364-239-8 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir. Pegem Akademi Bu kitabın basım,

Detaylı

Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Hadrianopolis ten Edrine ye : Bizans Dönemi.......... 4 0.2 Hadrianopolis Önce Edrine

Detaylı

Bu yüzden de Akdeniz coğrafyasına günümüz dünya medeniyetinin doğduğu yer de denebilir.

Bu yüzden de Akdeniz coğrafyasına günümüz dünya medeniyetinin doğduğu yer de denebilir. Sevgili Meslektaşlarım, Kıymetli Katılımcılar, Bayanlar ve Baylar, Akdeniz bölgesi coğrafyası tarih boyunca insanlığın sosyal, ekonomik ve kültürel gelişimine en çok katkı sağlayan coğrafyalardan biri

Detaylı

1) Azerbaycan da Yaşayan Kürtler:

1) Azerbaycan da Yaşayan Kürtler: ... KAFKASYA KÜRTLERİ Hejar Diaspora Kürtleri, Peri Yayınları Şamil... 1) Azerbaycan da Yaşayan Kürtler: Kürtler, şimdiki Azerbaycan Cumhuriyeti topraklarında en az M.Ö 2000 yılından beri yaşamaktadır.

Detaylı

KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA GEZİMİZ

KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA GEZİMİZ KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA GEZİMİZ Okulumuz Gezi İnceleme ve Tanıtma Kulübümüz 17-18 Ocak 2015 tarihinde bir gece konaklamalı KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA gezisi gerçekleştirdi.. 17 Ocak 2015 Cumartesi sabahı

Detaylı

TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DOKTORA PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI

TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DOKTORA PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DOKTORA PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI GÜZ DÖNEMİ DERSLERİ Kodu Dersin Adı Statüsü T P K AKTS TAE 700 Özel Konular Z 5 0 0 30 TAE 701 Kültür Kuramları ve Türkiyat Araştırmaları

Detaylı

Türkiye nin Nüfus Özellikleri ve Dağılışı

Türkiye nin Nüfus Özellikleri ve Dağılışı Türkiye nin Nüfus Özellikleri ve Dağılışı 1 Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Nüfus miktarı kadar önem taşıyan bir başka kriter de nüfusun yaş yapısıdır. Çünkü, yaş grupları nüfusun genel yapısı ve

Detaylı

TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI

TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERSLER VE KUR TANIMLARI GÜZ DÖNEMİ DERSLERİ Kodu Dersin Adı Statüsü T P K AKTS TAE 600 Özel Konular Z 4 0 0 30 TAE 601 Türkiyat Araştırmalarına Giriş I Z

Detaylı

TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1

TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1 TÜRK MİTOLOJİSİ DR.SÜHEYLA SARITAŞ 1 Çeşitli Türk topluluklarının mitolojileriyle ilgili malzemelerin bir çoğunu bilim adamları, misyonerler, seyyahlar ya da bazı yabancı araştırmacılar tarafından derlenmiştir.

Detaylı

6. ÜNİTE: Türklerde Sanat A. İLK TÜRK DEVLETLERİNDE SANAT

6. ÜNİTE: Türklerde Sanat A. İLK TÜRK DEVLETLERİNDE SANAT 6. ÜNİTE: Türklerde Sanat A. İLK TÜRK DEVLETLERİNDE SANAT Bozkırlının nazarında sabit olan şeyin faydası yoktur. O, her an harekete hazır olmalı, kolayca yer değiş-tirebilmelidir. Bu yüzden eski Türkler

Detaylı

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 Türkiye de Arazi Kullanımı Türkiye yüzey şekilleri bakımından çok farklı özelliklere sahiptir. Ülkemizde oluşum özellikleri birbirinden farklı

Detaylı

1) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmamıştır?

1) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmamıştır? 1) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmamıştır? 1. A. Şehirde yaşıyanlar bazı kurallara uymak zorunda. 2. B. Suriye, Türkiye nin güney komşusudur. 3. C. Kırlarda benbeyaz papatyalar vardı.

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4

Detaylı

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN Mustafa ŞAHİN 07 Eylül 2015 GÖÇ DUVARLARI Suriye de son yıllarda yaşanan dram hepimizi çok üzmekte. Savaştan ötürü evlerini, yurtlarını terk ederek yeni yaşam kurma ümidiyle muhacir olan ve çoğunluğu göç

Detaylı

COĞRAFYANIN PUSULASI HARİTALARLA COĞRAFYA 2018 KPSS BAYRAM MERAL

COĞRAFYANIN PUSULASI HARİTALARLA COĞRAFYA 2018 KPSS BAYRAM MERAL COĞRAFYANIN PUSULASI HARİTALARLA COĞRAFYA 2018 BAYRAM MERAL 1 Genel Yetenek - Cihan URAL Yazar Bayram MERAL ISBN 978-605-9459-31-0 Yayın ve Dağıtım Dizgi Tasarım Kapak Tasarımı Yayın Sertifika No. Baskı

Detaylı

KAYACIK KÖYÜ HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kayacık Köyü nün isminin kaynağı hakkında iki rivayet bulunmaktadır. Bunlar şöyle açıklanabilir.

KAYACIK KÖYÜ HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kayacık Köyü nün isminin kaynağı hakkında iki rivayet bulunmaktadır. Bunlar şöyle açıklanabilir. Araştırmanın Yapıldığı Kayacık Köyü Hakkında Genel Bilgiler KAYACIK KÖYÜ HAKKINDA GENEL BİLGİLER KAYACIK İSMİNİN KAYNAĞI Kayacık Köyü nün isminin kaynağı hakkında iki rivayet bulunmaktadır. Bunlar şöyle

Detaylı

1. DÜNYADAKİ BAŞLICA DİL AİLELERİ

1. DÜNYADAKİ BAŞLICA DİL AİLELERİ 1. DÜNYADAKİ BAŞLICA DİL AİLELERİ Kaynak bakımından birbirine yakın olan diller bir aile teşkil ederler. Dünya dilleri bu şekilde çeşitli dil ailelerine ayrılırlar. Bir dil ailesi tarihin bilinmeyen devirlerinde

Detaylı

OMURGALI GÖÇLERİ VE ANADOLU. Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL

OMURGALI GÖÇLERİ VE ANADOLU. Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL OMURGALI GÖÇLERİ VE ANADOLU Prof. Dr. Ayla SEVİM EROL OMURGALI GÖÇLERİ Miyosen dönemde fosil memelilerin evrimsel ilişkileri, coğrafik dağılımları, göç olayları ve in situ evrimleri oldukça tartışmalıdır.

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI 5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ Prof. Dr. Atilla SANDIKLI Karadeniz bölgesi; doğuda Kafkasya, güneyde Anadolu, batıda Balkanlar, kuzeyde Ukrayna ve Rusya bozkırları ile çevrili geniş bir havzadır.

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ MİMARLIK BİLGİSİ YUNAN UYGARLIĞI

ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ MİMARLIK BİLGİSİ YUNAN UYGARLIĞI ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ MİMARLIK BİLGİSİ YUNAN UYGARLIĞI İÇİNDEKİLER Yunan Uygarlığı Hakkında Genel Bilgi Yunan Dönemi Kentleri Yunan Dönemi Şehir Yapısı Yunan Dönemi

Detaylı

İnce Burun Fener Fener İnce Burun BATI KARADENİZ BÖLGESİ KIYI GERİSİ DAĞLARI ÇAM DAĞI Batıdan Sakarya Irmağı, doğudan ise Melen Suyu tarafından sınırlanan ÇAM DAĞI, kuzeyde Kocaali; güneyde

Detaylı

Doktora Tezi: Kırım Hanlığı nı Kuruluşu ve Osmanlı Himayesinde Yükselişi (1441-1569)

Doktora Tezi: Kırım Hanlığı nı Kuruluşu ve Osmanlı Himayesinde Yükselişi (1441-1569) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Muzaffer Ürekli 2. Doğum Tarihi: 03.05.1955 3. Ünvanı: Yrd.Doç.Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Siyasi Tarih İstanbul Üniversitesi 1977 Y. Lisans ------------

Detaylı

ERMENİ DİLİNDE SESSİZ HARFLERİN İMLASI Güzin ÇAYKIRAN *

ERMENİ DİLİNDE SESSİZ HARFLERİN İMLASI Güzin ÇAYKIRAN * AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi Cilt:1 Sayı:1 Temmuz 2012 Türkiye ERMENİ DİLİNDE SESSİZ HARFLERİN İMLASI Güzin ÇAYKIRAN * ÖZET Ermeni Alfabesi, M.S.5 inci yüzyılda din adamı Mesrob Maşdot un

Detaylı

SEÇMELİ DERSLER (Öğrenci aşağıda belirtilen en az 2 (iki) dersten başarılı olmalıdır.)

SEÇMELİ DERSLER (Öğrenci aşağıda belirtilen en az 2 (iki) dersten başarılı olmalıdır.) PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ YAN DAL DERSLERİ DERSLER DERSİN KODU DERSİN ADI KREDİ PSİ 101 Psikolojiye Giriş I PSİ 10 Araştırma Teknikleri I PSİ 10 Psikoloji için İstatistik I PSİ 01 Sosyal Psikoloji I PSİ 0 Gelişim

Detaylı

URARTULAR. topografik özelliklerinden dolayı federasyon üyelerinin birbirleriyle bağları gevşekti.

URARTULAR. topografik özelliklerinden dolayı federasyon üyelerinin birbirleriyle bağları gevşekti. E T KİNLİK 5 URARTULAR U Y G A R L I K L A R T A R İ H İ - I A Y D A N D E M İ R K U Ş K AY N A K 1 : 178 (Lloyd, Seton, Türkiye nin Tarihi, Tübitak Yayınları, 2007, s. 106) K AY N A K 2 Hitit İmparatorluğu

Detaylı

Yrd. Doç. Dr., Gaziantep Üniversitesi Kilis Eğitim Fakültesi.

Yrd. Doç. Dr., Gaziantep Üniversitesi Kilis Eğitim Fakültesi. DEMİR, Necati. Trabzon Ve Yöresi Ağızları, Cilt I (Tarih- Etnik Yapı-Dil İncelemesi) - Cilt II (Metinler) - Cilt III (Sözlük), Gazi Kitabevi, Ankara, 2006, 1263 s. Ahmet DEMİRTAŞ Ağızlar, milletlerin binlerce

Detaylı

Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Antik Yerleşimler......................... 4 0.2 Roma - Bizans Dönemi Kalıntıları...............

Detaylı

kpss coğrafya tamam çözümlü mesut atalay - önder cengiz

kpss coğrafya tamam çözümlü mesut atalay - önder cengiz kpss soru bankası tamam çözümlü coğrafya mesut atalay - önder cengiz Mesut Atalay - Önder Cengiz KPSS Coğrafya Soru Bankası ISBN 978-605-364-240-4 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına

Detaylı

Sultan Abdulhamit in hayali gerçek oldu BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU B İ L G İ. NOTU BALKANLAR 2 de İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI

Sultan Abdulhamit in hayali gerçek oldu BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU B İ L G İ. NOTU BALKANLAR 2 de İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI 5 te 7 de AZİZ BABUŞCU AK PARTİ İL BAŞKANI AK 4 te YIL: 2012 SAYI : 167 17-24 ARALIK 2012 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 3 te 6 da Sultan

Detaylı

Adım Adım Azerbaycan. 44 www.irs-az.com

Adım Adım Azerbaycan. 44 www.irs-az.com Adım Adım Azerbaycan 44 www.irs-az.com Prof.Dr. Fahrettin Seferlİ Tarih Bilimci Nahçıvan bölgesinin tarihi coğrafyası hakkında notlar www.irs-az.com 45 Adım Adım Azerbaycan Bilindiği gibi, Nahçıvan somut

Detaylı

PROF. DR. AHMET BURAN IN TÜRKLÜK BİLİMİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ ADLI ESERİ ÜZERİNE

PROF. DR. AHMET BURAN IN TÜRKLÜK BİLİMİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ ADLI ESERİ ÜZERİNE A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 55, ERZURUM 2016, 629-635 PROF. DR. AHMET BURAN IN TÜRKLÜK BİLİMİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ ADLI ESERİ ÜZERİNE Semra ALYILMAZ 1. Prof. Dr. Ahmet BURAN ın Öz

Detaylı

1 İSMAİL GASPIRALI HER YIL BİR BÜYÜK TÜRK BİLGİ ŞÖLENLERİ. Mehmet Saray

1 İSMAİL GASPIRALI HER YIL BİR BÜYÜK TÜRK BİLGİ ŞÖLENLERİ. Mehmet Saray Mehmet Saray 1942'de Afyon'un Dinar kazasında doğdu. Orta öğrenimini Çivril ve Isparta'da yapan Saray, 1961-1966 arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nü bitirdi. 1968-1978 yılları

Detaylı

Ankara da SELÇUKLU MİRASI. Arslanhane Camii. (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA

Ankara da SELÇUKLU MİRASI. Arslanhane Camii. (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA Ankara da SELÇUKLU MİRASI Arslanhane Camii (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA Çizim: Yük. Mim. Mehmet Emin Yılmaz 11. yüzyıldan başlayarak Anadolu ya yerleşmeye başlayan Türkler, doğuda Ermeni ve Gürcü yapıları,

Detaylı

Arş. Gör. İlker YİĞİT

Arş. Gör. İlker YİĞİT CV Arş. Gör. İlker YİĞİT Çankırı Karatekin Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Araştırma Görevlisi Mail: iyigithg@gmail.com Tel: 0-376-218 11 23/5111 Faks: 0-376-218 10 31 WEB: http://websitem.karatekin.edu.tr/iyigit/sayfa/314

Detaylı

Bugün hava nasıl olacak?

Bugün hava nasıl olacak? On5yirmi5.com Bugün hava nasıl olacak? Kuzey ve batı kesimleri parçalı ve çok bulutlu, Marmara, Kuzey Ege, İç Anadolu'nun kuzeybatısı ile Batı Karadeniz gök gürültülü, diğer yerler açık geçecek. Yayın

Detaylı