TÜRKİYE, ALMANYA, İSPANYA VE PORTEKİZ DE GÜNEŞ ENERJİSİNE GENEL BAKIŞ ÖZET

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE, ALMANYA, İSPANYA VE PORTEKİZ DE GÜNEŞ ENERJİSİNE GENEL BAKIŞ ÖZET"

Transkript

1 TÜRKİYE, ALMANYA, İSPANYA VE PORTEKİZ DE GÜNEŞ ENERJİSİNE GENEL BAKIŞ Biray Aşık 1,, Fatih AY 2, Enis SERT 1, Sebahattin ALPTEKİN 1, Fuat KARAKAYA 2 1 Çankırı Karatekin Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik Bölümü, Çankırı, TÜRKİYE 2 Niğde Üniversitesi, Nanoteknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi, Niğde, TÜRKİYE ÖZET Enerji, günlük hayatımızda bireysel kullandığımız cihazlardan büyük ölçekli üretim yapılan fabrikalara kadar her alanda karşılaştığımız bir kavramdır. Günümüzde modern yaşamın önemli bir göstergesi enerjidir. Enerjinin temin edilmesinde başlıca kaynaklar ise kömür, petrol, gaz gibi fosil yakıtlardır. Bu yakıtların rezervi dünyada oldukça azalmıştır. Ayrıca çevresel kirliliğe neden olurlar ve her ülkede bulunmazlar. Buna benzer olumsuz özeliklerini arttırmak mümkün olduğundan dünyada yenilenebilir enerjiye karşı ilgi her geçen artarak devam etmektedir. Bu tür enerji kaynaklarının içinde ise en ilgi çekeni güneş enerjisidir. Güneş enerjisi konusunda özellikle Avrupa da uzun yıllar süren çalışmalar ve bu çalışmalar sonucunda kurulan enerji üretim altyapıları incelemeye değer bulunmuştur. Bu makalede Avrupa nın güneş enerjisi konusunda lider ülkeleri Almanya, İspanya ve Portekiz in yanı sıra devlet destekleri ile yeni yatırımların hızlı bir şekilde artış gösterdiği Türkiye de güneş enerjisinin mevcut durumu incelenmiştir. Bu incelemede özellikle fotovoltaik (PV), güneş enerjili su ısıtıcıları, konsantre güneş enerji sistemleri, güneş bacaları alanlarında yapılan çalışmalar, bu ülkelerdeki mevcut altyapı ve imkânlar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. İlgili yazar. Tel: +90 (376) adresi: 1

2 1. GİRİŞ Enerji günümüz insanı için vazgeçilmez bir ihtiyaçtır. İnsanoğlunun tarih içinde enerji kullanım miktarı sürekli olarak artmıştır. Kullanımın artmasıyla ekonomik ve sosyal gelişim seviyesi de yükselmiştir. Dünyada enerji ihtiyacı öncelikli olarak petrol, kömür, doğal gaz gibi fosil yakıtlardan sağlanmaktadır. Bu tür yakıtların kullanımı sonucu karbondioksit, kükürtdioksit, azotoksit vb. zararlı gazlar atmosfere salınmakta, çevresel kirliliklere sebebiyet vermektedir. Özellikle karbondioksit gibi gazlar nedeni ile sera etkisi oluşmaktadır. Bunun sonucu olarak dünyanın iklimi değişmekte, bu iklim değişiklikleri ardından başka problemler meydana getirmektedir. Yaygın olarak kullanılan diğer bir enerji kaynağı hidroelektrik santrallerdir. Bu yolla elde edilen enerji, yenilenebilir enerji sınıfındadır. Ancak temiz bir enerji kaynağı olmasına rağmen hidroelektrik enerji üretiminin tarım arazilerinin sular altında kalması, bazı biyolojik çeşitliliğin ve tarihi- kültürel miraslarının yok olması gibi istenmeyen sonuçları vardır. Dünyada her ülkenin sahip olmadığı farklı bir enerji türü de nükleer enerjidir. Teorik kurallara uyulması şartı ile temiz ve güvenli olabilecek bu enerji türü, özellikle insan kaynaklı hatalardan dolayı, çok tehlikeli olabilir. Ülkeler enerji kaynaklarının çeşitli olmasını arzu ederler. Aynı zamanda bu kaynakların sürekli, ucuz, insanlığa ve çevreye zararının olmaması gerekir. Sonuç olarak, dünyada yukarıda belirtilen problemlere neden olmayan güneş, rüzgâr, jeotermal gibi farklı enerji türlerine yönelme ihtiyacı hissedilmiştir. Bu makalede dünyadaki mevcut enerji çeşitliliği hakkında verilen kısa bir bilgiden sonra, özellikle Türkiye, İspanya, Almanya ve Portekiz de güneş enerjisinden yararlanma durumu ile ilgili özet bilgiler verilecektir. 2. DÜNYADAKİ ENERJİ KAYNAKLARI Enerji kaynakları yenilenebilir ve yenilenemez olarak ikiye ayrılır. Yenilenemez enerji kaynakları da fosil ve nükleer olarak yine ikiye ayrılır. Dünyada en çok tüketilen enerji kaynaklarının başında fosil yakıtlar gelmektedir yılı itibariyle kullanılma oranı % 87 olan bu yakıtlar, başlıca petrol, kömür ve doğal gaz olarak sınıflandırılabilir (Şekil 1): Petrol: Dünyadaki petrol ve doğal gaz rezervlerinin yaklaşık % 72 lik bölümü Hazar, Orta Asya ve Orta Doğu ülkelerinde bulunmaktadır. Dünyadaki rezerv ömrünün 50 yıl olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye yakın coğrafyasında hatırı sayılır rezerv olmasına rağmen, petrolde % 93 oranında dışa bağımlıdır. Türkiye nin petrol rezervi yaklaşık olarak 262 milyon varil (MMbbl) olarak tahmin edilmektedir. Almanya nın rezervi, 276 MMbbl ve İspanya nın ise 150 MMbbl dir. Üretim miktarları Türkiye de 52,980 varil/gün (bbl/gün), Almanya da 156,800 bbl/ gün, İspanya da 27,230 bbl/ gün ve Portekiz de 4,721 bbl/ gün dür [1,2]. Kömür: Dünyada kullanılan başlıca yakıt türlerinden birisi de kömürdür. Kömür üretimi son otuz yılda yaklaşık iki katına çıkmıştır. Kömür düşük kalorili (Linyit) ve yüksek kalorili (Taşkömürü) olarak ikiye ayrılır. Dört ülke içinde Almanya nın rezervi en yüksektir ve 196,2 milyon tona karşılık gelir. Türkiye nin rezervi 72,0 milyon ton, İspanya nın ki 6,2 milyon 2

3 tondur. Portekizin kömür kapasitesi ise sadece 3 milyon tondur. Türkiye nin taşkömürü rezervine göre linyit rezervi oranı daha yüksektir. Türkiye linyit rezervi, dünya linyit rezervinin yaklaşık % 1,6 sına karşılık gelmektedir. Bu kömür çeşidi daha çok termik santrallerde kullanılmaktadır [3,4]. Doğal Gaz: Dünyanın en büyük doğalgaz üreticileri denilince akla ilk önce Cezayir, Katar, İran, Bağımsız Devletler Topluluğu, Hollanda, Çin, ABD, Kanada gibi ülkeler gelir. Petrolde olduğu gibi dünyadaki doğal gaz rezervlerinin yaklaşık % 72 lik bölümü Hazar, Orta Asya, Orta Doğu ülkelerinde bulunmaktadır. Dünyadaki rezerv ömrünün yıl olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye doğal gazda m 3 rezerve sahiptir olmasına rağmen, % 98 oranında dışa bağımlı durumdadır. Almanya nın rezervi m 3, İspanya nınki dür. Bunlara ilaveten, Almanya m 3, Türkiye m 3, İspanya m 3 ve Portekiz m 3 üretim kapasitesine sahiptir [5,6]. Şekil 1. Kaynaklar Bazında Dünya Birincil Enerji Tüketimi (2013) [7] Nükleer Enerji: Enerjide arzu edilen kriterlerin başında sürekli, temiz ve ucuz olmasının geldiğini yukarıda belirtmiştik. Bu kriterleri, fosil yakıtlar sağlamamaktadır. Nükleer enerji uzun ömürlü bir enerjidir. Uranyum gibi radyoaktif elementlerin bozumu sonucu elde edilir. Karbon salınımı olmaz ve bu santrallerden elde edilen elektrik ucuza mal olur. Bu nedenle dünyada 31 ülkede 437 ünite ile elektrik üretimi nükleer santrallerden elde etmektedir. Örneğin elektriğin Fransa da % 75 i, ABD de % 20 si ve Japonya da % 29 u nükleer santrallerden sağlanmaktadır. Yine Almanya elektrik üretiminin % 15,4 ünü, İspanya ise % 21 ini nükleer santrallerden elde etmektedir. Portekiz de ticari olmayan araştırma amacıyla kullanılan bir adet nükleer santral mevcuttur. Türkiye nin ise mevcut nükleer santrali yoktur [8, 9, 10]. Nükleer enerji, avantajlarına rağmen özellikle insandan ve doğal felaketlerden kaynaklanan kaza riski (Çernobil ve Fukuşima gibi), nükleer atıkların uzun süreli etkileri gibi sebeplerden dolayı halk arasında endişeyle karşılanmaktadır. 3

4 Yukarıda anlatılan enerji türlerinin dezavantajlarından dolayı, kullanım açısından yeni fakat doğada mevcut, enerji türlerine yönelim başlamıştır. Bu enerji türleri, teknolojik yetersizliklerden ve yatırım maliyetinin yüksek oluşundan dolayı bugüne kadar fazla kullanamadığımız kaynaklardır. Dünya var olduğu müddetçe tükenmez oluşundan dolayı, yenilenebilir enerji türü olarak adlandırılmıştır. Başlıca yenilenebilir enerji türleri: Rüzgâr Enerjisi, Biokütle Enerjisi, Jeotermal Enerji, Hidrojen Enerjisi, Su Kökenli Enerjiler ve Güneş Enerjisi olarak sıralanabilir. Tablo 1 de görüldüğü gibi, yenilenebilir enerjiler çevreye etkileri bakımından da en avantajlı enerji türleridir. Bunlar içerisinden en avantajlısı ise güneş enerjisidir. Tablo 1. Enerji Üretim Sistemlerinin Çevresel Etkileri [11] İklim Değişikliği Asit Yağmur u Su Kirliliği Toprak Kirliliği Gürültü Radyasyon Petrol X X X X X - Kömür X X X X X X - X Doğalgaz X X X - X - X X Nükleer - - X X - X - Hidrolik X - X X - - Rüzgâr X - Güneş Jeotermal - - X X - - Enerji politikalarını oluşturuluken dikkat edilen başka parametreler kaynağın ömrü, yatırım ve üretim maliyeti olarak sıralanabilir. Tablo 2 incelendiğinde yenilenebilir enerjinin gerekliliği ortadadır. Tablo 2. Enerji Kaynaklarının Karşılaştırılması [11] Dışsal/ Yerel Kalan Ömür (yıl) İstihdam (kişi/ yıl.twh) Yatırım Maliyeti ($/KWh) Üretim Maliyeti (cent/kwh) Petrol Dış ,0-6,0 Kömür Yerel/Dış ,5-3,0 Doğalgaz Dış ,0-3,5 Nükleer Dış ,5-12,0 Hidrolik Yerel ,5-2,0 Rüzgâr Yerel ,5-4,5 Güneş Yerel Yüksek 10,0-20,0 Jeotermal Yerel ,0-4,0 (Enerji üretim maliyetlerine çevresel maliyetler dâhil değildir) 4

5 Potansiyeline bağlı olarak dünyanın farklı bölgeleri için enerji kaynaklarının üretimi ve tüketimi farklılık arz etmesine rağmen bu ihtiyaç büyük oranda fosil yakıtlardan sağlanmaktadır. Türkiye nin elektrik üretiminde mevcut enerji kaynakları Şekil 2 de gösterilmektedir. Türkiye jeotermal, rüzgâr ve güneş enerjisi bakımından zengin enerji kaynaklarına sahip olmasına rağmen, bu ihtiyaç ile birlikte yenilenebilir enerji tüketiminin, toplam içindeki payı ancak % 28,4 seviyesindedir. Şekilden de anlaşıldığı gibi bu rakamın hatırı sayılır kısmı hidrolik enerjinden kaynaklanmaktadır (% 24,8). Tüketimin geri kalanı fosil yakıtlardandır ki bu oldukça yüksek bir orandır. Türkiye bu tür yakıtlarda büyük oranda dışa bağımlıdır. Bu ise Türkiye ekonomisine büyük bir yüktür. Şekil 2. Ülkelerin Elektrik Üretim kaynakları (2013) [12-15] Almanya, İspanya ve Portekiz in enerji kaynakları yine Şekil 2 de görülmektedir. Şekillerden anlaşıldığı gibi Almanya nın yenilenebilir enerji kaynaklarından elde ettiği enerji 2013 yılı sonu itibari ile toplam enerjinin % 23,9 unu oluşturmaktadır. Fakat 2014 yılı sonu ile bu oranın çok daha yükselmesi beklenmektedir. Çünkü 9 Mayıs 2014 de Almanya elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 75 ini yenilenebilir kaynaklardan elde ederek rekor kırmıştır [16]. Bu kaynaklar ağırlıklı olarak rüzgâr ve güneş enerjisidir. İspanya nın ise 5

6 toplam enerjisinin % 42,4 ve Portekiz in toplam enerjisinin % 58 ini yenilenebilir enerji oluşturmaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının en büyük dezavantajı yatırım maliyetinin yüksek oluşudur. Fakat bu enerjilerin sürekli oluşu bahsedilen maliyeti fazlasıyla telafi etmeye yeterlidir. Ayrıca teknolojinin gelişmesi ile beraber üretim maliyeti yıllara bağlı olarak düşmektedir. Şekil 3 de görüldüğü gibi daha da düşmesi beklenmektedir. Şekil 3. Yenilenebilir enerji teknoloji maliyetlerinin yıllar itibariyle değişimi [17] 3. GÜNEŞ ENERJİSİ Güneş enerjisinin kaynağı, güneşte meydan gelen füzyon tepkimesidir. Bunun sonucunda etrafına, homojen olarak ısı ve ışık yayar. Güneşten dünyaya gelen enerji miktarı 174 petawatt (174 milyon MW) civarındadır. Bu enerji miktarının 122 PW lık kısmı deniz kara ve atmosfer tarafından emilir. Geri kalan kısmı bulutlar, atmosfer ve dünya yüzeyinden yansır. Dünya yüzeyinden yansıma az iken emilme oranı yüksektir (7 PW a karşılık 89 PW). Yine atmosferde yansıma oranı emilme oranından küçüktür (10 PW a karşılık 33 PW). Bulutlardan yansıma miktarı ise 35 PW a karşılık gelmektedir. Bir diğer ifade ile dünya yüzeyine düşen ortalama güneş enerjisi yaklaşık Watt/m 2 dir. Böyle bir enerji dünyamızın bir yıllık enerji ihtiyacını karşılamak için kâfi bir miktardır. Çünkü bilinen fosil yakıt potansiyelinin 160 katıdır. Ayrıca bu rakam, yeryüzünde fosil, nükleer ve hidroelektrik tesislerinin bir yılda üreteceğinden kat kadar daha fazladır. Bu değerlerle güneş cazip bir enerji kaynağı olarak dikkat çekmektedir. Eğer havada bulut var ise bahsi geçen değerler doğal olarak düşecektir [18] Türkiye, Almanya İspanya ve Portekiz in Güneş Enerjisi Potansiyeli Avrupa ülkelerinden Portekiz ve İspanya Şekil 4 de görüldüğü gibi, güneş ışığına maruz kalma açısından, Türkiye ile yaklaşık aynı kuşakta yer almaktadır. Almanya bu konuda, diğer ülkelere nazaran güneş ışığından daha az istifade etmektedir. 6

7 Türkiye güneş enerjisi potansiyeli bakımından 42. ve 36. paralelel arasında şanslı bir konumdadır. Devlet Meteoroloji işleri Genel Müdürlüğü (DMİ) ve EİE nin ortak çalışmasına göre Türkiye'nin ortalama yıllık toplam güneşlenme süresi saat (günlük toplam 7,2 saat), ortalama toplam ısınım şiddeti kwh/m²-yıl (günlük toplam 3,6 kwh/m²) olarak belirlenmiştir [19,20]. Bu veriler Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü (YEGM) nün yaptığı çalışmayla da teyit edilmiştir. Bu rakamlar Türkiye nin yüksek güneşlenme süresi ve yüksek ışınıma sahip olduğunu göstermektedir [21]. Şekil 4. Avrupa Güneş Enerjisi Potansiyel Atlası (SolarGIS 2014 GeoModel Solar) Türkiye nin yıllık enerji üretimi 100 milyon MW civarındadır. Güneşten dünyaya gelen güneş enerjisi saniyede yaklaşık 170 milyon MW enerji olarak ifade edilmişti, o halde bir saniyede dünyaya gelen güneş enerjisi ile Türkiye nin enerji üretimini karşılaştırırsak, Türkiye nin enerji üretimin katı olduğu görülür. Şekil 5. Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyel Atlası (SolarGIS 2014 GeoModel Solar) 7

8 Türkiye nin coğrafi yapısından dolayı bölgeleri farklı güneşlenme potansiyeline sahiptir. Tablo 3 de Türkiye nin bölgeleri için, toplam ortalama güneş enerjisi yoğunluğu ve ortalama güneşlenme süreleri verilmektedir. Şekil 5 ve Tablo 3 incelendiğinde Türkiye nin en fazla güneşlenme potansiyeline sahip bölgelerinin sırası ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Akdeniz Bölgesi olduğu görülmektedir. En az potansiyele sahip olan bölgesi ise Karadeniz Bölgesi dir. Tablo 3. Türkiye nin bölgeler bazında ortalama güneş enerjisi ve güneşlenme süreleri Bölge Toplam Ortalama Ortalama Güneşlenme Güneş Enerjisi (kwh/m 2 ) Süresi (saat/yıl) Güneydoğu Anadolu Akdeniz Doğu Anadolu İç Anadolu Ege Marmara Karadeniz [Kaynak: YEGM] Türkiye nin gördüğü güneş enerji potansiyeli ve güneşlenme süresi değerleri aylara göre incelendiğinde en yüksek değerlerin Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarının olduğu belirlenmiştir. En az olduğu ay ise aralık ayıdır. Türkiye yaklaşık 7-8 ayını güneşli olarak geçiren bir ülkedir. Türkiye nin ortalama toplam ışınım şiddeti ise kwh/m²-yıl (günlük toplam 3,6 kwh/m²), toplam güneşlenme süresi ise 2640 saat olduğu bulunmuştur. Bu rakam yılda 110 güne tekabül eder ki bu değer oldukça iyi bir değerdir [22]. Yukardaki verilere dayanarak ve EİE raporlarına göre, Türkiye de yılın on ayı boyunca toplam ülke yüzölçümünün % 63'ünde ve tüm yıl boyunca da % 17'sinde güneş enerjisinden istifade edilebilir. EİE tarafından yapılan çalışmaya göre, güneşlenme süresi metrekare başına yıllık kwh den fazla olan santral kurulabilmeye uygun toplam km 2 lik alanın olduğu hesaplanmıştır. Bu değerleri kullanarak Türkiye nin termik güneş enerjisi potansiyeli yılda 380 Milyar kw/h olarak bulunmuştur. Şekil 5 de görüldüğü gibi güneş enerjisi potansiyeli ülkemizin en az enerji alan kuzey bölgeleri için kwh/m 2 -yıl iken, güney bölgelerimiz için en fazla kwh/m 2 -yıl dır. Yukarıda da belirtildiği gibi, Portekiz ve İspanya, Türkiye ile aynı güneşlenme kuşağında yer aldığı için güneşlenme değerleri İspanya nın Türkiye den ortalama olarak biraz fazla, Portekiz inki biraz az, fakat Türkiye ile hemen hemen aynıdır [23]. Şekil 6 da bu ülkelerin ışınlanma şiddetleri gösterilmektedir. Bu ülkelerde de kuzey kısmının güneye göre güneş ışınlarından istifade etme oranı düşüktür. 8

9 Şekil 6. İspanya, Portekiz ve Almanya Güneş Enerjisi Potansiyel Atlası (SolarGIS 2014 GeoModel Solar) Aynı şekilde Almanya nın güneş ışınlarına maruz kalma durumuna göre oluşturulmuş grafiği de görmek mümkündür. Almanya coğrafi konumu Türkiye, İspanya ve Portekiz in daha kuzeyinde olduğu için doğal olarak güneş ışınlarına daha az maruz kalmaktadır. Almanya yaklaşık olarak 4-5 ayını güneşli olarak geçiren bir ülkedir verilerine göre Almanya da fotovoltaik hücreler kullanılarak yapılan elektrik üretimi 5,1 TWh olarak temmuz ayında, en düşük üretim ise 0,35 TWh olarak ocak ayında gerçekleşmiştir (Şekil 7). 9

10 Şekil 7. Almanya Aylık Güneş Enerjisi Üretimi (2013) [24] Ülkelerin güneş ışığı potansiyeli iki farklı değerle gösterilebilir. Bunlardan birincisi, GHI (Global Horizontal Irradiation ) güneş ışınlarının yeryüzünde yansıdıktan sonra ve doğrudan güneşten gelen ışın değerlerinin toplamını, diğeri DNI (Direct Normal Irradiation) yani doğrudan güneşten gelen ışın değerini vermektedir. Tablo 4 ve Tablo 5 de bahsi geçen dört ülkenin GHI ve DNI değerleri karşılaştırılmaktadır. Tablo 4. Ülke başına yıllık GHI potansiyeli [kwh/m 2 ] [25] En düşük En Yüksek Fark Ortalama İspanya Türkiye Portekiz Y Almanya Tablo 5. Ülke başına yıllık DNI potansiyeli [kwh/m 2 ] [25] En düşük En Yüksek Fark Ortalama İspanya Türkiye Portekiz Y Almanya Almanya nın GHI ve DNI değerleri diğer üç ülkeye göre düşük olmasına rağmen, aşağıda da tartışacağımız gibi güneş enerjisinden en fazla istifade eden ülkelerin başında gelmektedir Güneş Enerjisi Uygulamaları Güneş enerjisinin potansiyel olarak, diğer enerji kaynaklarına göre çok fazla olmasına rağmen, ondan istifade etmek o kadar kolay değildir, teknolojiye ihtiyaç vardır. Güneş enerjisinden istifade etmek için başlıca dört yöntem: 10

11 Güneş Pilleri Güneş Enerjili Su Isıtıcıları Konsantre Güneş Enerji Sistemleri Güneş Bacaları şeklinde sıralanabilir Güneş Pilleri Güneş ışığını doğrudan elektriğe çeviren yarı iletken malzemeler içeren fotovoltaik pillerdir. Oluşan akım DC akımdır. Güneş panellerinden azami verim alabilmek için güneş ışığını çok iyi gören yerlere konulması gerekir. Bu tür cihazların, elektrik kaynağı olan diğer cihazlara göre avantajlarının başında, modüler yapıda olmaları gelir. Uygun, güneş alan her yere monte edilebilir, istenildiği zaman sökülebilir. Fosil yakıtla çalışan sistemler ve hidroelektrik santraller için bu durum doğal olarak mümkün değildir. Güneş kaynak olduğu için yakıt maliyeti yoktur. Fakat özellikle fosil kaynaklar için mutlaka para harcanması gerekir. Bu sistemlerde hareketli parça yoktur. Bu nedenle neredeyse hiç bakım ve tamir gerektirmezler. Elektrik üretirken atık oluşturmazlar. Dolayısı ile çevre kirliliği oluşturmazlar. Bu şekilde avantajlarını devam ettirebiliriz. Fakat yarıiletken malzemelerden üretilen güneş pillerinin en büyük dezavantajları ilk yatırım maliyetlerinin yüksek ve verimlerinin düşük olmasıdır. Bu problemin üstesinden gelmek için günümüzde üniversiteler ve araştırma merkezlerinde ciddi çalışmalar yapılmaktadır. Diğer bir dezavantajı da güneş ışının olmadığı zamanlarda (gece) kullanılamamasıdır. Bu problemi aşmak için enerjinin akümülatörde depolanması lazımdır. Son yıllarda, dünyada fotovoltaik pillere karşı ilgi artmaktadır ve Şekil 8 de görüldüğü gibi kaynağına göre, güneş enerjisi üretiminin yıllara göre değişimi oldukça dikkat çekicidir [26]. Şekil 8. Küresel PV Kapasitesi, [26] Dünyada PV sektöründeki gelişmede kuşkusuz en büyük pay Şekil 9 da belirtildiği gibi, Avrupa ya, Avrupa da ise % 32 lik oranla Almanya ya aittir. Tablo 6 da ise ülkelerin PV kurulum miktarları ve kurulu kapasite değerleri verilmektedir. Şekil 9 u Tablo 6 yi birlikte değerlendirdiğimiz zaman Almanya nın PV alanında dünya lideri olduğu görülmektedir. İspanya da PV kapasitesi bakımından, % 5,1 lik oranla ve Tablo 6 deki değerlerle dünyada ve 11

12 Avrupa da lider ülkelerden birisidir. Bu tablodaki değerlere bakınca Türkiye nin PV alanında daha başlangıç aşamasında olduğu görülmektedir. Portekiz için kaydedilen değerler ise Almanya ve İspanya nın gerisinde olmasına rağmen Türkiye ye göre oldukça iyidir. DÜNYA TOPLAMI = 100 GW Şekil 9. PV kurulu gücünde ilk 10 ülkenin oranları (2012) [26] Tablo 6. Ülkelere göre 2012 yılı PV kurulumu ve 2012 yılı itibariyle kurulu güç verileri [27] Ülke 2012 deki Son Elektrik Tüketimi (GWh) Kurulu PV Kapasitesi ( ) (MW) 2012 deki PV kurulumu (MW) de kurulu kapasite ile teorik PV Üretimi (GWh) Elektrik tüketimine PV katkısı (%) Avustralya ,23% Avusturya ,58% Belçika ,52% Kanada ,17% Çin ,14% Danimarka ,81% Fransa ,78% Almanya ,57% İsrail ,68% İtalya ,75% Japonya ,77% Kore ,20% Malezya ,04% Meksika ,04% Hollanda ,19% Norveç ,01% Portekiz ,61% İspanya ,79% İsveç ,01% İsviçre ,64% Türkiye ,01% İngiltere ,49% ABD ,25%

13 Tablo 6. Ülkelere göre 2012 yılı PV kurulumu ve 2012 yılı itibariyle kurulu güç verileri (Devamı) Ülke 2012 deki Son Elektrik Tüketimi (GWh) Kurulu PV Kapasitesi ( ) (MW) 2012 deki PV kurulumu (MW) 2012 de kurulu kapasite ile teorik PV Üretimi (GWh) Elektrik tüketimine PV katkısı (%) Bulgaristan ,05% Çek ,07% Cumhuriyeti Yunanistan ,50% Hindistan ,33% Slovakya ,79% Tayland ,40% Ukrayna ,31% Avrupa Fotovoltaik Endüstrisi Birliği nin (EPIA) verilerine göre, 2013 yılında da dünyada PV alanında artış devam etmesine rağmen, oran olarak Şekil 10 da görüldüğü gibi, Almanya için bir önceki yıllara göre gerileme söz konusudur yılında Almanya da MW lık PV tesisi kurmasına rağmen, bir önceki yıl MW lık tesisle dünya rekoru kırmıştı. Bu düşüşün en büyük sebeblerinden biri Eylül 2012 yılından itibaren Almanya, boyutu 10 MW üzerindeki tesisler için FİT uygulamasını terk etti. İkinci nedenide önceki yıllarda kurulan büyük tesislerdir. Dünya genelinde 2013 yılında kurulan tesis 37 GW, toplamda ise 137 GW civarında olmuştur. Tablo 7 değerlerine göre Almanya nın 2013 yılı sonu itibari ile kurulu toplam PV sistem sayısı 1,4 milyon, toplam PV kapasitesi MW ve PV sistemleri ile güç üretimi ise GW tır. Ülke elektrik tüketiminin yaklaşık % 5 ini PV den yapmaktadır. PV tesislerinin yanında Almanya dünya piyasında da şirketleri ile oldukça etkin konumdadır. Almanya nın teşvik miktarı ise 2013 yılına göre 0,268 Eur/kWh dır [28]. Şekil 10. Almanya nın yıllara göre PV kurulumu ve toplam kurulu kapasitesi (MW) [29] 13

14 Tablo 7. Almanya da PV (güneş enerjisi) endüstrisi 2013 yılsonu itibarıyla (yaklaşık) [30] 2013 yılında Almanya da kurulan yeni PV kapasitesi MWp 2013 yılında Almanya da kurulan toplam PV kapasitesi MWp 2013 yılında PV yoluyla üretilen güç GWh 2013 sonu itibarıyla kurulu toplam PV ünitesi sayısı 1,4 million Almanya toplam güç tüketimi içerisinde PV oranı 5% / 10% (2013/2020) 2013 yılı için PV teknolojisi alanındaki toplam istihdam sayısı Güneş pili, modülü ve diğer bileşenlerini üreten PV şirketi sayısı (kurulum ve temin şirketleri dâhil) Yukarıda İspanya nın 2012 verilerine göre dünyada % 5,1 oranla, PV alanında dünya liderlerinden biri olduğunu belirtmiştik. Bu ülkenin toplam kurulu kapasitesi 4,2 GW dır. Bu alanda İtalya nın ardından Avrupa nın üçüncü büyük ülkesidir verilerine göre, Elektrik ihtiyacının % 4,5 ini PV den sağlamaktadır. İspanya nın PV alanında tarihsel gelişimi oldukça ilginçtir yılında 2006 yılına gelinceye kadar durağan sayılabilecek gelişime sahiptir. Şekil 11. İspanya nın yıllara göre PV kurulumu ve toplam kurulu kapasitesi (MW) [31] Şekil 11 de görüldüğü gibi, İspanya da özelikle 2008 yılında güneş enerjisi konusunda ciddi bir kurulum gerçekleştirmiş, PV piyasasında Avrupa nın en büyüğü olmuştur. Fakat ertesi yıl tam bir hayal kırıklığı yaşanmıştır yılında MW lık olarak gerçekleştirilen kurulumdan sonra 2009 yılında sadece 69 MW kurulum yapılmıştır. Bu durumun altında yatan sebep ise yıllarında yüksek vergi teşvik tarifesi (FIT) uygulanmasıdır yılında uygulanan kilowatt-saati 58 cent olarak verilen teşvikle birlikte, özellikle İspanya nın Puertollano şehrine yatırım için akına sebep olmuştur. Burada bu alanla ilgili fabrikalar yapılarak, birçok araziye PV tesisleri kurulmuştur. İspanya nın 2010 yılı hedefi 400 MW olmasına rağmen, 2008 yılında MW yani 2010 yılı hedefinin beş misli üretim gerçekleştirilmiştir. Bu gelişmeler olumlu gibi gözükmesine rağmen kurulan tesislerin 14

15 çoğunluğundaki kalite sorunu gözden kaçırılmıştır. İspanya hükümeti bu durumun kârdan ziyade zarar getirdiğini düşünerek verilen teşviklerde düzenlemeye gitmiştir. Bunlardan birincisi kendi içinde ikiye ayrılmak üzere iki farklı tarife uygulanmıştır: 1. Çatı ve benzeri yüzeylere kurulan tesisler (20 kw dan küçük ve büyük elektrik üretme kapasitesine sahip) ve 2. Özellikle sahada kurulum PV tesisleri. Bunlara verilen teşvikler sırası ile 0,34 Eur/kWh, 0,32 Eur/kWh ve 0,28 Eur/kWh dır. Bu teşvikler sonucu sonraki yıl birçok işletme kapanmak zorunda kalmıştır. Sadece ciddi şirketlerin ayakta kalabildiği bu durumda İspanya nın makul hedefine ulaşılmıştır. Bugün İspanya elektrik tüketiminin yaklaşık olarak % 3 ünü PV den sağlamaktadır [32]. Portekiz yüksek güneşlenme oranına sahip olmasına rağmen, PV alanında genişlemesi Almanya ve İspanya ile kıyaslandığı zaman oldukça yavaştır. Portekiz in yıllara göre kapasite değişimi Şekil 14 de verilmiştir yılı itibari ile toplam PV kapasitesi 3 MWp iken, 2013 yılsonu itibari ile bu sayı 277,9 MWp olmuştur. Portekiz de PV denilince akla gelen ilk tesis Serpa Solar Power Plant tir. Yapımına 2006 da başlanmış, 2007 de tamamlanmıştır. 11 MW kapasitesindedir [33-35]. Bir diğer PV tesisi Moura Photovoltaic Power Station veya diğer ismiyle Amareleja Photovoltaic Power Station dur. İlk aşaması 2008 de ikinci aşaması 2010 yılında tamamlanmıştır. Şubat 2014 de ise Coruche de yıllık 170 MWh enerji üreten PV tesisi yapılmıştır [36,37]. Şekil 12. Portekiz in yıllara göre PV kurulumu ve toplam kurulu kapasitesi (MW) [38] Şekil 12 incelendiğinde Portekiz in PV alanında özellikle 2009 yılında gelişme gösterdiği görülmektedir. Daha sonra bu gelişme düzenli olarak artmış 2013 yılı sonu itibarı ile 277,9 MW a ulaşmıştır. Tablo 8 de ise Portekiz in PV ve Yoğunlaştırılmış güneş enerjisi (CSP) için uyguladığı teşvikler ve kanunlaştığı yıl verilmektedir. 15

16 Tablo 8. Portekizde tarife garantisi (FIT) [38] Sektör Teknoloji Tarife Yıl Elektrik PV PV için tarife garantisi (FIT) (0,31 den 0,45 e Eur/kWh) 2007 Elektrik CSP CSP için tarife garantisi (FIT) (10 MW a kadar) (0,263-0,273 Eur/kWh) 2005 Türkiye de ise yenilenebilir enerjiye destek konusu oldukça yenidir. İlk defa 2005 yılında destek verilmeye başlanmıştır. Konunun kısa tarihsel gelişimi Tablo 9 da, verilen teşvikler ise Tablo 10 da verilmektedir. Eğer Türk Malı damgalı ürünler kullanılıyorsa teşvik 0,067 USD (0.052 EUR) daha artmaktadır. Ayrıca, bir Türk vatandaşı şirket sahibi olmadan ve lisans almadan, 1000 kw a kadar kendi elektriğini üretme hakkına sahiptir. Tablo 9. Türkiye Güneş Enerjisi Sektörüne Kısa Bir Bakış [39] 10 Mayıs sayılı yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımına ilişkin kanun 08 Ocak 2011 Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımına ilişkin kanunda değişiklik yapılmasına dair kanun 19 Haziran 2011 Güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisleri hakkında yönetmelik 19 Haziran 2011 Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten tesislerde kullanılan aksamın yurt içinde imalatı hakkında yönetmelik 11 Ağustos 2011 Güneş enerjisine dayalı üretim tesislerinin bağlanabilecek TM (trtafo merkezi) kapasitelerine ilişkin duyuru 22 Şubat 2012 Rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı lisans başvurularına ilişkin ölçüm standardı tebliği 10 Mart 2012 Elektrik piyasasında lisanssız elektrik üretimine ilişkin yönetmeliğin uygulanmasına dair tebliği 31 Mart 2012 Rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı lisans başvurularına ilişkin ölçüm standardı tebliğinde değişiklik yapılmasına ilişkin tebliğ Tablo 10. Yerli güneş paneli üretimi yerli teşvik [39] Yurtiçi Yurtdışı % Cam X 20 Çerçeve X 15 Tedlar X 25 Eva X 20 Bağlantı Kutusu X 20 1,3$/Cent(0.10 Eur/kWh) 16

17 Şekil 13. Türkiye nin yıllara göre PV kurulumu ve toplam kurulu kapasitesi (MW) [39] Şekil 13 de ise yıllara göre Türkiye deki tahmini PV kurulumu kapasitesi gösterilmektedir verilerine göre ise Türkiye nin PV potansiyeli 988,17 kwp olarak hesaplanmıştır. Bu potansiyelin bir kısmı şebekeye bağlı, bir kısmı ise şebekeye bağlı olmayan sistemlerden oluşur. Bu rakamlar bazı özel şirketlerin, üniversitelerin ve TC Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı nın kurmuş olduğu sistemlerin toplamıdır [39,40]. Güneş pili kullanımı, özellikle yerleşim yerlerine uzak elektrik şebekesinin gitmesinin zor olduğu, jeneratörle elektrik elde etmenin pahalı olduğu durumlarda ilk akla gelen metottur. Bu nedenle, Türkiye de kullanıldığı bazı yerler telekomünikasyon istasyonları, Orman Genel Müdürlüğü yangın gözetleme istasyonları, deniz fenerleri ve otoyol aydınlatması, Karayolları imdat telefonları, erken uyarı sistemleri, EIE demonstrasyon uygulamaları ve çeşitli araştırma kurumları olarak sıralanabilir. Dünyada gelişmiş ülkelerde kullanım oranı daha geniştir. Evlerin çatılarına ve kamu binalarına yerleştirilen güneş panellerinden elektrik üretilmektedir. Bu sistemler aynı zamanda şehir şebekelerine de bağlıdır. Bu nedenle güneşin yeterli olmadığı zaman şebekeden elektrik alınmakta, elektrik fazlalığı durumunda şebekeye elektrik verilmektedir. Ayrıca bu sistemler, cadde, park, otoyol, tünel gibi yerlerin aydınlatması; haberleşme cihazları, uyarı ve sinyalizasyon sistemleri, meteoroloji aletleri ve yaygın bir şekilde su pompa sistemleri için kullanılmaktadır Güneş Enerjili Su Isıtıcıları Bu sistemlerle güneş paneli yardımı ile güneş enerjisinden sıcak su elde edilmesi sağlanır. Sistem genel hatları ile basittir; güneş paneli, su deposu ve tesisattan oluşur. Temel olarak, su kollektörü ve hava kollektörü şeklinde ikiye ayrılır. 17

18 Su kollektörü ; Düz levha kollektör (FPC), Vakumlanmış tüp kollektör (ETC) Sırlanmamış su kollektörü olarak üçe, hava kollektörü ise; Sırlı Sırlanmamış olarak ikiye ayrılır. Türkiye de genellikle düz levha (FPC), ve vakumlanmış tüp (ETC) tipi su kollektörleri yaygın olarak bulunmaktadır. Bu alanda dünya liderlerinden biridir. Şekil 14 ve Tablo 11 de görüldüğü gibi, Türkiye bu alanda Çin den sonra Almanya ile birlikte yaklaşık aynı seviyeleri paylaşmaktadır. Sıralamada İspanya 12. sırada Portekiz ise 20. dir. Şekil yılı sonu itibariyle işletmede olan sırlı düzlemsel panel ile vakum tüplü kollektörlerin toplam kapasiteleri (Not: y ekseni logaritmik ölçülendirilmiştir) [41] Hava kollektörü ile birlikte değerlendirdiğimizde, Tablo 11 de görüldüğü gibi, yine toplamda MWth ile Çin açık ara ile dünya birincisi, ABD MWth ile ikinci, MWth ve MWth lik değerlerle Almanya ve Türkiye 3. ve 4. sıradadır. İşletilmekte olan kolektörlerin toplam kurulum alanı ise Tablo 12 de verilmiştir. Burada da dünya sıralaması fazla değişmemektedir. 18

19 Tablo 11. Toplam işletme kapasitesi-2011 yılının sonuna kadar (MWth) [41] Ülke Su Kollektörleri Hava Kollektörü TOPLAM (MWth) Sırlanmış FPC ETC Sırlanmamış Sırlanmış Çin , , ,0 Almanya 428, , , ,2 Türkiye 9.229,8 933, ,6 İspanya 91, ,1 108, ,9 Portekiz 1,4 603,4 10,5 615,2 ABD , ,5 73,7 52,5 52, ,9 TOPLAM DÜNYA , , , ,0 451, ,3 Not: Eğer bir bilgi yoksa bu kolektör türü için güvenilir mevcut bir veri yoktur. Tablo sonu itibarıyla, işletilmekte olan toplam kurulu kolektör alanı (m²) [41] Ülke Su Kollektörleri Hava Kollektörü TOPLAM (m 2 ) Sırlanmış FPC ETC Sırlanmamış Sırlanmış Çin Almanya Türkiye İspanya Portekiz ABD TOPLAM DÜNYA Not: Eğer bir bilgi yoksa bu kolektör türü için güvenilir mevcut bir veri yoktur. Güneş enerjili su ısıtıcılarında, kullanımda dünyada kişi başına düşen oranı hesaplandığında, Şekil 15 de görüldüğü gibi, 541,2 kwısıl/1000kişi ile Kıbrıs ilk sırada gelmektedir. Türkiye 129,0 kwısıl/1000 kişi ile altıncı, Almanya 126,2 kwısıl/1000kişi ile yedinci, Portekiz 57,0 kwısıl/1000kişi ile onyedinci sırada ve İspanya 39,0 kwısıl/1000kişi ile ondokuzuncu sıradadır. Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi nin raporuna göre Türkiye coğrafyası incelendiğinde yüz ölçümün % 17 sinde (Güneydoğu ve Akdeniz Bölgeleri) su ısıtıcıları % 100 verimle çalışabilir. Yüz ölçümünün % 63 lük kısmında yıl boyunca su ısıtıcılarının çalışma oranı yaklaşık % 91 dir. Türkiye nin genel ortalaması ise % 70 dir [42]. 19

20 Şekil sonu itibarıyla her 1000 kişi için işletimdeki sırlanmış düzlemsel panel ve vakum tüplü kolektörlerinin kwth cinsinden toplam kapasitesi [41] Yoğunlaştırılmış Güneş Enerjisi Sistemleri (CSP) Bu tür güneş enerjisi istasyonlarında güneş ışınlarını, merkezi alana odaklayarak enerji elde edilmesidir. Bu sistemlerin verimli çalışması, için açık gökyüzü ve sıcak bölge olması yani güneş kuşağında olması gerekir. Dolayısı ile kaynak Doğrudan Normal Işınım (DNI) ile ölçülür. Dünyada dört çeşit yoğunlaştırılmış güneş enerjisi sistemi vardır: i. Parabolik Oluk Sistemleri (Parabolic Trough [PT]): Bu tür, CSP teknolojisinde kurulu santrallerin % 90 ını oluşturur. Şekil 18 de görüldüğü gibi, parabolik aynalardan yansıyan ışınlar merkezî (odak) çizgiye (oluğa) yerleştirilmiş alıcıyı (çelik tüp) ısıtır. Çelik tüp, güneş ışığını azami derecede soğurması ve en az derecede kızılötesi ışın yayınlaması için özel bir kaplama ile kaplıdır. Tüp içerisinde sentetik yağ bulunur ve sıcaklığı 390 o C ye kadar ulaşabilir. Güneş ışığından elde edilen ısı enerjisi bu yağ ile taşınır. Bu çelik tüp bir su haznesinden geçirilir. Buradaki suyu buharlaştırır. Bu sistemler için, türbinin dönmesi sonucu 350 MW dan daha fazla enerji elde etmek mümkündür. Daha sonra buhar soğutulur, su haline getirilir ve hazneye tekrar gönderilir. En yüksek verim alabilmek için, parabolik aynalar kuzey-güney doğrultusunda alana yerleştirilir. Bu sistemler, gece de enerji elde edilebilmesi amacıyla hibrit şekilde kuruludur [43-45]. 20

21 Şekil 16. Parabolik Oluk Sistemleri [43-45] ii. Doğrusal Fresnel Yansıtıcı (Linear Fresnel Reflector [LFR]): Çalışma prensibi Parabolic Oluk Sistemleri ile aynıdır. Burada da güneş ışınları merkezi çizgi üzerine düşürülür. Parabolic Oluk Sistemlerinden farkı, parabolik aynaların hepsinden yansıyan ışığın merkezdeki oluk üzerine düşürülmesidir (Şekil 17). Dolayısı ile aynalar zemine, ışığı alıcıya yansıtacak şekilde belli bir açıyla yerleştirilir. Parabolic Oluk Sistemleri ne göre avantajı bu şekilde yerleştirildikleri için daha ucuz oluşudur. Şekil 17. Doğrusal Fresnel Yansıtıcı [43-45] iii. Güneş Kuleleri (Solar Towers [ST]): Bu tip güneş enerjisinden faydalanma yönteminde, yüksek bir kule ve bunun etrafında, güneşin hareketine göre dönen aynalar (heliostat) bulunur. Bu sayede güneş ışınları kulede bir odağa toplanabilir. Burada o C arasında sıcaklık oluşturulabilir. Bu sıcaklık PT ve LFR den elde edilen sıcaklıktan daha fazladır. Sebebi yüksek konsantrasyondan dolayıdır. Odakta su deposu vardır. Depodaki suyun buharlaştırılması ile tribün döndürülür ve elektrik enerjisi elde edilmiş olur. Bu enerji 50 MW tan 100 MW a kadar olabilir. Isı verimini arttırmak için odakta eriyik tuz bulunan sistemler de mevcuttur. Bu sistemlerde güneş battıktan sonra birkaç saat hatta birkaç gün enerji elde edilebilir. Bu tuzlar genelde % 60 sodyum nitrat ve % 40 potasyum nitrat tır. 21

22 Bir diğer sistem basınçlı hava kullanmaktır. Bu sistemle 1000 C civarında sıcaklığa ulaşmak mümkündür [43-45]. Şekil 18. Güneş Kuleleri [43-45] iv. Parabolik Çanak Sistemleri: Bu sistemlerde çanağın odağında alıcı vardır. Güneş ışığının odaklanması sonucu 750 o C civarında sıcaklık oluşur. ST de olduğu gibi burada da elde edilen sıcaklık PT ve LFR den elde edilen sıcaklıktan daha fazladır. Bu sistemde alıcının içinden sıvı veya hava geçer. Ayrıca burada sıcaklıkla çalışan motor bulunur (Stirling motoru veya mikrotürbinler). Bu motorun çalışması sonucu enerji elde edilir. Bir çanaktan 7-25 kw aralığında güç elde edilebilir. Çanak sayısını artırarak elde edilen güç de artırılabilir. Sistemin dezavantajı kurulum maliyetinin yüksek olmasıdır. Şekil 19. Çanak Sistemleri [43-45] Günümüzde İspanya, CSP de lider ülke konumundadır. İspanya nın 2013 yılı CSP kapasitesi MW ve 51 santraldir. 46 santralin teknolojosi Parabolic Oluk Sistemleri üzerinedir ve toplam 2.272,5 MW kapasiteye sahiptir. 3 tanesi toplam 51 MW kapasiteye sahip Güneş Kuleleri ve 2 tanesi de toplam 31,4 MW kapasiteye sahip Doğrusal Fresnel Yansıtıcı sıdır. İspanya, özellikle Avrupa da bu alanda ilkleri barından bir ülkedir. Örneğin; Avrupa nın ilk Parabolik Oluk Sistemlerine sahip Andasol-1 tesisi İspanya da (Granada) kurulmuştur

23 Mart ayında faaliyete geçmiştir. Daha sonra Andasol-2 ve Andasol-3 tesisleri ilave edilmiştir. Her birinin çıkış gücü 165 GW-h dir. Tesislerin toplam çıkış gücü 495 GW-h dir. Şekil 20. PS10 Tesisi [46] Avrupa da ilk ticari güneş kulesi yine İspanya da (Sevilla) kurulmuştur. Bu sistem aynı zamanda dünyanın ilk ticari güneş kulesidir. İsmi PS10 dur ve 11 MW güç kapasitesine sahiptir hanenin elektrik ihtiyacını sağlamaktadır. Daha sonra bu CSP yakınına PS20 inşa edilmiştir ve 20 MW güç kapasitesi sahiptir. Bu tür sistemlerin en büyük dezavantajı, güneş battıktan sonra sistemin de doğal olarak işlevini yitirmesidir. Bu santrallerin verimini artırmak için denenen yöntemlerden birisi tuz eriyiğinin kullanılmasıdır. İspanya nın Sevilla şehrinde 2011 yılından itibaren kullanılmaya başlanan Torresol-Gemasolar Güneş kulesi bu mantıkla çalışmaktadır. Dolayısı ile güneş battıktan sonra uzun süre tesislerin çalışması sağlanmış olmaktadır. Torresol-Gemasolar Güneş kulesinde elde edilen rekor süre 24 saattir. Sıradan bir güneş enerjisi kulesi ortalama olarak yılda saat arasında çalışırken Torresol-Gemasolar için elektrik üretebilme kapasitesi yılda saattir. Bu süre sıradan bir kuleye göre oldukça iyi bir süredir. Yeni nesil CPS ler hibrit olarak tasarlanarak 7/24 hizmet vermesi sağlanmaktadır. Puerto Errado-1 İspanya nın ilk Doğrusal Fresnel Yansıtıcı teknolojisine sahip tesisidir Mart ayında faaliyete geçmiş, 1,4 MW çıkış gücüne sahip elektrik santralidir. Daha sonra Puerto Errado yılında bu tesise ilave olarak tamamlanmıştır. Bu santralin çıkış gücü ise 40 MW tır. Bu tesisin aynaları, Almanya dan tedarik edilmiştir. Puerto Errado m 2 lik alanla dünyanın en geniş Doğrusal Fresnel Yansıtıcı teknolojisine sahip enerji santralidir [46-52]. Almanya düşük güneş ışımasına sahip olduğundan, deneme amaçlı olarak planlanan güneş kulesi Jülich Test ve Gösteri Güç Santrali nin yapımına 2008 yılında başlanmış 2009 yılında tamamlanmıştır. Kule yüksekliği 60 m ve ışığın odaklandığı noktadaki sıcaklığı 900 o C dir. Bu tesisten elde edilen enerji 1,5 MW tır. Fakat isminden de anlaşılacağı gibi bu tesisin amacı sadece elektrik elde etmek değil, aynı zamanda endüstriyel ve bilimsel araştırma yapmaktır. 23

24 Güneş ışını konusunda çok şanslı olmamasına rağmen, Alman teknoloji şirketlerinin CSP tesislerinin yapılması işletilmesi, gerekli parça temini, mühendislik ve servis hizmetleri gibi bu konuyla ilgili tüm alanlarda uluslararası çapta ciddi bir ağırlığı vardır [53-55]. Şekil 21. Jülich Test ve Gösteri Güç Santrali [56,57] Türkiye nin ilk CSP güneş enerjisi santraliyle ilgili yerli bir şirket tarafından (Greenway) 2005 yılında AR-GE çalışmalarına, 2012 yılında ise Mersin de kuruluma başlanmıştır. Tesis 2013 de faaliyete geçmiştir. Tamamen yerli teknolojiyle ve Türk mühendisler tarafından yapılmış olup, Lego tipi tasarıma sahip, hibrit bir enerji santralidir. Lego tarzında olduğu için, kurulumu ve taşınması kolaydır. Kulenin odak noktası yerden 50 metre yüksekliğindedir ve 510 adet yansıtıcı aynaya (heliostat) sahiptir. Bu aynalar, astronomikal logaritma tabanlı kontrol kartları sayesinde, güneşin pozisyonuna göre otomatik olarak dönmektedir. Bu kule 5 megawatt güç kapasitesine sahiptir ki bu güç 1500 evin enerji ihtiyacını karşılayabilir. Hibrit santral olduğu için, güneş ışığının olmadığı zaman doğal gazla rahatlıkla çalışabilecek tasarıma sahiptir. Tesisin benzerlerinden farkı, dünyada kablosuz iletişim sistemine sahip ilk CSP olmasıdır [58,59]. Şekil 22. Greenway Tesisi (Mersin) - Zorlu grubuna ait bir şirket olan Hitit Enerji, 2009 yılında Denizli Kızıldere de deneme amaçlı Parabolik oluk kolektörleri kurmuştur. Bu sistemin çıkış gücü 500 kwt tır. Şirketin kurduğu bu parabolik oluk siteminde sentetik yağ yerine su vardır. Bu tesis aynı zamanda jeotermal tesisle kombine çalışabilecek şekilde tasarlanmıştır. Ayrıca şirket ABD 24

25 Colorado daki Solar TAC daimi sergi sahasında bu sistemin bir benzeri olarak 1000 kw çıkış gücüne sahip bir tesisi gösteri amacı ile kurmuştur [60,61]. - Orta Doğu Teknik Üniversitesi Solitem şirketi ile birlikte 2010 yılında, üniversitenin Kıbrıs Kampüsünde 120 kwt gücünde deneme amaçlı bir sistem kurmuştur [62,63]. - TÜBİTAK-Marmara Araştırma Merkezi (MAM), İnosol Enerji ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi işbirliğiyle İstanbul İkitelli de 500 kw kapasiteli yüzde 100 yerli Parabolik oluk kolektörleriyle enerji üretimi yapan bir tesis kurulmuştur. Türk mühendisler tarafından gerçekleştirilen bu başarılarla Türkiye, İspanya, Amerika, Almanya ve İsrail le birlikte bu alanda teknoloji üretebilen ülkeler arasına girmiştir [64,65]. - Deneme amaçlı kurulan bu tesisler ileride yapılması planlanan büyük projeler için motivasyon kaynağı olmuştur. Örneğin İnosol firması, İnosol-TÜBİTAK tarafından geliştirilen panellerle 600 MW lık tesisler için yurt içinde yatırım yapmayı planlamaktadır [64,65]. - Bir başka proje Hacettepe Üniversitesi nde mevcuttur. Burada 100 m 2 lik alana Güneş Evi inşaa edilmiştir W lık PV ve Fresnel merceklerle güneş enerjisinden faydalanılmaktadır. Ayrıca güneşle ilgili başka projeler de üniversite tarafından gerçekleştirilmiştir [62-66]. Buna benzer örnekleri biraz daha artırabiliriz. Burada ilgi çekici olan, bu çalışmaların genellikle gösteri ve araştırma amaçlı kurulmuş olmalarıdır. Fakat bu haliyle de gelecek adına umut vericidir Güneş Bacaları Yeryüzünden uzaya doğru sıcaklıkta bir azalma görülür. Güneş bacalarından elde edilen enerji, bu olaydan faydalanarak elde edilir. Güneş bacaları fizikteki ısınan hava yükselir ilkesine dayanmaktadır. Güneş toplayıcılarındaki hava, ısınarak bacadan dışarıya çıkar. Havanın bu hareketi bacaların girişinde bulunan türbinleri döndürerek elektrik enerjisi oluşmasını sağlar. Dolayısıyla bu tür enerji kaynağında güneş ve rüzgâr enerjisinden aynı anda faydalanılır. Bacaya yerleştirilen türbinden açık havaya yerleştirilenden yaklaşık sekiz kat daha fazla enerji elde edilir. Kolektörler, bacanın tabanından yaklaşık iki metre yüksekliğine cam, plastik vb. maddelerden yapılmış şeffaf kaplamadır. Güneş ışınları şeffaf kaplamadan geçerek, kaplama ile zemin arasında sera etkisi oluşturur. Türbin, enerji sağlanmasına yarayan pervanelerdir. Baca, sistemin en önemli parçasıdır. Bacadan yeterince istifade edilebilmesi için oldukça yüksek olması gerekmektedir. Bacanın tavan taban ısı farkından dolayı, tabandaki sıcak hava yükselir. Bu da bir hava akımı oluşturur. Oluşan akım ise türbini döndürür. Yani baca termal motor gibi çalışır. Çalışma sistemi, hidroelektirik santrallerin çalışma sistemine benzemektedir. Farkı ise sistemde su yerine havanın olmasıdır. Kollektörün alanı ne kadar genişse ve bacanın yüksekliği ne kadar fazla ise bu sistemin verimi o kadar fazladır. 25

26 Güneş bacaları, yaklaşık 50 ila 400 MW aralığında güç çıkışı sağlayabilen geniş ölçekli güç tesisleridir [67]. PS10 ve PS20 santrallerinin sağladığı toplam enerjinin 31 MW olduğu düşünülürse elde edilen enerji hakkında bir fikir edinilmiş olur. Bu tesislerden gece de istifade edebilmek için kolektorün tabanına su depoları yerleştirilir. Suyun geç ısınıp geç soğuması prensibinden faydalanılır. Gündüz ısınan sular gece bu ısısını ortama verir. Bu şekilde kolektörde yüksek sıcaklık olmasının devamlılığı sağlanmış olur. Su kaplarının ağzı kapalı olunca tekrar doldurmak için emek harcamaya gerek yoktur [6-74].. Bu tesislerin başlıca avantajları; Şekil 23. Güneş Bacası Diyagramı [68] Bu tesislerin kurulumu için herhangi bir ileri teknolojiye gerek olmaması Tesiste kullanılan malzemelerin temininde sıkıntı olmaması Tesisin 24 saat çalışabilmesi Çevreye zararlı herhangi bir atığının olmaması Bakım için emeğin ve masrafın çok az olması, Kolektör alanının tarım amaçlı değerlendirilebilmesi şeklinde sıralanabilir. Yapı için mühendislik deneyiminin gerekliliği ve üretilen elektrik maliyetinin diğer santrallere göre yüksek olması, başlıca dezavantajlarıdır. Fakat bu tür santraller oldukça uzun ömürlüdür (yaklaşık 100 yıl) ve fosil yakıtların sınırlı rezerve sahip olduğu, ayrıca ülkemizin bu yakıtlar için dışa bağımlılığı düşünüldüğünde, bu dezavantajların önemsiz kaldığı söylenebilir. Bu santrallar fikir olarak ilk defa 1903 yılında İspanyol bilim adamı Isidoro Cabanyes tarafından ileri sürülmüştür [69]. Hanns Günther ise 1931 yılında projelendirmiş [70], 1982 yılında ise Alman mühendis Jörg Schlaich ve ekibi tarafından Manzanares (İspanya) de deneme amaçlı kurulmuş bir santral ile hayata geçirilmiştir [71]. Kuruluşunda Alman ve İspanya hükümetinin destek verdiği santralin baca yüksekliği 195 m, baca çapı 10 m, kolektör çapı 244 m idi. Bu tesisten 50 kw enerji elde ediliyordu. Ömrü üç yıl olarak hesaplanmıştı. 26

27 Başarısını ispat ettiğinden dolayı yaklaşık sekiz yıl boyunca bu tesisten istifade edildi yılında ise şiddetli bir tayfun sonucu yıkıldı. Bu durum ilk bakışta santralin zayıflığı gibi görünse de, zaten üç yıllığına ve deneme amaçlı olarak yapıldığı için böyle bir fikir oluşturmadı. Bu nedenle sonra yapılmak istenen santraller için önemli bir örnek oldu [72-74]. İspanya da, 350 hektar genişliğinde kolektör alanına sahip, 750 m yüksekliğinde ve 40 MW enerji elde edilebilecek Ciudad Real Torre Solar isimli yeni bir güneş bacası fikri ileri sürülmesine rağmen hayata geçirilemedi. Türkiye de ise Süleyman Demirel Üniversitesi Kampüsünde ve Adıyaman Üniversitesi Kampüsünde deneysel amaçlı güneş bacaları mevcuttur. Süleyman Demirel Üniversitesi Kampüsündeki baca 15 m yüksekliğinde ve 1,2 m çapında olup, kolektör alanı 201 m 2 dir. Yapımı yılları arasında olmuş, 2009 yılından sonra ise deneysel amaçlı faaliyete başlamıştır. Adıyaman Üniversitesi Kampüsündeki güneş bacasının yüksekliği 17 m, baca genişliği 0,8 m ve kolektör çapı 27 m dir [74-77]. Şekil 24. Güneş Bacası a) Süleyman Demirel Üniversitesi b) Adıyaman Üniversitesi [74] Prof. Dr. Rainer Gumpp ve Prof. Dr. Jürgen Ruth danışmanlığında 2008 yılında Almanya Weimar Bauhaus üniversitesinde deneysel amaçlı olarak, baca yüksekliği 12 m olan bir güneş bacası yapılmıştır. Fakat Almanya bu alanda, Manzanares örneğinde olduğu gibi, daha çok teknolojisi ile ön plandadır. Örneğin Enviromission şirketinin Avusturalya da, 130 m çapında 1 km yüksekliğinde baca ve 200 MW enerji çıkış gücüne sahip bir projesi vardır ki bu enerji Manzanares tesisinden 4000 defa daha fazla bir güce sahiptir. Yapıldığında dünyanın en uzun yapısı olacaktır. Yine bu şirketin Arizona (ABD) da da iki güneş bacası yapma projesi vardır [73,74,78]. 27

28 Şekil 25. Almanya Bauhaus Üniversitesi güneş bacası görüntüsü [74]. 4. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Almanya potansiyel olarak oldukça dezavantajlı olmasına rağmen, güneş enerjisi bakımından dünyanın önde gelen ülkelerinden biridir. Özellikle PV, güneş enerjisi teknolojisi ve bu alanda çalışan şirketleri ile önde gelmektedir. Buna karşılık İspanya güneş ışığı alma konusunda çok avantajlı bir ülkedir ve bu avantajı kullanarak güneş enerjisi konusunda yine lider ülkelerden biridir. Bu ülke de özellikle CSP alanında adından söz ettirmektedir. Portekiz ise dünya lideri olmasa da bu konuyu önemsediğini çalışmaları ile göstermektedir. Avrupa daki bu üç ülkenin güneş enerjisi konusunda önemli bir atılım içinde olduğunu söylemek mümkündür. Türkiye güneş ışığına maruz kalma konusunda İspanya ve Portekiz le birlikte oldukça avantajlı bir coğrafyada bulunmaktadır. Güneş Enerjili Su Isıtıcıları alanında dünyada oldukça iyi sayılabilecek konumdadır. Fakat diğer alanlarda kat edilecek çok mesafe vardır. Yenilenebilir enerjiden enerji elde edilmesi durumunda verilecek teşviklerle ilgili kanunlar yakın tarihlerde çıkmıştır. CSP ve PV ile ilgili yatırımlar heyecan vericidir. Üniversitelerde bu konu dikkat çekici bir konumdadır. Fakat Türkiye bu alanlarda maalesef daha emekleme aşamasındadır. Türkiye mevcut potansiyelini kullanarak İspanya ve Almanya örneğinde olduğu gibi dünyada lider bir konuma yükselebilir. Bunun için öncelikle verilen teşviklerin artırılması gerekir. Diğer ülkelerin verdiği teşvik miktarları ile karşılaştırılınca Türkiye nin verdiği teşvik miktarı oldukça geri kalmaktadır. Örneğin krizde olduğu söylenen Yunanistan da bile teşvik miktarı 0,33 Euro ve alım garantisi 20 yıldır. Bir diğer adım da TÜBİTAK ve DPT gibi kuruluşların fonlarını arttırarak bu alanda üniversite, enstitü gibi kuruluşlarda akademik çalışmaların artması için destek vermesi olacaktır. 28

GÜNE ENERJ PV Sistemleri: PV uygulamaları

GÜNE ENERJ  PV Sistemleri: PV uygulamaları GÜNEŞ ENERJİSİ Güneşin enerjisini üç yolla kullanabiliriz, güneş enerjisi derken bu üçü arasındaki farkı belirtmek önemlidir: 1. Pasif ısı. Güneşten bize doğal olarak ulaşan ısıdır. Bina tasarımında dikkate

Detaylı

YOĞUNLAŞTIRILMIŞ GÜNEŞ ENERJİSİ TEKNOLOJİLERİ

YOĞUNLAŞTIRILMIŞ GÜNEŞ ENERJİSİ TEKNOLOJİLERİ YOĞUNLAŞTIRILMIŞ GÜNEŞ ENERJİSİ TEKNOLOJİLERİ Doç. Dr. Haydar LİVATYALI TUBITAK Marmara Araştırma Merkezi Enerji Enstitüsü Nisan 2011 SUNUM PLANI Neden CSP? Parabolik oluk sistemler Merkezî alıcılar Dünyadaki

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Türkiye Güneş Enerjisi Geleceği Solar TR2016, 06 Aralık

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Türkiye Güneş Enerjisi Geleceği Solar TR2016, 06 Aralık YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Türkiye Güneş Enerjisi Geleceği Solar TR2016, 06 Aralık 1 YE ve EV Politika,Mevzuat İzin süreçleri Enerji Verimliliği Yenilenebilir Enerji YEGM Teknik Etki Analizleri

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı 27-03-2015 1 Sunum İçeriği YEGM Sorumlulukları ve Enerji Politikalarımız YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYELİ

Detaylı

Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ

Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ Mühendislik Çevre Danışmanlık Gıda Tarım Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK Ülkemizde 2010-2011 yılı itibari ile çeşitli

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR --

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR -- YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Prof. Dr. Zafer DEMİR -- zaferdemir@anadolu.edu.tr Konu Başlıkları 2 Yenilenebilir Enerji Türkiye de Politikası Türkiye de Yenilenebilir Enerji Teşvikleri

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

TÜRKIYE NİN MEVCUT ENERJİ DURUMU

TÜRKIYE NİN MEVCUT ENERJİ DURUMU TÜRKIYE NİN MEVCUT ENERJİ DURUMU Zinnur YILMAZ* *Cumhuriyet Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, SİVAS E-mail: zinnuryilmaz@cumhuriyet.edu.tr, Tel: 0346 219 1010/2476 Özet Yüzyıllardan

Detaylı

Türkiye de Elektrik Enerjisi Üretimi ve Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Mevcut Durumu

Türkiye de Elektrik Enerjisi Üretimi ve Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Mevcut Durumu Türkiye de Elektrik Enerjisi Üretimi ve Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Mevcut Durumu Türkiye de Elektrik Enerjisi Üretimi Türkiye Elektrik Enerjisi Üretimi üretimdeki paylarına göre sırasıyla doğalgaz,

Detaylı

YUNUS ACI 2011282001

YUNUS ACI 2011282001 YUNUS ACI 2011282001 Güneş enerjisi,güneşten yayılan ısı ve ışık enerjsine verilen gelen isimdir.güneş ışınları rüzgar ve dalga enerjisi,biyokütle ve hidroelektrik ile birlikte yenilenebilir enerji kaynaklarının

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE GÜNEŞ ELEKTRİĞİNDE GELİŞMELER

DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE GÜNEŞ ELEKTRİĞİNDE GELİŞMELER DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE GÜNEŞ ELEKTRİĞİNDE GELİŞMELER Prof.Dr. Necdet ALTUNTOP GÜNDER-Uluslararası Güneş Enerjisi Topluluğu Türkiye Bölümü Y.K. Başkanı Erciyes Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine

Detaylı

TÜRKİYE DE GÜNEŞ ENERJİSİ

TÜRKİYE DE GÜNEŞ ENERJİSİ TÜRKİYE DE GÜNEŞ ENERJİSİ ALİ BÜLENT KAPCI Elektrik-Elektronik Mühendisi ETKB - Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (YEGM) Muhtelif sektör/alanlarda gelişimin takip

Detaylı

SU ÜRÜNLERİNDE MEKANİZASYON-2

SU ÜRÜNLERİNDE MEKANİZASYON-2 SU ÜRÜNLERİNDE MEKANİZASYON-2 Yrd.Doç.Dr. Mehmet Ali Dayıoğlu Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları & Teknolojileri Mühendisliği Bölümü Kaynak: YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE TEKNOLOJİLERİ

Detaylı

ILISU (HASANKEYF) BARAJINA ALTERNATİF OLARAK GÜNEŞ ENERJİSİ

ILISU (HASANKEYF) BARAJINA ALTERNATİF OLARAK GÜNEŞ ENERJİSİ ILISU (HASANKEYF) BARAJINA ALTERNATİF OLARAK GÜNEŞ ENERJİSİ Ülkemiz, coğrafi konumu nedeniyle sahip olduğu güneş enerjisi potansiyeli açısından birçok ülkeye göre şanslı durumdadır. Devlet Meteoroloji

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ M E H M E T A Ş K E R, 2 5. 0 9. 2 0 1 3 I S T A N B U L TÜRKİYE'NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ POLİTİKALARI : Elektrik enerjisi üretmek için yenilenebilir kaynakların kullanımını

Detaylı

Enerji ve İklim Haritası

Enerji ve İklim Haritası 2013/2 ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Çevre Yönetimi Dairesi Başkanlığı Enerji ve İklim Haritası Uzm. Yrd. Çağrı SAĞLAM 22.07.2013 Redrawing The Energy Climate Map isimli kitabın çeviri özetidir.

Detaylı

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri 5 Kasım 2015 Ekonomi Bakanlığı 1 Enerji Sektöründe Düzenlenen Teşvik Belgeleri V - 20.06.2012-30.06.2014 Döneminde Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin Kaynaklarına

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ. Cihan DÜNDAR. Tel: Faks :

RÜZGAR ENERJİSİ. Cihan DÜNDAR. Tel: Faks : RÜZGAR ENERJİSİ Cihan DÜNDAR Tel: 312 302 26 88 Faks : 312 361 20 40 e-mail :cdundar@meteor.gov.tr Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü A r a ş t ı r m a Ş u b e M ü d ü r l ü ğ ü Enerji Kullanımının

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI. Yrd.Doç.Dr. Cabbar Veysel BAYSAL Erciyes Üniversitesi Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Böl.

ENERJİ KAYNAKLARI. Yrd.Doç.Dr. Cabbar Veysel BAYSAL Erciyes Üniversitesi Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Böl. ENERJİ KAYNAKLARI Yrd.Doç.Dr. Cabbar Veysel BAYSAL Erciyes Üniversitesi Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Böl. cvbaysal@erciyes.edu.tr 1 Giriş Enerji Nedir? Enerji, en basit tarifle, iş yapabilme yetisidir.

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) 8. İLETİM TESİS VE İŞLETME GRUP MÜDÜRLÜĞÜ (İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ) HAZIRLAYAN TEMMUZ 2008 Ankara 1 Gönderen: Recep BAKIR recepbakir38@mynet.com ENTERKONNEKTE

Detaylı

KÖMÜRÜN ENERJİDEKİ YERİ

KÖMÜRÜN ENERJİDEKİ YERİ KÖMÜRÜN ENERJİDEKİ YERİ Prof. Dr. Güven ÖNAL Yurt Madenciliğini Geliştirme Vakfı 1 Sunumun Ana Konuları Dünya da Kömür ve Enerji Türkiye nin Kömür Rezervleri ve Üretimi Türkiye nin Enerji Durumu Yerli

Detaylı

Güneş Enerjisiyle Isıtma ve Soğutmanın Ticari Uygulamaları İŞ ENERJİ Aclan KAYA Proje Mühendisi

Güneş Enerjisiyle Isıtma ve Soğutmanın Ticari Uygulamaları İŞ ENERJİ Aclan KAYA Proje Mühendisi Güneş Enerjisiyle Isıtma ve Soğutmanın Ticari Uygulamaları İŞ ENERJİ Aclan KAYA Proje Mühendisi -Neden Güneş Enerjisi? -Türkiyedeki Güneşlenme Süreleri -Neden CSP? -CSP Sistemleri -CSP Çalışma Prensibi

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı

Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri. Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı

Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri. Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı Rüzgar Enerji Santralleri Yatırım Deneyimleri Kenan HAYFAVİ Genel Müdür Yardımcısı TÜREK Kasım 2014 1 İçerik Türkiye de Rüzgar Enerjisi Lisanslama Teşvikler - Finansman Sonuç 2 Türkiye de Enerji Talebi

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

ALPER AKCA

ALPER AKCA 25.10.2008 Lisans, ODTÜ EEE, 2005 Yüksek Lisans, ODTÜ EEE, 2008 ASELSAN, 2005- Neden Destek? Destek Türleri ABD Ulusal Mekanizmalar ABD Eyalet Mekanizmaları AB Destek Mekanizmaları Türkiye Yenilenebilir

Detaylı

Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi

Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi -Çimento Sanayinde Enerji Geri Kazanımı Prof. Dr. İsmail Hakkı TAVMAN Dokuz Eylül Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Enerji Kaynakları Kullanışlarına Göre

Detaylı

Güneşten Elektrik Üretme Zamanı! Etik Olarak Doğru, Finansal Olarak Akılcı, Çocuklarımızın Geleceği için Kritik Bu Yatırımı Yapmalıyız!

Güneşten Elektrik Üretme Zamanı! Etik Olarak Doğru, Finansal Olarak Akılcı, Çocuklarımızın Geleceği için Kritik Bu Yatırımı Yapmalıyız! Güneşten Elektrik Üretme Zamanı! Etik Olarak Doğru, Finansal Olarak Akılcı, Çocuklarımızın Geleceği için Kritik Bu Yatırımı Yapmalıyız! Ocak 2014 te Durum: Son dönemde PV panel fiyatlarında büyük düşüş:

Detaylı

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU Prof. Dr. Hüsamettin BULUT Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa KISA ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. Hüsamettin BULUT EĞİTİM

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ (SOLAR ENERGY)

GÜNEŞ ENERJİSİ (SOLAR ENERGY) GÜNEŞ ENERJİSİ (SOLAR ENERGY) GÜNEŞ ENERJİSİ NEDİR? Güneş enerjisi, güneşten yayılan ışık ve ısı enerjisine verilen genel isimdir. Antik çağlardan beri bu enerji sürekli gelişen teknolojiler yardımı ile

Detaylı

ENERJİ ÜRETİMİ VE ÇEVRESEL ETKİLERİ

ENERJİ ÜRETİMİ VE ÇEVRESEL ETKİLERİ ENERJİ ÜRETİMİ VE ÇEVRESEL ETKİLERİ Prof. Dr. Ferruh Ertürk Doç. Dr. Atilla Akkoyunlu Çevre Yük. Müh. Kamil B. Varınca 31 Mart 2006 İstanbul İçindekiler İÇİNDEKİLER...İ ÇİZELGELER LİSTESİ...İİİ ŞEKİLLER

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

Güneşten Elektrik Üretimi

Güneşten Elektrik Üretimi Güneşten Elektrik Üretimi Lisanssız Uygulamalar enerji sistemleri Elektrik fiyatları neden artmakta ve artmaya devam edecek? Türkiye ürettiği elektriğin %50 sinden fazlasını doğalgaz termik santralleri

Detaylı

Doç. Dr. Emin Açıkkalp Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi

Doç. Dr. Emin Açıkkalp Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Doç. Dr. Emin Açıkkalp Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi PV/T teknolojisi Brezilya Florianopolis hava limanının görüntüsü. Bu hava limanının elektrik ihtiyacı binaya entegre PV/T panelleriyle karşılanmaktadır

Detaylı

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 1. Dünya Seramik Sektörü 1.1 Seramik Kaplama Malzemeleri SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 2007 yılında 8,2 milyar m 2 olan dünya seramik kaplama malzemeleri üretimi, 2008 yılında bir önceki yıla oranla %3,5 artarak

Detaylı

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI

İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI İZMİR KEMALPAŞA ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GÜNEŞ SANTRALİ UYGULAMASI Mustafa Orçun ÖZTÜRK mustafaozturk@kosbi.org.tr ÖZET Günümüzde fosil yakıtlarının sonunun gelecek olması maliyetlerinin fazla olması ve

Detaylı

Enerji Kaynakları ENERJİ 1) YENİLENEMEZ ENERJİ KAYNAKLARI 2) YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

Enerji Kaynakları ENERJİ 1) YENİLENEMEZ ENERJİ KAYNAKLARI 2) YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Enerji, iş yapabilme kabiliyetidir. Bir sistemin enerjisi, o sistemin yapabileceği azami iştir Enerji Kaynakları 1) YENİLENEMEZ ENERJİ KAYNAKLARI 2) YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEMEZ ENERJİ

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ A. Emre Demirel Ege Kule AŞ/Fabrika Müdürü 1 EGE KULE A.Ş. Ege Kule, 1955

Detaylı

SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI

SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI ORTA ANADOLU İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ Seramik sektörünün en

Detaylı

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI KONULAR 1-Güneş Enerjisi i 2-Rüzgar Enerjisi 4-Jeotermal Enerji 3-Hidrolik Enerji 4-Biyokütle Enerjisi 5-Biyogaz Enerjisi 6-Biyodizel Enerjisi 7-Deniz Kökenli Enerji 8-Hidrojen

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması,

Detaylı

TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ

TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ TEKNOLOJİ VE TASARIM DERSİ 7.Ç.1. Enerjinin Dönüşümü ve Tasarım Burdur İl Koordinatörleri Bu ünitede su, rüzgar ve güneş gibi doğal kaynakları kullanarak temiz ve sürdürülebilir enerji elde etme teknolojilerini

Detaylı

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER DÜNYA & TÜRKİYE ENERJİ TALEBİ Dünya Enerji Talebi Değişimi (02-14) Türkiye Birincil Enerji Talebi (Milyon TEP) 76% 33% 1% -8% 77 61% 124 OECD Dışı Dünya

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi YATLARDA KULLANILAN GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNİN TASARIMI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi YATLARDA KULLANILAN GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNİN TASARIMI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA YATLARDA KULLANILAN GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNİN TASARIMI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1 Onur GÜNAY, 2 Yiğit GÜLMEZ, 3 Oğuz ATİK 1 Araş.Gör., Dokuz Eylül Üniversitesi, Denizcilik Fakültesi, İzmir, onur.gunay@deu.edu.tr

Detaylı

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI. ÖMÜRHAN A. SOYSAL ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSİ

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI. ÖMÜRHAN A. SOYSAL ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSİ ÖMÜRHAN A. SOYSAL ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSİ omurhan.soysal@emo.org.tr İÇEF KAYSERİ İLİ ENERJİ FORUMU 5 MAYIS 2007 ALTERNATİF: Seçenek (Türk Dil Kurumu Sözlüğü) Bir durumun veya cismin olabilecek diğer

Detaylı

ELEKTRİK ve PLANLAMA 21. YÜZYILDA PLANLAMAYI DÜŞÜNMEK. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Cengiz GÖLTAŞ 14 Mayıs 2011

ELEKTRİK ve PLANLAMA 21. YÜZYILDA PLANLAMAYI DÜŞÜNMEK. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Cengiz GÖLTAŞ 14 Mayıs 2011 ELEKTRİK ve PLANLAMA 21. YÜZYILDA PLANLAMAYI DÜŞÜNMEK Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Cengiz GÖLTAŞ 14 Mayıs 2011 TÜRKİYE DE ELEKTRİK ENERJİSİ KURULU GÜCÜ (Nisan 2011) TERMİK - İTHAL KÖMÜR

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 1.1. Dünya da Enerji...1 1.1.1. Dünya Birincil Enerji Arzındaki Gelişmeler ve Senaryolar...1 1.2. Türkiye de Enerji...4 1.2.1. Türkiye Toplam Birincil Enerji

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TEMİZ & YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYEL & STRATEJİLERİ İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 22 Nisan 2010 Dr. Atillâ AKALIN I.GİRİŞ Rüzgar Potansiyeli ve Kullanımları (Dünya, AB, Türkiye) Hidro Potansiyeli ve

Detaylı

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar Konya Sanayi Odası Ocak 2013 Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar FORM TEMİZ ENERJİ FORM ŞİRKETLER GRUBU 6 farklı şirketten oluşmaktadır; İklimlendirme Cihazları Satışı

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

BİYOKÜTLE ENERJİ SANTRALİ BİOKAREN ENERJİ

BİYOKÜTLE ENERJİ SANTRALİ BİOKAREN ENERJİ BİYOKÜTLE ENERJİ SANTRALİ BİOKAREN ENERJİ BİYOKÜTLE SEKTÖRÜ Türkiye birincil enerji tüketimi 2012 yılında 121 milyon TEP e ulaşmış ve bu rakamın yüzde 82 si ithalat yoluyla karşılanmıştır. Bununla birlikte,

Detaylı

Türkiye ve Dünyada Güneş Enerjisi Mevcut Durum ve Gelecek

Türkiye ve Dünyada Güneş Enerjisi Mevcut Durum ve Gelecek Türkiye ve Dünyada Güneş Enerjisi Mevcut Durum ve Gelecek Sercan KESKİNEL ELSE Enerji İş Geliştirme Yöneticisi sercankeskinel@elseenerji.com Güneş Enerjisinden Elektrik Üretiminde Mevcut Durum, İmkanlar,

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

DOĞRUSAL YOĞUNLAŞTıRıCı (PARABOLIK OLUK. DOLAYLı ELEKTRIK ÜRETIMI GÜNEŞ ENERJİSİNDEN ELEKTRİK ÜRETİMİ

DOĞRUSAL YOĞUNLAŞTıRıCı (PARABOLIK OLUK. DOLAYLı ELEKTRIK ÜRETIMI GÜNEŞ ENERJİSİNDEN ELEKTRİK ÜRETİMİ GÜNEŞ ENERJİSİNDEN ELEKTRİK ÜRETİMİ DOLAYLı ELEKTRIK ÜRETIMI Doğrudan elektrik üretimi Dolaylı elektrik üretimi Olmak üzere iki farklı Grupta incelenmektedir. Odaklayıcı sistemler kullanılarak güneş enerjisinin

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ SEKTÖRÜ

GÜNEŞ ENERJİSİ SEKTÖRÜ GÜNEŞ ENERJİSİ SEKTÖRÜ Ramazan ÖZDEMİR T.C. AHİLER KALKINMA AJANSI AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ İçindekiler 1. Enerji Kaynakları... 3 1.1. Güneş Enerjisi... 3 1.2. Neden Güneş Enerjisi... 4 1.3. Dünya

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU

GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU YEŞİL ENERJİ NEDİR? Yeşil Enerji, güneş, rüzgar jeotermal, hidroelektrik gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilen enerji için kullanılan bir deyimdir.

Detaylı

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2006; EYLÜL ANKARA Mustafa AKTAŞ DÜNYA BİLİNEN FOSİL REZERVLERİN ÖMRÜ (R/Ü,YIL) 2005 SONU 250 227 Y I L 200 150 100 50 0 136 65,1 40,6 14 16 PETROL DOĞALGAZ

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Milli Rüzgar Türbini Projesi

Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Milli Rüzgar Türbini Projesi Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Milli Rüzgar Türbini Projesi PINAR YALMAN KÜME KOORDİNATÖRÜ Enerji Verimliliği Türkiye nin Geleceği 23.01.2013 OSTİM 1967 yılında kurulan Ostim, 1997 yılında OSB statüsü

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİNDE KULLANILAN KAYNAKLAR

ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİNDE KULLANILAN KAYNAKLAR ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİNDE KULLANILAN KAYNAKLAR Alternatör Elektrik elde etmek için bir mıknatısı iletken sargı içinde kendi çevresinde döndürmemiz yeterlidir. Manyetik alanın hareketi ile de elektrik

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (GES) BİLGİLENDİRMESİ

GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (GES) BİLGİLENDİRMESİ GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (GES) BİLGİLENDİRMESİ 1 SUNUM İÇERİĞİ 1. GÜNEŞ ENERJİSİ NEDİR? 2. YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? 3. GÜNEŞ ENERJİSİ HARİTASI 4. GÜNEŞ PANELİ ÇEŞİTLERİ 5. UYGULAMA ŞEKİLLERİ 6. ÖRNEK

Detaylı

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) :

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) : Günümüzde küresel olarak tüm ülkelerin ihtiyaç duyduğu enerji, tam anlamıyla geçerlilik kazanmış bir ölçüt olmamakla beraber, ülkelerin gelişmişlik düzeylerini gösteren önemli bir kriterdir. İktisadi olarak

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 World Energy Outlook 2011 Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 Bağlam: halihazırda yeterince kaygı verici olan eğilimlere yeni zorluklar ekleniyor Ekonomik kaygılar dikkatleri enerji

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

TÜRKİYE NİN HİDROLİK ENERJİ KAYNAKLARI VE EÜAŞ IN BÖLGEMİZE KATKISI

TÜRKİYE NİN HİDROLİK ENERJİ KAYNAKLARI VE EÜAŞ IN BÖLGEMİZE KATKISI TÜRKİYE NİN HİDROLİK ENERJİ KAYNAKLARI VE EÜAŞ IN BÖLGEMİZE KATKISI Nevzat N. DOĞAN* Aydoğan ÜNVER** *EÜAŞ Karakaya HES İşletme Müdürü **EÜAŞ Atatürk HES İşletme Müdürü 1. GİRİŞ İnsanlık tarihinde geliştirilmiş

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

Çevre Biyolojisi II BYL 118 Hacettepe Üniv. Biyoloji Bölümü

Çevre Biyolojisi II BYL 118 Hacettepe Üniv. Biyoloji Bölümü Çevre Biyolojisi II BYL 118 Hacettepe Üniv. Biyoloji Bölümü lisans dersi Enerji, Yenilenebilir ve Yenilenemez enerji kaynakları Çağatay Tavşanoğlu Hacettepe Üniv., Biyoloji Böl., Ekoloji Anabilim Dalı

Detaylı

SOLARTR 2014, 19 Kasım 2014

SOLARTR 2014, 19 Kasım 2014 Global Warming Images / WWF-Canon SOLARTR 2014, 19 Kasım 2014 Mustafa Özgür Berke WWF-Türkiye, İklim ve Enerji Programı +100 5 kıtada, 100 den fazla ülkede faaliyet gösteriyor +4000 4000 çalışanla 2000

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (YEGM)

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (YEGM) 1 ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI 03.02.2013 YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (YEGM) E.Emel Dilaver, 22 Ocak 2013 Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü 2 03.02.2013 TÜRKİYENİN ENERJİ KONUSUNDAKİ

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2017 Temmuz Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2017 Temmuz Ayı İhracat Bilgi Notu 2017 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2017 Temmuz Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN 2017 YILI TEMMUZ AYI İHRACAT PERFORMANSI 2017

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2017 Mart Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2017 Mart Ayı İhracat Bilgi Notu 2017 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2017 Mart Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN 2017 YILI MART AYI İHRACAT PERFORMANSI 2017 yılı

Detaylı

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw 1 ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty Petrolden Başka Enerjı Kaynakları Var mıdır? uiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwertyui

Detaylı

GES Yatırımlarında Finansman

GES Yatırımlarında Finansman GES Yatırımlarında Finansman Örnek Projeler 4 MW / Maraş Örnek Projeler 7 MW / Konya Örnek Projeler 750 KW / Isparta Enerji Sektörü ne Kısa Bir Bakış Son yıllarda Türkiye yüksek büyüme oranı ile dünyada

Detaylı

İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER...

İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER... İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER...4 1.Yönetici Özeti... 11 2.Giriş... 12 3.Sektörel Analiz... 13 3.1 Birincil Enerji Kaynaklarına Bakış...13 3.1.1 Kömür... 13 3.1.1.1 Dünya da Kömür... 14 3.1.1.1.1 Dünya

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Haziran Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Haziran Ayı İhracat Bilgi Notu 2016 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Haziran Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN 2016 YILI HAZİRAN AYI İHRACAT PERFORMANSI 2016

Detaylı

www.hs-sevikenerji.com

www.hs-sevikenerji.com Kendi Elektriğinizi Güneş Enerjisi ile Kendiniz Üretin www.hs-sevikenerji.com www.hs-sevikenerji.com HŞ Güneş Enerjisi Sistemleri Yenilenebilir Enerji Üretimi Ltd. Şti. HŞ Güneş Enerjisi Sistemleri, Emmvee

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

DÜNYADA ve TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİSİ

DÜNYADA ve TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİSİ DÜNYADA ve TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİSİ Yrd. Doç. Dr. Önder GÜLER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü ÖZET Elektrik enerjisi üretiminde kullanılan fosil yakıtların gelecekte tükenecek olmaları

Detaylı

TMMOB Maden Mühendisleri Odası

TMMOB Maden Mühendisleri Odası TÜRKİYE ENERJİ POLİTİKALARI İÇERİSİNDE KÖMÜRÜN K ÖNEMİ TMMOB Maden Mühendisleri Odası ENERJİNİN ÖNEMİ Sanayinin temel girdilerinden olan enerji, ulusların kalkınmalarında ve refaha ulaşmalarında büyük

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu Deri ve Deri Ürünleri Sektörü Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN YILI MAYIS AYI İHRACAT PERFORMANSI yılı mayıs ayında, Türkiye

Detaylı

(*Birincil Enerji: Herhangi bir dönüşümden geçmemiş enerji kaynağı) Şekil 1 Dünya Ekonomisi ve Birincil Enerji Tüketimi Arasındaki İlişki

(*Birincil Enerji: Herhangi bir dönüşümden geçmemiş enerji kaynağı) Şekil 1 Dünya Ekonomisi ve Birincil Enerji Tüketimi Arasındaki İlişki Nüfus artışı, kentsel gelişim ve sanayileşme ile birlikte dünyada enerji tüketimi gün geçtikçe artmaktadır. Dünya nüfusunun 2040 yılına geldiğimizde 1,6 milyarlık bir artış ile 9 milyar seviyesine ulaşması

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA CEVAP 1: (TOPLAM 10 PUAN) 1.1: 165 150 = 15 meridyen fark vardır. (1 puan) 15 x 4 = 60 dakika = 1 saat fark vardır. (1 puan) 12 + 1 = 13 saat 13:00 olur. (1 puan) 1.2:

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı