PAP Smear ile Servikal Kanser Taramas SCREENING SERVICAL CANCER WITH PAP SMEAR. Key words: PAP smear, cervical cancer, screening

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PAP Smear ile Servikal Kanser Taramas SCREENING SERVICAL CANCER WITH PAP SMEAR. Key words: PAP smear, cervical cancer, screening"

Transkript

1 Türk Aile Hek Derg 2004; 8(3): Sürekli T p E itimi PAP Smear ile Servikal Kanser Taramas SCREENING SERVICAL CANCER WITH PAP SMEAR Hüsnü Gökaslan 1, Elif Esra Uyar 2 Özet Serviks kanseri kad nlarda yayg n olarak görülen, erken tan kondu unda % 95 kür sa lanabilen ancak geç kal nd nda %50 lere varan mortalite oran na sahip bir hastal kt r. Tarama yöntemlerinin kullan m sayesinde erken yafllarda displazi henüz kansere dönüflmeden yakalanabilir ve kolayca tedavi edilebilir. Bu derlemede ülkemizde yayg nlaflmas gerekti ini düflündü ümüz servikal kanser taramas nda kullan lan PAP smearden bahsedilecektir. Anahtar sözcükler: PAP Smear, serviks kanseri, tarama Summary Cervical cancer is a common disease, can be treated with 95% cure rate at early stages but also have almost 50% mortality in late stages. Dysplasia can be detected before progression to cancer by using screening tests and treated effectively and easily. In this review, a screening test for cervical cancer PAP smear that must become widespread in our country will be discussed. Key words: PAP smear, cervical cancer, screening Serviks kanseri kad nlarda 6. en s k görülen solid kanserdir ve kansere ba l ölümler içinde 10. s - radad r. Erken yaflta cinsel ilifliye bafllanmas, birden fazla seksüel partner, düflük sosyo-ekonomik düzey, HPV (Human Papilloma Virus) enfeksiyonu, sigara kullan m, A vitamini eksikli i gibi faktörler serviks kanseri riskini artt r rlar. 1,2 Amerika Birleflik Devletleri nde y lda yeni vaka tespit edilece i ve kiflinin serviks kanseri nedeniyle ölece i tahmin edilmektedir. 3 ngiltere de 1997 de 1988 e göre serviks kanseri insidans nda %42 lik bir düflüfl olmufltur. Geliflmekte olan ülkelerde hem y ll k serviks kanseri insidans daha fazlad r, hem de kansere ba l ölüm oran %50 lerdedir. Aradaki bu fark n geliflmifl ülkelerde tarama yöntemlerinin yayg n kullan m na ba l oldu u düflünülmektedir. 4 Y ll k PAP smear testi ile bir kad n n serviks kanserinden ölme riskinin 4/1000 den 5/10000 e düfltü ü tahmin edilmektedir. Dünya Sa l k Örgütünün yay nlad bir analizde 10 y lda bir yap lacak tarama ile dahi serviks kanseri insidans n n %64 azalt labilece i belirtilmektedir. 2 Geliflmifl ülkelerin büyük k sm nda serviks tarama testleri ile ilgili sa l k politikas belirlenmiflken ne yaz k ki ülkemizde bu tür bir strateji gelifltirilmemifltir. Ülkemizde PAP smear taramas büyük ölçüde kad n do um hekiminin yönlendirmesi, daha düflük oranda ve sosyokültürel düzeyine ba l olarak da hastan n iste i ile yap lmaktad r. PAP smear serviks kanserini taramaya yönelik, bir çok ülkede yayg n kullan lan, basit bir testtir (Resim 1). lk kez 1930'lu y llarda Yunan doktor George Papanicolaou taraf ndan tan mland için onun ismine ithafen PAP Smear ya da PAP test olarak da adland - r l r. PAP Smear Nas l al n r? Smear al nmas son derece basit bir yöntemdir. Jinekolojik muayene esnas nda vajinal spekulum yerlefltirildikten sonra portio ve servikal kanaldan örnekleme yap l r. Örnekleme yap lmadan önce son 48 saatte cinsel iliflki, lavaj veya intravajinal herhangi bir 1) Marmara Üniversitesi T p Fakültesi, Kad n Hastal klar ve Do um Anabilim Dal, Doç. Dr. 2) Marmara Üniversitesi T p Fakültesi, Kad n Hastal klar ve Do um Anabilim Dal, Kad n Hastal klar ve Do um Uzman Yay n haklar Türkiye Aile Hekimli i Uzmanl k Derne i (TAHUD)'a aittir. Her hakk sakl d r. Deomed Medikal Medya taraf ndan yay mlanmaktad r. Copyright 2004 Turkish Society of Family Practice. All rights reserved. Published by Deomed Medical Publishing, a division of Deomed Medical Media, Istanbul.

2 tedavi uygulanmam fl olmal d r. Genital enfeksiyon varsa tedavi edilmeli, sonra smear al nmal, fazla miktarda mukus varsa gazbezli tamponlarla silinmelidir; siklus kanamas n izleyen günler daha uygundur. 5 ACOG (American College of Obstetricians And Gynecologists) a göre örnekleme ve yorum hatalar nedeniyle serviks kanserlerinin %30 u yakalanamamaktad r. Hatalar n azalt lmas için afla daki önerilere uyulmal d r: 6 Hücreler bimanuel muayeneden önce al nmal d r. fllem s ras nda lubrikan madde kullan lmamal d r. Servikal sitoloji için örnekleme enfeksiyon için kültür ve sitoloji al m ndan önce yap lmal d r. Örnek al n rken tüm portio görülmelidir. Al nan örnek kurumaya ba l oluflacak artefaktlar engellemek için hemen fikse edilmelidir. Örnek al m için kuru ya da serum fizyolojik ile slat lm fl pamuk tampon, spatula veya f rça kullan labilir. 5 Kavak ve ark. yapt bir çal flmada endoservikal hücre toplanmas aç s ndan Cytobrush + Ayre spatülü veya Cervex f rça kullan m n n pamuk tampon + Ayre spatülü kullan m ndan daha üstün oldu u göterilmifltir çal flman n incelendi i bir meta-analiz sonucunda yazarlar cytobrush + spatüla, Cervex f rça veya pamuk tampon + spatüla kullan lmas n önermifllerdir. 8 Ne zaman bafllamal? Servikal kanser taramas ilk cinsel iliflkiden 3 y l sonra veya 21 yafl ndan itibaren bafllamal d r. 6,9 30 yafl ndan küçük kad nlardan y lda bir kez PAP smear al nmal, 30 yafl ndan büyüklerde ise, ard fl k 3 smear sonucunun negatif oldu u durumda en az 2-3 y lda bir tekrarlanmal - d r. Ancak HIV (Human Immunodeficiency virus) pozitif olanlar, ba fl kl k yetersizli i olanlar, inutero DES (dietilstilbestrol) e maruz kalanlar, organ transplantasyonu yap lm fl olanlar, kemoterapi veya kronik kortikosteroid tedavisi alanlarda tarama s kl art r lmal d r. Servikal kanser tarama s kl ne olursa olsun her kad na y lda bir kez pelvik muayene yap lmal d r. 9,10 Ne zaman tekrarlamaya gerek yok? Afla da belirtilen durumlarda PAP testine gerek yoktur: Selim nedenlerle total histerektomi geçiren ve CIN (cervical intraepithelial neoplasia) hikayesi olmayan kad nlar, 10 CIN 2, 3 hikayesi olan ancak total histerektomi öncesinde 3 tane ard fl k negatif PAP smear i olanlar, yafl ndan büyük, son 10 y la ait en az 3 tane negatif PAP smear i olan kad nlar. 9 Ancak inutero DES e maruz kalm fl ve total histerektomi geçirmifl kad nlar ile HPV (Human Papilloma Virus) DNA pozitif, 70 yafl n aflm fl olanlara sa l k durumlar elverdikçe y ll k PAP smear tekrar yap lmal d r. 6,9 De erlendirme Smear testinin sonuçlar birkaç flekilde s n flan r. En s k Papanicolaou s n flamas kullan l r (Tablo 1). Papanicolaou s n flamas Klas 1 Klas 2 Klas 3 Klas 4 Klas 5 Tablo 1 Papanicolaou s n flamas Normal, atipik hücre yok Negatif. Selim baz hücre de ifliklikleri (örne in enfeksiyon) fiüpheli. Hafif, orta fliddette ya da fliddetli displazi Kesin olarak kanser hücresi olmayan anormal hücreler. Karsinoma in-situ. Büyük olas l kla kötü huylu hücreler Kuvvetli pozitif. Tart flmas z kanser hücreleri Son y llarda, geliflmifl ülkelerin hemen tamam nda, Papanicolaou s n flamas n n yerini çok daha ayr nt l olan Bethedsa s n flamas alm flt r (Tablo 2). 11 lk defa 1989 da gelifltirilen Bethesda sistemi en son 2001 de yeniden gözden geçirilerek baz de ifliklikler yap lm flt r, buna göre raporda flu bölümler bulunmal d r: örnek tipi, örnek yeterlili i, genel kategori, ek testler (yap ld ysa HPV DNA), yorum/sonuçlar, öneriler. Bethesda III sisteminde (Bethesda 2001) eskiden kullan lan "normal limitler içinde ve benign hücresel de ifliklikler" terimleri kald r larak "intraepitelyal lezyon veya habaset negatif" terimi getirilmifl, buna ek olarak görülen selim de iflikliklerden (enfeksiyon bulgular, mikroorganizmalar, endometrial hücre varl gibi) bahsedilmesi zorunlu k l nm flt r. En önemli de iflikliklerden biri atipik skuamöz hücre(asc, Atypical squamous cells) tan m nda yap lm fl; ASC iki alt kategoriye ayr lm flt r: ASC-US: Önemi belirlenemeyen atipik skuamöz hücreler 2. ASC-H: Yüksek dereceli intraepitelyal lezyonlar n ekarte edilemedi i atipik skuamöz hücreler. Yine Bethesda III de eskiden kullan lan "önemi belirlenemeyen atipik glandüler hücre" (AGUS, Atypical glanduler cells-undetermined significance) terimi AS- CUS ile kar flt ndan kald r larak "atipik glandüler hücre" (AGS: Atypical glanduler cells) teriminin kullan lmas na karar verilmifltir 12 ve AGC de 3 alt kategoriye ayr lm flt r: Gökaslan H, Uyar EE PAP Smear ile Servikal Kanser Taramas

3 Tablo 2 Bethesda s n flamas (2001) Bethesda s n flamas Yeterlilik Yeterli S n rl Yetersiz Tan mlama Normal Selim hücresel de ifliklikler Enfeksiyon ve/veya reaktif de ifliklikler Epitel hücre anomalileri Atipik skuamöz hücreler(atypical squamous cells) ASC-US (Atypical squamous cells-undetermined significance; Atipik skuamöz hücreler-önemi belirlenememifltir.) ASC-H (Atypical squamous cells-cannot exclude high grade squamous intraepithelial lesion; Atipik skuamöz hücreleryüksek dereceli intraepitelyal lezyonlar ekarte edilememektedir.) LSIL (Low grade squamous intraepithelial lesion-) HSIL (High grade squamous intraepithelial lesion) Skuamöz hücreli karsinom Glandüler hücre anomalisi Atipik glanduler hücreler (AGC-NOS, AGC-favor neoplasia, AIN) Adenokarsinom 1. AGC-NOS (atypical glandular cells, not otherwise specified): Baflka flekilde belirtilmeyen endoservikal veya endometrial orijinli atipik glanduler hücre 2. AGC-"favor neoplasia": Neoplaziye benzeyen endoservikal veya endometrial orijinli atipik glandüler hücre 3. AIN (Adenocarcinoma in situ): Adenokarsinom in situ. Ülkemizde, laboratuvar ve sitologlar n farkl terminolojiler kullanmalar kavram kargaflas na, tan ve tedavi sorunlar na yol açabilmektedir. Bizim de tercih etti imiz Bethesda III sistemi, al nan örne in yeterli olup olmad - n e er yetersiz ise neden yetersiz oldu unu belirtmesi aç s ndan avantajl d r. Ayr ca enfeksiyon ya da benzeri nedenlere ba l iyi huylu hastal klar n tan mlanabilmesi de ek bir avantaj sa lar. Anormal ç kt nda ne yap lmal? Anormal PAP smear varl nda yaklafl m ile ilgili önerileri tam anlam ile anlayabilmek için öncelikle baz konular n iyi bilinmesi gerekir: 1. PAP smear bir tan yöntemi de ildir. 2. PAP smear sadece servikse ait lezyonlar n taranmas için geçerli olan bir tekniktir. 3. PAP smear al n rken uygun flekilde al nd ndan emin olunmas gerekir. ASC: PAP smear sonucu ASC olarak rapor edilen bir kad nda ileri tetkik ile CIN scervikal intrapitelyal neoplazi) saptama riski %5-17 dir, ASC-H rapor edilirse bu risk %24-94 lere yükselir. 13 Bu nedenle ASC alt tipine göre verilecek karar de iflir: - ASC-US: PAP smear tekrar ve takip veya hemen kolposkopi yap labilir. PAP smear ile takibe karar verilen hastalarda testin tekrar negatif gelirse, 2 y l boyunca 4-6 ay arayla PAP smear tekrarlanmal, bir kez daha ASC-US saptan rsa kolposkopi yap lmal d r ASC-H: Mutlaka hemen kolposkopi uygulanmal - d r. 13 LSIL (Low grade squamous intraepithelial lesion): Tedavi edilmedi i durumda spontan düzelebilir ve %1 invaziv kansere ilerleme riski vard r. 14 Kolposkopi uygulan r ve biyopsi al n rsa %15-30 oran nda CIN varl saptan r. 13 Baz kaynaklarda smear tekrar ile takip edilmesi önerilse 14 de hemen kolposkopi uygulanmas daha uygun bir seçenektir. HSIL (High grade squamous intraepithelial lesion): %70-75 CIN 2-3, %1-2 invaziv kanser görülür. 13 Kolposkopi ve biyopsi endikedir. 13,14 AGC: ASC ile karfl laflt r ld nda altta yatan CIN veya invaziv kanser riski çok daha fazlad r. 13,14,15 Bu nedenle bütün hastalara mutlaka kolposkopi uygulanmal d r. 35 yafl ve üzerindeki tüm kad nlarda veya düzensiz vajinal kanamas olan 35 yafl alt kad nlarda kolposkopiye endometrial örnekleme eklenmelidir. 13,14 Yeni Tan Teknikleri PAP testinin yüsek dereceli lezyonlara duyarl l %60-80 dir, düflük dereceli lezyonlara duyarl l is daha Türkiye Aile Hekimli i Dergisi Turkish Journal of Family Practice Cilt 8 Say

4 ASC-US ASC-H LSIL 2 y l süreyle 4-6 ayda bir PAP tekrar Kolposkopi 2 y l süreyle 4-6 ayda bir PAP tekrar Negatif ASC-US LSIL Negatif HSIL AGC fiekil 1 PAP smear sonucu anormal geldi inde uygulanmas gereken tedavi ve takip protokollerinin özeti azd r. 16 PAP smearlerde yalanc negatif tan oran %40 olup, en s k nedenleri; örnekleme hatas (%60), tarama hatas (%40) ve çok düflük oranda de erlendirme hatas - d r. 17 Tarama testinden yeterli verimi alabilmek ve yalanc negatif sonuçlar en aza indirebilmek için yeni teknoloji aray fllar devam etmektedir. S v bazl ince yaymalar bu alanda gelifltirilmifl en son yöntemdir. Thin-Prep ad verilen teknikte al nan örnek do rudan lam üzerine yay lmak yerine tamponlanm fl alkol içeren bir flifle içerisine kar flt r l r. Elde edilen bu hücre süspansiyonu özel bir filtre sisteminden geçirilerek kan, mukus ve di er ölü hücreler ayr flt r l r, geride kalan hücreler lam üzerine yay l r. Bu sayede di er hücreler taraf ndan maskelenmeyen serviks hücreleri daha kolay incelenebilir. Thin-Prep smear ideal olmamakla birlikte zorunluluk durumunda kanama varl nda da al nabilir. Glandüler lezyon saptama özgüllü ü ve intraepitelyal lezyonlara duyarl l PAP testinden daha fazlad r. 18 Smear ile ilgili bir baflka yeni teknoloji de otomasyondur. PAPNET ad verilen yöntemde haz rlanan lam mikroskop alt na konur ve bir Resim 1 Negatif PAP smear in histolojik görüntüsü 108 Gökaslan H, Uyar EE PAP Smear ile Servikal Kanser Taramas

5 bilgisayar görüntüyü yorumlar. En s k karfl lafl lan 128 anomali bilgisayar taraf ndan tan n r ve örnek manuel incelemeye al n r. Thin-Prep ve PAPNET yöntemlerinin her ikisi de Amerikan laç ve G da Dairesi (FDA) taraf ndan onaylanm flt r. Maliyetinin yüksek olmas nedeni ile PAPNET'in rutin uygulanmas önerilmemektedir, ancak 2-3 y lda bir uygulan yorsa bu yöntemler tercih edilebilir. 9 HPV ve Serviks Kanseri Serviks kanserinin ve intraepitelyal lezyonlar n bafllamas nda ve/veya geliflmesinde bugün en çok kuflkulan lan ve büyük oranda birliktelik gösteren ajan HPV dir 19,20 Özçelik ve arkadafllar n n serviks kanseri aç s ndan düflük riskli kad nlarda yapt bir çal flmada servikal HPV enfeksiyon h z n n %6.1 oldu unu görülmüfltür. 21 HPV nin birçok alt tipi vard r ve serviks kanseri aç s ndan düflük riskli tipler (HPV 6, 11, 42, 43 ve 44) ve yüksek riskli tipler (HPV 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56 ve 58) olarak ikiye ayr labilir. 20 Özellikle HPV 16 ve 18 pozitifli i serviks kanseri aç s ndan en yüksek riskli olanlard r. 19,20 Sitolojik tarama testlerinde anormal sitoloji tesbit edilen kad nlar n servikal neoplazi araflt rmalar, sitolojinin HPV DNA testi ile kombine edilerek yap lmas, HPV tipini tayin edece inden hastal n kesin tan s, tedavi ve prognozu hakk nda önemli bilgi verecektir. 22 HPV tiplerini tayinde yeni uygulamaya konulan Hybrid Capture System, sensitivitesi ve spesifitesi yüksek, güvenilir, enzim immunoassay ile yap lan geliflmifl bir laboratuvar yöntemidir. Hybrid Capture System basit, nonizotopik, test sonuçlar n 4-5 saat içinde veren, ayn anda fazla say da HPV tiplerini low, intermediate ve high-risk gruplar na ay rarak gösteren ve okunmas kolay bir testtir. 19,22 Amerikan Kanser Cemiyeti serviks kanseri taramas için servikal sitoloji ile birlikte HPV testinin de yap lmas n n uygun olaca n belirtmifl, ancak FDA taraf ndan rutin tarama için onaylanmas beklenmektedir. 23 Rutin PAP testi ile serviks kanseri henüz intraepitelyal lezyon düzeyindeyken yakalanabilir, hem mortalitede hem de morbiditede azalma sa lanabilir. Ayr ca serviks kanseri tedavisinin maliyetiyle karfl laflt r ld nda ortaya ç kacak fatura daha azd r. Ülkemizde bu konuda yeterli sa l k politikalar n n olmamas, sa l k bütçesinin k s tl olmas ve ülkenin her yerinde yeterli sa l k hizmeti verilememesi gibi baz k s tlay c unsurlar vard r. Ülkemizde ömrü boyunca bir kad n hastal klar ve do- um hekimine hiç baflvurmam fl kad nlar n oldu unu da düflünürsek PAP testinin 1. basamak sa l k hizmetleri içinde sunulmas ve yukar da ad geçen patolojik durumlar saptand nda takip ve tedavi planlanmas için bir kad n hastal klar ve do um hekimine yönlendirilmesi hem kad n sa l aç s ndan hem de serviks kanserinin maliyetinin azalt lmas aç s ndan iyi bir seçenek oldu u düflünülebilir. Kaynaklar 1. Türkistanl EC, So ukp nar N, Saydam BK, Aydemir G. Cervical cancer prevention and early detection the role of nurses and midwives. Acian Pac J Cancer Prev 2003; 4(1): Soler ME, Gaffikin L, Blumenthal PD. Cervical cancer screening in developing countries. Prim. Care Update Ob Gyns 2000; 7(3): American Cancer Society. Cancer facts and figures, Atlanta: American Cancer Society, National Statistics. Cancer registrations in England, Jinekolojik muayene. Propedötik Kad n Do um. Ed Ar san K. 2. bask, stanbul, Nobel T p Kitapevleri Ltd fiti. 1997; American College of Obstetricians and Gynecologists. ACOG practice bulletin. Cervical Cytology screening. Number 45, August Int J Gynaecol Obstet 2003; 83(2): Kavak ZN, Eren F, Pekin S, Kullu S. A randomized comparison of the 3 Papanicolaou smear collection methods. Aust N Z J Obstet Gynaecol 1995; 35(4): Buntinx F, Brouwers M. Relation between sampling device and detection of abnormality in cervical smears: a meta-analysis of randomised and quasi-randomised studies. BMJ 1996; 313: Saslow D, Runowicz CD, Solomon D, Moscicki AB, Smith RA, Eyre HJ, Cohen C. American Cancer Society guideline for the early detection of cervical neoplasia and cancer. CA Cancer J Clin 2002; 52: Ressel GW. Practice guidelines: ACOG releases guidelines on cervical cytology screening. Am Family Physician 2003; 68: Apgar BS, Zoschnick L, Wright TC Jr. The 2001 Bethesda System terminology. Am Fam Physician 2003; 68(10): Berek JS. Simplification of the new Bethesda 2001 classification system. Am J Obstet Gynecol 2003; 188(3 suppl): S Wright TC Jr, Cox JT, Massad LS, Twiggs LB, Wilkinson EJ Consensus Guidelines for the management of women with cervical cytological abnormalities. JAMA 2002; 287(16): Preinvazive disease of the cervix. Clinical Gynecologic Oncology Ed. Disaia AJ, Creasman WT. 6. bask, Mosby inc. 2002; Veljovich DS, Stoler MH, Andersen WA, Covel JL, Rice LW. Atypical glanduler cells of undetermined significance:a five year retrospective histopathologic study. Am J Obstet Gynecol 1998; 179: US Preventive Services Task Force. Recommendations and Rationale,Screening for Cervical Cancer 2003 (www.ahrq.gov/clinic/ 3rduspstf/cervcan/cervcanrr.htm den ulafl labilir.) 17. Karabacak T, Ayd n Ö, Düflmez D, Polat A, Cinel L, E ilmez R. Servikovajinal smearlerde s n rl l k/yetersizlik oranlar ve nedenleri (2832 olgu). Patoloji Bülteni 2001; 18(3): McNeeley SG. New cervical cancer screening techniques. Am J Obstet Gynecol 2003; 189(4): S Köse MF. Jinekolojide human papilloma virus enfeksiyonlar n n yeri. MN-Klinik Bilimler & Doktor 2002; 8(1): Nuovo J. New tests for cervical cancer screening. Am Fam Physician 2001; 64(5): Özçelik B, Serin IS, Gökahmeto lu S, Baflbu M, Erez R. Human papilloma virus frequency of women at low risk of developing cervical cancer : a preliminary study from a Turkish university hospital. Eur J Gynaecol Oncol 2003; 24(2): Türkiye Aile Hekimli i Dergisi Turkish Journal of Family Practice Cilt 8 Say

6 22. Pekin T. Servikal intraepitelyal lezyonlar n tan ve tedavilerinde, pap smear ile human papillomavirus (HPV) testlerinin kombinasyonunun önemi. T Klin Jinekol Obst 2002; 12(2): Smith RA, Cokkinides V, Eyre HJ. American Cancer Society. American Cancer Society guidelines for the early detection of cancer, CA Cancer J Clin 2004; 54(1): Gelifl tarihi: Kabul tarihi: letiflim adresi: Dr. Hüsnü Gökaslan Marmara Üniversitesi T p Fakültesi Kad n Hastal klar ve Do um Anabilim Dal Altunizade STANBUL Tel: (0216) / 203 e-posta: 110 Gökaslan H, Uyar EE PAP Smear ile Servikal Kanser Taramas

Anahtar Kelimeler: Serviks, PAP Smear, Sitoloji, Kanser, Tarama, CIN, LSIL, HSIL

Anahtar Kelimeler: Serviks, PAP Smear, Sitoloji, Kanser, Tarama, CIN, LSIL, HSIL Başkent Üniversitesi Ankara hastanesinde 2008 2009 yılları arası PAP test sonuçlarının geriye dönük olarak irdelenmesi ve normal serviks ile atipi gösteren PAP testlerin karşılaştırılması Bengisu KAYA,

Detaylı

SERVİKAL SİTOLOJİ. Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD

SERVİKAL SİTOLOJİ. Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD SERVİKAL SİTOLOJİ Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD Serviks kanserleri kadınlarda 2. sıklıkla görülen kanserlerdir. Kadın kanser ölümlerinde 2. sırada yer alır. İnsidans

Detaylı

Rahim ağzı kanseri; Serviks tümörü; Cerviks kanseri; Cerviks tümörü; Cervix Ca;

Rahim ağzı kanseri; Serviks tümörü; Cerviks kanseri; Cerviks tümörü; Cervix Ca; SERVİKS KANSERİ Rahim ağzı kanseri; Serviks tümörü; Cerviks kanseri; Cerviks tümörü; Cervix Ca; Serviks kanseri uterusun giriş kısmı olan serviks bölümünün tümörüdür. Halk arasında Rahim ağzı kanseri denir.

Detaylı

M. Co an Terek. Ege Üniversitesi T p Fakültesi Kad n Hastal klar ve Do um Anabilim dal

M. Co an Terek. Ege Üniversitesi T p Fakültesi Kad n Hastal klar ve Do um Anabilim dal M. Co an Terek Ege Üniversitesi T p Fakültesi Kad n Hastal klar ve Do um Anabilim dal Sunum ak Tek ba na yüksek riskli HPV saptanmas nda ne yap lmal? Tek ba na kolposkopi servikal biopsi al nmadan yeterli

Detaylı

ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU

ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU Gülben ÇALIġKAN, Osman ÇELĠK, Hande ERDOĞAN, M. Hande GÖLGELĠ, Alper KAVALCI Danışmanlar: Prof.Dr. Ali

Detaylı

Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip. Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip. Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Sitolojik Terminoloji Neden Takip Edelim? Hastalığın invazif serviks kanserine ilerleme

Detaylı

SERVİKS (RAHİM AĞZI) KANSERİ

SERVİKS (RAHİM AĞZI) KANSERİ SERVİKS (RAHİM AĞZI) KANSERİ Serviks (rahim ağzı) kanseri nedir? Serviks kanseri gelişimindeki risk faktörleri nelerdir? Serviks kanseri önlenebilir mi, bunun için neler yapılabilir? Kimler ve Ne Sıklıkta

Detaylı

SERV KAL KANSER TARAMASINDA YÜKSEK R SK HUMAN PAP LLOMA V RUS TESTLER

SERV KAL KANSER TARAMASINDA YÜKSEK R SK HUMAN PAP LLOMA V RUS TESTLER T Ü KAL TE S STEM BELGEL K - Q TSE-ISO-EN 9000 R R K YE DE LK LABORATU V A SERV KAL KANSER TARAMASINDA YÜKSEK R SK HUMAN PAP LLOMA V RUS TESTLER Human papilloma virus servikal kanserlerin bafll ca nedenidir.

Detaylı

S.B. Halk Sağlığı Kurum,Kanser Daire Başkanlığı yönetiminde. 30-65 yaşları arasındaki kadınların serviksinde: ULUSAL HPV TARAMA PROJESİ

S.B. Halk Sağlığı Kurum,Kanser Daire Başkanlığı yönetiminde. 30-65 yaşları arasındaki kadınların serviksinde: ULUSAL HPV TARAMA PROJESİ S.B. Halk Sağlığı Kurum,Kanser Daire Başkanlığı yönetiminde 30-65 yaşları arasındaki kadınların serviksinde: ULUSAL HPV TARAMA PROJESİ Dr.Işın Pak İstanbul Ulusal Hpv Laboratuarı Sitoloji Bölümü Serviks

Detaylı

Thinprep ve Konvansiyonel Servikovajinal Smearlarin Histopatolojik Sonuçlarının Karşılaştırılması

Thinprep ve Konvansiyonel Servikovajinal Smearlarin Histopatolojik Sonuçlarının Karşılaştırılması Klinik Araştırma Thinprep ve Konvansiyonel Servikovajinal Smearlarin Histopatolojik Sonuçlarının Karşılaştırılması Remzi ATILGAN a1, Gökhan ARTAŞ 2, Selçuk KAPLAN 1, Zehra Sema ÖZKAN 1, Salih Burçin KAVAK

Detaylı

Van Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi ne Ait Serviks ve Meme Kanserlerini Tarama Programı Sonuçları

Van Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi ne Ait Serviks ve Meme Kanserlerini Tarama Programı Sonuçları Van Tıp Dergisi: 16 (4):119-123, 2009 Merkezi ne Ait Serviks ve Meme Kanserlerini Tarama Programı Sonuçları Zehra Kurdoğlu*, Mertihan Kurdoğlu*, Gökçe Kundakçı Gelir**, Özgür Keremoğlu** Özet Amaç: Merkezi

Detaylı

TRABZON L NDE SERV KAL TARAMA PROGRAMI

TRABZON L NDE SERV KAL TARAMA PROGRAMI ARAfiTIRMA (Clinical Investigation) TRABZON L NDE SERV KAL TARAMA PROGRAMI fiafak ERSÖZ 1, Abdülkadir RE S 1, Nimet BAK 2 1 Karadeniz Teknik Üniversitesi T p Fakültesi, Patoloji Bölümü, Trabzon 2 Yomra

Detaylı

İstanbul Şişli Etfal Eğitim Araştırma Hastanesi Jinekoloji Polikliniğine Başvuran 40 Yaş ve Üzeri Kadınların PAP Smear Sonuçlarının Değerlendirilmesi

İstanbul Şişli Etfal Eğitim Araştırma Hastanesi Jinekoloji Polikliniğine Başvuran 40 Yaş ve Üzeri Kadınların PAP Smear Sonuçlarının Değerlendirilmesi ORIGINAL RESEARCH / ORİJİNAL ARAŞTIRMA 2013 İstanbul Şişli Etfal Eğitim Araştırma Hastanesi Jinekoloji Polikliniğine Başvuran 40 Yaş ve Üzeri Kadınların PAP Smear Sonuçlarının Değerlendirilmesi Evaluation

Detaylı

Servikal Preinvaziv Lezyonların Yönetimi

Servikal Preinvaziv Lezyonların Yönetimi Servikal Preinvaziv Lezyonların Yönetimi Doç Dr Gökhan Tulunay Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları EA Hastanesi-Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Kliniği Preinvaziv lezyonların terminolojisi 2 Ulusal Kanser

Detaylı

Postmenapozal Anormal Servikal Sitolojide Yönetim. Dr H Merih HANHAN Kadın Hastalıkları, Doğum ve Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı

Postmenapozal Anormal Servikal Sitolojide Yönetim. Dr H Merih HANHAN Kadın Hastalıkları, Doğum ve Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı Postmenapozal Anormal Servikal Sitolojide Yönetim Dr H Merih HANHAN Kadın Hastalıkları, Doğum ve Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı TJOD İzmir Şubesi 31 Mayıs 2013 1 Anlatım Planı - Serviks kanseri

Detaylı

Kolposkopi: Kime, Ne Zaman Yapılmalıdır? Doç. Dr. Nejat Özgül Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Kolposkopi: Kime, Ne Zaman Yapılmalıdır? Doç. Dr. Nejat Özgül Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD : Kime, Ne Zaman Yapılmalıdır? Doç. Dr. Nejat Özgül Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Hazırlık asla acil bir prosedür değildir, Prosedür öncesi hasta bilgilendirilmelidir,

Detaylı

ARAfiTIRMA (Clinical Investigation) ANORMAL PAP SMEAR SONUCU YÖNET M NDE KOLPOSKOP, YÜKSEK R SKL HPV-DNA VE H STOPATOLOJ K NCELEMEN N ÖNEM Vugar BAYRAMOV 1, Yavuz Emre fiükür 2, Sevgi TEZCAN 2 1 Merkezi

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığı T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığı SAYI : B.10.0.KSD.0.00.00.65/ 480 0540 29.05.2007 KONU : Serviks Kanseri Ulusal Tarama Standartları VALİLİĞİNE (İl Sağlık Müdürlüğü) GENELGE ( 2007

Detaylı

SERVİKAL ÖRNEKLERDE HPV DNA ve SİTOLOJİK İNCELEME SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

SERVİKAL ÖRNEKLERDE HPV DNA ve SİTOLOJİK İNCELEME SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ SERVİKAL ÖRNEKLERDE HPV DNA ve SİTOLOJİK İNCELEME SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Begüm Nalça Erdin 1, Alev Çetin Duran 1, Ayça Arzu Sayıner 1, Meral Koyuncuoğlu 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi,

Detaylı

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Doç Dr Ayşen BAYRAM Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. GİRİŞ İnsan Papilloma Virus

Detaylı

Dr. Yeşim Bayoğlu Tekin 1, Dr. Emine Seda Güvendağ Güven 1, Dr. Ülkü Mete Ural 1, Dr. Işık Üstüner 1, Dr. Gülşah Balık 1, Dr.

Dr. Yeşim Bayoğlu Tekin 1, Dr. Emine Seda Güvendağ Güven 1, Dr. Ülkü Mete Ural 1, Dr. Işık Üstüner 1, Dr. Gülşah Balık 1, Dr. TÜRK JİNEKOLOJİK ONKOLOJİ DERGİSİ 2014-2, Sayfa 20-24 ARAŞTIRMA DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ KADINLARDA ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ EVALUATION THE ABNORMAL CERVICAL CYTOLOGY

Detaylı

Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2015;7 (3): 208-217

Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2015;7 (3): 208-217 Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2015;7 (3): 208-217 Orijinal Makale Ozsoy ve ark. Vajinal Smear İncelemesinde Skuamöz İntraepitelyal Lezyon Saptanan Olguların Kolposkopik Klinik ve Histopatolojik

Detaylı

TABLO DÝZÝNÝ Tablo 1 Tablo 2 Tablo 3 Tablo 4 Tablo 5 Tablo 6 Tablo 7 Tablo 8 Tablo 9 Tablo 10 Tablo 11 Tablo 12 Tablo 13 Tablo 14 Türkiye de en sýk görülen kanserler, erkek-2008 Türkiye de en sýk görülen

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ?

KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ? KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ? PROF.DR.BİNNAZ DEMİRKAN İÇ HASTALIKLARI AD, TIBBİ ONKOLOJİ BD TÜRKİYE-2013 VE 2023 YILI NÜFUS PİRAMİDİ 22013 22023 TÜRKİYE-2050 YILI NÜFUS PİRAMİDİ

Detaylı

Kadın doktorların Pap smear testi konusunda bilgi tutum ve davranışlarının belirlenmesi

Kadın doktorların Pap smear testi konusunda bilgi tutum ve davranışlarının belirlenmesi Cukurova Medical Journal Cukurova Med J 2016;41(2):291-298 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DERGİSİ DOI: 10.17826/cutf.208422 ARAŞTIRMA/RESEARCH Kadın doktorların Pap smear testi konusunda bilgi tutum

Detaylı

Serviks Kanseri Taramaları

Serviks Kanseri Taramaları Serviks Kanseri Taramaları Dr. Nuri YILDIRIM Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Globocan 2012, Dünya, 14/100.000, üçüncü sırada Globocan 2012, Gelişmiş ülkeler, 9,9/100.000,

Detaylı

HPV testi ve/veya Sitoloji ile Servikal Kanser Taraması. Doç Dr. Murat GULTEKIN THSK, Kanser Daire Başkanı 0 532 256 0951 mrtgultekin@yahoo.

HPV testi ve/veya Sitoloji ile Servikal Kanser Taraması. Doç Dr. Murat GULTEKIN THSK, Kanser Daire Başkanı 0 532 256 0951 mrtgultekin@yahoo. HPV testi ve/veya Sitoloji ile Servikal Kanser Taraması Doç Dr. Murat GULTEKIN THSK, Kanser Daire Başkanı 0 532 256 0951 mrtgultekin@yahoo.com Her yıl, 530.000 yeni servikal kanser vakasına tanı konuyor

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar ve PAP Testin Önemi

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar ve PAP Testin Önemi Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar ve PAP Testin Önemi Özgür Akman, Özgür Ozan Ceylan, Burak Gülşen, Can Şahingözü Danışman: Yrd. Doç. Dr. Ayşen Terzi Amaç Özellikle kendi yaş grubumuzu yakından ilgilendirdiğini

Detaylı

Servikal Kanser Tarama Programları Gelişmekte Olan ve Gelişmiş Ülkeler

Servikal Kanser Tarama Programları Gelişmekte Olan ve Gelişmiş Ülkeler Servikal Kanser Tarama Programları Gelişmekte Olan ve Gelişmiş Ülkeler Doç. Dr. Nejat Özgül Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Kanser İnsidans ve Mortalite-2012

Detaylı

SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ. Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi

SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ. Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi Organized Program (IARC) Features Screenin guidelines Initiatives to increase screening participation

Detaylı

SERVİKAL SİTOLOJİ VE 2001 BETHESDA SİSTEMİ. Dr. İrem PAKER İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Patoloji Bölümü Ankara Kış Okulu, 18 Mart 2012

SERVİKAL SİTOLOJİ VE 2001 BETHESDA SİSTEMİ. Dr. İrem PAKER İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Patoloji Bölümü Ankara Kış Okulu, 18 Mart 2012 SERVİKAL SİTOLOJİ VE 2001 BETHESDA SİSTEMİ Dr. İrem PAKER İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Patoloji Bölümü Ankara Kış Okulu, 18 Mart 2012 Materyalin Tipi Konvansiyonel, sıvı bazlı, diğer Materyalin

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD.

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. DSÖ Küresel Tüberküloz Kontrolü 2010 Raporu Dünya için 3 büyük tehlikeden

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

SERV KAL PATOLOJ LER OP. DR. GÜVENÇ KARLIKAYA

SERV KAL PATOLOJ LER OP. DR. GÜVENÇ KARLIKAYA SERV KAL PATOLOJ LER OP. DR. GÜVENÇ KARLIKAYA SERV KS UTER GÖRÜNÜM VE ANATOM SERV KS UTER H STO PATOLOJ Squamo columnar Junction Pathology of Vulva, Vagina and Cervix 4 Epithelium of the cervix SERV KS

Detaylı

Prof. Dr. Hüsnü Gökaslan Marmara Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı Jinekolojik Onkoloji

Prof. Dr. Hüsnü Gökaslan Marmara Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı Jinekolojik Onkoloji ANORMAL SERVİKAL HİSTOLOJİYE YAKLAŞIM Prof. Dr. Hüsnü Gökaslan Marmara Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı Jinekolojik Onkoloji Page 1 Prof.Dr. Funda Eren,MÜTF Patoloji A:D Prof.Dr.

Detaylı

Human Papilloma Virus

Human Papilloma Virus Human Papilloma Virus tanı-izlem-korunma-danışmanlık-tedavi Doç.Dr. Kurtuluş ÖNGEL İzmir Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği HPV Papovaviridae ailesinden. 20 eşit yüzeyli (ikosahedral)

Detaylı

Prof Dr Gülnur Güler. YıldırımBeyazıtÜniversitesi

Prof Dr Gülnur Güler. YıldırımBeyazıtÜniversitesi Prof Dr Gülnur Güler YıldırımBeyazıtÜniversitesi HPV İlişkili Kanserler HPVtoday.com Nature 488, S2 S3 (30 August 2012) doi:10.1038/488s2a HPV 200 den fazla tip kutanöz veya mukozal doku 30-40 tip genital

Detaylı

Kanserde Erken Tan. Prof.Dr. Adnan Ayd ner. Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can

Kanserde Erken Tan. Prof.Dr. Adnan Ayd ner. Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can Kanserde Erken Tan Prof.Dr. Adnan Ayd ner Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can KANSERDE ERKEN TANI Ço u insan kanseri düflünmek bile istemez. Ancak unutmay n ki, kanser ne kadar erken saptan rsa onu yenme flans n

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

BİYOPSİDE SIL TANISI. Dr. ALP USUBÜTÜN. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı

BİYOPSİDE SIL TANISI. Dr. ALP USUBÜTÜN. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı BİYOPSİDE SIL TANISI Dr. ALP USUBÜTÜN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı HEDEFLER SIL de morfolojik değişikliklerin temeli Terminoloji neden değişiyor ve son durum (LAST) SIL tanısında

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı, Kayseri 2

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı, Kayseri 2 SERVİKS KANSERİ İÇİN RİSKİ OLAN KADINLARDA HPV TİPLENDİRMESİ VE HPV SIKLIĞININ RİSK FAKTÖRLERİ VE SERVİKAL SMEARLE İLİŞKİSİ Dr. Celalettin Ero lu, 1 Dr. Recep Ke li, 2 Dr. Mehmet Ali Eryılmaz, 3 Dr. Ya

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Amniyosentezden önce bir şansınız daha var!

Amniyosentezden önce bir şansınız daha var! Hassasiyeti YÜKSEK ve GÜVENİLİR Bir Tarama Testi Fetal trizomilerin taranması ve Y kromozomunun değerlendirilmesinde kullanılan son derece gelişmiş bir kan testi Amniyosentezden önce bir şansınız daha

Detaylı

TÜRKİYE PAP SMEAR VERİLERİ. Dr. İlknur TÜRKMEN İstanbul Medipol Üniversitesi

TÜRKİYE PAP SMEAR VERİLERİ. Dr. İlknur TÜRKMEN İstanbul Medipol Üniversitesi TÜRKİYE PAP SMEAR VERİLERİ Dr. İlknur TÜRKMEN İstanbul Medipol Üniversitesi SERVİKAL SMEARLERDE EPİTEL HÜCRE ATİPİSİ DÖKÜMÜ Türkiye genelinde 45 hastane,38 laboratuvarı içeren Jinekopatoloji Çalışma Grubu

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Türkiye'de HPV ile Serviks Kanseri Tarama Süreci

Türkiye'de HPV ile Serviks Kanseri Tarama Süreci Türkiye'de HPV ile Serviks Kanseri Tarama Süreci Kanser Taramaları Toplum tabanlı taramalar; Meme Kanseri Serviks Kanseri Kolorektal Kanser 40-69 yaş kadın 2 yılda bir Mamografi çekilmesi 30-65 yaş kadın

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

Yüksek riskli hastalarda güncel tarama nasıl olmalıdır? Kim, ne zaman, nasıl?

Yüksek riskli hastalarda güncel tarama nasıl olmalıdır? Kim, ne zaman, nasıl? Yüksek riskli hastalarda güncel tarama nasıl olmalıdır? Kim, ne zaman, nasıl? Dr. Cengiz Erol İstanbul Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji AD Meme Kanseri Epidemiyoloji Kadınlarda en sık görülen

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

Ardışık 3342 Pap-Smear Sonucunun Değerlendirilmesi: Retrospektif Çalışma

Ardışık 3342 Pap-Smear Sonucunun Değerlendirilmesi: Retrospektif Çalışma Original Article / Orijinal Araştırma Ardışık 3342 Pap-Smear Sonucunun Değerlendirilmesi: Retrospektif Çalışma Ömer Erkan YAPÇA 1, İlhan Bahri DELİBAŞ 2, Elif ONAT 3 1 Atatürk 1- Yeri Üniversitesi Tıp

Detaylı

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ

KORELASYON VE REGRESYON ANALİZİ KORELASON VE REGRESON ANALİZİ rd. Doç. Dr. S. Kenan KÖSE İki ya da daha çok değişken arasında ilişki olup olmadığını, ilişki varsa yönünü ve gücünü inceleyen korelasyon analizi ile değişkenlerden birisi

Detaylı

2008 N b e T ı ödülü Harald Zur Hausen

2008 N b e T ı ödülü Harald Zur Hausen HPV Human Papilloma Virüs Dr. Tutku TANYEL Düzen Laboratuvarlar Grubu Ekim / 2008 2008 Nobel Tıp ödülü Harald Zur Hausen Prof. Dr. Harald zur Hausen 1981 den itibaren 1. HPV nin birçok genotipi olduğunu

Detaylı

BİR KANSER, İKİ DAKİKA, BİR YAŞAM. Ayşe Yasemin Özgan. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

BİR KANSER, İKİ DAKİKA, BİR YAŞAM. Ayşe Yasemin Özgan. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi BİR KANSER, İKİ DAKİKA, BİR YAŞAM Ayşe Yasemin Özgan İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi BİR KANSER, İKİ DAKİKA, BİR YAŞAM Ayşe Yasemin Özgan, İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi,

Detaylı

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANLARI İLE PRATİSYEN HEKİMLERİN PAP SMEAR ALMA SIKLIĞININ BELİRLENMESİ

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANLARI İLE PRATİSYEN HEKİMLERİN PAP SMEAR ALMA SIKLIĞININ BELİRLENMESİ AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANLARI İLE PRATİSYEN HEKİMLERİN PAP SMEAR ALMA SIKLIĞININ BELİRLENMESİ Meryem SELVİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM HEMŞİRELİĞİ

Detaylı

HİÇBİR KADIN YAŞAM VERİRKEN ÖLMEMELİ! GÜVENLİ ANNELİK. Doç. Dr. Günay SAKA MAYIS 2011

HİÇBİR KADIN YAŞAM VERİRKEN ÖLMEMELİ! GÜVENLİ ANNELİK. Doç. Dr. Günay SAKA MAYIS 2011 HİÇBİR KADIN YAŞAM VERİRKEN ÖLMEMELİ! GÜVENLİ ANNELİK Doç. Dr. Günay SAKA MAYIS 2011 1 GÜVENLİ ANNELİK GİRİŞİMİ Yüksek maternal mortalite ve morbiditeyi azaltmak için, 1987 yılında DSÖ öncülüğünde Nairobi

Detaylı

Servikal Kanser Taramasında Asetikasit Sonrası İnspeksiyon ile Servikal Smearin Karşılaştırılması

Servikal Kanser Taramasında Asetikasit Sonrası İnspeksiyon ile Servikal Smearin Karşılaştırılması Araştırma Makalesi Servikal Kanser Taramasında Asetikasit Sonrası İnspeksiyon ile Servikal Smearin Karşılaştırılması Comparison of Visual Inspection of Cervix with Acetic Acid and Smear for Cervical Cancer

Detaylı

T.C. AFYON KOCATEPE ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ. EGE ÜNĠVERSĠTESĠNDE ÇALIġAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN SERVĠKS

T.C. AFYON KOCATEPE ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ. EGE ÜNĠVERSĠTESĠNDE ÇALIġAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN SERVĠKS T.C. AFYON KOCATEPE ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ EGE ÜNĠVERSĠTESĠNDE ÇALIġAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN SERVĠKS KANSER AġISI HAKKINDA BĠLGĠ DÜZEYĠ Esra SÖNMEZ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABĠLĠM DALI

Detaylı

Cerrahi Alan Enfeksiyonu Önleme Talimatı

Cerrahi Alan Enfeksiyonu Önleme Talimatı 1. AMAÇ Cerrahi alan enfeksiyonlarının (CAE) önlenmesidir. 2. KAPSAM Ameliyat sürecinde hastaya sağlık hizmeti sunan tüm birimleri ve bireyleri kapsar. 3. GENEL ESASLAR Cerrahi alan enfeksiyonları; cerrahi

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi KİHG/İŞL-005 19.08.2009 07.08.2012 2 1/8 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama 11.11.2009 1 Belge içeriğinde ve belge numarasında değişiklik yapılması 07.08.2012 2 Komite, başlık,

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR?

ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR? ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR? Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hast. Ve Doğum AD Jinekolojik Onkoloji Ünitesi Serviks Epiteli Skuamoz epitel: Ektoserviks Kolumnar epitel: Endoserviks

Detaylı

Müjdegül Z. Karaca Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı THSK, Kanser Daire Başkanlığı dr_mujdegul@hotmail.com

Müjdegül Z. Karaca Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı THSK, Kanser Daire Başkanlığı dr_mujdegul@hotmail.com Smear dan HPV ye Serviks Kanseri Taramaları Müjdegül Z. Karaca Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı THSK, Kanser Daire Başkanlığı dr_mujdegul@hotmail.com Serviks kanseri dünyada en sık görülen 4. kanserdir

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

Anormal Uterin Kanamalarda Tanısal Yaklaşım ve Örneklemede İlk Yöntem Ne Olmalıdır

Anormal Uterin Kanamalarda Tanısal Yaklaşım ve Örneklemede İlk Yöntem Ne Olmalıdır Anormal Uterin Kanamalarda Tanısal Yaklaşım ve Örneklemede İlk Yöntem Ne Olmalıdır (Ofis Biyopsi F. Küretaj H/S Biyopsi) Dr.Muzaffer Sancı T.C. S.B. Tepecik E.A.H. Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Kliniği

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü

T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü Sayfa 1 / 8 NÜKLEER TIP HİZMETLERİ İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ HAZIRLAYAN NÜKLEER TIP HİZMETLERİ BÖLÜM KALİTE SORUMLUSU KONTROL EDEN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ ONAY BAŞHEKİM Sayfa 2 / 8 1.AMAÇ: 2.KAPSAM: Nükleer Tıp

Detaylı

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr

Türk Toraks Derneği. Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı. Cep Kitapları Serisi. www.toraks.org.tr Türk Toraks Derneği Türk Toraks Derneği Cep Kitapları Serisi Akut Bronşiyolit Tanı, Tedavi ve Korunma Uzlaşı Raporu Cep Kitabı www.toraks.org.tr Editörler HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Münevver Erdinç Ege Üniversitesi

Detaylı

TIP FAKÜLTES Ö RENC LER ARASINDA HPV AfiISI B LG DÜZEY N DE ERLEND REN ANKET ÇALIfiMASI

TIP FAKÜLTES Ö RENC LER ARASINDA HPV AfiISI B LG DÜZEY N DE ERLEND REN ANKET ÇALIfiMASI Türk Jinekolojik Onkoloji Dergisi 2011-2, Sayfa 40-44 TIP FAKÜLTES Ö RENC LER ARASINDA HPV AfiISI B LG DÜZEY N DE ERLEND REN ANKET ÇALIfiMASI Dr. Zeynep Özsaran, Dr. Senem Demirci, Dr. Arif B. Aras ÖZET

Detaylı

Kronik Vajinal Akıntılı Hastalarda HPV-DNA Pozitiflik Oranı ve Sitopatolojik Sonuçların Değerlendirilmesi

Kronik Vajinal Akıntılı Hastalarda HPV-DNA Pozitiflik Oranı ve Sitopatolojik Sonuçların Değerlendirilmesi Özgün Araştırma / Original Article DOI: 10.4274/haseki.1245 Kronik Vajinal Akıntılı Hastalarda HPV-DNA Pozitiflik Oranı ve Sitopatolojik Sonuçların Değerlendirilmesi HPV DNA Positivity Rate and Evaluation

Detaylı

Servikal Neoplazilerde Gözle Tarama Pratik El Kitab. Ankara Ortado u Lions Kulübü, 2005 ISBN 975-98251-0-4

Servikal Neoplazilerde Gözle Tarama Pratik El Kitab. Ankara Ortado u Lions Kulübü, 2005 ISBN 975-98251-0-4 1 Servikal Neoplazilerde Gözle Tarama Pratik El Kitab Ankara Ortado u Lions Kulübü, 2005 ISBN 975-98251-0-4 International Agency for Research on Cancer taraf ndan 2003 y ll nda yay nlanm fl olan A practical

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Seç Haber. Haber, Özel Haber, Özgün Haber,

Seç Haber. Haber, Özel Haber, Özgün Haber, 1 Seç Haber Haber, Özel Haber, Özgün Haber, Kadınlarda kanser hastalığı Çağla Pelin Üstün Saturday, March 30th, 2013 KADINLARIN YAKALANDIKLARI KANSER ÇEŞİTLERİ Kadınlık organlarının herbirine ait, değişik

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi

Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi FOTOGRAMETRİ I Fotogrametrik Temeller Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi Tanımlar Metrik Kameralar Mercek Kusurları

Detaylı

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri ÖNEMLİ! İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Kilonuza dikkat ediniz. Ani bir kan şekeri düşmesi (hipoglisemi) durumuna karşı yanınızda her zaman birkaç adet şeker bulundurunuz. Mutlaka egzersiz

Detaylı

ACOG DİYOR Kİ; DOĞUM TARİHİ TAHMİN METODU. Özeti Yapan: Dr. Esra Esim Büyükbayrak ÖZET

ACOG DİYOR Kİ; DOĞUM TARİHİ TAHMİN METODU. Özeti Yapan: Dr. Esra Esim Büyükbayrak ÖZET ACOG DİYOR Kİ; DOĞUM TARİHİ TAHMİN METODU Özeti Yapan: Dr. Esra Esim Büyükbayrak ÖZET Gebeliğin doğru tarihlendirilmesi sonuçları iyileştirmek açısından oldukça önemlidir ve ayrıca halk sağlığı ve araştırmalar

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

İSG Yasası & Uygulamalar

İSG Yasası & Uygulamalar İSG Yasası & Uygulamalar Dr. Rana GÜVEN, MSc. PhD. Genel Md. Yrd. 24 Mayıs 2013, Bursa İÇERİK Güvenlik Kültürü Kavramı Dünyada ve Türkiye de İSG İSG Yasası İSG Hizmetleri Yetkilendirme Hizmetleri Çalışma

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

HALK SAĞLIĞI YAKLAŞIMI İLE SERVİKAL KANSER

HALK SAĞLIĞI YAKLAŞIMI İLE SERVİKAL KANSER HALK SAĞLIĞI YAKLAŞIMI İLE SERVİKAL KANSER Hazırlayan: Dr. Mehmet Kaya (Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD.) Editör: Prof. Dr. Ayşe Akın (Başkent Üniversitesi Kadın-Çocuk Sağlığı ve Aile

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Sağlıklı, güçlü kuvvetli bir erkeksiniz ama çocuğunuz olmuyorsa bu önemli sorunun sebebi yediklerinizle ilgili olabilir. Erkekler üzerinde yapılan bilimsel

Detaylı

Gebelikte Servikovaginal Sitolojik Değişikliklerin Değerlendirilmesi

Gebelikte Servikovaginal Sitolojik Değişikliklerin Değerlendirilmesi Gebelikte Servikovaginal Sitolojik Değişikliklerin Değerlendirilmesi The Evaluation of Cervicovaginal Cytological Changes During Pregnancy Remzi ABALI*, H.Serpil BOZKURT**, Mustafa AKSU***, Zuhal KOÇYILDIZ***,

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi

LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi Bir etkinliğin sonucunda elde edilen çıktıyı nicel ve/veya nitel olarak belirleyen bir kavramdır.

Detaylı

Bebekte doğum öncesinde kromozomsal ve genetik anormalliklerin tespiti amacıyla yapılır.

Bebekte doğum öncesinde kromozomsal ve genetik anormalliklerin tespiti amacıyla yapılır. AMNİYOSENTEZ Gebelik sırasına bebeğin genetik hastalıkları ve doğumsal anormalliklerini tespit amacıyla doğum kesesinden alınan sıvının incelenmesidir. Doğum kesesinden alınan küçük miktarda sıvıdan çalışılan

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı