ERİŞKİNLER İÇİN KORUYUCU HEKİMLİK HİZMETLERİ. Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği Genç Dahiliyeciler Grubu Ankara, 2010.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ERİŞKİNLER İÇİN KORUYUCU HEKİMLİK HİZMETLERİ. Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği Genç Dahiliyeciler Grubu Ankara, 2010."

Transkript

1 ERİŞKİNLER İÇİN KORUYUCU HEKİMLİK HİZMETLERİ Türk İç Hastalıkları Uzmanlık erneği Genç ahiliyeciler Grubu nkara, 2010.

2 Türk İç Hastalıkları Uzmanlık erneği olarak, sık yapılan klinik uygulamalarda yardımcı olabilecek kanıta dayalı önerileri üyelerimize sunma kararı aldık. u konularda güvenilir kurumların yayınladıkları rehberlerden yararlanılarak, erneğimizin Genç ahiliyeciler Grubu tarafından hazırlanan öneriler, küçük kitapçıklar olarak sizlere sunulmuştur. macımız bunları kısa aralıklarla yenilemek ve üyelerimizi güncel değişikliklerden haberdar kılmaktır. Örnek aldığımız kurumlar, bu işlere çok önce başlamış, öneri ve uygulamaları ile tüm dünyaya örnek olmuş meslek kuruluşlarıdır. erneğimiz yönetim kurulu, meslek kuruluşları ve uzmanlık derneklerinin, üyelerinin sağlık uygulamalarına ve dolayısı ile toplumun daha sağlıklı olmasına katkıda bulunmasını en önemli görev olarak kabul etmektedir. u önerileri içeren kitapçıkları hazırlayan, r. Mine urusu Tanrıöver in liderliğinde, Genç ahiliyeciler Grubu muza şükranlarımızı sunarız. Prof. r. H. Erdal kalın Yönetim Kurulu aşkanı

3 Önsöz İç Hastalıkları uzmanları, erişkinlerin doktoru olarak, her basamaktaki sağlık hizmetlerinde vazgeçilmez elemanlardır. Onları bu kadar önemli ve yeri doldurulmaz kılan özelliklerinden biri de hasta ile hangi basamakta karşılaşırlarsa karşılaşsınlar koruyucu hekimlik hizmetleri vermeleridir. u hizmetler, kişinin sağlığına yaptığı katkılar kadar toplum sağlığı ve maliyet etkin bir sağlık sistemi için de değerlidir. İç Hastalıkları uzmanlarının en temel görev ve sorumluluklarından biri olan koruyucu hekimlik hizmetleri ile ilgili önerileri güncelleyerek bu kitapçıkta toplamaya çalıştık. Önerileri alfabetik olarak sıralarken, hekimin her hastası için en doğru kararı verebilmesi adına özel durumları ve önerilerin kanıt derecelerini de belirttik. Son kararın her bir hasta için hekimine ait olduğunu belirterek faydalı olmasını dileriz r. erivan itik r. Mine urusu Tanrıöver Türk İç Hastalıkları Uzmanlık erneği Genç ahiliyeciler Grubu tarafından hazırlanmıştır. nkara, 2010.

4 Kanıtların Kalitesi The merican College of Physicians (CP) erecelendirme Sistemi * Önerinin gücü Faydalar açıkça risklerden ve külfetten ya da riskler ve külfet açıkça faydalardan ağır basmakta Yüksek Kuvvetli Zayıf Orta Kuvvetli Zayıf üşük Kuvvetli Zayıf Faydalar riskler ve külfet ile ince bir şekilde dengelenmekte Net olarak fayda ve riskleri belirlemek için yetersiz kanıt - önerisi *GRE (Grading of Recommendations, ssessment, evelopment, and Evaluation) çalışma grubunun geliştirdiği sınıflama kullanılmıştır. The United States Preventive Services Task Force (USPSTF) erecelendirme Tanımları (Mayıs 2007) * erece Tanım Öneriler USPSTF bu hizmeti önermektedir. elirgin olarak net fayda olduğu kesindir. u bildiriyi önerin ya da uygulayın. C ifadesi USPSTF bu hizmeti önermektedir. Orta derecede net fayda olduğu kesindir ya da orta/ belirgin derecede net fayda olduğu daha az kesinlikte söylenebilir. USPSTF bildirinin rutin olarak uygulanmasını önermemektedir. ireysel bir takım faktörlere bağlı olarak bildiri uygulanabilir. En az orta kesinlikte ve küçük miktarda net fayda mevcuttur. USPSTF bildiriyi önermemektedir. Orta derecede ya da yüksek kesinlikle net fayda mevcut değildir ya da zararları faydalarından ağır basmaktadır. USPSTF kararına göre, bildirinin fayda-zarar dengesini değerlendirebilmek için yeterli kanıt şu an için mevcut değildir. u bildiriyi önerin ya da uygulayın. u bildiriyi hastanın bireysel özelliklerine göre önerin ya da uygulayın. ildirinin uygulanmasından vazgeçirmeye çalışın. USPSTF nin öneri bildirimlerinin klinik değerlendirmeler kısmını okuyun. ildiri önerilmişse, hastalar fayda-zarar dengesinin belirsizliğini anlamalıdırlar. * USPSTF önerilerini kanıtların gücüne ve net faydanın büyüklüğüne göre derecelemektedir. Mayıs 2007 den önceki tanımlar:, kuvvetle önerilir, önerilir; C, öneri yoktur;, önerilmez ve, öneri yapmak için yeterli kanıt yoktur şeklinde yorumlanmalıdır.

5 Tarama Kime Öneren/ Yıl bdominal aort anevrizma () yaş (şu anda ya da önceden sigara içen erkekler) SĞLKL ERİŞKİNLERE TRM ÖNERİLERİ 2005 Önerilen Sıklık Yorumlar ir kez Herhangi bir zamanda sigara içen yaşlarındaki erkekler bir kez abdominal USG ile açısından taranmalıdırlar yaşlarındaki erkekler hiç sigara içmemişlerse açısından taranmalarına gerek yoktur. Kadınlarda yaş ne olursa olsun rutin na gerek yoktur. Öneri erecesi C semptomatik bakteriüri gebelik haftasındaki tüm hamile kadınlar 2008 ir kez Hamile kadınlar gebelik haftasında ya da ilk prenatal değerlendirmede idrar kültürü ile asemptomatik bakteriüri açısından taranmalıdırlar. Erkeklerde ve hamile olmayan kadınlarda rutin taramaya gerek yoktur. kciğer kanseri 2004 semptomatik bireyleri düşük dozlu T, akciğer grafisi, balgam sitolojisi ya da bunların kombinasyonuyla taramanın etkinliği konusunda yeterli kanıt mevcut değildir.

6 epresyon eri kanseri iyabet iyabet 18 yaşın üstünde gebe olmayan erişkinler / 2010 eğişken oğru tanı konulup, etkili tedavisinin ve izleminin yapılabileceği durumlarda erişkinlerde depresyon yapılması önerilmektedir. irinci basamak hekimine, ruh sağlığı konusunda tanı ve tedavide yardımcı olabilecek sağlık profesyoneli bulunmadığı durumlarda rutin tarama önerilmemektedir. Tarama stratejileri; duygu durum ve zevk alamama konusunda 2 basit soru daha karmaşık yöntemler kadar etkili olabilir ( Son 2 hafta içinde kendinizi mutsuz hissettiğiniz oldu mu? ve Son 2 hafta içinde, çevrenizdeki şeylere karşı ilginizin azaldığını hissettiniz mi? ). Tarama için en uygun zaman aralığı bilinmemektedir. Yaşlılarda depresyon hastalıklara, bilişsek işlevlerde bozulmaya ve hastaneye yatışlara yol açabilir. aşka psikiyatrik sorunları, ailede depresyon hikayesi, kronik hastalıkları ve düşük sosyoekonomik düzeyi olanlardave kadınlarda depresyon riski daha fazladır. eri kanserinin kişinin kendisi veya birinci basamak hekimi tarafından taranması açısından kanıtlar yarar- zarar dengesini doğrulayacak düzeyde değildir. eri kanseri için risk grupları: 65 yaş üstü açık tenli, 50 den fazla nevüsü olan veya atipik nevüsü olan kişiler: Fizik muayene sırasında malignansi bulgularına dikkate edilmelidir: asimetri, kenar düzensizliği, renk değişkenliği, >6 mm çapı olması ve hızla değişen lezyon. Tedaviyle ya da tedavisiz tekrarlanan kan basıncı ölçümleri 135/80 mmhg olan asemptomatik bireyler tip 2 M açısından taranmalıdırlar. Tarama, beden kütle indeksi 25 olan ve aşağdaki ek risk faktörlerine sahip olan tüm erişkinlerde yapılmalıdır. u risk faktörleri yok ise rutin tarama 45 yaşında başlamalıdır. Fiziksel inaktivite iyabeti olan birinci derece akraba Yüksek riskli etnik populasyonlar 4 kg üzerinde çocuk doğurmuş veya gebeliğinde gestasyonel diyabet tanısı almış olan kadınlar Hipertansiyon ( 140/90 mmhg veya tedavi altında) HL kolesterol <35 mg/dl ve/veya trigliserit >250 mg/dl Polikistik over sendromu olan kadınlar aha önce Hb1C %5.7, bozulmuş glukoz toleransı veya bozulmuş açlık glukozu olanlar İnsülin direnci ile beraber olan diğer durumlar (ciddi obezite, akantozis nigrikans,..) Kardiyovasküler hastalık hikayesi C

7 Gonore Görme ve işitme değerlendirmesi Hepatit virus (HV) Hepatit C virus (HCV) eğişken (kadınlar) 65 Gebeler eğişken Gebe kadınlar dahil, cinsel olarak aktif tüm kadınlar, infeksiyon için artmış riske sahiplerse gonore açısından taranmalıdırlar. elirli aralıklarla İnfeksiyon riskine sahip kadınlar bireysel ve toplumsal risk faktörlerine sahiptir: önceki gonore veya diğer CYH öyküsü, yeni/ birden çok partner, düzensiz kondom kullanımı, seks işçileri ve ya ilaç bağımlılığı. Yüksek infeksiyon riskine sahip erkeklerin taranması ile ilgili yeterli kanıt bulamamıştır. Gonore için düşük riskli kadın ve erkeklerin taranmasına gerek yoktur. Tüm yenidoğanlara gonokokal oftalmia neonatarum açısından profilaktik oküler topikal tedavi uygulanması şiddetle önerilmektedir. 65 yaş üstü kişilerde, birinci basamakta rutin görme keskinliğinde bozulmanın taranması ile ilgili yeterli kanıt mevcut değildir. Tüm gebelerin ilk prenatal muayenelerinde HV infeksiyonu açısından taranmaları kuvvetle önerilmektedir. Genel asemptomatik populasyonda, kronik HV infeksiyonu için rutin taramaya gerek yoktur. Genel populasyonda HCV infeksiyonu için artmış riski olmayan yetişkinlerde rutin HCV infeksiyonu na gerek yoktur. rtmış riske sahip yetişkinlerin HCV infeksiyonu açısından taranmaları ile ilgili yeterli kanıt bulunamamıştır.

8 Herediter hemokromatozis (HH) Yetişkinler CP/ 2005 HV 13 yaş CP/ 2009 HV eğişken 2007 ireyselleştirilmiş Genel populasyonda HH için yeterli kanıt mevcut değildir. HH için olgu saptandığında, serum ferritin ve transferin saturasyonu (TS) bakılabilir. Klinisyenler HH aile öyküsüne sahip bireylerde veya artmış serum ferritin ve TS u olanlarda genetik test uygulamanın faydalarını ve sınırlamalarını iyi düşünmelidirler. Klinisyenler rutin HV nı kabullenmeli ve hastaları test olmaları için motive etmelidirler. Klinisyenler bireyselleştirilmiş değerlendirme ile gerekirse taramayı tekrarlamalıdırlar. eğişken HV infeksiyonu için yüksek riskli tüm adolesan ve yetişkinlerin taranması kuvvetle önerilmektedir. Tüm gebe kadınlar HV için test edilmelidir. USPSTF, HV infeksiyonu için yüksek riskli olmayan adolesan ve yetişkinlerin taranıp taranmayacağı konusunda bir öneride bulunmamaktadır. rtmış riski olanlar (prevalans hızına göre belirlendiğinde): birden çok partnerle korunmasız cinsel ilişkiye giren kadın ve erkekler; intravenöz ilaç bağımlıları; seks işçileri; şimdiki ya da önceki partnerleri HV ile infekte olanlar; biseksüeller; CYH tedavisi alanlar; yılları arasında kan transfüzyonu öyküsü olanlar, rapor edilmiş risk faktörü olmayıp da HV testi yaptırmak isteyenler. Evsizler için olan bakımevleri, tüberküloz klinikleri ve yetimhanelerde kalanlar da taramadan fayda görebilirler. C

9 Kan basıncı Klamidya Kolorektal kanser > 18 yaş yaş (kadınlar) 50 yaş elirli aralıklarla 18 ve üzeri yaştaki bireyler yüksek kan basıncı açısından taranmalıdırlar. eğişken Cinsel olarak aktif 24 yaşındaki kadınlar ve Klamidya infeksiyonu için yüksek riske sahip diğer asemptomatik kadınlar taranmalıdırlar. 24 yaşındaki tüm gebe kadınlar ve infeksiyon için riske sahip diğer gebeler taranmalıdırlar. 25 yaşındaki, klamidya infeksiyonu için riske sahip olmayan kadınların taranmasına gerek yoktur. semptomatik erkeklerde klamidya nın gerekliliği konusunda yeterli kanıt mevcut değildir. İnfeksiyon için yüksek riskli kadınlar: cinsel yolla bulaşan hastalık (CYH) öyküsü olanlar, para ya da ilaç için seks yapanlar, düzenli bariyer kontraseptif yöntem kullanmayanlar, yeni/birden çok cinsel partneri olanlar, prevalansı yüksek bölgede yaşayanlar eğişken yaşları arasında, gaytada gizli kan, sigmoidoskopi ve ya kolonoskopi ile kolorektal kanser yapılmalıdır. u tarama yöntemlerininin riskleri ya da faydaları duruma göre değişmektedir. ireye özel bir takım faktörler dışında, yaşlarındaki bireylerin kolorektal kanser için rutin taranmalarına gerek yoktur. 85 yaşlarındaki bireylerin kolorektal kanser için taranmalarına gerek yoktur. T kolonoskopinin ve fekal N testinin kolorektal kanser ndaki etkinliği ile ilgili yeterli kanıt mevcut değildir. C C

10 Kolorektal kanser Kronik obstrüktif akciğer hastalığı Lipid bozuklukları 50 yaş Yetişkinler 35 (erkekler) 45 (kadınlar) CS/ 2008 CP/ eğişken Tarama seçeneklerinden herhangi biri önerilebilir; Yıllık gaytada gizli kan (guaiac tekniğiyle ya da fekal immünokimya testi ile) 5 yılda bir fleksible sigmoidoskopi 5 yılda bir çift kontrastlı baryum grafisi 5 yılda bir T kolonoskopi 10 yılda bir kolonoskopi Yıllık gaytada gizli kan testine ek olarak 5 yılda bir sigmoidoskopi Fekal N testi ile ilgili kesin öneri yoktur. Solunumla ilgili semptomları (özellikle dispne) olan hastalara hava yolu obstrüksiyonunun değerlendirilmesi için spirometri yapılmalıdır. semptomatik hastalarda hava yolu değerlendirmesi için spirometri kullanılmamalıdır. Erkeklerde tarama; 35 yaşındaki erkeklerin lipid bozuklukları açısından taranması şiddetle önerilmektedir yaşları arasındaki erkeklerin koroner arter hastalığı (KH) riskine sahip iseler taranmalarını önermektedir. Yüksek riskli kadınlarda tarama; 45 yaşındaki kadınlar yüksek KH riskine sahiplerse lipid bozuklukları açısından taranmalarını şiddetle önermektedir yaşları arasındaki kadınlar KH için artmış riske sahiplerse taranmalıdırlar. Genç erkeklerde ve riski olmayan kadınlarda tarama; USPSTF, KH için riske sahip olmayan yaşlarındaki erkeklerde ve 20 yaşındaki kadınlarda lipid bozukluğu ile ilgili bir öneride bulunmamaktadır. Kuvvetli öneri; orta kalitede kanıt C

11 Meme kanseri Meme kanseri Meme kanseri yaş CP/ yaş 2009 Genetik riski olan kadınlar CS/ CS/ yılda bir 1-2 yılda bir Klinisyenler mamografi kararına yardımcı olması için, belirli aralıklarla meme kanseri riskine yönelik bireyselleştirilmiş değerlendirme yapmalıdır. Klinisyenler yaşlarındaki kadınları mamografi nın potansiyel fayda ve zararları hakkında bilgilendirmelidir. Klinisyenler, mamografi na, taramanın fayda ve zararlarını, kadının tercihini ve meme kanseri risk profilini göz önünde bulundurarak karar vermelidir yaş arası kadınlarda her 2 yılda bir mamografi yapılmalıdır. USPSTF önerisine göre; tarama için klinik meme muayenesi (KMM) veya kadına kendi başına meme muayenesi yapmasını önermek için yeterli kanıt mevcut değildir. CS önerisine göre; 20 li yaşlarda kadınlara kendi başına meme muayenesi ve KMM nin fayda ve kısıtlılıkları anlatılmalıdır. 20 li ve 30 lu yaşlarındaki kadınlar için KMM her 3 yılda bir yapılmalıdır. USPSTF önerisine göre; ailesinde RC1 ve RC2 genlerinde kansere zemin hazırlayan öyküsü olan kadınlar genetik danışma ve RC testi için yönlendirilmelidirler. ilesinde bu mutasyonlar olmayan kadınların meme kanseri duyarlılık geni (RC) açısından genetik danışmanlık almalarına ya da test edilmelerine gerek yoktur. CS önerisine göre, bilinen RC mutasyonu olan ya da birinci derece yakınında RC mutasyonu olan ya da yaşam boyu %20-25 meme kanseri riski olan kadınlara 30 yaşından başlayarak meme manyetik rezonans görüntülemesi önerilmektedir. C C

12 Osteoporoz (kadınlar) > eğişken 65 yaşındaki kadınlar osteoporoz açısından rutin olarak taranmalıdır. Osteoporotik kırıklar için artmış riske sahip kadınlar 60 yaşından sonra taranmalıdırlar. USPSTF, <60 yaşındakilerin ve artmış kırık riskine sahip olmayan yaşlarındaki kadınların rutin taranıp taranmamaları ile ilgili bir öneride bulunmamaktadır. C Osteoporoz (erkekler) Over kanseri Prostat kanseri 50 CP/ CS/ 2010 Klinisyenler, erkeklerde periyodik olarak bireye özel osteoporoz risk değerlendirmesi yapmalıdır. Klinisyenler osteoporoz için risk altındaki erkeklerde ve ilaç tedavisi alabilecek olanlarda EX yöntemi ile kemik mineral yoğunluğu ölçmelidir. Over kanseri için rutin tarama yapılmasına gerek yoktur. Yılda bir <75 yaşındaki erkeklerde prostat kanser nın fayda-zarar oranını değerlendirecek kadar yeterli kanıt mevcut değildir. 75 yaşındaki erkeklerde prostat kanser na gerek yoktur. CS (merican Cancer Society) önerisine göre; >10 yıl yaşam beklentisi olan 50 yaşın üzerindeki asemptomatik erkeklere, taramanın belirsizlikleri, riskleri ve potansiyel faydaları konusunda bilgilendirildikten sonra hekimleriyle beraber bir karar verme şansı tanınmalıdır. ir birinci derece yakınında 65 yaşından önce prostat kanseri olanlarda 45 yaşında, birden fazla yakınında hikaye olanlarda 40 yaşında tarama ile ilgili bilgilendirilmiş karar verme süreci başlamalıdır. Tarama isteyen erkeklerde seçilecek test kan PS düzeyi olmalıdır. Kuvvetli öneri; orta kalitede kanıt

13 Servikal kanser Servikal kanser Sifiliz Tiroid hastalığı 21 yaş veya ilk cinsel ilişki eğişken 2003 CS/ En az her 3 yılda bir Cinsel olarak aktif, serviksi olan kadınlarda servikal kanser mutlaka yapılmalıdır. 65 yaşın üzerindeki kadınlar servikal kanser için yüksek riske sahip değilse ve daha önceden Pap yayması ile düzenli kontrolleri yapıldıysa, servikal kanser için rutin olarak taranmalarına gerek yoktur. İyi huylu nedenlerle total histerektomi yapılan kadınların rutin Pap yayma ile taranmalarına gerek yoktur. Servikal kanser için geliştirilen yeni teknolojilerin etkinliği konusunda yeterli kanıt mevcut değildir. Servikal kanser primer nda rutin insan papilloma virus (HPV) testinin etkinliği konusunda yeterli kanıt mevcut değildir. İlk cinsel ilişkiden 3 yıl sonra ya da 21 yaşında taramaya başlanmalıdır. Konvansiyonel Pap testi her yıl, sıvı bazlı Pap testi 2 yılda bir tekrarlanmalıdır. Üç defa normal test sonucu olan kadınlar 30 yaşından sonra her 2-3 yıldabir servikal sitoloji ile ya da 3 yılda bir sitoloji ve HPV N ile taranabilirler. Kadınlara HPV N testinin kıtlılıkları anlatılmalıdır. Son 10 yılda hiç anormal testi olmayan ve en az 3 defa normal Pap testi olan 70 yaş üzerindeki kadınlar taramadan çıkarılabiliriler. eğişken Sifiliz infeksiyonu için artmış riske sahip bireylerin ve tüm gebe kadınların taranması kuvvetle önerilmektedir. rtmış infeksiyon riskine sahip olmayan asemptomatik kadınların taranmalarına gerek yoktur. Yetişkinlerde rutin tiroid hastalık önerisi ile ilgili yeterli kanıt mevcut değildir.

14 Koroner arter hastalığı önlenmesi için aspirin yaş arası erkekler yaş arası kadınlar 2010 KEMOPROFİLKSİ Myokard enfarktüslerini önlemedeki potansiyel yarar gastrointestinal kanamanın oluşturacağı zarardan fazlaysa aspirin kullanımını önerin. İnmeyi önlemedeki potansiyel yarar gastrointestinal kanamanın oluşturacağı zarardan fazlaysa aspirin kullanımını önerin Kolorektal kanser önlemesinde aspirin ve nonsteroid antiiflamatuar ilaçlar (NSİİ) 2007 Kolorektal kanser için ortalama bir riske sahip bireylerde korunma için aspirin ve NSİİ kullanılmasına gerek yoktur. Meme kanseri önlemesi 2002 Meme kanseri için düşük ya da ortalama riske sahip kadınlarda birincil korunma için rutin tamoksifen ya da raloksifen kullanılmasına gerek yoktur. Meme kanseri için yüksek riskli ve ilaç yan etki riskinin az olduğu kadınlarla kemoprevansiyonun tartışılabilir. Hormon replasman tedavisi Tüm postmenapozal kadınlarda 2005 Postmenapozal kadınlarda kalp hastalığı, osteoporoz gibi kronik durumların önlenmesinde rutin östrojen ve progesteron kullanılmasına gerek yoktur. Histerektomi geçirmiş postmenapozal kadınlarda karşılanmamış östrojen kullanılmasına da gerek yoktur. Folik asit Gebelik planlayan veya gebe kalma olasılığı olan tüm kadınlar 2009 Nöral tüp defektleri çoğunlukla kişisel veya ailesel pozitif hikaye olmayan anne çocuklarında ortaya çıkmaktadır. u nedenle konsepsiyondan en az 1 ay önce başlayarak günlük mg folik asit gebe kalmayı planlayan veya gebe kalma olasılığı olan tüm kadınlara önerilmektedir. aha önceden nöral tüp defekti olan çocuğu olan veya epilepsi ilac kullanan kadınların daha yüksek dozlarda folik asit alması gerekebilir.

15 lkol istismarı Tüm bireyler 2004 Sağlıklı diyet eğişken 2003 Yaralanma önlenmesi (motorlu taşıt) Tüm bireyler 2007 Periyodik olarak Periyodik olarak NŞMNLK USPSTF, birinci basamakta, gebe kadınlar dahil tüm yetişkinlerin alkol istismarı açısından taranmasını önermektedir. USPSTF kararına göre, birinci basamakta, adolesanlarda alkol istismarı ile ilgili öneride bulunmak için yeterli kanıt mevcut değildir. lkol istismarıyla, bireye ilerde sorun yaratabilecek kadar riskli/ tehlikeli ve zararlı içmek kastedilmektedir. Riskli/tehlikeli içmek: merika da kadınlar için >7 içki/haftada ya da >3 içki/her fırsatta, erkekler için >14 içki/hafta ya da 4 içki/her fırsatta. Zararlı içmek: bağımlılık kriterlerini karşılamayan ancak fiziksel, sosyal ve psikolojik zararlara yol açacak şekilde içmek USPSTF kararına göre; birinci basamakta, bireye özel planlanmamış sağlıklı diyet ile ilgili danışmanlık yapmayı önermek için yeterli kanıt mevcut değildir. USPSTF, hiperlipidemisi, kardiyovasküler ve diyet ilişkili hastalıklar için bilinen risk faktörleri olan yetişkinlere yoğunlaştırılmış danışmanlık verilmesini önermektedir. u yoğun danışmanlık birinci basamak hekimi veya diyetisyen gibi diğer uzmanlar tarafından verilmelidir. USPSTF kararına göre; birinci basamakta, kanunlar ya da toplum tabanlı önlemlerin etkinliğinin yanında motorlu taşıt kullanıcılarına emniyet kemeri, çocuk güvenlik koltuklarının kullanımı, alkollü araba kullanmama gibi bir takım konularda önerilerde bulunmanın ne kadar etkin olacağı konusunda yeterli kanıt mevcut değildir.

16 Obezite üzenli fiziksel aktivite Tütün bırakma Cinsel yolla bulaşan hastalıklar Tüm bireyler Tüm bireylere Tütün kullananlar Cinsel olarak aktif tüm adölesan ve risk altındaki erişkinler Periyodik olarak Periyodik olarak Periyodik olarak Tüm hastalar obezite açısından taranmalıdır ve obez bireylere (VK 30) kilo vermeleri için yoğunlaştırılmış danışmanlık verilmelidir. Obez bireylere kilo vermeleri için orta ya da düşük yoğunlukta danışmanlık vermenin etkinliği ile ilgili yeterli kanı mevcut değildir. Kilolu (VK ) bireylere kilo verme ile ilgili herhangi bir yoğunlukta danışmanlık vermenin etkinliği ile ilgili yeterli kanıt mevcut değildir. anışmanlığın yoğunluğu, müdahalenin sıklığı olarak tanımlanmıştır. Yüksek yoğunlukta müdahale ilk 3 ay boyunca ayda en az bir kez birebir görüşme olarak tanımlanmıştır. Obez bireyleri kilo verme ile ilgili danışmanlığın yapıldığı programlara yönlendirmekte fayda vardır. USPSTF kararına göre; birinci basamakta, bireylerin fiziksel aktivite durumunu düzeltmek için önerilerde bulunmanın etkinliği konusunda yeterli kanıt mevcut değildir. USPSTF şiddetli önerisine göre; TÜM bireyler tütün kullanımı açısından taranmalı ve tütün kullananlara bırakmaları konusunda davranışsal danışmanlık verilmelidir. TÜM gebe kadınlar tütün kullanımı açısından taranmalı ve tütün kullananlara gebeliğe özel, yüksek düzeyli danışmanlık verilmelidir. USPSTF kararına göre, Çocukların ve adolesanların tütün kullanımlarının taranması ve davranışsal danışmanlıkta bulunulması ile ilgili yeterli kanıt mevcut değildir. Cinsel olarak aktif tüm adölesanlar ve risk faktörleri olan tüm erişkinlere yüksek yoğunlukta davranışsal danışmanlık verilmelidir. Cinsel olarak aktif olmayan adölesanlar ve riski olmayan erişkinlere danışmanlık verilmesi ile ilgili yeterli kanıt yoktur. rtmış risk; şu anda veya son bir yıl içinde cinsel yolla bulaşan hastalığı olanlar, birden çok cinsel eşi olanlar.

17 Seçilmiş Klinik Kılavuzlar JNC 7 kılavuzuna göre hipertansiyon yönetimi ve sınıflaması Kan asıncı (K) Sınıflaması SK* mmhg K* mmhg Yaşam tarzı modifikasyonu Zorlayıcı endikasyon olmadan Zorlayıcı endikasyon durumunda Normal < 120 < 80 Teşvik edin Hayır Prehipertansiyon Evet Evre 1 hipertansiyon Evre 2 hipertansiyon ntihipertansif ilaç endikasyonu mevcut Evet Çoğunlukla tiazid diüretikler. CE, R,, KK ya da kombinasyon Evet Çoğunlukla iki ilaç kombinasyonu (sıklıkla tiazid diüretik+ce, R,, CC) Zorlayıcı durumlar için ilaç endikasyonu. ++ Zorlayıcı durumlar için ilaç endikasyonu. ++ iğer antihipertansif ilaçlar (diüretikler, CE, R,, CC) gerekirse. *Sistolik ve diastolik kan basıncının daha yüksek olduğu kategori kabul edilmektedir. K= diastolik kan basıncı; SK= sistolik kan basıncı + Ortostatik hipotansiyonu olan bireylerde başlangıçta kombine tedavi dikkatle kullanılmalıdır. ++ Kronik böbrek hastalığı ve diyabeti olanlarda K hedefi < 130/80 mmhg dır. İlaç kısaltmaları: CE, anjiotensin dönüştürücü enzim inhibitörü; R, anjiotensin reseptör blokörü;, beta blokör; KK, kalsiyum kanal blokörü Kaynak: JNC 7, Prevention, etection, Evaluation and Treatment of High lood Pressure, NH Not: Uyku esnasında K %10-20 lik düşüşün kaybı artmış kardiyovasküler hastalık belirtisi olabilir.

18 Hipertansiyona Tanısal Yaklaşım Risk faktörlerini ve eşlik eden komorbiditeleri değerlendirin Tanılabilir hipertansiyon nedenlerini ortaya çıkarın Hedef organ hasarının varlığını değerlendirin Öykü alın ve fizik muayene yapın Laboratuar testleri isteyin: idrar tetkiki, kan şekeri, hematokrit ve lipid profili, serum potasyumu, kreatinin ve kalsiyum. İsteğe bağlı: idrar albumin/kreatinin oranı Elektrokardiyogram çektirin Majör Kardiyovasküler Hastalık Risk Faktörleri Hipertansiyon Obezite (VKİ > 30 kg/m2) islipidemi iyabetes mellitus Sigara Fiziksel inaktivite Mikroalbuminüri, ölçülen GFR < 60 ml/dk Yaş; erkeklerde > 55 yaş, kadınlarda >65 ilede erken dönemde KVH öyküsü (erkekler >55 yaş, kadınlarda < 65 yaş) İkincil Hipertansiyon Nedenleri Uyku apnesi İlaç nedenli/ilişkili Kronik böbrek hastalığı Primer aldosteronizm Renovasküler hastalık Cushing sendromu ve kronik steroid tedavisi Feokromositoma ort koarktasyonu Tiroid/paratiroid hastalığı irençli Hipertansiyon Nedenleri Yanlış kan basıncı ölçümü Fazla sodyum tüketimi İlaç tedavisi Uygunsuz dozlar ilaç reaksiyonları ve etkileşimleri (nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar, sem patomimetikler, oral kontraseptifler) Reçetesiz yazılan ilaçlar, bitkisel destekler İkincil hipertansiyon nedenleri

19 TP LL-K Hedefleri ve TYT Önerileri ve Farklı Risk Faktörlerine Göre İlaç Tedavisi ve Güncel Klinik Çalışma Sonuçlarına Göre Önerilen Tedaviler (2004 güncellemesi) Risk Kategorisi Hedef LL-K TYT aşlatın Yüksek risk: KH* ya da KH risk eşdeğerleri 1 (10 yıllık risk >%20) TYT- Terapötik yaşam tarzı değişikliği, KH-Koroner arter hastalığı * KH; myokard infarktüsü, unstabil anjina, stabil anjina, koroner arter işlemleri (anjioplasti ya da bypass) öyküsü ya da klinik olarak anlamlı myokard iskemi kanıtının olması. 1 KH risk eşdeğerleri; aterosklerotik hastalığın koroner dışı klinik bulguları (periferik arter hastalığı, abdominal aort anevrizması ve karotid arter hastalığı [geçici iskemik atak ya da karotis orijinli inme, karotid arterin >%50 tıkalı olması]) 2 Çok yüksek risk varsa, trigliseridi yüksek hastalarda, non-hl-k < 100 mg/dl ile, opsiyonel LL hedefi <70 mg/dl olabilir. 3 Risk faktörleri; sigara, hipertansiyon (K 140/90 mmhg ya da antihipertansif tedavi), düşük HL-K( <40 mg/dl), ailede erken yaşta KH öyküsü (1. derece yakınlarında erkeklerde <55 yaş, kadınlarda <65 yaş) ve yaş (erkek 45 yaş, kadın 55 yaş) 4 Yaşam tarzıyla ilişkili risk faktörleri (obezite, sedanter yaşam, yüksek trigliserid, düşük HL, metabolik sendrom) olan orta ya da yüksek riskli bireyler LL düzeylerinden bağımsız olarak TYT için uygun adaydır. 5 azal LL <100 mg/dl ise, klinik çalışma sonuçları temel alınarak LL düşürücü bir ilaç başlanması tedavi seçeneği olabilir. Yüksek riskli bir birey yüksek trigliserid, düşük HL ye sahipse LL düşürücü ilaçla kombine fibrat ya da nikotinik asit tedavisi verilebilir. 6 LL düşürücü ilaç başlanmış ise LL düzeyinde en az %30-40 lık bir düşüş olacak şekilde tedavi yoğunluğu belirlenmelidir. 7 Elektronik 10 yıllık risk hesaplamaları için; 8 Opsiyonel LL-K hedefi < 100 mg/dl risk faktörüne sahip bireylerin neredeyse hepsinde 10 yıllık risk < %10 dur ve bu bireylerde 10 yıllık risk değerlendirmesi yapmaya gerek yoktur. İlaç Tedavisi üşünün 100 mg/dl mg/dl mg/dl 5 (opsiyonel hedef: <70 mg/dl) 3 (< 100 mg/dl: ilaç seçeneklerini düşünün) 6 Orta-yüksek risk: 8 < 130 mg/dl mg/dl 130 mg/dl (10 yıllık risk %10-20) 7 2+ risk faktörü 3 ( mg/dl; ilaç seçeneklerini düşünün) 6 Orta risk: < 130 mg/dl 130 mg/dl 160 mg/dl (10 yıllık risk < %10) 7 2+ faktör 3 üşük risk: < 160 mg/dl 160 mg/dl 190 mg/dl 0-1 risk faktörü 9 ( mg/dl: opsiyonel LL düşürücü ilaç)

20 iyabet Tanısı için Kılavuzu ( iagnosis and Classification of iabetes Mellitus 2010, iabetes Care) Evre Hb1C çlık Plazma Glukozu Random Plazma Glukozu Oral Glukoz Tolerans Testi Normal %<5.7 < 100 mg/dl 2. saat < 140 mg/dl Pre-diyabet % mg/dl ozulmuş çlık Glukozu (FG) 2. saat mg/dl ozulmuş Glukoz Toleransı (GT) iyabet % mg/dl (2 ayrı günde) >200 mg/dl (semptomlarla birlikte) 1 2. saatte 200 mg/dl 1 Semptomlar: poliüri, polidipsi ve açıklanamayan kilo kaybı Güvenilir olmayan durumlarda laboratuvar testleri tekrarlanarak konfirme edilmelidir.

21 Kalp Yetmezliğinin Yapısal normalliğe (CC/H) ve Fonksiyonel Kapasiteye (NYH) Göre Sınıflaması CC/H Kalp Yetmezliği Evrelemesi (Kalp kasındaki yapısal hasara göre) NYH Fonksiyonel Sınıflaması (Semptom ve fiziksel aktivite durumuna öre) Evre KY gelişme riski yüksek olan hastalar 1 Sınıf Fiziksel hareket kısıtlılığı yok, günlük fiziksel aktivite beklenenin üzerinde halsizlik, çarpıntı ya da dispneye yol açıyor. Evre Kasılma bozukluğuna yol açan yapısal kalp hastalığı olan asemptomatik hastalar 2 Evre C ltta yatan yapısal kalp hastalığına eşlik eden eski ya da yeni KY semptomları olan hastalar 3 Evre İlerlemiş yapısal kalp hastalığı olanlar ya da tıbbi tedaviye rağmen istirahatte belirgin KY semptomları olan hastalar 4 Sınıf Hafif hareket kısıtlılığı var, istirahatte rahat ancak günlük fiziksel aktivite halsizlik, çarpıntı ya da dispneye yol açıyor. Sınıf elirgin hareket kısıtlılığı var, istirahatte rahat ancak günlük fiziksel aktiviteden daha hafif efor halsizlik, çarpıntı ya da dispneye yol açıyor. Sınıf V Rahatsızlık duymadan herhangi bir fiziksel aktivitede bulunamıyor, istirahatte semptomlar var, fiziksel aktivite ile rahatsızlık artıyor. CC-merican College of Cardiology, H-merican Heart ssociation, NYH- New York Heart ssociation, KY-Kalp yetmezliği 1 Sistemik hipertansiyon, koroner arter hastalığı, diyabetes mellitus, kardiyotoksik ilaç kullanımı, alkol kullanımı, romatizmal ateş öyküsü, ailede kardiyomyopati öyküsü 2 Sol ventrikül hipertrofisi, sol ventrikül dilatasyonu, asemptomatik kapak hastalığı, iskemik kalp hastalığı 3 Sol ventrikül sistolik disfonksiyonuna bağlı dispne ya da önceden varolan KY semptomları için tedavi alanlar 4 KY nedeniyle sık sık hastaneye yatış öyküsü olan hastalar, kalp nakli için bekleyen hastalar, KY tedavisi için hastane koşullarında tedavi edilmesi gereken hastalar

22 ESC (European Society of Cardiology) 2008 Kalp Yetmezliği Kılavuzu Tedavi Önerileri Non-farmakolojik Tedavi Hasta eğitimi: Hasta kalp yetmezliği nedenleri ve semptomları, ne zaman doktora başvuracağı konusunda bilgilendirilmelidir. Risk faktörlerinin kontrolü: Kan basıncı izlemi ve kontrolü, kan şekeri izlemi ve kontrolü, obezitenin önlenmesi, sigaranın bırakılması iyet: Sıvı ve tuz kısıtlaması 1, alkolün kısıtlanması 2, malnütrisyonun önlenmesi 3 Egzersiz 4 İmmünizasyon 5 Cinsel faaliyet, kontrasepsiyon 6 Seyahat 7 epresyon, uyku ve duygudurum bozuklukları 8 Farmakolojik Tedavi njiotensin reseptör blokörleri (CE-R) 9 eta blokörler (bisoprolol, karvedilol, metoprolol, nebivolol) 10 ldosteron antagonistleri (spironolakton, epleronon) 11 Hidralazin-izosorbid dinitrat kombinasyonu (H-SN) 12 igoksin 13 iüretikler 14 iğer ilaçlar (ntikoagülanlar, antiagreganlar, statinler) 1 semptomatik KY hastalarında sıvı yüklenmesini önlemek için aşırı tuz tüketiminden kaçınılmalıdır, hastalar gıdaların tuz içeriği konusunda bilgilendirilmelidir. Hiponatremiyle birlikte ciddi KY semptomları olan hastalarda sıvı tüketimi L/gün şeklinde kısıtlanmalıdır. 2 lkol negatif inotropik etki gösterebilir ve kan basıncını yükseltebilir. lkol tüketimi gr/gün (1-2 kadeh şarap/gün) şeklinde kısıtlanmalıdır. lkol ilişkili kardiyomyopatide alkol kullanımı tamamen bırakılmalıdır. 3 Sıvı yüklenmesi olmaksızın 6 ayda stabil vücut ağırlığının >%6 kaybedilmesi kaşeksi olarak tanımlanmaktadır. Kardiyak kaşeksi sağkalımı azaltacağından hastanın beslenme durumuna çok dikkat edilmelidir. 4 Refakatli dayanıklılık egzersizleri stabil kronik KY olan tüm hastalara önerilmelidir. Otonomik kontrolü artırır, mortaliteyi ve hastaneye yatış sıklığını azaltır. 5 Pnömokok aşısı tüm KY hastalarına önerilmelidir. 6 NYH sınıf -V olan hastalarda cinsel faaliyetin KY dekompanzasyonuna yol açtığı bildirilmiştir. Hastalara cinsel faaliyet öncesinde göğüs ağrısı ve dispne profilaksisi için sublingual nitrogliserin önerilebilir. Gebelik kararı doktorun önerileri doğrultusunda alınmalıdır. 7 Semptomatik hastalarda >1500 m yüksekliğe ve çok sıcak bölgelere seyahat önerilmemelidir. Uçakla yolculuk tercih edilmelidir. 8 KY hastalarında depresyon ve uyku bozuklukları sık görülmektedir, hastalar bu açıdan izlenmelidirler. 9 Semptomlarına bakmaksızın ejeksiyon fraksiyonu (EF) < %40 olan tüm hastalara CE verimelidir. ir CE ve beta blokör ile optimal tedaviye rağmen semptomatik olan hastalara R verilebilir. Hiperpotasemi, renal disfonksiyon ve hipotansiyon açısından dikkatli olunmalıdır. 10 EF < %40 olan semptomatik KY hastalarına optimal CE/R ile birlikte önerilmelidirler. ekompanse hastalarda dikkatle kullanılmalıdırlar. stımda, 2-3. derece kalp bloklarında ve sinüs bradikardisinde kontrendikedirler. 11 EF %35 olan, ciddi semptomatik KY hastalarına hiperpotasemi ve renal disfonksiyon yok ise önerilmelidirler. CE+R kombinasyon tedavisine eklenmeleri kontrendikedir. 12 Semptomatik veef %40 olan, CE ya da R intoleransı olan hastalarda alternatif olabilir. Tüm tedavilere rağmen semptomatik olan hastalarda diğer kombinasyonlara eklenebilir. Hipotansiyona, lupus sendromuna dikkat edilmelidir. 113 Semptomatik KY ile birlikte atriyal fibrilasyonu olan hastalarda hız kontrolü için önerilmelidir. Sinüs ritimli KY hastalarında kullanımı ventriküler fonksiyonu, hasta iyilik halini artırır, hastaneye yatış sıklığını azaltır ancak sağkalıma etkisi yoktur. 14 iüretikler renin-anjiotensin-aldosteron sistemini aktive edeceklerinden bir CE/R ile kombine edilmelidirler. Orta-ağır KY de loop diüretikler tercih edilmelidir. iüretik tedavisi sırasında serum elektrolitleri izlenmelidir.

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemii id i Tedavisi i Prof.Dr. Oktay Ergene İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemi Gelişimiş VLDL Chylomicron Liver Defective Lipolysis Remnants

Detaylı

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek

Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek Amaç: Egzersiz programına katılmak üzere gelen bireylerin başlangıçta var olan hastalıklarını ve hastalık risk sınıflamasını öğrenmek 2 Egzersiz programına başlamadan önce bireyin aşağıdaki değerlendirmesinin

Detaylı

24 Ekim 2014/Antalya 1

24 Ekim 2014/Antalya 1 Kronik Böbrek Hastalığının Kontrolü ve Yönetimi Doç. Dr. Öznur USTA YEŞİLBALKAN Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İç Hastalıkları Hemşireliği o.u.yesilbalkan@ege.edu.tr 24 Ekim 2014/Antalya 1 SUNUM

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı:

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Şizofreni Hastalarında Bedensel Sağlık Sorunları ve Çözüm Yolları Dr. Berna Binnur Akdede DEÜTF Psikiyatri AD 06.10.2010 Mortalite genel populasyondan

Detaylı

DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI. ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi

DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI. ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi DİABETES MELLİTUS DİYABET (Şeker )HASTALIĞI ATASAM HASTANESİ Kalite Yönetim Birimi BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? DİYABET(ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? Diyabet vücutta yeterince insülin üretilememesi veya etkili

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

Kanser Taraması. Dr. P. Fulden Yumuk Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi İçHastalıkları ABD. Tıbbi Onkoloji BD. 5Aralık 2015

Kanser Taraması. Dr. P. Fulden Yumuk Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi İçHastalıkları ABD. Tıbbi Onkoloji BD. 5Aralık 2015 Kanser Taraması Dr. P. Fulden Yumuk Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi İçHastalıkları ABD. Tıbbi Onkoloji BD. 5Aralık 2015 2005 ve 2030'da KANSER *IARC 11 milyon Yeni Vaka 27 milyon 7 milyon Ölüm 17 milyon

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi VAKA SUNUMU Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi ÖYKÜ 58 yaşında, erkek hasta, emekli memur, Ankara 1989: Tip 2 DM tanısı konularak, oral antidiyabetik

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y

18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y Avanos ve Gülşehir İlçelerinde Görülen Kronik Hastalıkların Prevalans, İnsidans ve Risk Faktörlerinin Değerlendirildiği İzlem Çalışması 18 Y A Ş Ü S T Ü B İ R E Y V E R İ T O P L A M A F O R M U Hane ve

Detaylı

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya

Gebelikte diyabet taraması. Prof. Dr. Yalçın Kimya Gebelikte diyabet taraması Prof. Dr. Yalçın Kimya Gestasyonel diyabet İlk defa gebelik sırasında saptanan diyabet Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes Care 2010;33(Suppl 1):S62 9.

Detaylı

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Hipertansiyon. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Hipertansiyon HT Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Neslihan Yukarıkır ve Arş. Gör. Dr. Dilber Deryol Nacar

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr.

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr. Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Recep Demirbağ Düzenleme, Gözden Geçirme - Uz.Dr.Rida Berilğen - Uz.Dr.Barış Düzel

Detaylı

KİMLİK BİLGİLERİ. ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI HASTA DEĞERLENDİRME FORMU. Doktorun Adı, Soyadı: Cinsiyeti: Kadın Erkek

KİMLİK BİLGİLERİ. ÇOCUK SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI ANABİLİM DALI HASTA DEĞERLENDİRME FORMU. Doktorun Adı, Soyadı: Cinsiyeti: Kadın Erkek Tarih:../ /.. Adı Soyadı: KİMLİK BİLGİLERİ Doktorun Adı, Soyadı: Hasta ID No: Doğum Tarihi (gün/ay/yıl):.../.../... Yaşı:. Anne Adı: Cinsiyeti: Kadın Erkek Baba Adı: Sosyal Güvence: GSS Ücretli Özel Sağlık

Detaylı

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 5 1 HİZMET KAPSAMI: Aile Hekimliği Anabilim Dalı yaş, cinsiyet, yakınma, hastalık ayrımı yapmaksızın, yaşamın bütün evrelerinde ve süreklilik içinde, sağlığın

Detaylı

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI Hipertansiyon (HT) çağımızın en önemli sağlık sorunu olup mortalite ve morbidite nedenlerinin başında gelmektedir. Türkiye de de tüm

Detaylı

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 1. OLGU Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 49 yaşında kadın hasta, ev hanımı Yakınması: Öksürük, balgam Hikayesi: Yaklaşık 2 aydır şikayetleri olan hasta akciğer grafisinde lezyon görülmesi üzerine merkezimize

Detaylı

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden :

Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 2008 İskemik Kalp Hastalıklarında Primer ve Sekonder Korunma Doç. Dr. Mehdi Zoghi Kardiyovasküler hastalıklardan korunmak için 5 önemli neden : 1. Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) erken ölümlerin başlıca

Detaylı

Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon

Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kanser Hastalığına Eşlik Eden Kronik Hastalıklar-I Hipertansiyon HİPERTANSİYON Dr. Hatice ODABAŞ Yüksek Kan Basıncının Nasıl Bir Tehlikesi Vardır?

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya

SALTurk Çalışması. Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması. 22 Mayıs 2008 - Antalya SALTurk Çalışması Türk Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması 22 Mayıs 2008 - Antalya Amaç Türkiye de günlük tuz alımını saptamak Sodyum alımı ve hipertansiyon ilişkisini araştırmak Kabul ve

Detaylı

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi

Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi Ani Kardiyak Ölüm: Önleyebilir miyiz? Doç. Dr. Yakup Ekmekçi Özel Ankara Güven Hastanesi DİYALİZ-MORTALİTE 200 ölüm/1000 hasta-yıl. USRDS-2011 En önemli ölüm nedeni kardiyak hastalıklardır. USRDS -2011:

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

Birinci Basamakta Böbrek Hasarının Değerlendirilmesi Proteinüri; Kimde, Nasıl Bakılmalı, Nasıl Değerlendirilmeli?

Birinci Basamakta Böbrek Hasarının Değerlendirilmesi Proteinüri; Kimde, Nasıl Bakılmalı, Nasıl Değerlendirilmeli? Birinci Basamakta Böbrek Hasarının Değerlendirilmesi Proteinüri; Kimde, Nasıl Bakılmalı, Nasıl Değerlendirilmeli? Dr. İhsan ERGÜN Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Gerçek bir pozitiflik söz konusu mudur?

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür 500 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR İNSUFOR, tip 2 diabetes mellitus tedavisinde, özellikle fazla kilolu

Detaylı

Babalar Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir

Babalar Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir Babalar Gününe Özel Panellerimiz Varlıkları ve Sağlıkları Bizim İçin Önemlidir Anneler ve Babalar Günlerinde Sevdikleriniz İçin Özel Programlarımız Babalarımıza Özel... 40 Yaş Üstü Erkek Sağlık Taraması

Detaylı

PREKONSEPSİYONEL İZLEM (GEBELİK ÖNCESİ BAKIM-GÖB) Prof. Dr. Sebahat ATAR GÜREL ORDU ÜNİVERSİTESİ

PREKONSEPSİYONEL İZLEM (GEBELİK ÖNCESİ BAKIM-GÖB) Prof. Dr. Sebahat ATAR GÜREL ORDU ÜNİVERSİTESİ PREKONSEPSİYONEL İZLEM (GEBELİK ÖNCESİ BAKIM-GÖB) Prof. Dr. Sebahat ATAR GÜREL ORDU ÜNİVERSİTESİ İlk kez tanımlayan: Chamberlain, 1980 DÖB ın perinatal bakım üzerine etkisi sınırlı Yeterli DÖB a rağmen

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın?

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik

Detaylı

7 Mayıs, 2015 - Antalya

7 Mayıs, 2015 - Antalya 7 Mayıs, 2015 - Antalya Dernekler Uzlaşı Raporu Kurulu Dernek Türk Kardiyoloji Derneği (TKD) Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği (TİHUD) Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) Türk Nefroloji

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI

Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Dt. İSMAİL SERDAROĞLU SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SOSYAL GÜVENLİK UYGULAMALARI DAİRE BAŞKANI Sağlık Bakanlığı Yaklaşımı ve Son Ulusal Veriler A-Rakamlarla Diyabet B-Sağlık Bakanlığınca Yapılanlar

Detaylı

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI Hazırlayan : Julie A. KUENZİ, RN,MSN,CDE,CPT Medical College of Wisconsin Çeviren: Doç.Dr. Nermin OLGUN Marmara Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU

Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Yazar Ad 61 Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU Ülkemizde kalp damar hastalıkları erişkinlerde en önemli ölüm ve hastalık nedeni olup kanser veya trafik kazalarına bağlı ölümlerden daha sık görülmektedir. Halkımızda

Detaylı

G. EKLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA

G. EKLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA 392 G. EKLERLE İLGİLİ AÇIKLAMA Kitabın sonuna pratikte yararlı olabilecek 7 ek konmuştur. 1.ekte hastalar için bir kimlik kartı tasarlanmıştır. Hastaların başka bir hemodiyaliz merkezine kısa süreli gittikleri

Detaylı

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir.

ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. ÇALIŞMANIN AMACI: Türkiye de erişkinlerde ( 20 yaş) metabolik sendrom sıklığını tespit etmektir. Metabolik Sendrom Araştırma Grubu Prof.Dr. Ömer Kozan Dokuz Eylül Üniv. Tıp Fak. Kardiyoloji ABD, İzmir

Detaylı

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir sedat.yanturali@deu.edu.tr 1 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış

Detaylı

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kronik böbrek hastalığı adeta bir salgın halini almıģ olan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Basit ve ucuz bazı testlerle erken saptandığında önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasına karģın,

Detaylı

JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ

JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ JNC 8; HiPERTANSİF HASTANIN AKILCI YÖNETİMİ Hangi antihipertansifler kullanılmalı? Dr. Celalettin USALAN JNC-8 HT KILAVUZU JNC-7; 2003.. And then we wait and wait JNC kılavuzları JNC7 Non-sistematik analiz

Detaylı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri (HBOC) %5-10 arası kalıtsaldır Erken başlama

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon

Detaylı

HİPERTANSİYON. Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı

HİPERTANSİYON. Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı Günümüzün En Çok Öldüren Hastalığı HİPERTANSİYON Prof. Dr. Mustafa ARICI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı ve Halk Sağlığı Enstitüsü Öğretim Üyesi

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI Dok No: ENF.TL.15 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ:Sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları tehlikeler ve meslek risklerine karşı korumak. 2.0 KAPSAM:Hastanede

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir.

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir. HİPERTANSİYON Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek tansiyon (hipertansiyon) nedir? Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

Genetik Yüksek Riskli Kişilere Klinik Yaklaşım

Genetik Yüksek Riskli Kişilere Klinik Yaklaşım Genetik Yüksek Riskli Kişilere Klinik Yaklaşım Dr.Cem YILMAZ İtalyan Hastanesi Meme Merkezi SENATURK - Meme Bilimi Akademisi EAoS European Academy of Senology Önsöz * Onkologlar, ellerinde yeterli genetik

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi

RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi RENAL ARTER DARLIĞI VE HİPERTANSİYON TEDAVİSİ Medikal tedavi daha iyi Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Dalı Renal arter stenozu Anatomik bir tanı Asemptomatik Renovasküler hipertansiyon

Detaylı

HİPERTANSİYON TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERTANSİYON TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERTANSİYON TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Kan basıncı nedir ve nasıl meydana gelir? Vücudun yapıtaşları hücrelerdir. Hücrelerin beslenmesi ve enerji üretebilmesi için gereken maddeler ve oksijen

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ETACİD % 0,05 Nazal Sprey 2. BİLEŞİM Etkin madde: Mometazon furoat 50 mikrogram/püskürtme 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ETACİD erişkinler, adolesanlar ve 6-11 yaş arasındaki çocuklarda

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir.

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Genel anlamda ise kanser, hücrelerde DNA'nın hasarı sonucu hücrelerin

Detaylı

SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER

SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER SPOR HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER DOÇ.DR.ERDEM KAŞIKCIOĞLU 1 35 yaşın altındaki sporcularda ani ölüm nedenleri 2% 1% 2% 4% 2% 2% 35% 3% 3% 3% 4% 5% 24% 10% Hipertrofik

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. BATTICON Pomad. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM 100 g da: Etkin Madde Povidon iyot 30/06

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. BATTICON Pomad. 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM 100 g da: Etkin Madde Povidon iyot 30/06 KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI BATTICON Pomad 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM 100 g da: Etkin Madde Povidon iyot 30/06 10.00 g Yardımcı Maddeler Yardımcı maddeler için 6.1 e bakınız.

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

DİABETTE GENEL SAĞLIK ÖNERİLERİ. ŞENGÜL IŞIK Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet Eğitim Hemşiresi

DİABETTE GENEL SAĞLIK ÖNERİLERİ. ŞENGÜL IŞIK Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet Eğitim Hemşiresi DİABETTE GENEL SAĞLIK ÖNERİLERİ ŞENGÜL IŞIK Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet Eğitim Hemşiresi AMAÇ Diabetli bireylerin; Genel cilt bakımı, Ağız diş sağlığı, Seyahat, Sigara kullanımı, Hipertansiyon,

Detaylı

Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu

Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu Diyabetik Ayak Yarası ve İnfeksiyonunun Tanısı, Tedavisi ve Önlenmesi: Ulusal Uzlaşı Raporu Diyb. Hemş. Dr. Selda ÇELİK İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi, İç Hastalıkları Anabilim

Detaylı

Birinci Basamakta Böbrek Fonksiyon Bozukluğu Olan Hastanın Değerlendirilmesi ve Sevk. Dr. İhsan ERGÜN Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi

Birinci Basamakta Böbrek Fonksiyon Bozukluğu Olan Hastanın Değerlendirilmesi ve Sevk. Dr. İhsan ERGÜN Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Birinci Basamakta Böbrek Fonksiyon Bozukluğu Olan Hastanın Değerlendirilmesi ve Sevk Dr. İhsan ERGÜN Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Akut Böbrek Yetmezliği -Tanım Glomerüler filtrasyon hızının saatler-günler

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ 29 EYLÜL DÜNYA KALP GÜNÜ FAALİYET RAPORU TEKİRDAĞ HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ 29 Eylül Dünya Kalp Günü olması sebebiyle, eşzamanlı olarak merkez ve tüm ilçelerde etkinlikler düzenlenmiştir. Yerel Medyada 29

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ YÜKSEK TANSİYONLU HASTALAR. Eğitim Koordinatörlüğü

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ YÜKSEK TANSİYONLU HASTALAR. Eğitim Koordinatörlüğü TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ YÜKSEK TANSİYONLU HASTALAR Eğitim Koordinatörlüğü BANA 3 SORU SOR Herkes sağlıkla ilgili konularda bilgi sahibi olmak, sorularına

Detaylı

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi TÜRKİYEDE BÖBREK NAKLİ 1975 yılında canlı 1978 yılında kadavra E.Ü.T.F Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi 1988

Detaylı

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ Dünyada 13.5 milyon koroner kalp hastası var. Yılda 1.5 milyon insan kalp krizi geçiriyor.

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı

Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi. Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Gebe ve Emziren Kadında Antihipertansif Tedavi Prof Dr Serhan Tuğlular MÜTF Nefroloji Bilim Dalı Konunun Önemi Gebelikte karşılaşılan en sık dahili sorun HİPERTANSİYON (Tüm gebeliklerin % 6-8 i) 1. Kronik

Detaylı

Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir.

Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir. On5yirmi5.com Kolesterol Nedir? Kolesterol yaşam için gerekli olan mum kıvamında yağımsı bir maddedir. Yayın Tarihi : 21 Haziran 2011 Salı (oluşturma : 11/3/2015) Kolesterol beyin, sinirler, kalp, bağırsaklar,

Detaylı

KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ?

KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ? KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ? PROF.DR.BİNNAZ DEMİRKAN İÇ HASTALIKLARI AD, TIBBİ ONKOLOJİ BD TÜRKİYE-2013 VE 2023 YILI NÜFUS PİRAMİDİ 22013 22023 TÜRKİYE-2050 YILI NÜFUS PİRAMİDİ

Detaylı

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı Olan Hasta Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı??? Yan ağrısı? Sırt ağrısı? Mide ağrısı? Karın ağrısı? Boğaz ağrısı? Omuz ağrısı? Meme ağrısı? Akut Göğüs Ağrısı Aniden başlar-tipik

Detaylı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Deniz Gökengin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar Gonore Klamidyal

Detaylı

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ

ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ ULUSAL KALP SAĞLIĞI POLİTİKASI ANA İLKELERİ 1. Dünyada kalp-damar hastalıkları ile ilgili epidemiyolojik gerçekler 1.1. Kalp ve Damar Hastalığı Kavramı 1.2. Dünyada Kalp ve Damar Hastalıklarının Epidemiyolojisi

Detaylı

1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk hastalara detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır.

1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk hastalara detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır. 1 / 5 1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk a detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır. 2. Kapsam: Bu talimat çocuk ın değerlendirilmesine ilişkin faaliyetleri

Detaylı

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR

KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR KORTİZOL, METABOLİK SENDROM VE KARDİYOVASKÜLER HASTALIKLAR Prof.Dr. ARZU SEVEN İ.Ü.CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI DİSMETABOLİK SENDROM DİYABESİTİ SENDROM X İNSÜLİN DİRENCİ SENDROMU METABOLİK

Detaylı

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :...

İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü. Kaza Tarihi :... Kaza Gününde İşbaşı Saati :... Kazanın olduğu saat :... EK-2 İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI BİLDİRİM FORMU Düzenlenme tarihi... 1 İ şy eri ni n Unvanı : SGK/Bölge Müdürlüğü Sicil No : Adresi : Tel No. ve E-mail : İşçi Sayısı : Erkek Kadın Genç Çocuk Özürlü Toplam

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013

İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 İBH da osteoporoz Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 WHO a göre osteoporoz «Osteoporoz; azalmış kemik kitlesi, kemik dokusunun mikroçatısında bozulma, kemik frajilitesinde

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE): Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik

Detaylı

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF-

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- OBEZÝTE (ÞÝÞMANLIK) ÝLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2010-2014) OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı