MÜHENDİSLİKTE VERİ TABANLARI. Prof. Dr. Nebiye Musaoğlu,Y.Doç.Dr. Şinasi Kaya İTÜ İnşaat Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MÜHENDİSLİKTE VERİ TABANLARI. Prof. Dr. Nebiye Musaoğlu,Y.Doç.Dr. Şinasi Kaya İTÜ İnşaat Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü"

Transkript

1 MÜHENDİSLİKTE VERİ TABANLARI Prof. Dr. Nebiye Musaoğlu,Y.Doç.Dr. Şinasi Kaya İTÜ İnşaat Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü

2 ETKİNLİK SAYISI VE YARIYIL SONU BAŞARI NOTUNA (%) ETKİSİ Etkinlik Sayı Yıl Sonu Başarı Notuna (%) Etkisi Kısa Sınav 1 %8 Yıliçi Sınavı 1 %24 Yarıyıl Sınavı Laboratuvar Çalışması Sonu 1 %60 Açıklama 2 Öğrenciler katılmak zorundadır. Ödev 1 %8 Yarıyıl sonu sınavına katılmak için ödevin yapılması zorunludur.

3 HAFTALARA GÖRE KONU BAġLIKLARI Hafta Konu 1 Veri Tabanı GiriĢ,Veri Tabanı Nedir? Tarihçesi.Veri, Bilgi,Veriyi nasıl topluyoruz?mekansal veri...nokta, çizgi, alan,mekansal olmayan veri..öznitelikler, Metaveri,Kayıt,varlık v.s Veri standartları-tabġs Örneği 2 Veri Tabanında Temel Kavramlar,Klasik dosya sistemi, klasik dosya sisteminden farkı,veri Tabanı Yönetim Sistemi, Mimarisi, BileĢenleri,Veri Tabanı YaklaĢımının Yararları,Veri Tabanı Tasarımında dikkat edilmesi gerekenler,mekansal ve mekansal olmayan veri tabanları,ver, tabanı mimarisinin donanımsal yapısı (LAN, Distributed),Kullanıcılar ve kullanıcı hakları matrisi 3 Varlık-Bağıntı Modeli, Genel Tanımlar: Varlık, Varlık kümesi, nitelikler, Bağıntı ve bağıntı kümesi Bağıntı türleri, Anahtarlar,Genelleme, kümeleme,uml 4 Veri Modelleri, HiyerarĢik veri modeli (sıradüzensel), Ağ veri modeli, ĠliĢkisel veri modeli, Temel iliģki yapısı, ĠliĢkilerin özellikleri, Nesneye yönelik veri modeli 5 ĠliĢkisel Veri Tabanı, Varlık Bağıntı Çizeneklerinin ĠliĢki ġemalarına DönüĢtürülmesi, Varlık Bağıntı Çizeneklerinin UML Ģemalarına dönüģtürülmesi, Bütünlük kısıtlamaları, normalizasyon, kısa sınav 6 ĠliĢkisel Cebir ve ĠliĢkisel Hesap, Seçme, ĠzdüĢüm, BirleĢim, KesiĢim, Fark, Kartezyen Çarpım, Aktarma iģlemi ve ara iliģkilerin adlandırılması 7 Laboratuar Uygulaması 1 8 SQL (Structured Query Language ) Yapısal Sorgulama Dili, SQL hakkında genel bilgi ve tarihçe, SQL komutları,tablo oluģturma, ĠliĢkilendirme, iliģkisel iģlemler, Sorgulamalar, Kısıtlamalar 9 Mekansal Veri Tabanları, Mekansal Veri Tabanı YaklaĢımının yararları, Mekansal olan ve olmayan veriler, Mekansal veriler ve iliģkisel veri tabanının iliģkilendirilmesi, Topoloji, Mekansal analizler ve sorgular, Mekansal Veri Tabanı örnekleri, GoogleEarth, Mapquest, MIT OrthoTools 10 Laboratuar Uygulaması 2 11 Vize sınavı 12 Nesneye Yönelik (dayalı) veri tabanı, Nesneye yönelik yaklaģımın temelleri, Nesneye yönelik modellemeyi karakterize eden özellikler, ĠliĢkisel ve nesneye yönelik yaklaģımın karģılaģtırılması 13 Web uygulamalı veri tabanları, Web veri tabanları, giriģ, Temel kavramlar, Internet, Intranet, Extranet, Web, HTTP, HTML, URL,Web-VTYS Gerekliliği, Web yaklaģımının avantajları ve dezavantajları, Web ve VTYS integrasyonu için yaklaģımlar, Programlama Dilleri Hakkında genel bilgi

4 1. Hafta: Veri Tabanı Giriş Veri Tabanı Nedir? Tarihçesi Veri, Bilgi Veriyi nasıl topluyoruz? Mekansal veri...nokta, çizgi, alan Mekansal olmayan veri..öznitelikler, Metaveri, Kayıt,varlık v.s Veri standartları-tabis Örneği

5 Beynimiz özel bir bilgi merkezi ise Bu bilgiler kullanılarak veya bilgiler yardımıyla yaşamımızı sürdürürüz

6

7 Veri Tabanı 1 Bir ya da birkaç uygulamada kullanılmak için, gereksiz yinelemelerden arınmış olarak, düzenli biçimde bilgisayar belleklerinde saklanan birbiriyle ilişkili veriler topluluğudur. 2 Veritabanın depolanan bilgiyi verimli ve hızlı bir şekilde yönetip değiştirebilmesidir. 3 Veri tabanı, en geniş anlamıyla; birbiriyle ilişkili verilerin tekrara yer vermeden, çok amaçlı kullanımına olanak sağlayacak şekilde depolanması olarak tanımlanabilir.

8 Tarihçesi Bugünkü durum Veri Modeli Veri Tabanı Donanımı Kullanıcı Arabirimi Program Arabirimi Gösterim ve Ekran Görüntüsü Bilgi-İşlem Ağ yapısı hiyerarşik Büyük sistemler İlişkisel Büyük sistemler Küçük sistemler Kişisel Bilg. Semantik nesneye yönelik mantıksal Hızlı kişisel Bilg. İş istasyonları, Veri tabanı makineleri Yok Sorgulama dilleri Grafikler, Menüler, Şekil sorgulaması İşlemsel Diller Gömülü sorgulama dilleri Mantıksal Programlama Birleşik veri modelleri, Bilgi Gösterimi ve programlama dilleri Paralel işlem, Optik bellekler Doğal diller, Ses girdisi Bütünleşik veri tabanı ve programlama dilleri Raporlar Rapor üreticileri İşletme grafikleri Genelleştirilmiş ekran görüntü yönetimleri Verinin İşlenmesi Bilişim ve iş kaydı işlemleri İş kaydı işlemleri Bilginin işlenmesi Dağıtılmış bilgi işlenmesi

9 Mesleğimizde veri tabanının yeri Yer yüzünün kendisi ve üzerindeki yapı, nesne ve olayların konumlarına ilişkin bilgiler coğrafi bilgi ya da mekansal bilgi olarak adlandırılır. Söz konusu konum bilgilerine yer yuvarının geometrik ve fiziksel parametrelerinden türetilmiş iki veya üç boyutlu koordinat sistemleri dayanak oluşturur. Bir harita veya plan da bir mekansal bilgi iletim aracı olarak görülebilir. Geleneksel, Jeodezi, Fotogrametri, Ölçme, Kartografya ve Uzaktan Algılama konuları ile birlikte, mekansal/coğrafi bilgi elde edildikten sonra, analizi, izlenmesi, görselleştirilmesi, iletilmesi, saklanması, yönetimi, kalite güvencesi ile bu bilgilerden yeni bilgiler üretilmesi süreçleri izler. Bir sistem kavramına dayanması gereken bu sürecin bilim, teknoloji ve uygulamalar bütünü GEOMATİK olarak tanımlanır. Uluslararası meslek kamu oyunda bu iş alanı için meslek adı olarak yaygın bir kabul gören GEOMATİK, yer yuvarı ve yer yüzü ile ilgili konum bilgilerinin üretiminden kullanılmasına etkin bir iş akışını oluşturmanın bilimi ve teknolojileri bütünüdür.

10 Mesleğimizde veri tabanının yeri Mekansal olmayan veri tabanları Mekansal veri tabanları

11 Veri? Kendi başına anlamı olmayan karakterler kümesidir. Örn: veya MEKANSAL VERİ TABANI Mekansal Olmayan Veri Öznitelik verisi, Meta veri Mekansal Veri Coğrafi Veri Seti Geometri Semantik Kartografik Veri Seti Grafik Mekansal veriler bir konuma ait verileri, mekansal olmayan verilerse bu verileri açıklayan bilgileri tanımlar. Yol_ID Yol_ID Yol_ID Yol_Türü Yol_Genişliği C 6 Yol_Türü Yol_Genişliği C 9 Yol_Türü Yol_Genişliği M 9 Bir ağacın yeri Türü, yaşı, kime ait olduğu

12 Verinin bilgiye dönüşüm süreci Karar verme Knowledge Sentezlenir Analiz edilir Information Özetlenir Data Organize edilir Toplanır Veri toplanır, bilgiye dönüştürülür, sentezlenerek anlaşılır bilgi haline getirilir.

13 Datum, projeksiyon ve ölçek (çözünürlük) bilgisi ülkemizde analog ve dijital haritalar ulusal (ED50 European Datum 1950 Avrupa Datumu 1950 ya da ITRF96 International Terrestrial Reference Frame 1996 Uluslararası Yersel Referans Ağı 1996) ve lokal datumlarda oluşturulmaktadır. Ulusal ve yerel olarak üretilen üretilen haritaların projeksiyonları ülkemizde Universal Transversal Merkator (UTM), Transversal Merkator dur. Lokal olanlar ise düzlem projeksiyonlardadır. UTM projeksiyonunda üretilmiş olan haritalar genellikle 1:25000 ve daha küçük ölçekli haritalardır ve ülke düzeyinde düşük çözünürlükte bilgi üretilmesine olanak verirler. Tranversal Merkator projeksiyonunda olan haritalar 1:5000 ve daha büyük ölçekte olup genellikle yerel düzeyde ve yüksek çözünürlükte dijital bilgi üretilmesine olanak verirler. Lokal datumda ve düzlem projeksiyonda olan haritalar ise 1988 Büyük Ölçekli Harita Yapım Yönetmeliği öncesinde ya da geçiş sürecinde üretilmiştir. Büyük ölçekli bilgiye olanak sağlar.

14 Çizgi Nokta Alan

15 Bilgi? Bir anlam ifade eden veridir. Örn: veya standart yazılan Gün ay yıl Öznitelik? Veri tabanında depolamak üzere seçilen varlığa ilişkin ayırt edici özelliklere öznitelik adı verilir Örn: parsel no, parsel alanı, parsel sahibi...

16 Obje türlerine ilişkin öznitelikler aşağıdaki veri tiplerinde olabilir: Sayı (Number) Gerçel sayı (Real) Tam sayı (Integer) Mantıksal (Logical)(and, oder, or vb.) Anahtar (Boolean)(yanlı ya da doğru) Karakter dizgesi (String) İkili sistem (Binary) Dizge (Array) Tarih (Date) Money(TL, USD vb.).

17 Kayıt? Bilgilerden oluģan en küçük birimdir. Adı Soyadı Doğum Tarihi Bölümü Ali Zafer 1992 Geomatik Mühendisliği Örn 2: 45, 300, ayģe_gül, hisseli Ģeklindeki ayrı ayrı öznitelik değerlerinin tamamı bir kayıt oluģturur Varlık (entity)? Aynı türden daha küçük alt bölümlere ayrılamayan nesnelere denir. İşlem? Veri tabanı üzerinde yeni bir kayıt ekleme, varolan bir kaydı silme veya güncelleme gibi yapılan hareketlere işlem denir.

18

19

20 ULUSLARARASI STANDARTLAR ABD İngiltere Almanya CERCO(Comitée Européen des Responsables de la Cartographie Officielle) NATO DEMETER Kanada STDS(Spatial Data Transfer Standart) NTF(National Transfer Format) EDBS(Einheitliche Datenbank- Schnittstelle) ISO 8211 ISO 8211 ve DIGEST(Digital Geographic Information Exchange Standart GDF-EF(Geographic Data File Exchange Format) ve NTF SAIF(Spatial Archieve and Interchange Format)

21 TABİS BÖHYY

22 Veri Tabanının Özellikleri 1- Veri tabanı, belirli bir kuruluģun birçok uygulamasında kullanılan, birbiriyle iliģkili, iģletimsel verilerden oluģur. Veri tabanında saklanan veriler kuruluģun birden çok uygulamasında ortak olarak kullanılan, sürekli verilerdir. GiriĢ/çıkıĢ verileri ve geçici veriler veri tabanında yer almaz. 2- Veri tabanındaki veriler gereksiz yinelemelerden arınmıģ olarak, düzenli bir biçimde bilgisayar belleklerinde saklanır ve ilgili kuruluģun birden çok uygulaması tarafından kullanılır. Veri tabanındaki veriler, birden çok uygulama tarafından paylaģılan ortak verilerdir. 3- Veri tabanında saklanan veriler değiģmeyen statik veriler değildir. Ekleme, silme ve güncelleme iģlemleri ile veri tabanındaki veriler değiģtirilebilir. Veriler üzerinde değiģiklik iģlemleri yapıldığı gibi, sorgulama ve raporlama gibi iģlemler de yapılabilir.

23 4- Veri tabanındaki veriler üzerinde merkezi bir denetim vardır. Kullanıcılar iģletim sistemi komutları ya da genel amaçlı programlama dilleri ile yazılmıģ uygulama programlarını kullanarak, doğrudan veri tabanındaki verilere eriģemezler; bu verileri değiģtiremezler. Veri tabanı kullanımı yalnız Veri Tabanı Yönetim Sistemi olarak adlandırılan hazır yazılımlar aracılığıyla mümkündür. 5- Veri tabanı yönetim sistemi aracılığıyla, veri tabanının bilgisayar belleklerindeki fiziksel yapısı kullanıcılardan gizlenir. Kullanıcılara daha yalın mantıksal yapılar sunulur. Veri tabanı yönetim sistemi kullanıcının soyut terimler kullanarak veri tabanıyla iliģki kurmasını sağlar.

24 Veri Tabanı Kullanımının Sağladığı Avantajlar 1- Geleneksel Yaklaşım 2- Veri Tabanı Yaklaşımı Veri Tabanı Yaklaşımının Yararları 1- Veri tekrarının azaltılması 2- Veri Bütünlüğünün sağlanması 3- Veri paylaşımının sağlanması 4- Kullanımının yaygınlaştırılması 5- Verilerin gizliliğinin ve güvenliğinin sağlanması 6- Standartların uygulanabilmesi

25 Veri Tekrarının Azaltılması Geleneksel yaklaģımda her alt sistem veya uygulama için gerekli veriler ayrı ayrı tutulur. Veri tekrarı veri derlemenin tekrarlı olmasına ve veri derleme için yapılan harcamaların artmasına yol açabilir. Bellek kapasitelerinin, dolayısıyla donanım harcamalarının artmasına, tekrarlanan verilerdeki olası farklılıklar dolayısıyla uygulamada sorunlara ve tutarsızlıklara yol açabilir.

26 Veri tabanı yaklaģımında, veriler arası bağlantıları kurmak için, öğrenci numarası, personel sicil numarası gibi anahtar niteliğindeki veri değerlerinin zorunlu tekrarlanması dıģında veri tekrarı önlenir.

27 Veri Bütünlüğünün Sağlanması Veri bütünlüğünden (data integrity) verinin doğruluğu ve tutarlılığı anlaģılmaktadır. Veri tabanında birbiriyle iliģkili çok çeģitli veriler yer alır. Bu verilerin değerleri ile ilgili çok sayıda kısıtlama vardır. Kısıtlamaların bir kısmının denetimi VTYS tarafından gerçekleģtirilir. Kullanıcı tarafından gerçekleģtirilmek istenen ekleme, silme ve güncelleme iģlemlerinden önce VTYS tarafından gerekli denetimler yapılarak önceden tanımlanmıģ kısıtlamalara uymayan iģlemlerin gerçekleģtirilmesi reddedilebilir.

28 Veri Paylaşımının Sağlanması VTYS nin görevi veri tabanındaki verilerin paylaģılmasını sağlamak ancak birlikte kullanımın yol açabileceği sorunları da önlemektir.

29 Kullanımın Yaygınlaştırılması Veri tabanı yaklaşımında kullanıcıların bilgisayar bellekleinde verileri saklamak için oluşturulan karmaşık fiziksel yapılar yerine yalnız ilgilendikleri verileri içeren basit mantıksal yapıları görmesi sağlanır

30 Verilerin Gizliliğinin ve Güvenliğinin Sağlanması Her kullanıcı veri tabanındaki verilerin yalnız bir kesimini görmeye bir kesimini de güncellemeye yetkilidir. Veri tabanı tanımlanırken öncelikle hangi kullanıcıların veri tabanını kullanabilecekleri, kullanıcıların veri tabanındaki hangi veriler üzerinde hangi işlemleri (okuma, ekleme, silme..) yapmaya yetkili olduğu tanımlanır.

31 Standartların Uygulanabilmesi Veri tabanı yaklaģımında veriler üzerinde merkezi bir denetim bulunmaktadır. Standartlar verinin yapısı, gösterimi adlandırılması belgelenmesi gibi değiģik konularla ilgili, kurum içi, kurumlar arası, ulusal veya uluslararası standartlar olabilir. Standartların varlığı, anlaģılırlığı kullanımı kolaylaģtırmanın yanı sıra sistemler arası bilgi alıģveriģi için çok önemli bir gereksinimdir.

32

33 Veri soyutlamasının amacı: karmaģık verilerden arındırılmıģ soyut bir veri görünümü sağlamaktır. 1.Fiziksel Düzey:KarmaĢık veri yapıları ayrıntılı olarak açıklanır. 2.Kavramsal Düzey:Verinin veri tabanı içersinde nasıl saklandığı ve veri iliģkileri tanıtılır. Bu bilgiler sadece veri tabanı yöneticisini ilgilendirir. 3.Görünüm Düzeyi: Veri tabanının sadece bir kısmı olupkullanıcının ilgilendiği bilgiyi içerir. Görünüm düzeyinde kullanıcının amacına göre çok sayıda değiģik görünümler tanımlanabilmektedir.

34 Kullanıcı grubu 1 Kullanıcı grubu 2 Kullanıcı grubu 3... Görünüm 1 Görünüm 2 Görünüm 3 Kavramsal Düzey Fiziksel Düzey Fiziksel Veri Tabanı

35 Görünüm 1 Görünüm 2 Görünüm 3 Kavramsal Düzey Fiziksel Düzey Verinin soyutlanması

36 Veri Bağımsızlığı Bir soyutlama düzeyindeki Ģema tanımının değiģtirilmesi halinde, üst düzey Ģema tanımının etkilenmemesi özelliğidir. Fiziksel Veri Bağımsızlığı Mantıksal Veri Bağımsızlığı Veri bağımsızlığı uygulamaların veri saklama yapıları ve eriģim yöntemlerinden bağımsızlaģtırılmasını sağlar.

37 Belirli bir anda veri tabanında bulunan bilgi toplumuna veri tabanının örneği denir. Veri tabanının tamamının tasarımına şema denir. Veri tabanında şemanın işlevi: Şema, veri tabanına ait veri tanımlarını gösteren bir plandır ve veri sözlüğü adı verilen özel bir kütükte saklanmaktadır. Şema, veri tabanının yapısını tanımlamakta ve bu tanımları kullanıcıya vermektedir. İşlem sırasında şema, giren veriyi uygun kütüğe yerleştirmekte ve sonra geri çağrılmasını sağlamaktadır. Veri tabanının yapısını tanımlar ve bu tanımları kullanıcıya verir. Giren veriyi uygun kütüğe yerleģtirir ve geri çağrılmasını sağlar. Veri tabanı sistemi, soyutlama düzeylerine göre birer fiziksel Ģema, kavramsal Ģema ve çok sayıda alt Ģema içermektedir.

38

39 Sistem üç ayrı bileģenden oluģmaktadır. 1-İç (Fiziksel, internal) Düzey(şema):Verinin fiziksel olarak saklandığı bölümdür. Bu bölüm, verinin sabit olarak yerleģtirildiği bir doğrudan eriģimli dıģ bellekte saklanmaktadır (disk, optik disk vb...) EriĢim VTYS aracılığı ile kütük yönetimi ve disk yönetimi tarafından gerçekleģtirilir. 2- Dış (Görünüm) Düzeyi: DıĢ yüzey, kullanıcılara aittir. Kullanıcı, veri tabanının sadece belirli bir yönden görünümü ile ilgilenebilmektedir. 3- Kavramsal Düzey:Ġç ve dıģ yüzeylerin dolaylı olarak birleģtirilmesini sağlayan aracı bir yüzeydir.

40

41

42

43 Veri Tabanı Sistemi Mimarileri Paralel sistem mimarisi

44 Veri Tabanı Sistemi Mimarileri Merkezi veri tabanı ve bilgisayar ağı mimarisi

45 Veri Tabanı Sistemi Mimarileri Dağıtımlı veri tabanı mimarisi

46 Varolan ve benzerlerinden ayırt edilebilen herşeye, her nesneye varlık denir. Aynı türden benzer varlıkların oluşturduğu kümeye varlık kümesi denir. Bir varlık kümesindeki varlıkların özelliklerini göstermek ve varlıkları birbirinden ayırt etmek için nitelikler (attributes) kullanılır. Başka bir deyişle her varlığa belli bir sayıda nitelik değeri eşlenir.

47 Her niteliğin bir etki alanı (domain) vardır. Etki alanı, ilgili niteliğin olurlu değerlerinin tümünü içeren bir kümedir. Her bir niteliğin etki alanı adı verilen bir dizi geçerli değeri bulunmaktadır. Örnek: Müşteri adı niteliğinin etki alanı çok sayıdaki isimlerdir. Hesap no niteliğinin etki alanı da bir dizi tam sayıdan oluşmaktadır

48 Bağıntı 2 ya da daha fazla varlığın birleşmesi, bir araya gelmesi ve aralarında ilişki kurulmasıdır. Aynı tür benzer bağıntıların kümesine bağıntı kümesi (relationship set) denir. Bağıntı kümeleri ikili, üçlü ve daha çok olabilir. Fakat tercih edilen çoklu bağıntı kümelerinin ikili bağıntı kümelerine dönüştürülerek kullanılmasıdır.

49 Bire bir (one to one) (1:1):Her a ile en çok bir b, her b ile de en çok bir a arasında bağıntı kurulabilir (a A, b B). Örn: Her müşteri sadece bir hesap açabiliyorsa 1 den 1 e. A B

50 Bire- birçok (one to many) (1:n): Bire birçok bağıntıda her a ile sıfır, bir ya da bir çok b, her b ile de en çok bir a arasında bağıntı kurulabilir. A B

51 Bir çoğa bir (many to one) (n:1): Her a ile en çok 1 b, her b ile de sıfır, bir ya da bir çok a arasında bağıntı kurulabilir. A B

52 Bir çoğa bir çok (many to many) (n:m) : Her a ile sıfır, bir ya da bir çok b, her b ile de sıfır, bir ya da bir çok a arasında bağıntı kurulabilir. Aile üyelerinin ortak hesap açması gibi. A B Bu 4 bağıntı türünden bire-bir çok ile bir çoğa-bir getirilen sınırlama açısından aynı, varlık kümelerinin konumu açısından farklıdır. A ve B varlık kümeleri arasındaki bir bağıntı A dan B ye bire-birçok ise, B den A ya birçoğa bir, A dan B ye birçoğa bir ise de B den A ya bire birçoktur. Yapılan modellemenin gerçeğe uygunluğunu sağlamak açısından tanımlanan bağıntı kümesinin türünün doğru belirlenmesi önemlidir.

53 Eğer x varlığının bulunması, y varlığının varoluşuna bağlı ise, x in y ye bağlı olduğu ifade edilmektedir

54 Bir varlık kümesi varlıkları ya da bir bağıntı kümesi içindeki bağıntıları birbirinden ayırtetmek için kullanılan nitelik ya da nitelik grubuna bu varlık ya da bağıntı kümesinin anahtarı denir Süper anahtar Aday anahtar Eğer bir varlık kümesinin niteliklerinden en az bir anahtar oluşturulabiliyorsa, bu varlık kümesine güçlü (strong) varlık kümesi, eğer niteliklerin tümü alınsa bile bir anahtar oluşturmuyorsa da zayıf (weak) varlık kümesi denir.

55

56 Zayıf bir varlık kümesinin anlamlı olabilmesi için Bu varlık kümesi ile güçlü bir varlık kümesi arasında birebir ya da (güçlüden zayıfa) bire birçok bir bağıntı bulunması Zayıf varlıklar için bu bağıntının varolma bağımlılığı oluģturması Zayıf varlık kümesinin nitelikleri arasında aynı güçlü varlığa bağlı zayıf varlıkları birbirinden ayırt etmeyi sağlayan bir nitelik grubunun bulunması gereklidir.

57

58

59 Alt düzeydeki benzer varlık tiplerinin farklılığını saklamak ve benzerliğini vurgulamak amacı ile bir üst düzey varlık halinde birleştirilmesidir. Varlık-ilişki diyagramında, bir üçgen içinde IS A(DIR) simgesi ile gösterilmektedir.

60 ISA bağıntısında üst düzey varlığın nitelikleri kalıtım yoluyla alt düzey varlık türlerine geçer

61 üst düzey bir varlık varlık türü ile bunun alt türleri arasında kurulan özel bir bağıntıdır Hesap No Kalan Nasıl tablolaştırılır? 1. a) Hesap (hesap no ve kalan özellikleriyle) b) Tasarruf Hesabı (hesap no ve faiz özellikleriyle) c) Çek Hesabı (hesap no ve kredi özellikleriyle) 2. a) Çek hesabı (hesap no, kalan ve kredi özellikleriyle) b) Tasarruf Hesabı (hesap no, kalan ve faiz özellikleriyle) Tasarruf Hesabı Faiz Hesap IS A Çek Hesabı Kredi

62 Varlıklar arasında birden fazla ilişki kurulması gerektiğinde kümeleme yoluna gidilir. İlişki setlerinden biri ve ilişki kurduğu varlıklar birarada üst düzey bir varlık kabul edilir.

63 ADI PADI ÇNO SOYADI KSÜRE PNO PBÜTÇE ÇALIŞAN ÇPM PROJE MNO MAKİNE MADI MTÜRÜ YERĠ Belirli bir proje üzerinde çalıģan ve çeģitli makineler kullanan görevliler hakkındaki varlıkiliģki diyagramı, ancak bütünleģtirme yoluyla sağlanabilir. *ÇPM: ÇalıĢan, Makine, Proje arasındaki üçlü bağıntı

64 Ġġ ADI PADI ÇNO SOYADI PNO PBÜTÇE ÇALIŞAN n ÇALIġTIĞI m PROJE n KULLANDIĞI m MAKİNE KSÜRE Burada iş ilişki seti ile çalışan ve proje varlık setleri birlikte iş adı verilen bir üst düzey varlık seti olarak kabul edilmektedir. MNO MADI MTÜRÜ YERĠ Bu diyagramın tablolaştırılmasında: a)çalışan b)proje c)kullanım d)iş adlarıyla 4 ayrı tablo düzenlenir.

65 Verileri mantıksal düzeyde düzenlemek için kullanılan kavramlar, yapılar ve işlemler bütününe veri modeli denir. Her VTYS belirli bir veri modelini kullanır. Bir VTYS yi kullanarak oluşturulacak her veri tabanında yer alacak veriler ve veriler arası bağıntılar, mantıksal düzeyde ilgili veri modeline göre düzenlenir. Bu veri modelini kullanarak veri tabanının kavramsal ve dış şemaları oluşturulur.

66 Hiyerarşik veri modeli (sıradüzensel) Ağ veri modeli İlişkisel veri modeli Nesneye yönelik veri modeli

67

68 İlişkisel modelde, veri ve veriler arasındaki ilişkiler, tablolar halinde gösterilmektedir. Ağ modelde ise farklı olarak, kayıtlardan oluşmakta ve veri arasındaki ilişkiler, bağlar ile gösterilmektedir. Varlık kümeleri arasında istenilen yapıda, istenildiği kadar bağ kurulabilir. Her bağın bir adı vardır. Alt düzeydeki bir varlık, birden fazla üst düzeydeki bir varlık yada varlıklar ile bağlantılı olabilir.

69 Genel ağ veri modelinde bağlar ile her türlü (bire-bir, bire-birçok, birçoğa-birçok) bağıntı gerçekleştirilebilir. İlişkiler ve bağlantıların önceden bilinmesi halinde, ağ veri modeli çok esnek ve kullanışlı bir yapıya sahiptir. Ancak mevcut veri tabanının genişletilebilmesi, ilişkilerin ve bağlantıların karmaşıklığı nedeniyle oldukça zordur.

70 Ağ veri modelinin özel bir durumudur. Ağ veri modelinden farkı, her varlığın ancak ağ içinde bir varlıkla ilişkisinin mümkün olmasıdır. Grafik olarak ağaç yapısını göstermelidir. Diğer bir deyişle bu modelde herhangi bir varlık kendisinin altında n sayıda elemana bağlanırken kendisinin üstünde ancak bir varlığa bağlanabilir.

71 Aynı özellikleri taşıyan öznitelikler hiyerarşik veri modelinde tekrarlanabilmektedir. Örneğin bir sınıfa ait öğrenci listesi ile derse kayıt yapan öğrenci listesindeki isimlerin tekrarlanması gibi. Bu da veri tekrarını dolayısıyla bellek sorununu gündeme getirir.

72 Hiyerarşik veri modellerinde çoklu ilişkileri temsil edebilmek için, varlık tiplerinin her ilişki için ayrı ayrı tanımlanması gerekir. Bu da gereksiz veri tekrarına sebep olur. Hiyerarşik model, bir ağaç yapısına benzer. Model dahilindeki herhangi bir düğüm, altındaki n sayıda düğüme bağlanırken, kendisinin üstünde ancak bir düğüme bağlanabilir. Hiyerarşik yapının en tepesindeki düğüm noktasına kök denir ve bu düğümün sadece bağımlı düğümleri bulunur.

73 D1, D2,..DK alanlar topluluğunu düşünelim. Her alan bir değerler kümesidir. Bu alanların kartezyen çarpımı D1x D2x..xDK ile gösterilir ve 1. Elemanı D1 alanından 2. Elemanı D2 alanından k. elemanı ise Dk alanından alınan d1, d2,.,dk k çoklular kümesidir. Bu k alan üzerinde tanımlanan her r ilişkisi, bu alanların kartezyen çarpımının bir alt kümesidir. r D1x D2x..xDK Veri tabanı ilişkisi ile matematiksel ilişki arasındaki başlıca fark, veri tabanı ilişkisinin kullanıldığı ortama ve ve zamana göre değişmesine karşın matematiksel ilişkinin evrensel olması, ortama ve zamana göre değişmemesidir.

74 Çizelgenin her kolonuna bir nitelik (attribute) atanır. Çizelgenin her satırı ise bir çokluyu (1. Elemanı 1. Niteliğin değer alanından, 2. Elemanı 2. Niteliğin değer alanından.. k. elemanı ise k. elemanın değer alanından alınan ve k değerden oluşan bir çoklu ) gösterir. Her satır bir sıra (tuple) olarak adlandırılır ve kaydedilir. Bir sütundaki satır değerleri bu özelliğin alabileceği değerleri, başka bir değimle etki alanını (domain) göstermektedir. Anahtar, tablonun tanımlayıcısıdır. Anahtar sayesinde bir sütun-satırda sadece bir değerin bulunması sağlanmaktadır.

75

76

77 Tüm veriler hatta iliģkiler birer tablo (çizelge, Ģema) ile ifade edilirler. Her çizelge, belli sayıda kolondan ve sonsuz sayıda satırdan oluģur. Satırların (çokluların) sırası önemsizdir. Tüm satırların birbirinden farklı olması gerekir (iliģki bir satırlar kümesi olduğuna göre aynı satır iliģkide birden çok kez yer alamaz). Tüm satırlar birbirinden farklı olduğuna göre iliģkinin en az bir anahtarı (anahtar adayı) vardır. En kötü olasılıkla, tüm niteliklerin birleģimi anahtarı oluģturur. ĠliĢkinin her kolonu bir niteliğe karģı geldiğine ve kolon baģlığında niteliğin adı yer aldığına göre, kolonların sırası da önemsizdir. Bir kolonda yer alan tüm değerler, belirli bir değer alanından gelen değerler olup tümünün türü aynıdır. Çizelgede yer alan her değer bir sayı, bir ad, bir miktar, bir tutar, bir adres, bir tarih,.. gibi yalın değerler olabilir. Çizelgenin bir öğesi bir dizi, bir vektör, bir baģka çizelge ya da karmaģık bir değer olamaz. Yani çizelgenin nitelikleri yalın ve tek değerli niteliklerdir.

78 Bir banka veri tabanı için varlık ilişki diyagramı

79

80 Varlık-bağıntı modeli kullanılarak veri modelleme yapıldığında, eğer veri tabanını gerçekleştirmek için ilişkisel bir VTYS kullanılacaksa, oluşturulan varlık-bağıntı çizeneğinin ilişki şemalarına dönüştürülmesi gerekir. Bu amaçla varlık-bağıntı modelindeki her farklı kavramın (varlık kümesi, nitelik,..) ilişkisel modelde nasıl gösterileceğinin bilinmesi gerekir. Varlık-bağıntı modelindeki her varlık kümesi için ilişkisel modelde bir ilişki şeması oluşturulur. İlişkinin nitelikleri olarak varlık kümesinin nitelikleri kullanılır.

81 Genel olarak, varlık-bağıntı modelindeki her bağıntı kümesi ilişkisel modelde bir ilişki şemasına dönüştürülür. Ancak kimi bağıntı kümeleri için ilişkisel modelde ayrı bir ilişki şeması oluşturmaya gerek yoktur. Bunun yerine varlık kümesi için oluşturulan ilişki şemalarından birine, diğer varlık kümesinin anahtarlarında yer alan nitelikleri eklemek yeterlidir.

82 Tablolaştırmada, müşteri, şube, depozit ve kredi için tablolar oluşturulmalıdır.

83

84 Bir veri modeli, verinin hangi kurallara göre yapılandırıldığını belirler. Fakat yapılar, verinin anlamı ve nasıl kullanılacakları hakkında tam bir açıklama vermezler. Veri üzerinde yapılmasına izin verilen işlemlerin belirlenmesi de gerekir. İşlemler, yapının sunduğu çerçeve içinde çalıştırılırlar.

85

86

87 Sanayi veri tabanı proje düzeyinde üretim yapan bir kuruluģ için hazırlanacaktır. Veri tabanı ile ilgili açıklamalar Ģu Ģekildedir. Her proje bir bölümde yapılmaktadır. Bir bölümde birden çok proje yapılabilmektedir. Her projenin bir yöneticisi vardır. Proje yöneticisinin projenin yapıldığı bölümde çalıģan bir kiģi olması zorunlu değildir. Her personel bir bölümde çalıģmaktadır. Her bölümün bir yöneticisi vardır. Bölüm yöneticisinin de o bölümde çalıģan bir kiģi olma zorunluluğu yoktur. Bir personel birden çok bölümün ya da projenin yöneticisi olabilmektedir. Kurumda kullanılan malzemeler projelerin girdilerini oluģturan ve projede tüketilen malzemelerdir. Bu malzemelerin her biri kurumda üretilebilmekte, firmalardan hazır olarak satın alınabilmekte ya da bir kısmı kurumda üretilip bir kısmı satın alınmaktadır. Bir projede birden çok malzeme tüketilebilmektedir. Bir malzeme de birden çok projede tüketilebilmektedir. Bir bölümde birden çok malzeme üretilebilmektedir. Bir malzemede sıfır, bir ya da birçok bölümde üretilebilmektedir. Bir malzeme birden çok firmadan satın alınabilmektedir. Bir firmadan birçok malzemenin satın alınması da mümkündür. ÜRETĠM, TÜKETĠM ve ALIM varlık kümelerindeki MĠKTAR nitelikleri sırası ile yıl içerisindeki toplam üretim, tüketim ve alım miktarlarını göstermektedir.

88

89

90 NORMALİZASYON Normalizasyonun amacı, veri tabanı tasarımındaki olası hatalı durumları en aza indirerek, veri tabanında oluşabilecek anormal durumları minimize etmektir. Normalisazyon işlemleri güncelleme işlemlerinin yoğun olduğu veritabanları için önemlidir. Normalizasyon işlemleri sonucunda iyi tasarlanmamış tablolar iyi tasarlanmış daha küçük tablolara dönüştürülür. 1. Normal Form (Tekrarlı grupların yok edilmesi) 2. Normal Form (Parçalı bağımlılıkların yok edilmesi) 3. Normal Form (Geçişken bağımlılıkların yok edilmesi) BC Normal Form (Çoklu bağımlılıkların yok edilmesi)

91 BİRİNCİ NORMAL FORM Birinci normal formda, tüm nitelikler alt parçalara bölünemeyen en sade şekli ile tanımlanmış olan niteliklerdir. Bu form tüm niteliklerin birincil nitelik olmasını şart koşar. Tekrarlı birincil niteliklerin tablolardan ayrıştırılmasını sağlar Örnek Nergiz Ercil Çağıltay, Gül Tokdemir, Veri Tabanı Sistemleri Dersi, Teoriden Pratiğe, Ada matbaacılık ltd. şti., Ankara

92 İKİNCİ NORMAL FORM İki kavramda inceleyeceğiz, X ve Y bir yada daha fazla nitelikten oluşan nitelik kümesini temsil etsin, Tam İşlevsel bağımlılık: X listesindeki niteliklerden birisinin tablolardan kaldırılması durumunda Y ile işlevsel bağımlılıkta ortadan kalkıyorsa bu durum X, Y ye tam işlevsel bağımlılık olarak ifade edilir. Parçalı işlevsel bağımlılık: X listesindeki niteliklerden birisinin bu tablolardan kaldırılması durumunda, işlevsel bağımlılık hala devam ediyorsa X, Y ye parçalı bir işlevsel bağımlılık olarak ifade edilir. Bir tablonun ikinci normal formda olabilmesi için öncelikler o tablonun birinci normal form kuralına uyması gerekir. Nergiz Ercil Çağıltay, Gül Tokdemir, Veri Tabanı Sistemleri Dersi, Teoriden Pratiğe, Ada matbaacılık ltd. şti., Ankara

93 Örnek Bu tablodan aşağıdaki işlevsel bağımlılık listesini yazabiliriz. Nergiz Ercil Çağıltay, Gül Tokdemir, Veri Tabanı Sistemleri Dersi, Teoriden Pratiğe, Ada matbaacılık ltd. şti., Ankara

94 ÜÇÜNCÜ NORMAL FORM Bir işlevsel bağımlılık X, Y ye ve Y, Z ye olarak tanımlanmış ise X, Z ye bağımlı olduğunu söyleyebiliriz. Bir tablonun 3. normal formda olabilmesi için öncelikle o tablonun 2. normal formda tanımlanması gerekir. Bu şart sağlandıktan sonra bütün asal olmayan niteliklerden anahtar olarak belirlenen niteliklere geçişken olarak değildoğrudan bağımlı olması gerekir. Bu durumda geçişken bağımlılık söz konusu ise bu tablonun 3. normal formda olmadığı söylenir ve 3. normal forma getirmek için tablo parçalanır.

95 Örnek Nergiz Ercil Çağıltay, Gül Tokdemir, Veri Tabanı Sistemleri Dersi, Teoriden Pratiğe, Ada matbaacılık ltd. şti., Ankara

96 Nergiz Ercil Çağıltay, Gül Tokdemir, Veri Tabanı Sistemleri Dersi, Teoriden Pratiğe, Ada matbaacılık ltd. şti., Ankara

6. Hafta İLİŞKİSEL CEBİR 12/28/2009

6. Hafta İLİŞKİSEL CEBİR 12/28/2009 İTÜ İnşaat Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü 6. Hafta İlişkisel Cebir ve İlişkisel Hesap: Seçme, İzdüşüm, Birleşim, Kesişim, Fark, Kartezyen Çarpım, Aktarma işlemi ve ara ilişkilerin adlandırılması

Detaylı

VTYS İlişkisel Veri Modeli Y R D. D O Ç. D R. M. B E T Ü L Y I L M A Z

VTYS İlişkisel Veri Modeli Y R D. D O Ç. D R. M. B E T Ü L Y I L M A Z VTYS İlişkisel Veri Modeli Y R D. D O Ç. D R. M. B E T Ü L Y I L M A Z İlişkisel Veri Modelinde İlişki Kavramı Bu modelde İlişki (relation) kavramı matematiksel bir kavramdır. Daha önce gördüğümüz Varlık-İlişki

Detaylı

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Konular Veritabanı Tasarım Aşamaları Veri Modeli Nedir? Veri Modeli Temel Bileşenleri İş Kuralları (Business Rules) İş Kurallarını Veri

Detaylı

Veritabanı Tasarımı Ve Yönetimi. Varlık-İlişki Modeli

Veritabanı Tasarımı Ve Yönetimi. Varlık-İlişki Modeli Veritabanı Tasarımı Ve Yönetimi Varlık-İlişki Modeli Veritabanı Tasarım Aşamaları Gereksinim Analizi Kavramsal Tasarım Mantıksal Tasarım İlişkilerin Normalizasyonu Veritabanı Uyarlaması Uygulama Programı

Detaylı

VERİ TABANI SİSTEMLERİ

VERİ TABANI SİSTEMLERİ VERİ TABANI SİSTEMLERİ 1- Günümüzde bilgi sistemleri Teknoloji ve bilgi. 2- Bilgi sistemlerinin Geliştirilmesi İşlevsel Gereksinimleri 1.AŞAMA Gereksinim Belirleme ve Analiz Veri Gereksinimleri Gereksinimler

Detaylı

BIM 312 Database Management Systems. Veritabanı Kavramına Giriş

BIM 312 Database Management Systems. Veritabanı Kavramına Giriş BIM 312 Database Management Systems Veritabanı Kavramına Giriş Veritabanı Nedir? Veritabanı, birbirleriyle ilişkili verilerin hızlı ve verimli bir şekilde ulaşılmasına olanak verecek biçimde saklanmasıyla

Detaylı

Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş. Ünite 5 - Veri Tabanı Yönetim Sistemleri

Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş. Ünite 5 - Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ünite 5 - Veri Tabanı Yönetim Sistemleri İçerik Temel kavramlar Veri tabanı modelleri Normalizasyon Coğrafi Bilgi Sistemlerinde veri tabanı yönetimi Temel kavramlar Veri

Detaylı

VERİTABANI DERS NOTLARI

VERİTABANI DERS NOTLARI VERİTABANI DERS NOTLARI Yrd.Doç.Dr. Buket Doğan 1 Ders İçeriği Veritabanı ve ilişkisel veritabanı kavramı, tasarımı ve yönetimini y anlamak, veri tabanı sistemlerinin denetimi ve erişimi imi yöntemlerini

Detaylı

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) Sistemleri Arasındaki Temel Farklar Universal Bilgi Teknolojileri Ltd. Şti. 2010. Tüm hakları saklıdır.

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri Veri modelleri, veriler arasında ilişkisel ve sırasal düzeni gösteren kavramsal tanımlardır. Her program en azından bir veri modeline dayanır. Uygun

Detaylı

MÜHENDISLIKTE VERI TABANLARI HAFTALARA GÖRE KONU BASLIKLARI

MÜHENDISLIKTE VERI TABANLARI HAFTALARA GÖRE KONU BASLIKLARI MÜHENDISLIKTE VERI TABANLARI HAFTALARA GÖRE KONU BASLIKLARI Hafta Konu 1 Tanis ma, ders programi ve içeriginin tanitilmasi, yararlanilabilecek kaynaklar ve adreslerinin verilmesi, Veri Tabani Nedir? Tarihçesi,

Detaylı

VERİ TABANI YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ

VERİ TABANI YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ VERİ TABANI YÖNETİMİ Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ Ders Düzeni Ders Uygulama Ödev Sınavlar 1. Ara Sınav 2. Ara Sınav Yıl Sonu Sınavı Sınavlar 2 Başarı Kriterleri Yıliçi başarı notu: (2 Yıliçi

Detaylı

2 İlişkisel Veritabanı Tasarımı ve Normalizasyon. Veritabanı 1

2 İlişkisel Veritabanı Tasarımı ve Normalizasyon. Veritabanı 1 2 İlişkisel Veritabanı Tasarımı ve Normalizasyon Veritabanı 1 Veritabanı Tasarımı Tasarım yapılırken izlenecek adımlar; Oluşturulacak sistemin nelerden oluşması gerektiği ve hangi işlemlerin hangi aşamalarda

Detaylı

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1 1 Temel Kavramlar Veritabanı 1 Veri Saklama Gerekliliği Bilgisayarların ilk bulunduğu yıllardan itibaren veri saklama tüm kurum ve kuruluşlarda kullanılmaktadır. Veri saklamada kullanılan yöntemler; Geleneksel

Detaylı

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ ÜNİTE 2 VERİ TABANI İÇİNDEKİLER Veri Tabanı Veri Tabanı İle İlgili Temel Kavramlar Tablo Alan Sorgu Veri Tabanı Yapısı BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ BİLGİSAYAR II HEDEFLER Veri tabanı kavramını

Detaylı

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Tasarımı) İlişkisel Veritabanı Modeli

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Tasarımı) İlişkisel Veritabanı Modeli Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Tasarımı) İlişkisel Veritabanı Modeli Konular Temel Kavramlar Tablo Anahtar Süper Anahtar Birincil Anahtar Yabancı Anahtar İkincil Anahtar Bütünlük Kuralları Birincil

Detaylı

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri VERİ KAYNAKLARI YÖNETİMİ İ İ 5. ÜNİTE GİRİŞ Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri yönetimidir. Geleneksel yada çağdaş, birinci yada ikinci elden derlenen veriler amaca uygun veri formlarında tutulur.

Detaylı

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı ve Yönetimi (BİL 301)

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı ve Yönetimi (BİL 301) Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı ve Yönetimi (BİL 301) GENEL DERS BİLGİLERİ Öğretim Elemanı : Öğr. Gör. Erdal GÜVENOĞLU Ofis : MUH 313 Ofis Saatleri : Pazartesi: 10.00-12.00,

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS VERİ TABANI BG-313 3/1 3+1+0 3+0,5 5 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi : LİSANS

Detaylı

Maltepe Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı Yönetimi (END 210)

Maltepe Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı Yönetimi (END 210) Maltepe Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı Yönetimi (END 210) GENEL DERS BİLGİLERİ Öğretim Elemanı : Öğr.Gör. Erdal GÜVENOĞLU Ofis : MUH 312 Ofis Saatleri : Pazartesi: 14:00 14:50, Salı:

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Veritabanı ve Veritabanı Programlama BIL362 6 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İçerik Dosya Organizasyonu (File Organization) Veritabanı Sistemleri (Database Systems) BM307 Dosya Organizasyonu (File Organization) İçerik Dosya

Detaylı

T.C. MALTEPE ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ENDÜSTRĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ LĠSANS PROGRAMI 2010-11 Güz Yarıyılı

T.C. MALTEPE ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ENDÜSTRĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ LĠSANS PROGRAMI 2010-11 Güz Yarıyılı T.C. MALTEPE ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ENDÜSTRĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ LĠSANS PROGRAMI 2010-11 Güz Yarıyılı VERĠ TABANI VE YÖNETĠMĠ BIL301 6 AKTS Kredisi 3. yıl 5. yarıyıl Lisans Zorunlu 4 saat/hafta

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ LİSANS DERS BİLGİ FORMU COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ LİSANS DERS BİLGİ FORMU COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ DÜZCE ÜNİVERSİTESİ DERSİN ADI ORMAN FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ LİSANS DERS BİLGİ FORMU COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ DERSİN KODU PM 327 DERSİN TÜRÜ Seçmeli (Zorunlu/Seçmeli) ÖN KOŞUL DERSİN DÖNEMİ Sonbahar

Detaylı

Fonksiyonel(İşlevsel) Bağımlılık

Fonksiyonel(İşlevsel) Bağımlılık Fonksiyonel(İşlevsel) Bağımlılık R nin ilişkiyi(relation) ; A ve B nin bir attribute yada attribute setini temsil ettiğini düşünelim. Eğer R ilişkisinde her bir A değeri, tam olarak bir B değerine işaret

Detaylı

Veritabanı Tasarım ve Yönetimi (COMPE 341) Ders Detayları

Veritabanı Tasarım ve Yönetimi (COMPE 341) Ders Detayları Veritabanı Tasarım ve Yönetimi (COMPE 341) Ders Detayları Ders Adı Veritabanı Tasarım ve Yönetimi Ders Kodu COMPE 341 Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Güz 3 2 0 4 5 Ön Koşul

Detaylı

Veri Tabanı-I 2.Hafta

Veri Tabanı-I 2.Hafta Veri Tabanı-I 2.Hafta Varlık-İlişki Modeli ( Entity-Relationship (E-R) Model ) 1 Varlık-İlişki (E-R) Modeli Varlık (Entity) : Diğer nesnelerden ayırt edilebilen tekil (unique) nesnedir. (Soyut (SĠPARĠġ)

Detaylı

Bu işleçlerin dışında, aşağıda belirtilen karşılaştırma işleçlerinden de yararlanılır.

Bu işleçlerin dışında, aşağıda belirtilen karşılaştırma işleçlerinden de yararlanılır. 18 SQL SORGU DİLİ SQL (Structured Query Language) yapısal sorgu dili, veritabanı yönetim sistemlerinin standart programlama dili olarak bilinmektedir. SQL dilinin Access içinde sorgu pencerelerinde veya

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANLIĞI DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: CME 3001

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANLIĞI DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: CME 3001 Dersi Veren Birim: Bilgisayar Mühendisliği Dersin Türkçe Adı: VERİTABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ Dersin Orjinal Adı: DATABASE MANAGEMENT SYSTEMS Dersin Düzeyi:(Ön lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Lisans

Detaylı

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri. Yrd. Doç. Dr. M.Betül Yılmaz

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri. Yrd. Doç. Dr. M.Betül Yılmaz Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Yrd. Doç. Dr. M.Betül Yılmaz Veri Modeli (Data Model) Verileri mantıksal düzeyde düzenlemek için kullanılan yapılar, kavramlar ve işlemler topluluğu VTYS VT Tasarımı Veri

Detaylı

2 İlişkisel Veritabanı Tasarımı. Veritabanı 1

2 İlişkisel Veritabanı Tasarımı. Veritabanı 1 2 İlişkisel Veritabanı Tasarımı Veritabanı 1 Veritabanı Tasarımı Tasarım yapılırken izlenecek adımlar; Oluşturulacak sistemin nelerden oluşması gerektiği ve hangi işlemlerin hangi aşamalarda yapıldığı

Detaylı

DSİ kapsamında oluşturulan dağınık durumdaki verilerinin düzenlenmesi, yeniden tasarlanarak tek bir coğrafi veri tabanı ortamında toplanması,

DSİ kapsamında oluşturulan dağınık durumdaki verilerinin düzenlenmesi, yeniden tasarlanarak tek bir coğrafi veri tabanı ortamında toplanması, Projenin Amacı DSİ Genel Müdürlüğünde, Bölge Vaziyet Planı çalışmaları kapsamında üretilen ve mevcut DSİ faaliyetlerini içeren CBS veri setleri ile CBS Veritabanının incelenerek yine mevcut CBS donanım,

Detaylı

3. sınıf. Bilgisayarla kataloglamanın doğuşu gelişimi ve bugünkü durum ele alınmaktadır. Bu derste

3. sınıf. Bilgisayarla kataloglamanın doğuşu gelişimi ve bugünkü durum ele alınmaktadır. Bu derste 3. sınıf 5. Yarıyıl (Güz Dönemi) Bilgi Kaynaklarının Tanımlanması ve Erişimi I (AKTS 5) 3 saat Bilgisayarla kataloglamanın doğuşu gelişimi ve bugünkü durum ele alınmaktadır. Bu derste Kütüphane Otomasyon

Detaylı

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access)

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access) Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access) İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Geomatik Mühendisliği Bölümü Prof. Dr. Nebiye MUSAOĞLU Doç. Dr. Elif SERTEL Y. Doç. Dr. Şinasi

Detaylı

Veritabanı, Veri Madenciliği, Veri Ambarı, Veri Pazarı

Veritabanı, Veri Madenciliği, Veri Ambarı, Veri Pazarı Veritabanı, Veri Madenciliği, Veri Ambarı, Veri Pazarı Başkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Yönetim Bilişim Sistemleri (Bil 483) 20394676 - Ümit Burak USGURLU Veritabanı Veri tabanı düzenli bilgiler

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Veri Organizasyonu ve Yönetimi BIL303 5 3+0 3 5

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Veri Organizasyonu ve Yönetimi BIL303 5 3+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Veri Organizasyonu ve Yönetimi BIL303 5 3+0 3 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz

Detaylı

TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ

TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ TAPU VE KADASTRO BİLGİ SİSTEMİ MEKÂNSAL GAYRİMENKUL SİSTEMİ (MEGSİS) VERİ İŞLEMLERİ DOKÜMANI Sürüm: 0.1 Revizyon Bilgileri Revizyon No: Revizyon Tarihi Revizyonu Yapan Revizyon Nedeni 0.1 15.07.2013 Yazılım

Detaylı

CBS Arc/Info Kavramları

CBS Arc/Info Kavramları Arc/Info Kavramları Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi (ESRI) Environmental Systems Research Institute Dünyadaki 50 büyük yazılım şirketinden birisidir Pazarın 1/3

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları Veri yapısı, bilginin anlamlı sırada bellekte veya disk, çubuk bellek gibi saklama birimlerinde tutulması veya saklanması şeklini gösterir. Bilgisayar

Detaylı

Veritabanı Dersi. Teoriden Pratiğe. Çağıltay N.E., Tokdemir G.

Veritabanı Dersi. Teoriden Pratiğe. Çağıltay N.E., Tokdemir G. Veritabanı Dersi Teoriden Pratiğe Çağıltay N.E., Tokdemir G. Veritabanı Sistemleri Dersi -Bölüm: II. Aşama: Kavramsal Model-Devamı Çağıltay, N., Tokdemir, G. BÖLÜM 7 II. Aşama (Devamı): Kavramsal Model

Detaylı

10-Veri Tabanları. www.cengizcetin.net

10-Veri Tabanları. www.cengizcetin.net 10-Veri Tabanları 1 VERİ TABANI VERİTABANI (DATABASE) Birbiri ile ilişkili bir veya daha fazla tablodan oluşan bilgi topluluğudur. Veri tabanındaki tablolara ulaşılarak sorgulama yapılır ve istenilen bilgiler

Detaylı

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ Veri Tabanı Nedir? Sistematik erişim imkânı olan, yönetilebilir, güncellenebilir, taşınabilir, birbirleri arasında tanımlı ilişkiler bulunabilen bilgiler kümesidir. Bir kuruluşa

Detaylı

Bölüm 1: Veritabanı Yönetim Sistemlerine Giriş

Bölüm 1: Veritabanı Yönetim Sistemlerine Giriş Bölüm 1: Veritabanı Yönetim Sistemlerine Giriş -1- Dr. Serkan DİŞLİTAŞ 1.1. Veri ve Bilgi (Data & Information) Hesaplama, saklama gibi çeşitli işlemler amacıyla bilgisayara verilen sayı, yazı, resim, ses,

Detaylı

VERİTABANI Temel Kavramlar

VERİTABANI Temel Kavramlar VERİTABANI Temel Kavramlar VERİ NEDİR? Veri; bilgi edinmek için kullanılan ham (işlenmemiş) malzemedir. Veriler, ölçüm, sayım, deney, gözlem ya da araştırma yolu ile elde edilmektedir. Ölçüm ya da sayım

Detaylı

ÇED ve Planlama Genel Müdürlüğü Veri Tabanı (ÇED Veri Tabanı)

ÇED ve Planlama Genel Müdürlüğü Veri Tabanı (ÇED Veri Tabanı) ÇED ve Planlama Genel Müdürlüğü Veri Tabanı (ÇED Veri Tabanı) 1 GÜNDEM 1. Amacı 2. Veri Tabanı Kapsamı 3. Özellikleri 4. Uygulama 2 1-Amacı Mekansal (haritalanabilir) Bilgilerin Yönetimi Sağlamak (CBS)

Detaylı

Veri Tabanı-I 3.Hafta

Veri Tabanı-I 3.Hafta Muhammer İLKUÇAR, MAKÜ-20 BURDUR 02.03.20 Veri Tabanı-I 3.Hafta Varlık-İlişki Modeli ( Entity-Relationship (E-R) Model ) Muhammer İLKUÇAR, MAKÜ-20 BURDUR 02.03.20 Varlık-İlişki Modeli Temel Kavramları

Detaylı

VERİ TABANI UYGULAMALARI

VERİ TABANI UYGULAMALARI VERİ TABANI UYGULAMALARI VERİ TABANI NEDİR? Bir konuyla ilgili çok sayıda verinin tutulmasına, depolanmasına ve belli bir mantık içerisinde gruplara ayrılmasına veri tabanı denir. Veri tabanı programları;

Detaylı

MAPINFO PROFESSIONAL TEMEL VE İLERİ SEVİYE KURS İÇERİĞİ

MAPINFO PROFESSIONAL TEMEL VE İLERİ SEVİYE KURS İÇERİĞİ MAPINFO PROFESSIONAL TEMEL VE İLERİ SEVİYE KURS İÇERİĞİ Başar Bilgisayar Sistemleri Ve İletişim Teknolojileri San. Ve Tic. Ltd. Şti. Web site: http://www.basarsoft.com.tr Kontak mail: basar@basarsoft.com.tr

Detaylı

FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI

FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI FOTOGRAMETRİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI FAALIYETLERI Fotg.D.Bşk.lığı, yurt içi ve yurt dışı harita üretimi için uydu görüntüsü ve hava fotoğraflarından fotogrametrik yöntemlerle topoğrafya ve insan yapısı detayları

Detaylı

Veri Tabanı-I 4.Hafta

Veri Tabanı-I 4.Hafta Veri Tabanı-I 4.Hafta Normalizasyon(Normalleştirme) 1 Normalleştirme Normalleştirme, bir veritabanındaki verileri düzene koyma işlemidir. Tablolar oluşturmak ve bu tablolar arasında hem verileri koruyacak

Detaylı

İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ

İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ İNTERNET PROGRAMCILIĞI DERSİ Dersin Modülleri İnternet Programcılığı 1 İnternet Programcılığı 2 İnternet Programcılığı 3 İnternet Programcılığı 4 İnternet Programcılığı 5 Kazandırılan Yeterlikler Programlama

Detaylı

2 Temel Kavramlar (Devam) Veritabanı 1

2 Temel Kavramlar (Devam) Veritabanı 1 2 Temel Kavramlar (Devam) Veritabanı 1 Veritabanı Kullanıcıları Veritabanı Yöneticisi (DBA-Database Administrator) Tasarım,oluşturma ve işletiminden sorumludur. Görevleri; Tasarımı Performans Analizi Erişim

Detaylı

SQL'e Giriş. SELECT Deyimi. SQL Komutları. Yardımcı Deyimler

SQL'e Giriş. SELECT Deyimi. SQL Komutları. Yardımcı Deyimler SQL'e Giriş SQL komutları kullanılarak aşağıdaki işlemler yapılabilir: Veritabanı nesnelerinin oluşturulması ve bu nesnelerle ilgili işlemlerin yapılması Bilgilerin istenilen koşullara göre görüntülenmesi

Detaylı

SQL e Giriş. Uzm. Murat YAZICI

SQL e Giriş. Uzm. Murat YAZICI SQL e Giriş Uzm. Murat YAZICI SQL (Structured Query Language) - SQL Türkçe de Yapısal Sorgulama Dili anlamına gelmektedir ve ilişkisel veritabanlarında çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. - SQL ile

Detaylı

Klasik Dosya Sistemi. (Yomralıoğlu, 2002)

Klasik Dosya Sistemi. (Yomralıoğlu, 2002) 2. Veri Tabanı 1 Klasik Dosya Sistemi İşlemlerin yoğun olduğu ortamlarda günlük faaliyetlerin düzenli bir şekilde yürütülmesi amacıyla verilerin (kimi durumlarda çok büyük hacimli) bilgisayar ortamında

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS PROGRAMLAMA DİLLERİ BG-324 3/2 3+0+0 3+0 4 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi

Detaylı

Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı. Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN

Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı. Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN VERİTABANI-I Veri Nedir? Bilgisayarların yaygınlaşması ile birlikte bir çok verinin saklanması gerekli hale

Detaylı

Veri Tabanı-I 1.Hafta

Veri Tabanı-I 1.Hafta Veri Tabanı-I 1.Hafta 2010-2011 Bahar Dönemi Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Burdur 2011 Muhammer İLKUÇAR 1 Veri ve Veri Tabanı Nedir? Veri Bir anlamı olan ve kaydedilebilen

Detaylı

Algoritma ve Akış Diyagramları

Algoritma ve Akış Diyagramları Algoritma ve Akış Diyagramları Bir problemin çözümüne ulaşabilmek için izlenecek ardışık mantık ve işlem dizisine ALGORİTMA, algoritmanın çizimsel gösterimine ise AKIŞ DİYAGRAMI adı verilir 1 Akış diyagramları

Detaylı

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA BÖLÜM15 D- VERİ TABANI PROGRAMI 1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA 1.1. Veri Tabanı Kavramları Veritabanı (DataBase) : En genel tanımıyla, kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş veriler

Detaylı

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ 1.GİRİŞ Bu bölüm lineer cebirin temelindeki cebirsel yapıya, sonlu boyutlu vektör uzayına giriş yapmaktadır. Bir vektör uzayının tanımı, elemanları skalar olarak adlandırılan herhangi bir cisim içerir.

Detaylı

HARİTA GENEL KOMUTANLIĞI

HARİTA GENEL KOMUTANLIĞI HARİTA GENEL KOMUTANLIĞI TOPOĞRAFİK VERİLERİN HAZIRLANMASI VE SUNUMU Mühendis Yüzbaşı Mustafa CANIBERK 08 Ekim 2013 TAKDİM PLANI TOPO25 Veritabanı Tanıtımı Topoğrafik Verilerin Hazırlanması Topoğrafik

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLERİ SEVİYE EĞİTİMLERİ BUILDING GEODATABASE EĞİTİMİ http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 3 Gün 18 Saat COĞRAFİ

Detaylı

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgi Sistemi AutoCAD Map İle Gerçekleştirilen Bir Uygulama

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgi Sistemi AutoCAD Map İle Gerçekleştirilen Bir Uygulama Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgi Sistemi AutoCAD Map İle Gerçekleştirilen Bir Uygulama Arzu Çöltekin Yıldız Teknik Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Yük. Müh. Araştırma Görevlisi 1/5 Özet Günümüzde

Detaylı

SQL (Structured Query Language)

SQL (Structured Query Language) SQL (Structured Query Language) Genel SQL SQL çok yüksek seviyeli bir dildir. Biraz ingilizce bilgisi gerektirir. Programlama dillerine göre öğrenilmesi çok daha kolaydır. Çünkü programlama dillerindeki

Detaylı

SQL'e Giriş. SELECT Deyimi. SQL Komutları. 1. DDL (Data Definition Language - Veri Tanımlama Dili)

SQL'e Giriş. SELECT Deyimi. SQL Komutları. 1. DDL (Data Definition Language - Veri Tanımlama Dili) SQL'e Giriş SQL komutları kullanılarak aşağıdaki işlemler yapılabilir: Veritabanı nesnelerinin oluşturulması ve bu nesnelerle ilgili işlemlerin yapılması Bilgilerin istenilen koşullara göre görüntülenmesi

Detaylı

olsun. Bu halde g g1 g1 g e ve g g2 g2 g e eşitlikleri olur. b G için a b b a değişme özelliği sağlanıyorsa

olsun. Bu halde g g1 g1 g e ve g g2 g2 g e eşitlikleri olur. b G için a b b a değişme özelliği sağlanıyorsa 1.GRUPLAR Tanım 1.1. G boş olmayan bir küme ve, G de bir ikili işlem olsun. (G, ) cebirsel yapısına aşağıdaki aksiyomları sağlıyorsa bir grup denir. 1), G de bir ikili işlemdir. 2) a, b, c G için a( bc)

Detaylı

BİL 101 - Bilişim Teknolojileri. Access 2007. http://bil.etu.edu.tr/bil101

BİL 101 - Bilişim Teknolojileri. Access 2007. http://bil.etu.edu.tr/bil101 BİL 101 - Bilişim Teknolojileri Access 2007 http://bil.etu.edu.tr/bil101 Veritabanı Sistemleri Veritabanı Sistemleri Bilgi çağında veriyi düzenli-planlı saklamak, veriye hızlı ulaşmak, değişik veriler

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS PROGRAMLAMA BG-213 2/1 2+0+2 2+1 5 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi : LİSANS

Detaylı

RotamNet Ticari Programı Kısa Tanıtım Dökümanı

RotamNet Ticari Programı Kısa Tanıtım Dökümanı RotamNet Ticari Programı Kısa Tanıtım Dökümanı RotamNet ; Kolay kurulumu ve kullanımıyla ön plana çıkan, teknolojik alt yapısıyla işletmelere pratik çözümler sunan ve büyük avantajlar sağlayan tam bir

Detaylı

Varlık-İlişki Modeli (Entity-Relationship Model)

Varlık-İlişki Modeli (Entity-Relationship Model) Varlık-İlişki Modeli (Entity-Relationship Model) Varlık-ilişki modeli, ya da kısaca E-R modeli (Entity- Relationship model) 1976 yılında P.P. Chen tarafından geliştirilen bir modeldir. Bugüne kadar varlık-ilişki

Detaylı

BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK

BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı. Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK BLG4146 - Sistem Analizi ve Tasarımı Öğr. Grv. Aybike ŞİMŞEK Tasarım Evresi Analiz evresinde sorulan NE sorusuyla elde edilen bilgilerin NASIL yapılacağı, NASIL gerçekleştirileceğinin ortaya konulduğu

Detaylı

SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI

SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI BIL3403 Öğ. Gör. ASLI BiROL abirol@kavram.edu.tr 01.10.2012 Dersin Amacı Bu ders ile öğrenci; edindiği mesleki bilgi birikimini kullanarak sektörde uygulanabilir bir projeyi

Detaylı

Bilgi Servisleri (IS)

Bilgi Servisleri (IS) Bilgi Servisleri (IS) GRID Kullanıcı Eğitimi Boğaziçi Üniversitesi 2007, İstanbul Emrah AKKOYUN Konu Başlığı Neden ihtiyaç duyulur? Kullanıcılar kimlerdir? Bilgi Servisi türleri MDS ve BDII LDAP Bilgi

Detaylı

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 7

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 7 Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 7 İçerik Alt Sorgular Çoklu Tablolar (Tabloların Birleştirilmesi) Görünümler R. Orçun Madran 2 Alt Sorgular Uygulamada, bir sorgudan elde edilen sonuç, bir diğer

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU. IV Türkçe Zorunlu Ders. Haftalık. Ders. Okul Eğitimi Süresi. Saati

DERS BİLGİ FORMU. IV Türkçe Zorunlu Ders. Haftalık. Ders. Okul Eğitimi Süresi. Saati DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI I BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ

Detaylı

Kültür Varlıklarının Web Otomasyonu

Kültür Varlıklarının Web Otomasyonu Kültür Varlıklarının Web Otomasyonu SUNUM İÇERİĞİ PROJE GEREKLİLİĞİ PROJE İHTİYAÇLARI SİSTEM TASARIMINA GÖRE TEKNOLOJİK ALT YAPI DÜZENLENEN SİSTEMİN GETİRDİĞİ AVANTAJLAR PROJE GEREKLİLİĞİ Taşınmaz kültür

Detaylı

Genel Kavramlar. Bilgisayar ortamında işlenebilecek durumda bulunan kayıtlar. Birbiri ile ilişkili veriler topluluğu ve veriler arası ilişkiler

Genel Kavramlar. Bilgisayar ortamında işlenebilecek durumda bulunan kayıtlar. Birbiri ile ilişkili veriler topluluğu ve veriler arası ilişkiler Genel Kavramlar Veri Nedir? Bilgisayar ortamında işlenebilecek durumda bulunan kayıtlar Veri Tabanı Nedir? Birbiri ile ilişkili veriler topluluğu ve veriler arası ilişkiler Veritabanı Yönetim Sistemi (DBMS)Nedir?

Detaylı

AVRASYA UNIVERSITY. Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (X ) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( )

AVRASYA UNIVERSITY. Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (X ) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili ALGORİTMA VE PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (X ) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X )

Detaylı

31.10.2014. CEV 361 CBS ve UA. Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri. Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli

31.10.2014. CEV 361 CBS ve UA. Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri. Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli CEV 361 CBS ve UA Koordinat ve Projeksiyon Sistemleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Yerin Şekli 1 Yerin Şekli Ekvator çapı: 12756 km Kuzey kutuptan güney kutuba çap: 12714 km

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

İLİŞKİSEL VERİTABANI. İlişkisel veritabanlarının ortak özelliği verilerin tablolar aracılığı ile tutulmasıdır.

İLİŞKİSEL VERİTABANI. İlişkisel veritabanlarının ortak özelliği verilerin tablolar aracılığı ile tutulmasıdır. İLİŞKİSEL VERİTABANI İlişkisel veritabanlarının ortak özelliği verilerin tablolar aracılığı ile tutulmasıdır. İlişkiler genellikle, her iki tablonun aynı adlı alanları olan, anahtar alanlardaki verilerin

Detaylı

Veritabanı Tasarımı ve Yönetimi. Uzm. Murat YAZICI

Veritabanı Tasarımı ve Yönetimi. Uzm. Murat YAZICI Veritabanı Tasarımı ve Yönetimi Uzm. Murat YAZICI Veritabanı Tasarımı - Projenin tasarım aşamasında veritabanı tasarımı çok iyi yapılmalıdır. Daha sonra yapılacak değişiklikler sorunlar çıkartabilir veya

Detaylı

2-Veritabanı Yönetim Sistemleri/ Temel Kavramlar

2-Veritabanı Yönetim Sistemleri/ Temel Kavramlar 2-Veritabanı Yönetim Sistemleri/ Temel Kavramlar Öğr. Gör. Saliha Kevser KAVUNCU Veritabanı neden kullanılır? Veritabanının amacı; insanların ve organizasyonların birşeyleri takip edebilmesine yardımcı

Detaylı

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) AKTS. Yerel Kredi

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) AKTS. Yerel Kredi DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Yerel Kredi AKTS Temel Bilgi ve İletişim BEB650 Güz / 0 2 0 1 2 Teknolojileri Kullanımı Bahar

Detaylı

BTP203 VERİTABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ

BTP203 VERİTABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ BTP203 VERİTABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ Öğr.Gör.Dr. Sedat Telçeken Porsuk Meslek Yüksek Pkulu Bilg. Tekn. Bölümü 2011 2012 Güz Dönemi İLİŞKİSEL CEBİR (Relational Algebra) İlişkisel cebir, biçimsel sorgulama

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İnternet Uygulamaları için Veritabanı Programlama EEE474 8 3+2 4 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce

Detaylı

D.Saati AKTS Zorunlu Ders (Z) 23 28 Meslek Dersi (M) 60 62 Seçmeli Ders (S) 13 30 TOPLAM 96 120

D.Saati AKTS Zorunlu Ders (Z) 23 28 Meslek Dersi (M) 60 62 Seçmeli Ders (S) 13 30 TOPLAM 96 120 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SEYDİŞEHİR MESLEK YÜKSEKOKULU BİLGİSAYAR TEKNOLOJİLERİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR PROGRAMCILIĞI PROGRAMI NORMAL ÖĞRETİM DERS DAĞILIM ÇİZELGESİ 1. SINIF GÜZ YARIYILI ( I. YARIYIL) 1 6913130 Atatürk

Detaylı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1 Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı Mart 2015 0 SORU 1) Bulanık Küme nedir? Bulanık Kümenin (fuzzy

Detaylı

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (ArcGIS-SQL)

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (ArcGIS-SQL) Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (ArcGIS-SQL) İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Geomatik Mühendisliği Bölümü 2014 2015 Güz Yarıyılı Uygulama 2 ArcGIS Yazılımı ile Mekânsal

Detaylı

ELN1002 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA 2

ELN1002 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA 2 ELN1002 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA 2 VERİ YAPILARI Sunu Planı Kendini-gösteren Yapılar Dinamik Bellek Tahsisi Bağlı Listeler Yığınlar Kuyruklar Ağaçlar 1 Veri Yapıları Şu ana kadar, diziler, matrisler ve yapılar

Detaylı

Veritabanı Yönetim Sistemlerine Giriş (COMPE 301) Ders Detayları

Veritabanı Yönetim Sistemlerine Giriş (COMPE 301) Ders Detayları Veritabanı Yönetim Sistemlerine Giriş (COMPE 301) Ders Detayları Ders Adı Veritabanı Yönetim Sistemlerine Giriş Ders Kodu COMPE 301 Dönemi Ders Uygulama Saati Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati Güz 2 0

Detaylı

Programın Adı: Eğitim ve Öğretim Yöntemleri Proje/Alan Çalışması. Diğer Toplam Kredi AKTS Kredisi

Programın Adı: Eğitim ve Öğretim Yöntemleri Proje/Alan Çalışması. Diğer Toplam Kredi AKTS Kredisi Dersin Adı Kodu: Bilgisayar II Yarıyıl Teori Uyg. Lab. Programın Adı: Eğitim ve Öğretim Yöntemleri Proje/Alan Çalışması Krediler Diğer Toplam Kredi AKTS Kredisi I (Güz) 28 28 56 3 6 Ders Dili Türkçe Zorunlu

Detaylı

UYGULAMA KULLANIM KILAVUZU

UYGULAMA KULLANIM KILAVUZU DATASEL BİLGİ SİSTEMLERİ ÜRÜN GELİŞTİRME BÖLÜMÜ TİG AKTARIM DOSYASI OLUŞTURMA UYGULAMASI UYGULAMA KULLANIM KILAVUZU V 1.0 Hazırlayan : DataSel Bilgi Sistemleri A.Ş. 27/01/2012 İÇERİK 1. GİRİŞ... 1 1.1

Detaylı

VERİ TABANI UYGULAMALARI

VERİ TABANI UYGULAMALARI V. Ünite VERİ TABANI UYGULAMALARI A. BAŞLANGIÇ B. BİR VERİ TABANI YARATMA C. FORMLARIN KULLANIMI D. BİLGİYE ERİŞİM E. RAPORLAMA 127 A BAŞLANGIÇ Konuya Hazırlık 1. Veri tabanı programları hangi amaç için

Detaylı

CBS. Projeksiyon. CBS Projeksiyon. Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi 2010, EZB

CBS. Projeksiyon. CBS Projeksiyon. Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi 2010, EZB Prof.Dr. Emin Zeki BAŞKENT Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Elipsoid şeklindeki dünyanın bir düzlem üzerine indirilmesi ve koordinatlarının matematiksel dönüşümleridir. Harita üç şekilde projeksiyonu

Detaylı

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 3

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 3 Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 3 İçerik Web Tabanlı Veri Tabanı Sistemleri.! MySQL.! PhpMyAdmin.! Web tabanlı bir veritabanı tasarımı. R. Orçun Madran!2 Web Tabanlı Veritabanı Yönetim Sistemleri

Detaylı

SQL Query and Table Application

SQL Query and Table Application SQL Query and Table Application Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 Bahar Yarıyılı Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU 24-25 Nis. 2013 Sorgulama İşlemleri SQL de sorgulama işlemleri SELECT deyimi yardımıyla

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 JavaScript JavaScript Nedir? Nestcape firması tarafından C dilinden esinlenerek yazılmış, Netscape Navigator 2.0 ile birlikte

Detaylı