10. ROTA BULMA PROTOKOLLERİ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "10. ROTA BULMA PROTOKOLLERİ"

Transkript

1 10. ROTA BULMA PROTOKOLLERİ Internet çok büyük bir bilgisayar ağıdır. Tüm yerel ağlar router larla birbirlerine bağlanır. Router lar iletişim ortamındaki veri paketlerini bir ağdan diğer ağa ileterek varış ve kaynak host ları arasındaki haberleşmeyi temin ederler. Bir host diğer bir host ile görüşecekse ve ikisi de farklı ağlar üzerinde ise, çerçeveyi gönderen host yerel ağ üzerindeki router ı adresler. Daha sonra bu çerçeve router dan varış host un bulunduğu yerel ağ üzerindeki router a kadar router dan router a taşınarak ulaşır. 4. bölümden hatırlayacağınız gibi IP yol belirlemede rotalama tablolarını kullanır. Bu tabloların oluşturulması ve router lar arasında değiştirilmesi işlemini ise yardımcı protokoller yerine getirir. Bunlara rota bulma protokolleri (route discovery protocols) denir Terimler ve Kavramlar Bir bilgisayar anahtar gibi davranarak ayrı ağları birleştirebilir. 4. bölümde tartıştığımız gibi, anahtarlama işlemleri (PDU daki varış adresini inceleyerek ve bunu bir rotalama tablosundaki girişlerle eşleyerek) trafiği doğru ağa rotalamak üzere yapılır. Bu girişler sıradaki ağa veya gateway e gidecek en iyi rotayı gösterir (biz öyle umarız). Bu ayrı ağlar yerel otoritelerce yönetilmelerine rağmen, pratikte bir ağ grubunun tek bir sistem olarak yönetilmesi yaygındır. Bir internetin bakış açısı ile, bu ağ grubuna otonom sistem denir, ve bu grup tek bir otorite tarafından yönetilir. Otonom sistemlere örnek olarak üniversite kampüslerinin ve askeri üslerin ağları verilebilir. Otonom sistem içerisindeki ağlar bir gateway aracılığı ile birbirlerine bağlanırlar. Otonom bir sistem içerisinde çalışan gateway ler, genelde verileri rotalamak için kendilerine ait mekanizmaları seçerler. Ancak, verinin otonom sistemler arasında rotalanması genelde tek bir (küresel) yönetici otorite ile kontrol edilir. Böylece, yerel yönetim otoriteleri, otonom sistemler içerisinde host bilgisayarların ulaşılabilirlik bilgilerini birbirlerine nasıl sağlayacakları (ilan, tanıtma) meselesi üzerinde anlaşmalıdırlar. İlan sorumluluğu bir veya belli sayıda gateway e verilebilir. Otonom sistemler, otonom sistem numaraları ile tanınır. Bunun nasıl yapılacağı yöneticilere kalmıştır, fakat yöntem farklı otonom sistemleri ayırmak için farklı numaralar kullanmaktır. Otonom sistemleri tanıtan rotalama protokolleri ve numaralarını kullanarak, gateway ler birbirlerine nasıl ulaşacaklarına ve nasıl rotalama bilgilerini takas edeceklerine karar verebilirler. Rota bulma işlemleri mesafe-vektör veya link-state metrik protokolleri olarak iki şekilde sınıflandırılır. Mesafe-vektör protokolü bir vektöre (genelde bir adresle tanımlanan bir varış uç noktası) olan bir mesafe (en az sayıda hop) temeline dayanarak en iyi rotaya karar verir. Link-state metrik protokolü bir internet içerisindeki veya bir internet içerisindeki bir bölgedeki her bir router a bağlı her bir haberleşme linkine atanmış değerleri kullanır. Bu değer gecikme, hat hızı, veya ağ yöneticisinin istediği herhangi bir şeyi gösterebilir. Rotaya bu değerler incelenerek ve bir düğümdeki hangi çıkış hattının en iyi rotayı gösterdiğine bakılarak karar verilir. Her iki işlemde de, en iyi yol hop sayılarının toplamı veya «tüm olası rotalar için hesaplanan toplam» link-state değeri en küçük olan yoldur.

2 Core ve noncore gateway ler Internet gateway leri core veya noncore olarak sınıflandırılmıştır. Bu terimler eskiye oranla artık daha az kullanılmaktadırlar. Core gateway ler tek bir otorite tarafından yönetilirler. Internet için bu, Internet Network Operation Center (INOC (Internet Ağ İşletim Merkezi)) dır. Noncore gateway ler tek bir yönetici otorite-kontrolü dışındadırlar ve ayrı grupların kontrolündedirler. Internet in bakış açısı ile, bunlar INOC tarafından kontrol edilmeyenlerdir. ARPANET, ilk kurulduğunda tek omurgalı bir ağ idi. Gelişip büyüdükçe yerel Internet ağlarına gateway lerle bağlandı. Bu core gateway lerde gateway-to-gateway protokolü kullanıldı. Böylece gateway ler birbirlerine, bağlı bulundukları yerel ağlarla ilgili bilgileri verirlerdi. İki yerel ağ arasında oluşacak trafik, iki gateway üzerinden geçerdi ve her bir core gateway, diğeri hakkında tam rotalama bilgisine sahipti. Bu gateway ler tam rotalama bilgilerine sahip oldukları için default rota seçme gereksinimleri yoktu. Ancak zamanla Internet büyüdü. Omurga ağlar orijinal omurgaya eklendi ve yerel ağlar diğer LAN lara bağlandı. Aynı büyüme özel internetlerde de oldu. Bir gateway in bir internetteki tüm rotalama bilgilerini tutma kavramı imkansızlaştı Exterior ve interior gateway ler Internet e çok fazla sayıda bilgisayar bağlı olduğundan bir gateway in bir internetin tüm rotalama bilgilerini tutması düşünülemez. Bu yapılamayacağı için, gateway lere yalnızca internetin bir parçasının sorumluluğu verilir. Bu durumda, bir gateway in bir internetin tüm diğer gateway lerinden haberdar olması gerekmez. Gateway, komşu gateway lerin ve diğer otonom sistemlerdeki gateway lerin kendi rotalama bilgilerini paylaşacaklarına güvenir. Aslında, eğer gateway ler bir rotalama kararı vermek için yetersiz bilgiye sahipseler, basitçe default bir rota seçerler. Bu değişim iki başka terimi ortaya çıkarır: exterior gatewayler ve interior gatewayler. Bir exterior gateway iki farklı otonom sistem arasında rotalama bilgisi alışverişi yapılmasını destekler. Interior gateway ler aynı otonom sisteme aittirler. Şekil 10-1 EGP ler ve IGP ler Bu tanımlardan iki yeni tanım türetiriz. Bir exterior komşu iki otonom sistem arasında rotalama bilgisi alışverişi yapan bir gateway dir. Bir interior komşu aynı otonom sistem içerisinde bilgi alışverişi yapar. Şekil 10-1 de external ve internal gateway protokolleri arasındaki ilişki gösterilmiştir. Bir paket anahtarlamalı ağlar kümesi otonom sistem 1 olarak etiketlenmiş ve otonom sistem 2 olarak etiketli başka bir paket-anahtarlamalı ağlar kümesine bağlanmıştır. Gateway 1 (G1) ve gateway 2 (G2) veri ve kontrol bilgisi alışverişi için bir

3 external gateway protokolü (EGP) kullanırlar. İki internet kendi otonom sistemleri içerisinde rota yönetimi için kendi internal gateway protokollerini kullanırlar. Bir gateway in (trafiğin nereye yöneltildiğine bağlı olarak) iki ya da daha fazla rota bulma protokolünü desteklemesi alışılmamış değildir. Bu gateway ler kendi otonom sistemleri içerisinde IGP ve her bir otonom sistem arasında EGP kullanırlar Terimlerin özeti Özel gateway protokollerini incelemeye geçmeden önce, bu bölümde giriş yaptığımız belirli terimleri tanımlayalım: GGP: gateway-to-gateway protokolü; core gateway ler arası bilgi rotalanmasını sağlar. EGP: otonom sistemler arasında bilgi rotalanmasını sağlar. IGP: bir otonom sistem içerisinde ve, belki de bir saha içerisinde bilgi rotalanmasını sağlar. Şunu hatırlatmak önemlidir ki, bazı insanlar bu üç terimi bir kavramı tanımlamak üzere jenerik olarak kullanırlar. Terimlerin nasıl kullanıldığı anlaşıldığı sürece bu uygulama kabul edilebilirdir. GGP ve EGP terimleri aynı zamanda iki özel Internet standardını tanımlar. IGP bir standarttan çok bir kavramı ve bir interior gateway protokolleri ailesini tanımlar. Öncelikle GGP ye bir giriş yapacağız; sonra EGP yi inceleyeceğiz. Sonra IGP yi, RIP ve OSPF standartlarını irdeleyerek inceleyeceğiz Gateway-to-Gateway Protokolü GGP nin geçtiğimiz 10 yıl boyunca kullanımı sınırlanmıştır, fakat burada tartışmamızın nedeni bir mesafe-vektör protokolü için güzel bir örnek olması ve diğer pek çok rota bulma protokollerinde bulunan kavramları içermesindendir. Bu kavramlar komşu gateway lere bağlanma, komşularla rotalama ilanı, ve komşularının varlığını hissetme gibi algoritmalardır. Vektör-mesafe protokolleri tüm gateway lerin bilgi alışverişi yapmasını gerektirir çünkü, her bir gateway arasındaki mesafenin bir toplamına dayanılarak, bir opsiyon rota hesaplanmalıdır. Ancak, bilgi alışverişi yalnızca (ortak bir ağı paylaşan) yakın gateway ler arasında yapılır. Farz edelim ki bir GGP gateway i bir ağa taşınıp, orada başlatılsın. Gateway in ağ ve komşuları hakkında hiçbir bilgisi olmadığını düşünelim. Aslında, bir ağ gateway i işlemlere başlayınca, komşularının çökmüş olduğunu ve kendine bağlı olmadıklarını düşünür. Böylece, rotalama tablosunda herhangi bir düğüme olan mesafe sonsuz sayıda düğüm olarak görünür. Gateway in yapacağı ilk iş, doğrudan bağlı olduğu ağlarla bağlantı kurmaya çalışmaktır. Bu ağlara mesajlar göndererek fiziksel bağlantısının durumuna karar verir. Bu işlemler GGP tarafından tanımlı olmayıp, ağa bağımlıdır. Garip görünebilir ama bir gateway bir ağla haberleşebileceğine veya haberleşemeyeceğine karar vermek için kendi kendine mesaj yollayabilir. Böylece, gateway bağlı olduğu bir ağı periyodik olarak yoklayarak bu ağdan mesaj alıp, alamayacağına karar verir External Gateway Protokolü

4 EGP komşu gateway ler arasında ağ ulaşılabilirlik bilgisi alışverişi yapılmasını sağlar. Protokolün ismi exterior (dış) terimini içermesine rağmen, bu gateway ler aynı veya farklı otonom sistemler içinde bulunabilirler. Daha yaygın olan yaklaşım EGP leri aynı otonom sisteme ait olmayan ağlar arasında kullanmaktır. GGP de otonom sistemler arasında rotalama bilgisi alışverişini sağlar. Niye EGP ye ihtiyacımız olduğunu anlamak için Şekil 10-2 de gösterilen duruma göz atalım. A, B, C, D gateway leri core gateway lerdir, ve 1, 2, 3, 4 ve 6 ağları arasında trafik rotalamasını yönetmekte kullanılmaktadırlar. Bu gateway ler rotalama bilgilerini alışveriş edebilmek için GGP işlemlerini kullanabilirler. Gateway ler bu ağlar arasındaki rotalamayı desteklemek için internet adreslerini kullanırlar. Ancak, her nasılsa, 5 ve 7 ağlarına datagram rotalamaya kalkışılınca bir sorunla karşılaşılıyor. Core gateway lerin bakış açısına göre, 5 ve 7 ağları yoktur; bunlar 6 ağının arkasına gizlenmişlerdir. Şekil 10-2 Core ve Noncore Gateway ler Core ve noncore gateway ler arasında ağ bilgilerini nasıl sağlayabiliriz? Durum bir şekilde karışmıştır. Bu durumda kimin kiminle alışverişten sorumlu olduğuna karar vermeliyiz. Bu sorunun cevabı, hangi gateway in gizli ağların varlığı ve ulaşılabilirlikleri ile ilgili bilgiyi core ağa sağlamakla sorumlu olduğu hakkında açık ve seçik kurallar geliştirmektir. İnternet, bir otonom sistemin herhangi bir başka otonom sisteme ulaşılabilirlik bilgisi göndermesine izin vererek bu soruna çözüm getirmiştir. Bu bilgi mesajları aynı zamanda en az bir core gateway e gitmelidir. Uygulamada, genelde bir otonom sistem içerisindeki bir gateway bu görevlerden sorumlu sayılır. Şekil 10-2 de D gateway i bu görevi üstlenmiştir. Böylece, D gateway i; 5, 6, 7 ağlarını ve aynı zamanda E ve F gateway lerini içeren bir otonom sisteme ait olur. EGP böylece bir internetteki özel gateway lerin rotalama tablolarının kurulması ve güncellenmesi için sorumluluk paylaşımını sağlar EGP nin ana işlemleri EGP aşağıdaki işleri yapar: komşular edinmeye çalışır komşular arasında bilgi mesajları alışverişi yapar komşularının ulaşılabilirliklerini denetler

5 EGP, gateway lerin birbirlerini denetleyebilmeleri ve rotalama güncelleme mesajlarının alışverişini yapabilmeleri için anket (polling) prosedürleri kullanır EGP nin konumları EGP konum-sürümlü bir protokoldür. Bu da EGP nin işlemlerinin konum tabloları ve konum geçiş prosedürleri ile tanımlandığı anlamındadır. EGP, 0 dan 4 e numaralanmış, beş konum içerir. Eğer bir cihazın bir sayıda komşusu var ise her biri için bir konum tablosu oluşturulur. Boş konumu (konum 0): Hiçbir kaynağı olmayan ve herhangi bir protokol aktivitesine katılmayan bir gateway i tanımlar. Başlangıç mesajlarını cevaplayabilir ancak tüm diğer tip mesajları ihmal etmek zorundadır. İstek belirten bir mesaj alınca, ya çökme konumuna geçer veya, eğer aktivitelere başlamayı seçerse, kazanma (acquisition) konumuna geçer. Kazanma konumu (konum 1): Gateway in periyodik olarak istek mesajları iletmesine olanak sağlar. Ancak mesajlar alıp, çökme konumuna geçebilir veya boş konumuna dönebilir. Çökme konumu (konum 2): Gateway çökmüştür. Anket mesajlarını işlemesine de, göndermesine de olanak verilmez. Gateway belirli tipteki trafiği alabilir. Çalışma konumu (konum 3): Komşu gateway e çalışma konumunda olduğunu bildirmeye yarar. Bu konumda, gateway tüm EGP mesajlarını işleyebilir ve bunlara cevap verebilir. Bu konum anket komutlarının iletilmesi için kullanılır. Durdurma konumu (konum 4): Adının da çağrıştırdığı gibi, bu konumda gateway güncelleme işlemlerini durdurur ancak durdurma komutu göndermeyi ve durdurma-ack cevabı almayı sürdürür Border Gateway Protokolü Border gateway protokolü otonom sistemler arasında kullanılan bir protokolüdür ve rota bulma protokolleri ailesine göreceli olarak yeni bir ektir dan beri kullanılmaktadır ancak şimdiye kadar çok yaygın değildi. BGP, EGP nin yerini almak için üretilmiştir ve, RFC 1267 içerisinde yayınlanmıştır. BGP, EGP ye karşı önemli sayıda avantajlar sağlar. Birincisi, çevrimli topolojiye sahip ağlarda çalışabilir. Bunu çevrimleri topoloji dışına atan budama algoritmaları kullanarak yapar. İkincisi, BGP birçok rota bulma protokolünde bulunan "sonsuza-kadar-say" sorununa sahip değildir çünkü bir varış adresine olan yoldaki tüm otonom sistemlere (transit cihazları) ilanlar yollar. Üçüncüsü, bu tam ilanlamanın sonucu olarak, ilanlarla varış için birden fazla olası yol bilgisi alan bir düğüm, belirsizlik olmaksızın, en iyi yolu seçebilir. BGP ne tip bir otonom-sistemler-arası rota bulma protokolü kullanıldığı ile ilgilenmez. BGP, TCP gibi güvenli bir aktarım katmanı protokolü ile çalışmak üzere tasarlanmıştır. Bir BGP kurucusunun; güvenli trafik kabulü, segmentasyon, vs. gibi konularla ilgilenmesi gerekmez çünkü bu potansiyel sorunlarla aktarım katmanı ilgilenir Interior Gateway Protokolleri

6 Bu bölümde daha önce belirtildiği gibi IGP bir kavrama, ve aynı zamanda özel sistemlere referans olan bir jenerik terimdir. Ne yazık ki, Internet açık bir IGP liderine sahip değildir. Çünkü IGP ler sistematik olmayan bir yolla gelişip, yaygınlaşmışlardır. Şöyle söyleyebiliriz ki ağ yöneticileri farklı iç ağ yönetim gereksinimleri nedeni ile farklı IGP yaklaşımlarını tercih ederler. Bununla beraber biz RIP ve daha iyi bir IGP olan OSPF den bahsederek IGP kavramını kapatacağız Routing Information Protokolü RIP sistemi Xerox PARC daki (Palo Alto Research Center) araştırmalara, ve Xerox s PUP ve XNS rotalama protokollerine dayanılarak geliştirilmiştir. California Üniversitesi-Berkeley (UCB) de bazı LAN lar üzerinde kurulması, RIP in yaygınlaşmasını sağladı. UCB aynı zamanda RIP i kendi Unix sistemi ile dağıttı. İlginçtir ki LAN lar için tasarlanan RIP şimdi WAN larda kullanılmaktadır. RIP satıcı ürünleri standartlaşmamıştır, ve birçok üretici değeriarttırılmış yapılarla protokolü müşteriye sunarlar. Biz bu başlık altında RFC 1058 le yayınlanmış RIP versiyonunu anlatacağız. RIP, LAN lar için tasarlandığından, yayın teknolojisi tabanlıdır ve burada bir gateway periyodik olarak komşularına kendi rotalama tablosunu yayınlar. RIP in yayın yönü etkinliği ile ilgili şikayetlere sebep olmuştur. RIP, mesafe-vektör algoritmalı bir rotalama protokolü olarak sınıflandırılır. RIP rotalama kararlarını son varışa ulaşmak için geçilecek ara hopların sayısına dayanarak verir. RIP yalnızca ağ adreslerini ve mesafelerini (hop ların sayısı) yayınlar. GGP ye benzerdir çünkü bir hop sayımı yaparak rota maliyetini hesaplar, ancak bir ağın ulaşılmaz olduğunu göstermek için kullandığı maksimum değer 16 dır. GGP ise bir ağın ulaşılmaz olduğuna işaret etmek için 255 değerini kullanır. Aynı zamanda, RIP otonom sistem içerisindeki tüm ağların bilgilerine ihtiyaç duyar. GGP ye benzer bir biçimde, yalnızca komşuları ile bilgi alışverişi yapar. RIP işlemlerine katılan cihazlar aktif veya pasif cihazlardır. Aktif cihazlar (genelde gateway ler) rotaları diğer cihazlara ilan ederler. Pasif cihazlar (genelde host bilgisayarlar) rota ilan etmezler, ancak mesajlar alırlar ve rotalama tablolarını güncelleştirirler. Hop sayımı rota maliyetinin bir ölçüsüdür. Gecikme, güvenlik, band genişliği, vs. gibi başka ölçüler de kullanılabilir fakat çoğu uygulamada basitçe ara hop sayısı kullanılır. RIP aynı zamanda UDP yi kullanır. UDP nin, port 520 si RIP cihazlarınca RIP mesajlarının gönderilmesi ve alınması için kullanılır. RIP kullanan her cihazın bir rotalama tablosu olmalıdır. Tablo cihaz tarafından servis sağlanan her varış için bir giriş içerir. Tablodaki her bir giriş en azından aşağıdaki bilgileri içermelidir: varış IP adresi varışa ulaşmak için bir maliyet (hop ların sayısı) ölçüsü (1 ile 15 arasında) varış yolunda gidilecek sıradaki gateway in IP adresi rotanın son zamanlarda değişip değişmediğini belirten işaretçiler rota ile ilgili zamanlayıcılar 10.7 Open Shortest Path First Protokolü OSPF protokolü, Internet Engineering Task Force un OSPF çalışma grubunca tasarlanmış, bir IGP dir. OSPF nin gateway ve router larının tümü bir otonom sistem içerisindedir. Aynı

7 zamanda, OSPF bir link-state protokolüdür. Protokol, IP ortamının dışında tasarlanmış tekniklere dayanmasına rağmen, özellikle bir IP için biçilmiş kaftandır ve altağ adresleme ve TOS rotalama gibi kabiliyetlere sahiptir. OSPF protokolü, rotalama kararlarını IP datagramındaki iki alana dayandırır. Bunlar varış IP adresi ve TOS alanlarıdır. IP datagramının nasıl rotalanacağı kararı bir kere alınınca, datagram ek başlıklar eklenmeden rotalanır; yani, hiç bir ek paketleme olmaz. Bu yaklaşım birçok ağa nazaran farklıdır çünkü PDU lar bir çeşit iç ağ başlığı ile paketlenerek, altağ içerisinde rotalama protokolünün kontrolü sağlanır. OSPF dinamik, adaptif bir protokol olarak sınıflandırılır. OSPF, ağ içerisindeki sorunları düzeltir ve rotalama tablolarını kalıcı hale getirmek için kısa odaklanma periyotları sağlar. OSPF aynı zamanda trafik döngülerini önlemek üzere tasarlanmıştır. Bu yetenek dağınık ağlar veya (farklı LAN ları birbirlerine bağlamak için) çoklu köprüler kullanan LAN larda oldukça önemlidir. Router lar ve ağlar arasında alışverişi yapılan OSPF PDU larına paketler denir. Şunu da belirtelim ki RFC 1247 internetworking birimini tanımlamak için router terimini kullanır. Birçok satıcının router ve gateway i eşanlamlı olarak kullandığına da dikkat etmek gerekir.

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları YÖNLENDİRİCİLER Temel Bilgiler Vize Hazırlık Notları 1 Yönlendiriciler 1. YÖNLENDİRİCİLER 1.1. WAN Geniş Alan Bilgisayar Ağları (WAN, Wide Area Network) Bir ülke ya da dünya çapında yüzlerce veya binlerce

Detaylı

Lab7-Dinamik Yönlendirme ve RIP

Lab7-Dinamik Yönlendirme ve RIP Lab7-Dinamik Yönlendirme ve Yönlendirme Ağ yöneticileri dinamik yönlendirme protokolünü temel olarak düşünürler. Ağın büyüklüğü, kullanılan hattın bant genişliği, ağ yönlendiricilerinin güç işlemleri,

Detaylı

OSPF PROTOKOLÜNÜ KULLANAN ROUTER LARIN MALİYET BİLGİSİNİN BULANIK MANTIKLA BELİRLENMESİ

OSPF PROTOKOLÜNÜ KULLANAN ROUTER LARIN MALİYET BİLGİSİNİN BULANIK MANTIKLA BELİRLENMESİ OSPF PROTOKOLÜNÜ KULLANAN ROUTER LARIN MALİYET BİLGİSİNİN BULANIK MANTIKLA BELİRLENMESİ Resul KARA Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi Bölümü Teknik Eğitim Fakültesi Abant İzzet Baysal Üniversitesi, 81100,

Detaylı

Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri

Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri Yönlendiriciler ve Yönlendirme Temelleri 2/66 Yönlendiricilerin çalışma prensibini öğrenmek. Yönlendirici temellerini tanımlamak. Yönlendirici tablolarını tanımlamak ve kullanımını öğrenmek. 2 1 3/66 Yönlendirme,

Detaylı

22/03/2016. OSI and Equipment. Networking Hardware YİNELEYİCİ (REPEATER) YİNELEYİCİ (REPEATER) Yineleyici. Hub

22/03/2016. OSI and Equipment. Networking Hardware YİNELEYİCİ (REPEATER) YİNELEYİCİ (REPEATER) Yineleyici. Hub OSI and Equipment Networking Hardware Networking hardware may also be known as network equipment or computer networking devices. OSI Layer Uygulama Sunum Oturum Taşıma Ağ Veri İletim Fiziksel Equipment

Detaylı

CISCO AĞLARDA YÖNLENDĐRME

CISCO AĞLARDA YÖNLENDĐRME CISCO AĞLARDA YÖNLENDĐRME GĐRĐŞ Şirketinizdeki bilgisayarlar ile ya da Dünya üzerindeki bilgisayarlarla haberleşme gereksinimi, hangi yollarla bu bilgisayarlara ulaşılabilir sorusunu gündeme getirmiştir.

Detaylı

Yönlendirme. Yönlendirme Protokolleri

Yönlendirme. Yönlendirme Protokolleri 13 Yönlendirme Bu bölümde farklı coğrafi noktalarda yer alan TCP/IP ağlarının birbirleri ile olan iletişiminin sağlanması için en önemli anahtar olan, yol bulma yani yönlendirme konusu açıklanacaktır.

Detaylı

BİLGİSAYAR AĞLARI VE İLETİŞİM

BİLGİSAYAR AĞLARI VE İLETİŞİM Hafta 6: IP Adresleme ve Yönlendirme BİLGİSAYAR AĞLARI VE İLETİŞİM 1. IP Adresleme ve Alt Ağlar (Subnets) 1. IP Adres Sınıfları 1. A sınıfı Adresler 2. B Sınıfı Adresler 3. C sınıfı Adresler 4. D Sınıfı

Detaylı

Bilgisayar Programcılığı

Bilgisayar Programcılığı Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Eğitim Programı e-bġlg 121 AĞ TEKNOLOJĠLERĠNĠN TEMELLERĠ Öğr. Gör. Bekir Güler E-mail: bguler@fatih.edu.tr Hafta 6: Ağ (Network) katmanı II 4.4 İnternet ağ katmanı fonksiyonları

Detaylı

03/03/2015. OSI ve cihazlar. Ağ Donanımları Cihazlar YİNELEYİCİ (REPEATER) YİNELEYİCİ (REPEATER) Yineleyici REPEATER

03/03/2015. OSI ve cihazlar. Ağ Donanımları Cihazlar YİNELEYİCİ (REPEATER) YİNELEYİCİ (REPEATER) Yineleyici REPEATER Ağ Donanımları Cihazlar OSI ve cihazlar OSI Katmanı Uygulama Sunum Oturum Taşıma Ağ Veri İletim Fiziksel Cihaz Yönlendirici (Router) Katman 3 Switch Köprü (Bridge) Katman 2 Switch NIC, Yineleyici (Repeater)

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 7

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 7 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 7 Özdevimli Yönlendirme Çizelgesi Günleme Protokolları Bu deneyde, Laboratuvar görünümü, Çizim 7.1 ve Çizim 7.2

Detaylı

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1 OSI MODELİ OSI Modeli Farklıbilgisayarların ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI(Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

Bilgisayar Programcılığı

Bilgisayar Programcılığı Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Eğitim Programı e-bġlg 121 AĞ TEKNOLOJĠLERĠNĠN TEMELLERĠ Öğr. Gör. Bekir Güler E-mail: bguler@fatih.edu.tr Hafta 5: Ağ (Network) katmanı I 4. 1 Giriş 4.2 Sanal devre (virtual

Detaylı

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23

Ağ Temelleri. Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013. Ref: HNet.23 Ağ Temelleri Murat Ozdemir Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı 15 Ocak 2013 Ref: HNet.23 Ağ Nedir Ağ, iki yada daha fazla cihazın kablolu veya kablosuz olarak birbirleri ile belirli protokoller

Detaylı

TEMEL NETWORK CİHAZLARI

TEMEL NETWORK CİHAZLARI TEMEL NETWORK CİHAZLARI LAN (Local Area Network); yüksek hızlı, düşük hatalı ve küçük coğrafi alan kaplayan (bir uçtan diğer uca beş bin metreye kadar) ağlardır. Yani LAN; bir binadaki ya da küçük bir

Detaylı

Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Ağları Dersi Lab. 2. İçerik. IP ICMP MAC Tracert

Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. Bilgisayar Ağları Dersi Lab. 2. İçerik. IP ICMP MAC Tracert Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Ağları Dersi Lab. 2 İçerik IP ICMP MAC Tracert 1 IP Protokolü Ağ katmanı paketlerin kaynaktan hedefe ulaşmasından sorumludur.

Detaylı

BİLGİSAYAR AĞLARI & Ns2 NETWORK SIMULATÖRÜ Week-4. Dr. Zafer ALBAYRAK 2015

BİLGİSAYAR AĞLARI & Ns2 NETWORK SIMULATÖRÜ Week-4. Dr. Zafer ALBAYRAK 2015 BİLGİSAYAR AĞLARI & Ns2 NETWORK SIMULATÖRÜ Week-4 Dr. Zafer ALBAYRAK zalbayrak@karabuk.edu.tr 2015 1 Yönlendirme (Routing) İnternette A Bilgisayarından B bilgisayarına veri paketleri nasıl ulaşır? A Internet

Detaylı

7. IP (INTERNET PROTOCOL)

7. IP (INTERNET PROTOCOL) 7. IP (INTERNET PROTOCOL) IP nin sorumluluğu üst katmandan gelen segmentleri birbirine bağlı ağlar üzerinden iletmektir. IP bu segmentleri TCP veya UDP den alır. Her bir segment, IP tarafından bir başlık

Detaylı

Meşrutiyet Caddesi 12/10 06540 Kızılay/ANKARA T: +90 (312) 417 0 254 info@cliguru.com

Meşrutiyet Caddesi 12/10 06540 Kızılay/ANKARA T: +90 (312) 417 0 254 info@cliguru.com ICND1 - Interconnecting Cisco Network Devices-1 1. Basit Ağ oluşturma Ağ Fonksiyonları Ağ Güvenliği Bilgisayardan bilgisayara iletişim modeli TCP/IP's İnternet Katmanı TCP/IP's Taşıma Katmanı Paket İletim

Detaylı

DOD / DEPARMENT OF DEFENCE

DOD / DEPARMENT OF DEFENCE DOD / DEPARMENT OF DEFENCE TCP/IP protokol grubunun referans aldığı DoD modeli 4 ayrı katmandan oluşur. Ağ Arayüz Katmanı İnternet Katmanı Aktarım Katmanı Uygulama Katmanı DoD / Deparment of Defence Ağ

Detaylı

4. AĞLAR, KÖPRÜLER, GATEWAY LER ve ROUTER LARA GİRİŞ

4. AĞLAR, KÖPRÜLER, GATEWAY LER ve ROUTER LARA GİRİŞ 4. AĞLAR, KÖPRÜLER, GATEWAY LER ve ROUTER LARA GİRİŞ TCP/IP hem WAN larda hem de LAN larda kullanılmaktadır. Bu bölümde belirli önemli WAN/LAN tiplerini tanımlanmış ve temel işlem karakteristikleri açıklanmıştır.

Detaylı

08225 Ağ Temelleri. Basic Network HAFTA VI. Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı. Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU

08225 Ağ Temelleri. Basic Network HAFTA VI. Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı. Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU HAFTA VI Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2017 2018 Güz Yarıyılı DoD / Deparment of Defence TCP/IP protokol grubunun referans aldığı DoD modeli 4 ayrı katmandan oluşur. Ağ Arayüz Katmanı İnternet Katmanı Aktarım

Detaylı

BLM 6196 Bilgisayar Ağları ve Haberleşme Protokolleri

BLM 6196 Bilgisayar Ağları ve Haberleşme Protokolleri BLM 6196 Bilgisayar Ağları ve Haberleşme Protokolleri Simple Network Management Protocol (SNMP) 22.12.2016 Mustafa Cihan Taştan 16505002 1 İçerik SNMP Nedir? Ne Amaçla Kullanılır? SNMP Çalışma Yapısı SNMP

Detaylı

Tarzan: A Peer-to-Peer Anonymizing Network Layer 1 EMRE YESĐRCĐ 2 KONULAR Giriş Anonimlik Nedir? Tasarım ve Hedefler Kural Tanımı Kodlama Sonuç 3 Giriş Tarzan her düğümünde bir karıştırıcı olan bir peer

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı HAFTA VI Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2016 2017 Güz Yarıyılı DoD / Deparment of Defence TCP/IP protokol grubunun referans aldığı DoD modeli 4 ayrı katmandan oluşur. Ağ Arayüz Katmanı İnternet Katmanı Aktarım

Detaylı

Hazırlayan: Barış Şimşek. Bitirme Çalışması Sunumu. Ocak 2001, Trabzon KTÜ

Hazırlayan: Barış Şimşek. Bitirme Çalışması Sunumu. Ocak 2001, Trabzon KTÜ Hazırlayan: Barış Şimşek Bitirme Çalışması Sunumu Ocak 2001, Trabzon KTÜ Stanford Üniversitesi nde bir öğrenci olan Steve Deering, 1988'de bir proje üzerinde çalışırken multicast'i buldu. Deering bu konudaki

Detaylı

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Ağları - 1 (BİL 403)

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Ağları - 1 (BİL 403) Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Ağları - 1 (BİL 403) GENEL DERS BİLGİLERİ Öğretim Elemanı : Yrd.Doç. Dr. Birim BALCI Ofis : MUH 310 Ofis Saatleri : Telefon : 0216 626 10

Detaylı

Bölüm. Internet: Dayandığı Teknik Temeller

Bölüm. Internet: Dayandığı Teknik Temeller Bölüm Internet: Dayandığı Teknik Temeller 8 Bilgisayar Ağları Temelleri İletişim Ağları Yapısal Modeli Bu bölümde bilgisayar ağlarının birbirleri ile olan iletişimi (internetworking) konusunda bazı temel

Detaylı

Internetin Yapı Taşları

Internetin Yapı Taşları Internetin Yapı Taşları Ali Erdinç Köroğlu III. Linux ve Özgür Yazılım Şenliği 13 Mayıs 200 Milli Kütüphane - Ankara Internetin Yapı Taşları OSI Katmanı TCP Katmanı IP Katmanı IP Adresleme IP Sınıfları

Detaylı

Ayni sistem(host) üzerinde IPC. Ağ(network) aracılığı ile IPC

Ayni sistem(host) üzerinde IPC. Ağ(network) aracılığı ile IPC Ayni sistem(host) üzerinde IPC Prosesler Host P 1 P 2 P 3 IPC mekanizması OS kernel Ağ(network) aracılığı ile IPC Host A Host B Host C P 1 P 2 P 3 Ağ(Network) 1 Temel TCP/IP protokolleri OSI katmanları(layers)

Detaylı

Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ.

Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ. Bölüm 8 : PROTOKOLLER VE KATMANLI YAPI: OSI, TCP/IP REFERANS MODELLERİ. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Servis Kalitesi (Quality of Service, QoS) Uçtan-uca (end-to-end) Düğümden-ağa (host-to-network) Bölüm

Detaylı

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım

7 Uygulama 6. Sunum 5 Oturum Taşıma. 4 Ara katman- Yazılım ve donanım arası 3. Ağ Veri iletim. 2 Ağ Grubu-Donanım 1. Fiziksel. Uygulama Grubu-Yazılım OSI Modeli Farklı bilgisayarların i l ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI (Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu GÜZ Yarıyılı Kas Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

Elbistan Meslek Yüksek Okulu GÜZ Yarıyılı Kas Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı 05-06 Kas. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU DoD / Deparment of Defence TCP/IP protokol grubunun referans aldığı DoD modeli 4 ayrı katmandan

Detaylı

Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı ULAK/CSIRT. Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı

Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı ULAK/CSIRT. Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı IPv6 da Bir Sonraki Adım Yazarlar Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı ULAK/CSIRT Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı IPV6 Adresi Aldık Ya Sonra? ADSL vs ile bağlantı IPV4/IPV6 Kurum Personeli Đstemci IPv4

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı HAFTA VIII Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2016 2017 Güz Yarıyılı DoD Referans Modeli - ARP ARP Address Resulation Protokol ARP Adres Çözümleme Protokolüdür. IP Adresi Donanım Adresi (MAC) DoD Referans Modeli

Detaylı

BĠLGĠSAYAR AĞLARI. 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri

BĠLGĠSAYAR AĞLARI. 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri BĠLGĠSAYAR AĞLARI 1-Bilgisayar ağı nedir? 2-Ağ türleri 3-Ağ bağlantıları 4-Ġnternet kavramı ve teknolojileri Ağ Kavramı Bilgisayarların birbirleri ile iletiģimlerini sağlamak, dosya paylaģımlarını aktif

Detaylı

TCP / IP NEDİR? TCP / IP SORUN ÇÖZME

TCP / IP NEDİR? TCP / IP SORUN ÇÖZME TCP / IP NEDİR? TCP / IP SORUN ÇÖZME İki ya da daha fazla bilgisayarın birbirleriyle haberleşmesi için protokollere ihtiyaçları vardır. Bu ihtiyaçlar doğrultusunda Uluslararası Standartlar Organizasyonu

Detaylı

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU Sistem ve Ağ Uzmanlığı Eğitimi İçeriği BÖLÜM 1 KİŞİSEL BİLGİSAYAR DONANIMI 1.1. Kişisel Bilgisayarlar ve Uygulamalar Bilgisayarların Kullanım Şekli ve Yeri Bilgisayar Tipleri (Sunucular,

Detaylı

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir.

Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb. kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir. TEMEL AĞ TANIMLARI Ağ Nedir? Birden fazla bilgisayarın iletişimini sağlayan printer vb kaynakları, daha iyi ve ortaklaşa kullanımı sağlayan yapılara denir WAN ve LAN Kavramları Bilgisayarlar ve paylaşılan

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı HAFTA IV Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2016 2017 Güz Yarıyılı Open System Interconnection (OSI) OSI modeli sıradüzensel 7 katmandan oluşur. OSI modeli hala geliştirilmekte olmasına rağmen satıcılar ve standart

Detaylı

Bölüm3 Taşıma Katmanı. Transport Layer 3-1

Bölüm3 Taşıma Katmanı. Transport Layer 3-1 Bölüm3 Taşıma Katmanı Transport Layer 3-1 Bölüm 3: Taşıma Katmanı Amaç: Taşıma katmanı servisleri arkasındaki prensipleri anlamak multiplexing/ demultiplexing (çoklama) Güvenilir data transferi Akış kontrolü

Detaylı

Protocol Mimari, TCP/IP ve Internet Tabanlı Uygulamalar

Protocol Mimari, TCP/IP ve Internet Tabanlı Uygulamalar Tabanlı Uygulamalar 3. Ders Yrd. Doç. Dr. İlhami M. ORAK Protocol Mimari, TCP/IP ve Internet Tabanlı Uygulamalar İletişimi tamamıyla ortadan kaldırmak için gönderici ile alıcı arasında hiçbir ortak kural

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı EKi Salı, Perşembe Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı EKi Salı, Perşembe Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2015 2016 Güz Yarıyılı 22-23 EKi. 2015 Salı, Perşembe Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU OSI modeli sıradüzensel 7 katmandan oluşur. OSI modeli hala geliştirilmekte olmasına rağmen

Detaylı

VERĠ HABERLEġMESĠ OSI REFERANS MODELĠ

VERĠ HABERLEġMESĠ OSI REFERANS MODELĠ VERĠ HABERLEġMESĠ OSI REFERANS MODELĠ Bölüm-2 Resul DAġ rdas@firat.edu.tr VERİ HABERLEŞMESİ TEMELLERİ Veri İletişimi İletişimin Genel Modeli OSI Referans Modeli OSI Modeli ile TCP/IP Modelinin Karşılaştırılması

Detaylı

Kontrol Đşaretleşmesi

Kontrol Đşaretleşmesi Kontrol Đşaretleşmesi Dinamik değişken yönlendirme, çağrıların kurulması, sonlandırılması gibi ağ fonksiyonlarının gerçekleştirilmesi için kontrol bilgilerinin anahtarlama noktaları arasında dağıtılması

Detaylı

İÇİNDEKİLER Ön söz... İçindekiler...

İÇİNDEKİLER Ön söz... İçindekiler... İÇİNDEKİLER Ön söz... İçindekiler... 1.BÖLÜM: BASİT BİR AĞ OLUŞTURMAK 1.1.AĞ NEDİR? 1.2.AĞ FONKSİYONLARINI KEŞFETME 1.3.BİR AĞI OLUŞTURAN FİZİKSEL BİLEŞENLER 1.4. BİR AĞIN ÖZELLİKLERİ 1.5. FİZİKSEL VE

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı 17-18 Ara. 2013 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Aktarım katmanında TCP ve olmak üzere iki protokol kullanılır. iletiminde sağlama yapılmadığı

Detaylı

Internet in Kısa Tarihçesi

Internet in Kısa Tarihçesi TCP/IP Internet in Kısa Tarihçesi İlk geniş alan ağı olan ARPANET 1960 lı yılların ortasında askeri amaçlarla ortaya çıktı. Problem: Nükleer bir savaş esnasında telefon hatlarının çoğunun tahrip olması

Detaylı

Katmanı Tasarımı kaydet-yönlendir

Katmanı Tasarımı kaydet-yönlendir AĞ KATMANI Ağ Katmanı Tasarımı Ağ Katmanının temel işlevi, gönderilen paketlerin, subnet'teki yönlendi-riciler (router) üzerinden karşı tarafa iletilecekleri rotanın tayinidir. Aşağıdaki şekilde de görüleceği

Detaylı

Görsel Programlama DERS 12. Görsel Programlama - Ders12/

Görsel Programlama DERS 12. Görsel Programlama - Ders12/ Görsel Programlama DERS 12 1 Java Ağ İşlemleri (Java Networking) Birbirleri ile ağ araçları ve kabloları ile bağlantılı bilgisayarlar bir ağ sistemi oluştururlar. İnternet, şirketlerin yerel bilgisayar

Detaylı

Ağ Donanımları NIC. Modem. Modem. Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater (Yineleyici) 03.03.2013

Ağ Donanımları NIC. Modem. Modem. Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater (Yineleyici) 03.03.2013 Ağ Donanımları NIC Kartlar NIC, Modem Ağ Cihazları (Aktif Cihazlar) Repeater,, Access Point (Wireless), Transceiver, Bridge, Switch, Router NIC (Network Interface Card) Ağ Arabirim(arayüz) Kartı Bilgisayarı

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu GÜZ Yarıyılı Kas Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU

Elbistan Meslek Yüksek Okulu GÜZ Yarıyılı Kas Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı 13-14 Kas. 2012 Salı, Çarşamba Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Address Resulation Protokol Adres Çözümleme Protokolüdür. IP Adresi Donanım Adresi (MAC) Address

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: CSE 5047

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: CSE 5047 Dersi Veren Birim: Fen Bilimleri Enstitüsü Dersin Türkçe Adı: İleri Ağ Teknolojileri Dersin Orjinal Adı: Advanced Network Technologies Dersin Düzeyi:(Ön lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Lisansüstü

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 2. Ağ Modelleri

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 2. Ağ Modelleri Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2. Ağ Modelleri Ağ Modelleri Bir ağ ğ bir noktadan diğer bir noktaya veri ileten donanım ve yazılımların

Detaylı

HAFTA-3 ARP (Address Resolution Protocol) (Adres Çözümleme Protokolü)

HAFTA-3 ARP (Address Resolution Protocol) (Adres Çözümleme Protokolü) HAFTA-3 ARP (Address Resolution Protocol) (Adres Çözümleme Protokolü) BİLİNMESİ GEREKEN BAZI DONANIMLAR SWITCH HUB ROUTER HUB-SWITCH Hub ve Switch bilgisayarları birbirleri ile iletişim kurmak ve birbirine

Detaylı

Bilgisayar Ağları ve Türleri

Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar ağı, birbirlerine bağlı ve birbirleri arasında metin, ses, sabit ve hareketli görüntü aktarımı yapabilen bilgisayarların oluşturduğu yapıdır. Ağlar sadece bilgisayarlardan

Detaylı

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında...

Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Bilgisayar Ağları Bilgisayar Sistemleri ilk ortaya çıktığında... Merkezi yapıya sahip ENIAC (1945) ~167 m² 30 ton IBM 650 (1960) K.G.M Dk.da ~ 74000 işlem 12 yıl kullanılmıştır http://the eniac.com www.kgm.gov.tr

Detaylı

Örnek bir kullanım ve bilgisayar ağlarını oluşturan bileşenlerin özeti

Örnek bir kullanım ve bilgisayar ağlarını oluşturan bileşenlerin özeti Bu sayfaları okuduğunuza göre bir şekilde bilgisayarlar ve bilgisayar ağlarıyla ilişkiniz olduğunu biliyorum. Ancak yine de en başta niçin bilgisayar ağı kullanıyoruz sorusunun cevabını vermekle işe başlayabiliriz.

Detaylı

Yeni Nesil Ağ Güvenliği

Yeni Nesil Ağ Güvenliği Yeni Nesil Ağ Güvenliği Ders 6 Mehmet Demirci 1 Bugün Taşıma katmanı güvenliği (TLS, SSL) İnternet katmanı güvenliği (IPSec) Kablosuz bağlantı güvenliği Güvenlik duvarları 2 SSL/TLS SSL ilk olarak Netscape

Detaylı

AĞ TEMELLERİ 4.HAFTA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ AKHİSAR MESLEK YÜKSEKOKULU

AĞ TEMELLERİ 4.HAFTA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ AKHİSAR MESLEK YÜKSEKOKULU AĞ TEMELLERİ 4.HAFTA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ AKHİSAR MESLEK YÜKSEKOKULU Öğr. Gör. MEHMET CAN HANAYLI ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line) Asimetrik Sayısal Abone Hattı, veri ve ses iletiminin aynı

Detaylı

HF TELSİZ AĞLARDA DSR TABANLI ROTALAMA UYGULAMASI

HF TELSİZ AĞLARDA DSR TABANLI ROTALAMA UYGULAMASI HF TELSİZ AĞLARDA DSR TABANLI ROTALAMA UYGULAMASI Makbule Gülçin ÖZSOY Özgür ÖZUĞUR TÜBİTAK/BİLGEM Gündem Kablosuz Tasarsız Ağlarda Rotalama Proak@f Algoritmalar Reak@f Algoritmalar HF Ağlarda Rotalama

Detaylı

Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ

Öğr.Gör.Volkan ALTINTAŞ Osi Referans Modeli, bilgisayar ağlarında ortak dil konuşulmasını sağlamak amacıyla geliştirilmiş katmanlı bir modeldir. OSİ Modeli katmanlardan oluşur. Her bir katman görevini yerine getirmeden diğer

Detaylı

IP Alt Ağlara Bölmek (Subnetting)

IP Alt Ağlara Bölmek (Subnetting) IP Alt Ağlara Bölmek (Subnetting) İçerik Giriş Tanım - Gerekçe Temel Bilgiler Oktet İkili Sayı Sistemi IP Sınıfları Network ID (Ağ Adresi) Broadcast Adresi Giriş Internet Protokolü (IP) ile haberleşen

Detaylı

HF Tasarsız Ağlarda Rotalama. Makbule Gülçin Özsoy TUBITAK-BILGEM/G227

HF Tasarsız Ağlarda Rotalama. Makbule Gülçin Özsoy TUBITAK-BILGEM/G227 HF Tasarsız Ağlarda Rotalama Makbule Gülçin Özsoy TUBITAK-BILGEM/G227 Gündem Tasarsız Ağlar Rotalama Algoritmaları Proaktif Rotalama Algoritmaları Optimized Link State Routing Protocol (OLSR) Destination-Sequenced

Detaylı

Öğr. Gör. Ümit ATİLA

Öğr. Gör. Ümit ATİLA Öğr. Gör. Ümit ATİLA Internette her bilgisayarın bir IP (ınternet protokol) adresi vardır. Bir bilgisayarın IP adresi varsa internet üzerindeki tüm bilgisayarlar bu adresi kolayca bulabilir. Ancak bu rakamları

Detaylı

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 12 Bilgisayar Ağları Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Katmanları İçerik Bilgisayar ağı nedir? Yerel alan ağları

Detaylı

BILGİSAYAR AĞLARI. Hakan GÖKMEN tarafından hazırlanmıştır.

BILGİSAYAR AĞLARI. Hakan GÖKMEN tarafından hazırlanmıştır. BILGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar Ağı Nedir? En az iki bilgisayarın kaynakları ve bilgileri paylaşmak amacıyla çeşitli şekillerde bağlanması sonucu oluşmuş iletişim altyapısına Bilgisayar Ağı denir. Sizce bilgisayar

Detaylı

Alt Ağ Maskesi (Subnet Mask)

Alt Ağ Maskesi (Subnet Mask) TCP/IP (Devam) Alt Ağ Maskesi (Subnet Mask) Ağdaki iki bilgisayarın veya cihazın aynı ağda olduklarını anlamalarını sağlar. Sınıf IP adres Ağ No Host No Ağ bit sayısı Host bit sayısı Varsayılan Ağ Maskesi

Detaylı

Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı - ULAK/CSIRT. Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı

Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı - ULAK/CSIRT. Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı IPv6 da Bir Sonraki Adım V1.1 Gökhan AKIN ĐTÜ/BĐDB Ağ Grubu Başkanı - ULAK/CSIRT Sınmaz KETENCĐ ĐTÜ/BĐDB Ağ Uzmanı Adnan Menderes Üniversitesi Didim MYO IPV6 Adresi Aldık ya Sonra? IPv4 IPv6 Intranet IPv4

Detaylı

-Floating, Wan ve Lan arayüzleri için ayrı kural yazma alanı vardır.

-Floating, Wan ve Lan arayüzleri için ayrı kural yazma alanı vardır. PfSense, FreeBSD tabanlı bir dağıtım olarak, BSD sağlamlığını taşıyan, son zamanlarda adından sıkça söz ettiren oldukça gelişmiş ve yetenekli bir güvenlik duvarı dağıtımıdır. Psense kullanılmaya başlandığı

Detaylı

NETWORK BÖLÜM-4 AĞ TOPOLOJİLERİ. Öğr. Gör. MEHMET CAN HANAYLI CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ AKHİSAR MESLEK YÜKSEKOKULU

NETWORK BÖLÜM-4 AĞ TOPOLOJİLERİ. Öğr. Gör. MEHMET CAN HANAYLI CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ AKHİSAR MESLEK YÜKSEKOKULU NETWORK BÖLÜM-4 AĞ TOPOLOJİLERİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ AKHİSAR MESLEK YÜKSEKOKULU Öğr. Gör. MEHMET CAN HANAYLI Topoloji nedir? Kelime anlamı itibarı ile yerleşim planı demektir. Bir ağdaki bilgisayarların

Detaylı

ULAKNET VoIP Servisi ve VoIP Çalışma Grubu

ULAKNET VoIP Servisi ve VoIP Çalışma Grubu ULAKNET VoIP Servisi ve VoIP Çalışma Grubu Neşe Kaptan Koç III. ULAKNET Çalıştayı ve Eğitimi Adnan Menderes Üniversitesi Didim MYO/Aydın 31 Mayıs - 3 Haziran 2009 Gündem VoIP nedir? VoIP için Kullanılan

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

Bölüm 12: UDP ve TCP. 12.1 UDP (User Datagram Protocol)

Bölüm 12: UDP ve TCP. 12.1 UDP (User Datagram Protocol) Bölüm 12: UDP ve TCP Türkçe (İngilizce) karşılıklar Bağlantısız (connectionless) Connection-oriented (bağlantı temelli) Veri dizisi (data stream) Soket (socket) Alındı (acknowledgment) Üç yollu el sıkışma

Detaylı

Bilg-101. Bölüm 6. Bilgisayar Ağları. Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Nedir?

Bilg-101. Bölüm 6. Bilgisayar Ağları. Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Nedir? Bilg-101 Bölüm 6 Bilgisayar Ağları 2006 Prentice-Hall, Inc Slide 1 Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Bilgisayar Ağlarının Avantaj ve Dezavantajları Bilgisayar Ağlarında Protokol ün önemi Ağ Çeşitleri Yerel

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı İlk bilgisayarlar 1960'lı yılların başında kullanılmaya başlanmıştır. Mainframe olarak adlandırılan bu bilgisayar çok büyük dosya dolapları gibi araçlardır. Zaman içerisinde mainframe'ler geliştirildi.

Detaylı

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Özlem Özgöbek Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2010 İnternet erişiminin yaygınlaşması ve artık mobil cihazlar üzerinden bile yüksek hızlı veri iletişimine

Detaylı

ETHERNET TEKNOLOJİSİ

ETHERNET TEKNOLOJİSİ ETHERNET TEKNOLOJİSİ ETHERNET TEKNOLOJİSİ İletişim, bir mesajın bir kanal aracılığıyla kaynaktan hedefe ulaştırılması işlemidir. Gerek insanlar arasında gerçekleşsin gerekse de bilgisayarlar arasında gerçekleşsin

Detaylı

Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı

Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı İrfan Köprücü Prensipler Çoklu ortam uygulamalarının sınıflandırılması Uygulamaların ihtiyaç duyacağı ağ servislerini belirlemek Uygulamaların gerçek zamanlı olmasından dolayı ayrılan yüksek önceliklerden

Detaylı

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA.

Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Bölüm 2 : ANAHTARLAMA : DEVRE ANAHTARLAMA. MESAJ ANAHTARLAMA. PAKET ANAHTARLAMA. Türkçe (İngilizce) karşılıklar Devre Anahtarlama (circuit switching) Mesaj Anahtarlama (message switching) Paket Anahtarlama

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8. Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation)

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8. Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation) HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR AĞLARI LABORATUVARI DENEY 8 Ağ Adresi Dönüştürme (NAT-Network Address Translation) Bu deneyde, Laboratuvar görünümü, Çizim 8.1 de gösterilen

Detaylı

Gündem. VLAN nedir? Nasıl Çalışır? VLAN Teknolojileri

Gündem. VLAN nedir? Nasıl Çalışır? VLAN Teknolojileri VLAN Kavramı Gündem VLAN nedir? Nasıl Çalışır? VLAN Teknolojileri Paylaşılan LAN sınırlamaları Kullanıcılar fiziksel olarak sınırlı Altağlar Hub lara bağlı Kullanıcılar yerlere guruplu Bir segmette güvenlik

Detaylı

Algoritmalar. Çizge Algoritmaları. Bahar 2017 Doç. Dr. Suat Özdemir 1

Algoritmalar. Çizge Algoritmaları. Bahar 2017 Doç. Dr. Suat Özdemir 1 Algoritmalar Çizge Algoritmaları Bahar 201 Doç. Dr. Suat Özdemir 1 En Kısa Yol Problemi Çizgelerdeki bir diğer önemli problem de bir düğümden diğer bir düğüme olan en kısa yolun bulunmasıdır. Bu problem

Detaylı

Ağ Protokolleri. Aysel Aksu. Nisan, 2016

Ağ Protokolleri. Aysel Aksu. Nisan, 2016 Ağ Protokolleri Aysel Aksu Nisan, 2016 İçindekiler 1 Giriş................................................ 2 2 AĞ PROTOKOLLERİ....................................... 3 2.1 TCP/IP MİMARİSİ VE KATMANLARI.........................

Detaylı

DRAYTEK VIGOR 3300V VPN Dial-in Fonksiyonu

DRAYTEK VIGOR 3300V VPN Dial-in Fonksiyonu DRAYTEK VIGOR 3300V VPN Dial-in Fonksiyonu Bu bölüm VPN Dial-in fonksiyonunun nasıl ayarlanacağını göstermektedir. Bu bölüm iki kısımdan oluşmuştur. Kısım 11.1: Giriş Kısım 11.2: Örnekler ve web konfigürasyonu

Detaylı

BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar İletişimi Nedir? Veri İşleme Modelleri ve Ağ Gelişimi Merkezi İşleme

BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar İletişimi Nedir? Veri İşleme Modelleri ve Ağ Gelişimi Merkezi İşleme BİLGİSAYAR AĞLARI Bilgisayar ağlarının kullanımındaki temel amaç bilgi ve servislerin paylaşımıdır. Bu bölümde bilgisayar ağlarının sınıflandırılması ve kullanım amaçları anlatılmaktadır. Bu bilgi ve servislerin

Detaylı

IPv6 Geçiş Yöntemleri Analizi

IPv6 Geçiş Yöntemleri Analizi Ulusal IPv6 Protokol Alt Yapısı Tasarımı ve Geçiş Projesi 12-13 Ocak 2011 IPv6 Geçiş Yöntemleri Analizi Selçuk COŞAN Dünyada IP IANA(Internet Assigned Numbers Authority) Dünyada ve IPv6 adreslerinin sorumluğu

Detaylı

Ders Tanıtım Sunumu 08225 AĞ TEMELLERİ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı. 02 EKi. 2012 Salı. Öğr. Gör.

Ders Tanıtım Sunumu 08225 AĞ TEMELLERİ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı. 02 EKi. 2012 Salı. Öğr. Gör. Ders Tanıtım Sunumu 08225 AĞ TEMELLERİ Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 GÜZ Yarıyılı 02 EKi. 2012 Salı Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Dersin Adı Ders Tanıtım Bilgileri Ağ Temelleri Ders Kodu 08225 Yarıyıl

Detaylı

Serdar SEVİL. TCP/IP Protokolü

Serdar SEVİL. TCP/IP Protokolü Serdar SEVİL TCP/IP Protokolü TCP/IP TCP/IP nin tarihi ARPANET ile başlayan Internetin tarihidir. Adreslerin dağıtımı NIC (Network Information Center) tarafından yapılır. Türkiye de ise bunu ODTÜ-TUBİTAK

Detaylı

Gateway Load Balancing Protocol (GLBP)

Gateway Load Balancing Protocol (GLBP) Gateway Load Balancing Protocol (GLBP) GLBP, diğer protokollere göre (HSRP,VRRP) daha verimli ve etkilidir [16]. HSRP ve VRRP teknolojilerinde yönlendiriciler yedeklilik açısından aktif-pasif rollerini

Detaylı

BM 402 Bilgisayar Ağları (Computer Networks)

BM 402 Bilgisayar Ağları (Computer Networks) BM 402 Bilgisayar Ağları (Computer Networks) M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Not: Bu dersin sunumları, ders kitabının yazarları James F. Kurose ve Keith W. Ross tarafından

Detaylı

İleri Düzey Bilgisayar Ağları

İleri Düzey Bilgisayar Ağları İleri Düzey Bilgisayar Ağları Ders 1 Ders Tanıtımı ve Giriş Mehmet Demirci Ben kimim? Yrd. Doç. Dr. Mehmet Demirci PhD: Georgia Tech, Ağustos 2013 Tez konusu: Sanal ağlarda yardımcı servislerin tasarımı

Detaylı

Bölüm 4 Ağ Katmanı. 4.1 Giriş. 4.2 Ağ katmanı tasarımında önemli noktalar

Bölüm 4 Ağ Katmanı. 4.1 Giriş. 4.2 Ağ katmanı tasarımında önemli noktalar Bölüm 4 Ağ Katmanı 4.1 Giriş OSI başvuru modelinin 3. katmanıdır. Ağdaki bir bilgisayar ikinci katmanda hangi protokolde çalışırsa çalışsın (Ethernet, Jetonlu halka, ATM gibi) üçüncü katmanda bir yönlendirilmiş

Detaylı

INHAND ROUTER LAR İÇİN PORT YÖNLENDİRME KILAVUZU

INHAND ROUTER LAR İÇİN PORT YÖNLENDİRME KILAVUZU INHAND ROUTER LAR İÇİN PORT YÖNLENDİRME KILAVUZU Z Telemetri Telekomünikasyon Yazılım San. Tic. LTD. ŞTI. Kavaklıdere Mah. Atatürk Bulvarı No: 151/804 Çankaya / Ankara info@ztelemetry.com Tel: +90 312

Detaylı

Şekil 9.1 IP paket yapısı

Şekil 9.1 IP paket yapısı Bölüm 9 : IP PAKET YAPISI ve IP ADRESLEME Türkçe (İngilizce) karşılıklar Satır (word in IP) Tanıtıcı (identification) Parça no (Fragment offset) Yaşam süresi (Time-to-live) Başlık sınaması (Header checksum)

Detaylı

BIL321 VERİ İLETİŞİMİ LABORATUVARI

BIL321 VERİ İLETİŞİMİ LABORATUVARI BIL321 VERİ İLETİŞİMİ LABORATUVARI ITS-101A INTERNET EĞİTİM SİSTEMİ TCP/IP HATA KONTROLÜ (ERROR CONTROL) İstanbul Ticaret Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Araş. Gör. Can EYÜPOĞLU HATA KONTROLÜ

Detaylı

Paket Anahtarlama ve Yönlendirme

Paket Anahtarlama ve Yönlendirme Paket Anahtarlama ve Yönlendirme Paket Anahtarlamanın Prensipleri Devre anahtarlama ses için geliştirilmiştir Kaynaklar belirli bir arama için ayrılır Veri bağlantısı durumunda zamanın çoğu boştur Veri

Detaylı

ProFTPD FTP Sunucusu. Devrim GÜNDÜZ. TR.NET Sistem Destek Uzmanı. devrim@gunduz.org

ProFTPD FTP Sunucusu. Devrim GÜNDÜZ. TR.NET Sistem Destek Uzmanı. devrim@gunduz.org Devrim GÜNDÜZ TR.NET Sistem Destek Uzmanı devrim@gunduz.org http://seminer.linux.org.tr http://belgeler.linux.org.tr http://lkd.belgeler.org http://www.linux.org.tr/belgeler.php http://www.gunduz.org/belgeler.php

Detaylı

EC-100. Ethernet RS232/422/485 Çevirici. İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri

EC-100. Ethernet RS232/422/485 Çevirici. İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri EC-100 Ethernet RS232/422/485 Çevirici İstanbul Yazılım ve Elektronik Teknolojileri EC-100, cihazlarınıza veya bilgisayara RS232/422/485 hattından bağlayarak kullanabileceğiniz tak-kullan şeklinde tasarlanmış

Detaylı