VERİTABANINDA DÜZENLİLİK DENETİMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "VERİTABANINDA DÜZENLİLİK DENETİMİ"

Transkript

1 Hakan YÜKSEL VERİTABANINDA DÜZENLİLİK DENETİMİ Hakan YÜKSEL Sayıştay Denetçisi Giriş Yaşam düzeyindeki ilerleme, nüfus artışları ve birleşmeler kamu kurumlarının faaliyetlerini sürdürürken gerçekleştirdikleri işlemlerde eskiye göre önemli ölçüde artışlar meydana getirmiştir. Teknolojinin gelişmesi ile maliyetlerde önemli azalışlar sağlanması, işlemlerin ve bilgilerin tutulduğu evrakları zamanla terkedilme aşamasına getirmiş ve bu evrakların yerini elektronik kayıtlar almıştır. Mali olaylar ihtiva eden bu elektronik kayıtların denetlenmesi de hiç kuşkusuz elektronik ortamda olacaktır. Mali işlemlere esas teşkil eden elektronik kayıtlar miktar olarak yer yer ciddi büyüklüklere ulaşabilmektedir. Elektronik kayıtların miktar olarak çok büyük olması, bunların mali tablolara etkisinin veya hukuki düzenlemelere uygunluğunun denetlenmesini yada herhangi bir yolsuzluk tespit edilmesini neredeyse imkansız hale getirmiştir. Ne var ki bu kayıtları denetleyecek çeşitli Bilgisayar Destekli Denetim Araç ve Teknikleri (CAATTs) üretilmiştir. Bununla ilgili, elektronik kayıtları analiz eden ve hataları raporlayan yığınla bilgisayar programı mevcuttur. IDEA, ACL, Applaud, Prospector, CA Panaudit Plus vb. programlar bunlardan başlıcaları arasında sayılabilir. Bu programlar bir denetçinin ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde olup belli bir büyüklükteki veriyi kolaylıkla analiz edebilmektedir. Ancak bu programlar yüz milyonlarca satırlık veri üreten büyük ve karmaşık kurumların denetlenmesinde yetersiz kalabilmektedir. Bu durumda yapılması gereken şey nedir? Örneğin 2 milyar kayıtttan oluşan bir tablo ile karşılaşsaydınız ve bunun üzerinde analiz yapmanız gerekse idi ne yapardınız? Veya 1 milyar kayıtlık bir tabloyu 500 milyon kayıtlık başka bir tablo ile karşılaştırmanız gerekse idi ne yapardınız? Bilgisayar destekli denetimde adlarını çokça duyduğu- 83 TEMMUZ - AĞUSTOS - EYLÜL 2011

2 Veritabanında Düzenlilik Denetimi muz klasik programlar bu tür problemlerin çözümünde yetersiz kalmaktadır. Bu kadar kayıtlık tabloları tutabilen sistemler varsa, bu sistemler bunun analinizini de yapabilir mi? Verinin ya bizzat tutulduğu ortamlarda, ya bu ortamların replike edildiği benzer ortamlarda ya da daha teknik ifade ile denetime yönelik olarak yeniden inşa edilen Datawarehouse (veriambarı) ve Datamartlarda SQL yardımıyla denetimin yürütülmesi mümkündür. Konuyu daha detaylı açmadan önce veritabanı ile ilgili bazı kavramların tanımlanmasında fayda vardır. 1. Veritabanı (Database) Nedir? Bu kavramları açacak olursak. Özellik bir tablonun isimlendirilmiş kolonudur. Örneğin TCKIMLIK, AD ve SOYAD kolonlarının olduğu bir tabloda AD sahip olduğu kolonun özelliğidir. O kolonda bulunan bütün veriler birer AD dır. TCKIMLIK özelliğinde bulunan bütün veriler TC kimlik no bilgisini içerir. TCKIMLIK özelliğinde bulunan bütün nesneler aynı alandadırlar (domain) ve aynı kısıtlara (constraints) tabidirler. Örneğin TCKIM- LIK kolonunun kısıtı number(11) şeklinde tanımlanır. Bunun anlamı TCKIMLIK NO alanı bir sayıdır ve sayısal ifadelerin dışındaki ifadeler burada barınamaz. Bu alan 11 karakterlidir, 12 karakterli bir veri bu alana girilemez. Veritabanı, gereksiz yinelemelerden arınmış olarak, verilere hızlı, verimli ve güvenli bir şekilde ulaşılmasına olanak verecek biçimde tasarlanmış birbiriyle ilişkili veriler topluluğudur. Veritabanlarını tanımlayan birkaç özelliği şöyle sıralayabiliriz: Veritabanı birbiriyle ilişkili verilerden oluşur. Veritabanı birbiriyle tutarlı verilerden oluşur. Veritabanındaki veriler gereksiz tekrarlardan arındırılmışlardır. Bir word dosyasında telefon numaraları verilerini tuttuğumuzu varsayalım. Bu word dökümanına veritabanı diyebilir miyiz? Veya bir excel dökümanında derneğinize kayıt olan kişilerin T.C. Kimlik numaraları ile ad ve soyad bilgilerini tuttuğumuzu varsayalım bu dökümana da veritabanı denilebilir mi? Cevap elbetteki hayır. Bunlar birer veritabanı değildir. Veritabanı belli özellikleri ( attribute ) ve belli satırları (tuple) olan ilişkiler (tablo) topluluğudur. 2. Veritabanı Yönetim Sistemi (Database Management System) Veritabanı Yönetim Sistemi (VTYS), kullanıcılara veritabanı tanımlama, oluşturma, değiştirme ve bakımını yapma ve bu yapıyı yürütme olanağı sağlayan programlar bütünüdür. Daha geniş bir ifade ile tabloları, kullanıcı adlarını (şema adlarını), kullanıcıların rollerini, haklarını ve yetkilerini tanımlayan, tablo uzaylarını (tablespace) fiziksel ve mantıksal sürücüler üzerindeki disk alanlarına göre yöneten, bellek büyüklüğüne, işlemcilere ve kullanıcı sayılarına göre performansı optimize eden sistem ve yazılımdır. Günümüzde en basitinden en karmaşığına kadar bir yığın veritabanı mevcuttur. En basitleri Microsoft Access, Paradox, Foxpro, SQLite altında oluşturulan tablolara veritabanı diyebileceğimiz gibi ORACLE, POSTGRESQL, SYBASE, IBM DB2 ve Microsoft SQLSERVER gibi üst seviye veritabanları vardır. 3. Veritabanlarının Tarihçesi 1970 yılında Edgar Frank Codd A Relational Model of Data for Large Shared Data Banks isimli makalesi ile ilk defa ilişkisel veritabanını ortaya attı yılında ilk ilişkisel veritabanı olan Ingres (daha sonraları POSTGRESQL) büyük işletmelerin ve devletlerin kayıtlarını kaydetmek üzere ortaya çıktı. (University of California, Berkeley) 84 TEMMUZ - AĞUSTOS - EYLÜL 2011

3 Hakan YÜKSEL 1978 yılında isimli veritabanı üretildi yılı sonlarında IBM DB2 adındaki veritabanını üretti yılı sonlarında Microsoft SQL Server ortaya çıktı. Aynı yıl Ingres, Post Ingres anlamında Postgres isimini aldı ve SQL standartlarını sağladı yılında MySQL isimli, günümüzde websitelerin büyük çoğunluğuna hizmet veren veritabanı ortaya çıktı. Aynı yıl Postgres in adı kendisi için daha anlamlı olan PostgreSQL olarak değiştirildi. Günümüzde kullanılan en popüler veritabanları, PostgreSQL, DB2, MSSQL dir. 4. Türkiye de Hangi Kurum Hangi Veritabanını Kullanıyor Kamu Kurumu Veritabanı Proje Sosyal Güvenlik Kurumu Maliye Bakanlığı Sosyal Güvenlik Kurumu IBM DB2 Sybase Medula Sistemi, İşveren Sistemi, Emektar Sistemi, SPAS, MOSİP Vergi Daireleri Otomasyon Projesi(VEDOP) Datawarehouse(Veri ambarı) Sağlık Bakanlığı Sağlıknet, TDMS Sağlık Bakanlığı İlaç Takip Sistemi İçişleri Bakanlığı Kimlik Paylaşım Sistemi Mernis İçişleri Bakanlığı Ulusal Adres Paylaşım Sistemi( UAPS ) Maliye Bakanlığı Say2000i Adalet Bakanlığı Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) E-Devlet, Proje Ulaştırma Bakanlığı tarafından Başbakanlık adına yürütülmektedir Gümrük Kapıları Güvenlik Sistemleri Projesi (GÜMSİS) TÜBİTAK E-İmza Projesi Emniyet Genel Müdürlüğü Mobil Elektronik Sistem Entegrasyonu (MOBESE) Ziraat Bankası Bankacılık İşlemleri Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Sanayi ve Ticaret Bakanlığı MSSQL MSSQL Tapu Kayıt Bilgi Sistemi (TAKBİS) Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) 5. Veritabanlarında Denetimin Avantajları 5.1. Veri Tabanında Denetime Duyulan İhtiyacın Asıl Nedeni Diğer Programların Yetersiz Kalmasıdır Veritabanında SQL yardımıyla yürütülen denetimler diğer denetim programlarında yürütülen denetimlere göre daha performanslı olmaktadır. Bu durum veritabanlarında hayati önemi haiz bilgilerin tutulması dolayısıyla veritabanı yönetim sistemlerinde kullanılan yüksek mühendislik bilgisinden ileri gelmektedir. Veritabanları yapısı itibari ile sunucu şeklinde çalışır. Veritabanları raid teknolojilerine kendisini adapte ederek birden fazla diske paralel yazma ve onlardan paralel okumayı başarılı bir şekilde sağlayarak performansı önemli ölçüde artırır. Böylece milyarlarca kayıttan oluşan tabloları dakikalar içinde analiz etme imkanı elde edilmiş olur. Bu konuyu daha da açacak olursak, örneğin bir diske belli şartlar altında saniyede 50MB lık veri atılıyor olsun. 500MB lık bir veri 500MB/50MB=10 sn lik bir zaman diliminde atılacaktır. Bu veriyi paralel olarak on harddiske atarsak veri 1 saniyede bilgisayar diskine blocklar halinde kaydedilirdi. Veriyi okumak da buna benzemektedir. Bu da bize, veriyi 10 kat daha hızlı yazma ve okuma diğer bir ifade ile daha hızlı analiz etme imkanını sağlamış olur. Raid sistemlerinin yanında veritabanlarının da paralel yazma özelliği bulunmaktadır. Örneğin tablespaceların birden fazla oluşturulması durumunda veritabanı bu tablespacelarda parallellik sağlayacağından hız bir ölçüde artacaktır. Veritabanlarında ayrıca çoklu iş (multi-tasking) yapılabilmektedir. Diğer bir ifade ile bir kişi aynı anda birden fazla analiz yapabilmektedir. Diğer klasik bilgisayar destekli denetim programlarında bilgisayara bir iş verildiğinde o iş bitmeden ikinci bir işe başlanılamamaktadır. Ancak veritabanlarında istenirse birden fazla iş aynı anda çalıştırılabilmektedir Veritababınında Direk Denetim İmkanı Denetelenen kurumunun ana sistemlerinde denetimin yürütülmesidir. Denetlenen kurumunun ana sistemlerine iki şekilde bağlanılabilinir. Birincisi veritabanına bir bilgisayar programı veya bir web uygulaması ile bağlanılmasıdır ki bu tür uygulamalarda bağlanan kişi sadece tekil sorgulama yapabilmektedir. Dolayısıyla analizde tekil düzeyde kalmaktadır. Örneğin vergi numarasına bakma, belli T.C. kimlik numaralarına ne kadar 85 TEMMUZ - AĞUSTOS - EYLÜL 2011

4 Veritabanında Düzenlilik Denetimi 5.3. SQL ve PL Avantajı tutar da ödeme (prim, vergi, vs) yapıldığını öğrenme vb. İkincisi ise veritabanı bazında bağlanmadır ki bu durumda sistemler imkan verdiği ölçüde yığın (batch) analiz yapmak mümkündür. Bazen denetçi şüphelendiği bir konuyu daha önce hiç almadığı büyük bir tabloda analiz etmek zorunda kalabilir. Analiz bir amaca yönelik bir kerelik yapılacak bir denetim ise ve tablo yeterince büyük ise tabloyu almadan, verinin bulunduğu ana sisteme veritabanı bazında bağlanarak yapmak istediği denetimi direk sistem veritabanında kolaylıkla yapabilir. SQL, veritabanlarında sorgulama yapmak için kullanılır. Anlamı yapısal sorgu dilidir (Structured Query Language). SQL, öğrenilmesi oldukça basit bir dildir. İyi bir matematik bilgisi ile SQL ile neredeyse herşeyi yapmak mümkündür. SQL in yetersiz kaldığı durumlar olabilir. Bu durumda PL (Prosesürel Dil) ihtiyaca koşmaktadır. Loop, if then...else, if...else.., for, when case vb fonsiyonları kullanabildiğimiz PL (prosedürel dil) desteği ile harika analizler yapma imkanı sağlanır. Ayrıca package, prosedure, function gibi araçlarla denetime zenginlik katmak mümkündür. Yüzbinlerce insan SQL i kullandığından bütün dünyada yaygındır. Ve bir problem ile karşılaşıldığında çözüme ulaşmak oldukça kolaydır Denetimin Kalitesini İzleme ve Denetimin Kontrol Kolaylığı SQL ile yapılan analizlerde, bütün yapılanlar SQL kodunda gözler önündedir. Dolayısıyla bir analiz yapıldıktan sonra elde edilen sonuç tablolarının doğruluğunu denetlemek için sadece SQL koduna bakmak yeterlidir. 86 TEMMUZ - AĞUSTOS - EYLÜL 2011

5 Hakan YÜKSEL Örneğin yaptığımız analiz 40 yaşın üstündeki erkeklerden gelir düzeyi 900 TL nin altında olanlar ile ilgili olsun. Diğer analiz programlarında bu kriterleri sağladığınızı ve bir sonuç tablosuna ulaştığınızı varsayalım. Bu durumda bir kaç hafta sonra tablonuza baktınız ve şöyle bir soru aklınıza geldi: Acaba 40 yaş sınırını analize katmış mıydınız? Bu durumda tablonuz küçük ise tabloyu kontrol etmek hiç bir sıkıntı çıkarmayacaktır. Ancak tablonuz çok büyük ise ve herhangi bir script kullanmamış iseniz cevap için sonuç tablosunun içinde bir kontrol daha yapmanız gerekecek. Tablonun büyük olması halinde zaman kaybı kaçınılmazdır. Halbuki SQL de SQL kodunu kontrol etmeniz yeterlidir Veri Tabanı Merkezi Kontrol Sağlar ve Veri Tekrarı Azalır Veri tabanı, veri tabanı yöneticisi (DBA) tarafindan yönetilir ve sistemde veriler merkezi olarak güncellenir. Böylece denetçiler verileri yüklemek ve hazırlamak ile ilgili herhangi bir zaman kaybı yaşamaz. Verilerde meydana gelen karışıklıklar önlenmiş olup bellekten tasarruf edilir. Bu konu ile ilgili iki yönden veri tekrarında azalma söz konusudur. Birincisi veritabanının gerektirdiği ilişkisel tablo yapısının kullanılması ile veri tekrarı önlenmiş olunur. İkincisi bütün denetçiler tarafından ihtiyaç duyulan ortak tabloların veritabanı yöneticisi tarafından bir kez yüklenmesi neticesinde, herbir denetçinin bu ortak verileri tekrar tekrar yüklemesi önlenmiş olur. Örneğin Mernis verisi, SGK prim verisi, Tapu verisi, Vedop verisi, kurumun yevmiye defteri ve mizanı, belli periyotlarda çekilen banka extre verileri gibi verilerin tek bir kişi tarafından sisteme yüklenmesi ile hem zamandan hem de bellekten tasarruf edilmiş olur Verilerin Paylaşımı Sağlanır Denetimde ihtiyaç duyulan aynı veriler tüm kolaylığıyla diğer kullanıcılar tarafından da kullanılır. Aynı veri değişik kişilerin PC lerinde tekrar tekrar tutulmaz. Bir ekip çalışmasında bir denetçinin ürettiği bir sonuç tablosu başka bir denetçi için girdi tablosu olabilir. Bu durumda veriyi text ile aktarmak yerine sadece o denetçinin kullanıcı adından ilgili veriyi kendi bilgisayarına getirmesi (fetch) yeterlidir Çoklu Sunucu Desteği Gelişmiş veritabanlarında çoklu sunucu desteği vardır. Veritabanları birden fazla sunucuyu tek bir sistem gibi çalıştırabilmektedirler. Örneğin Google firması bir milyondan fazla sunucuyu tek bir sistem gibi çalıştıra- 87 TEMMUZ - AĞUSTOS - EYLÜL 2011

6 Veritabanında Düzenlilik Denetimi rak milyonlarca işlemci ve harddiski aynı anda tek bir sistem gibi kullanarak saliselik başarıyı sağlamaktadır. Bir kaç sunucunun işlemcileri ve depolama alanları tek bir sistem gibi çalıştırılarak çok güçlü sistemler elde edilmektedir. Bu durum mevcut sistemlerin yetersiz hale gelmesi durumunda mevcut sunucuyu hurdaya ayırma yerine ilave sunucular ekleyerek dikey genişleme ile daha güçlü sistemlerin çok daha ucuz maliyetlerle elde edilmesini de sağlamaktadır. Örneğin 64 çekirdeği 48 harddiski olan bir sistem bulunsun. Harddisk kapasitesini ve işlemci sayısını artırmanız gerekmektedir. Sistemi tamamen yenilemek bir yöntem gibi görülebilir. Ancak onun yerine 32 çekirdekli 60 harddiskli yeni bir sunucu satın aldığınızı düşünelim. Bu durumda sisteminiz 96 çekirdekli ve 108 harddiskli yeni bir sisteme dönüşmüş olacaktır. Halbuki bu sistemi tek defada satın alınsa idi bir servete mal olacaktı Endeksleme (Index) ve Bölümlendirme (Partitioning) İndexleme ve partitioning, veritabanının hızını diğer bir ifade ile performansını artırmak için kullanılmaktadır. İndexleme, veritabanının bir tablosunun, bir veya daha fazla kolonunundaki bilgilerinin daha sonraki aramalara zemin hazırlamak için bir defalığına veritabanının kendi mantık silsilesinde alfabetik veya nümerik olarak belli gruplara göre belli bir sırada dizilmesi ve ayrılmasıdır. Örneğin histogramik olarak dağınık verileri barındıran satırı bulunan bir kolonda bir arama yapıldığı zaman, indexleme bulunmadığı durumda arama yapılan değer tablonun bütün satırlarına (Full Scan) veritabanı sistemi tarafından tek tek bakılır. Diğer bir ifade ile tablo tam taranır. Bu çok ciddi zaman kayıplarına yol açar. Halbuki indexleme olması durumunda veritabınının aranan değeri bulması sadece bir kaç salisedir. Çünkü indexlemenin mevcudiyeti ile veritabanı hash scan yaparak nokta atışı ile istenen değeri nerede bulacağını bilmekte ve saliseler içerisinde değeri ekranınıza getirmektedir. Partitioning ise indexlemeden farklı olarak benzer özellikli verilerin tablonun içinde gruplandırılmasıdır. Burada bir tablonun içinde fiziksel başka tablolar (partitions) oluşturulmaktadır. Partitioning farklı şekillerde yapılabilir. (hash-partitioning, list partititoning, range partitioning..) Örneğin, veritabanında bir tabloda YIL adında bir kolon olsun. YIL kolonuna göre list partitioning yapılması durumunda 2008 yılı verileri gruplanarak tablo içinde bir partition a 2009 yılı gruplanarak ayrı bir partition a ve 2010, 2011 ve 2012 verileri gruplandırılarak ayrı ayrı partition lara veritabanı sistemi tarafından otomatik olarak yazılmaktadır. Daha sonra 2010 yılında gerçekleşmiş bir değer arandığında tablounun yaklaşık beşte dördü elenmekte ve veritabanı tablonun sadece yaklaşık beşte birini barındıran 2010 partition ına bakmakta ve bu da ciddi bir zaman kazancı sağlamaktadır. SONUÇ Kamu kurumlarının faaliyetlerinin zaman içinde artması ve mali unsurlar ihtiva eden bu faaliyetlerin bir yansıması olan elektronik kayıtların büyük boyutlara ulaşması, bu kayıtların denetimini de elektronik ortamda yapılmasını zorunlu kılmıştır. Veritabanında SQL yardımıyla denetimin yürütülmesi, klasik denetim programlarına göre getirdiği esnek ve kullanışlı yapı dolayısyla bazıları tarafından daha fazla kabul görmüştür. Büyük, karmaşık ve yönetilmesi daha zor verilere sahip olan kurumlar kayıtlarını işin doğası gereği veritabanlarında tuttuklarından; bu kurumların bütün sistemlerine nüfuz etmek, eksik bir nokta kalmadan kurumun bütün verilerine ulaşmak ve bu kurumların denetimini başarılı ve etkin bir şekilde yürütmek ancak veritabanları üzerindeki denetimlerle mümkün olacaktır. 88 TEMMUZ - AĞUSTOS - EYLÜL 2011

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ ÖĞR.GÖR.VOLKAN ALTINTAŞ 26.9.2016 Veri Tabanı Nedir? Birbiriyle ilişkisi olan verilerin tutulduğu, Kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş veriler topluluğunun, Mantıksal

Detaylı

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1

1 Temel Kavramlar. Veritabanı 1 1 Temel Kavramlar Veritabanı 1 Veri Saklama Gerekliliği Bilgisayarların ilk bulunduğu yıllardan itibaren veri saklama tüm kurum ve kuruluşlarda kullanılmaktadır. Veri saklamada kullanılan yöntemler; Geleneksel

Detaylı

BIM 312 Database Management Systems. Veritabanı Kavramına Giriş

BIM 312 Database Management Systems. Veritabanı Kavramına Giriş BIM 312 Database Management Systems Veritabanı Kavramına Giriş Veritabanı Nedir? Veritabanı, birbirleriyle ilişkili verilerin hızlı ve verimli bir şekilde ulaşılmasına olanak verecek biçimde saklanmasıyla

Detaylı

Veri Tabanı-I 1.Hafta

Veri Tabanı-I 1.Hafta Veri Tabanı-I 1.Hafta 2010-2011 Bahar Dönemi Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Burdur 2011 Muhammer İLKUÇAR 1 Veri ve Veri Tabanı Nedir? Veri Bir anlamı olan ve kaydedilebilen

Detaylı

VERİ TABANI UYGULAMALARI

VERİ TABANI UYGULAMALARI VERİ TABANI UYGULAMALARI VERİ TABANI NEDİR? Bir konuyla ilgili çok sayıda verinin tutulmasına, depolanmasına ve belli bir mantık içerisinde gruplara ayrılmasına veri tabanı denir. Veri tabanı programları;

Detaylı

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ ÜNİTE 2 VERİ TABANI İÇİNDEKİLER Veri Tabanı Veri Tabanı İle İlgili Temel Kavramlar Tablo Alan Sorgu Veri Tabanı Yapısı BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ BİLGİSAYAR II HEDEFLER Veri tabanı kavramını

Detaylı

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Konular Veritabanı Tasarım Aşamaları Veri Modeli Nedir? Veri Modeli Temel Bileşenleri İş Kuralları (Business Rules) İş Kurallarını Veri

Detaylı

ELIF KIOTZEOGLOU RESUL MURAD MERT PACOLARI

ELIF KIOTZEOGLOU RESUL MURAD MERT PACOLARI ELIF KIOTZEOGLOU 0510130077 RESUL MURAD 0510120082 MERT PACOLARI 0510120083 SQL SQL,(İngilizce "Structured Query Language", Türkçe: Yapılandırılmış Sorgu Dili) verileri yönetmek ve tasarlamak için kullanılan

Detaylı

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ Veri Tabanı Nedir? Sistematik erişim imkânı olan, yönetilebilir, güncellenebilir, taşınabilir, birbirleri arasında tanımlı ilişkiler bulunabilen bilgiler kümesidir. Bir kuruluşa

Detaylı

2 Temel Kavramlar (Devam) Veritabanı 1

2 Temel Kavramlar (Devam) Veritabanı 1 2 Temel Kavramlar (Devam) Veritabanı 1 Veritabanı Kullanıcıları Veritabanı Yöneticisi (DBA-Database Administrator) Tasarım,oluşturma ve işletiminden sorumludur. Görevleri; Tasarımı Performans Analizi Erişim

Detaylı

Bölüm 1: Veritabanı Yönetim Sistemlerine Giriş

Bölüm 1: Veritabanı Yönetim Sistemlerine Giriş Bölüm 1: Veritabanı Yönetim Sistemlerine Giriş -1- Dr. Serkan DİŞLİTAŞ 1.1. Veri ve Bilgi (Data & Information) Hesaplama, saklama gibi çeşitli işlemler amacıyla bilgisayara verilen sayı, yazı, resim, ses,

Detaylı

10-Veri Tabanları. www.cengizcetin.net

10-Veri Tabanları. www.cengizcetin.net 10-Veri Tabanları 1 VERİ TABANI VERİTABANI (DATABASE) Birbiri ile ilişkili bir veya daha fazla tablodan oluşan bilgi topluluğudur. Veri tabanındaki tablolara ulaşılarak sorgulama yapılır ve istenilen bilgiler

Detaylı

Veritabanı. Ders 2 VERİTABANI

Veritabanı. Ders 2 VERİTABANI Veritabanı Veritabanı Nedir? Birbiri ile ilişkili verilerin bir arada uzun süreli bulundurulmasıdır. Veritabanı bazen Veritabanı Yönetim sistemi veya Veritabanı Sistemi yerine de kullanılır. Gerçek dünyanın

Detaylı

Kepware Veritabanı Ürünleri. Teknolojiye Genel Bir Bakış

Kepware Veritabanı Ürünleri. Teknolojiye Genel Bir Bakış Kepware Veritabanı Ürünleri Teknolojiye Genel Bir Bakış Gündem Veritabanı Client API teknolojisinin gözden geçirilmesi ODBC istemci sürücüsü- bir KEPServerEX Plug-In Haberleşme Sürücüsüdür. DataLogger-

Detaylı

License. Veri Tabanı Sistemleri. Konular büyük miktarda verinin etkin biçimde tutulması ve işlenmesi. Problem Kayıt Dosyaları

License. Veri Tabanı Sistemleri. Konular büyük miktarda verinin etkin biçimde tutulması ve işlenmesi. Problem Kayıt Dosyaları License c 2002-2016 T. Uyar, Ş. Öğüdücü Veri Tabanı Sistemleri Giriş You are free to: Share copy and redistribute the material in any medium or format Adapt remix, transform, and build upon the material

Detaylı

Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı. Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN

Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı. Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı Programı Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN VERİTABANI-I Veri Nedir? Bilgisayarların yaygınlaşması ile birlikte bir çok verinin saklanması gerekli hale

Detaylı

VERİ TABANI SİSTEMLERİ

VERİ TABANI SİSTEMLERİ VERİ TABANI SİSTEMLERİ 1- Günümüzde bilgi sistemleri Teknoloji ve bilgi. 2- Bilgi sistemlerinin Geliştirilmesi İşlevsel Gereksinimleri 1.AŞAMA Gereksinim Belirleme ve Analiz Veri Gereksinimleri Gereksinimler

Detaylı

İngilizce'de Relational Database Management System (RDBMS) olarak ifade edilir.

İngilizce'de Relational Database Management System (RDBMS) olarak ifade edilir. İlişkisel Veritabanı Yaklaşımı: İngilizce'de Relational Database Management System (RDBMS) olarak ifade edilir. İlişkisel veri tabanı yönetim sistemi verilerin tablolarda satır ve sutunlar halinde tutulduğu

Detaylı

Veri Tabanı-I 1.Hafta

Veri Tabanı-I 1.Hafta Veri Tabanı-I 1.Hafta 2015-2016 Bahar Dönemi Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Burdur 2015 Yrd.Doç.Dr. M. İLKUÇAR 1Muhammer İLKUÇAR, MAKÜ-2011 BURDUR

Detaylı

Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş. Ünite 5 - Veri Tabanı Yönetim Sistemleri

Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş. Ünite 5 - Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş Ünite 5 - Veri Tabanı Yönetim Sistemleri İçerik Temel kavramlar Veri tabanı modelleri Normalizasyon Coğrafi Bilgi Sistemlerinde veri tabanı yönetimi Temel kavramlar Veri

Detaylı

Bilgi Servisleri (IS)

Bilgi Servisleri (IS) Bilgi Servisleri (IS) GRID Kullanıcı Eğitimi Boğaziçi Üniversitesi 2007, İstanbul Emrah AKKOYUN Konu Başlığı Neden ihtiyaç duyulur? Kullanıcılar kimlerdir? Bilgi Servisi türleri MDS ve BDII LDAP Bilgi

Detaylı

Bilgisayar Uygulamaları. MySql

Bilgisayar Uygulamaları. MySql MySql MySql,; Oracle, Progress, MsSql, PostgreSql gibi veri tabanı programıdır. Kullanılan dil SQL (Structured Query Language) yapısal sorgulama dilidir. Lisansı GNU General Public License olarak bilinen

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İçerik Dosya Organizasyonu (File Organization) Veritabanı Sistemleri (Database Systems) BM307 Dosya Organizasyonu (File Organization) İçerik Dosya

Detaylı

İnternet Programcılığı

İnternet Programcılığı 1 PHP le Ver tabanı İşlemler Yaptığımız web sitelerinin daha kullanışlı olması için veritabanı sistemleri ile bağlantı kurup ihtiyaca göre verileri okuyup yazmasını isteriz. 1.1 Veritabanı Nedir? Veritabanı

Detaylı

Başlıca Ürün-Bilgi Sistemleri

Başlıca Ürün-Bilgi Sistemleri BİLGİ SİSTEMLERİ Başlıca Ürün-Bilgi Sistemleri Süreç İşleme Sistemleri, Ofis Otomasyon Sistemleri ve Bilgi İşleme Sistemleri, Yönetim Bilişim Sistemleri, Karar Destek Sistemleri, Uzman Sistemler ve Yapay

Detaylı

Tekrar. Veritabanı 2

Tekrar. Veritabanı 2 Tekrar Veritabanı 2 Veritabanı Nedir? Veritabanı ortaya çıkış hikayesi Saklanan ve işlenen veri miktarındaki artış Veri tabanı olmayan sistemin verilerinin kalıcı olmaması. Veritabanı; tanım olarak herhangi

Detaylı

Veritabanı Yönetim Sistemleri, 2. basım Zehra ALAKOÇ BURMA, 2009, Seçkin Yayıncılık

Veritabanı Yönetim Sistemleri, 2. basım Zehra ALAKOÇ BURMA, 2009, Seçkin Yayıncılık Veri Kaynaklar Veri Tabanı Sistemleri, 2. basım Prof. Dr. Ünal YARIMAĞAN, 2010, Akademi Yayınevi Veritabanı Yönetim Sistemleri, 2. basım Zehra ALAKOÇ BURMA, 2009, Seçkin Yayıncılık Veritabanı ve Uygulamaları

Detaylı

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ

1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ 1.PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Bilindiği gibi internet üzerindeki statik web sayfaları ziyaretçinin interaktif olarak web sayfasını kullanmasına olanak vermemektedir. Bu yüzden etkileşimli web sayfaları oluşturmak

Detaylı

PostgreSQL Veritabanı Sunucusu Devrim GÜNDÜZ. devrim@gunduz.org

PostgreSQL Veritabanı Sunucusu Devrim GÜNDÜZ. devrim@gunduz.org PostgreSQL Veritabanı Sunucusu Devrim GÜNDÜZ PostgreSQL Geliştiricisi PostgreSQL DBA devrim@gunduz.org Command Prompt, Inc. devrim@commandprompt.com devrim@postgresql.org[.tr] http://twitter.com/devrimgunduz

Detaylı

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 3

Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 3 Veri Tabanı Yönetim Sistemleri Bölüm - 3 İçerik Web Tabanlı Veri Tabanı Sistemleri.! MySQL.! PhpMyAdmin.! Web tabanlı bir veritabanı tasarımı. R. Orçun Madran!2 Web Tabanlı Veritabanı Yönetim Sistemleri

Detaylı

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access)

Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access) Mühendislikte Veri Tabanları Dersi Uygulamaları (MS-Access) İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Geomatik Mühendisliği Bölümü Prof. Dr. Nebiye MUSAOĞLU Doç. Dr. Elif SERTEL Y. Doç. Dr. Şinasi

Detaylı

Veritabanı, Veri Madenciliği, Veri Ambarı, Veri Pazarı

Veritabanı, Veri Madenciliği, Veri Ambarı, Veri Pazarı Veritabanı, Veri Madenciliği, Veri Ambarı, Veri Pazarı Başkent Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Yönetim Bilişim Sistemleri (Bil 483) 20394676 - Ümit Burak USGURLU Veritabanı Veri tabanı düzenli bilgiler

Detaylı

MAPINFO PROFESSIONAL TEMEL VE İLERİ SEVİYE KURS İÇERİĞİ

MAPINFO PROFESSIONAL TEMEL VE İLERİ SEVİYE KURS İÇERİĞİ MAPINFO PROFESSIONAL TEMEL VE İLERİ SEVİYE KURS İÇERİĞİ Başar Bilgisayar Sistemleri Ve İletişim Teknolojileri San. Ve Tic. Ltd. Şti. Web site: http://www.basarsoft.com.tr Kontak mail: basar@basarsoft.com.tr

Detaylı

Microsoft SQL Server 2008 Oracle Mysql (Ücretsiz) (Uygulamalarımızda bunu kullanacağız) Access

Microsoft SQL Server 2008 Oracle Mysql (Ücretsiz) (Uygulamalarımızda bunu kullanacağız) Access Programlamaya Giriş VERİ TABANI UYGULAMASI ÖN BİLGİ Veritabanları, verilere sistematik bir şekilde erişilebilmesine, depolanmasına ve güncellenmesine izin veren, yüksek boyutlu veriler için çeşitli optimizasyon

Detaylı

1-Veritabanı Yönetim Sistemleri /Tanım

1-Veritabanı Yönetim Sistemleri /Tanım 1-Veritabanı Yönetim Sistemleri /Tanım Öğr. Gör. Saliha Kevser KAVUNCU Sungurlu MYO/VTYS-I özet VERİTABANI NEDİR? İYİ BİR VERİTABANININ ÖZELLİKLERİ VERİTABANININ AVANTAJLARI VERİ TABANI TİPLERİ VERİTABANI

Detaylı

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu Turquaz Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com Turquaz Proje Grubu Konu Başlıkları 1. Turquaz Proje Grubu 2. Programın fikri 3. Geliştirme aşaması 4. Programın içeriği 5. Yapılacaklar 6. Dizayn

Detaylı

SQL (Structured Query Language)

SQL (Structured Query Language) SQL (Structured Query Language) Genel SQL SQL çok yüksek seviyeli bir dildir. Biraz ingilizce bilgisi gerektirir. Programlama dillerine göre öğrenilmesi çok daha kolaydır. Çünkü programlama dillerindeki

Detaylı

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ Derya Birant, Alp Kut Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İÇERİK Giriş PLC nedir? PLC lerin Uygulama

Detaylı

2-Veritabanı Yönetim Sistemleri/ Temel Kavramlar

2-Veritabanı Yönetim Sistemleri/ Temel Kavramlar 2-Veritabanı Yönetim Sistemleri/ Temel Kavramlar Öğr. Gör. Saliha Kevser KAVUNCU Veritabanı neden kullanılır? Veritabanının amacı; insanların ve organizasyonların birşeyleri takip edebilmesine yardımcı

Detaylı

Veri Tabanı-I 5.Hafta

Veri Tabanı-I 5.Hafta Veri Tabanı-I 5.Hafta DataBase Oluşturma 1 DATABASE Kolon,özellik,alanColumn,attributes,fields) Sunucu Tablo numarası adı soyadı 0913109001 Ali Can 0913109002 Nuri Koç Database 0913109003 Fatma Kara Satır,Kayıt

Detaylı

HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Erdem Alaşehir / Finansbank Güvenlik Olay Korelasyonunda Büyük Veri Kullanımı

HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Erdem Alaşehir / Finansbank Güvenlik Olay Korelasyonunda Büyük Veri Kullanımı HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Erdem Alaşehir / Finansbank Güvenlik Olay Korelasyonunda Büyük Veri Kullanımı Ajanda Mevcut Durum Vertica ile Çözüm Analiz Mevcut Durum

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Kemal ÖZAT. İSG Uzman Yardımcısı İSG-KATİP Şubesi

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Kemal ÖZAT. İSG Uzman Yardımcısı İSG-KATİP Şubesi T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Kemal ÖZAT İSG Uzman Yardımcısı İSG-KATİP Şubesi Aralık, 2014 1 AMAÇ GENEL BİLGİLER PAYDAŞLAR MEVCUT DURUM SONUÇ 2 İSG-KATİP

Detaylı

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ I

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ I BÖLÜM 12 12. SQL de YÖNETİMSEL FONKSİYONLAR 12.1. VIEWS ( Tablo Görünümü) Tablo görünümleri veri tabanında tanımı olan tablolardan sorgulama sonucunda elde edilir. Tabloların tersine fiziksel bir yer tutmazlar.

Detaylı

MongoDB. Doğan Aydın. Eylül, 2011

MongoDB. Doğan Aydın. Eylül, 2011 MongoDB Doğan Aydın Eylül, 2011 İçindekiler 1 Giriş.................................................... 2 2 Geleneksel Veri Tabanları Ve MongoDB................................. 3 3 Doküman Odaklı.............................................

Detaylı

ÜTS PROJESİ PROJE TANITIMI

ÜTS PROJESİ PROJE TANITIMI ÜTS PROJESİ PROJE TANITIMI 5 Mayıs 2015 -BİLGEM-Yazılım Teknolojileri Araştırma Enstitüsü 1 Projenin Tanımı Ürün Takip Sistemi Projesi ile ülkemizde üretilen veya yurt dışından ithal edilen tüm tıbbi cihazların

Detaylı

Semantik Ağ ve Üst Veri Sistemleri İçin Yeni Nesil Veri Tabanı Yönetim Modeli: NoSQL. R. Orçun Madran Atılım Üniversitesi. www.madran.

Semantik Ağ ve Üst Veri Sistemleri İçin Yeni Nesil Veri Tabanı Yönetim Modeli: NoSQL. R. Orçun Madran Atılım Üniversitesi. www.madran. Semantik Ağ ve Üst Veri Sistemleri İçin Yeni Nesil Veri Tabanı Yönetim Modeli: NoSQL R. Orçun Madran Atılım Üniversitesi www.madran.net İçerik NoSQL Ne Değildir? Neden NoSQL? Ne Zaman NoSQL? NoSQL'in Tarihçesi.

Detaylı

T.C. MALTEPE ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ENDÜSTRĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ LĠSANS PROGRAMI 2010-11 Güz Yarıyılı

T.C. MALTEPE ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ENDÜSTRĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ LĠSANS PROGRAMI 2010-11 Güz Yarıyılı T.C. MALTEPE ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ENDÜSTRĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ LĠSANS PROGRAMI 2010-11 Güz Yarıyılı VERĠ TABANI VE YÖNETĠMĠ BIL301 6 AKTS Kredisi 3. yıl 5. yarıyıl Lisans Zorunlu 4 saat/hafta

Detaylı

Genel Kavramlar. Bilgisayar ortamında işlenebilecek durumda bulunan kayıtlar. Birbiri ile ilişkili veriler topluluğu ve veriler arası ilişkiler

Genel Kavramlar. Bilgisayar ortamında işlenebilecek durumda bulunan kayıtlar. Birbiri ile ilişkili veriler topluluğu ve veriler arası ilişkiler Genel Kavramlar Veri Nedir? Bilgisayar ortamında işlenebilecek durumda bulunan kayıtlar Veri Tabanı Nedir? Birbiri ile ilişkili veriler topluluğu ve veriler arası ilişkiler Veritabanı Yönetim Sistemi (DBMS)Nedir?

Detaylı

Veri Tabanı Örnekleri

Veri Tabanı Örnekleri Veri Tabanı Nedir? Birbiriyle ilişkisi olan verilerin tutulduğu, Kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş veriler topluluğunun, Mantıksal ve fiziksel olarak tanımlarının bulunduğu Bilgi depolarıdır. Veri

Detaylı

Maltepe Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı Yönetimi (END 210)

Maltepe Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı Yönetimi (END 210) Maltepe Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı Yönetimi (END 210) GENEL DERS BİLGİLERİ Öğretim Elemanı : Öğr.Gör. Erdal GÜVENOĞLU Ofis : MUH 312 Ofis Saatleri : Pazartesi: 14:00 14:50, Salı:

Detaylı

Genel Sağlık Sigortası MEDULA KASIM-2006

Genel Sağlık Sigortası MEDULA KASIM-2006 Sosyal Güvenlik G Kurumu Sağlık k Geri Ödeme Sistemi Genel Sağlık Sigortası MEDULA KASIM-2006 Hedefler Hizmet Sunucunun iç iş süreçlerine en az müdahale Tüm Hizmet Sunucularını kapsayan bütünleşik bir

Detaylı

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri VERİ KAYNAKLARI YÖNETİMİ İ İ 5. ÜNİTE GİRİŞ Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri yönetimidir. Geleneksel yada çağdaş, birinci yada ikinci elden derlenen veriler amaca uygun veri formlarında tutulur.

Detaylı

VERĐTABANLARINA GĐRĐŞ

VERĐTABANLARINA GĐRĐŞ Linux Kullanıcıları Derneği Düzenli Seminerleri VERĐTABANLARINA GĐRĐŞ Haziran, 2002 ANKARA Güncelleme : Temmuz 2002 Devrim GÜNDÜZ LKD, TR.NET http://seminer.devrim.oper.metu.edu.tr devrim@oper.metu.edu.tr

Detaylı

SQL'e Giriş. SELECT Deyimi. SQL Komutları. 1. DDL (Data Definition Language - Veri Tanımlama Dili)

SQL'e Giriş. SELECT Deyimi. SQL Komutları. 1. DDL (Data Definition Language - Veri Tanımlama Dili) SQL'e Giriş SQL komutları kullanılarak aşağıdaki işlemler yapılabilir: Veritabanı nesnelerinin oluşturulması ve bu nesnelerle ilgili işlemlerin yapılması Bilgilerin istenilen koşullara göre görüntülenmesi

Detaylı

YZM 3215 İleri Web Programlama

YZM 3215 İleri Web Programlama YZM 3215 İleri Web Programlama Yrd. Doç. Dr. Deniz KILINÇ Celal Bayar Üniversitesi Hasan Ferdi Turgutlu Teknoloji Fakültesi Yazılım Mühendisliği 1 BÖLÜM - 5 ORM (Object Relational Mapping) ve EF (Entity

Detaylı

SQL veri tabalarına erişmek ve onları kullanmak için geliştirilmiş bir lisandır.

SQL veri tabalarına erişmek ve onları kullanmak için geliştirilmiş bir lisandır. SQL veri tabalarına erişmek ve onları kullanmak için geliştirilmiş bir lisandır. Bu dersimizde biz Microsoft SQL Server veritabanı sistemini kullanmayı öğreneceğiz. SQL Nedir? SQL Structured Query Language

Detaylı

BİLGİ İŞLEM HİZMETLERİ PROSEDÜRÜ

BİLGİ İŞLEM HİZMETLERİ PROSEDÜRÜ Sayfa 1/7 Revizyon Takip Tablosu REVİZYON NO TARİH AÇIKLAMA 00 24.01.2013 İlk Yayın 01 19.04.2013 5.9, 5.10 ve 5.11 Maddeleri eklenmiştir. 1. AMAÇ Bu Prosedürün amacı, Yıldız Teknik Üniversitesi bünyesinde

Detaylı

E-Defter Oluşturma Aşamasında Sık Karşılaşılan Uyarı Mesajları Ve Çözümleri

E-Defter Oluşturma Aşamasında Sık Karşılaşılan Uyarı Mesajları Ve Çözümleri E-Defter Oluşturma Aşamasında Sık Karşılaşılan Uyarı Mesajları Ve Çözümleri 1- Hata :gl-bus:accountantinformation zorunlu bir elemandır. ( Lütfen bu mesajı Mikro Yazılımevi'ne bildiriniz! ) Çözüm: e-defter

Detaylı

Powered by www.etgigrup.com. www.vedubox.com

Powered by www.etgigrup.com. www.vedubox.com Powered by www.etgigrup.com www.vedubox.com Entegre E-Eğitim Sistemi Uzaktan Eğitim Sisteminiz 1DK da Hazır! Kolay Basit İnovatif Esnek Entegre Entegre Eğitim Platformu Uzaktan Eğitim, e-eğitim, Online

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar Yılmaz DEMİR BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ÖĞRETMENİ Ünitelerimiz

Detaylı

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı ve Yönetimi (BİL 301)

Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı ve Yönetimi (BİL 301) Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Veri Tabanı ve Yönetimi (BİL 301) GENEL DERS BİLGİLERİ Öğretim Elemanı : Öğr. Gör. Erdal GÜVENOĞLU Ofis : MUH 313 Ofis Saatleri : Pazartesi: 10.00-12.00,

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Ders izlencesi Bilgisayara giriş Bilgisayar nedir? Bilgisayarın tarihçesi Bilgisayarların sınıflandırılması Bilgisayar nasıl çalışır?

Detaylı

SİSTEM İHTİYAÇLARI (Tiger Plus / Tiger 3)

SİSTEM İHTİYAÇLARI (Tiger Plus / Tiger 3) SİSTEM İHTİYAÇLARI (Tiger Plus / Tiger 3) / Gereksinimleri : Sunucu: 60 GB boş disk GB boş disk *** Disk sistemi için pil yedeklemeli, yüksek ön bellekli (512 MB ve üstü) RAID control kartı ve RAID seviyesi

Detaylı

VERİTABANI & VERİTABANI YÖNETİMİ

VERİTABANI & VERİTABANI YÖNETİMİ VERİ NEDİR? Dağınık bilgi kümesidir. VERİTABANI & VERİTABANI YÖNETİMİ Veri, anlamlı bir şekilde düzenlendiği zaman yararlı bilgi olur. Dr. Mehmet AKSARAYLI VERİTABANI NEDİR? Birbiri ile ilişkili veriler

Detaylı

SQL Uyarı Programı Kurulum ve Kullanımı

SQL Uyarı Programı Kurulum ve Kullanımı SQL Uyarı Programı Kurulum ve Kullanımı Kurulum 1. SQL Uyarı.zip dosyası açılır. 2. SQL Uyarı.exe programı çalıştırılır. 3. Üstteki ekran açılır ok. Butonuna basılır. 4. Ayarlar ekranı seçilir. 4.1 Server

Detaylı

MİKRO V15 İLE GELEN BAZI YENİLİKLER

MİKRO V15 İLE GELEN BAZI YENİLİKLER MİKRO V15 İLE GELEN BAZI YENİLİKLER METRO ARA YÜZÜ Metro ara yüzü ile sık kullanılan işlem menülerini kullanabileceksiniz. Metro Style görünüm özelliği ile, sık kullandığınız menüleri gruplandırarak sadeleştirilmiş

Detaylı

Veritabanı Tarihi. 1960s: Bilgisayarlar artan saklama kapasiteleri ile birlikte firmalar tarafından karşılanabilir hale gelmeye başladı

Veritabanı Tarihi. 1960s: Bilgisayarlar artan saklama kapasiteleri ile birlikte firmalar tarafından karşılanabilir hale gelmeye başladı History of the Database Timeline 1960s: Bilgisayarlar artan saklama kapasiteleri ile birlikte firmalar tarafından karşılanabilir hale gelmeye başladı 1970-72: E. F. Codd veritabanları için mantıksal yapıyı

Detaylı

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması Hakan ALBAĞ Tahsin Barış AKAN Bitirme Projesi 05.06.2006 Giriş Ticari yazılımlarda ortak ihtiyaçlar Birden

Detaylı

Bölüm 10: PHP ile Veritabanı Uygulamaları

Bölüm 10: PHP ile Veritabanı Uygulamaları Bölüm 10: PHP ile Veritabanı Uygulamaları -231- Öğr.Gör. Serkan DİŞLİTAŞ 10.1. PHP PHP, platformdan bağımsız sunucu taraflı çalışan betik bir web programlama dilidir. PHP programlama dili ile MySQL, MSSQL,

Detaylı

Veritabanlarına ve SQL'e Giriş. Devrim GÜNDÜZ. Teknoloji Destek Merkezi -- www.tdmsoft.com. devrim@gunduz.org

Veritabanlarına ve SQL'e Giriş. Devrim GÜNDÜZ. Teknoloji Destek Merkezi -- www.tdmsoft.com. devrim@gunduz.org Veritabanlarına ve SQL'e Giriş Devrim GÜNDÜZ Teknoloji Destek Merkezi -- www.tdmsoft.com devrim@gunduz.org http://seminer.linux.org.tr http://www.gunduz.org Giriş Bu seminerde, aşağıdaki konular anlatılacaktır:

Detaylı

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312

Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 Giriş Bilgisayar İşletim Sistemleri BLG 312 İplikler geleneksel işletim sistemlerinde her prosesin özel adres uzayı ve tek akış kontrolü vardır bazı durumlarda, aynı adres uzayında birden fazla akış kontrolü

Detaylı

Veri Tabanı Tasarım ve Yönetimi

Veri Tabanı Tasarım ve Yönetimi SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Veri Tabanı Tasarım ve Yönetimi Hafta 5 Prof. Dr. Ümit KOCABIÇAK Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. Ürün : Tiger Enterprise/ Tiger Plus/ Go Plus/Go Bölüm : Kurulum İşlemleri

DESTEK DOKÜMANI. Ürün : Tiger Enterprise/ Tiger Plus/ Go Plus/Go Bölüm : Kurulum İşlemleri LOGO PROGRAM KURULUMU VE AYARLARI Logo programlarının yüklemesi için kullanılacak,setup dosyaları ftp://download.logo.com.tr/ adresinden indirilerek yapılır. Örneğin Kobi ürünleri için; ftp://download.logo.com.tr/windows/kobi/guncel/go_plus/klasöründen

Detaylı

8 Oracle da tablo yapısı içinde otomatik artan kolon yoktur. (identity kolon

8 Oracle da tablo yapısı içinde otomatik artan kolon yoktur. (identity kolon ORACLE GİRİŞ Oracle ile SQL Server ın karşılaştıralım. 1 Oracleda veritabanı yerine kullanıcı oluşturulur. Kullanıcılar veritabanı gibi davranır. 2 Tablo oluşturma, değiştirme ve silme kodları aynı. 3

Detaylı

Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği

Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği TBD 21. Ulusal Bilişim Kurultayı Sunumu Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği Hasan ÖZKESER Bimar Bilgi İşlem Hizmetleri Aş. 5 Ekim 2004 ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi, Ankara 2004

Detaylı

EnterpriseDB Kalitesi ile Tanıştırma. Devrim GÜNDÜZ Principal Systems Engineer EnterpriseDB devrim.gunduz@enterprisedb.com

EnterpriseDB Kalitesi ile Tanıştırma. Devrim GÜNDÜZ Principal Systems Engineer EnterpriseDB devrim.gunduz@enterprisedb.com Oracle Presentation Uygulamalarınızı Title Presentation Sub-Title EnterpriseDB Kalitesi ile Tanıştırma Devrim GÜNDÜZ Principal Systems Engineer EnterpriseDB devrim.gunduz@enterprisedb.com Copyright 2010

Detaylı

TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi

TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi TARBİL Kapsamında Uydu ve Yersel Veri Tespit, Kayıtçı İşlem Yönetim Sistemi Geliştirilmesi Kurum Adı : İstanbul Teknik Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi Proje Durumu : Tamamlandı. Projenin

Detaylı

UYGULAMA KULLANIM KILAVUZU

UYGULAMA KULLANIM KILAVUZU DATASEL BİLGİ SİSTEMLERİ ÜRÜN GELİŞTİRME BÖLÜMÜ TİG AKTARIM DOSYASI OLUŞTURMA UYGULAMASI UYGULAMA KULLANIM KILAVUZU V 1.0 Hazırlayan : DataSel Bilgi Sistemleri A.Ş. 27/01/2012 İÇERİK 1. GİRİŞ... 1 1.1

Detaylı

VERİ TABANI ve YÖNETİMİ

VERİ TABANI ve YÖNETİMİ VERİ TABANI ve YÖNETİMİ Maltepe Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2 BÖLÜM -12- TETİKLEYİCİ (TRIGGER) 3 Giriş Trigger lar Trigger lar Ne Zaman Kullanılmalıdır? Klasik Trigger ların Özellikleri

Detaylı

SİSTEM İHTİYAÇLARI (Tiger Enterprise / Tiger 3 Enterprise)

SİSTEM İHTİYAÇLARI (Tiger Enterprise / Tiger 3 Enterprise) SİSTEM İHTİYAÇLARI (Tiger Enterprise / Tiger 3 Enterprise) / Gereksinimleri : Sunucu: 60 GB boş disk 21-50 kullanıcı arası en az çift işlemcili Intel Xeon Processor L5638 (12M Cache, 2.00 GB boş disk RAID

Detaylı

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ UNIVERSAL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) Sistemleri Arasındaki Temel Farklar Universal Bilgi Teknolojileri Ltd. Şti. 2010. Tüm hakları saklıdır.

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama JDBC (Java Database Connectivity) Üst Düzey Programlama-ders07/ 1 JDBC JDBC ilişkisel veritabanlarına erişim için Java dilinde kullanılan standart bir kütüphanedir. Bu kütüphanedeki

Detaylı

DruzOnline Otomasyon Programı Kurulum Bilgileri

DruzOnline Otomasyon Programı Kurulum Bilgileri DruzOnline Otomasyon Programı Kurulum Bilgileri İçindekiler: 1- Druz Online Hakkında 2- Sistem Gereksinimleri 3- Program Kurulumu 4- Lisanslama İşlemi 5- Program İlk Açılış 6- Destek ve Hatalar 1- Druz

Detaylı

Veritabanı Sızma Testleri Türk Standardları Enstitüsü Yazılım Test ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı

Veritabanı Sızma Testleri Türk Standardları Enstitüsü Yazılım Test ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı Veritabanı Sızma Testleri Türk Standardları Enstitüsü Yazılım Test ve Belgelendirme Dairesi Başkanlığı Tarih 1 Veritabanı Sızma Testleri Veritabanı sistemleri kritik sistemlerdir. Testler sonucunda elde

Detaylı

Bilişim Ağları Dairesi Başkanlığı. 15 Eylül 2005

Bilişim Ağları Dairesi Başkanlığı. 15 Eylül 2005 e-devlet KAPISI PROJESİ Bilişim Ağları Dairesi Başkanlığı 15 Eylül 2005 GÖREV TANIMI e-dönüşüm Türkiye İcra Kurulu nun 09/10/2004 tarih ve 8 sayılı kararı ile 25/01/2005 tarih ve 2005/8409 sayılı Bakanlar

Detaylı

MOODLE UZAKTAN ÖĞRETİM SİSTEMİ

MOODLE UZAKTAN ÖĞRETİM SİSTEMİ MOODLE UZAKTAN ÖĞRETİM SİSTEMİ ÖZET Genel Bilgiler Moodle nedir? Sistem Gereksinimleri Moodle Sisteminin Kurulumu Ders ve kategori eklenmesi Bir dersin sistem özellikleri İstatistikler Sonuç ve öneriler

Detaylı

Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software)

Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software) Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software) Yazılım (Software) Eğitim TV - egitimtv.biz - facebook.com/egitimtv 2 Yazılım Daha önce de bahsettiğimiz gibi; yazılım, bilgisayar üzerinde çalışan

Detaylı

ASP.NET 1. DURUM YÖNETİMİ. BLM 318 e-ticaret ve Uyg. Durum Yönetimi Nedir? Durum Yönetimi: Karșılaștırma İÇERİK. Sunucu-taraflı Durum Yönetimi

ASP.NET 1. DURUM YÖNETİMİ. BLM 318 e-ticaret ve Uyg. Durum Yönetimi Nedir? Durum Yönetimi: Karșılaștırma İÇERİK. Sunucu-taraflı Durum Yönetimi Nedir? olmadan Login.aspx Bilgilerinizi giriniz Durum Yönetimi İle Login.aspx Bilgilerinizi giriniz Adınız Adınız Pınar Pınar Soyadınız Soyadınız Onay Durdu Onay Durdu Gönder Gönder ASP.NET - 1 sayfa.aspx

Detaylı

Veritabanı Güvenliği ve Savunma Algoritmaları

Veritabanı Güvenliği ve Savunma Algoritmaları Veritabanı Güvenliği ve Savunma Algoritmaları Ders Kavramı - Veritabanında tehdit kavramı - Kullanıcılardan kaynaklanan iç tehditler ve bunların bertaraf edilmesi için geliştirilen güvenlik algoritmalarının

Detaylı

SQL e Giriş. Uzm. Murat YAZICI

SQL e Giriş. Uzm. Murat YAZICI SQL e Giriş Uzm. Murat YAZICI SQL (Structured Query Language) - SQL Türkçe de Yapısal Sorgulama Dili anlamına gelmektedir ve ilişkisel veritabanlarında çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. - SQL ile

Detaylı

Google Hacking. Gelişmiş Google Operatörleri

Google Hacking. Gelişmiş Google Operatörleri Ön Söz Bilgisayar korsanları, önemli bilgiler içeren web uygulamalarına arama motorları sayesinde kolayca erişebiliyorlar. Hedeflenen anahtar kelimeler ile web sitelerinden önemli bilgiyi almak saniyeler

Detaylı

Bilgi, Bildirim Ve Beyan Verme Yükümlülüğü- İdare(Devlet) İlişkilerinde Teknolojinin Etkin Kullanımı ve Bilgi Havuzunun Oluşturulması Paneli

Bilgi, Bildirim Ve Beyan Verme Yükümlülüğü- İdare(Devlet) İlişkilerinde Teknolojinin Etkin Kullanımı ve Bilgi Havuzunun Oluşturulması Paneli Bilgi, Bildirim Ve Beyan Verme Yükümlülüğü- İdare(Devlet) İlişkilerinde Teknolojinin Etkin Kullanımı ve Bilgi Havuzunun Oluşturulması Paneli Mustafa Umut ÖZGÜL Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Şirketler Dairesi

Detaylı

Saha servis uygulamaları için esnek uygulama geliştirme platformu :

Saha servis uygulamaları için esnek uygulama geliştirme platformu : Saha servis uygulamaları için esnek uygulama geliştirme platformu : Global ekonominin, rekabetçi baskısının piyasalarda her geçen gün daha yoğun hissedildiği günümüzde, Mobil Bilişim Uygulamaları toplam

Detaylı

Qlik Sense için sistem gereksinimleri. Qlik Sense 3.1 Copyright QlikTech International AB. Tüm hakları saklıdır.

Qlik Sense için sistem gereksinimleri. Qlik Sense 3.1 Copyright QlikTech International AB. Tüm hakları saklıdır. Qlik Sense için sistem gereksinimleri Qlik Sense 3.1 Copyright 1993-2016 QlikTech International AB. Tüm hakları saklıdır. Telif Hakkı 1993-2016 QlikTech International AB. Tüm hakları saklıdır. Qlik, QlikTech,

Detaylı

Sabit Kıymet Yönetimi

Sabit Kıymet Yönetimi Sabit Kıymet Yönetimi www.logitta.com Şirketiniz için Yeni bir Değer yaratın! Logitta Mayıs, 2011 Sabit Kıymet Yönetimi Nedir? Sabit kıymet yönetimi işletme bünyesindeki sabit kıymetlerin sistematik bir

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

1 Temmuz 2014 Netsis Standard 2 1 Temmuz 2014

1 Temmuz 2014 Netsis Standard 2 1 Temmuz 2014 1 Temmuz 2014 Ana Paket Fiyatı Saati Netsis Standard 2 Temel Set ( 1 Kullanıcı) Satış Yönetimi, Satınalma Yönetimi, Stok Yönetimi, Finans Yönetimi, Genel Muhasebe, Kalite Kontrol, Esnek yapılandırma, Dinamik

Detaylı

VERİ TABANI OLUŞTURULMASI VE WEB SAYFASININ HAZIRLANMASI (İP 6)

VERİ TABANI OLUŞTURULMASI VE WEB SAYFASININ HAZIRLANMASI (İP 6) VERİ TABANI OLUŞTURULMASI VE WEB SAYFASININ HAZIRLANMASI (İP 6) Bu iş paketi kapsamında, İP1, İP2 ve İP3 iş paketlerinden elde edilen bilgiler kullanılarak Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) destekli bir veri

Detaylı