ÖZET ABSTRACT. Süleyman Demirel Üniversitesi, Gönen Meslek Yüksekokulu, 2

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÖZET ABSTRACT. Süleyman Demirel Üniversitesi, Gönen Meslek Yüksekokulu, selenmaden@sdu.edu.tr 2"

Transkript

1 Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2014, C.19, S.2, s Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2014, Vol.19, No.2, pp KOBĠ LERĠ DESTEKLEMEK FĠRMALARIN PERFORMANSINI NE KADAR ETKĠLER? GÖLLER BÖLGESĠNDE KOSGEB GENEL DESTEK PROGRAMINDAN YARARLANAN FĠRMALAR ÜZERĠNE BĠR ĠNCELEME * TO WHAT EXTEND IS THE PERFORMANCE OF FIRMS EFFECTED BY SUPPORTING SME S? A STUDY ON THE FIRMS OF LAKE DISTRICT SUPPORTED BY THE KOSGEB S GENERAL SUPPORT PROGRAMME ÖZET Öğr. Gör. Dr. Selen IġIK MADEN 1 Prof. Dr. Mura ALĠ DULUPÇU 2 Bu çalışmanın amacı, KOSGEB Genel Desek Programının Göller Bölgesinde faaliye göseren KOBİ lerin performansı üzerindeki ekilerinin değerlendirilmesidir. Araşırma modeli kapsamında desek programından faydalanan deney grubu firmaları ile herhangi bir deseken faydalanmamış konrol grubu firmalarına Logi ve Tobi analizleri yapılarak firmaların performansları farklı performans krierleri bağlamında karşılaşırılmış ve desek programının KOBİ performansı üzerindekiekileri değerlendirilmişir. Bölgede faaliye göseren 294 KOBİ üzerinde yapılan çalışmada firma isihdam büyümesi, üreim mikarı, saış hacmi veürün çeşililiğiüzerinde deseklerin anlamlı ve olumlu ekileri sapanmışır. Anahar Kelimeler: KOBİ, KOSGEB, Kamusal Desek, Desek Performansı, Firma Büyümesi. Jel Kodları: L25, R10, R11. ABSTRACT Theaim of hissudyis oshowheeffecs of hesupporsoffered in heconend of KOSGEB general supporingprogramme on heperformance of hesmeswhichareacive in he Lake Disric. As par of creaedresearch model, he experimen group firms were compared wih he conro lgroup firms by applying Logi and Tobi analyzes wih respec o differen performence crieri as and found ou ha supporing programme has posiive and meaninful effecs on SME performance. The sudy depends on 294 SMEs which are acive in he region. Resuls show ha suppor programme has poziive and significan effeccs on employmengrowh, produciongrowh, salesgrowh and variey of goods. Key Words: SME, KOSGEB, PublicSuppor, SupporPerformance, Firm Growh. Jel Codes: L25, R10, R KOBĠ: YENI MĠTĠN TANIMLANMASI VE YENĠ EKONOMĠDEKĠ KONUMU Dünyadaki mevcu ülke ekonomilerine bakıldığında, iģlemelerin neredeyse % unun KOBĠ lerden oluģuğu, isihdamın %40-80 inin, GSMH nın %30-70 inin, yaırımların %30-60 ının, ihracaın %10-40 ının KOBĠ ler arafından gerçekleģirildiği görülmekedir. (Özdemir vd.,2007:174) Ekonomi içinde böylesine ağırlıklı bir yapıya sahip olan bu * Bu çalıģma Süleyman Demirel Üniversiesi Bilimsel AraĢırma Projeleri Koordinasyon Birimi 2648-D-11 nolu proje arafından deseklenmekedir. 1 Süleyman Demirel Üniversiesi, Gönen Meslek Yüksekokulu, 2 Süleyman Demirel Üniversiesi, Ġkisadi ve Ġdari Bilimler Fakülesi, Ġkisa Bölümü, 179

2 IŞIK MADEN DULUPÇU 2014 iģlemelerin anımlanması ise üzerinde görüģ birliğine varılamamıģ nokalardan birisini oluģurmakadır ve genel olarak kabul gören ek bir anım bulmak mümkün değildir. KOBĠ ler kensel, kırsal, yerel, ulusal, bölgesel, uluslararası gibi farklı piyasalarda faaliye göserebilmekle birlike; formel veya informel sekörde bulunabilirler; sahipleri fakir ya da zengin olabilir; farklı büyüme yönelimleri içinde olabilecekleri gibi sermaye ve sosyal yapıları birbirinden farklılıklar göserebilir. (OECD,2004:120) Farklı yazarlar ve organizasyonlar arafından yapılan KOBĠ anımları genel anlamda birbiriyle uarlılık gösermeyen ve haa çeliģen anımlamalar olabilmekedir. Bu çeliģki lieraürde farklı nedenlere bağlanmakadır. Öncelikle KOBĠ ler kendi içinde homojen özellikler gösermemekedir. Tek krierli bir ölçüe dayalı herhangi bir anımlama KOBĠ lerin kendi içindeki çeģililiği görmede yeersizlikler yaramakadır. Ġkinci olarak, KOBĠ ler birçok ülkede çeģili poliika ve uygulamalarla deseklenmekedir ve yapılan anımlama hangi firmaların bu deseklerden yararlanabileceğinin çerçevesini çizmekedir. KOBĠ leri desekleyen ulusal ve uluslararası kurumlar kendi anımlamalarını yaparak kendi amaçları doğrulusunda faaliye göseren KOBĠ leri deseklemek isemekedirler. KOBĠ lerle ilgili verilerdeki ve eorideki eksiklik genel geçer bir anımlama yapmayı güçleģiren bir baģka neden olarak göserilmekedir. Ülkelerin kalkınma düzeyleri ve sekörler arasında gözlemlenen farklılıklar da sıralanabilecek nedenler arasında yer almakadır. (Taymaz,1997:31) KOBĠ lerin anımı ve kapsamı sekörden seköre, ülkeden ülkeye değiģebildiği gibi aynı ülkenin çeģili kuruluģları arasında da farklılıklar göserebilmeke ve haa zamana göre de değiģebilmekedir. (Ege,1997:6) Örneğin Amerika BirleĢik Devlelerinde 3 herhangi bir sekör kısılaması olmadan 1500 den az çalıģanı olan firmalar KOBĠ sayılırken, Çin de 4 imala sanayinde faaliye göseren bir firmanın küçük ölçekli olabilmesi için 300 den az ora ölçekli olabilmesi için arasında çalıģanının olması gerekmekedir. Yaygın kullanımda anımlamalar çalıģan kiģi sayısı, sermaye mikarı, ciro, bilanço büyüklükleri, saıģlar ve yaırım düzeyi gibi krierler üzerinden yapılmakadır. Tanımlama yapılırken kullanılan unsurların çeģililiği orak, genel geçer bir anım verebilme imkanını güçleģirmekedir. Ülkeler arasında orak bir KOBĠ anımlamasının yapılamamasının emel sebebi kalkınma ve geliģmiģlik düzeylerinin benzer olmaması olarak ifade edilmekedir. Ülke içindeki kurumlar arasında bir anım birliği olmaması ise sekörler arasındaki geliģmiģlik düzeylerinin farklılaģmasına bağlanmakadır. (Yörük, 2003:4) KOBĠ ler için genel geçer bir anımlama yapılması ihiyacı, desek sağlanacak iģleme veya iģlemelerin kimler olacağının ayrıģırılabilmesi açısından önem aģımakadır. (Alpugan,1998:6) Tanımlamalardaki farklılıklar iģlemelerin aynı zamanda ulusal ve uluslararası deseklerden yararlanmalarında da sorunlarla karģılaģmalarına neden olmakadır. Bunun yanında orak bir anımlamanın yapılamaması isaisiksel bir alyapının oluģması ve KOBĠ lerle ilgili ampirik çalıģmaların yapılmasını da zorlaģırmakadır. (Ayyagari,2007: 415) Ülkemiz açısından bir değerlendirme yapıldığında ise 2005 yılında çıkarılan yönemelikle birlike KOBĠ ler için yapılan anımlama neicesinde, ülkemiz resmi bir KOBĠ anımlamasına kavuģmuģ, kurumlar arası anım karmaģası oradan kaldırılmıģ ve AB ile uyum sağlanmıģır

3 C.19, S.1 KOBİ leri Deseklemek Firmaların Performansını Ne Kadar Ekiler? Göller Bölgesinde 2. TARĠHSEL PERSPEKTĠFTE KAMU OTORĠTESĠNĠN KOBĠLERE VE DESTEK MEKANĠZMASINA BAKIġI KOBĠ ler, Sanayi Devrimi gerçekleģip kile üreimi ve fabrika sanayi oraya çıkıncaya kadar emel üreim birimi olarak ekonomide yerlerini almıģlardır. Fordizmin ekonomiye hakim olduğu dönemde KOBĠ ler yeerli ilgiyi çekemeseler de varlıklarını sürdürmeye devam emiģlerdir. Fordizmin beslendiği ana kaynak olan Keynesyen anlayıģa göre kile üreimi ancak büyük firmalar ve büyük yaırımlarla gerçekleģirilebilmekedir. Kile üreimi, büyük ölçekli iģleme kurmayı ve kilesel çalıģmayı beraberinde geirmiģir. Diğer arafan büyüklüğün sağladığı maliye asarrufları da düģünüldüğünde büyük ölçekli iģlemeler kurmak zorunlu bir hale dönüģmüģür. Ayrıca bu yaklaģım ölçek ekonomileri kavramıyla eorik bir abana da ourularak bilimsel bir dayanağa kavuģurulmuģur (Müfüoglu, 1993: 30 ). Ölçek ekonomileriyle birlike oluģan içsel ekonomiler birim baģına oralama maliyei azalarak ölçeğe göre aran geiri sonucunu doğurmuģur. Bu ise firmaları sürekli olarak büyüme yönünde moive emiģ ne kadar büyükse o kadar iyidir anlayıģı ile dev firmaların oraya çıkıģı savunulmuģur. (Chandler,1991:243; Müfüoğlu,1993:30) Bu çerçevede kile üreimi ve büyük ölçekli iģlemeler ön plana çıkarken, ekonomik ekinliğe sahip olmayan KOBĠ lerin de piyasadan silineceği düģünülmekeydi lerden sonra dünya ekonomisinde yaģanan krizler Fordizmin sorgulanmasına, eski değerini yiirmesine ve KOBĠ lere yönelik yaklaģımlarda önemli değiģikliklerin yaģanmasına neden olmuģur. (Taymaz, 2008: 13) Kile üreiminin kaı ve hiyerarģik üreim sisemi dünya ekonomisindeki yapısal değiģimlere cevap verememeye baģlayınca geliģen eknoloji ve uluslararası pazar Ģarlarına uygun olarak yeni sisem arayıģlarına girilmiģir. Bilgi eknolojisinde meydana gelen geliģmeler ve bilgi ekonomisinin yükseliģinin de bu rendi güçlendirdiği ileri sürülmekedir. Bu nedenle arık küçük firmalar ve giriģimcilik geliģmiģ ülkelerde yeniden yükselen bir eğilimdir. Bu konuda yapılan bilimsel çalıģmalar, KOBĠ lerin yaygınlaģmasına yönelik rendin sadece geliģmiģ ülkelerle sınırlı olmadığını, geliģen ülkede de gözlendiğini oraya koymakadır (Loveman,1991:37)Bu süreçlere paralel olarak ükeicilerin farklılaģırılmıģ ürünlere olan alebi armıģ, üreim süreci esnekleģmeye baģlamıģır. Piore ve Sabel (1984) arafından esnek uzmanlaşma eorisinin emellerinin aılması da bu dönemde yaģanan önemli bir geliģme olarak karģımıza çıkmakadır. Esnek uzmanlaģma modeliyle örüģen iģleme biçiminin de KOBĠ ler olduğu ileri sürülmüģ ve Fordis dönemde göz ardı edilen bu iģlemeler yeniden ön plana çıkmaya baģlamıģlardır. (Acs&Audresch, 1993: 70, Carlsson, 1992: 146, Loveman&Sengenberger, 1991: 5, Piore&Sabel, 1984: 18, Sabel&Zeilin, 1985: 135, Sabel, 1989: 5, Hirs&Zeilin, 1991: 6) Hükümelerin KOBĠ leri deseklemeye ve eģvik emeye yönelik poliikaları, yeni bir anlayıģla finansal desek poliikaları ve kurumlarının yapılandırılması, iģlemelerin kümelendirilmesi, dilimli (niģ) piyasalara yönlendirilmesi, yenilik geliģirmenin deseklenmesinden uluslararası piyasalara eklemlenmeye, küresel üreim zincirine kaılmaya ve yerel ağlar geliģirmeye eģvik edilmesine ve desek kurumlarının yeniden yapılandırılmasına kadar pek çok giriģimi içermeke ve geniģ yelpazeye yayılmakadır. (Aykaç,2009:19) 1980 lerin baģında KOBĠ lerin deseklenmesini amaçlayan ciddi yaklaģımlar oraya çıkmaya baģlamıģır. Bu iģlemelerin, büyüme, isihdam, sanayileģme ve kalkınma açısından önemli role sahip oldukları fikri KOBĠ lerin geliģirilmesi ve deseklenmesi nokasında ülkeleri bir arayıģa yönelmiģir. 80 lerle birlike dünya ülkeleri KOBĠ lerin geliģirilmesi ve eģvik edilmesine yönelik poliikalar izlemeye baģlamıģlardır. KOBĠ lerin eknik yeniliklere daha yakın, ükeici ercihlerine yönelik daha esnek karakerde olmaları, 181

4 IŞIK MADEN DULUPÇU 2014 konjonkürel dalgalanmalara uymadaki kabiliyeleri, üreimdeki boģlukları daha hızlı doldurmadaki kakıları, büyük firmalara yönelik olumlu ekileri, bölgeler arası dengeli büyüme ekileri, rekabein eģvikinde oynadıkları roller, daha az bürokraik yapıları ve hepsinden önemlisi isihdam arıģına yapıkları ne kakılarla kalkınmada önemli bir güç haline gelmeleri bu iģlemeleri daha çekici hale geirmiģir. (Çein,1996:73; Ekin,1993:1; ĠZSĠAD,1993:15) Küresel piyasalarda rekabe gücünün ve ekonomik büyümenin en önemli belirleyicisi olarak bilginin oraya çıkıģı, KOBĠ lerin önemini daha da arırmıģır. (Caves,1982:53) KOBĠ lerin bilgi ve yenilikçilik emellerini kuvvelendirmek amacıyla, 2000 li yıllardan iibaren Ar Ge faaliyelerini desekleyici önemli adımların aıldığı bilinmekedir. Avusralya, Macarisan, Ġalya, Porekiz ve Ġsviçre gibi ülkelerin de aralarında bulunduğu ülkelerde, Ar Ge harcamalarının 2/3 veya daha fazlası KOBĠ lere ahsis edilmiģir. KOBĠ lerin yenilikçi kapasielerinin geliģmesi ve yeni eknolojilere sahip olmasını deseklemek amacıyla bu iģlemelerin küresel ağlara kaılması, kamu özel sekör iģbirliği imkanlarının arırılması, çalıģanlarının vasıflarını yükselmek için mesleki eğiime önem verilmesi ve kümelenmeleri eģvik edilmekedir. (OECD,2004:67) Harvie ye (2003:4) göre KOBĠ desek poliikaları, amaçları açısından değerlendirildiğinde aģağıdaki gibi sınıflandırılabilir. Tablo 1: KOBĠ Desek Poliikaları ve Amaçları Ġsihdam yarama Makroekonomik amaçlar Ekonomik kalkınma Ġhracaın arması Gelirin yeniden dağılımı Sosyal amaçlar GeliĢmeke olan ülkelerde yoksulluğun azalılması DıĢsallıkların varlığı Piyasa baģarısızlıklarının Piyasaya giriģ engelleri düzenlenmesi / Ekinsizlik Asimerik bilgi Az sayıda rakipler Eksik bilgi Fırsa eģiliği sağlamak Dinamik ekinlik hedefleri Ġnovasyonun eģviki Kaynak: (Harvie, 2003: 4). 3. KOBĠ LERE SAĞLANAN KAMUSAL DESTEKLERĠN PERFORMANS ÜZERĠNE ETKĠLERĠ: LĠTERATÜR ÇalıĢmanın bu kısımda KOBĠ lere verilen kamusal deseklerin firma performansı üzerindeki ekilerini ölçmeye yönelik lieraürdeki çalıģmalar ve bulguları sunulmakadır. Öncelikli olarak yapılan çalıģmaların 2000 li yıllarda ağırlık kazandığı dikkaleri çekmekedir. Bunun emel sebebinin ise fordizmin çöküģü ve liberal poliikaların yükseliģiyle birlike yeni bir yapılanma içine giren ülke ekonomilerinin KOBĠ lerin aran önemini 80 li yıllardan iibaren iyice fark emiģ olmalarının sonucu bu firmalara yönelik desek mekanizmalarını yoğunlaģırmıģ olması muhemeldir lı yıllar iibariyle sağlanmaya baģlayan desekler çalıģmalarda oralama 7-8 yıl süreyle incelenerek firmaların performansları üzerindeki ekileri oraya konmaya çalıģılmıģır. Dolayısıyla çalıģmaların sonuçlarının 2000 li yıllarda oraya çıkmıģ olması bu süreçle açıklanabilmekedir. 182

5 C.19, S.1 KOBİ leri Deseklemek Firmaların Performansını Ne Kadar Ekiler? Göller Bölgesinde ÇalıĢmalarda kullanılan örneklem sayılarının da oldukça yüksek olduğu görülmekedir. Bu bağlamda en büyük örneklem ile gerçekleģirilmiģ çalıģma Negri(2006) nin Brezilya daki 80,000 KOBĠ üzerinde Ar-Ge ve Teknoloji geliģirme deseklerinin ekilerini araģırdığı çalıģmasıdır. En küçük örneklemli çalıģma ise Sarder, Ghoshi ve Rosa (1997) nın 272 KOBĠ ile BangladeĢ e eğiim, danıģmanlık ve finansman deseklerinin ekilerini araģırdığı çalıģmalarıdır. ÇalıĢmalarda farklı regresyon modelleri kurularak deseklerin KOBĠ performansı üzerindeki ekileri araģırılırken; ağırlıklı olarak Farklar Yöneminde Farklar Modeli (DID), Logi ve Probi Modelleri kullanıldığı görülmekedir. Firma performans krieri olarak ise genel olarak eleman sayısındaki değiģim, üreim hacmindeki değiģim, saıģ hacmindeki değiģim ve karlılık oranlarındaki değiģim kullanılmıģır. Lieraürdeki Türkiye KOBĠ leri için yapılmıģ ek çalıģma Özçelik ve Taymaz (2008) ın 300 KOBĠ üzerinde yapıkları TTGV ve TĠDEB Ar-Ge desekleri ile ilgili çalıģmalarıdır UYGULAMA Bu çalıģmanın emel amacı doğrulusunda oraya konulmaya çalıģılan çıkarım KOSGEB Genel Desek Programı dahilinde sunulan deseklerin değerlendirilmesi ve bu deseklerin firma performansı üzerindeki ekilerinin oraya konulmasıdır. KOBĠ lere sağlanan desekler genel olarak firma performansı üzerinde yaraıkları ekiler, bölgesel kalkınma üzerindeki ekileri, ulusal makroekonomik poliikalar içindeki yerleri, fayda maliye iliģkisi, sağladıkları oplumsal faydalar gibi farklı ekileriyle değerlendirilebilirler. Bu çalıģmada deseklerin firma performansı üzerindeki ekileri araģırılmakadır AraĢırmanın Tasarımı Bu çalıģmada yılları arasında Ispara ve Burdur illerinde KOSGEB Genel Desek Programından yaralanmıģ olan 147 ade KOBĠ ve bu KOBĠ lerle aynı bölgede faaliye göseren sekör, ölçek ve firma yaģı iibariyle aynı özellikleri göseren ve hiçbir desek programından faydalanmamıģ olan 147 KOBĠ bulunmakadır. Bu kapsamda oplamda 294 ade KOBĠ ele alınmakadır. Desek programından faydalanmıģ olan KOBĠ ler çalıģmanın deney grubunu, hiçbir deseken faydalanmamıģ KOBĠ ler ise çalıģmanın konrol grubunu oluģurmakadır. Tablo 2: Deney Grubu Anaküle ve Örneklem Sayıları ĠLLER ANAKÜTLE ÖRNEKLEM Örneklemin Anaküleye Oranı BURDUR %83,09 ISPARTA %86,27 Deney grubundaki örneklem dağılımına göre ise de konrol grubu firmaları belirlenmiģ ve firma karakerisiği bakımından (sekör, ölçek ve firma yaģı iibariyle) deney grubu ile eģleģirilmiģir. ÇalıĢmada yapılmıģ olan analizler iki kaegoriden oluģmakadır. Ġlk olarak deney grubunun ve konrol grubunun kendi içindeki büyüme olasılıklarını ayrı ayrı değerlendirebilmek için lojisik regresyon modeli (Logi) kullanılmıģır. 5 hps://ez.yok.gov.r/ulusaltezmerkezi/tezgoser?key=7d53ed97e31a8bd3a2299a654f557131ca6695b7aed 484a4d e28db7f4aa93ad4ac937d1 adresinde lieraür araması ablo halinde deaylı Ģekilde sunulmakadır 183

6 IŞIK MADEN DULUPÇU 2014 ÇalıĢmanın ikinci kaegorisinde ise KOBĠ büyüme performansının ölçülmesi için Tobi Model yönemi kullanılmıģır. Lieraüre göre firma performansını alınan deseklerin yanı sıra firmaya ve giriģimciye özgü özellikler de ekilemekedir. Dolayısıyla bu özelliklere ai değiģkenler de konrol değiģkenleri olarak çalıģmaya dahil edilmiģir. Bu doğruluda çalıģmada kullanılan üm değiģkenler ve anımlamalar aģağıdaki çizelgede sunulmakadır. Bağımlı DeğiĢkenler EMPGRWTH URUNGRWTH PRODGRWTH SALESGRWTH MUSTGRWTH Tablo 3: AraĢırmada Kullanılan DeğiĢkenler ve Tanımlamaları Eleman sayısındaki yüzde değiģim Ürün çeģidi sayısındaki yüzde değiģim Üreim mikarındaki yüzde değiģim SaıĢlardaki yüzde değiģim MüĢeri sayısındaki yüzde değiģim Tobi için Nümerik Değer Nümerik Değer Nümerik Değer Nümerik Değer Nümerik Değer URUNKLT Ürün kaliesi azaldı/değiģmedi=0, arı=1 Logi için Eleman sayısı azalmıģsa=0, armıģsa=1 Ürün çeģidi sayısı azalmıģsa=0, armıģsa=1 Üreim mikarı azalmıģsa=0, armıģsa=1 SaıĢlar azalmıģsa=0, armıģsa=1 MüĢeri sayısı azalmıģsa=0, armıģsa=1 Konrol DeğiĢkenleri FRMYAS Firmanın yaģı 3 yaģından küçük=0, büyük=1 OLCEK Firmanın ölçeği mikro=0, küçük=1, ora=2 SEKTOR Firmanın faaliye göserdiği sekör hizme=0, imala=1 GRSMYAS GiriĢimcinin yaģı 40 yaģından küçük=0, büyük=1 CNSYT GiriĢimcinin cinsiyei kadın=0, erkek= 1 GiriĢimcinin üniversie ünv.mezunu değilse=0 GRSMEGTM mezunu olup olmaması ünv. Mezunu ise=1 Oraklı bir iģleme ORT orak yoksa=0, varsa=1 olup olmaması Firmanın ihraca ihraca yapmıyorsa=0, IHRCT yapma durumu ihraca yapıyorsa=1 Bağımsız DeğiĢkenler DES-FUAR Yur Ġçi Fuar Deseği desek almamıģsa=0, almıģsa=1 DES-TANITIM Tanıım Deseği desek almamıģsa=0, almıģsa=1 DES-ELEMAN Nielikli Eleman Ġsihdam Deseği desek almamıģsa=0, almıģsa=1 DES-TEST Tes, Analiz ve Kalibrasyon Deseği desek almamıģsa=0, almıģsa=1 DES-YURTDISI Yur DıĢı ĠĢ Gezisi Deseği desek almamıģsa=0, almıģsa=1 DES-BELGE Belgelendirme Deseği desek almamıģsa=0, almıģsa=1 184

7 C.19, S.1 KOBİ leri Deseklemek Firmaların Performansını Ne Kadar Ekiler? Göller Bölgesinde 4.2. Bulgular Bu kısımda KOSGEB arafından Genel Desek Programı adı alında sağlanan deseklerin Göller Bölgesindeki KOBĠ lerin performansı üzerinde ekisinin olup olmadığını oraya koymak amacıyla yapılan analiz sonuçları sunulmakadır. Tablo 4: Dönemi Ġibariyle Kullanılan Desekler Yur Ġçi Fuar Deseği Yur DıĢı ĠĢ Gezisi Deseği Tanıım Deseği EĢleĢirme Deseği x Nielikli Eleman Ġsihdam Deseği DanıĢmanlık Deseği x Eğiim Deseği x Enerji Verimliliği Deseği x Tasarım Deseği x Sınai Mülkiye Hakları Deseği x Belgelendirme Deseği Tes, Analiz ve Kalibrasyon Deseği Bağımsız Deneim Deseği x Yukarıdaki abloda genel desek programı kapsamındaki desekler liselenmiģir. Referans dönem iibariyle firmalar arafından kullanılmayan desekler çarpı ile iģarelenmiģir. ÇalıĢmada belirlenen performans krierleri ise eleman sayısı, ürün çeģidi sayısı, üreim mikarı, saıģ hacmi, müģeri sayısı ve ürün kaliesi olarak belirlenmiģir. Lieraür incelendiğinde bu ip çalıģmalarda kullanılan emel performans krierlerinin eleman sayısı, üreim mikarı ve saıģ hacmindeki değiģimler olduğu görülmekedir. Bu çalıģmada, söz konusu emel bu üç kriere ilave yeni değiģkenler eklenmesinin emel sebebi ülkemizdeki genel desek programı içinde verilen deseklerin Avrupa Birliği ülkelerine kıyasla 6 nominal olarak daha az olması sebebiyle söz konusu üç krier dıģında rekabein niceliksel ve nieliksek yönünü ölçen farklı ekilerin de gözlemlenebileceği farklı performans krierlerinin oluģurulması ihiyacıdır. Böylelikle lieraürde yine firmalar arası rekabei ekileyen ürün kaliesi, ürün çeģililiği, müģeri sayısı gibi değiģkenler de performans krieri olarak çalıģmaya dahil edilmiģ bulunmakadır. Analizler STATA programında yapılmıģır. Ekonomerik analizlere geçmeden önce çalıģmada kullanılan konrol değiģkenleri arasında çoklu doğrusal bağlanı olup olmadığıkonrol edilmiģ ve konrol değiģkenleri arasında çoklu doğrusal bağlanı sorununa yol açacak bir iliģki olmadığı görülmüģür. ÇalıĢmanın ilk aģamasındaki analiz daha önce de ifade edildiği üzere deney grubuna konrol değiģkenlerini ve bağımsız değiģkenleri birlike kullanarak Logi Model yönemiyle OddsRaio Analizi uygulanmasıdır. Bu analizle birlike belirlenmiģ olan performans krierleri üzerinde hangi desek ürünün eki geniģliğinin daha fazla olduğunu ahmin emek mümkündür. Buradaki emel amaç desek alan firmaların kendi içinde bir analiz gerçekleģirerek, deseklerin kendi arasındaki performansı ekileme olasılıklarının ve eki geniģliklerinin sapanmasıdır. AĢağıda Tablo 7 de analiz sonuçları oplu halde 6 AB ülkelerinde KOBĠ lere sağlanan desek mikarları için deaylı bilgi hp://ec.europa.eu/ enerprise/newsroom/cf/_gedocumen.cfm?doc_id=4619, 01/07/2013 adresinde bulunmakadır 185

8 IŞIK MADEN DULUPÇU 2014 göserilmekedir. Bu sonuçlar performans krierleri bağlamında sırasıyla değerlendirildiğinde; Yarağı eki büyüklüğü açısından isihdam büyümesi olasılığını en fazla arıran desek, es analiz ve kalibrasyon deseği olmuģur. Bu deseken faydalanan KOBĠ lerin isihdamlarının arma olasılığı deseken faydalanmayanlara göre 11 ka daha fazladır. Nielikli eleman deseğinin ise isihdamı arırma olasılığı deseği kullanan firmalarda kullanmayanlara göre 6 ka fazladır. Analiz ürün çeģililiğini ekileyen desekler açısından değerlendirildiğinde ise fuar, anıım ve es analiz kalibrasyon desekleri anlamlı ve ürün çeģililiği arıģı olasılığı ile poziif iliģkili çıkmıģır. Fuar deseğinden faydalanan firmaların ürün çeģililiğini arırma olasılığı 3, anıım deseğinden faydalanan KOBĠ lerin ürün çeģililiği arırma olasılığı 3 ka bu deseken faydalanmayanlara göre daha fazladır. Eki alanı en geniģ olan es analiz ve kalibrasyon deseğinden faydalanan KOBĠ lerin ise bu deseken faydalanmayanlara göre 16 ka daha fazla ürün çeģilerini arırma olasılıkları söz konusudur. Deney grubunun kendi içinde değerlendirildiği logi analizi sonuçlarına göre yuriçi fuar deseğinden faydalanan KOBĠ lerin bu deseken faydalanmayanlara göre üreim mikarlarını arırma olasılığı 3 ka daha fazladır. Nielikli eleman deseğinden faydalanan KOBĠ lerin ise bu deseken faydalanmayanlara göre üreimlerini arırma olasılıkları 2 ka daha fazla görülmekedir. Analizde konrol grubu değiģkenlerinden KOBĠ nin yaģı ve ölçeği anlamlı çıkmıģır. 3 yaģ alındaki firmalar 3 yaģ üsündeki firmalara kıyasla daha yüksek oranda üreim arıģı sağlama olasılığına sahipken; KOBĠ nin ölçeğiyle birlike üreim arıģını yükselmesi olasılığı söz konusudur. Logi analizi sonuçlarına göre saıģların arma olasılığını, konrol grubu değiģkenleri bağlamında açıklamak anlamlı görünmemekedir. Durum desekler açısından değerlendirildiğinde ise saıģ hacmi üzerinde anlamlı olan desekler, yuriçi fuar, nielikli eleman, yurdıģı iģ gezisi ve belgelendirme desekleridir. Yuriçi fuar deseğinden faydalanan firmalar faydalananlara kıyasla 5 ka, nielikli eleman deseğinden faydalananlar faydalanmayanlara kıyasla 3 ka, yurdıģı iģ gezisi deseğinden faydalananlar faydalanmayanlara kıyasla 1 ka, belgelendirme deseğinden faydalananlar ise faydalanmayanlara kıyasla 8 ka daha fazla saıģ hacimlerini arırma olasılığına sahipirler. 186

9 C.19, S.1 KOBİ leri Deseklemek Firmaların Performansını Ne Kadar Ekiler? Göller Bölgesinde Tablo 5: Deseklerin Eki GeniĢliği (OddsRaio Analizi- Logi Model) Anlamlılık düzeyi: *=%10, **=%5, ***=%1 EMPGRWTH URUNGRWTH PRODGRWTH OddsRaio Coef. P>z OddsRaio Coef. P>z OddsRaio Coef. P>z FRMYAS ** ** OLCEK * ** SEKTOR GRSMYAS *** CNSYT * GRSMEGTM ORT IHRCT DES_FUAR *** *** DES_TANITIM * DES_ELEMAN *** * DES_TEST ** ** DES_YURTDISI DES_BELGE _cons

10 IŞIK MADEN DULUPÇU 2014 Tablo 5: Deseklerin Eki GeniĢliği (OddsRaio Analizi- Logi Model) Anlamlılık düzeyi: *=%10, **=%5, ***=%1 SALESGRWTH MUSTGRWTH URUNKLT OddsRaio Coef. P>z OddsRaio Coef. P>z OddsRaio Coef. P>z FRMYAS * OLCEK * SEKTOR GRSMYAS CNSYT ** GRSMEGTM ORT IHRCT DES_FUAR *** *** DES_TANITIM ** DES_ELEMAN ** ** DES_TEST DES_YURTDISI ** DES_BELGE * _cons

11 C.19, S.1 KOBİ leri Deseklemek Firmaların Performansını Ne Kadar Ekiler? Göller Bölgesinde Desek alan firmalar arasında yapılan logi analizi yuriçi fuar ve nielikli eleman deseklerinin müģeri sayısını arırma ihimali olduğunu gösermekedir. Sonuçlara göre yuriçi fuar deseğinden faydalanan firmaların müģeri sayısının arma ihimali bu deseken faydalanmayanlara kıyasla 7 ka daha fazladır. Nielikli eleman deseğinden faydalana firmaların ise bu deseken faydalanmayanlara kıyasla müģeri sayılarını arırma ihimali 2 kaır. Ayrıca erkek giriģimcilerin kadın giriģimcilere kıyasla müserilerini arırma olasılığı 5 ka daha fazla görünmekedir. Analiz sonuçlarına göre firma yaģı ve firma ölçeği ürün/hizme kaliesi ile anlamlı Ģekilde iliģkilendirilebilir. Sonuçlar 3 yaģından küçük firmaların ürün/hizme kalielerini arırma olasılıklarının 3 yaģından büyük firmalara göre daha fazla olduğunu gösermekedir. Ölçek, ürün/hizme kaliesi iliģkisi değerlendirildiğinde ise daha küçük ölçekli KOBĠ lerin ürün/hizme kalielerini arırma olasılıklarının daha yüksek olduğu söylenebilir. Ürün/hizme kaliesini ekileme olasılığı olan ek desek anıım deseği olmakla birlike bu deseken faydalanan firmaların faydalanmayanlara göre ürün/hizme kalielerini arırma olasılıkları daha yüksekir. 189

12 IŞIK MADEN DULUPÇU 2014 Tablo 6: Genel Desek Programının Firma Performansı Üzerindeki Ekileri (Tobi Model) EMPGROWTH URUNGRWTH PRODGRWTH Coef. P> Coef. P> Coef. P> FRMYAS ** OLCEK SEKTOR GRSMYAS CNSYT GRSMEGTM ORT IHRCT DES_FUAR ** ** ** DES_TANITIM *** *** DES_ELEMAN *** * DES_TEST *** ** DES_YURTDISI ** DES_BELGE *** _cons Anlamlılık düzeyi: *=%10, **=%5, ***=% 190

13 C.19, S.1 KOBİ leri Deseklemek Firmaların Performansını Ne Kadar Ekiler? Göller Bölgesinde Tablo 6: Genel Desek Programının Firma Performansı Üzerindeki Ekileri (Tobi Model) SALESGRWTH MUSTGRWTH URUNKLT Coef. P> Coef. P> Coef. P> FRMYAS * OLCEK ** SEKTOR GRSMYAS CNSYT GRSMEGTM ORT IHRCT DES_FUAR DES_TANITIM ** DES_ELEMAN DES_TEST * DES_YURTDISI ** DES_BELGE *** _cons Anlamlılık düzeyi: *=%10, **=%5, ***=%1 191

14 IŞIK MADEN DULUPÇU 2014 Deseklerin ekileri sırasıyla değerlendirildiğinde ilk olarak, yuriçi fuar deseğinin isihdam ve üreim mikarı üzerinde anlamlı ve poziif yönlü ekilerinin olduğu görülmekedir. GiriĢimcilerin kaıldıkları bu fuarlarda ürünlerini anıma imkanı bulmaları ve yeni iģ bağlanıları kurabilmeleri vasıasıyla üreimlerini arırdıkları ve bu arıģı karģılayabilmek için de yeni elemanlar iģe aldıkları düģünülmekedir. Ürün çeģililiğinin ise fuar deseğinden negaif yönlü olarak ekilendiği görülmekedir. Bu bağlamda diğer firmalarla üzerinde anlaģama sağlanan ürünlerin üreilmesine yoğunlaģılması ve farklı ürünlerin üreimine yönelinmemiģ olması muhemeldir. Tanıım deseğinin ekileri değerlendirilecek olursa anlamlı ve poziif ekinin ürün çeģililiği sayısı üzerinde olduğu görülmekedir. Deseğin isihdam arıģı ve ürün kaliesi üzerinde ise negaif ekisi söz konusudur. Aslında anıım deseği sonucu, arması beklenene muhemel unsurun firmanın saıģ mikarı ve müģeri sayısı olmasına karģın bu değiģkenlerde herhangi bir değiģim olmadığı görülmekedir. SaıĢ hacmini ve müģeri sayısını arıramayan firmanın ürün çeģililiğini arırma yoluna girmiģ olması muhemel bir seçenek olabilir. Diğer arafan bu deseken faydalanmıģ olan firma sayısının sadece 16 olması sonuçlar üzerinden bir genelleme yapmanın zorluğun da beraberinde geirmekedir. Dolayısıyla daha uzun bir zaman diliminde deseğin ekilerinin incelenmesinin daha sağlıklı olduğu düģünülmekedir. Nielikli eleman deseğinin ise firmaların isihdam arıģını ve ürün çeģililiği sayısını anlamlı ve poziif yönde ekilediği görülmekedir. Nielikli eleman deseğinin ekilemesini beklenen ilk unsur olan eleman sayısındaki arıģ, beklenildiği üzere bu deseken faydalanmayanlara kıyasla %306 gibi yüksek bir oranla daha fazla olmuģur. Elemanların niceliğinin yanında nieliğinde de yaģanan bu arıģın ürün çeģililiğine yansımıģ olması beklenen ve aynı zamanda analiz sonuçlarına göre de gerçekleģen bir sonuç olmuģur. Burada inovaif bir ekiden söz emek mümkündür. Tes Analiz ve Kalibrasyon Deseği ise, isihdamı, üreim mikarını ve saıģları poziif yönde ekilemekedir. Bu üç değiģkenin birlike arıģ gösermiģ olması ve aynı zamanda bu değiģkenlerin lieraürde firma performansını belirleyen emel ölçüler olduğunun bilinmesi deseğin sonuçları bakımından oldukça anlamlıdır. GiriĢimcilerce en çok ercih edilmiģ desek ürü olan yurdıģı iģ gezisi deseği ise isihdam ve saıģlar üzerinde poziif ekilere sahipir. Bu deseken faydalanan firmaların yurdıģında yeni iģ bağlanıları kurarak saıģlarını arırdıkları ve aran alebi karģılamak üzere de yeni eleman isihdamında bulundukları söylenebilir. Son olarak belgelendirme deseğinin ise, üreim mikarı ve saıģ hacmi üzerinde anlamlı poziif yönlü ekisinin olduğu görülmekedir. Ürünlerin belli bir sandardı aģıdığını ifade eden bu desek ükeiciler arafından daha fazla alep edilmiģ ve bu alep arıģını karģılamaya yönelik olarak da üreim mikarında arıģ yaģanmıģ olduğu söylenebilir. Özele genel desek programının firmaların performansı üzerinde anlamlı ekiler yaraığı söylenebilir. Ġsihdam arıģı üzerinde fuar nielikli eleman, es analiz kalibrasyon ve yurdıģı iģ gezisi deseği ekili iken; ürün çeģililiği üzerinde anıım ve nielikli eleman desekleri ekilidir. Üreim mikarı üzerinde fuar, es analiz kalibrasyon ve belgelendirme deseği ekiliyken; saıģ hacmi üzerinde nielikli eleman, es analiz kalibrasyon ve belgelendirme desekleri olumlu eki yaramakadır. MüĢeri sayısı ve ürün kaliesi üzerinde ise örneklem iibariyle ekisi olan herhangi bir desek ürü sapanamamıģır. 192

15 C.19, S.1 KOBİ leri Deseklemek Firmaların Performansını Ne Kadar Ekiler? Göller Bölgesinde Genel desek programı arafından sağlanan deseklerin beklenen ekileri elde edilen bulgularla karģılaģırıldığında beklenen ekilerin büyük ölçüde karģılandığı görülmekedir. Ancak deseklerin uzun dönemli ekilerinin incelenerek değerlendirilmesi desek poliikasının Ģekillenmesi ve poliika çaıkarımlarının yapılabilmesi bağlamında büyük önem arz emekedir. 5. SONUÇ Elde edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde sağlanan deseklerin isihdam, üreim mikarı ve saıģ hacmi üzerinde anlamlı ve poziif ekilerinin olduğu görülmekedir. Bu üç performans krierinin, daha önce de belirildiği üzere, yabancı lieraürdeki çalıģmalarda kullanılmaka olan genel baģarı ölçüleri arasında yer alması ve elde edilen bulguların da lierürle uyumlu olması deseklerin ekilerinin dünyadaki uygulamalarla benzer olduğu sonucunu gösermekedir. Yabancı lieraürde ekisi araģırılan desek programları farklı farklı da olsa ekileri söz konusu bu üç performans krieri üzerinde poziifir. Söz konusu bu çalıģmada da genel desek programının ekili olduğu performans krierleri aynı çıkmıģır. Geleneksel yaklaģımın bir yansıması olan büyük firmalara yönelik eģvikler ve büyük firmaları emel alan kalkınma sraejileri dünyada erk edilmeye baģlanmıģ ve özellikle isihdam yarama yeeneklerindeki üsünlük sebebiyle KOBĠ lere yönelik desek ve eģvikler hükümeler arafından yaygın Ģekilde kullanılmakadır. Bu çalıģmadan elde edilen bulgular da bölgede KOBĠ lere sağlanan deseklerin isihdam üzerinde anlamlı ve poziif ekilerinin olduğunu oraya koymakadır. Bulgulara göre isihdamla birlike desek kullanan firmalarda belirgin Ģekilde üreim mikarının ve saıģ hacminin de arığı görülmekedir. Bu da hem mikro hem de makro açıdan anlamlıdır. Bu değiģkenlerdeki poziif ekilere karģın deseklerin ürün kaliesi üzerinde bir ekisinin olmadığı sonucu genel desek programının emel amaçlarından biri olan KOBĠ lerin daha kalieli mal/hizme üreme hedefinin sağlanamadığını gösermekedir. KAYNAKÇA ACS, Z.J. ve AUDRETSCH D.B. (1993). Conclusion, (Ed.) ACS, Z.J. ve AUDRETSCH, D.B., Small Firms and Enrepreneurship: an Eas-Wes Perspecive, Cambridge Universiy Press, Cambridge, UK. ALPUGAN, O. (1998). Küçük ĠĢlemeler Kavramı, KuruluĢu ve Yöneimi, 3. Basım Özgün Mabaacılık, Ankara. AYKAÇ, M., PARLAK Z. ve ÖZDEMĠR S. (2009). KüreselleĢme Sürecinde Rekabe Gücünün Arırılması ve Türkiye de KOBĠ ler, Ġsanbul Ticare Odası Yayınları, Yayın No: AYYAGARI, M., BECK, T. ve DEMĠRGÜÇ KUNT, A. (2007). Small and Medium Enerprises Acrosshe Globe: A New Daabase, Small Business Economics, 29(4): CARLSSON, B. (1992). The Rise of Small Business: Causes and Consequences, (Ed.) ADAMS, W.J., Singular Europe, Economy and Policy of he European Communiy Afer 1992, Universiy of Michigan Press, AnnArbor, MI. 193

16 IŞIK MADEN DULUPÇU 2014 CAVES R. (1982). Mulinaional Enerprise andeconomic Analysis, Cambridge Universiy Press, Cambridge. CHANDLER, A.D.,Jr. (1991). Creaing Compeiive Capabiliy: Innovaion and Invesmen in he Unied Saes, Grea Briain, and Germany from he 1870s o World War I, (Ed.) HIGONNET P., LANDESAND, D.S. ve ROSOVSKY H., Favories of Forune: Technology, GrowhandEconomic Developmen Since he Indusrial Revoluion, Harvard UniversiyPress, Cambridge. ÇETĠN, C. (1996). Yeniden Yapılanma, Girisimcilik Küçük ve Ora Boy ĠĢlemeler ve Bunların Özendirilmesi, Der Yayınları, Isanbul. EGE, Ġ.. (1997). KOBĠ'lerde Tanımlama Sorunu, Dünya Yayınları, Ġsanbul. EKĠN, N. (1993). GeliĢen Ülkelerde ve Türkiye'de Bir Ġsihdam Poliikası Olarak Küçük Ölçekli ĠĢyerlerini TeĢviki, Isanbul Ticare OdasıYayınları, Isanbul. HARVIE, C. ve LEE B.C. (2003). Public Policyand SME Developmen, Economics Working Paper Series, WP 03-18,Universiy of Wollongong. HIRST, P. ve ZEITLIN J. (1991). Flexible Specializaion Versus Pos-Fordism: Theory, Evidence and Policy Implicaions, Economy&Sociey, 20(1): IġIK MADEN, S. (2012). KOSGEB Genel Desek Programının Firmalar Üzerindeki Ekilerinin Değerlendirilmesi: Göller Bölgesi Uygulaması, Dokora Tezi, Süleyman Demirel Üniversiesi, Sosyal Bilimler Ensiüsü, Ispara. ĠZSĠAD (1993). Türkiye'de Küçük ve Ora Ölçekli ĠĢlemeler ve Uygulanan Ekonomik, Mali ve Sosyal Poliikaların Küçük ve Ora Ölçekli ĠĢlemeler Açısından Değerlendirilmesi (Sorunlar-Çözüm Önerileri), ĠZSĠAD Yayınları, Ġzmir. LOVEMAN, G. ve SENGENBERGER, W. (1991). The Re-emergence of Small-Scale Producion: An Inernaional Comparison, Small Business Economics, (3):1-37 MÜFTÜOĞLU T. (1993). Türkiye de Küçük ve Ora Ölçekli ĠĢlemeler: Sorunlar Öneriler, Ankara MÜFTÜOĞLU, T. (2002). Türkiye de Küçük ve Ora Ölçekli ĠĢlemeler, KOBĠ ler, Turhan Kiabevi, Ankara ÖZDEMĠR, S., ERSÖZ, H.Y. ve SARIOĞLU Ġ. (2007). Küçük GiriĢimciliğin Aran Önemi ve KOBĠ lerin Türkiye Ekonomisindeki Yeri, Sosyal Siyase Konferansları Dergisi, (53): PIORE, M. ve Sabel C. (1984). The Second Indusrial Divide: Possibiliies for Prosperiy, Basic Books, New York. REVESZ, J. Ve LATTĠMORE, R. (2001). Saisical Analysis of he Use and Impac of Governmen Business Programs, Produciviy Commission Saff Working Paper, AusInfo, Canberra, Ausralia. RUCCIO, D.F. (1993). Fordism on a World Scale: Inernaional Dimensions of Regulaion, Review of Radical Poliical Economics, (21): SABEL, C.F. (1989). Flexible Specializaion and he Re-emergence of Regional Economies, (Ed.) HIRST, P. ve ZEITLIN J., Reversing Indusrial Decline, 39 Indusrial Srucure and Policy in Briain and Her Compeiors, Oxford. 194

17 C.19, S.1 KOBİ leri Deseklemek Firmaların Performansını Ne Kadar Ekiler? Göller Bölgesinde SABEL, C.F. ve ZEITLIN, J. (1985). Hisorical Alernaives o Mass Producion: Poliics, Markes, and Technology in Nineeenh-Cenury Indusrializaion, Pas and Presen, (108): SCHOENBERGER, E.. (1988). From Fordism o Flexible Accumulaion: Technology, Compeiive Sraegies, and Inernaional Locaion,Environmen and Planning D: Sociey and Space,16(3):7-34. STOREY, D.J. (2008). Enrepreneurship and Sme Policy, Warwick Business School, World Enrepreneurship Forum. TAYMAZ, E. (1997). Small and Medium Sized Indusry in Turkey, Sae Insiue of Saisic, Ankara. TAYMAZ, E., vd. (2008). KOBĠ'lerde DönüĢüm: Küçük Firmaların Büyük BaĢarıları, Türk GiriĢim ve ĠĢ Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED), Akbank Yayınları, Ġsanbul. TÜSĠAD (2003). Ulusal Ġnovasyon Sisemi, TÜSĠAD, Ġsanbul. YÖRÜK, N. ve BAN, Ü. (2003). KOBĠ lerin Finansman Sorunları ve Finansman Sorunlarının Kaynaklarının Belirlenmesine Yönelik Bir Uygulama, Gazi Kiabevi, Ankara. 195

KOBİ DESTEKLERİNİN İSTİHDAM BÜYÜMESİNE ETKİSİ: ISPARTA VE BURDUR ÖRNEĞİ

KOBİ DESTEKLERİNİN İSTİHDAM BÜYÜMESİNE ETKİSİ: ISPARTA VE BURDUR ÖRNEĞİ KOBİ DESTEKLERİNİN İSTİHDAM BÜYÜMESİNE ETKİSİ: ISPARTA VE BURDUR ÖRNEĞİ Selen IŞIK MADEN Öğr. Gör. Dr., Süleyman Demirel Üniversitesi Gönen Meslek Yüksekokulu selenmaden@sdu.edu.tr Murat Ali DULUPÇU Prof.

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ (1980 2005)

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ (1980 2005) Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) 349 TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ (98 5) Mehme DEMİRAL ÖZET Bir ükeim fonksiyonu, ükeim ile gelir arasındaki ilişkiyi vurgulamakadır.

Detaylı

DEĞĠġKEN KATKILI BĠREYSEL EMEKLĠLĠK PLANLARI VE OPTĠMAL YATIRIM STRATEJĠSĠ

DEĞĠġKEN KATKILI BĠREYSEL EMEKLĠLĠK PLANLARI VE OPTĠMAL YATIRIM STRATEJĠSĠ DEĞĠġKEN KATKILI BĠREYSEL EMEKLĠLĠK PLANLARI VE OPTĠMAL YATIRIM STRATEJĠSĠ INDIVIDUAL PENSION PLANS WITH TARGETED CONTRIBUTIONS AND OPTIMAL INVESTMENT STRATEGY MURAT KIRKAĞAÇ YRD. DOÇ. DR. YASEMĠN GENÇTÜRK

Detaylı

Rüzgar Türbinlerinde Kapasite Faktörü ve Türbin Sınıfı ĠliĢkisi

Rüzgar Türbinlerinde Kapasite Faktörü ve Türbin Sınıfı ĠliĢkisi 6 h Inernaional Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 11, Elazığ, Turkey Rüzgar Türbinlerinde Kapasie Fakörü ve Türbin ı ĠliĢkisi N.S. Çein 1, H. Çelik, K. BaĢaran 3 1 Ege Üniversiesi, Izmir/Türkiye,

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

YATIRIMLAR, BELİRSİZLİK VE PİYASA YAPISI: KAVRAMSAL BİR İNCELEME 1 INVESTMENT, UNCERTAINTY AND MARKET STRUCTURE: A CONCEPTUAL REVIEW

YATIRIMLAR, BELİRSİZLİK VE PİYASA YAPISI: KAVRAMSAL BİR İNCELEME 1 INVESTMENT, UNCERTAINTY AND MARKET STRUCTURE: A CONCEPTUAL REVIEW YATIRIMLAR, BELİRSİZLİK VE PİYASA YAPISI: KAVRAMSAL BİR İNCELEME 1 Yrd. Doç. Dr. Ayekin Güven * ÖZET Karar birimlerinin bugün ükemek yerine, belirsiz bir gelecek kazancı için üreken kaynaklara yapıkları

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI AVRUPA BİRLİĞİ ORTAK TARIM POLİTİKASI VE ÜYE ÜLKELERİN TARIM POLİTİKALARININ YAKINSAMASI:POLONYA ÜLKE ÖRNEĞİ Harun UÇAK DOKTORA

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı Eğitim Fakültesi.Pamukkale Üniversitesi

Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı Eğitim Fakültesi.Pamukkale Üniversitesi PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ 2. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN BEDEN EĞİTİMİ ve OYUN DERSİNİ SAĞLIK ve SAĞLANAN OLANAKLAR AÇISINDAN DEĞERLENDİRMELERİ Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK

Detaylı

TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE

TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE TÜRKİYE DE TARIMSAL ARAŞTIRMA GELİŞTİRME YAYIM POLİTİKALARI VE TARIMSAL BÜYÜME İLİŞKİLERİ Dr. O. Seda SUBAŞI Prof. Dr. M. Neca ÖREN Çukurova Üniversiesi

Detaylı

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004)

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004) Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 8 (2) 28: 843-86 GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-24) THE ANALYSIS OF EFFICIENCY AN TOTAL FACTOR PROUCTIVITY

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

Siyasal Katılmayı Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma: Tavşanlı - Kütahya Örneği. Hasan DURAN

Siyasal Katılmayı Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma: Tavşanlı - Kütahya Örneği. Hasan DURAN Siyasal Kaılmayı Ekileyen Fakörler Üzerine Bir Araşırma: Tavşanlı - Küahya Örneği Hasan DURAN Öze: Demokraik bir devlee bireyler, siyasal alanla ilgili eylemlere kaılır, siyasal mekanizmaları ekiler ve

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

YENİ DÖNEM VİZYONU VE DESTEKLER

YENİ DÖNEM VİZYONU VE DESTEKLER YENİ DÖNEM VİZYONU VE DESTEKLER Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı 28 OCAK 2011, DİYARBAKIR Kapsam Türkiye de KOBİ ler Hakkında Genel Bilgi KOSGEB ve KOBİ lere Sağladığı Mevcut Destekler Yeni KOSGEB

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2010 Cil:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enerji Piyasası Reformlarının Elekrik Enerjisi Piyasasına Ekisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirkeler Üzerine Bir Analiz 1 Doç.

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞĠN GELĠġTĠRĠLMESĠNĠN DESTEKLENMESĠ TEBLĠĞĠ DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI - 1

ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞĠN GELĠġTĠRĠLMESĠNĠN DESTEKLENMESĠ TEBLĠĞĠ DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI - 1 ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞĠN GELĠġTĠRĠLMESĠNĠN DESTEKLENMESĠ TEBLĠĞĠ DEĞERLENDĠRME TOPLANTISI - 1 T.C. EKONOMĠ BAKANLIĞI ĠHRACAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KOBĠ VE KÜMELENME DESTEKLERĠ DAĠRESĠ 10 AĞUSTOS 2012 GÜNDEM

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ

EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ ESKÝÞEHÝR DE KONUTSAL DOÐAL GAZ TALEBÝNE EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ Haydar ARAS * Nil ARAS ** Bu makalede, konularda kullanýlan doðal gazýn ýsýma dönemine ai aylardaki ükeiminin

Detaylı

YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI

YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI REEL OPTIONS AND APPROACH FOR EVALUATION OF INVESTMENT DECISIONS AND AN APPLICATION SAMPLE FOR

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

ARTAN REKABET ALTINDA İHRACATA YÖNELİK SEKTÖRLERDE DEĞİŞEN ÜCRET YAPISI

ARTAN REKABET ALTINDA İHRACATA YÖNELİK SEKTÖRLERDE DEĞİŞEN ÜCRET YAPISI ARTAN REKABET ALTINDA İHRACATA YÖNELİK SEKTÖRLERDE DEĞİŞEN ÜCRET YAPISI Dr. Emel Memiş Uah Üniversiesi Ekonomi Bölümü Öze Bu çalışmada, emek-yoğun ürünlerin ihracaında son yıllarda uluslararası düzeyde

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

T C İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇELİK KAPI SEKTÖRÜNDE AHŞAP BÖLÜMÜ İÇİN ÜRETİM - DAĞITIM PLANLAMA MODELİ

T C İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇELİK KAPI SEKTÖRÜNDE AHŞAP BÖLÜMÜ İÇİN ÜRETİM - DAĞITIM PLANLAMA MODELİ T C İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇELİK KAPI SEKTÖRÜNDE AHŞAP BÖLÜMÜ İÇİN ÜRETİM - DAĞITIM PLANLAMA MODELİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Ümi KAVİ Anabilim Dalı : Sosyal Bilimler Ensiüsü Programı

Detaylı

Hemşirelerin Kendini Gerçekleştirme Düzeyleri ve Etkileyen Etmenler

Hemşirelerin Kendini Gerçekleştirme Düzeyleri ve Etkileyen Etmenler 2 ve Ekileyen Emenler * Serap ÜNSAR **Melaha AKGÜN KOSTAK ***Seda KURT **Özgül EROL Öze Giriş: Kendini gerçekleşirme, insan davranışlarını yöneen bir güdü olduğu kadar, erişilmeye çalışılan bir gelişme

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye ye Yönelik Uluslararası Turizm Talebinin Belirleyenleri: Panel Veri Yaklaşımı The Deerminans of Inernaional

Detaylı

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir Cenral Bank Review ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2009 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive Effecs of Agriculural Suppor and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region Erkan Akas and Oğuz Yurdakul Universiy of Cukurova Dep. Agriculural Economics,

Detaylı

DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNDE PERSONEL BELGELENDĠRMESĠ

DOĞAL GAZ SEKTÖRÜNDE PERSONEL BELGELENDĠRMESĠ Türk Akreditasyon Kurumu Personel Akreditasyon Başkanlığı Akreditasyon Uzmanı 1 Ülkemizde ve dünyada tüm bireylerin iģgücüne katılması ve iģgücü piyasalarında istihdam edilebilmeleri için; bilgiye dayalı

Detaylı

EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI

EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI T.C. Hii Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Đkisa Anabilim Dalı EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI Yusuf MURATOĞLU Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ EYLEM PLANI (2012-2014) İSTİHDAM-SOSYAL KORUMA İLİŞKİSİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ

ULUSAL İSTİHDAM STRATEJİSİ EYLEM PLANI (2012-2014) İSTİHDAM-SOSYAL KORUMA İLİŞKİSİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ 1. Sosyal yardımlar hak temelli ve önceden belirlenen objektif kriterlere dayalı olarak sunulacaktır. 1.1 Sosyal Yardımların hak temelli yapılmasına yönelik, Avrupa Birliği ve geliģmiģ OECD ülkelerindeki

Detaylı

Kamu Borçlanması, Sermaye Stoku ve Tüketim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli

Kamu Borçlanması, Sermaye Stoku ve Tüketim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli İler ÜNLÜKAPLAN

Detaylı

ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ

ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ FONUN KURULUŞ AMACI ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ MADDE 1 - Yapı Kredi Emeklilik A.Ş. arafından 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yaırım Sisemi

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

16 17 Denetim Firmasının Büyüklüğü ve Kâr Yönetimi İlişkisi: İMKB Şirketleri Üzerinde Ampirik Bir Araştırma

16 17 Denetim Firmasının Büyüklüğü ve Kâr Yönetimi İlişkisi: İMKB Şirketleri Üzerinde Ampirik Bir Araştırma 6 7 Doç. Dr. Semra Karacaer Arş. Gör. Pelin Özek Deneim Firmasının Büyüklüğü ve Kâr Yöneimi İlişkisi: İMKB Şirkeleri Üzerinde Ampirik Bir Araşırma Doç. Dr. Semra KARACAER Haceepe Üniversies İİBF. Arş.

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma Ege Universiy Working Papers in Economics 2006 hp://www.iibf.ege.edu.r/economics/arisma İZMİR KÜÇÜK, ORTA VE BÜYÜK ÖLÇEKLİ İMALAT SANAYİNDE ÜRETİM ETKİNLİĞİ VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ Eruğrul

Detaylı

DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ

DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ Yasemin MENEKŞE Eylül 2006 DENĐZLĐ DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ Pamukkale Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Đnşaa Mühendisliği

Detaylı

ÖZET WORKFORCE PLANNING FOR SEASONAL DEMANDS ABSTRACT

ÖZET WORKFORCE PLANNING FOR SEASONAL DEMANDS ABSTRACT MEVS MSEL TALEPLERE GÖRE GÜCÜ PLANLAMASI Yonca ERDEM sanbul Üniversiesi Serol BULKAN Marmara Üniversiesi ÖZET lemeler mal ve hizme üreebilmek için girdi olarak i gücü, sermaye, do al kaynaklar gibi çe

Detaylı

İthaf. Bu eseri bize doğruya giden yolu gösteren ve bu doğruyu bulmak için cesaretlendiren sevgili hocamız, Prof. Dr. Özer Ertuna ya ithaf ediyoruz.

İthaf. Bu eseri bize doğruya giden yolu gösteren ve bu doğruyu bulmak için cesaretlendiren sevgili hocamız, Prof. Dr. Özer Ertuna ya ithaf ediyoruz. İhaf Sadi, Gülüsan eserinde der: Bir gün bana, sevimli bir insan hoş kokulu bir kil verdi. Kil e dedim ki: Mis misin, yoksa amber misin? Gönlümü alıp giden kokundan ben sarhoş oldum. Kil: Ben, değersiz

Detaylı

Likidite Azlığı Priminin Menkul Kıymet Getirileri Üzerinde Etkileri ve Avrasya İçin Önemi

Likidite Azlığı Priminin Menkul Kıymet Getirileri Üzerinde Etkileri ve Avrasya İçin Önemi 30 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 0 Likidie Azlığı Priminin Menkul Kıyme Geirileri Üzerinde Ekileri ve Avrasya İçin Önemi Serdar Kuzu (Isanbul Universiy, Turkey) The Effecs of he Illiquidiy

Detaylı

ETKİN ÜCRET TEORİSİ VE TÜRKİYE İMALAT SANAYİİ ÜZERİNE UYGULAMA

ETKİN ÜCRET TEORİSİ VE TÜRKİYE İMALAT SANAYİİ ÜZERİNE UYGULAMA Ekonomik Yaklaşım, Cil : 21, Sayı : 76, ss. 93-118 ETKİN ÜCRET TEORİSİ VE TÜRKİYE İMALAT SANAYİİ ÜZERİNE UYGULAMA Uğur Bülen KAYTANCI * Öze Bu çalışmada, Türkiye için uygun ücre poliikalarının nasıl olması

Detaylı

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI Cenral Bank Review Vol. 11 (July 211), pp.15-28 ISSN 133-71 prin / 135-88 online 211 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE

Detaylı

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 2 Sayı: 2 Nisan 202 ss. 37-48 İhala-İhraca-Döviz Kuru Bağımlılığı: Boosrap ile Düzelilmiş Nedensellik Tesi Uygulaması Dependence of Impor-Expor-Exchange Rae:

Detaylı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı İMKB Dergisi Yıl: 9 Sayı: 36 ISSN 1301-1650 Yıl: 9 Sayı: 36 İÇİNDEKİLER Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespiinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı Güray Küçükkocaoğlu & Yasemin Keskin Benli & Cemal

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

AN EMPIRICAL STUDY ON BUDGET REVENUE- EXPENDITURE MANAGEMENT IN 1950 2006 PERIOD IN TURKEY: A COMPARISON OF SINGLE PARTY AND COALITION GOVERNMENTS

AN EMPIRICAL STUDY ON BUDGET REVENUE- EXPENDITURE MANAGEMENT IN 1950 2006 PERIOD IN TURKEY: A COMPARISON OF SINGLE PARTY AND COALITION GOVERNMENTS Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.3 s.265-288. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

Örgütler bu karmaģada artık daha esnek bir hiyerarģiye sahiptir.

Örgütler bu karmaģada artık daha esnek bir hiyerarģiye sahiptir. Durumsallık YaklaĢımı (KoĢulbağımlılık Kuramı) Durumsallık (KoĢulbağımlılık) Kuramının DoğuĢu KoĢul bağımlılık bir Ģeyin diğerine bağımlı olmasıdır. Eğer örgütün etkili olması isteniyorsa, örgütün yapısı

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

TÜREN-GÖKMEN-TOKMAK TÜRKİYE DE E-TİCARET İŞLEM HACMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: BİR MODEL ÖNERİSİ

TÜREN-GÖKMEN-TOKMAK TÜRKİYE DE E-TİCARET İŞLEM HACMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: BİR MODEL ÖNERİSİ TÜRKİYE DE E-TİCARET İŞLEM HACMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: BİR MODEL ÖNERİSİ Ufuk TÜREN 1 Yunus GÖKMEN 2 İsmail TOKMAK 3 ÖZET İnerne dünyayı küçük bir köy kadar kolay ulaşılabilir hâle

Detaylı

ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI

ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI Cil, Sayı, 010 ISSN: 1309-800 (Online) ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI Erhan DEMİRELİ Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi E-posa: erhan.demireli@deu.edu.r

Detaylı

KALKINMA KURULU DİYARBAKIR KASIM 2015 BEŞERİ SERMAYE EĞİTİM VE İSTİHDAM KOMİSYONU TRC2 2014-2023 BÖLGE PLANI KOORDİNASYON VE İZLEME KOMİSYONLARI

KALKINMA KURULU DİYARBAKIR KASIM 2015 BEŞERİ SERMAYE EĞİTİM VE İSTİHDAM KOMİSYONU TRC2 2014-2023 BÖLGE PLANI KOORDİNASYON VE İZLEME KOMİSYONLARI KASIM 2015 T. C. KALKINMA KURULU TRC2 2014-2023 BÖLGE PLANI KOORDİNASYON VE İZLEME KOMİSYONLARI DİYARBAKIR BEŞERİ SERMAYE EĞİTİM VE İSTİHDAM KOMİSYONU İLERLEME RAPORU 2015/1 stajyer [Şirket adını yazın]

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.99-114. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Adnan KARAİBRAHİMOĞLU İNDEKS SAYILARIN KULLANIMI İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 27 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNDEKS

Detaylı

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 ADA ÜLKELERİNDE TURİZM TALEBİ: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÖRNEĞİ TOURISM DEMAND IN THE ISLAND COUNTRIES: THE CASE OF NORTHERN CYPRUS TURKISH REPUBLIC ÖZET

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

Finansman BaĢlama bitiģ Yüklenici Ülke Toplam proje bütçesi. n adı 01 Ocak 2008- Türkiye 243.025 $ 100% 15 ĠSKUR-KOSGEB-BTC BTC

Finansman BaĢlama bitiģ Yüklenici Ülke Toplam proje bütçesi. n adı 01 Ocak 2008- Türkiye 243.025 $ 100% 15 ĠSKUR-KOSGEB-BTC BTC Bölgesel Kalkınma Girişimi Bakü- Tiflis- Ceyhan (BTC) Boru Hattı Projesi: Sektörler Arası ĠĢbirliğine Dayalı Ġstihdamı GeliĢtirme ve GiriĢimciliği Ref 3 Proje baģlığı Destekleme Projesi- Çukurova Bölgesi

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

ODTÜ KUZEY KIBRIS KAMPUSU 2013 YILI TÜRKÇE SÜRELİ YAYINLAR LİSTESİ-TEKLİF FORMU

ODTÜ KUZEY KIBRIS KAMPUSU 2013 YILI TÜRKÇE SÜRELİ YAYINLAR LİSTESİ-TEKLİF FORMU ODTÜ KUZEY KIBRIS KAMPUSU YILI TÜRKÇE SÜRELİ YAYILAR LİSTESİ-TEKLİF FORMU * 101 dergi Tarih:../../ Dergi / Journal ile evi / Publisher yeri / sıklığı/ o Birim Fiya 1 2023 Aılım cılık 1303-03 Aylık / Monhly

Detaylı

Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48

Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48 Küresel Düşün, Profesyonel Hareket Et fcc@fcc.com.tr www.fcc.com.tr Ankara Stockholm İstanbul Konya Cinnah Caddesi 39/14 06680 Çankaya Tel: +90.312. 442 92 22 Fax: +90.312. 442 92 48 Fagelviksvagen 9c

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

: HOŞNUDĐYE MH.ŞAHĐN CD.NO:84 ESKĐŞEHĐR b ) Telefon ve Faks Numarası :222 2114000-222 3204920 c ) Elektronik Posta Adresi

: HOŞNUDĐYE MH.ŞAHĐN CD.NO:84 ESKĐŞEHĐR b ) Telefon ve Faks Numarası :222 2114000-222 3204920 c ) Elektronik Posta Adresi ESKĐŞEHĐR TEPEBAŞI BELEDĐYE BAŞKANLIĞI Tepebaşı Bölgesindeki Park ve Rekreasyon Alanları Bakım, Onarım ve Temizliği ile Zincirlikuyu Şaniyesindeki Sera, Fidanlık ve Aölyelerde Üreim Đçin Hizme Alımı işihizme

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir

Detaylı

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports 486 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2013 Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracaı Üzerindeki Ekileri The Effecs of European Deb Crisis on Turkey s Expors Prof. Dr. Bedriye Tunçsiper (Balıkesir

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

Türkiye de Küçük ve Orta Ölçekli ĠĢletme Politikalarının Etki Değerlendirmesi

Türkiye de Küçük ve Orta Ölçekli ĠĢletme Politikalarının Etki Değerlendirmesi Türkiye de Küçük ve Orta Ölçekli ĠĢletme Politikalarının Etki Değerlendirmesi (KOSGEB Uygulaması) Ahmet KARAKOÇ Strateji GeliĢtirme ve Mali Hizmetler Dairesi BaĢkanı 12 Aralık 2011 ANKARA SUNUM PLANI 1)

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi

Detaylı

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI ÖZET Yrd.Doç.Dr. Güray KÜÇÜKKOCAOĞLU 1 Yrd.Doç.Dr. Yasemin KESKİN BENLİ 2 Dr. Cemal KÜÇÜKSÖZEN 3 nun espiinde sıklıkla kullanılan

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 23, Sayı: 4, 2009 149

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 23, Sayı: 4, 2009 149 Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 23, Sayı: 4, 2009 149 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE ENFLASYON VE REEL MİLLİ GELİR ARASINDAKİ ÇEVRİMSELLİK İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR İNCELEME Cem SAATÇİOĞLU (*)

Detaylı