T.C SAĞLIK BAKANLIĞI. ŞEF : Doç. Dr. Yüksel ALTUNTAŞ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C SAĞLIK BAKANLIĞI. ŞEF : Doç. Dr. Yüksel ALTUNTAŞ"

Transkript

1 T.C SAĞLIK BAKANLIĞI ŞĐŞLĐ ETFAL EĞĐTĐM VE ARAŞTIRMA HASTANESĐ AĐLE HEKĐMLĐĞĐ KOORDĐNATÖRLÜĞÜ ŞEF : Doç. Dr. Yüksel ALTUNTAŞ ŞĐŞLĐ ETFAL EĞĐTĐM VE ARAŞTIRMA HASTANESĐNDE UZMANLIK EĞĐTĐMĐ GÖREN HEKĐMLERĐN MESLEKĐ RĐSKLERĐNĐN ĐRDELENMESĐ TIPTA UZMANLIK TEZĐ ĐSTANBUL 2008 Dr. Serhan Gökhan Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Uzmanlık Öğrencisi 1

2 ÖNSÖZ Uzmanlık tezimi hazırlamamda ve eğitimimin her aşamasında bana büyük destek olan 2.Đç Hastalıkları Kliniği Şefi ve Aile Hekimliği Kordinatörü sayın Doç.Dr. Yüksel ALTUNTAŞ başta olmak üzere, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği Şefi sayın Doç. Dr. Feyzullah ÇETĐNKAYA ya, Yenidoğan Kliniği Şefi sayın Doç Dr. Asiye NUHOĞLU na ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği çok değerli uzman doktorları ve asistan doktor arkadaşlarıma, 1. Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği Şefi sayın Dr. Nimet GÖKER e ve 1. Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği başta sayın Uzm. Dr. Emine ÖZEL olmak üzere çok değerli uzman doktorları ve asistan doktor arkadaşlarıma, Psikiyatri Kliniği Şefi sayın Doç. Dr. Oğuz KARAMUSTAFALIOĞLU na ve Psikiatri Kliniği çok değerli uzman doktorları ve asistan doktor arkadaşlarıma, 3. Cerrahi Kliniği Şefi sayın Prof. Dr. Mehmet MĐHMANLI ya ve 3. Cerrahi Kliniği başta sayın Uzm Dr. Cemal Kaya olmak üzere çok değerli uzman doktorları ve başta çok sevgili arkadaşım Dr. Onur KESLER olmak üzere tüm asistan doktor arkadaşlarıma, 3. Dahiliye Kliniği Şefi sayın Dr. Fatih BORLU ya ve 3. Dahiliye Kliniği, başta klinik yaklaşımlarına ve güler yüzüne her zaman hayran olduğum çok sevgili arkadaşım sayın Uzm. Dr. Didem Gökçen GÜRBÜZ e ve diğer çok değerli uzman doktorlarına, özellikle tezimin istatistik çalışmalarında emeğini esirgemeyen sayın Dr. Fatma PAKSOY a, engin bilgisini benimle paylaşmaktan hiçbir zaman çekinmeyen sayın Dr. Esat NAMAL a, ve diğer tüm asistan arkadaşlarıma, Aile Hekimliği uzmanları sayın Uzm. Dr. Semra KAYA ya, sayın Uzm. Dr Ali Osman ÖZTÜRK e, sayın Uzm. Dr. Levent Naci AYDIN a, ve zor günlerimde maddi manevi yardımını benden esirgemeyen sayın Uzm. Dr. Onur ÖZER e, ve başta Mehmet Zeki BEREKET ve Süleyman YILDIRIM olmak üzere diğer tüm aile hekimliği asistanı arkadaşlarıma, bu zor süreçte güler yüzünü, anne ilgisini ve sevgisini bizden esirgemeyen aşı merkezi sorumlu hemşiresi sayın Memnune EVCĐ ve tüm diğer personeline sonsuz teşekkürlerimi sunarım. Bu günlere gelmemde sonsuz emeklerini hiçbir zaman inkar edemeyeceğim en değerli ve en gerçek hazinem babam Coşkun GÖKHAN a, annem Fatik GÖKHAN a, kardeşim Dinçer GÖKHAN a sonsuz teşekkürlerimi, saygılarımı, ve sevgilerimi sunarım. Dr.Serhan Gökhan 2

3 ĐNDEKS BÖLÜM I GĐRĐŞ VE AMAÇLAR BÖLÜM II GENEL BĐLGĐLER 2.1 Psikolojik ve psikososyal riskler 2.2Biyolojik riskler ve bulaşıcı hastalıklar Hepatit B Hepatit C Hepatit D AĐDS Diğer virüs infeksiyonları Sitomegalovirüs infeksiyonu Hepatit A infeksiyonu Herpes simpleks virüs infeksiyonu Kızamık Kabakulak Çocuk felci Kuduz Kızamıkçık Ektoparazitler Konjonktivit Suçiçeği Viral solunum yolu infeksiyonları Tüberküloz Diğer bakteriyel infeksiyonlar S.aureus infeksiyonu A grubu streptokok infeksiyonu Boğmaca Meningokoksik hastalık Difteri Gastro intestinal infeksiyonlar 2.3 Fiziksel riskler Gürültü Aydınlatma Sıcaklık Radyasyon 2.4 Kimyasal riskler Etilen oksit Formaldehit Gluteraldehit Hidrojen peroksit Ksilen Kemoterapotik ilaçlar Anestezik gazlar 2.5 Çevresel mekanik riskler(ergonomik riskler) Kas-iskelet sistemi hastalıkları Đşyerinde şiddet 3

4 BÖLÜM III GEREÇ VE YÖNTEM BÖLÜM IV BULGULAR BÖLÜM V TARTIŞMA BÖLÜM VI SONUÇ VE ÖNERĐLER BÖLÜM VII ÖZET TABLOLAR: TABLO 1: Sağlık çalışanlarının olması gereken aşılar TABLO 2: Özel durumlarda sağlık çalışanları ve laboratuar.alışanlarının olması gereken aşılar TABLO 3: Hekimlerin demografik özellikleri TABLO 4: Hekimlerin alışkanlıkları ve sağlık durumları TABLO 5: Hekimlerin çalışma koşulları TABLO 6: Hekimlerin çalışma ortamlarında yaşadıkları olumsuzluklar TABLO 7: Hekimlerin mesleki risk maruziyetleri TABLO 8: Risk olarak algılanan durumlar TABLO 9: Risklere karşı önlem alınması TABLO 10: Yaptırılan aşılar ve yaptırılma oranları TABLO 11: Son bir yıl içinde kan ve vücut sıvıları ile karşılaşma oranları TABLO 12: Hekimlerin tüberküloz ile ilgili tutumları TABLO 13: Đş koşulları ve sağlık alışkanlıklarına göre kas-iskelet sistemi rahatsızlığı olan hekimlerin dağılımı TABLO 14: Hekimlerin psikolojik durumları TABLO 15: Son 3 ayda psikolojik olarak kendini kötü hisseden hekimlerin dağılımı TABLO 16: Bilim dallarına göre çalışma koşulları ve riskler ile maruziyet oranları KISALTMALAR: DSÖ: Dünya sağlık örgütü HBV: Hepatit B infeksiyonu HCV: Hepatit C infeksiyonu HIV: Đnsan immun yetmezlik virüsü HAV: Hepatit A virüsü AĐDS: Edinsel immun yetmezlik sendromu ALT: Alanin amino transferas AST: Aspartat transaminaz CMV: Sitomegalovirüs HSV: Herpes simpleks virüs VZIG: Varicella zoster ımmun globulin ARB: Aside rezistan boyma BCG: Bacillus calmette guerin PPD: Zayıflatılmış protein derivatları Td: Difteri toksoidi SC: Subkutan IM: Đntramuskuler HDCV: Human diploid cell vacine 4

5 RNA: Ribonükleik asid DNA: Deoksiribonükleik asid IPV: Đnactivated polio vaccine OPV: Oral polio virüsü ICRP: Uluslar arası radysyondan koruma komisyonu NIOSH: Amerikan ulusal iş sağlığı ve güvenliği enstitüsü SPSS: Statitical package for social scienses GÖRH: Gastro özofageal reflü hastalığı CDC: Centers for disease control 5

6 BÖLÜM 1 GĐRĐŞ VE AMAÇLAR Sağlık yalnızca hastalık ya da sakatlığın olmaması değil; bedensel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik olarak tanımlanmaktadır. Sağlık hizmeti de bireyin, toplumun sağlığını korumayı ve geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla hekimler ve hemşireler başta olmak üzere değişik meslek gruplarından oluşan sağlık ekibi, bireyleri çevreleri ile bir bütün olarak ele alarak sağlık hizmeti sunmaktadır. Sağlık sektörü, işyerleri ve bu işyerlerinde çalışan kişilerin sayısı olarak ele alındığında, oldukça büyük bir grubu oluşturmaktadır. Dünyada 35 milyon sağlık çalışanı bulunmaktadır ve buda tüm dünyada çalışanların % 12 sini oluşturmaktadır. Devlet istatistik enstitüsü (DĐE) 2002 verilerine göre Türkiye de hekim, diş hekimi, eczacı, hemşire, ebe ve sağlık memuru ve diğer sağlık çalışanı olmak üzere toplam sağlık çalışanı vardır. Yaptığı iş ile kişinin sağlığı arasında ilişki olduğu çok eski tarihlerden beri bilinmektedir. Sağlık çalışanları genel olarak başkalarının sağlığını korumak ve geliştirmek süreçleri içinde kendi sağlıklarını gereğince düşünmeden büyük bir özveri ile çalışmaktadır. Ancak hem çalışma ortamları, hem de hizmetin yürütülme koşullarından kaynaklanan pek çok risk ile karşı karşıya kalmaktadır. Çalışanlar, yaptıkları iş nedeniyle önemli ölçüde iş ve güç kaybına uğrayabilmekte, hatta bazen hayatını kaybedebilmektedir. Biyolojik, fiziksel, kimyasal, ergonomik ve psikolojik etmenlerden oluşan çalışma ortamı, çalışanların sağlığı açısından önemlidir. Çalışma yaşamı ve sağlık ilişkisi etken, etkilenen ve sonuç üçgeni içerisinde ele alındığında; ücret ve çalışma süresinden oluşan çalışma koşullarının, iş ilişkilerinin, çalışanların bireysel özelliklerinin, toplumsal ve fiziksel çevrenin insan sağlığı açısından önemli olduğu görülür (36). Diğer iş koları ile karşılaştırmalarda sağlık iş kolunda tarım ve inşaat sektöründen daha fazla kaza ve yaralanma olduğu bildirilmektedir. Avrupa da sağlık sektöründe iş kazaları oranı Avrupa iş kazaları ortalamasından %34 daha yüksektir. (Wilburn 2000) Topluma sağlık hizmeti sunmayı amaç edinmiş sağlık kuruluşları, iş kazaları ve meslek hastalıkları konusunda, çalışanlarına oldukça fazla malzeme sunmaktadır. Hizmet içi eğitimle eğitilen yardımcı personelden, oldukça yüksek düzeyde eğitilmiş konusunda uzman hekime kadar değişen personel, karmaşık ve çok pahalı teçhizat, yapılan faaliyetlerin yaşam ve ölümle ilgili olması nedeniyle ortaya çıkan stres, sağlık kuruluşlarının kendine özgü 6

7 özelliklerini ve çözüm gerektiren özel sorunlarını artırır. Bu durum çalışanları isteksiz ve beceriksiz yapabilmekte, motivasyon eksikliğine ve dikkat dağınıklığına neden olarak kaza, iş kazası ve hastalıkların oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Araştırmalar hastane çalışanlarının diğer hizmet endüstrisinde çalışanlara oranla 1.5 kat daha fazla meslek hastalığı riski ile karşılaştığını göstermiştir (28,29,49). Sağlık hizmeti sunumu sırasında hekimler bedensel, ruhsal ve sosyal yönden sağlıklarını tehdit eden pek çok riske maruz kalırlar. Hekimler ve diğer sağlık çalışanları, çalışma koşulları göz önünde tutulduğunda gece çalışma, çok erken ya da çok geç iş başı yapma, hafta sonu çalışma, yemek saatlerinin kullanılamaması gibi özel risk etmenlerine sahiptir. Bunun yanında bulaşıcı hastalıklar gibi biyolojik riskler, ilaçlar, anestetik gazlar, dezenfektanlar ve diğer kimyasal maddeler, çevresel etkenlerden kaynaklanan kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, radyasyon gibi fiziksel riskler ve psikolojik riskler de söz konusudur. Bu risklerin ve alınacak önlemlerinin belirlenmesi hem temel bir hak olan sağlıklı ve güvenli koşullarda çalışma hakkının kullanılabilmesi, hem de hizmetlerin sürdürülmesi açısından önemlidir (28,45). DSÖ 2000 Yılında Herkese Sağlık hedefleri doğrultusunda, çalışanların iş yaşamıyla ilgili sağlık risklerinde karşı etkin biçimde korumaya yönelik önlemlerin sağlanması gerektiğini belirtmektedir. (DSÖ 1986) Bu çalışmada, çeşitli bilim dallarında 2. basamak sağlık hizmeti veren Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi nde eğitim gören Tıpta Uzmanlık Öğrencileri nin tanımlamaları doğrultusunda, 1) Hekimlerin çalışma koşullarını değerlendirmek, 2) Maruz kaldıkları mesleki riskler ile ilgili bilgi düzeylerinin tespit edilmesi ve karşılaştırılması, 3) Mesleki riskler ile ilgili bilgi düzeyini etkileyen faktörlerin belirlenmesi, 4) Mesleki risklere yönelik korunma önlemi alma durumu, 5) Mesleki risklere karşı alınan önlemlerin gözden geçirilmesi amaçlanmıştır. 7

8 BÖLÜM 2 GENEL BĐLGĐLER Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ne göre hastaneler; müşahade, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon olarak gruplandırılabilecek sağlık hizmetleri veren, hastaların uzun veya kısa süreli tedavi gördükleri yataklı kuruluşlar olarak tanımlanmaktadır. Sağlık hizmetleri, kişilerin ve toplumların sağlıklarını korumak, hastalandıklarında tedavilerini yapmak, tam olarak iyileşmeyip sakat kalanların başkalarına bağımlı olmadan yaşayabilmelerini sağlamak ve toplumların sağlık düzeylerini yükseltmek için yapılan planlı çalışmaların tümüdür. Sağlık çalışanı denildiğinde ise ilk olarak doktor, hemşire, ebe, eczacı, diş hekimi gibi bazı mesleklerde çalışan kişiler akla gelmektedir. Sağlığı yalnızca hastalık ya da sakatlığın olmaması değil; bedenen, ruhen ve sosyal yönden tam bir iyilik hali ; sağlık hizmetlerini de bireyin ve toplumun sağlığını korumak ve geliştirmek için sunulan hizmetler olarak ele aldığımızda; sağlık hizmeti sunan ekip genişlemektedir.( Fişek 1983; Tunçbilek 1998) Sağlık çalışanlarının ekip olarak temel görevi, bireyin ve toplumun sağlığını korumak ve geliştirmektir. Hekimler ve diğer sağlık çalışanları bu hizmetleri yürütürken, sağlıklarını tehdit eden pek çok durumla karşılaşırlar. Hastalardan bulaşabilecek infeksiyon etkenleri, ısı değişiklikleri, gürültü, radyasyon gibi fiziksel etkiler, kimyasal maddeler, gazlar ve toksinler, hekimlerin sağlığını olumsuz etkileyen faktörlerden birkaçıdır (29,50). Risk; zarara, kayba ya da tehlikeye yol açabilecek bir olayın ortaya çıkma olasılığı; tehlike, olarak tanımlanmaktadır. Hekimler için tehlikeler, sağlık bakımının yapıldığı her yerde olmakla birlikte, en büyük risk hastane ve araştırma merkezlerinde çalışanlar için söz konusudur. Mesleklerinin gerektirdiği tanı ve tedavi hizmetlerini yürütürken, hekimler, laboratuarlar, radyoloji ve radyoterapi bölümleri, ameliyathaneler başta olmak üzere sağlık kuruluşlarının pek çok bölümünde bu risklerle karşılaşırlar (18). Fisher 1984 yılında hekimlerin psikolojisini ele aldığı makalesinde iş ortamının çalışanlar üzerindeki olumsuz etkilerinin kaynaklarını göstermeye çalışmıştır. Sözü edilen olumsuz etkenler psikolojik ve fizyolojik olarak iki ayrı yönde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler sonucunda çalışılan ortamın düzeni, mimarı yapısı gibi özellikleri ortaya çıkmış; aynı yıl Hicks, sıkıcı bina sendromu tanımlamasını yaparak işin bireyi hangi durumlarda hasta edebileceğinden söz etmiştir. Riesenberg ve Arehat ise, hasta bina sendromu tanımlaması ile ortamın, çalışanlar için içinden çıkması zor ve karmaşık bir durum yaratabileceğini vurgulamışlardır. Hasta binanın ortaya çıkmasında rol alan belli başlı 8

9 sebepler arasında havalandırma-iklimlendirme sistemleri ve hava kaynaklı kirleticiler, iş stresi, binaları saran mikroorganizmalar bulunmaktadır (45). Mesleki risklerden doğan olumsuzlukların ekonomik sonuçları, kaybolan iş gücü, bunun yarattığı mali kayıp ve tıbbi bakımın maliyeti gibi parametrelerle ölçülebilir. Ancak sonuçlar kişi ve ailesi için ekonomik, fiziksel ve psikolojik hasarların ötesine geçmekte; düşükler, kongenital malformasyonlar ve perinatal ölümlere kadar varabilmektedir. Hekimlerin risk altında olmasının temel nedeni; sağlıksız konuma girmiş ve başkaları için de risk oluşturan bireylerin, kendilerine teslim edilmiş olması, sağlık sektörünün işlevi ve toplumla iç içe oluşlarının artmasıdır. Bununla birlikte uygulanmakta olan politikaların da sağlık çalışanları ve hekimler üzerinde olumsuz etkileri olmaktadır. Özelleştirme politikaları ile işsiz kalma durumu ya da korkusunun yaratılması sonucunda, hekimlerde gelecekten ümitsizlik ve beklentisizlik duygusu giderek hakim olmaktadır. Sağlık kuruluşlarında tıbbi malzemelerde maliyeti düşürmek amaçlı uygulamalar yapılırken, bir takım mesleki riskler artırılmaktadır. Bunlar hekimleri doğrudan etkileyen diğer risklerdir (1,33). Hekimler için mesleki riskler beş ana grupta toplanabilir; 1) Psikososyal/ psikolojik riskler: Strese, duygulanımsal gerginliğe, kişisel veya kişiler arası sorunlara yol açan, bu sorunların oluşmasına katkı yapan işe veya çalışma çevresine bağlı risk etkenleridir. 2) Biyolojik riskler / bulaşıcı hastalıklar: Hasta kişilerden direkt temas, solunum yolu veya vücut sıvıları aracılığı ile bulaşan bakteriler, virüsler, mantarlar, parazitler bu risklere yol açarlar. 3) Fiziksel riskler: Radyasyon, aydınlatma, düşük ve yüksek sıcaklıklar, gürültü gibi doku hasarına sebep olan çevresel etkenlerin yol açtığı risklerdir. 4) Kimyasal riskler: Đlaçlar, laboratuarda kullanılan kimyasal maddeler, dezenfektan ve sterilizanlar, gazlar vücut sistemleri üzerinde zehirli ya da tahriş edici etki oluştururlar. 5) Çevresel/ mekanik riskler: Kazalara, yaralanmalara, gerginliğe ya da rahatsızlığa yol açan veya bunların oluşumunu destekleyen ve çalışma çevresinden kaynaklanan risklerdir. Çalışma yaşamı ile ilgili sağlık sorunları incelenirken; bu sorunların ortaya çıkmasında etken-kişi-çevre bağlamında etkene, bireye ve çalışma ortamına ait faktörlerle etkileşimleri göz önünde bulundurulmalıdır. Bireysel faktörler içinde yaş, cinsiyet, eğitim durumu, alışkanlıklar vb. birtakım özellikler yer almaktadır. Yaş faktörü ele alındığında; sağlık sektöründe çalışanlar içinde, bazı çalışma alanlarında görülen çocuk çalışan sorununun 9

10 olmadığı görülür. Sağlık alanında çalışabilmek için mutlaka bir okul diploması gerekli olduğundan, kişilerin en az 18 yaşını tamamlamış olmaları gerekmektedir. Buna karşılık sağlık sektöründe, çoğu çalışma alanında olmayan yaşlı çalışan söz konusudur. Özellikle profesyonel sağlık çalışanları arasında emeklilik hakkını kazandığı halde uzun yıllar meslekte çalışan kişiler vardır. Cinsiyet bakımından kadın çalışanların en yoğun olduğu çalışma alanlarından birisi sağlık sektörüdür.sağlık meslekleri arasında hemşirelik, ebelik gibi bazı konuların özel olarak kadın mesleği sayılması, bu alanda kadın çalışanların çok olması sonucunu doğurmaktadır. Çalışma yaşamında kadın özelikle doğurganlık döneminde(gebelik, doğum ve emzirme süreçlerinde) yeterli koruyucu önlemler alınmaz ise çalışma ortamından kaynaklanan riskler açısından erkeklere göre daha fazla etkilenmektedir. Eğitim açısından da diğer çalışma alanlarına göre ağlık çalışanları arasında yüksek eğitimli kişiler daha büyük pay almaktadır PSĐKOLOJĐK-PSĐKOSOSYAL RĐSKLER Hekimler, hasta bir bireye hizmet verme güçlüğünün yanı sıra, stres yaratan, bir birinden farklı pek çok olay ile karşılaşırlar. Sağlık personelinin psikolojik sorunlarının ortaya çıkmasında başlıca etkenler, uzun süre çalışma, gece çalışması ve sık nöbetlerdir. Sağlık personelinin çalışma süresi çoğunlukla belli saatlerle sınırlı değildir. Uzun süre çalışma ve sık nöbetler aile yaşamı ve arkadaşlık ilişkileri üzerinde olumsuz etkiler yapmaktadır. Olumsuz yaşanan deneyimleri (ölüm-yaşam kararı verme ve belirleyici olma stresi, ölümcül hastalıklı bireylerle karşılaşma)sık karşılaşılan durumlardır. Kısa zamanda karar verme sorumluluğu ve zorunluluğu, çalışma yükü ve toplumun talepleri, hekimleri ruhsal ve bedensel olarak zorlar. Bu nedenle sağlık hizmeti sunumu ve çalışma ortamı diğer iş kollarından farklılık gösterir (14,32). Tüm bu faktörler, madde kullanımının sağlık çalışanları arasında diğer sektörlere göre daha sık olmasına yol açmaktadır. Sağlık çalışanları arasında ilaç, alkol ve sigara alışkanlığının depresyon ve intiharların fazla olduğu bilinmektedir.(lowenthal,1994) Ayrıca sağlık çalışanları için kırsal alanda, tek başına çalışma, yetersiz teknoloji, yetersiz araç-gereç ve laboratuar olanakları ile koruyucu ve tedavi edici hizmetlerde yetersizlik, hizmet içi eğitimlerin yapılmaması ve sonuçta mesleksel bilgilerde yetersizlik, güncel bilgileri takip edememe, mesleğinden uzaklaşma, mesleğe yabancılaşma gibi sorunlar da söz konusudur. 10

11 Sağlık personelinin özellikle de hekimlerin psiko-sosyal sorunlarının ortaya çıkmasında önemli faktörlerden biride aşırı hasta yüküdür. Hata yükü ile karşı karşıya kalan bir sağlık çalışanının sıkıntıya düşmesi kaçınılmazdır. Özellikle Batı ülkelerinde yapılan çalışmalar, hekimlerde psikiyatrik sorun görülme oranlarının oldukça fazla olduğunu göstermektedir. Bunun nedenleri arasında meslek seçimiyle ilgili özellikler, çalışma koşullarına bağlı stres ve hekimin yaşamına yansıyan sorunların rolü vurgulanmaktadır. Stres insanı yakın duygusal ilişkilerden uzaklaştıran, verimliliğini düşüren ve en önemlisi hayattan aldığı zevki azaltan bir durumdur. Günlük yaşamda stres açısından önemli faktörler; hava kirliliği, gürültü, kalabalık ve radyasyon gibi çevresel faktörler; ağır iş, zaman baskısı altında çalışma, gece çalışma, karar vermenin güç olduğu ve büyük sorumluluk gerektiren işlerden kaynaklanan çalışma koşulları ve kişilerin psiko-sosyal özellikleridir (11). Hekimlerin çalışma koşulları, duygu durumlarını etkileyen önemli bir faktördür. Uzun çalışma saatleri psikolojik ve sosyal yaşamı olumsuz etkileyerek, kişilerin olaylara karşı hassaslaşmasına ve sosyal destekten yoksun kalmasına neden olabilir. Mesleki riskler açısından bakıldığında aşırı çalışma, uykusuzluk ve depresyon arasında ilişki olduğu saptanmıştır. Sağlık hizmeti kesintisiz ve ertelenemez boyutta yürütüldüğünden, pek çok hekim gece çalışmak zorunda kalmaktadır. Gece çalışması insan doğasına, genetik, kültürel ve toplumsal özelliklerine aykırıdır. Uykusuzluk, kızgınlık, üzüntü ve duygulanım bozukluğuna neden olmaktadır. Vücudun gündüz-gece uyumunu sağlayamaması gece çalışanlarda halsizlik, yorgunluk, gerginlik, sindirim sistemi şikayetleri gibi sorunlara neden olmaktadır. Gece çalışan ya da icapçı olup gece hastasına giden hekimlerde uyku ve konsantrasyon bozukluğu, dikkat azalması, yakın hafıza kaybı, depresyon ve intihar eğilimi artmaktadır (24,27). Hekimlerin ölüm ve ıstırapla iç içe olmaları ayrı bir stres faktörüdür. Yoğun bakım ünitesinde çalışan hekimlerde depresyon düzeylerinin daha yüksek olduğunu gösteren çalışmalar, ölümle daha sık karşılaşmanın, depresyonu ortaya çıkarıcı bir rolü olabileceğini düşündürmektedir. Kendini aşırı eleştiren kişilik yapısı da depresyon açısından olumsuz bir özelliktir. Tıp uygulaması sırasında bu özellik, eleştirici otorite figürleri ile desteklenerek daha iyisi için çabalama eğilimini güçlendirmektedir. Depresyonun bir başka nedeni, dava edilme ile ilgili deneyimler yahut endişeler olarak gösterilmektedir (33). Hastalıklara ilişkin teorik bilgilerin ve el becerisinin yetersiz olması, hata yapma endişesi, stres yaratan diğer faktörlerdir. Hekimler, yetersizlik korkuları hakkında konuşmakta zorlanırlar. Tıbbi hataların ardından kimi hekimlerde intihara kalkışma, erken emeklilik, 11

12 depresyon ve bazı fiziksel rahatsızlıklar bildirilmiştir. Çok fazla sorumluluk altında çalışmak, mesleki ilerleme ile ilgili endişeler, iş tatminsizliği, dinlenmeye ve eğlenmeye zaman bulamama strese neden olmaktadır. Bu tür stres yaratıcı etkenler hekimleri, alkolizm, uyuşturucu madde kullanımı gibi emosyonel sorunlara yatkın kılmaktadır. Mesleki uygulamaların fiziksel ve duygusal zorlanma ve gerginliğe neden olması, enjeksiyon ve opiyat kullanımına karşı tabunun aşınması ve özellikle bu tür maddelere kolay ulaşabilmeleri nedeniyle hekimler, madde bağımlılığı geliştirme bakımından risk altındadırlar (3,11,24). Hekimler açısından diğer bir sorun iş tatmininin azalmasıdır. Đş tatmininde, çalışanların çabaları karşısında hak ettiklerini düşündükleri karşılığı alıp almadıklarına yönelik algılamaları önemlidir. Đşin niteliği, finansal ödüller, terfi olanakları, üstlerin teknik yardım ve destek sağlamaları ve çalışma arkadaşlarının teknik uzmanlığı ve sosyal desteği, iş tatminiyle ilişkili diğer durumlardır. Ceza alma, personel eksikliği, görev tanımının yapılmamış olması ve sık nöbete gitme gibi durumlar zaman zaman strese, davranışsal ve psikolojik sorunlara neden olmaktadır. Görev tanımlamalarının açık olarak yapılmış olması iş tatmini açısından önemlidir. Kuralların, prosedürlerin, düzenlemelerin ve görevlerin yazılı hale getirilmiş olması, çalışanların karşılaştıkları sorunları çok daha sistematik bir biçimde çözmelerine olanak tanır (29,27). Hekimlerde gözlenebilen başka bir tablo tükenmişliktir. Tükenmişlik; fiziksel bitkinlik, kronik yorgunluk, çaresizlik ve ümitsizlik duyguları ile bireyde olumsuz bir benlik kavramının gelişmesi, bireyin iş yaşamı ve diğer insanlara karşı yargılarının gelişmesi, bireyin iş yaşamına ve diğer insanlara karşı olumsuz tutumları ile belirginleşen fiziksel, duygusal ve zihinsel bir tükenme sendromu olarak tanımlanmıştır. Đlk kez 1974 te Freudenbergen tarafından tanımlanmıştır. Maslach ise tükenmişliği; kişilerin mesleğin özgün anlamı ve amacından kopması ve hizmet götürdüğü insanlarla artık gerçekten ilgilenemiyor oluşu olarak tanımlamaktadır. Gün boyunca hastalık, ağrı, yakınma ve ölümle yüz yüze olan hekimlerin dayanıklı olabilmesi için, hekimlik rolünün çeşitli yönleri arasında denge kurabilmeleri gerekmektedir. Bu dengenin eksik olması depresyon ve tükenmişliğe yol açar. Hekimlerde değersizlik ve yetersizlik duyguları hakim olmaya başladıkça hastalarına, mesleklerine ve kendilerine karşı kızgınlık ve engellenmişlik duyguları yaşanmaya başlar. Bu sorunları aşabilmeleri için hekimler, duygularını ve yaşadıkları güçlükleri paylaşmaya teşvik edilmeli, yardım isteme ve alma becerileri arttırılmalı, sorunları yadsıma eğilimleri azaltılmalıdır (55). 12

13 Quill ve Williamson stres yönetimini beş kategoriye ayırmışlardır: 1) Kendine zaman ayırma; meditasyon, psikoterapi, tıp haricinde başka bir konuda eğitim alma, 2) Duyguların paylaşımı; grup aktivitelerine katılma, aile ve arkadaşlara zaman ayırma, 3) Fiziki ve emasyonel ihtiyaçların karşılanması; uygun nöbet listesinin ayarlanması, sık tatile çıkma, akşam ve hafta sonu mesailerinin sınırlanması, düzenli tıbbi bakım ve haftada en az 3 olmak üzere 3-5 kez, 30 dakika süren düzenli fizik egzersiz yapılması, 4) Kişisel filozofik düşüncenin geliştirilmesi; uzun ve kısa vadeli planların yapılması ve uygulamaya konması, zaman yönetiminin iyi yapılması, 5) Stresten kurtulmaya yönelik eğitim toplantılarına katılma (24). Tükenmişlikle yüzleşen hekimlerin yaşam önceliklerini netleştirmeleri ve kendilerini tanıyıp, olumlu yönlerini daha gerçekçi bir şekilde görmelerine yardımcı olunmalıdır. Sorumlulukların paylaşıldığı ekip anlayışı pekiştirilmelidir. Ayrıca, sorumluluk alanları gerçekçi ve net bir şekilde tanımlanmalıdır. Uzmanların ekip liderliği becerilerinin gelişmesi açısından eğitim almaları çok önemlidir. Bu konuda eğitim, kognitif yeniden yapılanma, hataların ve zor hastalarla başa çıkma yollarının tartışılması, gerçekçi beklentiler ve emosyonel tepkilerin konuşulduğu klinik toplantılar faydalı olabilir (90) BĐYOLOJĐK RĐSKLER-BULAŞICI HASTALIKLAR Sağlık kurumlarında mesleki tehlike olarak infeksiyon riski, belki de tarihsel olarak tanımlanan ilk risktir. Yıllar boyunca birçok hekim araştırma yaparken veya hastalıklarla savaşırken kaçınılmaz olarak hastalanmış ve bazıları yaşamını yitirmiştir. Hastane infeksiyonu etkenleri hastalarla birlikte, hekimleri de tehdit etmektedir. Kişisel savunma mekanizmaları, ağır çalışma koşullarının yarattığı stres ve çevresel faktörler hastalıklara yakalanma sıklığını artırmaktadır. Kan bankası, laboratuar, acil, hematoloji, onkoloji servisleri, ameliyathane ve diyaliz birimleri infeksiyon risklerinin en yoğun yaşandığı yerlerdir. Đnfeksiyon hastalığı, infeksiyon etkeni ve duyarlı kişi arasındaki bir takım bulaşma yollarını içeren ilişkiden kaynaklanır. Đnfeksiyon hastalıklarının oluşmasında etken, bulaş yolu ve sağlam kişiden oluşan Đnfeksiyon zincirinin tamamlanması gerekmektedir. 13

14 Đnfeksiyonlar başlıca solunum yolu, doğrudan temas ve cilt ve cilt altını ilgilendiren kesicidelici alet yaralanmaları sonucu bulaşmaktadır (39). Hekimlere solunum yolu ile bulaşabilen hastalıklar arasında tüberküloz, influenza, meningokoksik menenjit, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, difteri ve su çiçeği sayılabilir. Sağlam deri mikroorganizmaların infeksiyon oluşturmasını engeller. Oysa deri bütünlüğü bozulmuş bölgeler ve konjunktiva gibi müköz membranlar infeksiyon etkenleri için giriş yeri olmaktadır. Perkütan yaralanmalar sonucu, kan yolu ile geçebilen pek çok infeksiyonun sağlık çalışanlarına bulaşabileceği yüz yılı aşkın bir süredir bilinmektedir. Bakteriyel, viral, fungal ve protozoal otuzdan fazla etkenin perkütan yaralanmalar ile ilişkisi bildirilmiştir. Bununla birlikte tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de en büyük risk grubu; hepatit B virüs (HBV) hepatit C virüs (HCV) ve human immunodeficiency virüs (HIV) infeksiyonlarıdır (39). ABD de yapılan bir çalışmada, sağlık personelinde Hepatit B seroprevelansının normal populasyonun 2-4 katı olduğu bildirilmektedir. Türkiye de yapılan çalışmalarda sağlık personelindeki hepatit B oranının toplumun katı olduğu bulunmuştur. (Hızel 1999) Đnvazif cerrahi girişimler enfeksiyon geçiş riskinin arttığı durumlardır. Her 1 milyon invazif cerrahi müdahelede 2400 HBV geçişi olacağı tahmin edilmektedir. Bu risk HCV için milyonda 140, HIV için milyonda 24 olarak bilinmektedir. (Bonanni 2001) Đnfeksiyonlardan korunmak için iki yöntem önerilmektedir; 1) Evrensel önlemler 2) Bağışıklama. Evrensel önlemler; Đlk kez 1987 de ABD de HIV bulaşmasını önlemek amacıyla önerilen yöntemler universal-evrensel yöntemler adıyla bilinmekte olup, günümüzde tüm dünyada sağlık personelinin kan yoluyla bulaşan tüm enfeksiyonlardan korunmasında yaygın kabul görmektedir.tüm infeksiyon etkenlerinden korunmak için tasarlanmış olup temel kavram; kan ve tüm vücut salgı ve sıvılarının infeksiyon bulaşmasına aracılık edebileceğidir. Başka bir deyişle aksi ispat edilinceye kadar, tüm kan ve vücut sıvılarının HBV, HCV ve HIV gibi etkenleri içerdiği var sayılır, bu yüzden önlemler herkese uygulanmalıdır. Bu materyallerle karşılaşma olasılığı olan işlemler sırasında, mutlaka eldiven giyilmesi, hasta ile temas ve her hangi bir kontaminasyon olduğunda ellerin yıkanması, konjunktiva gibi müköz membranların korunması, iğne batması gibi perkütan yaralanmaları önlemeye yönelik önlemlerin alınması gerekmektedir. Kullanılmış iğneler hiç bir zaman eğilmemeli, kırılmamalı ya da kapağı kapatılmamalıdır. Kontamine kesici-delici aletler kullanımdan hemen sonra, bu amaçla 14

15 geliştirilmiş delinmez kaplara atılmalı, bu kaplar hiç bir zaman aşırı doldurulmamalıdır. Burada önemli olan bu önlemlerin yalnızca infekte olduğu bilinen materyaller için değil, tüm materyaller için uygulanmasıdır (39,43). Laboratuar çalışanları HIV, HBV ve diğer kan kaynaklı patojenlerin geçişine neden olabilen çok miktarda kan ve diğer sıvılarla çalıştıklarından infeksiyon riski altındadırlar. Bu nedenle laboratuar çalışanlarının bu patojenlerin geçişini engelleyecek önlemler konusunda bilgilendirilmeleri son derece önemlidir (21). Bağışıklama: Đnfeksiyon hastalıklarının denetiminde sağlık eğitimi ve bağışıklama, sağlama yönelik en önemli korunma yollarıdır. Tüm sağlık çalışanları öncelikle konu ile ilgili olarak eğitilmeli daha sonra aşı ile korunulabilir hastalıklara karşı aşılanmalıdır. Bu uygulamanın özellikle yüksek riskli gruplarda eksiksiz olarak yapılması gerekir. Sağlık profesyonellerinin eğitimleri sırasında, mezuniyet öncesinde aşı ile korunulabilir hastalıklar açısında aşılanmaları önerilmektedir. Başarılı bir aşılama uygulanması için eğitim, mali kaynak ve organizasyonun birlikte bulunmasının koşul olduğunu belirtmekte yarar vardır. Sağlık kurumları, çalışma ortamı ve koşullarından kaynaklanan infeksiyonların farkında olmalıdır. Hem çalışanları hemde hastalarını bu infeksiyonlardan korumak için en önemli korunma yöntemi olarak planlı, düzenli, sürekli sağlık eğitimi verilmelidir. Bu eğitim işe giriş dönemimde başlamalı ve sonrasında da devam ettirilmelidir. HBV, HIV ve kan yoluyla bulaşan diğer infeksiyonlardan korunmak için uygulanacak ortak ve genel önlemler şöyle sıralanabilir: 1) Sağlık çalışanlarının öykü ve fizik muayene ile enfekte hastaları tanıma olanağı olmadığından, tüm hastaların kan ve diğer vücut sıvıları enfekte kabul edilerek çalışılmalıdır. Ülkemizde, sağlıklı kişilerde yapılan çalışmalarda asemptomatik HBV taşıyıcılığının %3-8 arasında olduğu belirlenmiştir. Bir başka deyişle sağlık hizmeti alan her kişiden biri HBV taşıyıcısıdır. 2) Đnfeksiyon zincirinin kırılmasında etken ile kişi arasına bariyerler(el yıkama,eldiven giyme, sterilizasyon vb) koyulmalıdır. 3) Her hastanın kan ya da diğer vücut sıvıları veya bunlarla bulaşlı yüzeylerde temas riski olduğunda, özellikle mukozal veya sağlam olmayan deri ile temas riski varsa, kan alma, damara girme veya benzeri bir intra vasküler işlem sırasında mutlaka eldiven 15

16 giyilmeli, işlem bittikten sonra eldiven çıkartılmalı ve eller eldiven giymeden önce ve sonra yıkanmalıdır. 4) Eğer eller veya diğer cilt yüzeyleri hastanın kan ya da diğer vücut sıvılarıyla kontamine olursa derhal su ve sabunla yıkanmalıdır. 5) Perkütan yaralanmaları önlemek için tek kullanımlık enjektörler kullanıldıktan sonra iğneye plastik kılıfları tekrar takılmamalı, iğneler enjektörden çıkartılmamalı, eğilip bükülmemelidir. Kullanılmış iğne, enjektör, bistüri ucu ve diğer kesici aletler imha edilmek üzere, delinmeye dirençli sağlam, sarı renkli tıbbi atık işaretli kutulara konmalıdır. Bu kutular servis içinde kullanıma uygun ve kolay ulaşılabilir yerlerde bulundurulmalıdır. Kesici delici aletler tıbbi atık olarak tıbbi atık yönetmeliğine uygun biçimde uzaklaştırılmalıdır. 6) Yapılan tıbbi bir işlem sırasında kan veya diğer vücut sıvılarının sıçrama olasılığı söz konusuysa( örn: kemik iliği aspirasyonu, lumbal ponksiyon yapılması gibi) ağız, burun ve gözleri korumak amacı ile maske ve gözlük takılmalı, diğer vücut yüzeylerine bulaşmayı önlemek için koruyucu önlük giyilmelidir. 7) Eksüdatif deri lezyonları olan sağlık personeli, bu lezyonları iyileşinceye kadar hastalarla doğrudan temastan ve hastalarla ilişkili aletlere dokunmaktan kaçınılmalıdır. 8) Acil koşullarda ağız ağza resüsitasyon ihtimalini en aza indirmek amacıyla ağızlık, ambu vb. aletler resüsitasyon gerekebilecek yerlerde hazır bulundurulmalıdır. 9) Beden fonksiyonlarını kontrol edebilen HIV ve/veya HBV infeksiyonlu hastaların rutin bakımı sırasında eldiven ya da koruyucu önlük giyilmesine gerek yoktur. 10) Gebe sağlık personeline HIV ve/veya HBV bulaşma riski, gebe olmayanlardan fazla değildir. Ancak her iki virüsünde perinatal dönemde bebeğe geçme riski olduğundan, gebe personelin önerilen önlemlere özel bir dikkatle uyması sağlanmalıdır. 11) Đnfeksiyöz diyare, pulmoner tüberküloz tanısı veya kuşkusu olması gibi izolasayon önlemleri gerektiren durumlar dışında HIV/HBV enfeksiyonlu hastaların ayrı özel odalarda bulundurulmalarına gerek yoktur. HIV ve diğer enfeksiyonları olan hastalar immunsupresif hastayla aynı odada tutulmamalıdır. 16

17 Laboratuarlarda alınması gereken genel güvenlik önlemleri ise; 1) Ağız ile pipetleme önlenmeli, mekanik pipet kullanılmalıdır. 2) Đğne ve enjektör ya da diğer kesici/delici aletler sadece başka alternatif olmadığı durumlarda tercih edilmelidir. 3) Kullanılması gerektiğinde iğnesiz veya iğneyi kapatan enjektörler veya benzeri güvenli gereçler kullanılmalıdır. 4) Kullanılmış iğne ve enjektörler dikkatlice, delinmeye dayanıklı kaplara atılmalıdır. 5) Mümkün olan her durumda cam eşya yerine plastikleri tercih edilmelidir. 6) Đnfeksiyöz aerosol veya sıçramaya neden olabilecek uygulamalar için Biyolojik Güvenlik Kabini kullanılmalıdır. 7) Kültür, doku ve vücut sıvısı örneklerinin taşıması ve depolamasında sızıntıya olanak vermeyecek kaplar kullanılmalıdır. 8) Đnfeksiyöz materyal veya atıklarının dekontaminasyonu için laboratuarda otoklav, fırın veya kimyasal dezenfektanlar bulunmalıdır. 9) Tüm kontamine iğne, bistüri ve cam kırıklarının konduğu kaplar atılmadan önce dekontamine edilmelidir. 10) Laboratuar tezgahları su geçirmez olmalı, asit, alkali, organik çözücü ve orta dereceli ısıdan etkilenmemelidir. 11) Laboratuarlarda yemek, sıvı ve sigara içmek yasaklanmalıdır. 12) Serum veya örnek saklandığı buzdolabında yiyecek bulundurulmamalıdır. 13) Açık pencereler sineklik ile kaplanmalıdır. 14) Laboratuardan çıkarken eller yıkanmalı, önlükler laboratuarda bırakılmalı, burada imha edilmeli veya hastanede yıkanmalıdır. 17

18 Tablo 1: Sağlık çalışanlarının olması gereken aşılar Aşı Doz Endikasyonları Kontrendikasyonları Kabakulak 1 doz sc Tüm sağlık personeli Hamilelik, immunsüpresyon, neomisin alınımından veya jelatin sindiriminden sonra anafilaktik reaksiyon öyküsü. Kızamık 1 doz sc ; ikinci doz en az bir ay sonra Tüm sağlık personeli Hamilelik, immunsüpresyon, neomisin alınımından veya jelatin sindiriminden sonra anafilaktik reaksiyon öyküsü, son zamanlarda immunglobulin alınımı. Rubella 1 doz sc Tüm sağlık personeli Hamilelik, immunsüpresyon, neomisin alınımından veya jelatin sindiriminden sonra anafilaktik reaksiyon öyküsü. Varisella 2 doc sc, ikinci doz eğer 13 yaşından büyükse 4-8 haftalarda ayrı ayrı Tüm sağlık personeli Hamilelik, immunsüpresyon, neomisin alınımından veya jelatin sindiriminden sonra anafilaktik reaksiyon öyküsü, ek olarak salisilat kullanımı, aşılamadan sonra 6 hafta için azaltılmalıdır. Hepatit B 1.0 ml, 1 M (deltoid) 0, 1, 6. aylar Potansiyel kan veya vücut sıvıları ile kontamine olmuş sağlık personeli Gelişecek fetusa ters etkileri belirli değildir. Hamilelerde kontrendike değildir. Mayaya karşı anafilaktik reaksiyon öyküsü. Đnfluenza Her yıl 0.5 ml 1 M Tüm sağlık personeli Yumurta sindiriminden sonra anafilaktik duyarlılık öyküsü. 18

19 Tablo 2. Özel durumlarda sağlık çalışanları ve laboratuar çalışanlarının olması gereken aşılar Aşılar Doz Endikasyonları Kontrendikasyonları BCG Tek doz, 0.3 ml perkutan Đnfeksiyon kontrol yöntemlerinin yetersiz olduğu koşullarda çalışan; çoklu ilaç direnci olan tüberküloz suşlarının yaygın bulunduğu ortamda çalışan personel. Đmmun yetmezlik durumu ve gebelik Meningokokkal (A,C,Y ve W135) Pnömokokkal polisakkarit Üretici firmanın önerdiği şekilde tek doz Rutin infeksiyonu yoktur. Deneysel çalışmalar vb. durumlarda değerlendirilmeli. Hamile kadınlarda aşı güvenliği bilinmemektedir. Aşı infeksiyon riski artmadıkça hamilelik süresince verilmemelidir. Tetanoz-difteri Başlangıç aşıları: 0.5 ml 1 M, 0,1,6-12. aylar; bağışık çalışanlar için rapel: 0.5 ml, her 10 yılda bir. Başlangıç dozlarını tamamlamamış veya son 10 yıl içinde rapel yaptırmamış olanlar. Hamileliğin ilk trimestri, bir önceki doz sonrasında nörolojik veya hipersensivite reaksiyonları Kuduz HDCV veya RVA 0,7,21,27. günler IM (deltoid) veya ID 1.0 ml Kuduz virusu veya infekte hayvanlarla deneysel çalışma yapan personel. Polio IPV 4-8 hafta arayla 2 doz sc; 6-12 ay sonra, 3.doz; booster aşı IPV veya OPV olabilir. Sokak virusunu yayan hasta ile yakın teması olan veya laboratuvarda sokak virusu ile çalışan personel. Neomisin veya streptomisin alınımından sonra anafilaktik reaksiyon öyküsü; aşının güvenliği hamile kadınlarda belirli olmadığından hamilelik süresince verilmemelidir. Hepatit A 1.0 ml, IM 0,6,12. aylar Risk taşıyan çalışanlardan Hepatit A IgG negatif olanlar Aşının bileşenlerine karşı anafiaktik reaksiyon öyküsü. Hamilelerde aşı güvenliği bilinmemektedir. Fetusa risk olasılığı düşüktür ve yüksek risk durumunda uygulanmalıdır. Tifo Aşıya bağlı olarak 1 doz IM ve her 2 senede bir tekrar dozu veya 2 doz birden sc. Eğer maruz kalma devam ederse her 3 yılda tekrar dozları ile 4 veya daha fazla hafta veya her 5 yılda bir 4 dozluk serilerle yeniden aşılanmaile birbirini takip eden günlerde 4 oral doz. S. typhi ile sıklıkla çalışan laboratuvar personeli Aşının önceki dozuna ciddi lokal veya sistemik reaksiyon öyküsü. Ty21a immunsüprese personele verilmemelidir. 19

20 En Sık Görülen Đnfeksiyonlar: Sağlık çalışanlarında sık görülen infeksiyonlar etkenlerine göre; 1. Viral Đnfeksiyonlar: Hepatit B, Hepatit C, Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak, Su Çiçeği veya Varicella Zoster, Herpes Đnfeksiyonları, Citomegalovirüs Đnfeksiyonları, Edinsel Bağışıklık Yetersizliği Sendromu (AIDS). 2. Bakteriyel Đnfeksiyonlar: Tüberküloz, Menengokoksik Menenjit, Gastrointestinal Sistem Đnfeksiyonları, Lejyoner Hastalığı, Difteri, Boğmaca. 3. Diğerleri: Histoplazmosis, Blastomikosis vb. olarak sınıflandırılabilir Hepatit B Sağlık personelinde HBV nin nozokomiyal geçişi ciddi bir risk oluşturur yılında yaklaşık 1000 sağlık çalışanının HBV ile infekte olduğu tahmin edilmektedir. Ülkemizde 2002 yılında Đris ve arkadaşlarının yaptıkları çalışma sonucu sağlık personelindeki HBsAg pozitifliği %5.94, HBsAg ve Anti HBc total birlikte pozitifliği %4.95 tek başına AntiHBc total pozitifliği %5.45, AntiHBs ve AntiHBc totalin birlikte pozitifliği de %15.34 olarak tespit etmişlerdir. Seropozitifliğin mesleklere göre dağılımına bakıldığında ise doktorlarda %31.65, hemşirelerde %29.03, laboratuvar teknisyenlerinde %39.13, anestezi teknisyenlerinde ise %22.22 oranlarında bulunmuştur. Hepatit B virüsü, kan ve kan ürünleri, tükürük, beyin-omurilik sıvısı, periton, plevra, perikard, sinovia sıvıları, amniotik sıvı, semen ve vajinal sekresyon, çıkarılmış doku ve organlar ile bulaşabilmektedir. En fazla bulaştırıcılığı olan ise kandır. Hekimler için risk, kan ve kan ürünleriyle doğrudan temas olup olmadığı ve sağlık merkezlerine başvuranlarda Hepatit B enfeksiyonu sıklığı ile ilgilidir. Kronik HBV taşıyıcılığının %5-7 oranında olduğu ülkemiz gibi ülkelerde, risk çok daha fazladır (39). En sık görülen bulaşma yolu infekte bir iğne veya kesici materyalin batmasıdır. Hekimlerde mesleki yaralanmalar; iğneler, kan veya kan içeren vücut sıvıları ile kontamine kesici-delici aletler ve kemik parçacıkları ile oluşmaktadır. Kesici-delici alet yaralanmalarında 1/10000 ml plasma bile bulaş için yeterlidir. Tükürük, semen ve vajinal sıvıdaki virüs miktarı kandaki virüs miktarından daha azdır. Đdrar, dışkı, safra, ter, süt ve nazofarengeal yıkantı sularında HbsAg saptanmış olmasına rağmen, virüs miktarı çok az olduğundan, bunlar HBV bulaştırıcılığı için kaynak olarak kabul edilmez. HBe antijeni seropozitif bir kaynaktan perkütan bir yaralanma sonrasında infeksiyon gelişme riski %30, akut hepatit gelişme risk %5 20

Korunma Yolları (Üniversal Önlemler)

Korunma Yolları (Üniversal Önlemler) Doç. Dr. Onur POLAT Korunma Yolları (Üniversal Önlemler) İlk kez 1987 yılında ABD de hastalık kontrol merkezleri (CDC) tarafından HIV bulaşmasını önlemek amacıyla önerilen yöntemler Üniversal Önlemler

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Hastanelerde Hastaneler enfeksiyon etkenleri bakımından zengin ortamlar Sağlık personeli kan yolu ile bulaşan hastalıklar açısından yüksek

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI Hemşireler, hastabakıcılar ve labaratuvar personeli en yüksek risk grupları olarak görülmektedir. Yaralanmalarda ilk sırayı, enjektör iğnesinin kapağının işlem sonrasında

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI Dok No: ENF.TL.15 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ:Sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları tehlikeler ve meslek risklerine karşı korumak. 2.0 KAPSAM:Hastanede

Detaylı

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Sağlık kuruluşları hizmet, eğitim, araştırma faaliyetlerinin yürütüldüğü kompleks yapılardır. Bu nedenle, sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları

Detaylı

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER Sağlık Çalışanlarında İnfeksiyon Riski: Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Hepatit B, Hepatit C, HIV, Hepatit

Detaylı

Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma önlemleri

Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma önlemleri KesiciDelici Alet Yaralanmaları ve Korunma önlemleri Pakize AYGÜN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi KIRIM KONGO BULAŞTI! Kan alırken virüs kapan hemşire öldü MUSTAFA DEMİRER Çorum DHA Kene tarafından ısırılan

Detaylı

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Sağlık Çalış ışanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Sağlık çalış ışanlarında majör bulaş kaynağı kanla

Detaylı

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Çocukluk Çağı Aşılamaları Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Rutin Aşı Takvimi-2012 ÖNERİLEN RUTİN AŞI PROGRAMI-2012 Ulusal aşı programı DOĞUM 1. AYIN SONU 2. AYIN SONU 4. AYIN SONU 6. AYIN SONU HEPATİT B 1. Doz

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ Çalışanların hastane ortamında bulaşıcı hastalıklardan korunmasını sağlamak, bulaşıcı hastalıklara maruziyet durumunda alınması gereken

Detaylı

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama - 0 - EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 2/5 1. AMAÇ Bu yönergenin amacı; çalışanların iş kazası sonucu yaralanmalarında bildirimin

Detaylı

Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Hastalıkları ve Korunma

Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Hastalıkları ve Korunma Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Hastalıkları ve Korunma Dr. Şükran Köse İzmir Tepecik Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Ve Klinik Mikrobiyoloji Haziran 2014, Mardin Sunum planı Sağlık

Detaylı

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI Hazırlayan Kontrol eden Onaylayan Enfeksiyon Kontrol Komitesi Kalite Yönetim Direktörü Hastane Yöneticisi 1.AMAÇ Hasta kanı ve/veya diğer vücut sıvıları ile parenteral veya mukoza yoluyla temas eden sağlık

Detaylı

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI Sayfa No 1 / 5 Hazırlayan İnceleyen Onaylayan Enfeksiyon Kontrol Komitesi Kalite Yönetim Temsilcisi Başhekim 1.AMAÇ Hasta kanı ve/veya diğer vücut sıvıları ile parenteral veya mukoza yoluyla temas eden

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI KOD YÖN.PL.06 YAY. TAR OCAK 2013 REV.TAR OCAK REV. NO 02 SYF. NO 1/5 S. NO PLANLANAN FAALİYET SORUMLULAR PLANLANAN FAALİYET DÖNEM Her doktor ve hemşire odasında el hijyeni malzemeleri (alkol bazlı el antiseptikleri,

Detaylı

Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma Önlemleri

Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma Önlemleri Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma Önlemleri Hmş. Pakize AYGÜN İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakütesi, İSTANBUL Hastaneler, infeksiyon etkenleri bakımından zengin bir ortam oluştururlar.

Detaylı

Kesici Ve Delici Alet Yaralanmalarını Önleme

Kesici Ve Delici Alet Yaralanmalarını Önleme Kesici Ve Delici Alet Yaralanmalarını Önleme Saglık bakım profesyonelleri her gün hastalarına bakım verirlerken, delici kesici alet yaralanmaları ya da sıçrama nedeniyle HIV, Hepatit B ve Hepatit C gibi

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI ÜLKEMİZDEN ÖRNEKLER. Dr. Yunus Gürbüz

ÇALIŞAN SAĞLIĞI ÜLKEMİZDEN ÖRNEKLER. Dr. Yunus Gürbüz ÇALIŞAN SAĞLIĞI ÜLKEMİZDEN ÖRNEKLER Dr. Yunus Gürbüz Çalışan sağlığı, pratikte uygulananlar Çalışan sağlığı ile ilgili hastanelerde neler yapıldığını tespit etmek için bir anket formu hazırlandı,20 merkeze

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D.

Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. İhmal edilen bir konu olarak iş sağlığı ve güvenliği Bu konuda ihmal edilen bir grup olarak sağlık çalışanları Sağlık hizmeti

Detaylı

İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI

İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI SDÜDHF/TBH/TLM/62/YT-13.01.2015/REVNO-00 1. AMAÇ 1.1. Tanımlanmış veya şüphe edilen bulaşıcı hastalığı olan veya epidemiyolojik olarak önemli bir patojenle enfekte veya kolonize

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI KOD YÖN.PL.04 YAY.TAR. 15.02.20 REV.TAR. SIRA NO 1 ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ HEDEFİ El Hijyenine bağlı risklerin azaltılması PLANLANAN FAALİYETLER El hijyeni malzemelerine tüm personelin her zaman ulaşabilirliğini

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI * VİRAL V HEPATİTLERDE TLERDE SEROLOJİK/MOLEK K/MOLEKÜLER LER TESTLER (NE ZAMANHANG HANGİ İNCELEME?) *VİRAL HEPATİTLERDE TLERDE İLAÇ DİRENCİNİN SAPTANMASI *DİAL ALİZ Z HASTALARININ HEPATİT T AÇISINDAN

Detaylı

Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi. Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş

Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi. Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş Giriş Hemodiyaliz hastalarında enfeksiyon önemli mortalite nedenleri arasındadır Hepatit C

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

Şehnaz HATİPOĞLU Aile Hekimliği Uzmanı İzmir, 2016

Şehnaz HATİPOĞLU Aile Hekimliği Uzmanı İzmir, 2016 Şehnaz HATİPOĞLU Aile Hekimliği Uzmanı İzmir, 2016 Aşılama Birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışan hekim ve diğer personelin temel görevlerinden biri çocuk sağlığının korunmasıdır. Hastalıkların

Detaylı

Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma

Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma Prof. Dr. Ayper Somer Ġstanbul Tıp Fakültesi Pediatrik Ġnfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Sağlık ÇalıĢanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaģan hastalıklar

Detaylı

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Perinatal dönemde herpesvirus geçişi. Virus Gebelik sırasında Doğum kanalından Doğum

Detaylı

Erişkin İmmunizasyonu. Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006

Erişkin İmmunizasyonu. Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006 Erişkin İmmunizasyonu Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006 Günümüzde erişkinler halen aşı ile önlenebilir hastalıklardan ölebilmekte : Aşılamanın çocuklardaki gibi erişkin bakımının bir parçası olarak algılanmıyor

Detaylı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Testler farklı amaçlarla uygulanabilir: - Tanı, tarama, doğrulama,

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SIRA NO ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ HEDEFİ PLANLANAN FAALİYETLER SORUMLU UYGULAMA PERİ- YOD İZLEME YÖNTEMİ Her doktor ve hemşire Odasında el hijyeni Malzemeleri (alkol bazlı

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır?

Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır? Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD Delici kesici aletler ile

Detaylı

İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi. Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H

İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi. Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H 2013 IDSA İmmünkompromize Kişilerin Aşılanması İçin Klinik Uygulama Rehberi Bu rehber, immünkompromise hastaların ve onlarla

Detaylı

Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri. Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri

Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler. Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri. Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri Hastalıkların Oluşmasında Rol Oynayan Faktörler Enfeksiyon Hastalıklarının Genel Belirtileri Enfeksiyon Hastalıklarında Görülen Ateş Tipleri Dolaşım Sistemi Belirtileri Solunum Sistemi Belirtileri Sindirim

Detaylı

INFEKSIYON KONTROL ÖNLEMLERI INFEKSIYON KONTROL KURULU

INFEKSIYON KONTROL ÖNLEMLERI INFEKSIYON KONTROL KURULU INFEKSIYON KONTROL ÖNLEMLERI En çok kullandiginiz tibbi alet EL YIKAMA ÖNCE BURUN MU? ELLERINIZI GÜN IÇINDE FARKLI AMAÇLAR IÇIN KULLANIRSINIZ ELLER NE ZAMAN YIKANMALI? AMERIKAN HASTALIK KONTROL MERKEZI

Detaylı

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Elif Çomak 1 Çağla Serpil Doğan 2 Arife Uslu Gökçeoğlu 3 Sevtap Velipaşaoğlu 4, Mustafa Koyun 5 Sema Akman 5

Detaylı

Güvenli Enjeksiyon Donanımı. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü

Güvenli Enjeksiyon Donanımı. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Güvenli Enjeksiyon Donanımı Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Meslek şehitlerimizin anısına saygıyla... Sağlık çalışanları etkileyen

Detaylı

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi?

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi? GEBELİKTE HEPATİT Gebelik ve hepatit Gebelik ve hepatit iki ayrı durumu anlatır. Birincisi gebelik sırasında ortaya çıkan akut hepatit tablosu, ikincisi ise kronik hepatit hastasının gebe kalmasıdır. Her

Detaylı

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ Prof. Dr. Fatma Ulutan Gazi Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıklar kları Anabilim Dalı BRUSELLOZ KONTROLÜ VE ERADİKASYONU

Detaylı

VİRAL HEPATİTLER. Dr. Selim Bozkurt. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

VİRAL HEPATİTLER. Dr. Selim Bozkurt. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı VİRAL HEPATİTLER Dr. Selim Bozkurt Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Sunum Planı Hepatit Hepatit A Hepatit B Hepatit C Mesleki Maruziyet Potansiyel olarak Hepatit

Detaylı

İmmünsüpresif Çocukta Aşılama

İmmünsüpresif Çocukta Aşılama İmmünsüpresif Çocukta Aşılama Dr. Ateş Kara Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi 1 Bulgaristan - Komşu 18.000 Kızamık vakası

Detaylı

KAN VE KAN ÜRÜNLERİ İLE BULAŞAN HASTALIKLAR VE KORUNMA YOLLARI

KAN VE KAN ÜRÜNLERİ İLE BULAŞAN HASTALIKLAR VE KORUNMA YOLLARI Sağlık çalışanlarının sağlığı birçok konunun bir arada ele alınması gereken bir başlık olup örgütlü, bütünsel bir çalışmayı gerektirmektedir. Sağlık Çalışanlarının Sağlığı Çalışma Grubu olarak bu konuya

Detaylı

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI TALİMATI

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI TALİMATI Sayfa 1 / 8 1-AMAÇ Bu talimat ile hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta kırım kongo kanamalı ateşi, insan immün yetmezlik virüsü (HIV), kuş gribi, domuz gribi ve mevsimsel

Detaylı

İmmünizasyon için kullanılan immünbiyolojik ajanlar,antijenler (bakteri, virus, toksoid ) veya antikorlardır (immünglobulin, antitoksinler).

İmmünizasyon için kullanılan immünbiyolojik ajanlar,antijenler (bakteri, virus, toksoid ) veya antikorlardır (immünglobulin, antitoksinler). Prof. Dr. Saim DAYAN D.Ü. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. Erişkin immünizasyon Hastalıkların, hastalıklara bağlı sakatlık ve ölümlerin önlenmesinde en etkili yollardan

Detaylı

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı?

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Sunum Planı Giriş HBsAg Pozitifliği Kronik Hepatit

Detaylı

KORUYUCU EKİPMAN KULLANMA TALİMATI

KORUYUCU EKİPMAN KULLANMA TALİMATI YÖN.TL.26 28.05.2013 14.01.2014 01 1/6 1.0 AMAÇ: sağlık hizmetleri ile ilişkili enfeksiyonların ve çapraz bulaşların önlenmesi amacıyla sağlık personeli,hasta,hasta refakatçileri ve ziyaretçiler için uygun

Detaylı

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Ameliyathaneler kendine özgü mimari dizaynları, çalışma koşulları ve ameliyathanede görev yapan personelleriyle çok özel merkezlerdir Ameliyathane

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 AŞILAMADA AMAÇ Aşı ile korunulabilir hastalıkları engellemek Enfeksiyon kaynaklı mortaliteyi azaltmak Enfeksiyon kaynaklı morbiditeyi azaltmak HİÇBİR AŞININ HERKES İÇİN TAMAMEN ETKİN VE GÜVENİLİR OLMASI

Detaylı

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI TALİMATI

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI TALİMATI 12.09.2013 0 0 1 / 5 1. AMAÇ: Bu talimat ile hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta kırım kongo kanamalı ateşi, insan immün yetmezlik virüsü (HIV), kuş gribi, domuz gribi

Detaylı

Hepatit B, akut hepatitin ve kronik viral enfeksiyonların en sık nedenidir.

Hepatit B, akut hepatitin ve kronik viral enfeksiyonların en sık nedenidir. Hepatit (karaciğer iltihabı) ilaçlar, toksik maddeler, otoimmün hastalıklar, alkol, virüsler gibi bir çok nedenle oluşabilirse de % 95 nedeni hepatit virüsleri (hepatit A,B,C,D,E) dir. Hepatit B, akut

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Enfeksiyon Kontrol Kurulu Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/7 1. AMAÇ Kan yoluyla

Detaylı

ÇANAKKALE İL AMBULANS SERVİSİ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL HİJYENİ VE KİŞİSEL KORUYUCU MALZEMELERİN KULLANIMI TALİMATI

ÇANAKKALE İL AMBULANS SERVİSİ SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL HİJYENİ VE KİŞİSEL KORUYUCU MALZEMELERİN KULLANIMI TALİMATI Dok. Kodu: YÖN.TL.04 Yay. Trh.: Kasım 2012 Rev. Trh.: Kasım 2014 Rev. No: 01 Sayfa No: 1/5 1.AMAÇ: Bu talimat ile hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta kırım kongo kanamalı

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ KODU: YÖN.PR.09 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ:

Detaylı

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMANLAR VE KULLANIM ALANLARI

KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMANLAR VE KULLANIM ALANLARI KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMANLAR VE KULLANIM ALANLARI Kişisel koruyucu ekipman nedir? Çalışma ortamındaki enfeksiyon risklerine karşı çalışan tarafından kullanılması gereken giysi, araç ve malzemelerdir. Bölümün

Detaylı

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader OLGU 1 İkinci çocuğuna hamile 35 yaşında kadın gebeliğinin 6. haftasında beş yaşındaki kız çocuğunun rubella infeksiyonu geçirdiğini öğreniyor. Küçük

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

Öğrenci Hemşirelerin Eğitiminde. Öğrenci Hemşirelerin Eğitiminde STERİLİZASYON SAĞLIK PERSONELİ YETİŞTİREN OKULLARDA STERİLİZASYON VE

Öğrenci Hemşirelerin Eğitiminde. Öğrenci Hemşirelerin Eğitiminde STERİLİZASYON SAĞLIK PERSONELİ YETİŞTİREN OKULLARDA STERİLİZASYON VE SAĞLIK PERSONELİ YETİŞTİREN OKULLARDA STERİLİZASYON VE DEZENFEKSİYON EĞİTİMİ UZM.HEM.NESİBE ÖZGEN SAYGIN A.Ü.T.F.İBN-İ SİNA ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ AMELİYATHANE MSÜ ÜNİTESİ SORUMLU HEMŞİRESİ STERİLİZASYON

Detaylı

EYÜP DEVLET HASTANESİNDE İSG UYGULAMALARI. KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ Çağlar YILMAZ BAŞULAŞ

EYÜP DEVLET HASTANESİNDE İSG UYGULAMALARI. KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ Çağlar YILMAZ BAŞULAŞ EYÜP DEVLET HASTANESİNDE İSG UYGULAMALARI KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ Çağlar YILMAZ BAŞULAŞ SUNUM PLANI RİSK YÖNETİMİ SAĞLIK VE ORTAM GÖZETİMİ KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI BULAŞICI HASTALIKLARIN YÖNETİMİ

Detaylı

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK AŞI ve SERUMLAR Dr. Sibel AK Bugün; Ak#f İmmünizasyon Bakteriyel Aşılar Viral Aşılar Aşı Takvimi Pasif İmmünizasyon Aşı Etkileşimleri Tanımlar İmmünite (Bağışıklık): Konağın, kendisinden farklı yapıya

Detaylı

GEBELİK VE VİRAL HEPATİTLER. Uz. Dr. Funda Şimşek Okmeydanı Eğitim Hastanesi İnfeksiyon Hast. ve Kli. Mikr.Kliniği

GEBELİK VE VİRAL HEPATİTLER. Uz. Dr. Funda Şimşek Okmeydanı Eğitim Hastanesi İnfeksiyon Hast. ve Kli. Mikr.Kliniği GEBELİK VE VİRAL HEPATİTLER Uz. Dr. Funda Şimşek Okmeydanı Eğitim Hastanesi İnfeksiyon Hast. ve Kli. Mikr.Kliniği GEBELİK VE VİRAL HEPATİTLER Uz.Dr.Funda Şimşek SSK Okmeydanı Eğitim Hastanesi İnfeksiyon

Detaylı

Nursing Process Dance Presentation - OR-DR-PACU- PPNU.mp4

Nursing Process Dance Presentation - OR-DR-PACU- PPNU.mp4 Nursing Process Dance Presentation - OR-DR-PACU- PPNU.mp4 AMELİYATHANEDE SAĞLIK ÇALIŞANI VE ÇEVRE GÜVENLİĞİ İş & Eş Seçimi Kriterleri Eş Kriterleri Güvenilir Karakterli Zengin Asaletli Vefalı Garantili

Detaylı

Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca)

Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca) Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca) Erişkin ve büyük çocuklarla kıyaslandığında, 12 ay altındaki infantlar gerçek anlamda yüksek boğmaca oranlarına ve boğmaca ile ilişkili ölümlerin geniş

Detaylı

AYFER ERDOĞAN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ

AYFER ERDOĞAN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ AYFER ERDOĞAN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ Çalışan Güvenliği Genelgesi 14.05.2012 Genelge : 2012 / 23 Hasta ve Çalışan Güvenliğinin Sağlanmasına Dair Yönetmelik doğrultusunda; 1) Çalışan güvenliği komitesinin

Detaylı

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI SAĞLIK İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI ANKARA 2007 GİRİŞ

Detaylı

Aşı Programları Şubesi İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü

Aşı Programları Şubesi İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü Aşı Programları Şubesi İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü www.istanbulhalksagligi.gov.tr Aşı Uygulama Teknikleri 2 Aşı Uygulamasında Enfeksiyon Kontrolü ve Steril Teknik Aşı uygulaması yapan hemşire ve ebeler

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ENFEKSİYON KONTROL KOMİTESİ BİRİMİ Revizyon No 01 İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI

SELÇUK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ENFEKSİYON KONTROL KOMİTESİ BİRİMİ Revizyon No 01 İZOLASYON ÖNLEMLERİ TALİMATI Sayfa No 1/6 1. AMAÇ: Tanımlanmış veya şüphe edilen bulaşıcı hastalığı olan veya epidemiyolojik olarak önemli bir patojenle enfekte veya kolonize olduğu belirlenen hastalardan, sağlık kurumundaki diğer

Detaylı

Gebelik ve Enfeksiyonlar. Prof.Dr. Levent GÖRENEK

Gebelik ve Enfeksiyonlar. Prof.Dr. Levent GÖRENEK Gebelik ve Enfeksiyonlar Prof.Dr. Levent GÖRENEK Olgulara Yaklaşım 2 1. TORCH grubu enfeksiyon etkenleri nelerdir? Toxoplasmosis Other (Sifiliz, Varicella zoster ) Rubella Cytomegalovirus Herpes simplex

Detaylı

Sağlıkta Kalite Standartları Kapsamında Hastanelerde Risk Yönetimi

Sağlıkta Kalite Standartları Kapsamında Hastanelerde Risk Yönetimi Sağlıkta Kalite Standartları Kapsamında Hastanelerde Risk Yönetimi 27 Mayıs 2014 Eyüp,İstanbul Dr.Emine Elvan Çiftlik İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Risk ve İş Sağlığı ve Güvenliği Tanımı Risk

Detaylı

Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ

Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ Sunum Akışı Kesici ve delici alet yaralanmaları Nedenleri ve yaralanma

Detaylı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Deniz Gökengin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar Gonore Klamidyal

Detaylı

İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon

İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon Dr. Meltem Avcı İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği meltema1@hotmail.com İmmünsüpresif birey = İmmünkompromize

Detaylı

SAĞLIKLI ERİŞKİNE YAPILMASI GEREKEN AŞILAR

SAĞLIKLI ERİŞKİNE YAPILMASI GEREKEN AŞILAR SAĞLIKLI ERİŞKİNE YAPILMASI GEREKEN AŞILAR Doç.Dr. Murat DİZBAY G.Ü.T.F. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. Edward Jenner, 1796 Erişkinde bağışıklama İki lider arasındaki fark? Erişkinlerde

Detaylı

Sayfa No:15/15 Yayın Tarihi:05.09.2011

Sayfa No:15/15 Yayın Tarihi:05.09.2011 BÖLÜM DAHİLİ BRANŞLAR KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN Sıvı sabun Kağıt havlu El antiseptiği Steril olmayan Steril KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMANLARIN BÖLÜMLERE GÖRE KULLANIM PLANI KULLANIM ALANLARI - Tüm lavabolarda

Detaylı

T.C SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ. ENFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI 2015-2016 YILI DÖNEM V DERS PROGRAMI

T.C SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ. ENFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI 2015-2016 YILI DÖNEM V DERS PROGRAMI T.C SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ENFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI 2015-2016 YILI DÖNEM V DERS PROGRAMI Prof.Dr. Füsun Zeynep AKÇAM Doç.Dr. Onur KAYA Doç.Dr.

Detaylı

HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI

HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI DOKTORA PROGRAMINA GİRİŞ KOŞULLARI Hemşirelik, Ebelik, Sağlık Memurluğu Programlarında Lisans eğitimi alarak Hemşirelik veya herhangi bir programda yüksek lisans yapmış olmak.

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Performans Yönetimi Ve Kalite Geliştirme Daire Başkanlığı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Performans Yönetimi Ve Kalite Geliştirme Daire Başkanlığı T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Performans Yönetimi Ve Kalite Geliştirme Daire Başkanlığı HEMODİYALİZ ÜNİTESİNİN HİZMET KALİTE STANDARTLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Abdullah ÖZTÜRK 14 AĞUSTOS 2009 ANKARA

Detaylı

Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır.

Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır. GİRİŞ Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır. HBeAg pozitif annelerden bebeğe bulaş oranı % 90 dır. Perinatal olarak kazanılan

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: 0,5 ml lik her bir doz aşağıdakileri içerir: Hepatit A virüsü (GBM suşu)* (inaktive)**...80u***

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: 0,5 ml lik her bir doz aşağıdakileri içerir: Hepatit A virüsü (GBM suşu)* (inaktive)**...80u*** KULLANMA TALİMATI AVAXIM 80U PEDİYATRİK 0,5 ml IM enjeksiyon için süspansiyon içeren kullanıma hazır enjektör Kas içine uygulanır İnaktive Hepatit A Aşısı, adsorbe Etkin madde: 0,5 ml lik her bir doz aşağıdakileri

Detaylı

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi)

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) İnfluenza olarak da bilinen grip, viral bir hastalıktır. Sağlıklı insanlarda ortalama bir haftada geçmesine rağmen; vücut direncini

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL HİJYENİ

SAĞLIK ÇALIŞANLARININ EL HİJYENİ 1.0 AMAÇ: Bu talimat ile hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta kırım kongo kanamalı ateşi, insan immün yetmezlik virüsü (HIV), kuş gribi, domuz gribi ve mevsimsel influenza

Detaylı

KORUMA. Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD.

KORUMA. Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD. SALGINDA KONTROL VE KORUMA Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD. Salgın inceleme basamakları 1. Saha çalışması için hazırlık yapılması 2. Bir salgının varlığının ğ gösterilmesi

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİ KORUYUCU EKİPMANLARI (SPKE) HAZIRLAYAN NESLİHAN BOZKURT ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ

SAĞLIK PERSONELİ KORUYUCU EKİPMANLARI (SPKE) HAZIRLAYAN NESLİHAN BOZKURT ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ SAĞLIK PERSONELİ KORUYUCU EKİPMANLARI (SPKE) HAZIRLAYAN NESLİHAN BOZKURT ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ Koruyucu ekipman kullanım amacı Hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta

Detaylı

T.C SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ. ENFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI 2014-2015 YILI DÖNEM V DERS PROGRAMI

T.C SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ. ENFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI 2014-2015 YILI DÖNEM V DERS PROGRAMI T.C SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ENFEKSİYON HASTALIKLARI ve KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI 2014-2015 YILI DÖNEM V DERS PROGRAMI Prof.Dr. Füsun Zeynep AKÇAM Doç.Dr. Onur KAYA Yrd.Doç.Dr.

Detaylı

LABORATUVARDA STANDART ÖNLEMLER

LABORATUVARDA STANDART ÖNLEMLER LABORATUVARDA STANDART ÖNLEMLER Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi NEVAL GENÇOL Sağlık k Personeli Meslek Riskleri Enfeksiyon Radyasyon Toksik-kimyasal riskler Fiziksel riskler Kas-iskelet sistemi sorunları

Detaylı

SINIR DEĞERLER NE ÖNERİLİR? Düzen Laboratuvarlar Grubu

SINIR DEĞERLER NE ÖNERİLİR? Düzen Laboratuvarlar Grubu SEROLOJİK TANIDA SINIR DEĞERLER NASIL DEĞERLENDİRİLİR? NE ÖNERİLİR? Dr. Tutku TANYEL Dr. Tutku TANYEL Düzen Laboratuvarlar Grubu Şüpheli ilişkimin üzerinden 5 gün geçti acaba ne testi yaptırsam HIV bulaşıp

Detaylı

Dr. Aysun Yalçı AÜTF İbn-i Sina Hastanesi

Dr. Aysun Yalçı AÜTF İbn-i Sina Hastanesi Dr. Aysun Yalçı AÜTF İbn-i Sina Hastanesi ACIP (Advisory Committee on Immunisation Practices) HICPAC (Hospital Infection Control Practices Advisory Committee) Sağlık çalışanları Yaşlılar Kronik hastalığı

Detaylı

ATIK ENVANTERİ DOKÜMAN KOD:YÖN.LS.18 YAYIN TARİHİ:MAYIS 2013 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO:0 SAYFA NO: 3

ATIK ENVANTERİ DOKÜMAN KOD:YÖN.LS.18 YAYIN TARİHİ:MAYIS 2013 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO:0 SAYFA NO: 3 P ATIK ENVANTERİ DOKÜMAN KOD:YÖN.LS.18 YAYIN TARİHİ:MAYIS 2013 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO:0 SAYFA NO: 3 TIBBİ ATIK ve KODU (18 01/1802) TEHLİKELİ ATIK ve KODU (18 01 01 ve20 01 21) EVSEL ATIK ve KODU

Detaylı

EL HİJYENİ. Hazırlayan: SELDA DEMİR Acıbadem Fulya Hastanesi 8. Kat Klinik Eğitim Hemşiresi

EL HİJYENİ. Hazırlayan: SELDA DEMİR Acıbadem Fulya Hastanesi 8. Kat Klinik Eğitim Hemşiresi EL HİJYENİ 2010 Hazırlayan: SELDA DEMİR Acıbadem Fulya Hastanesi 8. Kat Klinik Eğitim Hemşiresi El Hijyeni v El yıkama günlük yaşantı içinde her şeyden önce kişinin kendi sağlığı için önemliyken, çalışma

Detaylı

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın * belli human papillom virüsleri neden olur TÜM INSANLARIN %80 i hayatları boyunca bunlarla temas eder HPV nedir ve neye yol

Detaylı

Sağlık İş Kolunda Bulaşıcı Hastalıklar: İnfeksiyon Kontrol Komitesi Çalışmaları

Sağlık İş Kolunda Bulaşıcı Hastalıklar: İnfeksiyon Kontrol Komitesi Çalışmaları Sağlık İş Kolunda Bulaşıcı Hastalıklar: İnfeksiyon Kontrol Komitesi Çalışmaları Dr. Yeşim Çetinkaya Şardan Özel Ankara Güven Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları Bölümü İnfeksiyon Kontrol Programlarının

Detaylı

Sağlık Personelinde Delici Kesici Alet Yaralanmaları ve Korunma. Prof. Dr. Sevilay Şenol Çelik Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi

Sağlık Personelinde Delici Kesici Alet Yaralanmaları ve Korunma. Prof. Dr. Sevilay Şenol Çelik Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Sağlık Personelinde Delici Kesici Alet Yaralanmaları ve Korunma Prof. Dr. Sevilay Şenol Çelik Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Enjeksiyon Güvenliği Çalıştayı - 10 Haziran 2015 Sunum Akışı Bir

Detaylı

EĞİTİM. Kuş Gribi ve Korunma. Kümesler? Avian Influenza Virus. Korunma Önlemleri? Dayanıklılık??? Kümesler 1

EĞİTİM. Kuş Gribi ve Korunma. Kümesler? Avian Influenza Virus. Korunma Önlemleri? Dayanıklılık??? Kümesler 1 Kuş Gribi ve Korunma Dr.Gaye USLUER Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Avian Influenza Virus Orthomyxoviridae Hemaglütinin, Nöraminidaz H5

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. H-VAC PEDİYATRİK 0.5 ml IM enjeksiyon için süspansiyon içeren ampul Hepatit-B Aşısı (rekombinant DNA) Kas içine uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. H-VAC PEDİYATRİK 0.5 ml IM enjeksiyon için süspansiyon içeren ampul Hepatit-B Aşısı (rekombinant DNA) Kas içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI H-VAC PEDİYATRİK 0.5 ml IM enjeksiyon için süspansiyon içeren ampul Hepatit-B Aşısı (rekombinant DNA) Kas içine uygulanır. Etkin madde : Her 0.5 ml'lik tek doz içerisinde : 10 mikrogram

Detaylı