TÜRKİYE DE BİYOKÜTLE POTANSİYELİ VE ENERJİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE DE BİYOKÜTLE POTANSİYELİ VE ENERJİSİ"

Transkript

1 V. ULUSAL TMMOB Çevre Mühendisleri Odası ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ TÜRKİYE DE BİYOKÜTLE POTANSİYELİ VE ENERJİSİ (1), Bülent HALİSDEMİR (2), Ergün PEHLİVAN (3), İlker ARDIÇ (4) ÖZET Mersin Üniv. Müh. Fak. Çevre Müh. Böl, Mersin (1) Prof. Dr., Kimya Müh., (2) Arş. Gör., Çevre Müh., (3) Arş. Gör., Çevre Müh., (4) Çevre Müh., Dünya çapında yeni enerji kaynakları bulma çabaları artmaya devam etmektedir.yapılan araştırmalar, ekonomik ve yenilenebilir enerji kaynakları bulunmasına yardım eder.çeşitli enerji kaynaklarından birisi de biyokütledir. Biyokütle; enerjiye dönüşebilecek, kimyasal hammadde temel maddesidir. Bu çalışmada,sebze meyve gibi tarımsal ürünler ve kişi başına düşen geri dönüşümsüz belediye katı atık bileşenlerinin yıllık üretim miktarları istatistiki verilerden ve biyokütlenin özellikleri hakkında yazılmış makalelerle, deneysel çalışma sonuçlarından biyokütle potansiyeli hesaplanmıştır.elde edilen istatistiki verilerden ve deneysel çalışmalardan yıllık kuru bazda biyokütle potansiyeli 360 Tg dır. Bunun fuel-oil eşdeğeri 260 Tg dır. GAP ( Güney Anadolu Projesi) tamamlandığında bu ikiye katlanacaktır. Türkiye deki enerji problemlerine kısmen çözüm olabilmesi açısından, biyokütle kaynakları verimli bir şekilde kullanılmalıdır. Enerji problemlerini sürekli çözebilmek için, enerji kaynağı olarak biyokütlenin etkili kullanım sistemleri geliştirilmelidir ve araştırmalar biyokütlenin konvansiyonel gaz sıvı ve katı fosil yakıtlara ilave yakıtlara dönüşümü üzerinde yoğunlaştırılmalıdır. Anahtar Kelimeler : Biyokütle potansiyeli, enerji eşdeğeri, alternatif ve yenilenebilir enerji ENERGY AND BIOMASS OF POTENTIAL IN TURKEY ABSTRACT Worldwide interest in finding the new energy sources continues to increase. Researches are aimed to find an economic and renewable energy source. One of such source is biomass that can beused as energy and basic matter for chemical feed stock. In this study, from statistical data on agricultural products; vegetables, fruits, animals, and annual amount of production of nonrecycible components of municipal solid waste per capita, and the results from experimental studies, the data in printed articles about the properties of biomass, the biomass potential was calculated and the use of some kinds of biomass was determined..from the statistical data available and results from the experimental studies, it was estimated that the annual dry biomass potential discarding the unaccountable portion is about 360 Tg that is equivalent to 260 Tg crude-like fuel. It will be doubled when the GAP (Southeast Anatolian Project) is completed. It can be concluded that biomass source must be efficiently used as energy source to get partial solution of energy problem in Türkiye. In order to achieve a sustainable solution to the energy problem, the efficient systems to use the biomass as energy source must be improved and the researches must be concentrated on the conversion of biomass into conventional fuel; solid, liquid, gaseous for the supplement of fossil fuels. Keywords : Biomass Potential, Energy Equivalent, Alternative and Renewable Energy

2 GİRİŞ Çağımızda en önemli sorunlardan biri enerjidir. Enerji ve üretiminin çevreyi etkilediği bilinmektedir. Çevreye etkisi enerjinin türüne bağlı olarak değişmektedir. Enerji açısından dışa bağımlı ülkeler hiç bir zaman geri kalmışlıktan ve gelişmekte olan ülke durumundan kurtaramazlar. Ancak varolan kaynaklarını kullanarak enerjide dışa bağımlılıktan kurtarabilen ülkeler, tüketim için gerekli enerjiyi üreterek ve GSMH yükseltip gelişmiş ülkeler arasına girebilecektir. Türkiye gibi ulusal gelirin büyük bir kısmını tarımdan sağlayan ülkeler, tarımsal atıkları ve diğer kaynaklarını en etkin bir biçimde kullanmak durumundadırlar. Ülkemizde bu konuda neler yapılabilir? Bu soruya yanıt, ancak dünyadaki bilimsel ve uygulamalı çalışma ve gelişmelerin neler olduğunu bilmekle, bulunabilir. Ülkemiz gelişmekte olan bir ülke olup en başta gelen sorunu enerjidir. Enerji sorununa çözüm bulabilmek için mevcut enerji kaynakları ve bu kaynaklardan ülkenin yararlanma durumu ve enerji açığının giderilebilmesi için neler yapılabileceğini bilmek gerekmektedir. Günümüzde yenilenebilir enerji kaynakları ve kullanımları üzerinde durulmaktadır. Yenilenebilir enerji kaynağı ve bunların kullanılabilme olanaklarının bilinmesi gerekmektedir. Bu yazı dizisinin bu bölümünde ülkemizde büyük potansiyele sahip ve her yıl yenilenebilen katı atıkların kaynakları, özelikleri ve miktarı verilerek, dünyada geliştirilen katı atıklardan enerji üretim sistemleri ve katı atıklardan enerji üretiminde çağımızdaki gelişmeler ve bunların ülkemizdeki durumu ortaya konulacaktır. I. Enerji Türleri ve Türkiye'deki Durumu Yeryüzündeki enerji türleri; gravitasyonal, nükleer, jeotermal, güneş, elektrik, kimyasal (gıda ve fosil yakıtlardaki), ısı enerjisi (termal enerji), kütle ve rüzgar enerjisi şeklinde sıralanabilir. Bütün bu enerji kaynakları büyük ölçüde geliştirilerek insanoğlu tarafından kullanılmıştır. En yaygın olarak kullanılan enerjiler elektrik enerjisi, kömür ve petrol gibi fosil yakıtlardır. Petrol ve ürünlerinin kükürt içeriklerinin düşük, ısıl değerinin yüksek, taşıma ve yakma kolaylığının olmasından dolayı günümüzde kullanılan en önemli yakıt olma durumunu korumuştur. Petrolden elde edilen yakıtların fiyatlarının artması yerine başka yakıtların kullanılabileceğini ortaya koymuştur. Petrolün bir gün bitebileceği gerçeği ülkeleri başka enerji kaynaklarını bulmaya yönlendirmiştir. Türkiye'de 1999 verilerine göre bu enerji türlerinin ne oranda kullanıldığı Çizelge 1 de verilmiştir. Burada görüldüğü gibi tarımsal kaynaklı bitkisel ve hayvansal atıklar ile ilgili sağlıklı bir verinin olmadığı görülmektedir. Sadece burada yakıtta kullanılan miktarlar verilmektedir. Türkiye nin tükettiği enerji 1989 da 52,63 MTEP (Mega ton petrole eşdeğer), (Altaş ve diğ., 1990) iken 1999 da 78,51 MTEPdir. Bu da göstermektedir ki 10 yılda enerji tüketiminde yaklaşık %49 artış olduğu görülmektedir. Bu durum Türkiye kendi enerji kaynaklarını en etkin biçimde kullanmasının gerektiğini ortaya koymaktadır. Bunun da yolu biyokütlenin etkin enerji kaynağı olarak kullanılmasından geçmektedir. Çizelge 1. Türkiye'de 1999 Enerji Üretim ve Tüketim Verileri (Enerji Bak. 2000). 612 ENERJİ TÜRÜ ÜRETİM MİKTARI TÜKETİM MİKTARI Taş Kömürü (Mton) 2,00 11,36 Linyit (Mton) 65,01 64,05 Asfaltit (kton) 29,00 29,00 Doğal Gaz (Gm 3 ) 0,73 12,90 Petrol (Mton) 2,94 31,94 Hidroelektrik (TWh) 34,68 34,68 Jeotermal (GWh) 81,00 81,00 Güneş (MTEP) 0,24 0,24 Odun (Mton) 17,64 17,64 Tarımsal (Mton) 6,53 6,53 TOPLAM (MTEP) 28,80 78,51 TEP: Ton Eşdeğer Petrol, M: Mega (10 6 ), G: Giga(10 9 ), T: Tera(10 12 ), k: kilo(10 3 )

3 Burada güneş enerjisi ve onun depolandığı ve geleceğin yakıtı gözüyle bakılan biyokütle enerjisinin ülkemizde değerlendirilmediği oysa önemli bir enerji kaynağı olduğu açıktır. Atmosfere ulaşan güneş enerjisi çoğunlukla kısa ya da uzun dalga boylu radyasyonla boşluğa yansır. Yansımanın önemli kısmı atmosferin ve yeryüzünün ısıtılmasında kullanılır ve hidrolojik sirkülasyonu sağlar (yüzey sularının buharlaşması yoğunlaşması gibi). Gelen ışının çok az kısmı fotosentezle bitki dokularının üretimi için canlı organizmalar tarafından kullanılır. Fotosentezle üreyen bitkisel maddeler çoğunlukla toprağa ve atmosfere kokuşarak ve oksitlenerek geri dönerler. Depolanan bitkisel maddelerin çok az kısmını temsil eden fosil yakıtlar, yer kabuğunda özel koşullar altında derişir ve kalırlar. Sıcaklık, basınç ve süre bu maddelerin farklı şekillerde kömür, petrol katran kumu, asfaltit, doğal gaz ve diğer bazı maddeler gibi birikimin nedeni olur. Fosil yakıtların birikiminde depolanma prosesi çok etkilidir. Örneğin yeryüzünde fotosentezle yılda yaklaşık 150 Gton toplam organik karbonun üretildiği hesaplanmıştır (Riley, 1944) Sadece bu karbonun oksitlenmesi sonucu sağlanacak enerjinin (4431 EJ) 2000 yılında hesaplanan dünya enerji gereksiniminin 100 katı kadar olduğu tahmin edilmektedir. Bu hesaplama, her yıl yenilenmeyecek bitkilere ek olabilecek yenilenebilen karbonu da içermektedir. Burada bitkilerde bulunan ve yanabilen diğer elementler hesaba katılmamıştır. Bu oksitlenme her zaman gerçekten olmaktadır. Fakat çıkan enerji düşük sıcaklık enerjisi olduğundan endüstrileşmiş toplumlardaki gereksinim için kullanılamamaktadır. Bu nedenle bitkilerde depolanan güneş enerjisinin yoğunlaştırılarak yaygın olarak kullanılabilen yakıta dönüştürülmesi gerekmektedir. Bitki üretiminde harcanan enerji, yeryüzüne ulaşan güneş enerjisinin küçük bir kesridir. Çağımızda insanların ve hayvanların kullandıkları bitkisel maddelerin kesri çok küçüktür. Buna rağmen, bu maddelerin miktarı, bu bitkilerin kullanımından çıkan atıkların oluşturduğu çevre sorunları açısından büyük önem taşımaktadır. Atık olarak adlandırılan organik maddenin türü çok sayıdadır, değişkendir. Atıktan atığa değişir ki buda çevreyi kirletmekle kalmaz, bir çok hastalıklara yol açarak ölümlere neden olur. Son yıllarda katı atık problemlerine dikkat çekilerek, organik madde içeren katı atıkların bir enerji kaynağı olarak kullanılabileceği belirtilmiştir. Enerji kaynağı olarak kullanılacak katı atıkların kaynakları ve bu kaynaklardan üretilen atık türünün neler olduğunu vermekte yarar görülmektedir. Organik madde içerikli katı atık toplumda yaşayan her birey tarafından üretilmektedir. Kırsal kesimde bu çevre problemi yaratmayabilir. Endüstrileşmiş büyük şehirlerde, endüstri merkezleri ve tarım alanlarındaki katı atık birikimi, toplum yaşamını tehdit eder düzeye gelmiştir. II. Biyokütle (Katı Atık) Kaynakları Organik katı madde içeren atıklardan en çok üretileni gübredir. Belediye çöpleri ve tarımsal atıklar da bol miktarda üretilmektedir. Endüstriyel kuruluşların bazılarında da organik yapıda katı atık üretilmektedir. Atıkların bileşimi, çıkış kaynaklarına bağlı olarak çok büyük değişiklik göstermektedir. Miktarları da değişmektedir. Katı atıklar, kaynaklarına göre şu şekilde sınıflandırılabilir. a. Gübreler b. Tarımsal atıklar c. Belediye çöpleri d. Kanalizasyon şebekelerindeki dip çamurları ve atıksu arıtma çamurları e. Endüstriyel atıklar f. Tomruk ve orman ürünleri atıkları g. Diğerleri (antibiyotik, fermantasyon endüstrisi atıkları) USA da 1980 yılı istatistiklerine göre (Hart, l963) yılda 2 Gton un üzerinde katı atık üretildiği ve bununda çoğunun gübre ve tarımsal kaynaklı olduğu saptanmıştır. Ülkemizde de organik kaynaklı atıkların büyük potansiyelde olduğu bilinmektedir yılı istatistiklerine 613

4 göre kuru tarımsal atıklar, yaş tarımsal atıklar, hayvansal atıklar, orman ürünleri ve odun atıkları ve belediye çöpü gibi atıklardan kazanılacak enerjinin 17,2 Mtoe (Megaton petrole eşdeğer) olduğu hesaplanmıştır (Taşdemiroğlu, 1986). Tarımsal atıklardan en önemli yeri endüstriyel bitkilerin üretiminde sağlanacağı bir gerçektir. Türkiye de yetiştirilen en önemli endüstriyel bitki bitkiler mısır, ayçiçeği, soya, tütün ve pamuktur. Pamuk lifi üretimi sonucu geriye kalan bitkiler tarlada yakılmasının dışında hiç bir amaçla kullanılmamaktadır. Pamuk sapının enerji kaynağı olarak kullanımını amaçladığından, miktarını vermek yerinde olacaktır. Ülkemizde yılda 580 Mton pamuk üretilmektedir. Bu pamuğun kütlece %54 Akdeniz Bölgesinde üretilmektedir. (Agric. Struc., 1984). Üretilen pamuk bitkisindeki dal, gövde, yaprak, kök ve kabuk içeren pamuk sapının pamuğa oranı (kütlece) 6,6/1 olduğu bilinmektedir (Brown, 1938). Bu verilere göre yılda yaklaşık 3,83 Gton sap üretilmektedir. 1. Biyokütle Enerji Potansiyeli Atık maddeler yaygın olarak kullanılan yakıtlardır. Bileşimi, yoğunluğu, ısıl değeri ve diğer özelikleri atıktan atığa değişmektedir. Katı atık yada bir yakıtın enerji kaynağı olarak kullanımı, yakıtın niceliği, pazara yakınlığı gibi çok sayıda etkenlere bağlıdır. Atık ya da yakıtın değerini belirleyen en önemli etken onların bileşimleridir. Çizelge 2 de bazı temsili değerler verilmiştir. Atıklarda kömüre göre nem oranı yüksektir, kül ve kükürt oranı düşüktür. Çizelge 2. Bazı Atıkların Özelikleri ve Elementel Bileşimi Yaklaşık Belediye Dip 2no fuel Turba Odun Yonga Kamış Analizi % Çöpü çamuru oil Nem 91, ,0 43,3 23,2 2,0 UM 5,4 81,5 73,0-43,0-0,1 FC 3,0 17,5 26,0-6,7 - - Kül 1,6 1,0 1,3-7,0 10,2 - H 5,7 6,3 5,9 6,1 8,2 7,2 14,2 C 58,0 52,0 56,2 47,3 27,2 30,9 85,0 N 1,2 0, ,7 0,5 - O 35,0 40,5 36,7 35,3 56,8 51,2 - S 0, ,1 0,2 1,0 Kül 1,6 1,0-11,3 7,0 10,2 - Isıl değeri (MJ/kg) Yaş 2,79-6,97 11,32 11,22 12,40 47,40 Kuru - 20,90 22,08 21, ,40 UM: Uçucu madde, FC: sabit karbon Atık maddeler yılda tonlarca üretilmektedir. Bu maddelerin çoğu organik yanabilen sıvı ve katı maddeler içermektedir. Çizelge 3 de belediye çöpü bileşenleri verilmiştir. Bunların toplanması ve boşaltılması çok pahalı ve zordur. Mevcut bazı yöntemlerle atıklardaki organikler yakılarak ya da daha derişik hale getirilerek değerlendirilmesine gidilmektedir. Bu işlemler, yöntem geliştirme birimlerinde, pilot işletmelerde ve birkaç büyük işletmede gerçekleştirilmektedir. Organik atıkların geleceğin en değerli enerji kaynağı olacağı bir gerçektir. Nüfusun yoğun olduğu merkezler, bu maddelerin daha cazip kullanımına gidecektir. Gelişmiş ülkelerde endüstri, ticaret ve tarım sektörü bu atığın değerinin farkında ve direkt yakma ya da atıkları yaygın kullanılan yakıta dönüştürme sistemlerinin geliştirilmesine çalışmaktadırlar. 614

5 Çizelge 3. Belediye Çöpü Bileşenlerinin Analizi (Perry ve Chilton, 1984) Isıl Bileşimi (%) Yoğunlu Atık türü Değeri Uçucu Kükür Kuru k Nem Kül (MJ/kg) Madde t Yanıcı (kg/m 3 ) Kâğıt 17,60 84,6 10,2 6,0 0,20 Odun 20,00 84,9 20,0 1,0 0,05 Çaput 17,80 93,6 10,0 2,5 0,13 Çöp 19,70 53,3 72,0 16,0 0,52 Kontrplak 25,10 81,2 1,0 21,2 0,79 78,80 383,12 İzolasyon mal 25,70 80,8 1,5 11,4 0,80 88,61 171,50 Vinil elyaf 20,70 81,0 1,5 6,3 0,02 93,67 161,90 Polietilen 44,50 99,2 0,2 1,5 0,00 98,51 91,40 Köpük dolgu 28,50 75,7 9,7 25,3 1,41 74,70 145,90 Recine 18,30 15,1 0,5 56,7 0,02 43,27 152,30 Naylon 30,70 100,0 1,7 0,1 0,00 99,87 102,60 Vinil kauçuk 26,50 75,1 0,6 4,6 0,02 95,44 375,10 Belediye çöpünün kütlece yaklaşık %75 i organik yapılı ve yandığı zaman enerji vermektedir. Petrol ürünlerinin dışında başka sıvı yakıtlar da üretilmektedir. Bunlar: 1-Kömürden elde edilen sıvı yakıtlar 2-Hidrojenasyonla elde edilen sentetik yağlar 3-Biyokimyasal (fermantasyonla) yolla elde edilen etil alkol'dur. Çizelge 4 de kömür ve hidrojenasyonla elde edilen yakıtların özelikleri verilmiştir. Bunlar petrol ve ürünleri yerine kullanılabilen yakıtlardır. Sanayinin bağımlı olduğu yakıtların petrol dışındaki kaynaklardan sağlanması kaçınılmazdır. Kaynakların başında katı atıklar gelmektedir. Ülkemizde 1999 istatistiklerine baktığımızda mevcut kullanılan enerji ve enerji açığı Çizelge 1 de açıkça görülmektedir. Bu enerji çığının kapanması mevcut sistemlerde kullanılabilecek bir yakıtın üretimi ile kısmen olasıdır. Tarımsal gelir payı fazla olan ülkelerde yılda yenilenebilen ve bol miktarda üretilen tarımsal atık ve organik yapıda tüm katı atıkların yaygın yakıt üretiminde kullanımı vazgeçilmezdir. Çizelge 4. Diğer Sıvı Yakıtlar ve Özelikleri. Özelikler Yoğunluk (kg/l)15 o C Kömür-Katran Yakıtlar CTF50 CTF100 CTF250 CTF400 Sentetik Yakıtlar Yağlı Katran Sist. kumu 1,02 1,02 1,17 1,2 0,82 0,86 Viskozite (cp) 30-50, 35-50, 50-80, 55 o C 55 o C 121 o C Karbon 87,4 88,9 90,0 90,1 86,10 87,10 Hidrojen 7,9 7,4 5,9 5,4 13,84 12,69 Oksijen 3,6 2,6 2,4 2,4 0,12 0,04 Azot 0,9 0,9 1,2 1,4 0,01 0,07 Kükürt 0,2 0,2 0,5 0,7 0,02 0,10 Kül - - 0,08 0,2 - - C/H 11,0 12,0 15,5 16,5 6,2 6,9 Isıl değeri (MJ/kg) 38,3-40,6 38,3-40,6 37,6-38,7 36,7-37,

6 Organik yapılı katı atıklardan yaygın yakıt (sıvı, gaz ve kömür) üretimi üzerinde çalışmalar ve uygulamalar zamanımızda yoğunluk kazanmıştır. Yapılan çalışmalarda katı atıkların kurutularak yakılması ve elektrik enerji üretiminde kullanılması ile ilgili işletmeler deneme aşamasında kurulmuştur Martta açılışı yapılan Eindhoven, Belçika, sistemin ekonomisi ile ilgili veriler henüz tamamlanmamıştır. Bu sistemde kullanılan ham madde; orman ürünü atıkları ve belediye çöpüdür. Belediye çöplerinin geriye kazanılması ile ilgili birçok teknolojinin gelişimi ile ilgili çalışmalarda sürdürülmektedir. Katı atıklardan yakıt üretim proseslerini genelde 3 gruba ayırmak olasıdır: 1. Direk yakma ve elektrik enerjisi üretme 2. Termokimyasal işlemle sıvı yakıt (akaryakıt) ve gaz yakıta dönüşüm 3. Biyokimyasal yöntemle sıvı yakıt (etil alkol) ve gaz (biyogaz) yakıta dönüştürmedir. Bu tarımsal atıklardan mısır sapı, mısır koçanı, şeker kamışı sapı, alg, saman, melas, ot ve herhangi bir karbonhidrat içeren bir maddenin kontrollü yakılamaması ile ham yağ denilen ürüne dönüştürülebileceği belirtilmiştir. Üretilen bu ham yağın oda sıcaklığında yarı sıvı, yüksek sıcaklıklarda ise sıvı olduğu belirtiliyor. Ham yağda orijinal bitkide bulunan karbonun %60'nın bulunduğu, bunun ise suda çözünen karbonhidratların fermantasyon ile etil alkole dönüşen karbona eşdeğer olduğu belirtiliyor. Üretilen ham yağın özelliği Çizelge 5'de karşılaştırılmalı olarak verilmiştir. Çizelge 5. Ham Yağ, Etil Alkol ve Gaz Yağının Özellikleri Maddeler Bağıl Yoğunluk Isıl Değeri (MJ/kg) Alt Üst Ham Yağ 1,140 34,58 36,60 % 100 Etil Alkol 0,794 26,70 29,60 % 95 Etil Alkol 0,809 25,00 28,23 Gaz Yağı 0,700 41,90 46, ton kuru şeker kamışı posasından elde edilen maddeler: 9,5 m 3 gaz yağı, 11,1 m 3 orta yağ, 3,85 m 3 de yağlama yağı üretilmiştir. Dünyada katı atıkların hammadde olarak kullanıldığı enerji üretim sistemleri ve uygulamaları yaygınlaşmaktadır. 2. MEVCUT TEKNOLOJİLERE BAKIŞ Teknolojilerin dayandığı temel ilkeleri şu şekilde sıralamak olasıdır: 1. Çevre kirliliğini azaltmak ya da önlemek 2. Çeşitli kaynaklardan üretilen enerji miktarını artırmak Bu temel ilkeler doğrultusunda doğal kaynakları ve çevreyi korumak için, atık maddeleri kaynak olarak kullanıp, atıkları değerlendirerek ekolojik dengeyi bozmayacak şekilde geri döndürmeye çalışmaktır. Örneğin; USA da yılda 165 Mton belediye çöpü üretildiği ve yeraltına gömüldüğü, bu çöpün yeraltında biyolojik bozunma sonucu metan gazına ve suda çözünebilen maddelere dönüştüğü ve suda çözünebilen maddelerin yeraltı su sistemlerine karışarak suların kirlenmesine yol açtığı belirtilmektedir (Tillman, 1977). Ayrıca toplanan belediye çöplerinin bir çukur yaparak, çukura doldurulması da ek para gerektirmektedir. Organik yapılı katı atıkların uzaklaştırılmasında yeraltına gömmenin daha büyük sorunlara yol açtığı bir gerçektir. Katı atıkların kullanımına gidilmesi çevre sorununu ortadan kaldıracağı gibi, enerji amacıyla kullanımı da enerji sorununa çözüm getirecektir. Katı atıkların ısıl değerleri yaklaşık 11,6-13,9 MJ/kg dir. Bitümlü kömürün ise 25,56 MJ/kg dir. Belediye çöpünün bileşimine bağlı olarak ısıl değeri değiştiğinden ortalama bileşimi ve bileşenlere göre ısıl değerleri aşağıda verilmiştir (Tillman, 1977), (Çizelge 6). 616

7 Çizelge 6. Belediye Çöpünün % Bileşimi ve Isıl Değeri, (Tillman, 1977). Atık Bileşenleri Bileşimi (%) Isıl Değeri (MJ/kg) Organik Madde 73,6 13,90 Kağıt 42,0 18,59 Gıda 12,0 5,81 Bağ bahçe 15,0 6,97 Odun 2,4 16,27 Lastik,kauçuk 1,6 34,86 Tekstil 0,6 16,27 İnorganik 26,4 Demir ve metaller 8,0 Cam 6,0 Taş ve pislik 11,0 Diğerleri 1,4 Ortalama bileşimi ve ısıl değerleri verilen bu atıkların çevreye atılması çevreyi kirletmekle kalmamakta, aynı zamanda da büyük bir enerji hammaddesinin büyük paralar harcanarak toplanıp, hiçbir amaçla kullanılmayarak, değerli cevherin boş yere harcanmasına neden olmaktadır. Bu atıkların enerji kaynağı olarak kullanımında değişik sistemler geliştirilmiştir. 3. Belediye Çöpünün Enerji Kaynağı Olarak Kullanımında Geliştirilen Sistemler Belediye çöplerinden enerji kazanma sistemlerini genelde üç grupta toplayabiliriz. Bunlar;yakma sistemleri, mekanik ayırma sistemleri, piroliz ve dönüşüm sistemleridir. Bu üç sistem de Amerika'da çeşitli bölgelerde uygulanmaktadır. Örneğin, Massachusetts de 1200ton/d kapasiteli Saugus yakma sistemi General Elektrik Fabrikasına buhar üretmektedir. Chicago, Milwauke ve çok sayıda şehirlerde mekanik ayırma sistemleri kurulmuştur. Güney Charleston, Batı Virginia ve Maryland da büyük kapasiteli gaz yakıt üreten piroliz sistemleri kurulmuştur. Bu sistemler hakkında biraz bilgi vermek yerinde olacaktır. a. Yakma sistemleri Belediye çöplerinin yakılarak uzaklaştırılması uzun süreden beri kullanılmakta ve enerji kazanmaksızın yakma birçok ülkede uygulanmaktadır. Enerji kazanma amacıyla çok sayıda ve değişik türde sistemler kurulmuştur (MacAdam, 1975). Von Roll isimli teknoloji Saugus Yakma Sisteminde uygulanmıştır. Bu teknolojide belediye çöpü K sıcaklığında yakılmakta olup 50ton atıktan 136ton buhar (700K ve 4,3MPa) üretilmektedir. Sistem 215ton/d kapasitelidir. b. Mekanik Geri Kazanma Sistemleri 1960'ların sonu ve 1970'lerin başında geri kazanma sistemleri kurulmuştur. EPA'nın desteğiyle Union Elektrik Şirketi 325 ton/d kapasiteli basit bir sistem geliştirilmiştir. Bu sistem hemen kopya edilmiştir. Sistem didikleme, hava ile ayırma ve magnetik ayırma ünitelerinden oluşmuştur. USBM (U.S. Bureau of Mines) kendi kolej sahasında maksimum enerji ve malzeme kazanımı için yaygın olarak uygulanan cevher zenginleştirme sistemini uygulamıştır. Burada uygulanan sistem düşük tenorlu cevherlerin zenginleştirilmesine benzer çok aşamalı proseslere benzemektedir. Ayırma işlemleri; yoğunluk, farklı iletkenlik, manyetik özellik (susceptibilite) ve yüzey kimyasına dayalı olarak yapılmıştır. Sistemde atık didiklenmekte, hava ile ayırıcıda hafif kağıt ve plastikler ayrılmakta ve geriye kalan manyetik ayırıcıda manyetik olanlar ayrılmaktadır. Burada ağır demirler, demir olmayan hafif metaller, çakıl, taş ve seramikler, saf cam, alüminyum, ağır organikler, kağıt ve plastikler ayrılmaktadır. Bu sistemde elde edilen hafif ve ağır organikler yakıt olarak kullanılmaktadır. Çok sayıda firma ve mühendisler çeşitli mekanik ayırma sistemleri geliştirmişlerdir. Amerikan Can Americology bu sistemlerden biridir. Bu sistemler USBM de 617

8 yapılan çalışmaların uygulamalarını yansıtmaktadır. Bu sistemin Milwauke, Wisconsin da kurulan da günde 84 ton kağıt, 720 ton yakıt (kömüre karıştırılan), 84 ton Fe, 60 ton cam, 6 ton Al ve 240 ton ağır organik içeren atık üretilmektedir. Yakıt, kömürle %10-15 oranında karıştırılarak yakılmaktadır. Burada kuru mekanik sistem uygulanmaktadır. Bu sisteme benzer diğer sistemler 2000 ton/d kapasiteli bir adet Monroe Country, New York ve diğeri Chicago, Illinois'de kurulmuştur. 200 ton/d kapasiteli bir tane de Ames, Iowa da kurulmuştur. Bunlar USBM teknolojisinin aynıdır. Buna benzer çok sayıda sistemler Amerika da çeşitli bölgelerde kurulmuştur. Black Clawson şirketinin kurduğu sistem ise yaş mekanik sistemdir. Hava yerine su kullanılmaktadır. Katı/su (hacim) oranı 3/97 dir. Sistemde, organikler inorganiklerden ayrılmakta ve organik kısım eleklerde ve preslerde %50 nem olacak şekilde preslenerek yakıt olarak kullanılmaktadır. Bu sistemden bir tane 2000 ton/d kapasiteli Hempstead, Long Island da kurulmuştur ve burada elektrik üretimi için buhar üretiminde yakıt olarak kullanılmaktadır. c. Piroliz Katı atıkların temiz ve uygun gaz ve sıvı yakıtlara dönüşüm sistemleridir. İlk defa Pitsburgh Enerji Araştırma Merkezinde 1960 ların sonlarına doğru uygulamaya başlanmıştır. Burada USBM-AGA da kömürün karbonizasyonu, atık pirolizi için uygulanmıştır. PERC ayrımsal damıtmanın, belediye çöpünün, temiz gaz ve sıvı yakıta, etkin bir şekilde dönüştürülebildiğini göstermiştir. Union Carbide, Şti, Corborundum Şti. ve Mansaton Kimya Şti. gibi firmalar yaygın olarak kullanılan piroliz sistemlerinin atıkların atıldığı bölgelere taşımışlardır. Occidental Petroleum ve Atomics International gibi şirketler mevcut sistemleri, bazı basamaklar ekleyerek, geliştirmişlerdir. Union Carbide Purox prosesi en gelişmiş gazlaştırma prosesi olarak bilinmektedir. Purox piroliz sistemi Tarrytown, New York'daki araştırma bulgularını kullanmıştır. 5 ton/d kapasiteli bir reaktörün başarılı çalıştığı görülmüştür. Bundan sonra ticari işletme South Charlecton West Virginia da 200 ton/d kapasiteli olarak kurulmuştur. Bu işletmede belediye çöpü ve %20 katı içeren dip çamurları hammadde olarak kullanılmıştır (Anderson, 1975). Bu sistemde ısıl değeri (291 K) 13,04 MJ/m 3 olan bazı gaz yakıt üretilmektedir. Ayrıca yer doldurulmakta kullanılan cam, metal ve kül içeren ergimiş cüruf ve gaz yakıtın temizlenmesinde kullanılan atık su (COD 60-70g/L) da üretilmektedir. Bu tür uygulamalar ve başarılar arasında atıklardan enerji üretimiyle ilgili14 adet, toplam günlük kapasitesi ton olan işletme kurulmuştur. Bu işletmede 2,65 Gton/yıl belediye çöpü işlenmiştir. Daha sonraları günde ton işleyen dokuz işletme daha kurulmuştur. Amerika da, 1979 dan sonra, 44,3 PJ luk enerji kazanan işletmeler kurulmuştur yılları arasında toplam ton/gün kapasiteli (4,576 Gton/yıl atık işleyen ve 36,9 PJ/yıl enerji üreten) daha işletme kurulmuştur. Atıktan enerji üretim teknolojisi hızlı bir gelişme göstermiştir. Bunun başlıca nedenleri atıkların çevre problemi yaratması ve enerji sorununun ortaya çıkmasıdır. Bu teknolojiler gelişirken ikincil ve üçüncül üretim sistemlerinin de geliştirilmesine çalışılmıştır. Bu çalışmalar laboratuar boyutta yapılırken, pilot ve göstermelik ve hatta ticari işletmelerin kurulmasına da gidilmiştir. Sıvı yakıtların üretimi (Belediye çöpünde pirolitik yağ üretimi), ısıl işlemlerle doğal gaza yardımcı gaz üretimi (Sentetik gaz geri devri ile katı atıklardan gaz üretimi), ve akışkan yataklarda yakma ile enerji kazanımı sağlanan sistemler kurulmuştur. d-dönüşüm sistemleri Atıklar bu tür sistemlerle yaygın olarak kullanılan yakıtlara dönüştürülmektedir. Yaygın olarak kullanılan ve sanayinin bağımlı olduğu yakıtlardır. Bu yakıtlar gaz, alkol ve petrole benzer akar yakıtlardır.atıklardan enerji üzerine çalışmalar 1965 den beri devam etmektedir. Bu çalışmaların biri de lignoselülozik yapıdaki katı atıklardan sulu ortamda ham petrole benzer akaryakıt (yağ) üretimidir. Bu üretim yöntemi sıvılaştırma işlemi olarak bilinmektedir. Sıvılaştırma çalışmaları ve uygulamaları ile ilgili gelişmeler ilgili bölümde anlatılmıştır. 618

9 Biyokütlenin enerji amacıyla kullanımında; doğrudan yakma, mekanik ayırma ve piroliz yöntemleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Özellikle bu sistemler belediye çöplerinin hammadde olarak kullanıldığı sistemlerdir. Organik karbon içeren katı atık kaynaklarının sadece belediye çöpü olmadığı belirtilmiştir. Endüstriyel ve tarımsal alanlarda da gerek suda çözünmüş halde organik madde ve gerekse katı halde organik madde çevreye verilmektedir. Bu maddelerin mevcut sistemlerle temiz ve uygun gaz ve sıvı yakıta dönüşümlerinde, topluma psikolojik etkileri de bulunmaktadır. Örneğin piroliz olayında kanalizasyon dip çamurlarının kullanımı çok sıkıcı olabilmektedir. 1975'lerden sonra organik madde içeren atıkların uygun ve temiz yakıta dönüştürülmesi üzerindeki laboratuar çalışmaları pilot işletmelerde uygulanmış ve daha sonra büyük işletmelerin kurulmasını sağlamıştır. Bu konuda yapılan çalışmaları şu şekilde sıralanabilir. i. Anaerobik sindirimlerde metan gazı (biyogaz) üretimi. Katı atıklar, havasız, özel besinlerin ve koşulların sağlandığı ortamda fermantasyonla biyogaz üretilmektedir. Biyogaz üretim sistemleri de geliştirilmiştir. ii. Ergimiş Tuz Yataklarında Düşük Isıl Değerli Gaz Üretimi Bu sistemde katı atık, 1273K de ergimiş sodyum karbonat yatağının altında katı hava ile karıştırılarak yakılmakta ve CO, hidrojen, metan ve etan gibi yanıcı gaz üretilmektedir. iii. Sentetik Gaz Geridevir Prosesi ile Gaz Üretimi. Bu yöntemde katı atık,basınçlı depolara girer. Basınçlı depolarda basınçlı metan üretme (MPR) reaktörüne verilir ve burada ters akımla gelen hidrojen içeren sentetik gazla karışır. MPR ye; katı atık ya serbest düşme ile girer, ya da reaktör boyunca hareketli yatak ile girer. Kül (metal-cam) ve kömürü karışımı buhar enjeksiyonu ile ayrılır ve buharla kömür, oksijeninin verildiği gazlaştırma kulesine verilerek sıcak sentetik gaz üretilir. Bu gaz tekrar MPR ye geri devir edilir. MPR de yüksek oranda metan içeren (% 17,2 metan, %58,6 hidrojen hacimce) gaz yakıt üretilir. Hareketli sistemde metan oranı %24 dolayındadır Bu sistem göstermelik yapılan sistemden sonra uygulamaya alınmıştır. iv. Belediye Çöpünden Pirolitik Yağ Üretimi Bu yöntem flaş piroliz yönteminin bir uyarlanmasıdır. Belediye çöpünün parçalanmasından sonra, manyetik ayırma ve hava ile ayırma işlemi uygulanıp, geriye kalan organikler %3 neme kadar kurutularak tekrar didiklenmektedir. Sonra alüminyum ve cam parçaları ayrılmaktadır. Daha sonra organikler 14 mesh boyuta kadar düşürülerek, organik taneciklere flaş piroliz prosesi uygulanmaktadır. Bu yöntemle pirolitik yağ üretilmektedir. Belediye çöpünden elde edilen yağ, çok çeşitli maddelerin karışımından olan bir akışkandır. Bileşiminde mol kütlesi g/mol olan bileşikler bulunmaktadır. Kaynama sıcaklığı K arasındadır. Bileşiminde kütlece % 57,5 karbon içeren yakıtın ısıl değeri 24,4 MJ/kg dır. Çoğu fraksiyonunda C/O oranı ½ arasındadır ve koyu kahve renklidir. Bu yöntemde pirolitik kok ve gaz da üretilmektedir. Kullanılan hammaddeye(hayvan gübresi, çeltik kavuzu, saman, belediye çöpü) göre ürünlerin bileşimleri de değişmektedir. Örneğin pirolitik kokta karbon yüzdesi (kütlece) gübrede, çeltik kavuzunda, saman ve belediye çöpünde 34,5, 36,0, 51,0, 48,8 iken, gazın bileşiminde CO: 21,9, 28,5, 53,9, 34,9 dır. 1977'nin ortalarında 200 ton/d kapasiteli göstermelik bir işletme Sandiago da işletmeye alınmıştır. v. Organik Atıklardan Metanol Üretimi Formaldehit üretiminde kullanılan esas hammadde olmasının yanında metanolden çok sayıda kimyasal madde de üretilmektedir. Bunlar; dimetil tereftalat, metil halojenür, metil amin, metil metakrilat, etilen glikol, metil ester ve asetik asittir. Çağımızda ise metanolün doğrudan kullanıldığı alanlarda çok sayıda patent ve yayınlar bulunmaktadır. Bunlar yağ için antifriz olarak, roket, jet ve yakma makineleri yağı incelticisi, kömür, kömür katranı, gaz ve sıvı hidrokarbon temizleyicisi, plastiklerde katalizör 619

10 uzaklaştırıcı, metallurjide karbürleştirici ve katılaştırıcı ortam, tohum koruyucu, hidrolik çimento geciktirici, uranyum cevheri gösterici ajanı gibi çoğu endüstride kullanılmaktadır. Bunlardan en önemlisi iyi bir yakıttır. Metanol üretiminde kullanılan ana maddeler karbondioksit ve hidrojendir. Herhangi bir yöntemden elde edilen CO ve CO 2 gaz karışımı hidrojenasyonla metanole dönüşmektedir. Bu olayların olduğu sistemler geliştirilmiştir. vi. Etil Alkol Üretimi Lignoselulozik yapıdaki tarımsal atıklar kimyasal olaylarla hidrolize uğratılarak selüloz önce glikoz birimlerine ve glikoz da biyokimyasal fermantasyonla etil alkole dönüştürülmektedir. Etil alkol doğrudan yakıt olarak kullanıldığı gibi, petrole (benzine) katılarak gazohol denilen ve petrolün %15 inin yerini alan bir yakıt üretilmektedir. vii. Sıvılaştırma ile Akaryakıta Dönüşüm Organik yapılı katı atıkların, basınç altında, yüksek sıcaklıkta, sulu ortamda, çeşitli katalizörler(kimyasal maddeler yardımıyla yaygın olarak kullanılan gaz (% 2-10 ), kok (%5-10) ve yağ (%40) gibi akar yakıtlara dönüşmesi olayıdır. Bu dönüşümde hammaddenin kurutulması gerekmemektedir. İşlemden sonra bazı çalışmalar, hammaddeden %5 i kadar kullanılmayan bir atığın kaldığını ve yağa dönüşümün %70 dolayında olduğunu göstermiştir. Henüz gelişme aşamasında olan sıvılaştırma işleminin üzerindeki çalışmalar ve uygulamalar günümüzde yoğunluk kazanmıştır. Konu ile ilgili çalışmalar 1920 lerin başlarında başlamış olup, dünyada ve ülkemizde de konu ile ilgili çalışmalar sürdürülmektedir (Taner ve diğ a, 1988b). SONUÇ ve ÖNERİLER Bu bilgilerin ışığında ülkemiz için enerjiyi dışa bağımlıktan kurtarmanın yolarından biri de belediye çöpü, tarımsal ve endüstriyel organik yapıdaki katı atıkların yaygın olarak kullanılan ve sanayinin bağımlı olduğu akar yakıt ve gaz yakıta dönüşüm sistemlerinin geliştirilmesinde ve kurulmasında çaba göstermesidir. Katı atıklar her yıl yenilenebilmekte ve insanoğlu yaşadığı sürece de varolmaktadır. Bir gün bitebileceği endişesi de bulunmamaktadır. Konuyla ilgili bilimsel ve uygulamalı araştırmaların desteklenerek çevreyi kirleten ve toplama, taşıma, depolama, çevreye etkisiz duruma getirme vs. gibi çok yüksek maliyeti olan belediye çöpü ve benzeri atıkların enerji kaynağı olarak kullanımına en kısa zamanda gidilmelidir. Ülkemizde enerji gereksiniminde 10 yılda %49 artış olmuştur. Ancak enerjinin üretimine yönelik yatırımlar yapılmamakta ve satın alma yoluna gidilmektedir. Bununla beraber Türkiye deki enerji rezervleri tam olarak bilinmemektedir. Teknolojik gelişmelerle beraber enerji üretim ve tüketimi de artmıştır. Birçok ülkede yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanılmakta ve sürekli AR-GE yapılıp yeni kaynaklar ve teknolojiler geliştirilmektedir. Biyokütle önemli bir enerji kaynağıdır ve birçok ülkede biyokütleden enerji üretim tesisleri bulunmakta, ülkemizde ise ancak akademik düzeyde araştırmalar yapılmaktadır. Türkiye nin enerji gereksiniminin büyük bir bölümü uygun teknolojiler kullanılarak biyokütleden elde edilebilir. Bunun için konuyla ilgili araştırmalar desteklenmeli ve bir kurum oluşturularak veriler bu merkezde toplanıp işlenmelidir. Enerji ile ilgili plan ve yatırımlarda, konu ile ilgili uzmanların görüş ve bilgilerinden yararlanılmalı, önerileri dikkate alınmalıdır. Enerji planlanırken uzmanların görüşüne göre kaynaklar değerlendirilmeye alınmalı, konu ile ilgili yasalar çıkarılmalıdır. Bilimsel gelişmeler izlenmeli ve ekonomik sistemlerin geliştirilmesinde ve uygulanmasında; cesur kararlar alınmalıdır, enerji şirketlerine mutlaka kendi teknolojisini geliştirecek AR- GE yi desteklemeyle ilgili zorlayıcı yasalar çıkarılmalıdır. 620

11 KAYNAKLAR Agricultural Structure and Production, Prime Ministry State Institute of Statistics, (1984), Turkey, p.4, 29. Altaş, M., Fikret, H. ve Çelebi, E., (1990), Türkiye V. Enerji Kong., Enerji İstatistik., Ankara. Anderson, J. E., (1975), The oxygen Refuse Convertor-A system for producing fuel gas, oil, molten metal and slag from refuse Union Carbide Corporation. Brown, H. B., (1938), Cotton, McGraw-Hill Company Inc., S Hart, S. A., (1963), Fowl Fecal Facts, World s Poult. Sci. J. 19 (4) MacAdam,W.K., (1975), Design and Pollution Control Features of Saugus Massachusetts, Steam Generating Refuse Energy Plant, National Academy of Sciences, Mineral Resources and the Environment Supplementary Rep. Perry, R. H and Chilton, C. H (1984), Perry s Chemical Enginers Handbook, Sixth Edition, Section 9-8, McGraw-Hill, New York, USA Riley, G. A., (1944), Am. Sci. 32(2) Taner, F., Kimyonsen, Ü., and Olcay, A., (1988a), Liquefaction of Cotton Stalk With Acetic Acid and NaOH at 5 MPa, VTT Symp. On NON Waste Tech., Espoo, Finland. Taner, F., (1988b), Lignoselülozik Katı Atıkların Enerji Kaynağı Olarak Kullanımı, Yağ ve Biyogaza Dönüştürme Koşullarının Saptanması, (TÜBİTAK), Proje No: ÇAG79, Adana. T. C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, (2000), Taşdemiroğlu, E., (1986), Biomass Energy Potential in Turkey, Proc. of the 1986 Int. Cong. on Renewable Energy Sources, Madrid, Spain, May, p Tillman, D.A., Anderson,L.L, (1977), Academic Press Inc. New York p Tillman, D.A., (1977), Fuels From Wastes, Academic Press, New York, pp

BELEDİYE ÇÖPÜ GERİ DÖNÜŞÜMSÜZ BİLEŞENLERİNİN, FOSİL YAKITLARA ALTERNATİF YAKIT ÜRETİMİNDE GELİŞMELER ve ÇÖP SORUNUNA SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇÖZÜM

BELEDİYE ÇÖPÜ GERİ DÖNÜŞÜMSÜZ BİLEŞENLERİNİN, FOSİL YAKITLARA ALTERNATİF YAKIT ÜRETİMİNDE GELİŞMELER ve ÇÖP SORUNUNA SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇÖZÜM V. ULUSAL TMMOB Çevre Mühendisleri Odası ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ BELEDİYE ÇÖPÜ GERİ DÖNÜŞÜMSÜZ BİLEŞENLERİNİN, FOSİL YAKITLARA ALTERNATİF YAKIT ÜRETİMİNDE GELİŞMELER ve ÇÖP SORUNUNA SÜRDÜRÜLEBİLİR

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Altaca Çevre Teknolojileri ve Enerji Üretim A.Ş. Yönetim Kurulu

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI

BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI Sebahat Akın Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü Balıkesir sakin@balikesir.edu.tr ÖZET Dünyada fosil yakıtların tükenmekte

Detaylı

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TIREC 2010 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Türkiye Biyoenerji Piyasası

Detaylı

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ Onursal Yakaboylu Aslı İşler Filiz Karaosmanoğlu 1 Onursal Yakaboylu - Atık Sempozyumu / Antalya 19/04/2011 İÇERİK Lastik Atık lastik Atık

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 1 2 FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 3 İÇİNDEKİLER 1) TARİHÇE 2) ÇİMENTO nedir ve ÇİMENTO ÜRETİM PROSESİ 3) VERİMLİLİK UYGULAMALARI (Bu sunumda yer alan sayısal

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU Prof. Dr. Hüsamettin BULUT Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa KISA ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. Hüsamettin BULUT EĞİTİM

Detaylı

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ PODGORİCA-AĞUSTOS 2012 İÇİNDEKİLER SAYFA NO BÖLÜM 1 1 1 GİRİŞ 2 2 Metodolojik açıklamalar 3 2.1

Detaylı

ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ

ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ ATIKTAN ELEKTRİK ENERJİSİ ELDE EDİLMESİ Nuri Azbar ÇMO İzmir Şubesi & Ege Üniversitesi, Çevre Sor. Uyg ve Ar. Merkezi, Izmir nuri.azbar@ege.edu.tr Atıktan Enerjiye «Atıktan Enerjiye» atıkların termal (yakma,

Detaylı

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ BİYO KÜTLE ENERJİ Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ «Son balık tutulduğunda, Son kuş vurulduğunda, Son ağaç kesildiğinde, Son nehir kuruduğunda, Paranın yenilecek bir şey olmadığını anlayacaksınız!»

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

Prof. Dr. Ayşen Erdinçler

Prof. Dr. Ayşen Erdinçler Prof. Dr. Ayşen Erdinçler Boğaziçi Üniversitesi, Çevre Bilimleri Enstitüsü Hisar Kampüs, Bebek, 34342 İstanbul E-mail: erdincle@boun.edu.tr Tel: 0212 3597255 Fax: 0212 2575033 Atıksulara fiziksel, kimyasal

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ

ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ Ufuk SAYIN Demet ERDOĞAN 17 Haziran 2011-ICCI-İstanbul Atık Yönetimi Hiyerarşisi EHCIP KAAP Atık

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARININ GİDEREK AZALMASI ENERJİ KAYNAKLARI ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN ARTMASI CO 2 EMİSYONU ELEKTRİK ENERJİSİNİN DEPOLANAMAMASI BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARINDA

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

TÜRKİYE NİN FARKLI KAYNAK TİPLERİNE GÖRE BİYOGAZ POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ

TÜRKİYE NİN FARKLI KAYNAK TİPLERİNE GÖRE BİYOGAZ POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ TÜRKİYE NİN FARKLI KAYNAK TİPLERİNE GÖRE BİYOGAZ POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ 1 Mustafa ÖZCAN 1 Semra ÖZTÜRK 2 Mehmet YILDIRIM ozcanm2000@yahoo.com semra@kocaeli.edu.tr myildirim@kocaeli.edu.tr 1 Kocaeli

Detaylı

Biyoenerji Üretim Yöntem ve Teknolojileri

Biyoenerji Üretim Yöntem ve Teknolojileri Biyoenerji Üretim Yöntem ve Teknolojileri RENSEF Yenilebilir Enerji Sistemleri ve Enerji Verimliliği Fuarı 31 Ekim 2014, Antalya Dr. Mustafa Tolay Genel Sekreter Biyoenerji Derneği www.biyoder.org.tr TÜRKİYE

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI

MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI MALZEMELERİN GERİ KAZANIMI PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 KOMPOZİT ATIKLARIN GERİ DÖNÜŞÜMÜ Farklı malzemelerden yapılmış, elle birbirinden ayrılması mümkün olmayan ambalajlara, kompozit ambalaj adı

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014 Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru Enes KELEŞ Kasım / 2014 İÇİNDEKİLER Arıtma Çamuru Nedir? Arıtma Çamuru Nerede Oluşur? Arıtma Çamuru Çeşitleri Arıtma Çamuru Nerelerde Değerlendirilebilir? 1. Açık Alanda

Detaylı

BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI

BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI Dünya nüfusunun hızlı bir şekilde artmaya devam etmesi, sanayileşmenin yeni boyutlar kazanması ve insanoğlunun geleneksel yaşam şartlarından kurtularak yaşama

Detaylı

TÜRKĐYE'DEKĐ TARIM ATIKLARININ VE TATLI SORGUMUN ENERJĐ ELDESĐ

TÜRKĐYE'DEKĐ TARIM ATIKLARININ VE TATLI SORGUMUN ENERJĐ ELDESĐ TÜRKĐYE'DEKĐ TARIM ATIKLARININ VE TATLI SORGUMUN ENERJĐ ELDESĐ AMACIYLA DEĞERLENDĐRĐLMESĐ Yücel ERDALLI 1956 yılında Nevşehir'de doğdu. 1982 yılında Yıldız Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Müh.

Detaylı

Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi

Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi Marmara Bölgesi ndeki Zeytin Atığı ve Zeytin Karasuyundan Anaerobik Fermentasyon ile Biyogaz Üretimi Ayşe Hilal ULUKARDEŞLER a,*, Yahya ULUSOY a, Zeynal TÜMSAVAŞ b a Uludağ Üniversitesi, Teknik Bilimler

Detaylı

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI MAYIS 2015 1 Kojenerasyon Nedir? Bugün enerji, insanların hayatındaki en önemli olgulardan birisi haline gelmiştir. Kojenerasyon fikri, tamamen enerji verimliliği

Detaylı

ENERJİ TARIMI ANTALYA 2013 MUSTAFA ACAR KTAE-SAMSUN

ENERJİ TARIMI ANTALYA 2013 MUSTAFA ACAR KTAE-SAMSUN ENERJİ TARIMI ANTALYA 2013 MUSTAFA ACAR KTAE-SAMSUN Enerji Tarımı Nedir? Dünyada üretilmekte olan yağlı tohumlu bitkilerin (kolza, soya, aspir, ayçiçeği vb.) ham yağından biyodizel, karbonhidrat bitkilerinin

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION Muş Alparslan Üni versi tesi Fen Bilimleri Dergisi Muş Alparslan University Journal of Science ISSN:2147-7930 Cilt/Volume:2 Sayı/ Issue:1 Haziran/June: 2014 MUŞ İLİNDE HAYVAN POTANSİYELİNİN DEĞERLENDİRİLEREK

Detaylı

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel SİNEM ÖZCAN 1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi 3. Biyodizel Üretim Aşaması 4. Dünyada Biyodizel 5. Türkiyede Biyodizel 6. Biyodizel in Çevresel Özellikleri & Faydaları 7. Çeşitli Biyodizel

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ İsken Sugözü Termik Santrali Adana Türkiye de 200 binin üzerinde iģletme, 70 bin dolayında üretim/sanayi iģletmesi bulunmaktadır. Bunlar arasında; Enerji tesisleri

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

Filiz KARAOSMANOĞLU İTÜ 19 Nisan 2008 BĐYOYAKIT

Filiz KARAOSMANOĞLU İTÜ 19 Nisan 2008 BĐYOYAKIT Filiz KARAOSMANOĞLU İTÜ 19 Nisan 2008 TÜRKİYE DE BİYOYAKIT B GELİŞ İŞMELERİ BĐYOYAKIT İÇERİK Niçin Biyoyakıtlar? Biyoyakıt Teknolojisi Dünya Enerji Profili ve Biyoyakıtlar Türkiye Enerji Profili ve Biyoyakıtlar

Detaylı

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ATIK KODU ATIK AÇIKLAMASI 16 01 03 Ömrünü tamamlamış lastikler 08 03 19* Dağıtıcı yağ 08 04 17* Reçine yağı KULLANILMIŞ LASTİKLER

Detaylı

BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ

BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ Volkan YANMAZ Y.Kimyager Nisan 2016 İstanbul - REW Bitkisel Yağlar Bitkisel yağlar, zeytin, ayçiçeği, mısır, pamuk, soya, kanola ve aspir gibi yağlı bitki tohumlarından

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır.

Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır. Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır. Yüzyıllarca evlerde biyoenerji,odun ve organik atıklardan gelen biyo kütle şeklinde kullanılmıştır.

Detaylı

Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi. Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü

Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi. Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü Ak Gıda yı Tanıyalım Ak Gıda bir Yıldız Holding kuruluşu 1996 da Sakarya Akyazı ilçesinde küçük bir tesisin alınması

Detaylı

BİYOETANOL ÜRETİMİ İÇİN TARIMSAL ATIKLARIN ENZİMATİK HİDROLİZ YÖNTEMİ İLE ŞEKERLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ

BİYOETANOL ÜRETİMİ İÇİN TARIMSAL ATIKLARIN ENZİMATİK HİDROLİZ YÖNTEMİ İLE ŞEKERLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ BİYOETANOL ÜRETİMİ İÇİN TARIMSAL ATIKLARIN ENZİMATİK HİDROLİZ YÖNTEMİ İLE ŞEKERLERE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ İÇERIK Giriş Biyokütle potansiyeli Biyokütle dönüşüm süreçleri Dünyada biyoetanol Türkiye de biyoetanol

Detaylı

Soma Havzas Linyit Rezervlerinin Enerjide Kullan Semineri 16-18 Nisan 2009 Soma

Soma Havzas Linyit Rezervlerinin Enerjide Kullan Semineri 16-18 Nisan 2009 Soma ENERJ ENST TÜSÜNDE KURULU 450 kw th KAPAS TEL AKI KAN YATAK GAZLA TIRMA/YAKMA STEM VE LK SONUÇLAR Ufuk Kayahan, Serhat Gül, Hayati Olgun, Azmi Yazar, Elif Ça layan, Berrin Bay, Alper Ünlü, Yeliz Çetin,

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli. Biogas Potential from Animal Waste of Iğdır Province

Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli. Biogas Potential from Animal Waste of Iğdır Province Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 2(1): 61-66, 2012 Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli Iğdır Üniversitesi

Detaylı

İleri Termal Teknolojiler ile Sentetik Gaz Üretimi ve Sürdürülebilirlik

İleri Termal Teknolojiler ile Sentetik Gaz Üretimi ve Sürdürülebilirlik İleri Termal Teknolojiler ile Sentetik Gaz Üretimi ve Sürdürülebilirlik By: Oğuz CAN, Recydia AŞ. General Manager Date: 29.05.2013 Venue: Oturum 3/ Salon 2 Sürdürülebilirlik Sürdürülebilir kalkınmanın

Detaylı

EK 1 ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ

EK 1 ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ EK 1 ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ 1- Rafineriler: a) Ham petrol rafinerileri, b) 500 ton/gün üzeri taşkömürü ve bitümlü maddelerin gazlaştırılması ve sıvılaştırılması projeleri,

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ Tesisin Amacı Organik yapıdaki hammaddelerin oksijensiz ortamda bakteriler yoluyla çürütülerek enerji potansiyeli olan biyogaza ve biyogazın

Detaylı

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur?

1. Doğalgaz nedir? 2. Doğalgaz nasıl oluşur? 1. Doğalgaz nedir? Başta Metan (CH 4 ) ve Etan (C2H6) olmak üzere çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gaz karışımıdır. Doğalgaz renksiz, kokusuz havadan daha hafif bir gazdır. 2. Doğalgaz nasıl

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynakları

Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yenilenebilir Enerji Kaynakları Türkiye Enerji Fırsatları Enerji Kaynakları Genel Görünümü Enerji Kaynaklarına Göre Maliyet Ve Fırsatları Enerji Sektöründeki Büyük Oyuncuların Yeri Türkiye de Enerji Sektörü

Detaylı

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Fatih TAŞPINAR Düzce Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Konuralp/DÜZCE 04.12.2012 1 KATI ATIK (ÇÖP) Toplumun

Detaylı

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri i Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri Ekoljik yerleşimler kaynakların kullanımında tutumludur. Atık Yönetimi ve geri dönüşüm bu yerleşimlerde kaynak yönetiminin ayrılmaz bir bileşenidir.

Detaylı

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ 1 KATI ATIK ÇEŞİTLERİ Evsel ve Kurumsal Çöpler Park ve Bahçelerden Bitkisel

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

AVUSTURYA da ORMAN ATIKLARININ PELETLENEREK EV TİPİ SOBALARDA YAKILMASI

AVUSTURYA da ORMAN ATIKLARININ PELETLENEREK EV TİPİ SOBALARDA YAKILMASI AVUSTURYA da ORMAN ATIKLARININ PELETLENEREK EV TİPİ SOBALARDA YAKILMASI Prof. Dr. Ertuğrul Erdin, Yard. Doç. Dr. Görkem Şirin, Çev.Yük.Müh. Afşar Ürüt, Çev.Yük.Müh. Akın Alten eerdin@deu.edu.tr, gorkem.sirin@deu.edu.tr,

Detaylı

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine GERİ DÖNÜŞÜM Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine geri dönüşüm denir. Geri dönüşebilen maddeler;

Detaylı

DÜNYA DA VE TÜRKĠYE DE ATIKTAN ENERJĠ ÜRETĠMĠ Betül OĞUZ IRKIÇATAL Enerji Uzmanı Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığı

DÜNYA DA VE TÜRKĠYE DE ATIKTAN ENERJĠ ÜRETĠMĠ Betül OĞUZ IRKIÇATAL Enerji Uzmanı Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığı DÜNYA DA VE TÜRKĠYE DE ATIKTAN ENERJĠ ÜRETĠMĠ Betül OĞUZ IRKIÇATAL Enerji Uzmanı Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığı ÇEVRE KANUNUN DA ATIK Çevre Kanunu na göre Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan,

Detaylı

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI Kasım 2014 Çimento Üretimi Çimento yarı mamulü olan klinker; kireçtaşı, marn ve kil gibi hammaddelerin öğütülüp homojenize

Detaylı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Konunun önemi Belediyelerin enerji kaynakları; Hidrolik Bio kütle Bu kaynaklardan belediyeler nasıl yararlanabilir, Yenilenebilir enerji

Detaylı

DORSET BİYOKÜTLE VE TAVUK GÜBRESİ KURUTMA SİSTEMİ

DORSET BİYOKÜTLE VE TAVUK GÜBRESİ KURUTMA SİSTEMİ DORSET BİYOKÜTLE VE TAVUK GÜBRESİ KURUTMA SİSTEMİ n Kurutma Biyokütle Biyogaz tesisi çıktısı Yonga Arıtma Çamuru Tavuk Gübresi Gıda atıkları vs. n Kompakt ve esnek n Peletleme tesisi n Sanitasyon n Çuvallama

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Prof. Dr. H. Yıldız DAŞGAN Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü dasgan@cu.edu.tr Elektrik enerjisi elde etmek

Detaylı

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İNŞ.YÜK.MÜH.YASİN ENGİN yasin.engin@gmail.com Şubat, 2015 İçerik Dünyada ve Türkiye de Çimento Üretimi CO 2 Emisyonu Sürdürülebilir Üretim Alternatif Hammaddeler

Detaylı

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ BİRSEN BAKIR ELEKTRİK MÜH. ENERJİ YÖNETİCİSİ EVD ENERJİ YÖNETİMİ -1- Kazanlar Yakıtın kimyasal enerjisini yanma yoluyla ısı enerjisine dönüştüren ve bu ısı enerjisini taşıyıcı

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ Şeyma Taşkan 1, Barış Çallı 2 1 MarmaraÜniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Bilimleri Programı, Göztepe Kampüsü, 34722 Kadıköy,

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK (24.12.2009 Tarih Ve 27442 Sayılı Resmi Gazetedeki Değişiklik İle Birlikte) MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Ek 1 ve Ek 2 listesinde

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ÜRETİMİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ÜRETİMİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ÜRETİMİ Artan nüfus, kentlesme ve sanayilesmeye paralel olarak olusan katı atık miktarı da hızla artmakta ve kentler için giderek daha büyük bir sorun haline gelmektedir. Gelismis

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AKIŞKAN YATAKLI ISI TRANSFER DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mayıs 2014 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAĞI OLARAK KAYISI PULP ININ DEĞERLENDİRİLMESİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAĞI OLARAK KAYISI PULP ININ DEĞERLENDİRİLMESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAĞI OLARAK KAYISI PULP ININ DEĞERLENDİRİLMESİ Nurgül Özbay* Başak Burcu Uzun** Esin Apaydın** Ayşe Eren Pütün** *Anadolu Üniversitesi Bozuyük Meslek Yüksekokulu Bozuyük.BİLECİK

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam

Detaylı

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU T. GÜNGÖREN 1, H. MADENOĞLU 1, M. SERT 1, İ.H. METECAN 2, S. ERDEM 1, L. BALLİCE 1, M. YÜKSEL 1, M. SAĞLAM 1 1 Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ

DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ DÜZCE DE HAVA KİRLİLİĞİ Hasan GÜVEN Çevre Yüksek Mühendisi Çevre ve Şehircilik İl Müdürü DÜZCE ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ Hava: Dünya atmosferini meydana getiren gaz karışımı. Ancak, atmosferin halk

Detaylı

NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ

NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ Görkem Değirmen a, Ayşe E. Pütün a, Murat Kılıç a, Ersan Pütün b, * a Anadolu Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

Alüminyum Cürufundan Alüminyum Metali ve Flaks Eldesi

Alüminyum Cürufundan Alüminyum Metali ve Flaks Eldesi Alüminyum Cürufundan Alüminyum Metali ve Flaks Eldesi 1 *Nedim SÖZBİR, 2 Mustafa AKÇİL and 3 Hasan OKUYUCU 1 *Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Müh. Bölümü, 54187 Esentepe, Sakarya 2

Detaylı

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU Duygu UYSAL, Ö. Murat DOĞAN, Bekir Zühtü UYSAL Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü ve Temiz Enerji Araştırma

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ Ek 2 ULUSAL ÖĞRENCİ TASARIM YARIŞMASI PROBLEM TANIMI KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ 1. Giriş Türk kömür rezervlerinden metanol üretimi Kömürden metanol üretimi,

Detaylı

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ Ahmet Musluoğlu BĠYOENERJĠ DERNEĞĠ Yönetim Kurulu II. BaĢkanı ahmet.musluoglu@biyoder.org.tr HOCHREITER BĠYOGAZ A.ġ.& BGA Enerji Yatırım A. ġ.

Detaylı

Halka açık seminer Elektrik Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi Organizasyonu 22 Nisan 2000, saat 18:00 Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi - Trabzon

Halka açık seminer Elektrik Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi Organizasyonu 22 Nisan 2000, saat 18:00 Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi - Trabzon ÜLKEMİZİN ENERJİ DURUMU, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Halka açık seminer Elektrik Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi Organizasyonu 22 Nisan 2, saat 18: Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi - Trabzon Doç.

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

Dr.Nalan A.AKGÜN 2014

Dr.Nalan A.AKGÜN 2014 Dr.Nalan A.AKGÜN 2014 Vacha barajı, Krichim kasabası yakınları, Güney Bulgaristan, 16 Haziran 2007. Plovdiv University Ağustos 2008 : 0.25 ppb Eylül 2009 :0.5 ppb Vacha barajı, Krichim kasabası yakınları,

Detaylı

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Oğuz CA 1 RECYDIA A.Ş., Kemal paşa cad. o:4 Işıkkent, 35070, İzmir. E-posta: oguzcan@recydia.com Özet 2012 Yılı ve sonrası dönem Dünya

Detaylı

FOTOSENTEZ-BİYOGAZ ÜRETİMİ KULLANIMI DÖNGÜSÜ

FOTOSENTEZ-BİYOGAZ ÜRETİMİ KULLANIMI DÖNGÜSÜ BİYOKÜTLE-BİYOGAZ BİYOKÜTLE NEDİR? Biyokütle yakıt olarak kullanılabilen ağaç, bitki, gübre ve atıklar gibi biyolojik malzemelerden elde edilen enerji anlamında kullanılmakta olup; yenilenebilir, her yerde

Detaylı

Türkiye'de Atıklardan Enerji Üretimi ve Biyogaz. Ziraat Yüksek Mühendisi

Türkiye'de Atıklardan Enerji Üretimi ve Biyogaz. Ziraat Yüksek Mühendisi Türkiye'de Atıklardan Enerji Üretimi ve Biyogaz Hakan Ozan Erzincanlı Hakan Ozan Erzincanlı Ziraat Yüksek Mühendisi Günümüzde enerji, özellikle sürdürülebilir ve yenilenebilir enerji çok önemli. Rüzgar

Detaylı

DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT

DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARET VERİLERİ 19 Şubat 2012 T.C. KUVEYT BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARET

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı