Bir söylentiye göre bilgisayar mühendisleri uçağa

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bir söylentiye göre bilgisayar mühendisleri uçağa"

Transkript

1 ÇALIŞAN YONGALAR ÜRETMEK Y azanlar: Davld SHEPHERD, Gr*g VVİLSON** Çavlrl: Erhan Y ÜCEER'" Kullandığınız bilgisayarın uygun olarak çalıştığını nereden biliyorsunuz? Programlarınız virüs taşıyabileceği gibi mikroişlemcinizin tasarımı da yanlış olabilir. Matematiksel mantık üzerine kurulmuş yeni bir yaklaşım güvenilmeye değer yongalar üretebilir. Bir söylentiye göre bilgisayar mühendisleri uçağa binmezlermiş, çünkü uçağı kontrol eden elektronik yongaya güvenmiyorlarmış. Ortalama bir mikroişlemci, on veya yüz binlerce aktif bileşenden oluşan çok karmaşık bir aygıttır. Tasarımdaki en küçük hata yonganın hiç çalışmamasına, daha da kötüsü her bir iki milyon işlemde bir hata yapmasına yol açar. Bir mühendis bir yongayı kağıt üzerinde doğru olarak tasarlasa da tasarımın donanım olarak gerçekte uygulanması yanlış olabilir. Bir mimar bir köprüyü doğru olarak tasarlayabilir, fakat inşaatı yapan kişi ozaliti yanlış (*) "Making Chips That Work", New Scientist. 13 Mayis 1989, sf (**) D. Shephard İnmos şirketi için yonga tasarlamaktadır. G. VVilson Edinburgh Üniversitesi'ndeki Edinburgh sayar (supercomputer) projesi'nde çalışmaktadır. (" *) ODTÜ Elektrik-Elektronik Müh. Bolümü 4. Sınıf öğrencisi 375-ELEKTRİK

2 olarak tasarlayabilir, fakat inşaatı yapan kişi ozaliti yanlış okur ve kirişleri mimarın belirttiğinin yarı kalınlığında kutlanırsa köprü germe ve gerilme kuvvetleriyle çekebilir. Bu örneklere benzer olarak da, kağıttaki tasarımdan : jygu amaya hatalı olarak geçirilen bir yonga \ : ıı birasında yanılabilir. Mikroişlemciler yaşam destek sistemleri, tren ve uçak kontrolları gibi bir çok uygulama alanları bulurlar ve bundan dolayı güvenilir olmak zorundadırlar. Hatta sıradan bir çamaşır makinasına bile yanlış bir parça koymak üreticinin çok para kaybetmesine yol açabilir. Günümüzde bazı yonga üreticileri matematiksel mantık kullanarak yonga tasarımında yeni tekniklere geçmişlerdir. Ağırlığını İngiltere ve ABD'nin oluşturduğu bir düzineye yakın araştır-ma grubu biçimsel yöntem adını verdikleri bu yöntemi geliştirmekedirler. Bu teknikler yongaları daha güvenli kılacaktır. İngiliz yonga üreticisi olan Inmos firması ticari olarak yonga üretiminde biçimsel yöntemi kullanan Hk şirketlerden biridir. Şirket 1986 yılında serisinin üçüncüsü olan ve geleneksel işlemcilerden daha güçlü ve hızlı işlem yapabilen bir paralel işlemci olan T800 yongasını piyasaya çıkardı. Bu yonga çok büyük sayıların yer aldığı bilimsel hesaplamalar için idealdir. T800 bir çok yongadan daha karmaşıktır. İçinde bir ana işlemci ünite, dört iletişim hattı ve dört kilobayt bellek vardır ve bunların hepsi bir çok tasarımda olduğu gibi ayrı değil bir tek yonga üzerindedir. Ayrıca yongada kesirleri de içeren ve bilgisayarın çok büyük sayı gruplarını saklayıp işletebilmesine yardımcı olan bir ünite de yer almaktadır. Buna uçuşan nokta (floating polnt) aritmetiği adı verilmektedir. Herhangi bir sayıyı, bir tam sayının onun kuvvetleriyle çarpımı olarak gösterir. Örneğin 4096 sayısını 4.096x 10 3 şeklinde göstermek olasıdır. Bilgisayar üs olan 3'ü 4.096'dan ayrı olarak saklar ve sayısı ondalık noktası "uçuşan" olarak 4096 şeklinde saklanır. Ne yazık ki uçuşan noktalı sayılarla işlem yapmak daha karmaşık olduğundan tam sayılarla işlem yapmaktan daha yavaştır. Bilgisayardan 1.2x 10 3 ve 3.3 x 10" 1 gibi iki sayıyı toplaması istendiği zaman 4.5 x 10 2 cevabını almamak için bilgisayarın bazı kaydırma ve düzenlemeler yapması gerekmektedir. Büimsel hesaplamaların hızı bilgisayarın uçuşan nokta aritmetiğini başarma hızına bağlı olduğu için yonga tasarımcıları bu hesaplamaları hızlandırmak için özel uçuşan nokta aritmetiği üniteleri (FPU- floating point units) kullanmaktadırlar. T-tarımcılar FPU'yu bilgisayarın diğer parçalarıyla aynı yonga üzerine koymakla bu yonganın kullanıldığı sistemnn genel hızını artırmayı umuyorlar. Yonga üzerindeki : ı-^j'nun içinde, yazmaç adı verilen ve çok hızlı olan belli.k hücreleri, uçuşan nokta aritmetiği yapacak olan e ve bu üniteleri birleştiren iletişim hatları (bus) ELEKTRİK vardır. Küçük ve değiştirilemeyen bir program olan mikrokod FPU'nun veri oluşturan rakamlara neler yaptığını, bu değerlerin hangi yoldan yazmaçlara, oradan bilgisayarın belleğine gittiğini ve geri döndüğünü kontrol eder. Mikrokod FPUya gönderilen komutları mikrokomutlar düzeyine böler. Bu komutların her biri tek bir ünite veriyi bir yazmaçtan ötekine aktarır veya veriyi toplayıcı veya çarpıcı gibi aritmetik ünitelerden birine yollar. FPU'yu bu kadar karmaşık yapan şey, maksimum hız elde edebilmek için üreticilerin her bir mikrokomuta olası en çok işi yaptırma çabalarıdır. Bir tek komut, bir sayının bir parçasını bir yazmaca kaydırırken, ötekinin işaretini kontrol edip diğer bir üçüncü sayıyla toplama işlemine girebilir. T800 gibi bir yonganın doğru tasarlanıp tasarlanmadığını görmenin en açık yolu onu yoğun biçimde denemektir. Yongaya olası tüm girdileri verip çıktıları inceleyerek teoride yonganın doğru çalıştığı söylenebilir. Örneğin toplamayı kontrol etmek için yongaya tüm olası sayı çiftleri girdi olarak verilip her bir çıktı incelenerek yonganın doğru çalıştığı söylenebilir. Fakat harcanması gereken çabanın büyüklüğü bu denemeyi olanaksız kılar. Bunu görebilmek için bit'lik bilgiyi ele alalım. Bu bilgi iki durumda olabilir; 0 veya 1. iki bit birarada dört olası durumda bulunabilir: 00, 01, 10, 11. üç bit birarada sekiz olası durumda bulunabilir. Genelde, n bit kendi arasında 2" değişik şekilde dizilebilir. T800 gibi birçok iç bellek bitlerine, artı, değişik giriş ve çıkış sinyal yollarına sahip bir mikroişlemcide ise tüm evrendeki parçacıklardan daha çok durum olabilir. Saniyede milyonlarca test yapılsa bile, bu yolla yonganın doğru çalıştığı kanıtlanamaz. Sonuç olarak tasarımcılar yongayı tüm olası durumları temsil ettiğine inandıkları durumların küçük bir alt kümesiyle test ederler. Bu küçültülmüş alt küme bile, hala birkaç milyon test kapsıyor olabilir, bundan dolayı yongayı işletebilmek birkaç gün alabilir. Durumu daha da kötüleştirmek gerekirse, tasarım sırasında denemek için bir yonga bulunmadığından, yongaya benzeşen (simulate) bilgisayar pogramları kullanılmaktadır. Bu bilgisayarlar, tasarlanan yongadan yüzlerce hatta binlerce kez daha yavaş çalıştıkları için test zamanını aylara çıkarırlar. T800'ün taklit edilmesi sırasında, uçuşan nokta aritmetiğini test etmek için yapılan ve gerçeğin 1/500 hızında olan bir test neredeyse üç hafta sürmüştür. Doğruluğu test ederek göstermenin doğuracağı en son sorun da test sonuçlarının değerlendirilmesidir. Milyonlarca test sonucunu tek tek incelemenin hiç bir pratik sonucu olmadığından, tasarımcılar yeni yongayı ya bilgisayardaki taklidiyle ya da piyasada bulunan başka bir yongayla karşılaştırmak zorundadırlar. Ama bu kez de tasarımcılar karşılaştırmada kullandıkları yonganın hatalı olabilmesi sorunuyla karşılaşabilirler. Inmos'da yapılan

3 ilk çalışmalarda böyle bir sorunla karşılaşılmış, referans olarak kullanılan yonga birkaç kez hatalı çıkmıştır. Inmos'un tasarım ve deneme yerine geliştirmekte olduğu yöntemlerle yonganın son halinin doğru olarak çalışması garanti altına alınacaktır. Bu yöntemler bilim adamlarının yüzeysel olarak benzemeyen iki terimin aslında aynı olduğunu göstermek için matematik eşitlikleri yeniden düzenlemelerine benzemektedir. Tasarımcılar yongaya yüksek düzeyli bir tanımlama yaparak işe başlarlar. Bu tanimlama her işlemden önce ve sonra hangi bileşen tarafından ve nasıl yapıldığını açıklamaksızm yonga bileşenlerinin durumlarını açıklar. Daha sonra tasarımcılar matematik teoremlerin açıklanmasına benzer yöntemler kullanarak bu tanımlamayı yonganın nasıl yapacağını ona çevirirler (translate). Bu anlatıma genellikle işlemsel anlatım adı verilir, çünkü matematiksel mantıkla oluşturulmuş ve hesap yapmada kullanılan bir dizi işlemden meydana gelmektedir. Son olarak tasarımcılar bu işlemlerdeki komutları düşük düzeyli mikrokom utlar olarak, bir başka deyişle yonganın okuyabileceği bir bilgisayar koduna çevirirler. Bu yonganın her bir bileşenini kontrol edecektir. Çünkü bu işlemin her basamağındaki dönüşümler sadece tanımlamanın belirtildiği yolla değişir, yani ortaya çıkan mikrokod özgün tasarımın doğru bir çevirisi olmalıdır. Inmos'taki tasarımcıların karşılaştıkları ilk sorun FPU yapısını oluşturduktan sonra, onu doğru çalıştıracak mikrokodun nasıl yazılacağı olmuştur. Başlangıç olarak tasarımcılar Amerikan. Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Enstitü'sünden uçuşan nokta aritmetiği için bir standart aldılar. IEEE-754 olarak bilinen bu standart detaylı olarak her aritmetik işlemin sonucunun nasıl hesaplanacağını anlatmaktadır. Uygulayıcının lisansı için bir şey öngörülmemiştir, bir uygulama başarılı sonuç da verebilir, tersi de olabilir. Ne yazık ki IEEE bu standardı işe yaramayacak bir dil Bölüm 1: Uçuşan Noktalar İçin Bir Mantık Testi Geotf Barrett ve Inmos'taki tasarımcıların belirli bir komut için nasıl mikrokod geliştirdiklerini anlamak amacıyla, bir uçuşan nokta sayısının eşdeğer bir tam sayıya çevrilişi örneğini ele alalım. Bu iş genellikle daha önce ı saklanmış bir tam sayıyla toplama yapabilmek amacıyla yapılır. Bu çevirim yapılırken, öncelikle FPU uçuşan nokta sayısının değerinin bir tam sayiya çevrilip çevrilemeyeceğini test eder. Bunun yapılma nedeni saklanabilen uçuşan nokta sayılarının sınırının tam sayıların sınırından çok büyük olmasıdır. Eğer uçuşan nokta sayısının değeri bilgisayarın saklayabileceği en büyük artı sayıdan büyük, ya da en küçük eksi sayıdan küçükse, çevirimi yapmak anlamsız bir sonuç ortaya çıkarır. Bu test "Test Integer Range" adı verilen bir komut tarafından yapılmıştır. Buna ait Z ta-nımlaması, yazmaç X ve hata belirleyicisi FLAG olarak FPU üzerine bir bellek hücresi şeklinde yazılır. Eğer X'te saklanan değer bilgisayarın tam sayı saklama sınırının dışındaysa, FLAG TRUE (doğru) vererek bir hata olduğunu gösterir. Tersi durumlarda FLAG değişmeden kalır. Z mantık gösteriminde bu olay aşağıdaki gibi gösterilir. Test Integer Range X,X': Ftoating Point Register FLAG, FLAG: {TRUE, FALSE} value (X) e (valid floating point representations of 32-bit integers} Minlnt S value (X) <, Maxlnt=> (FLAG'=FLAG) (value'(x)<minlnt)or(maxlnt< value (X))=>(FLAG 1 =TRUE) Bu tanımlamaya "şema" adı verilir. Şemanın üst yarısı kullanılan değişkenleri verirburada X sayısı ve hata belirteci FLAG olduğu gibi. İlk satır X'in uçuşan nokta sayısı kapsayan bir yazmaç olduğunu belirtir ve FLAG sadece TRUE (doğru) veya FALSE (yanlış) durumlarında olabilir. (Gerçek Z tanımlamasında "valid floating point representations of 32-bit registers* (uçuşan nokta sayılarının geçerli 32-bit'lik gösterimi) deyimi bu düşünceyi daha iyi açıklayan matematiksel bir gösterimle verilmiştir.) Üs işareti işlemden sonra değişkenin değerini belirtir. Şemanın alt yarısı değişkenlere bazı sınırlamalar getirir. Bu sınırlamalar işîamin etkilerini tanımlar. İlk satır işlemin geçerliliğim onaylamak için bir testtir-eğer X'in uçuşan nokta sayısı olarak değeri 32-bit'lik bir tam sayı değeri vermiyorsa hiç bir işlemin bir anlamı kalmaz. Bu komutu kullanan kişi yukarıdaki koşulu mutlaka sağlamalıdır. Şemanın alt yarısındaki ikinci satır X'in değerinin işlemden sonra aynı kaldığını söylemektedir, başka bir deyişle X geçerli olmayan bir sayı olsa bile değişmemiştir. Bu işlem sırasında kazara sayının değişmesi yan etkilerden kurtulmak için tanımlamaya verilmiştir, tersi durumda olayları izlemek güçleşir. Üçüncü satır, eğer X doğru sınırlar içindeyse, yani value (X) Minlnt ve Maxlnt arasında ise, FLAG değişmez ve bu önceki durumunu korur Tersi durumda, yani X doğru sınırların dışındaysa, dördüncü satır FLAG'in TRUE (doğru) sınırların dışındaysa, dördüncü satır FLAG'in TRUE (doğru) durumunu göstereceğini belirtir. Value () fonksiyonunun ve yazmacın 32-biflik geçerli bir sayı kapsadığının test edilmesi tüm FPU tanımlamasının bir parçasıdır. FPU'nun yapması gerekenin yukandaki tanımlamalara uymak olduğu occam programlama dili kullanarak yazılan aşağıdaki işlem basamaklanyla kanıtlanabilir: (Minlnt<= value (X)) AND (value (X) <=Maxlnt) "eğer X'in değeri" SKIP "tamamsa birşey yapma" "mue. "fakat tüm diğer durumlarda" FLAG:=TRUE "FLAG1 TRUE (doğru) konumuna getir." Testi değerlendirmek için aşağıdaki satıra ve bu basit programın FPU mikrokomutları cinsinden yazılmış biçimine gerek vardır. (Minlnt<= value (X)) AND (value (X) <= Maxlnt) ELEKTRİK

4 ** Occam'ın dönüşüm kurallarını kullanarak yüksek düzeyli işlem basamaklarını daha uzun ve FPU'nun mikrokod komutlarını kullanan düşük düzeyli işlem basamakları haline getirebilirsiniz. Bu işin içeriği sırasında bol kitap edinme gerekliliği ve hata yapma olasılığı vardır, örneğin Bölüm 1'deki dört satırlık program, her biri daha sonra bir düzine ya da daha fazla mikrokomutlara dönüşecek olan yarım sayfa dolusu bilgisayar komutuna dönüşebilir. Bunları kalem ve kağıtla izlemek ise tasarımcıların ilk başta biçimsel yöntem kullanarak kaçındıkları kadar hata yapılmasına yol açar. Fakat kitap edinmek oldukça mekanik bir işlemdir ve bir bilgisayar destekli tasarım (CAD) sistemi işin,oğunu halleder. Bir kelime işlemcinin içerlek yazma, satır uzunluğu, sayfa biçemi gibi bilgileri aklında tutması gibi Oxford Programlama Araştırma Grubu tarafından geliştirilen bir CAD sistemi de program dönüşümlerini aklında tutar. Hangi kuralların kullanıldığını ve o ana kadar tanımlamanın ne kadarının çevrildiğini hatırlar. Bu sistem bir occam programını okur ve sonra programın bölümlerinde dönüşüm dizilerini uygular. Sistem programın o anki durumunu gösterir ve tasarımcıya hangi kuralların uygulanacağını soran bilgisayar daha sonra seçilen kuralı uygular, sonucu yazar ve tasarımcıyı tekrar uyarır. Tasarımcılar sık kullanılan kural kombinasyonlarına isim verebilir ve onları gerekli aritmetik teoremleri işleme koymadan kaydedebilirler. olan İngilizce ile yazdı. Bir fizik probleminin çözümünün ilk aşamasının onu, bir dizi denkleme çevirmek olması gibi, FPU tasarımındaki ilk iş IEEE 754 standardının matematiksel mantığa çevrilmesi oldu. Oxford Programlama Araştırma Grubu'ndan Geoff Barett IEEE-754 standardını "Z" adıyla özel bir mantıksal gösterime çevirdi. Z gösteriminde her bir ayrı kural bir işlemin yapılması için sağlanması gereken koşullar ve FPU bileşenlerinin durumları cinsinden o işlemi tanımlar. Barrett, bundan sonra uçuşan nokta aritmetiğini IEEE tanımlamasına göre yürütecek bir program tasarlayabilmiş ve bu programın doğruluğunu kanıtlayabilmiştir. Barrett ve Inmoslaki tasarımcılar bir uçuşan nokta sayısını eşdeğer tam sayıya çevirme örneğinde olduğu gibi FPU komutlarına mikrokod geliştirmek için kullandılar. Tasarımcılar IEEE-754 standartmdaki her işlem için bu şekilde Z tanımlamaları yazdılar. Bu tanımlamalar ne yapılması gerektiğini söylerken, nasıl yapılacağını belirtmezler. Mikrokod yazıcılarına daha sonra gereken şey ise, her Z tanımlamasını karşılayacak ve FPU'nun sürdürebileceği işlemler cinsinden yazılmış işlem basamakları oldu. Bu yazıcılar işlem basamaklarını yazmak için occam adı verilen basit bir bilgisayar dili kullandılar ve daha sonra geriye doğru çalışarak occam kodunun özgün Z tanımlamalarını sağladığını gösterdiler. Tasarımlardaki kanıtlamaları ekibin bir diğer üyesi David Shepherd tamamladı ELEKTRİK FPU'nun ilk tasarımı dokuz ay almıştır. Geleneksel tekniklerle, eşdeğer bir ünite tasarlamak ise iki yıl sürmektedir. Tasarım ekibinde bir mimar, üç elektrik mühendisi, bir bilgisayar uzmanı ve iki matematikçi vardı. Biçimsel yöntem kullanılarak yazılan tüm mikrokodlar ilk seferinde çalıştı, fakat biçimsel yöntem kullanılmadan yazılan bazı FPU konutları çalışmadı. Buna ek olarak da ekip biçimsel yöntemi kullanmaya başlamadan önce FPU'nun donanım tasarımında bir çatlak meydana geldi. Yonganın ikinci kez gözden geçirilişinde, daha önce elle yazılan tüm FPU komutları bu kez biçimsel yöntem kullanarak yeniden yazıldı. Ne yazık ki bu yeni bir hata getirdi.son anda elle yazılmış bir mikrokod değiştirilirken yanlışlıkla iki mikrokomutun adlarının yerlerini değiştirdiler. Sonuç olarak tüm yenileme boşa gitti. Çünkü böyle hatalar gelişme süresinden altı ile sekiz hafta götürürler ve böylece biçimsel metodun yonga tasarımının her tür işi için geliştirilmesi gerektiği ortaya çıktı. Günümüzde Inmoslaki ekip İngiltere'deki tüm araştırma grupları gibi bu işle uğraşmakta. Inmos'un geliştirdiği ve "Şişman Freddie" olarak bilinen CAD sistemi, toplayıcılar gibi üniteleri, daha küçük ve basit altüniteier olarak yongaya tanımlayan hiyerarşik bir donanım tasarım dili (hardware design language-hdl) kullanmaktadır. Bu alt-üniteler ilerde mantıksal "VE" (and) ve "VEYA" (or) işlem çıktılarını veren en düşük düzeyli transistöre kadar bölünürler. (Mantık geçitleri iki sinyal alırlar: iki sinyal "açık" "TOPLA" (add); bir sinyal "açık" "VEYA" (or) demektir.) Bu şekilde çalışmak tasarımcıların sık kullanılan bileşenler hakkında daha sonraki tasarımlarda kullanmak üzere bir kitaplık oluşturmasını sağlar.

5 Bölüm 2: Occam ile Program Kanıtlanması Araştırmacılar iki nedenden ötürü oceam'ı biçimsel yöntem programlama dili olarak seçtiler. İlk olarak, diğer dillerin aksine, occam'la birkaç işin birarada yapıldığı programlar yazmak olasıdır. Bu olay, eğer FPU'daki bazı yazmaçların ve aritmetik ünitelerin sıralı hareketlerinin program tarafından anlatımı içinse kesinlikle gereklidir. Örneğin occam'ın SEQ ve PAR adı verilen iki işlemi vardır. SEQ ar - dışık (sequentlal) anlamına gelir ve bir grup işlemin arka arkaya yapılacağını belirtir. PAR ise koşut (parıllel) anlamındadır ve bir grup işlemin aynı anda yapılacağını belirtir. Aşağıdaki tanımlama A,B ve C işlemlerinin Şekil Vdeki gibi yapılacağını anlatır. PAR A SEQ B C A testi / \ test2 actionl (Occam'da içeriye yazarak SEQ işleminin B ve C Özerinde, PAR işleminin ise A ve ŞEQ üzerinde etkili olduğu belirtilir.) \ / finalacöon J actton2 B C Time \ test 1 / \ test 2 / \ action 1 action 2 linalaction fınalaction \ / I İkinci olarak, occam'ın çok iyi tanımlanmış matematiksel özellikleri vardır ve bunlar occam programlarıyla kanıtlamayı Basic ve Fortran gibi dillerle yapılmış programlarla kanıtlamaktan daha kolay kılar. Bu kanıtlara ait kurallar, Edinburgh'tan Robin Milner ve Oxford'dan Tony Hoare'un teorik çalışmaları esas alınarak, yine Tony Hoare ve Bili Roscoe tarafından Oxford'da geliştiril* di. Occam'ın kuralları, programlar arasındaki bir grup cebirsel eşitliktir. Cebirde ax(b+c)=(axb)+(axc) eşitlikleri olduğu gibi, occam programları işlemleri arasında da benzer eşitlikler vardır. SEQ tmt acttonl (NOT**) «Cüon2 «namctton III tast SEO acüonl (NOT test) SEO actkxı2 «namction Bu eşitliklerin en basitlerinden biri de yukarıdaki dağılma özelliğine benzerlik gösterir. Bir programın, uygulanan test doğruysa action 1 tarafına, eğer test yanlışsa action 2 tarafına, ama sonuçta kesinlikle final action tarafına hareket ettiği bir sapak noktasını (branchlng polnt) ele alalım. Final Action, eğer test doğruysa önce actionl daha sonra flnal-actıon veya eğer test yanlışsa önce actlon2 daha sonra flnal-actıon durumunu belirtmekle eşdeğerdir. Y ukarıdaki kural, programların ortak noktalarında onların boyutunu küçültmek için kullanılır. Diğer kurallar ve kombinasyonları, programın yaptığı işi değiştirmeden yolunu değiştirmek açısından kullanıcıya yardımcı olur. D "HDL'nin doğruluğunu kanıtlamak hala bir sorundur. HDL bileşenlerin nasıl davrandıklarını değil ne şekilde bağlanacaklarını tanımlar.,. Inmos'un bugünkü CAD sistemi kuralları otomatik olarak kontrol edebilir. Her bileşenin tanımında o bileşenin nasıl kullanılacağını anlatan bir yönetmelik vardır. Örneğin bazı bileşenlerin sınırlarında üretim toleransları-için boş yer bırakmak gereklidir. Eğer tasarımcı bu tip bileşenleri çok yakına getirirse CAD sistemi tasarımcıyı uyarır ve tasarımı veritabanma eklemeyi reddeder. Buna ek olarak, tasarımcı bir modülün planını bitirdiği zaman, doğru bileşenlerin kullanılıp doğru bağlan-dıkları HDL tanımlamalarına göre kontrol edilir. Bu sistem tasarımcıların HDL sistemine uygun devreler üretmelerini sağlar. HDL'nin doğruluğunu kanıtlamak hala bir sorundur. HDL bileşenlerin nasıl davrandıklarını değil ne şekilde bağlanacaklarını tanımlar. Günümüzde tasarımcılar bunu kontrol etmek için bilgisayar kullanmaktadırlar. Fakat Inmos'un T800 deneyiminde olduğu gibi bu da hataları önleme konusunda güvenilir olmaktan uzaktır. Inmos ekibi bugün her bileşenin özelliklerinin Z tanımlamalarını HDL kitaplığına eklemektedirler, Tasarımcılar bir kere yongayı planladılar mı, tanımlamaları kullanarak yonganın tasarımda beklenen özellikleri karşıladığı kanıtlanabilir. Sistem tasarımcıların donanım ve yazılım, yüksek düzeyle düşük düzey arasında hareket etmesine izin verir. Bu büyük ölçüde verimlürği artırır. Bütün bunlar Kapalı bir kutu olan modern bilgisayar bilimini mühendislik disiplinine çevirmek için harcanan büyük çabanın bir parçasıdır, Kimse bir inşaat mühendisinden bir köprüyü ayakta durana kadar iki üç kez yapmasını beklemez. Biçimsel yöntemin yayılmasıyla, elektronik mühendisleri tarasımlarında aynı güvenilirliğe u^jşıfibyıt< ummakta, ürünlerini daha güv«b&)v$ rucuza üretmeye çalışmaktadırlar.^ ; 6 IıL-.

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Mikroişlemci Nedir? Bir bilgisayarın en önemli parçası Mikroişlemcisidir. Hiçbir bilgisayar mikroişlemci olmadan çalışamaz. Bu nedenle Mikroişlemci

Detaylı

Temel Mikroişlemci Tabanlı Bir Sisteme Hata Enjekte Etme Yöntemi Geliştirilmesi. Buse Ustaoğlu Berna Örs Yalçın

Temel Mikroişlemci Tabanlı Bir Sisteme Hata Enjekte Etme Yöntemi Geliştirilmesi. Buse Ustaoğlu Berna Örs Yalçın Temel Mikroişlemci Tabanlı Bir Sisteme Hata Enjekte Etme Yöntemi Geliştirilmesi Buse Ustaoğlu Berna Örs Yalçın İçerik Giriş Çalişmanın Amacı Mikroişlemciye Hata Enjekte Etme Adımları Hata Üreteci Devresi

Detaylı

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar Bilgisayarda Programlama Temel Kavramlar KAVRAMLAR Programlama, yaşadığımız gerçek dünyadaki problemlere ilişkin çözümlerin bilgisayarın anlayabileceği bir biçime dönüştürülmesi / ifade edilmesidir. Bunu

Detaylı

Excel' de formüller yazılırken iki farklı uygulama kullanılır. Bunlardan;

Excel' de formüller yazılırken iki farklı uygulama kullanılır. Bunlardan; 7. FORMÜLLER SEKMESİ Excel in en çok kullanılan yönü hesaplama yönüdür. Hesaplamalar Formüller aracılığıyla yapılır. Formüller sekmesi anlatılırken sık kullanılan formüller ve formül yazımı da anlatılacaktır.

Detaylı

Algoritma ve Akış Diyagramları

Algoritma ve Akış Diyagramları Algoritma ve Akış Diyagramları Bir problemin çözümüne ulaşabilmek için izlenecek ardışık mantık ve işlem dizisine ALGORİTMA, algoritmanın çizimsel gösterimine ise AKIŞ DİYAGRAMI adı verilir 1 Akış diyagramları

Detaylı

Bölüm 3: Vektörler. Kavrama Soruları. Konu İçeriği. Sunuş. 3-1 Koordinat Sistemleri

Bölüm 3: Vektörler. Kavrama Soruları. Konu İçeriği. Sunuş. 3-1 Koordinat Sistemleri ölüm 3: Vektörler Kavrama Soruları 1- Neden vektörlere ihtiyaç duyarız? - Vektör ve skaler arasındaki fark nedir? 3- Neden vektörel bölme işlemi yapılamaz? 4- π sayısı vektörel mi yoksa skaler bir nicelik

Detaylı

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay.

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Öğr. Gör. Ayhan KOÇ Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay., 2007 Algoritma ve Programlamaya Giriş, Ebubekir YAŞAR, Murathan Yay., 2011

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir.

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir. Bilgisayar Mimarisi İkilik Kodlama ve Mantık Devreleri Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR ESOGÜ Eğitim Fakültesi - BÖTE twitter.com/cmkandemir Kodlama Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi

Detaylı

ÜNİT E ÜNİTE GİRİŞ. Algoritma Mantığı. Algoritma Özellikleri PROGRAMLAMA TEMELLERİ ÜNİTE 3 ALGORİTMA

ÜNİT E ÜNİTE GİRİŞ. Algoritma Mantığı. Algoritma Özellikleri PROGRAMLAMA TEMELLERİ ÜNİTE 3 ALGORİTMA PROGRAMLAMA TEMELLERİ ÜNİTE 3 ALGORİTMA GİRİŞ Bilgisayarların önemli bir kullanım amacı, veri ve bilgilerin kullanılarak var olan belirli bir problemin çözülmeye çalışılmasıdır. Bunun için, bilgisayarlar

Detaylı

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER KODLAB

İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER KODLAB İÇİNDEKİLER IX İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ 1 Kitabın Amacı 1 Algoritmanın Önemi 2 Bilgisayarın Doğuşu ve Kullanım Amaçları 3 Programlama Dili Nedir? 3 Entegre Geliştirme Ortamı (IDE) Nedir? 4 2 ALGORİTMA VE AKIŞ

Detaylı

C# Programlama Dili. İlk programımız Tür dönüşümü Yorum ekleme Operatörler

C# Programlama Dili. İlk programımız Tür dönüşümü Yorum ekleme Operatörler C# Programlama Dili İlk programımız Tür dönüşümü Yorum ekleme Operatörler 1 İlk Programımız Bu program konsol ekranına Merhaba dünya! yazıp kapanır. Programı geçen derste anlatıldığı gibi derleyin, sonra

Detaylı

Bir işaretli büyüklük sayısında en soldaki basamak bir işaret içerir. Diğer basamaklarda ise sayısal değerin büyüklüğü (mutlak değeri) gösterilir.

Bir işaretli büyüklük sayısında en soldaki basamak bir işaret içerir. Diğer basamaklarda ise sayısal değerin büyüklüğü (mutlak değeri) gösterilir. İşaretli Tamsayı Gösterimi 1. İşaretli Büyüklük Bir işaretli büyüklük sayısında en soldaki basamak bir işaret içerir. Diğer basamaklarda ise sayısal değerin büyüklüğü (mutlak değeri) gösterilir. Örnek

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU. IV Türkçe Zorunlu Ders. Haftalık. Ders. Okul Eğitimi Süresi. Saati

DERS BİLGİ FORMU. IV Türkçe Zorunlu Ders. Haftalık. Ders. Okul Eğitimi Süresi. Saati DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI I BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ

Detaylı

Göstericiler (Pointers)

Göstericiler (Pointers) C PROGRAMLAMA Göstericiler (Pointers) C programlama dilinin en güçlü özelliklerinden biridir. Göstericiler, işaretçiler yada pointer adı da verilmektedir. Gösterici (pointer); içerisinde bellek adresi

Detaylı

Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Elektronik Öncesi Kuşak. Bilgisayar Tarihi. Elektronik Kuşak. Elektronik Kuşak. Bilgisayar teknolojisindeki gelişme

Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Elektronik Öncesi Kuşak. Bilgisayar Tarihi. Elektronik Kuşak. Elektronik Kuşak. Bilgisayar teknolojisindeki gelişme Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Bilgisayar teknolojisindeki gelişme Elektronik öncesi kuşak Elektronik kuşak Mikroişlemci kuşağı Yrd. Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü 1 Bilgisayar Tarihi Elektronik Öncesi Kuşak

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 3 Veri Yapıları Veri yapısı, bilginin anlamlı sırada bellekte veya disk, çubuk bellek gibi saklama birimlerinde tutulması veya saklanması şeklini gösterir. Bilgisayar

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Mantık Devreleri EEE307 5 3+0 3 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Mantık Devreleri EEE307 5 3+0 3 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Mantık Devreleri EEE307 5 3+0 3 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

KONTROL VE OTOMASYON KULÜBÜ

KONTROL VE OTOMASYON KULÜBÜ KONTROL VE OTOMASYON KULÜBÜ C DİLİ İLE MİKROKONTROLÖR PROGRAMLAMA EĞİTİMİ Serhat Büyükçolak Ahmet Sakallı 2009-2010 Güz Dönemi Eğitimleri Mikrokontrolör Gömülü sistemlerin bir alt dalı olan mikrokontrolör

Detaylı

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ

VEKTÖR UZAYLARI 1.GİRİŞ 1.GİRİŞ Bu bölüm lineer cebirin temelindeki cebirsel yapıya, sonlu boyutlu vektör uzayına giriş yapmaktadır. Bir vektör uzayının tanımı, elemanları skalar olarak adlandırılan herhangi bir cisim içerir.

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

Bilgisayar Donanım 2010 BİLGİSAYAR

Bilgisayar Donanım 2010 BİLGİSAYAR BİLGİSAYAR CPU, bellek ve diğer sistem bileşenlerinin bir baskı devre (pcb) üzerine yerleştirildiği platforma Anakart adı verilmektedir. Anakart üzerinde CPU, bellek, genişleme yuvaları, BIOS, çipsetler,

Detaylı

10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI

10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI 10 LU SAYISAL SİSTEMİ İLE 2 Lİ SAYISAL SİSTEMİ ARASINDA ÇEVİRİM UYGULAMASI Sayısal Sistemler Sayısal sistem, sayıları temsil eden simgeler için bir yazma sistemi yani matematiksel bir gösterim sistemidir.

Detaylı

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net

Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Bilgisayar Programlama Ders 1 Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 fatihay@fatihay.net www.fatihay.net Bilgisayar Programlamaya C ile Programlamaya Yazılım: Bilgisayarın işlemler yapması ve karar vermesi

Detaylı

Bilgisayar Programlama MATLAB

Bilgisayar Programlama MATLAB What is a computer??? Bilgisayar Programlama MATLAB Prof. Dr. İrfan KAYMAZ What Konular is a computer??? MATLAB ortamının tanıtımı Matlab sistemi (ara yüzey tanıtımı) a) Geliştirme ortamı b) Komut penceresi

Detaylı

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler MIT AçıkDersSistemi http://ocw.mit.edu 18.034 İleri Diferansiyel Denklemler 2009 Bahar Bu bilgilere atıfta bulunmak veya kullanım koşulları hakkında bilgi için http://ocw.mit.edu/terms web sitesini ziyaret

Detaylı

BM202 AYRIK İŞLEMSEL YAPILAR. Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK

BM202 AYRIK İŞLEMSEL YAPILAR. Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK BM202 AYRIK İŞLEMSEL YAPILAR Yrd. Doç. Dr. Mehmet ŞİMŞEK Derse Genel Bakış Dersin Web Sayfası http://www.mehmetsimsek.net/bm202.htm Ders kaynakları Ödevler, duyurular, notlandırma İletişim bilgileri Akademik

Detaylı

Yarım toplayıcının fonksiyonelliği ile 4 x 2 bit ROM hafıza(çok küçük bir hafıza) programlandığının bir örneğini düşünelim:

Yarım toplayıcının fonksiyonelliği ile 4 x 2 bit ROM hafıza(çok küçük bir hafıza) programlandığının bir örneğini düşünelim: Başvuru Çizelgeleri Son bölümde sayısal hafıza cihazları hakkında bilgi aldınız, katı-hal cihazlarıyla ikili veri depolamanın mümkün olduğunu biliriz. Bu depolama "hücreleri" katı-hal hafıza cihazlarıyla

Detaylı

Başlayanlara AKTİF MATEMATİK

Başlayanlara AKTİF MATEMATİK KPSS - YGS - DGS - ALES Adayları için ve 9. sınıfa destek 0 dan Başlayanlara AKTİF MATEMATİK MEHMET KOÇ ÖNSÖZ Matematikten korkuyorum, şimdiye kadar hiç matematik çözemedim, matematik korkulu rüyam! bu

Detaylı

C PROGRAMLAMA YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI

C PROGRAMLAMA YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI C PROGRAMLAMA DİLİ YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN 1 PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI Program : Belirli bir problemi çözmek için bir bilgisayar dili kullanılarak yazılmış deyimler dizisi. Algoritma bir sorunun

Detaylı

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler MIT AçıkDersSistemi http://ocw.mit.edu 18.034 İleri Diferansiyel Denklemler 2009 Bahar Bu bilgilere atıfta bulunmak veya kullanım koşulları hakkında bilgi için http://ocw.mit.edu/terms web sitesini ziyaret

Detaylı

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK Mikroişlemci HAFTA 1 HAFIZA BİRİMLERİ Program Kodları ve verinin saklandığı bölüm Kalıcı Hafıza ROM PROM EPROM EEPROM FLASH UÇUCU SRAM DRAM DRRAM... ALU Saklayıcılar Kod Çözücüler... GİRİŞ/ÇIKIŞ G/Ç I/O

Detaylı

Hafta 2 EkLab 1. C ye Giriş. Ozan ŞENYAYLA Çağrı YENİCE

Hafta 2 EkLab 1. C ye Giriş. Ozan ŞENYAYLA Çağrı YENİCE Hafta 2 EkLab 1 C ye Giriş Ozan ŞENYAYLA Çağrı YENİCE http://ozansenyayla.com/programlama.php KAYNAK: Görkem Paçacı / İlker Korkmaz / Kaya Oğuz - İEU BT Hafta 2 GİRİŞ EkLab 1 Programlama, genel olarak,

Detaylı

2 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI

2 ALGORİTMA VE AKIŞ DİYAGRAMLARI İÇİNDEKİLER IX İÇİNDEKİLER 1 GİRİŞ 1 Kitabın Amacı 1 Algoritmanın Önemi 2 Bilgisayarın Doğuşu ve Kullanım Amaçları 3 Programlama Dili Nedir? 3 Entegre Geliştirme Ortamı (IDE) Nedir? 4 2 ALGORİTMA VE AKIŞ

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ 6. SINIF DERS NOTLARI 2

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ 6. SINIF DERS NOTLARI 2 PROGRAMLAMA Bir problemin çözümü için belirli kurallar ve adımlar çerçevesinde bilgisayar ortamında hazırlanan komutlar dizisine programlama denir. Programlama Dili: Bir programın yazılabilmesi için kendine

Detaylı

GİRİŞ/ÇIKIŞ VE TANIMLAMA DEYİMLERİ

GİRİŞ/ÇIKIŞ VE TANIMLAMA DEYİMLERİ GİRİŞ/ÇIKIŞ VE TANIMLAMA DEYİMLERİ Giriş/Çıkış deyimlerine neden gerek vardır? Biçimli giriş/çıkış deyimleri, Klavye den veri girişi Dosya dan veri okuma ve dosyaya yazma Ekrana sonuçları yazdırma, Yazıcı,

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Sayısal Lojik Tasarımı BIL281 3 5+0 5 6 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze

Detaylı

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 KONU BAŞLIKLARI 1. Yazılım Mimarisi nedir? 2. Yazılımda Karmaşıklık 3. Üç Katmanlı Mimari nedir? 4. Üç Katmanlı Mimari

Detaylı

BÖLÜM 3 OPERAT A ÖRLER - 19 -

BÖLÜM 3 OPERAT A ÖRLER - 19 - BÖLÜM 3 OPERATÖRLER - 19 - 3.1 Operatörler Hakkında Yukarıdaki örnekleri birlikte yaptıysak = işaretini bol bol kullandık ve böylece PHP'nin birçok operatöründen biriyle tanıştık. Buna PHP dilinde "atama

Detaylı

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. SAYISAL DEVRE TASARIMI EEM122 Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI SAYISAL TASARIM 4. Baskı Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. SAYISAL DEVRE NEDİR? Mühendisler, elektronik

Detaylı

BBM 231 Yazmaçların Aktarımı Seviyesinde Tasarım! Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Müh. Bölümü

BBM 231 Yazmaçların Aktarımı Seviyesinde Tasarım! Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Müh. Bölümü BBM 231 Yazmaçların Aktarımı Seviyesinde Tasarım! Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Müh. Bölümü Bu derste! Büyük, karmaşık sayısal sistemlerin tasarımı ele alınacaktır. ASM ve ASMD çizgeleri Tasarım Örnekleri

Detaylı

Özyineleme (Recursion)

Özyineleme (Recursion) C PROGRAMLAMA Özyineleme (Recursion) Bir fonksiyonun kendisini çağırarak çözüme gitmesine özyineleme (recursion), böyle çalışan fonksiyonlara da özyinelemeli (recursive) fonksiyonlar denilir. Özyineleme,

Detaylı

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş

5. PROGRAMLA DİLLERİ. 5.1 Giriş 5. PROGRAMLA DİLLERİ 8.1 Giriş 8.2 Yazılım Geliştirme Süreci 8.3 Yazılım Geliştirme Sürecinde Programlama Dilinin Önemi 8.4 Programlama Dillerinin Tarihçesi 8.5 Programlama Dillerinin Sınıflandırılması

Detaylı

2013-14 GÜZ YY. - MKT103 - GÖRSEL PROGRAMLAMA DERSİ - ARA SINAVI

2013-14 GÜZ YY. - MKT103 - GÖRSEL PROGRAMLAMA DERSİ - ARA SINAVI 2013-14 GÜZ YY. - MKT103 - GÖRSEL PROGRAMLAMA DERSİ - ARA SINAVI KOÜ Mekatronik Mühendisliği Bölümü/MKT-103-Görsel Programlama Dersi - Ara Sınav J-grubu Ad-Soyad:...No:... J GRUBU-süre:70dk 1.) Aşağıdaki

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ 1. HAFTA 1 AutoCAD, tüm dünyada başta mühendisler ve mimarlar tarafından kullanılan, dünyaca tanınan yazılım firması Autodesktarafından hazırlanan, bilgisayar

Detaylı

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi

MİKROİŞLEMCİLER. Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi MİKROİŞLEMCİLER Mikroişlemcilerin Tarihsel Gelişimi Mikroişlemcilerin Tarihi Gelişimi Mikroişlemcilerin tarihi gelişimlerini bir kerede işleyebildikleri bit sayısı referans alınarak dört grupta incelemek

Detaylı

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:5 Rassal Değişken Üretimi

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:5 Rassal Değişken Üretimi 1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN Ders No:5 RASSAL DEĞIŞKEN ÜRETIMI Bu bölümde oldukça yaygın bir biçimde kullanılan sürekli ve kesikli dağılımlardan örneklem alma prosedürleri

Detaylı

MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş

MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş Yard. Doç. Dr. Alper Kürşat Uysal Bilgisayar Mühendisliği Bölümü akuysal@anadolu.edu.tr Ders Web Sayfası: http://ceng.anadolu.edu.tr/ders.aspx?dersid=101

Detaylı

Algoritmalar, Akış Şemaları ve O() Karmaşıklık Notasyonu

Algoritmalar, Akış Şemaları ve O() Karmaşıklık Notasyonu Algoritmalar, Akış Şemaları ve O() Karmaşıklık Notasyonu Öğr. Gör. M. Ozan AKI r1.0 Algoritmalar (Algorithms) Algoritma, bir problemin çözümünü sağlayan ancak deneme-yanılma ve sezgisel çözüme karşıt bir

Detaylı

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1

Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. http://www.serkanaksu.net/ 1 Öğr. Gör. Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net http://www.serkanaksu.net/ 1 JavaScript JavaScript Nedir? Nestcape firması tarafından C dilinden esinlenerek yazılmış, Netscape Navigator 2.0 ile birlikte

Detaylı

Excel Formüller ve Fonksiyonlar. Yusuf MANSUROĞLU Mühendislik Hizmetleri Müdür Yardımcısı 11.02.2015

Excel Formüller ve Fonksiyonlar. Yusuf MANSUROĞLU Mühendislik Hizmetleri Müdür Yardımcısı 11.02.2015 Excel Formüller ve Fonksiyonlar Yusuf MANSUROĞLU Mühendislik Hizmetleri Müdür Yardımcısı 11.02.2015 Excel de Yapabileceklerimiz Temel aritmetik işlemler (4 işlem) Mantıksal karşılaştırma işlemleri (>,>=,

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi Teknolojileri Kullanımı Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

FORMÜL ADI (FONKSİYON) FORMÜLÜN YAZILIŞI YAPTIĞI İŞLEMİN AÇIKLAMASI

FORMÜL ADI (FONKSİYON) FORMÜLÜN YAZILIŞI YAPTIĞI İŞLEMİN AÇIKLAMASI 1 SIKÇA KULLANILAN EXCEL FORMÜLLERİ 1 AŞAĞI YUVARLAMA =aşağıyuvarla(c7;2) 2 YUKARI YUVARLAMA =yukarıyuvarla(c7;2) 3 YUVARLAMA =yuvarla(c7;2) 4 TAVANA YUVARLAMA =tavanayuvarla(c7;5) 5 TABANA YUVARLAMA =TABANAYUVARLA(E2;5)

Detaylı

MATEMATiKSEL iktisat

MATEMATiKSEL iktisat DİKKAT!... BU ÖZET 8 ÜNİTEDİR BU- RADA İLK ÜNİTE GÖSTERİLMEKTEDİR. MATEMATiKSEL iktisat KISA ÖZET KOLAY AOF Kolayaöf.com 0362 233 8723 Sayfa 2 içindekiler 1.ünite-Türev ve Kuralları..3 2.üniteTek Değişkenli

Detaylı

BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA

BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA Yrd. Doç. Dr. Beytullah EREN beren@sakarya.edu.tr 0264 295 5642 Excel - Hücreler Excel de hücrelere hangi değerler girilebilir? Metin Rakam Tarih ve Saat Formül 1 HÜCRE SEÇİMİ Matematikteki

Detaylı

11.Konu Tam sayılarda bölünebilme, modüler aritmetik, Diofant denklemler

11.Konu Tam sayılarda bölünebilme, modüler aritmetik, Diofant denklemler 11.Konu Tam sayılarda bölünebilme, modüler aritmetik, Diofant denklemler 1. Asal sayılar 2. Bir tam sayının bölenleri 3. Modüler aritmetik 4. Bölünebilme kuralları 5. Lineer modüler aritmetik 6. Euler

Detaylı

BİL 201 Boole Cebiri ve Temel Geçitler (Boolean Algebra & Logic Gates) Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi

BİL 201 Boole Cebiri ve Temel Geçitler (Boolean Algebra & Logic Gates) Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi BİL 201 Boole Cebiri ve Temel Geçitler (Boolean Algebra & Logic Gates) Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi Temel Tanımlar Kapalılık (closure) Birleşme özelliği (associative law) Yer değiştirme

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Devre Teorisi EEE221 3 6+0 5 6

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Devre Teorisi EEE221 3 6+0 5 6 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Devre Teorisi EEE221 3 6+0 5 6 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin Koordinatörü

Detaylı

Mikroişlemcilerde Aritmetik

Mikroişlemcilerde Aritmetik Mikroişlemcilerde Aritmetik Mikroişlemcide Matematiksel Modelleme Mikroişlemcilerde aritmetik işlemler (toplama, çıkarma, çarpma ve bölme) bu iş için tasarlanmış bütünleşik devrelerle yapılır. Bilindiği

Detaylı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı

BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1. Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı BULANIK MANTIK VE SİSTEMLERİ 2014 2015 BAHAR DÖNEMİ ÖDEV 1 Müslüm ÖZTÜRK 148164001004 Bilişim Teknolojileri Mühendisliği ABD Doktora Programı Mart 2015 0 SORU 1) Bulanık Küme nedir? Bulanık Kümenin (fuzzy

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS PROGRAMLAMA BG-213 2/1 2+0+2 2+1 5 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi : LİSANS

Detaylı

Algoritmik Program Tasarımı, Akış Şemaları ve Programlama. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Algoritmik Program Tasarımı, Akış Şemaları ve Programlama. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Algoritmik Program Tasarımı, Akış Şemaları ve Programlama Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 I) Algoritmik Program Tasarımı, Akış Şemaları Algoritmik program tasarımı, verilen bir problemin bilgisayar ortamında

Detaylı

PIC MİKRODENETLEYİCİLER İÇİN. mikrobasic DERLEYİCİSİ

PIC MİKRODENETLEYİCİLER İÇİN. mikrobasic DERLEYİCİSİ PIC MİKRODENETLEYİCİLER İÇİN mikrobasic DERLEYİCİSİ KULLANIM VE UYGULAMA KİTABI Özgün Çeviri: Dr. F. Zeynep KÖKSAL Ph.D. EEE, ODTÜ/1990 Kamuran SAMANCI B. Sc. EEE, Ank.Üni./2006 BETİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

Detaylı

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM. 4.1. Aritmetik işlemler

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM. 4.1. Aritmetik işlemler DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 4.1. Aritmetik işlemler Bu bölümde öğrencilerin lisede bildikleri aritmetik işlemleri hatırlatacağız. Bütün öğrencilerin en azından tamsayıların toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerini

Detaylı

MİNTERİM VE MAXİTERİM

MİNTERİM VE MAXİTERİM MİNTERİM VE MAXİTERİM İkili bir değişken Boolean ifadesi olarak değişkenin kendisi (A) veya değişkenin değili ( A ) şeklinde gösterilebilir. VE kapısına uygulanan A ve B değişkenlerinin iki şekilde Boolean

Detaylı

Algoritmalar. 3. Açıklık: Her işlem (komut) açık olmalı ve farklı anlamlar içermemeli.

Algoritmalar. 3. Açıklık: Her işlem (komut) açık olmalı ve farklı anlamlar içermemeli. Algoritmalar Kısaca algoritma belirli bir görevi yerine getiren sonlu sayıdaki işlemler dizisidir. Geniş anlamda ise algoritma, verilen herhangi bir sorunun çözümüne ulaşmak için uygulanması gerekli adımların

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

Bilgisayar Programlama

Bilgisayar Programlama Bilgisayar Programlama M Dosya Yapısı Kontrol Yapıları Doç. Dr. İrfan KAYMAZ Matlab Ders Notları M-dosyası Genel tanıtımı : Bir senaryo dosyası (script file) özel bir görevi yerine getirmek için gerekli

Detaylı

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Makine Bir veya birçok fonksiyonu (güç iletme,

Detaylı

TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ

TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ TEMEL BİLGİSAYAR BİLİMLERİ Doç. Dr. M.Ümit GÜMÜŞAY YTÜ - 2012 2 PROGRAMLAMA MANTIĞI Herhangi bir amaç için hazırlanan programın mantık hataları içermesi durumunda, alınacak sonucunda yanlış olacağı aşikardır.

Detaylı

5. Salih Zeki Matematik Araştırma Projeleri Yarışması PROJENİN ADI DİZİ DİZİ ÜRETEÇ PROJEYİ HAZIRLAYAN ESRA DAĞ ELİF BETÜL ACAR

5. Salih Zeki Matematik Araştırma Projeleri Yarışması PROJENİN ADI DİZİ DİZİ ÜRETEÇ PROJEYİ HAZIRLAYAN ESRA DAĞ ELİF BETÜL ACAR 5. Salih Zeki Matematik Araştırma Projeleri Yarışması PROJENİN ADI DİZİ DİZİ ÜRETEÇ PROJEYİ HAZIRLAYAN ESRA DAĞ ELİF BETÜL ACAR ÖZEL BÜYÜKÇEKMECE ÇINAR KOLEJİ 19 Mayıs Mah. Bülent Ecevit Cad. Tüyap Yokuşu

Detaylı

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER

BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER BENZERSİZ SORUNLARA BENZERSİZ ÇÖZÜMLER HAKKIMIZDA Promod Ar-Ge Yazılım, dinamik sistem simülasyonu, prototiplemesi, kontrol tasarımı ve gerçeklenmesi alanlarında hizmet veren bir Ar-Ge ve Yazılım kuruluşudur.

Detaylı

Bilgisayarın Yapıtaşları

Bilgisayarın Yapıtaşları Bilgisayarın Yapıtaşları Donanım (Hardware) bilgisayarın fiziki yapısını oluşturan şeylerdir. Yazılım (Software) bilgisayarın fiziki yapısını kulanan ve ona hayat veren komutlar bütünüdür. 1 Dosyalar (Files)

Detaylı

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK LİSANS PROGRAMI. 2013-14 Güz Yarıyılı. 1 yıl 1. yarıyıl Lisans Zorunlu

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK LİSANS PROGRAMI. 2013-14 Güz Yarıyılı. 1 yıl 1. yarıyıl Lisans Zorunlu AKTS Kredisi 5 T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ MATEMATİK LİSANS PROGRAMI Dersin adı: 2013-14 Güz Yarıyılı Genel Matematik I Dersin Kodu emat 151 1 yıl 1. yarıyıl Lisans Zorunlu 3 s/hafta

Detaylı

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur.

SİSTEM VE YAZILIM. o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. SİSTEM VE YAZILIM o Bilgisayar sistemleri donanım, yazılım ve bunları işletmek üzere gerekli işlemlerden oluşur. o Yazılım, bilgisayar sistemlerinin bir bileşeni olarak ele alınmalıdır. o Yazılım yalnızca

Detaylı

Microsoft Excel Formül Yazma Kuralları: 1. Formül yazmak için Formül Araç Çubuğu kullanılır, ya da hücre içerisine çift tıklanarak formül yazılır.

Microsoft Excel Formül Yazma Kuralları: 1. Formül yazmak için Formül Araç Çubuğu kullanılır, ya da hücre içerisine çift tıklanarak formül yazılır. Microsoft Excel Formül Yazma Kuralları: 1. Formül yazmak için Formül Araç Çubuğu kullanılır, ya da hücre içerisine çift tıklanarak formül yazılır. 2. Formüller = eşittir işareti ile başlar. 3. Formüllerde

Detaylı

25. Aşağıdaki çıkarma işlemlerini doğrudan çıkarma yöntemi ile yapınız.

25. Aşağıdaki çıkarma işlemlerini doğrudan çıkarma yöntemi ile yapınız. BÖLÜM. Büyüklüklerin genel özellikleri nelerdir? 2. Analog büyüklük, analog işaret, analog sistem ve analog gösterge terimlerini açıklayınız. 3. Analog sisteme etrafınızdaki veya günlük hayatta kullandığınız

Detaylı

EM205 26/9/2014. Programlamaya giriş Algoritmalar. Amaçlar

EM205 26/9/2014. Programlamaya giriş Algoritmalar. Amaçlar EM205 26/9/2014 Programlamaya giriş Algoritmalar Temel kavramlar Algoritmalar Amaçlar Algoritma kavramını öğrenmek, Algoritmaları ifade edebilmek, Temel matematiksel algoritmaları yazabilmek C programlama

Detaylı

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem 3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem A + B = 2 0 2 1 (Elde) A * B = Sonuç A B = 2 0 2 1 (Borç) A / B = Sonuç 0 + 0 = 0 0 0 * 0 = 0 0 0 = 0 0 0 / 0 = 0 0 + 1 = 1 0 0 * 1 = 0 0 1 = 1 1 0 / 1 = 0 1

Detaylı

2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR

2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR 2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR 2.1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri 2.1.1. Ondalık Sayı Sistemi Günlük yaşantımızda kullandığımız sayı sistemi ondalık (decimal) sayı sistemidir. Ayrıca 10 tabanlı sistem olarak

Detaylı

Minterm'e Karşı Maxterm Çözümü

Minterm'e Karşı Maxterm Çözümü Minterm'e Karşı Maxterm Çözümü Şimdiye kadar mantık sadeleştirme problemlerine Çarpımlar-ın-Toplamı (SOP) çözümlerini bulduk. Her bir SOP çözümü için aynı zamanda Toplamlar-ın-Çarpımı (POS) çözümü de vardır,

Detaylı

Algoritmalar ve Programlama. Algoritma

Algoritmalar ve Programlama. Algoritma Algoritmalar ve Programlama Algoritma Algoritma Bir sorunu / problemi çözmek veya belirli bir amaca ulaşmak için gerekli olan sıralı mantıksal adımların tümüne algoritma denir. Algoritma bir sorunun çözümü

Detaylı

FONKSİYONLAR. Gerçek hayattaki problemlerin çözümü için geliştirilen programlar çok büyük boyutlardadır.

FONKSİYONLAR. Gerçek hayattaki problemlerin çözümü için geliştirilen programlar çok büyük boyutlardadır. C PROGRAMLAMA FONKSİYONLAR Gerçek hayattaki problemlerin çözümü için geliştirilen programlar çok büyük boyutlardadır. Daha büyük programlar yazmanın en kolay yolu onları küçük parçalar halinde yazıp sonra

Detaylı

Onur NURTAN. Danışman Öğretmen: Mustafa YAZAGAN. Özel Atacan Anadolu Lisesi

Onur NURTAN. Danışman Öğretmen: Mustafa YAZAGAN. Özel Atacan Anadolu Lisesi KAĞIT KATLAMA YOLUYLA KESİRLERİN BELİRLENMESİ Onur NURTAN Danışman Öğretmen: Mustafa YAZAGAN Özel Atacan Anadolu Lisesi Özet: Kare biçimindeki kağıdı tam iki eş parçaya ayıran kırışığına kağıdımızı katlayarak

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

(Random-Access Memory)

(Random-Access Memory) BELLEK (Memory) Ardışıl devreler bellek elemanının varlığı üzerine kuruludur Bir flip-flop sadece bir bitlik bir bilgi tutabilir Bir saklayıcı (register) bir sözcük (word) tutabilir (genellikle 32-64 bit)

Detaylı

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER SPSS in üzerinde işlem yapılabilecek iki ana ekran görünümü vardır. DATA VIEW (VERİ görünümü) VARIABLE VIEW (DEĞİŞKEN görünümü) 1 DATA VIEW (VERİ görünümü) İstatistiksel

Detaylı

KAYNAK: Hüseyin (Guseinov), Oktay. 2007. "Skaler ve Vektörel Büyüklükler."

KAYNAK: Hüseyin (Guseinov), Oktay. 2007. Skaler ve Vektörel Büyüklükler. KAYNAK: Hüseyin (Guseinov), Oktay. 2007. "Skaler ve Vektörel Büyüklükler." Eğitişim Dergisi. Sayı: 15 (Mayıs 2007). SKALER VE VEKTÖREL BÜYÜKLÜKLER Prof. Dr. Oktay Hüseyin (Guseinov) Hayvanların en basit

Detaylı

İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ DERSİ MİCROSOFT WORD 2007 ÇALIŞMALARI

İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ DERSİ MİCROSOFT WORD 2007 ÇALIŞMALARI 1 2 3 Microsoft Office Word Belgesinde çalışmamızı tamamladıktan sonra simgesine tıkladığımızda açılan menüde dosyamızı kaydedebiliriz veya yazıcıdan çıktısını alabiliriz. Çalışmamızda değişiklik yapmak

Detaylı

SÜRE BĠLĠġĠM TEKNOLOJĠLERĠ ÜNĠTE 1: HESAPLARIMI KARġILAġTIRIYORUM DERS SAATĠ: 6. vurgulanır. Belirlenen beş ülkeye gitmek için yapılacak

SÜRE BĠLĠġĠM TEKNOLOJĠLERĠ ÜNĠTE 1: HESAPLARIMI KARġILAġTIRIYORUM DERS SAATĠ: 6. vurgulanır. Belirlenen beş ülkeye gitmek için yapılacak 6. 24-28 Ekim 20 5. 7-2 Ekim 20 4. 0-4 Ekim 20 3. 3-7 Ekim 20 2. 26-30 Eylül 20 EYLÜL. 9-23 Eylül 20 20 202 ÖĞRETİM YILI BĠLĠġĠM TEKNOLOJĠLERĠ ÜNĠTE : HESAPLARIMI KARġILAġTIRIYORUM DERS SAATĠ: 6 KULLANILAN

Detaylı

Bu durumu, konum bazında bileşenlerini, yani dalga fonksiyonunu, vererek tanımlıyoruz : ) 1. (ikx x2. (d)

Bu durumu, konum bazında bileşenlerini, yani dalga fonksiyonunu, vererek tanımlıyoruz : ) 1. (ikx x2. (d) Ders 10 Metindeki ilgili bölümler 1.7 Gaussiyen durum Burada, 1-d de hareket eden bir parçacığın önemli Gaussiyen durumu örneğini düşünüyoruz. Ele alış biçimimiz kitaptaki ile neredeyse aynı ama bu örnek

Detaylı

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2. Öğretim planındaki AKTS 524048200001205 2 1 0 3 5

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2. Öğretim planındaki AKTS 524048200001205 2 1 0 3 5 BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2 Ders Kodu Teorik Uygulama Lab. Kimya Mühendisliğinde Bilgisayar Uygulamaları Ulusal Kredi Öğretim planındaki AKTS 524048200001205 2 1 0 3 5 Ön Koşullar :

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Bilgisayar Bileşenleri Ve Programların Yürütülmesi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. Bilgisayar Bileşenleri Ve Programların Yürütülmesi. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ Bilgisayar Bileşenleri Ve Programların Yürütülmesi Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Program Kavramı Bilgisayardan istenilen işlerin gerçekleştirilebilmesi için gereken işlem dizisi

Detaylı

ÜNİTE 9 ÜNİTE 9 MICROSOFT EXCEL - II TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER

ÜNİTE 9 ÜNİTE 9 MICROSOFT EXCEL - II TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİLERİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER ÜNİTE 9 MICROSOFT EXCEL - II BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ İÇİNDEKİLER Çalışma sayfasına yeni nesneler eklemek Veriler ile ilgili işlemler Grafikler ler Sıralama Yapmak Filtreleme Yapmak

Detaylı

C Dersi Bölüm 1. Bilgisayar Donanımı

C Dersi Bölüm 1. Bilgisayar Donanımı C Dersi Bölüm 1 M Bodur 1 Bilgisayar Donanımı Bilgisayarın yapısını ve çalışma prensiplerini bilmemiz Bir bilgisayar programından neler bekleyebileceğimizi anlamamızı sağlar. Bigisayar dört temel birimden

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş Süreçler ve İş Parçacıkları(Thread) İşletim Sistemlerine Giriş - Ders03 1 Süreç -Tüm modern bilgisayarlarda bir çok iş aynı anda yapılabilir. *kullanıcı programları çalışır *disk

Detaylı

(Computer Integrated Manufacturing)

(Computer Integrated Manufacturing) 1 (Computer Integrated Manufacturing) 2 1 Bilgisayarlı Sayısal Kontrol; ekipman mekanizmaların hareketlerinin doğru ve hassas biçimde gerçekleştirilmesinde bilgisayarların kullanılması, programlama ile

Detaylı

LOJİK İFADENİN VE-DEĞİL VEYA VEYA-DEĞİL LOJİK DİYAGRAMLARINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ

LOJİK İFADENİN VE-DEĞİL VEYA VEYA-DEĞİL LOJİK DİYAGRAMLARINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ LOJİK İFADENİN VE-DEĞİL VEYA VEYA-DEĞİL LOJİK DİYAGRAMLARINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ Sayısal tasarımcılar tasarladıkları devrelerde çoğu zaman VE-Değil yada VEYA-Değil kapılarını, VE yada VEYA kapılarından daha

Detaylı

1- Sayı - Tam sayıları ifade etmek için kullanılır. İfade edilen değişkene isim ve değer verilir.

1- Sayı - Tam sayıları ifade etmek için kullanılır. İfade edilen değişkene isim ve değer verilir. Değişkenler 1- Sayı - Tam sayıları ifade etmek için kullanılır. İfade edilen değişkene isim ve değer verilir. Örnek Kullanım : sayı değer= 3; sayı sayı1; 2- ondalık - Ondalık sayıları ifade etmek için

Detaylı