EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL"

Transkript

1 EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN *, Aşır GENÇ ** ÖZET Bu çalışmada, eşiksel ooregresif (TAR) modeller sınıfından kendinden uyarımlı eşiksel ooregresif (SETAR) modelin yapısı üzerinde durulmuşur. Model paramerelerini belirlemek için Tsay (989) in önerdiği yönem kullanılmışır. Farklı reimlerde oralamanın yanı sıra varyansa da eşiksellik yapısı düşünülerek varyansın modellenmesine çalışılmışır. Uygulama verisi olarak dönemini kapsayan serbes piyasadaki günlük alın fiyaları serisi TL cinsinden alınarak bir model oluşurulmuşur. Anahar Kelimeler: Kendinden Uyarımlı Eşiksel Ooregresif Model, Lineer Olmama Tesi, Eşiksel ARCH Model SELF-EXCITING THRESHOLD AUTOREGRESSIVE MODEL WITH A ECONOMIC PRACTICE ABSTRACT In his sudy, srucure of a self-exciing hreshold auoregressive (SETAR) model which belongs o hreshold auoregressive (TAR) model class and choosing is parameers are emphasized. To deermine parameers of model, mehod which was offered by Tsay (989), was used. Besides mean in differen regime, i was considered variance has hreshold. A model which was based on daily gold prices which were aken as Turkish lira and in period were applied for numerical example was creaed. Keywords: Self-Exciing Threshold Auoregressive Model, Nonlineariy Tes, Threshold ARCH Model * Dr., Selçuk Üniversiesi, İsaisik Bölümü. ** Prof.Dr., Selçuk Üniversiesi İsaisik Bölümü. Ekonomik Bir Uygulama İle Kendinden Uyarımlı Eşiksel Değişen Varyanslı Ooregresif Model

2 . GİRİŞ Bu çalışmada, bir zaman serisi için reim değişimine imkân veren modeller ele alınacakır. Eşiksel model serinin oralamasında veya varyansında (veya her ikisinde) farklı paramerelere izin verebilmekedir. Zaman içinde bilinen bir nokada reimini değişiren süreçler için deerminisik süreç ifadesi kullanılmakadır. Reim değişimi olan faka yeri kesirilemeyen süreçler ise sokasik reim göseren süreçlerdir. Deerminisik süreçler için doğrusal zaman serisi modelleri kullanılmakadır. Sokasik reim göseren süreçler için ise farklı modeller bulunmakadır. Bunlardan her reiminde doğrusal bir AR modeli ile modellenebilen zaman serilerinin dinamik davranışı bu çalışmanın konusunu oluşurmakadır. Yani, ooregresif paramereleri reime bağlı olarak değişen AR modelleri ile modellenebilen zaman serileri ele alınacakır. Modellerden en çok öne çıkanı, eşiksel ooregresif (TAR) modelidir. İlk olarak Tong (978) ve Tong ve Lim (98) arafından ele alınmışır. Daha sonra Tong kendinden uyarımlı eşiksel ooregresif modeli (SETAR) (99) geniş bir biçimde açıklamışır. Tong (978) un gelişirdiği kendinden uyarımlı eşiksel ooregresif modeller oldukça geniş bir uygulama alanına sahip olmuşur. Örneğin, Tong ve Yeung (99) su kirliliği verisi, Yadav, Pope, Paudyal (994) Fuure piyasalar, Waier ve Richardson (995) epidemiyoloik uygulamalar, Lewis ve Ray (997) deniz yüzeyi sıcaklığı, Mongomery ve diğ. (998) US işsizlik oranları, Fuech ve diğ. (998) medikal çalışmalar, Clemens ve Smih (2) borsa oranları, Baragona ve diğ. (23) eşiksel modellerde geneik algorima kullanımı, Feng ve Liu (23) Kanada GDP verisi, Kaiani, Keih ve Mcleod (25) SETAR modelde yapay sinir ağları kullanımı, Khadaroo (25) enflasyon verisi, Huang, Hwang ve Peng (25) perol fiyaları verisi, Huchison ve diğ. (2) Hindisan sermaye konrolleri verisi, Pinson ve diğ. kıyı rüzgarları verisi, Campenhou (26) yiyecek piyasası rendleri, Chen (2) Çin sermaye konrolleri, Yang ve Li (22) DNA opimizasyonu için SETAR modeli kullanmışır. SETAR model, bir zaman serisinin oralamasında farklı reimlere izin vermekedir. Her bir reimdeki süreç doğrusal AR süreci olarak ifade edilmekedir. Bu çalışmada, ayrıca, her reimde değişen varyanslı bir sürece izin veren koşullu değişen varyanslı eşiksel ooregresif (SETARCH) model ele alınacakır. Böylece finansal serilerin asimerik yapısının modellenmesi amaçlanmakadır. Çalışmanın içeriği, ikinci bölümde SETAR model ve yapısal paramerelerinin belirlenmesi, üçüncü bölümde SETAR modelin SETARCH modele genişleilmesi ve modelin özellikleri ile son bölümde de Türkiye deki alın fiyaları serisinin ele alınarak SETARCH modelin oluşurulması şeklinde düzenlenmişir. 2. TEK DEĞİŞKENLİ SETAR MODELİ Kendinden uyarımlı eşiksel ooregresif (SETAR) modeller, sınırlı döngü ve eşiksellik kavramlarıyla ilgili olduğu için geniş bir uygulama alanına sahipir. SETAR modelin çok kullanılmasının bir diğer nedeni de diğer lineer olmayan zaman serisi modellerine göre daha kolay uygulanmasıdır. 2 Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN, Aşır GENÇ

3 Y k reimli bir SETAR d ; p, p,..., p ) modeli, φ φ = ( φ () (2) k ) p = p 2 = p k = φ φ φ () Y (2) ( k ) ( 2 k Y Y + ε + ε () (2) ( + ε k ), Y d, r k r, r < Y d < Y r d 2 () şeklinde kurulur (Chan ve diğ., 24). Burada k, modeldeki reim sayısı, d, gecikme parameresi ve p i de modelin i. reimindeki ooregresif sürecin sırasıdır. Eşik paramereleri, = r < r < r2 <... < r k < rk = (2) (i) sınırlarını sağlar. Her bir i. Reimdeki normal iid rasgele değişkenler ε, sıfır 2 oralamalı ve sabi σ i < ( i =,2,..., k) varyanslıdır. SETAR sürecinde üç önemli durum göze çarpar: a) AR modelin derecesi p, reimler arasında farklılık göserebilir. 2 ( ) b) Reimler arasında sadece gürülü erimlerinin varyansı σ = Var( a ) farklılık göseriyorsa SETAR modeli homoen olmayan doğrusal bir AR modeli haline gelir. ( ) c) Farklı ler için yalnızca sabi erim φ farklılık göseriyorsa bu kez de model, düzeyin rasgele değişiği bir modele indirgenir (Tsay, 989). Modeldeki üssimgeler reimleri gösermekedir. Her bir reimde zaman serisi değişkeninin dinamik davranışı doğrusal bir ooregresif süreçir. Herhangi bir zamanındaki reim { Y } nin geçmiş gözlemlerine bağlıdır. Özellikle de Y değerine bağlıdır. d 2.. Eşiksel Doğrusal Olmama için Tes Eşilik () ile verilen SETAR modeli ele alınsın. p = p2 =... = pk ve () (2) ( k ) φi = φi =... = φ, i i =,,..., p olursa SETAR modeli p sıralı doğrusal bir ooregresif sürece dönüşür. Doğrusal olmayan eşiksel bir durumun varlığını es emek için sıralı ooregresyon sürecine dayalı bir es gelişirilmişir (Tsay, Ekonomik Bir Uygulama İle Kendinden Uyarımlı Eşiksel Değişen Varyanslı Ooregresif Model 3

4 989). Hazırlanan es sıralı ooregresyona ve bu regresyonun arıklarına bağlıdır. n gözlemli Y serisi için, Y (, Y,..., Y p) β a = +, = p+,..., n şeklinde AR( p ) regresyonu elde edilsin. Burada, β, ( p + ) boyulu kasayılar vekörü ve a gürülü sürecidir. Burada ( Y,, Y,..., Y p), AR( p ) modeli için bir durumdur. Sıralı ooregresyon regresörlerin yeniden sıralanmış durumuna bağlı olarak oluşurulursa, p ( ) ( ) ( ) = φ + φi i+, d i= Y Y a r Y r (3) olmak üzere, p = max{ p,..., p k } ve d p değerleri için { Y,..., Y n } zaman serisi gözlenmiş olsun. () i, { Yp+ d,..., Yn d} dizisinin i. en küçük gözleminin zaman indeksini gösersin. Sıralı ooregresyon, Y() + d Y() + d Y() Y() + d p φ a() + d Y(2) + d Y(2) + d Y(2) Y(2) + d p φ a(2) + d = + Y Y Y Y φ a ( ) + d ( ) + d ( ) ( ) + d p p ( ) + d (4) biçiminde yazılabilir. Burada = m, m +,..., n p dir. m, sıralı regresyondaki başlangıç gözlemlerinin sayısıdır. m ( n /) + p olarak önerilmişir (Tsay, 989). Eşilik (4) deki sıralı ooregresyonlar, genellikle, SETAR modelinin reim gösergesi olan Y d değişkeni ile ayrılır. Burada her için, bir adım ileri öngörü haası e ˆ hesaplanabilir. Modelin doğrusal AR(p) sürecine sahip ( + ) + d olduğu varsayımı alında, sandardize öngörü haaları yalnızca bağımsız ve aynı dağılımlı olmakla kalmaz, aynı zamanda { Y ( ) d,..., Y } regresörleri + + ( + ) + d p ile de orogonaldir. Ancak gerçek model doğrusal olmayan SETAR süreci ise, orogonallik bozulur. Bu özellik kullanılarak, e = Y β +η (5) regresyon modeli oluşurulsun. Burada e, ( e ˆ,..., ˆ m+ ) + d e( n p) + d ) vekörü, Y, = m, m +,..., n p olmak üzere { Y( + ) + d,..., Y( + ) + d p} regresörlerinin marisi, β, p boyulu paramere vekörü ve η haa vekörüdür. Eşilik (5) eki regresyon modelinde ( 4 Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN, Aşır GENÇ

5 H : β = hipoezinin esi için kullanılan F isaisiği orogonalliği ve SETAR ip doğrusal olmamayı es emede de kullanılabilir. F isaisiği, doğrusal regresyon modelinin anlamlılığını es eden varyans analizi ablosu yardımıyla hesaplanır (Tsay, 989). Eşilik (5) e F esinin uygulanması için p ve d değerlerinin verilmesi gerekir. Ancak uygulamada, bunlar genellikle bilinmez Yapısal Paramerelerin Seçimi p nin seçimi için X serisinin kısmi ookorelasyon fonksiyonunun (PACF) kullanılması önerilmişir (Tsay, 989). p değeri belirlendiken sonra en büyük F isaisiği değerini veren d seçilir. Reim sayısı k ve eşik paramerelerinin yerlerini belirlemek için de çeşili saçılım grafiklerinin kullanılması önerilmişir. Eşilik (4) deki sıralı ooregresyon denkleminden l p olmak üzere = m,..., n p değerleri için l. AR kasayısının oranları hesaplanabilir. oranı, regresyon kasayısının sıfırdan farklı olup olmadığını es emek için hesaplanan es isaisiğidir. Kasayı önemli olduğu zaman oranları kademe kademe ve yumuşak bir geçişle belirli bir değer erafında yinelemeli harekeler yapmaya başlar. Bir eşiğe ulaşıldığında ahmin edilen AR kasayısı değişmeye başlar, oranı da değişmeye başlar, bazen de yön değişirir. Böylece, oranlarına karşı çizilen X d reim değişkeninin saçılım grafiği eşik değerlerinin yeri konusunda oldukça faydalı bilgiler sağlayabilir. Son olarak da, AR sırasını ( p k p ) iyileşirmek için her bir reimde Akaike bilgi krieri (AIC) kullanılır (Chan ve diğ., 24). p ve d değerlerini belirlemek için aşağıdaki yol önerilebilir. Adım X serisine ilişkin PACF değerleri yardımıyla p belirlenir. Adım 2 İndislerde gerekli sıralamalar yapılarak Eşilik (5) deki regresyon modeli oluşurulur. Adım 3 Mümkün d =,2,, p değerleri için sırasıyla = m, m +,..., n p gözlemli ooregresyon eşilikleri ile bir sonraki gözlem haası e ˆ bulunur. ( + ) + d Adım 4 Eşilik (5) yardımıyla her bir d değeri için F isaisiği değeri hesaplanır. Adım 5 En büyük F değerini veren d seçilir. Reim sayısı ve eşik paramerelerinin yerlerini belirlemek için ise şu adımlar verilebilir. Adım Eşilik (4) den = m,..., n p gözlem sayıları için l. AR kasayısının önemliliğini es eden isaisikleri hesaplanır. Adım 2 Y d değişkenine karşı değerlerinin grafiği çizilir. Adım 3 değerlerinin ani değişme yapığı bölgelerde eşik parameresi AIC kullanılarak araşırılır. Reim sayısı eşik parameresi sayısından fazla olacakır. Ekonomik Bir Uygulama İle Kendinden Uyarımlı Eşiksel Değişen Varyanslı Ooregresif Model 5

6 2.3. Paramere Tahmini ve Model Yeerliliği Eşilik (4) deki sıralı ooregresyon marisi, d, k, p,..., p, r,..., ) ( k r k değerleri belirlendiğinde k reime bölünmüş olur. π, l nin en büyük değeri olsun. Bu durumda l =,..., k için { rl < Y } r olur. π = ( π l ) l ve π = n p olarak anımlansın. Verinin. reimi için k l ( ) Y = A φ + a (6) doğrusal modeli elde edilir. Burada Y ve A, sırasıyla, gözlemlerin vekörü ve sıralı ooregresyonun. reimindeki veri marisidir. ve ( ) ( ) ( ) ( ) φ = ( φ, φ,..., φ ) (7) p a ( ) ( ) ( ) ( a ), ( 2),..., ( ) ) d a d a (8) π π π d = ( şeklindedir. ( ) En küçük kareler ahminleri φ, =,2,..., k için klasik en küçük kareler yönemi ile elde edilebilir. Dolayısıyla, ( ) ˆ ' ' φ = ( A A ) ( A Y ) (9) şeklindedir. Model ahmin edildiken sonra arıklara ilişkin hisogram ve ookorelasyonlar incelenerek modelin yeerliliğine karar verilebilir (Chan ve diğ. 24). Haa erimlerinin normal dağılıma sahip olup olmadığına çeşili isaisiksel esler aracılığıyla veya grafik yönemleriyle karar verilebilir. 3. SETARCH MODELİNİN TANITIMI VE VARSAYIMLARI Engle (982) in gelişirdiği ARCH ipi modellerin en büyük dezavanaı, model kasayılarının gözlem dönemi boyunca aynı olduğunu varsayması ve asimerik reim değişimi olasılığını hesaba kamamasıdır. Finansal zaman serilerinde koşullu varyansın davranışı, çoğunlukla bir önceki geiriye göre asimerik yapıdadır (Franses ve Dik, 2). Durgunluk dönemlerinde, finansal varlıkların oynaklığı yüksek seviyelerdedir. Bir Wall Sree deyimine göre, yükselen piyasada işlem hacmi görece daha çok, düşen piyasada ise daha azdır. Böyle bir asimeri yapısı fiya-işlem hacmi için de geçerlidir. Böylece denilebilir ki, asimerik oynaklık finansal zaman serilerinin karakerisik özelliğidir (Li ve 6 Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN, Aşır GENÇ

7 Li, 996). Bu yapıdaki serileri modellemek için kendinden uyarımlı eşiksel koşullu değişen varyanslı ooregresif (SETARCH) model hazırlanmışır., rasgele değişkenleri ile üreilmiş bir -alanı olsun. verildiğinde, her için, sıfır oralamalı ve koşullu varyanslı normal dağılıma sahip rasgele değişkendir. Burada,, verilen için koşullu beklenen değerdir. Bir zaman serisi,, () koşullarını sağlıyorsa eşiksel koşullu değişen varyanslı ooregresif süreçir denilir. Model, oralama ve varyans için farklı gecikme ve eşik paramerelerine olanak sağlar. Ayrıca, eşiksellik ekisi oralama ve varyansa aynı anda oraya çıkmayabilir. SETARCH model, Tong (978) un eşiksel modelinin bir genişleilmesidir. SETARCH model de eşiksel modele özgü koşullu oralama yapısına sahip olduğundan aynı lineer olmama karakerisikleri geçerlidir. () modeli SETARCH ( ) ile göserilir. Burada paramereleri her bir reimdeki AR sırasını gösermekedir. ise aynı reimdeki ARCH sırasını gösermekedir. Eğer bir reimdeki ARCH sırası sıfır ise, bu reimin koşullu varyansı sabiir. Eşilik () da yerine veya ifadesi de gelebilir. ARCH modelin varsayımları Weiss(986) arafından alı koşul halinde özelenmekedir. () zaman serisi durağan ve ergodikir. (2) (3) Koşullu varyansın üm paramereleri sıfır veya sıfırdan büyükür. ve, ve (4) doğrusal olarak bağımsızdır. (5), her reimde sabise () modeli durağandır. (6) olsun. ise dir. Aynı durum için de geçerlidir. Koşullardan (), (2), (3) ve (5) durağan bir koşullu değişen varyanslı ve eşiksel lineer olmayan zaman serisi süreci için verilen varsayımlardır (Tong, 99). (4) koşulu paramerelerinin anımlı olmasını sağlar (Weiss, 986). (6) koşulu ise am bir SETARCH modelin anımlı olması için gereklidir (Li ve Li, 996). SETARCH modelin oluşurulmasında ilk olarak modelin koşullu oralama yapısındaki gecikme, eşik paramereleri ve AR sırası belirlenir. Eğer bir eşiksellik yapısı sapanırsa ikinci kısımda () eşiliği ile verilen koşullu varyans ARCH yapısı belirlenir. Eşiksellik sapanamazsa, en uygun AR modelden elde edilen arık karelere Tsay in yönemi uygulanarak eşiksellik yapısı ve ARCH sırası belirlenir. Bir eşiksellik yapısı belirlenirse am bir SETARCH modeli düşünülür. İkinci adım Tsay in yönemini koşullu varyansa genişleir. Modelleme süreci şöyle özelenebilir: Ekonomik Bir Uygulama İle Kendinden Uyarımlı Eşiksel Değişen Varyanslı Ooregresif Model 7

8 Adım Önceki bölümde ele alınan SETAR modelleme süreci uygulanarak bir koşullu oralama eşiliği oluşurulur. Adım 2 Adım de oluşurulan geçici modelden arık kareleri hesaplanır. Adım 3 Arık kareleri kullanılarak her bir reimdeki ARCH sırası belirlenir. Adım 4 () daki koşullu oralama ve koşullu varyans eşilikleri belirlendiken sonra SETARCH modelin paramereleri en çok olabilirlik yönemiyle hesaplanır. Adım 5 Her reimdeki AR ve ARCH sırası AIC ile düzenlenir. Adım 6 Adım 5 ile elde edilen en son modele model yeerliliği krierleri uygulanır ve gerekiyorsa ()-(5) adımları yeniden uygulanır. Koşullu oralama modelinin yeerliliğini es emek için arık ookorelasyonları hesaplanır. Ardışık bağımlılık esleri, arık varyansının sabiliğine ilişkin esler ve arıkların normallik incelemesi yapılarak model yeerliliği ile ilgili karar verilir. 4. UYGULAMA Bu bölümde, alın fiyaları verisi kullanılarak SETAR modelleme yönemi göserilecekir. Uygulama verisi olarak, dönemini kapsayan 3 gözlemli serbes piyasadaki günlük alın fiyaları TL cinsinden alınmış ve ( ) işlemi uygulanmışır. Veri ( ), web üzerinden hp://www.iab.gov.r/ay_veri.asp adresinden derlenmişir. Sayısal hesaplamalar ve grafikler MATLAB 7.7.(R28b) oramında hazırlanmışır. Bir zaman serisinde Tsay (989) in yönemiyle eşiksel doğrusal olmama esi yapmak için ilk olarak serinin durağan zaman serilerindeki gibi AR sırası belirlenir (Yue ve Xiaonan, 2). serisi için birim kök araşırması yapılmış ve genişleilmiş Dickey-Fuller (ADF) es isaisiği sonuçları üç model için, Tablo deki gibi elde edilmişir. Modele dahil edilen gecikme sayısı SIC ile seçilmişir. Tablo. Alın fiyaları serisi için ADF esi sonuçları Kesmeli ve rendli.587 Kesmeli ve rendsiz.355 Kesmesiz ve rendsiz.9978 Alın fiyaları verisi birim kök içerdiğinden geiri serisi hesaplanarak işlem yapılacakır. 8 Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN, Aşır GENÇ

9 Bu dönüşüm finans ve ekonomi lieraüründe sandar bir dönüşümdür. Alın fiyaları serisi ve geiri serisinin zamana göre değişimini göseren grafik Şekil ile verilmişir. serisi için de ADF esi ile birim kök incelemesi yapılmış ve serinin birim kök içermediği görülmüşür (Tablo 2). Tablo 2. serisi için ADF esi sonuçları Kesmeli ve rendli. Kesmeli ve rendsiz. Kesmesiz ve rendsiz. Serinin kısmi ookorelasyon fonksiyonları Tablo 3 deki gibi hesaplanarak AR sırası olarak belirlenmişir. Kısmi ookorelasyon grafiği Şekil 2 de yer almakadır. Tablo 3. serisinin kısmi ookorelasyonları* Sıra PACF Sıra PACF Sıra PACF Sıra PACF Sıra PACF *Sınırlar ve.553 ür. Şekil. Alın fiyaları serisi ve geiri serisinin zamana göre değişim grafiği Ekonomik Bir Uygulama İle Kendinden Uyarımlı Eşiksel Değişen Varyanslı Ooregresif Model 9

10 AR sırası belirlendiken sonra kümesi için isaisikleri Tablo 4 deki gibi hesaplanmışır. ablo değeri olduğundan bir lineer olmama durumunun varlığından söz edilir. için en yüksek isaisiğini veren değeri eşik değeri belirlemede kullanılacakır. Öncelikle için yinelemeli regresyon arıklarının ve anlamlı çıkan kasayılar için oranlarının reim değişkenine karşı grafikleri elde edilmişir (Şekil 3 ve 4). Şekil 2. serisinin PACF grafiği Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN, Aşır GENÇ

11 Sample Parial Auocorrelaions Lag Tablo 4. isaisiği değerleri Şekil 3. reim değişkenine karşı ê saçılım grafiği Şekil 4. Yinelemeli regresyon AR kasayıları oranlarının değişkenine karşı saçılım grafiği reim Ekonomik Bir Uygulama İle Kendinden Uyarımlı Eşiksel Değişen Varyanslı Ooregresif Model

12 Reim değişkeni ye karşı ê arıklarının saçılım grafiği reim değişkeni konusunda açık bir bilgi vermemekedir. Anlamlı çıkan, 5 ve 7. gecikmelerin AR kasayılarının ye karşı grafikleri incelenecek olursa. ve 7. gecikme kasayılarının dan önce ve sonra olmak üzere açık bir şekilde yön değişirdiği görülmekedir. Bu nedenle, iki eşikli ve üç reimli bir model 2 Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN, Aşır GENÇ

13 oluşurulmaya çalışılacakır. İlk eşik değeri için [-.5,] aralığından ve ikinci eşik değeri için [,.6] aralığından modelin AIC değerini en küçük hale geirecek şekilde seçim yapılmışır. Birinci ve ikinci eşik değerinin AIC değerini göseren grafikler Şekil 5 ile verilmişir. Buna göre, ve olarak belirlenmişir. Şekil 5. Eşik değerine göre modelin AIC değerleri Eşik değerleri belirlendiken sonra olmak üzere SETAR(3,7,7,7) modelinin arıklarının değerlendirilmesine geçilmişir. Arıklara ve arık karelerine ilişkin ookorelasyon fonksiyonu değerleri Tablo 5 de verilmişir. Arıkların ookorelasyon değerleri sınır değerlerin alında kalırken arık kareleri için 4. sıra ookorelasyonunun anlamlı olduğu görülmekedir. Tablo 5. Arıkların ve arık karelerinin ookorelasyon fonksiyonu değerleri* Sıra ACF( ) ACF( ) Sıra ACF( ) ACF( ) * Sınırlar ve.554 dür. ( ) = (2, 3, -.399,.544) paramerelerine göre AIC değerini en küçük hale geirecek şekilde reimlerde AR sıraları güncellenmiş ve ARCH-LM Ekonomik Bir Uygulama İle Kendinden Uyarımlı Eşiksel Değişen Varyanslı Ooregresif Model 3

14 esi uygulanarak ARCH sırası belirlenmişir. ARCH-LM esi yalnızca ilk reim için anlamlı çıkmışır. İsaisik değeri.864 ( ) olarak elde edilmiş ve ARCH sırası da 4 olarak belirlenmişir. Buna göre SETARCH modeli, olarak elde edilmişir. Paranez içindeki sayılar paramerelerin sandar sapmalarını gösermekedir. Her reim için gözlem sayıları, ve dir. Haa kareler oralaması ise sırasıyla 2.97,.96 ve 2.67 dir. SETARCH modelin arıklarını incelerken ilk olarak arıkların anımlayıcı isaisikleri ele alınabilir. Tablo 4 den görüleceği gibi arıklarda hafif sağa çarpık ve sivri bir dağılım gözlenmişir. Ookorelasyon fonksiyonu ve hisogram grafikleri Şekil 7 ile verilmişir. Tablo 4. Arıkların anımlayıcı isaisikleri Sd. n En küçük En büyük Oralama Çarpıklık Basıklık Sapma Arıkların ardışık bağımlılığını incelemek için ookorelasyon fonksiyonları ve Lung-Box Q es isaisiği kullanılmışır. Q(3)=23.56 ve Q(6)=44.26 olarak hesaplanmışır. İsaisikleri kıyaslamak için ablo değerleri =33.92 ve =67.5 olduğundan arıkların ardışık bağımlılık gösermedidiği söylenebilir. Arıkların varyansının sabiliğini es emek için ise McLeod esi kullanılmışır. McLeod esi de Lung-Box Q isaisiği ile aynı ablo değerleri ile karşılaşırılır. Q(3)=39.78 ve Q(6)=2.6 olarak hesaplandığından arıkların varyansının sabi olmadığı söylenir. Arıkların normalliğini sınamak için de Kolmogorov-Smirnov ve Jarque-Bera es isaisikleri kullanılmış ve K-S es isaisiği değeri ( ) ve JB es isaisiği de 57.5 olarak elde edilmişir. Jarque-Bera esi için kriik değer =5.99 dur. Her iki isaisiğe göre de arıklar normal dağılıma uymamakadır. 4 Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN, Aşır GENÇ

15 Şekil 7. SETARCH modelinin arıklara ai ookorelasyon fonksiyonu grafiği ve hisogram.2 ACF of Residuals Sample Auocorrelaion Lag Tahmin edilen doğrusal zaman serisi modelinin geçerli olabilmesi için modelin arıklarının korelasyonsuz olması ve beyaz gürülü sürecine sahip olması gerekmekedir (Kınacı, 25). Ancak elde edilen modelin arıkları beyaz gürülü sürecine uymamakadır. Bu nedenle varyansı modellemek için genelleşirilmiş ARCH (GARCH) model veya diğer ARCH ve GARCH model ürevleri kullanılabilir. Bu çalışmada ARCH dışındaki modeller konu dışı olduğundan burada değinilmeyecekir. 5. SONUÇ Zaman serilerinin nasıl bir davranış sergilediğini öngörmek oldukça zordur. Özellikle ekonomik ve finansal zaman serilerini her zaman doğrusal olarak modellemek yeersiz kalabilmekedir. Bu nedenle gelişirilen doğrusal olmayan zaman serisi modellerinden eşiksel modeller, farklı reimlere izin vermesi açısından faydalıdır. Eşiksel ooregresif modeller ekonomik verilerde geiri serilerinin modellenmesinde oldukça kullanışlı olmakadır. Oralama ve varyans için farklı reimlerde farklı kasayıların oluşurulması ooregresif kalıba daha esnek bir yapı vermekedir. Türkiye de dönemindeki günlük alın fiyaları verisinin doğrusal olmayan bir yapıda olduğu görülmüşür. SETAR ipi doğrusal olmamayı es eden Tsay (989) in F esine göre eşiksel model uygulanabilir. Alın geirisinin dan küçük olması ve.544 den büyük olması ile bu iki değer arasında kaldığında farklı modeller ile modellenebileceği görülmüşür. Ekonomik Bir Uygulama İle Kendinden Uyarımlı Eşiksel Değişen Varyanslı Ooregresif Model 5

16 Ancak arık varyanslarının sabi olmaması ve arıkların beyaz gürülü sürecine uyum gösermemesi açısından varyansın modellenmesi ile ilgili bu çalışmada değinilmeyen diğer modellerin de incelenmesinin fayda geireceği söylenebilir. Alını Bu çalışma, Ümran M. Tekşen Kahraman arafından Selçuk Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü İsaisik Bölümüne sunulan Çok Değişkenli Eşiksel Ooregresif Modeller Üzerine Bir Çalışma isimli Dokora ez çalışmasının (Konya, Türkiye, 22) bir parçasıdır. Çalışma, Selçuk Üniversiesi Bilimsel Araşırma Proeleri (BAP) Koordinaörlüğü arafından 2/25 proe numarasıyla desek almışır. 6 Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN, Aşır GENÇ

17 KAYNAKLAR Baragona, R., Baaglia, F., (24), Esimaing hreshold subse auoregressive movingaverage models by generic algorihms, METRON- Inernaional Journal of Saisics, vol. LXII, No:, Campenhou B.V., (26), Modelling rends in food marke inegraion: Mehod and an applicaion o Tanzanian maize markes, Food Policy, Volume 32, Issue. Chen, J., (22), Crisis, Capial Conrols and Covered Ineres Pariy: Evidence from China in Transformaion, Paris-Jourdan Sciences Economiques, CNRS : UMR8545. Clemens, M., Smih, J., (2), Evaluaing Forecass from SETAR Models of Exchange Raes, Journal of Inernaional Money and Finance, vol.2, Dufreno, G., Guegan, D., Peguin-Feissolle, A., (28), Changing-regime volailiy: a fracionally inegraed SETAR model Applied Financial Economics, Taylor and Francis Journals, vol. 8(7), Engle, R.F., (982), Auoregressive Condiional Heeroscedasiciy wih Esimaes of he Variance of Unied Kingdom Inflaion, Economerica, Vol. 5, No. 4, Feng, H., Liu, J., (23), A SETAR model for Canadian GDP: non-lineariies and forecas comparisons, Applied Economics, Volume 35, Issue 8. Franses, P.H., Dik, D., (2), Nonlinear Time Series Models in Empirical Finance, Cambridge Universiy Press, Cambridge. Galeano, P., Pena, D., (27), Improved model selecion crieria for SETAR ime series models, Journal of Saisical Planning and Inference, Volume: 37, Issue: 9, Gonzalo, J., Wolf, M., (25), Subsampling inference in hreshold auoregressive models, Journal of Economerics, 27, Huang, B.N., Hwang, M.J., Peng, H.P., (25), The asymmery of he impac of oil price shocks on economic aciviies: An applicaion of he mulivariae hreshold model, Energy Economics, Volume 27, Issue 3. Huchison, M., Kendall, J., Pasricha, G., Singh, N., (2), Indian Capial Conrol Liberalizaion: Evidence from NDF markes, Munich Personal RePEc Archive. Kaiani, Y., Keih, W.H., Mcleod, A.I., (25), Forecasing nonlinear ime series wih feedforward meural neworks: a case sudy of Canadian lynx daa, Journal of Forecasing, Volume 24, Issue 2. Kapeanios, G., Shin, Y., (26), Uni roo ess in hree-regime SETAR models, The Economerics Journal, Vol. 9, Issue 2, Khadaroo, A.J., (25), A hreshold in inflaion dynamics: evidence from emerging counries, Applied Economics, Volume 37, Issue 6. Kınacı, İ., (25), Lineer Olmayan Zaman Serisi Modelleri, Selçuk Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Dokora Tezi, Konya. Li, C.W., Li, W.K., (996), On a Double Threshold Auoregressive Heeroscedasic Time Series Model, Journal of applied Economerics, vol., Mongomery, A., Zarnowiz, V., Tsay, R.S., Tiao, G., (998), Forecasing he US unemploymen Rae, Journal of he American Saisical Assosicaion, vol:93, Pinson, P., Chrisensen, L.E.A., Madsen, H., Sørensen, P.E., Donovan, M.H., Jensen, L.E., (28), Regime-swiching modeling of he flucuaions of offshore wind generaion, Journal of Wind Engineering and Indusrial Aerodynamics, Volume 96, Issue 2. Seo, M.H., (28), Uni roo es in a hreshold auoregression: asympoic heory and residual-based block boosrap, Economeric Theory, 24, Srikholm, B., Teräsvira, T., (26), A sequenial procedure for deermining he number of regimes in a hreshold auoregressive model, Economerics Journal, 9, Tekşen Kahraman, Ü.M., (22), Çok Değişkenli Eşiksel Ooregresif Modeller Üzerine Bir Çalışma, Yayımlanmamış Dokora Tezi, Selçuk Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü, Konya. Tong, H. and Lim, K.S., (98), Threshold Auoregression, Limi Cycles and Cyclial Daa, Journal of he Royal Saisical Sociey, Ser. B, 42, Tong, H., (978), On a hreshold model, In Paern Recogniion and Signal Processing (C. H. Chen, ed.) --4. Sihoff and Noordhoff, Amserdam. Ekonomik Bir Uygulama İle Kendinden Uyarımlı Eşiksel Değişen Varyanslı Ooregresif Model 7

18 Tong, H., (99), Non-linear Time Series: A Dynamical Sysem Approach, Oxford Universiy Press, New York. Tsay, R., (989), Tesing and Modelling Threshold Auogressive Processes, Journal of he American Saisical Associaion, 84: Weiss, A.A., (986), Asympoic Theory for ARCH Models: Esimaion and Tesing, Economeric Theory, Vol. 2, No., pp Yang, X.H., Li, Y.Q., (22), DNA Opimizaion Threshold Auoregressive Predicion Model and Is Applicaion in Ice Condiion Time Series, Hindawi Publishing Corporaion Mahemaical Problems in Engineering, Volume 22, Aricle ID 992, pages, doi:.55/22/ Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN, Aşır GENÇ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ZAMAN SERİSİ MODELLERİ ÜZERİNE BİR SİMÜLASYON ÇALIŞMASI

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ZAMAN SERİSİ MODELLERİ ÜZERİNE BİR SİMÜLASYON ÇALIŞMASI T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ZAMAN SERİSİ MODELLERİ ÜZERİNE BİR SİMÜLASYON ÇALIŞMASI Tufan ÖZEK YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTATİSTİK ANABİLİM DALI Konya, T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ Dr. Sevda Gürsakal sdalgic@uludag.edu.r Uludağ Üniversiesi, İİBF Ekonomeri Bölümü ÖZET Bu çalışmada hisse senedi oynaklığındaki kırılmalar Inclan ve Tiao

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION Marmara Üniversiesi YIL 2010, SAYI II, S. 539-553 -ENFLASYON Öze Özlem YORULMAZ * ** - Anahar Kelimeler: ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ÖZET Prof.Dr.Cengiz TORAMAN Balıkesir Üniversiesi, İİBF,İşleme Bölümü Cengizoraman4@yahoo.com Öğr.Gör.Çağaay BAŞARIR

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Dokuz Eylül Üniversiesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi Yayına Kabul Tarihi: 05.07.2014 Cil: 16, Sayı: 2, Yıl: 2014, Sayfa: 281-302 Online Yayın Tarihi: 30.09.2014 ISSN:

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer Volume Number 3 011 pp. 1-17 ISSN: 1309-448 www.berjournal.com RMD Hesaplamalarında Volailie Tahminleme Modellerinin Karşılaşırılması ve Basel II Yaklaşımına Göre Geriye Dönük Tes Edilmesi: İMKB 100 Endeksi

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey ISSN:136-3111 e-journal of New World Sciences Academy 212, Volume: 7, Number: 1, Aricle Number: 3A47 NWSA-PHYSICAL SCIENCES Received: December 211 Ayhan Toçu Acceed: January 212 Fahrein Arslan Series :

Detaylı

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory. 3 Erciyes Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi, Sayı: 3, Ocak-Haziran 9, ss.39-337 VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ Sevda GÜRSAKAL

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DERGİSİ

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DERGİSİ ISSN: 2146 5908 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DERGİSİ KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM UNIVERSITY FACULTY OF ECONOMICS AND ADMINISTRATIVE SCIENCES JOURNAL Yıl/Year:

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ

TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 7 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ Esin FİRUZAN Absrac Nowadays, volailiy of crude

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi 8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi SPSS Projec: Airline Passengers daa se is used for various analyses in his online raining workshop, which includes: Times series analysis [building ARIMA models] Proje:

Detaylı

Geriye Dönük Testlerin Karşılaştırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama

Geriye Dönük Testlerin Karşılaştırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 6, 7 Geriye Dönük Teslerin Karşılaşırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama Ailla Çifer * - Dr. Alper Özün ** - Sai Yılmazer *** Bu çalışmada, riske maruz değer modellerinin

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

Şenol ÇELİK. Modelling of Production Amount of Nuts Fruit by Using Box-Jenkins Technique

Şenol ÇELİK. Modelling of Production Amount of Nuts Fruit by Using Box-Jenkins Technique YYÜ TAR BİL DERG (YYU J AGR SCI) 013, 3(1): 18 30 Geliş Tarihi (Received) : 6.07.01 Kabul Tarihi (Acceped) : 19.10.01 Araşırma Makalesi/Research Aricle (Original Paper) Ser Kabuklu Meyvelerin Üreim Mikarının

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

SAPAN GÖZLEM İLE YAPISAL KIRILMA NOKTASI İLİŞKİSİ VE BUNUN BAYESYEN OTOREGRESİF SÜREÇLE TESPİTİ *

SAPAN GÖZLEM İLE YAPISAL KIRILMA NOKTASI İLİŞKİSİ VE BUNUN BAYESYEN OTOREGRESİF SÜREÇLE TESPİTİ * Doğuş Üniversiesi Dergisi, 9 () 8, 46-57 SAAN GÖZLEM İLE YAISAL KIRILMA NOKTASI İLİŞKİSİ VE BUNUN BAYESYEN OTOREGRESİF SÜREÇLE TESİTİ * THE RELATIONSHI OF ABERRANT OBSERVATION AND STRUCTURAL BREAK OINT:

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ

EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ ESKÝÞEHÝR DE KONUTSAL DOÐAL GAZ TALEBÝNE EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ Haydar ARAS * Nil ARAS ** Bu makalede, konularda kullanýlan doðal gazýn ýsýma dönemine ai aylardaki ükeiminin

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi February 1-, 015-5 h Inernaional Scienific Conference of Iranian Academicians Abroad in Turkey VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Ekisi Mirrasoul SEYEDGHOMI PhD (Candidae) in

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ Musafa ŞEKKELİ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen Bilimleri Ensiüsü, K.Maraş, msekkeli@ksu.edu.r Ceyhun YILDIZ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi Finans Poliik & Ekonomik Yorumlar 2007 Cil: 44 Sayı:512 43 Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yönemi İle Analizi Öze Bülen GÜLOĞLU 1 Ayşe AKMAN 2 Bu çalışmada, Mar 2001-Mar 2007 arihleri arası dönemde

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

Türkiye de Mali Sürdürülebilirliğin Doğrusal Olmayan Bir Analizi: MLSTAR Çoklu Lojistik Yumuşak Geçişli Otoregresif Modeli

Türkiye de Mali Sürdürülebilirliğin Doğrusal Olmayan Bir Analizi: MLSTAR Çoklu Lojistik Yumuşak Geçişli Otoregresif Modeli EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: Özel Sayı 0 ss. 4-58 Türkiye de Mali Sürdürülebilirliğin Doğrusal Olmayan Bir Analizi: MLSTAR Çoklu Lojisik Yumuşak Geçişli Ooregresif Modeli A Nonlinear Analysis

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

Makine Öğrenmesi 8. hafta

Makine Öğrenmesi 8. hafta Makine Öğrenmesi 8. hafa Takviyeli Öğrenme (Reinforcemen Learning) Q Öğrenme (Q Learning) TD Öğrenme (TD Learning) Öğrenen Vekör Parçalama (LVQ) LVQ2 LVQ-X 1 Takviyeli Öğrenme Takviyeli öğrenme (Reinforcemen

Detaylı

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma 200 18 19 Yrd. Doç. Dr.Melek Acar Boyacıoğlu 20 Dr. Burcu Güvenek Geiri Volailiisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Amirik Bir Çalışma Dr. Volkan Alekin Yrd. Doç. Dr. Melek ACAR BOYACIOĞLU Dr.

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi.

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi. Borsa İsanbul da Piyasa Ekinliğinin Analizi: Harvey Doğrusallık Tesi (Analysis of Marke Efficiency a Borsa İsanbul: Harvey Lineariy Tes) Gürkan MALCIOĞLU a Mücahi AYDIN b a Arş.Gör., Sakarya Üniversiesi,

Detaylı

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Yıl: 24 Sayı:86 Ocak 2010 101 TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Nuray ERGÜL ÖZET Bu çalışmada, Türk ve Amerikan Enerji Piyasaları na yer verilmişir. Araşırmada kullanılan

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

Uluslararası Portföy Yönetiminde Rejim Geçişken Karar Destek Modelleri: Gelişmekte Olan Menkul Kıymet Piyasaları Üzerine Bir Uygulama

Uluslararası Portföy Yönetiminde Rejim Geçişken Karar Destek Modelleri: Gelişmekte Olan Menkul Kıymet Piyasaları Üzerine Bir Uygulama İşleme ve İkisa Çalışmaları Dergisi Cil 2, Sayı 2, 2014, ss.27-43 ISSN:2147-804X hp://www.islemeikisa.com Uluslararası Porföy Yöneiminde Rejim Geçişken Karar Desek Modelleri: Gelişmeke Olan Menkul Kıyme

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive A nonlinear esimaion of moneary policy reacion funcion for Turkey Tolga Omay Omay and Mubariz Hasanov Çankaya Üniversiesi 6. July 006 Online a hp://mpra.ub.uni-muenchen.de/054/

Detaylı

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five Journal of Yasar Universiy, 205 0(37) 638-6477 Kırılgan Beşlide Saın Alma Gücü Pariesi (SAGP) ipoezinin Tes Edilmesi The Tes of Purchasing Power Pariy ypohesis for Fragile Five İsmail ÇEVİŞ, Pamukkale

Detaylı

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi Inernaional Journal of Alanya Faculy of Business Yıl:014, C:6, S:3, s. 1-13 Year:014, Vol:6, No:3, s. 1-13 Vadeli İşlem Piyasasında Opimal Hedge Rasyosunun Saik

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 59, 26 Bankaların Hisse Senedi Geirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sekörü Üzerine Bir Uygulama Dr. Alper Özün * - Ailla Çifer ** Bu makale göserge

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ

SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ Ekonomeri ve Đsaisik Sayı:10 2009 20-28 ĐSTANBUL ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSAT FAKÜLTESĐ EKONOMETRĐ VE ĐSTATĐSTĐK DERGĐSĐ SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ Necmein Alpay KOÇAK Absrac Omiing he official and religious

Detaylı

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (2) 2011, 256-264 İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE H. Aydın OKUYAN (1),

Detaylı

YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ

YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ 62 Arş. Grv. Emrah ÖNDER İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Arş. Grv. Özlem HASGÜL

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı