Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde Yaflayan Yafll Gruplarda Serum Aflatoksin Düzeylerinin De erlendirilmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde Yaflayan Yafll Gruplarda Serum Aflatoksin Düzeylerinin De erlendirilmesi"

Transkript

1 KL N K ÇALIfiMA/RESEARCH ARTICLE Akad Geriatri 2012; 4: Gelifl Tarihi/Received: 11/06/ Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 02/10/2011 Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde Yaflayan Yafll Gruplarda Serum Aflatoksin Düzeylerinin De erlendirilmesi Evaluation of Serum Aflatoxin Levels in Geriatric Groups Living in Black Sea and Mediterranean Regions Belma Giray, Sevtap Ayd n, Suna Sabuncuo lu, P nar Erkeko lu, Gönül fiahin Hacettepe Üniversitesi Eczac l k Fakültesi, Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dal, Ankara, Türkiye Department of Pharmaceutical Toxicology, Faculty of Pharmacy, Hacettepe University, Ankara, Turkey ÖZET Girifl: Bu çal flma, Türkiye nin farkl bölgelerinde yaflayan geriatrik popülasyonda serum aflatoksin düzeylerindeki bölgesel ve mevsimsel farklar araflt rmak ve cinsiyet ile iliflkisini de erlendirmek amac yla yürütülmüfltür. Materyal ve Metod: Akdeniz ve Karadeniz Bölgelerinde yaflayan geriatrik çal flma grubunda (ortalama yafl 72 ± 1.0 y l, n=37) serum aflatoksin B1, B2, G1 ve G2 düzeyleri yüksek bas nçl s v kromatografisi (HPLC) ile tayin edilmifltir. Bulgular: Tüm çal flma grubundaki total serum aflatoksin düzeyleri yaz döneminde 1171 ± 124 pg/ml, k fl döneminde 732 ± 58 pg/ml olarak saptanm flt r. Mevsimler aras fark istatistiksel olarak anlaml d r (p< 0.05). Karadeniz Bölgesinde serum aflatoksin düzeyleri, her iki mevsimde de Akdeniz Bölgesine oranla yüksek bulunmufltur. En yüksek total aflatoksin düzeyleri ise (1539 ±170 pg/ml) muhtemelen küf mantar n n büyümesi ve toksin oluflumu için uygun iklim koflullar nedeniyle Karadeniz Bölgesinde yaz döneminde toplanan örneklerde tayin edilmifltir. Cinsiyetler aras ndaki farklar istatistiksel olarak anlaml bulunmam flt r. Sonuç: Tüm sonuçlar, bu bölgelerde yaflayan yafll popülasyonun aflatoksinlere devaml maruziyetinin söz konusu oldu unu ve temas düzeylerinin yaz döneminde k fla oranla artt n düflündürmektedir. Aflatoksin maruziyetinin geriatrik popülasyonda gözlenen hepatotoksisiteden sorumlu olabilece i ve aflatoksinlerle birlikte farki mikotoksinlere temas n da sinerjistik veya additif etkilere yol açabilece i dikkate al nmal d r. Anahtar Kelimeler: Mikotoksin, aflatoksin, hepatotoksisite, yüksek bas nçl s v kromatografisi, geriatrik popülasyon. Yaz flma Adresi/Address for Correspondence Prof. Dr. Belma Giray Hacettepe Üniversitesi Eczac l k Fakültesi, Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dal, Ankara/Türkiye e-posta: 89

2 Evaluation of Serum Aflatoxin Levels in Geriatric Groups Living in Black Sea and Mediterranean Regions ABSTRACT Introduction: This study was designed to investigate the seasonal and regional differences in serum aflatoxin levels in geriatric population living in different regions of Turkey as well as to establish its relation with sex. Materials and Methods: Serum aflatoxin B1, B2, G1 and G2 levels were measured by high pressure liquid chromatography (HPLC) in the geriatric study group (mean age: 72 ± 1.0, n= 37) living in Mediterranean and Black Sea Regions. Results: The total serum aflatoxin levels in whole study group were found to be 1171 ± 124 pg/ml in summer and 732 ± 58 pg/ml in winter. The difference among the seasons was found to be statistically significant (p< 0.05). Serum aflatoxin levels in Black Sea Region were found to be higher than Mediterranean Region in both seasons, significantly. Overall results suggest that the geriatric population living in these regions is continuously exposed to aflatoxins and that the exposure levels are elevated in summer period compared to winter. Conclusion: It should be considered that aflatoxin exposure can be responsible for hepatotoxicity observed in geriatric population and the exposure to different mycotoxins along with aflatoxins can cause synergistic or additive effects. Key Words: Mycotoxin, aflatoxin, hepatotoxicity, high pressure liquid chromatography, geriatric population. G R fi G da maddelerinde uygun koflullarda üreyebilen ve günlük yaflant m zda s k karfl laflt m z küf mantarlar, son y llarda üzerinde önemle durulan bir araflt rma konusu olmufltur. Küf mantarlar, bir yandan g da ürünlerinin bozulmas na yol açarken, di er yandan da insan sa l için zararl toksinlerin oluflumuna neden olmaktad r. Mikotoksin olarak adland r lan bu toksinler, Aspergillus, Penicillium, Fusarium ve Alternaria gibi baz mantarlar n belirli nem ve s koflullar nda oluflturduklar, ço u son derece toksik, karsinojen, teratojen ve mutajen olan fungal metabolitlerdir. Aflatoksin, okratoksin, trikotesen, patulin ve zearalenonlar bafll ca mikotoksinler aras nda s ralanabilir (1,2). Aflatoksinler, Aspergillus flavus ve Aspergillus parasiticus mantarlar taraf ndan üretilen ve çeflitli tah l türleri baflta olmak üzere pek çok g da türünde tespit edilmifl önemli bir mikotoksin grubudur. Aflatoksin B1 (AFB1), aflatoksin G1 (AFG1), aflatoksin B2 (AFB2) ve aflatoksin G2 (AFG2) bafll ca aflatoksinler olarak s ralanabilir. Bu toksinlerin insan ve hayvan sa l üzerinde son derece önemli toksik etkilerinin oldu u bildirilmekte, karsinojenik, teratojenik ve mutajenik etkilerine iliflkin çok say da çal flma bulunmaktad r. Aflatoksinler aras nda en toksik olan AFB1 dir ve etki güçlerine göre azalan s ralama AFB1> AFG1> AFB2> AFG2 fleklinde yap lmaktad r. En önemli hedef organlar karaci erdir. AFB1, primer hepatoselüler karsinoma etkeni olarak tan mlanmaktad r ve Uluslararas Kanser Araflt rma Ajans (IARC) taraf ndan Grup I-insan için karsinojen olarak s n flanm flt r. AFB1 in DNA zincirinde K1 Ras protoonkogeninin aktivasyonunu sa lad ve p53 tümör süpresör genini modüle etti i gösterilmifltir. Hepatoselüler karsinoma hastalar ndaki p53 geninde G-T (Guanin-Timin) transversiyonuna neden oldu u bulunmufltur (3-5). Çeflitli g da ürünlerinde aflatoksin düzeylerini tayin eden çok say da çal flma bulunmakla birlikte, insanlardaki aflatoksin düzeylerinin tayin edildi i çal flmalar s - n rl d r. Özellikle sa l kl bireylerdeki bazal serum/plazma veya idrar aflatoksin düzeylerinin tespit edildi i, yafl ve cinsiyete ba l de ifliklikler ile mevsimsel farkl - l klar n de erlendirildi i çal flmalar az say dad r (6-10). Türkiye de farkl g da ürünlerinde aflatoksin düzeyleri tayin edilmifl ve ülkemiz için de aflatoksin kontaminasyonu ve temas n n önemli bir sorun teflkil etti i ortaya konulmufltur (11-13). Di er taraftan, anne sütünde aflatoksin M1 (AFM1) ve AFB1 düzeylerinin tayin edildi i çal flmalar da bulunmakla birlikte, sa l kl bireylerde bazal serum/plazma veya idrar aflatoksin düzeylerinin incelendi i bir çal flmaya rastlanmam flt r (14,15). Bu bilgiler fl nda sunulan çal flman n konusunu, Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde yaflayan yafll popülasyonda serum aflatoksin (AFB1, AFB2, AFG1, AFG2) düzeylerinin saptanmas yla cinsiyet, bölgesel ve mevsimsel farkl l klar n de erlendirilmesi oluflturmaktad r. MATERYAL ve METOD Çal flma Grubu Karadeniz (n= 21) ve Akdeniz (n= 16) bölgelerinde yaflayan, yafllar y l aras nda de iflen (72 ± 5.9 y l), çal flmaya kat lmay kabul eden ve yap lan an- 90 Akad Geriatri 2012; 4: 89-96

3 Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde Yaflayan Yafll Gruplarda Serum Aflatoksin Düzeylerinin De erlendirilmesi ketle herhangi bir karaci er veya böbrek rahats zl n n olmad do rulanan yafll bireylerden basit rastgele örnekleme yöntemiyle geriatrik çal flma grubu (n= 37) oluflturulmufltur. Her bir gönüllüden 10 ml venöz kan örne i toplanm fl, 800 xg de 15 dakika santrifüj edilerek serum örnekleri ayr lm fl ve analize kadar -20 C lik derin dondurucuda saklanm flt r. Bireylerden ilk kan örneklerinin toplanmas yaz döneminde (haziran-a ustos aylar nda) gerçeklefltirilmifltir. Yaz döneminde kan toplanan bireylerden (Karadeniz: n= 10; Akdeniz: n= 10) k fl döneminde de (kas m-ocak) kan örnekleri al narak ayn koflullarda serum örnekleri haz rlanm flt r. Boy, kilo, beslenme al flkanl klar, mevcut kronik hastal klar ve ailesel hastal k öyküsü standart bir anket uygulanarak al nm flt r. Çal flma, Helsinki Deklerasyonu na göre Hacettepe Üniversitesi Etik Kurulu taraf ndan onaylanm flt r. Tüm bireylerin gönüllü olarak kan verdiklerini belirten imzal ayd nlat lm fl onam formlar kan örnekleri toplanmadan önce al nm flt r. Aflatoksin Standartlar n n Haz rlanmas AFB1, AFB2, AFG1 ve AFG2 (Sigma Chemical Co., MA, ABD) stok (250 ng/ml), ara stok (5 ng/ml) ve standart çözeltileri (1-50 pg) AOAC Metot ye göre haz rlanm fl ve uygulanm flt r (16). Aflatoksin Düzeylerinin Tayini Serum örnekleri (1 ml), önce n-hekzan ve takiben kloroform ile ekstre edilmifltir (17). Kloroform faz, azot gaz alt nda kurulu a kadar uçurulmufl, kal nt 200 µl n-hekzanda çözülmüfl ve türevlendirme için 50 µl trifloroasetik asit (TFA) ilave edilerek befl dakika oda s - cakl nda inkübasyona b rak lm flt r. Fosfat tamponu (ph 6.5): asetonitril (9:1, v/v) kar fl m (950 µl) eklenmifl ve türevlenen örnek faz ay r m n n sa lanmas için tekrar 10 dakika oda s s nda inkübasyona b rak lm flt r. Üst n-hekzan faz at lm fl ve alt faz analiz için kullan lm flt r. Analizler için floresan detektörü ile yüksek bas nçl s v kromatografisi (HPLC) (Hewlett Packard- HP; Agilent 1100 Series, Viyana, Avusturya) kullan lm flt r (eksitasyon dalga boyu: 360 nm ve emisyon dalga boyu: 430 nm). Kullan lan HPLC kolonu, Spherisorb S5ODS2 (3.8 mm i.d., uzunluk 25 cm, partikül büyüklü- ü 5 µm) (Waters, Milford, MA,ABD) dir. Hareketli faz olarak deiyonize su:asetonitril:metanol (62:16:22, v/v) kullan lm flt r ve ak fl h z 1 ml/dakika d r. Enjeksiyon hacmi 100 µl dir. Retansiyon zamanlar, AFG1 için 6.3 dakika, AFB1 için 8.3 dakika, AFG2 için dakika ve AFB2 için 17.0 dakika olarak belirlenmifltir. Geri kazan m deneyleri serum örne ine 100 pg/ml, 250 pg/ml veya 500 pg/ml AFB1, AFB2, AFG1 ve AFG2 eklenerek gerçeklefltirilmifl ve ortalama geri kazan m oranlar AFB1 için %79.56, AFB2 için %107.44, AFG1 için %69.73 ve AFG2 için % olarak hesaplanm flt r. Bu geri kazan m oranlar bireylerde saptanan düzeylerin hesaplanmas nda kullan lm flt r. Yöntemin deteksiyon limiti ise AFB1 için 2.5 pg, AFB2 için 2 pg, AFG1 için 2.5 pg ve AFG2 için 1 pg dir. statistiksel Analiz Gruplar aras farklar n önem kontrolleri, Kruskal Wallis tek yönlü varyans analizi ve Mann-Whitney U testi uygulanarak test edilmifltir. Sonuçlar ortalama ± standart hata (SEM) olarak verilmifltir. De iflkenler aras ndaki korelasyonlar, Pearson, korelasyon yöntemiyle incelenmifltir. BULGULAR Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde yaflayan toplam 37 kifliden yaz döneminde ve takiben bu grupta yer alan 20 kifliden k fl döneminde kan örnekleri toplanm fl; serum AFB1, AFB2, AFG1 ve AFG2 düzeyleri HPLC ile tayin edilmifltir. Geriatrik çal flma grubunda yer alan Tablo 1. Geriatrik çal flma grubuna ait demografik bilgiler Mevsim Cinsiyet Say Yafl* A rl k (kg)* Yaz Kad n ± ± 2.4 Erkek ± ± 2.8 K fl Kad n ± ± 3.3 Erkek ± ± 3.6 * De erler ortalama ± standart hata olarak verilmifltir. Akad Geriatri 2012; 4:

4 Evaluation of Serum Aflatoxin Levels in Geriatric Groups Living in Black Sea and Mediterranean Regions bireylere ait demografik veriler Tablo 1 de görülmektedir. Gruplar aras nda yafl ve kilo yönünden istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmam flt r. Tüm çal flma grubunda ölçümü yap lan aflatoksin düzeyleri ile hesaplanan toplam aflatoksin düzeyleri yaz ve k fl örnekleri için fiekil 1 de verilmifltir. Yaz döneminde ölçüm yap lan serum örneklerinin (n= 37) %97 sinde AFB1 tayini yap lm fl, sadece 1 (%3) örnekte AFB1 düzeyleri deteksiyon limitinin alt nda bulunmufltur. Örneklerde di er aflatoksinlerin tayin edilme oran ; AFB2 için %68 (25/37), AFG1 için %87 (32/37) ve AFG2 için %92 (34/37) olarak belirlenmifltir. K fl döneminde toplanan tüm örneklerde (n= 20) AFB1 ve AFG2 deteksiyon limitinin üzerinde tayin edilirken; AFB1 örneklerin %95 inde (19/20), AFB2 ise %80 (16/20) inde tayin edilebilmifltir. Tüm çal flma grubunda yaz dönemi örneklerinde ölçülen aflatoksin düzeyleri k fl dönemi örneklerinde ölçülen aflatoksin düzeyleriyle karfl laflt r lm fl; AFB1, AFB2 ve AFG1 düzeylerinin yaz örneklerinde (s ras yla ± 25.0 pg/ml; ± 11.6 pg/ml; ± 95.1 pg/ml) k fl örneklerine (s ras yla ± 16.6 pg/ml; 37.3 ± 7.3 pg/ml; ± 36.3 pg/ml) k yasla önemli ölçüde (p< 0.05) yüksek oldu u belirlenmifltir. AFG2 konsantrasyonu yönünden gruplar aras istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmam flt r. Yaz örneklerinde belirlenen toplam aflatoksin düzeylerinin ( ± pg/ml), k fl örneklerinde hesaplanan de erden (731.6 ± 57.8 pg/ml) yaklafl k %40 fazla oldu u saptanm flt r (fiekil 2). Yaz döneminde toplanan örneklerde ölçümü yap - lan aflatoksin düzeyleri bölgeler aras nda karfl laflt r ld nda AFB1, AFG1 ve toplam aflatoksin düzeylerinin Karadeniz Bölgesinde Akdeniz Bölgesine oranla istatistiksel olarak anlaml ölçüde (p< 0.05) yüksek oldu u belirlenmifltir (Tablo 2). K fl dönemi örneklerinde de AFB1, AFG1, AFG2 ve toplam aflatoksin düzeyleri Karadeniz Bölgesinde önemli ölçüde (p< 0.05) yüksek bulunmufltur. Yaz ve k fl örnekleri her bölge içinde ayr ayr de erlendirildi inde ise, Karadeniz Bölgesinde AFB2, AFG1 ve toplam aflatoksin düzeylerinin yaz örneklerinde k fl örneklerine göre önemli ölçüde (p< 0.05) yüksek oldu u saptanm flt r. Ayn bölgede yaz örneklerinde AFB1 düzeyleri k fl örneklerine k yasla %30 yüksek olmakla birlikte istatistiksel olarak bu fark anlaml de ildir. Akdeniz Bölgesinde ise sadece AFB1 ve AFB2 düzeyleri yaz örneklerinde k fl örneklerine oranla önemli ölçüde yüksektir (Tablo 2). Bölgeler ve mevsimler dikkate al narak yap lan de erlendirmede en yüksek toplam aflatoksin düzeyleri (1539 ± 170 pg/ml) Karadeniz Bölgesinde yaflayan bireylerden yaz döneminde toplanan kan örneklerinde saptanm flt r. Cinsiyet yönünden yap lan de erlendirmede, yaz döneminde kad n ve erkeklerde aflatoksin düzeyleri yönünden istatistiksel olarak anlaml bir fark bulunmam flt r (Tablo 3). K fl döneminde ise erkeklerde ölçülen Serum aflatoksin düzeyleri 900 Aflatoksin düzeyleri (pg/ml) * * * Yaz örnekleri (n= 37) K fl örnekleri (n= 20) 0 AFB1 AFB2 AFG1 AFG2 *Yaz döneminde ölçülen serum aflatoksin düzeyleri ayn aflatoksin tipi için k fl dönemine ait düzeyden önemli (p< 0.05) ölçüde farkl d r. fiekil 1. Tüm çal flma grubunda yer alan bireylerde serum aflatoksin düzeylerinin mevsimsel de iflimi. 92 Akad Geriatri 2012; 4: 89-96

5 Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde Yaflayan Yafll Gruplarda Serum Aflatoksin Düzeylerinin De erlendirilmesi 1500 Total aflatoksin düzeyleri (pg/ml) * Yaz örnekleri (n= 37) K fl örnekleri (n= 20) 0 * Yaz döneminde ölçülen serum toplam aflatoksin düzeyi k fl dönemine ait düzeyden önemli (p< 0.05) ölçüde farkl d r. fiekil 2. Tüm çal flma grubunda yer alan bireylerde serum toplam aflatoksin düzeylerinin mevsimsel de iflimi. Tablo 2. Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde yaflayan bireylerde serum aflatoksin düzeylerinin mevsimlere göre de iflimi Bölge Mevsim AFB1 (pg/ml) AFB2 (pg/ml) AFG1 (pg/ml) AFG2 (pg/ml) AFTotal (pg/ml) Karadeniz Yaz (n= 21) 234 ± ± ± ± ± 170 K fl (n= 10) 163 ± ± ± ± ± 82 Akdeniz Yaz (n= 16) 123 ± ± ± ± ± 55 K fl (n= 10) 41 ± 4 28 ± ± ± ± 64 Tablo 3. Tüm çal flma grubunda yer alan kad n ve erkeklerde serum aflatoksin düzeylerinin mevsimlere göre de iflimi Cinsiyet Mevsim AFB1 (pg/ml) AFB2 (pg/ml) AFG1 (pg/ml) AFG2 (pg/ml) AFTotal (pg/ml) Kad n Yaz (n= 17) 162 ± ± ± ± ± 156 K fl (n= 10) 64 ± ± ± ± ± 95 Erkek Yaz (n= 20) 194 ± ± ± ± ± 184 K fl (n= 10) 137 ± ± ± ± ± 133 tüm aflatoksin düzeyleri kad nlardaki düzeylere oranla yüksek olmakla birlikte sadece AFG2 düzeylerindeki fark istatistiksel aç dan anlaml (p< 0.05) bulunmufltur. Yafll grup içinde artan yaflla birlikte aflatoksin düzeylerinde bir farkl l k gözlenmemifltir. Farkl aflatoksin düzeyleri aras ndaki korelasyonlar incelendi inde ise, yaz döneminde aflatoksin düzeyleri aras nda %15-77 oran nda de iflen önemli pozitif korelasyonlar n oldu u gözlenmifltir (AFB1-AFB2 korelasyon katsay s = 0.77; AFB1-AFG1 korelasyon katsay s = 0.42; AFB1- AFG2 korelasyon katsay s = 0.72; AFB2-AFG1 korelasyon katsay s = 0.15; AFB2-AFG2 korelasyon katsay s = 0.71; AFG1-AFG2 korelasyon katsay s = 0.25). Bu korelasyonlar n k fl döneminde de %26 ile %82 ara- Akad Geriatri 2012; 4:

6 Evaluation of Serum Aflatoxin Levels in Geriatric Groups Living in Black Sea and Mediterranean Regions s nda oldu u belirlenmifltir (AFB1-AFB2 korelasyon katsay s = 0.73; AFB1-AFG1 korelasyon katsay s = 0.80; AFB1-AFG2 korelasyon katsay s = 0.74; AFB2- AFG1 korelasyon katsay s = 0.41; AFB2-AFG2 korelasyon katsay s = 0.26; AFG1-AFG2 korelasyon katsay s = 0.82). TARTIfiMA Bu çal flmada iki farkl bölgede yaflayan geriatrik bir grupta serum aflatoksin (AFB1, AFB2, AFG1, AFG2) düzeyleri yaz ve k fl dönemlerinde tayin edilmifl, mevsimsel, bölgeler aras ve cinsiyet farklar dikkate al narak de erlendirilmifltir. Analiz edilen tüm örneklerde genel bir de erlendirme yap ld nda, farkl aflatoksinlerin tespit edilme oran n n %70 ile %100 aras nda de iflti i görülmüfltür. Bu sonuç, çal flma grubunda yer alan yafll popülasyonda aflatoksin maruziyetinin önemli düzeyde oldu una iflaret eder niteliktedir. Aflatoksinler dahil mikotoksinlerin g dalarda oluflumu için nemli ve s cak iklim koflullar gereklidir (1,2). Tüm çal flma grubundaki sonuçlar, bu bilgiyi do rulamaktad r. Yaz döneminde ölçümü yap lan serum AFB1, AFB2 ve AFG1 düzeyleri k fl döneminde yap lan ölçümlere oranla önemli düzeyde yüksek bulunmufltur. Bu sonuçlar, yaz döneminde aflatoksinler ile kontamine g dalar n tüketim oran n n artt n göstermektedir. Ayn aflatoksin alt tipleri için her iki bölgede de yaz ve k fl örnekleri aras nda belirgin farkl l k oldu u tespit edilmifltir. Karadeniz Bölgesinde yaz örneklerinde ölçümü yap lan aflatoksin düzeylerinin k fl örneklerine oranla s ras yla AFB1 için %30, AFB2 için %65, AFG1 için %45 fazla oldu u belirlenmifl; Akdeniz Bölgesinde ise yaz örneklerinde AFB1 düzeylerinin k fl örneklerine oranla yaklafl k %70, AFB2 düzeylerinin de yaklafl k %80 yüksek oldu- u saptanm flt r. AFG1 ve AFG2 düzeylerinde ise istatistiksel olarak anlaml bir fark bulunmam flt r. Yaz döneminde Akdeniz Bölgesindeki s cak ve Karadeniz Bölgesindeki s cak ve ya fll iklim koflullar dikkate al nd - nda g dalarda aflatoksinlerin oluflumu için uygun koflullar n sa land ve buna paralel olarak yafll popülasyonun aflatoksin maruziyetinin yüksek oldu u anlafl lmaktad r. Bölgeler aras bir karfl laflt rma yap ld nda en yüksek aflatoksin düzeyinin Karadeniz Bölgesinde yaz mevsiminde tespit edildi i görülmektedir. Bu durum, yaz döneminde s cak ile birlikte ya fll bir hava ile sa lanan nemli ortam n aflatoksin oluflumunda optimum koflullar sa lad n göstermektedir. Di er taraftan, Karadeniz Bölgesinde ölçümü yap lan aflatoksin düzeylerinin Akdeniz Bölgesinde ayn mevsimde yap lan ölçümlere oranla anlaml ölçüde yüksek bulunmas beslenme al flkanl klar ndaki farkl l kla aç klanabilir. Aflatoksin kontaminasyonunun fazla görülebildi i m s r baflta olmak üzere tah l ve tah l ürünlerinin tüketimi Karadeniz Bölgesinde daha fazlad r. Özellikle m s r üretimi ve tüketiminin Karadeniz Bölgesinde yüksek oldu- u bilinmektedir. Türkiye nin de iflik bölgelerinde yetiflen m s r örneklerinde aflatoksin ve okratoksin A (OTA) düzeylerinin tayin edildi i taraf m zdan yap lan çal flman n sonuçlar da Karadeniz Bölgesinden temin edilen m s r örneklerinde gerek aflatoksin gerekse OTA düzeylerinin di er bölgelere oranla yüksek oldu unu göstermifltir (13). Bu çal flman n sonuçlar da Karadeniz Bölgesinde gözlenen yüksek serum aflatoksin düzeylerinin beslenmeye ba l oluflunu destekler niteliktedir. nsanlarda serum veya idrar aflatoksin düzeylerinin tespit edildi i çal flmalar s n rl say dad r (6-10). Aflatoksin maruziyetinin de erlendirildi i çal flmalar n ço- unda aflatoksin-dna kat m ürünleri veya aflatoksinprotein kat m ürünlerinin tayin edildi i görülmektedir (18,19). Bununla birlikte, bu analizler daha pahal ve ileri teknikleri gerektirmektedir. Sierra Leone da 5-14 yafl aral ndaki sa l kl okul çocuklar nda yap lan bir çal flmada, ya murlu ve kuru mevsimler olmak üzere y l n iki döneminde idrar örnekleri toplanm fl; OTA ve aflatoksin düzeyleri HPLC yöntemi kullan larak belirlenmifltir (8,9). Aflatoksin düzeyleri her iki mevsimde de yüksek bulunmakla birlikte, mevsimsel farkl l k gösterdi i ve ya fll mevsimde daha yüksek düzeylerde oldu u tespit edilmifltir. Bu sonuçlar, ya fllar n daha fazla gözlendi i Karadeniz Bölgesinde nemli ortam koflullar na s cak hava koflullar n n da eklendi i yaz mevsiminde aflatoksin düzeylerinin daha yüksek bulundu u çal flmam z n sonuçlar yla uyumludur. Di er taraftan, Jonsyn-Ellis taraf ndan yürütülen çal flmalarda AFB1 ve AFB2 düzeylerinin cinsiyete göre de farkl l k gösterdi i ve AFB2 hariç ya fll mevsimde k zlarda ölçülen tüm aflatoksin düzeylerinin önemli ölçüde yüksek oldu- u rapor edilmifltir. Kuru mevsimde toplanan örnekler kendi içinde de erlendirildi inde ise, AFB1 ve AFB2 hariç di er aflatoksin düzeyleri erkek çocuklarda daha yüksek bulunmufltur (6,9). Ayn araflt r c n n 2007 y l nda yay nlanan, ayn bölgede ve ayn yafl grubu çocuk- 94 Akad Geriatri 2012; 4: 89-96

7 Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde Yaflayan Yafll Gruplarda Serum Aflatoksin Düzeylerinin De erlendirilmesi larda aflatoksin düzeylerini tekrar de erlendirdi i bir di er çal flmas nda ise 2000 y l nda yay nlanan ilk çal flmalar n n aksine, gerek aflatoksin bulunma insidans n n gerekse AFB2 ve AFG2 hariç di er aflatoksin düzeylerinin erkek çocuklarda daha yüksek oldu u bildirilmifltir (6,9,10). statistiksel olarak önemli olmamakla birlikte bu fark, kontamine g dalar n daha fazla tüketilmesiyle iliflkilendirilmifltir. Bu sonuçlar, ayn bölgede yaflayan bireylerde bile y llara göre kontamine g da tüketim oran n n veya beslenme fleklinin de iflmesine ba l olarak aflatoksin temas n n ve buna ba l olarak cinsiyete göre gözlenen farkl l klar n de iflebilece ini göstermektedir. Japonya da toplam 80 sa l kl, yafl aral ndaki erkek bireylerde yap lan bir di er çal flmada, bireylerin %36 s n n AFB1 yönünden pozitif oldu u ve AFB1 düzeylerinin ng/l aral nda oldu u saptanm flt r (7). Wilkinson ve arkadafllar taraf ndan ngiltere deki 27 sa l kl kan donöründen al nan kan örneklerinde ELISA tekni i kullan larak yap lan çal flmada aflatoksin düzeylerinin çok daha düflük oldu u ve hiç bir bireyde 64 pmol/l (20 ng/l) nin üzerinde AFB1 varl tespit edilemedi i bildirilmifltir (20). Di er taraftan, yafll popülasyonda aflatoksin düzeylerin ölçüldü ü ve yaflla iliflkilendirilerek de erlendirmenin yap ld bir çal flmaya rastlanmam flt r. Ülkemizde Akdeniz ve ç Anadolu bölgelerinde yaflayan yafll bir popülasyonda OTA düzeylerinin tayin edildi i taraf m zdan yap lan bir di er çal flmada, hesaplanan günlük OTA al m düzeyleri kabul edilen düzeylerin alt nda olmakla birlikte tüm çal flma grubunun serum örneklerinde tayin edilebilir düzeyde OTA varl tespit edilmifltir (21). Bu sonuçlar, popülasyonun birden fazla mikotoksin tipine ayn anda maruziyetinin söz konusu olabildi ine, dolay s yla toplamsal bir toksik etkinin varl ndan söz edilebilece ine iflaret etmektedir. Sunulan çal flmam zda da farkl aflatoksin düzeyleri aras nda gözlenen önemli korelasyonlar, ayn bireylerde aflatoksinlerin farkl tiplerine ayn anda temas n varl n göstermekte ve sözü edilen additif toksik etkiyi do rulamaktad r. Hepatoselüler karsinoma gelifliminde rol oynayan faktörler aras nda aflatoksin temas önemli bir yere sahiptir. Özellikle AFB1, primer hepatoselüler karsinoma etkeni olarak tan mlanmaktad r ve Uluslararas Kanser Araflt rma Ajans (IARC) taraf ndan Grup I-insan için karsinojen olarak s n flanm flt r. Hepatoselüler karsinoma için bir baflka risk faktörü olarak öngörülen viral hepatit geliflimi ile aflatoksin temas aras nda da bir iliflki olabilece i düflünülmektedir (22,23). Di er taraftan, renal sistem aflatoksinlerin bir di er önemli hedef organ d r ve aflatoksin maruziyetinde nefrotoksik etkilerin oluflmas da muhtemeldir (24,25). Dolay s yla, aflatoksin düzeylerinin yüksek bulundu u Karadeniz Bölgesinde yaflayan bireylerin, di er etkili faktörlerin de efllik etmesi durumunda özellikle hepatoselüler karsinoma yönünden risk alt nda olabilecekleri, bu bireylerde hepatik ve renal sistemde di er olas toksik etkilerin gözlenebilece i düflünülebilir. Sonuç olarak; çal flma grubunda yer alan yafll bireyler az say da olmakla birlikte, tümünde tayin edilebilir düzeyde aflatoksin varl bulunmufltur. De iflen iklim koflullar alt nda g dalar n kontamine olma olas l n n de iflmesine ve tüketilen g dalar n farkl l - na ba l olarak, gerek mevsimsel gerekse bölgesel olarak aflatoksin düzeylerinin bireyler aras nda de iflebilece i belirlenmifltir. Yaflla birlikte gerileyen organ fonksiyonlar, savunma sistemlerindeki azalma, artan kronik hastal k ve çoklu ilaç kullan m da düflünüldü- ünde olas riskin artabilece i, aflatoksin düzeyleri yüksek olan bireylerde karaci er kanseri de dahil hepatotoksik etkiler baflta olmak üzere organizmada istenmeyen etkilerin oluflabilece i dikkate al nmal ve g dalar n aflatoksin dahil tüm mikotoksinlerle kontaminasyonunun engellenmesi için gerekli önlemler al nmal d r. Çal flma grubunun küçüklü ü ve özellikle k fl döneminde toplanan örneklerin azl göz önüne al nd nda bu sonuçlar n do rulanmas için daha genifl bir çal flma grubu ile çal fl lmas gerekti i söylenebilir, ancak elde edilen bulgular konunun önemini vurgular niteliktedir. TEfiEKKÜR Bu çal flma Hacettepe Üniversitesi Bilimsel Araflt rmalar Birimi taraf ndan desteklenmifltir (Proje No: ). KAYNAKLAR 1. Peraica M, Radic B, Lucic A, Pavlovic M. Toxic effects of mycotoxins in humans. Bull World Health Org 1999; 77: Steyn PS. Mycotoxins, general view, chemistry and structure. Toxicol Lett 1995; 82-83: Akad Geriatri 2012; 4:

8 Evaluation of Serum Aflatoxin Levels in Geriatric Groups Living in Black Sea and Mediterranean Regions 3. Wild CP, Turner PC. The toxicology of aflatoxins as a basis for public health decisions. Mutagenesis 2002; 17: Cerutti P, Hussain P, Pourzand C, Aguilar F. Mutagenesis of the H-ras protooncogene and the p53 tumor suppressor gene. Cancer Res 1994; 54: Aflatoxins B1, B2, G1, G2, M1; IARC Monographs on the evaluation of carcinogenic risks to humans: Some Naturally occurring substances: food items and constitutens, heterocyclic aromatic amines and mycotoxins, International Agency for Research on Cancer: Lyon, 1993; 56: Jonsyn-Elli EF. Aflatoxins and ochratoxins in urine samples of school children in Mokonde, Southern Sierra Leone. J Nutr Environ Med 2000; 10: Tsuboi S, Nakagawa T, Tomita M, Seo T, Ono H, Kawamura K, et al. Detection of aflatoxin B1 in serum samples of male Japanese subjects by radioimmunoassay and high-performance liquid chromatography. Cancer Res 1984; 44: Tchana AN, Moundipa PF, Tchouanguep FM. Aflatoxin contamination in food and body fluids in relation to malnutrition and cancer status in Cameroon. Int J Environ Res Public Health 2010; 7: Jonsyn-Ellis FE. Seasonal variation in exposure frequency and concentration levels of aflatoxins and ochratoxins in urine samples of boys and girls. Mycopathologia 2001; 152: Jonsyn-Ellis EF. Aflatoxins and ochratoxins in serum samples of school children. J Nutr Environ Med 2007; 16: Giray B, Girgin G, Engin AB, Aydin S, Sahin G. Aflatoxin levels in wheat samples consumed in some regions of Turkey. Food Control 2007; 18: Omurtag GZ, Atak G, Yurdun G, Ersoy O. Aflatoxin analysis in dried red pepper samples by TLC and HPLC. Acta Pharm Turc 1998; 3: Giray B, Atasayar S, Sahin G. Determination of ochratoxin A and total aflatoxin levels in corn samples in some regions of Turkey by enzyme-linked immunosorbent assay. Mycotox Res 2009; 25: Gürbay A, Sabuncuo lu Atasayar S, Girgin G, fiahin G, Yi it fi, Yurdakök M, et al. Exposure of newborns to aflatoksin M1 and B1 from mothers breast milk in Ankara, Turkey. Food Chem Toxicol 2010; 48: Keskin Y, Baflkaya R, Karsli S, Yurdun T, Ozyaral O. Detection of aflatoxin M1 in human breast milk and raw cow's milk in Istanbul, Turkey. J Food Prot 2009; 72: AOAC International. Natural toxins. In: Cunniff P (ed). Official methods of analysis of AOAC international, section Gaithersburg: AOAC International, (1995a). 17. Nelson DB, Kimbrough R, Landrigan PS, Hayes AW, Yang GC, Benanides J. Aflatoxin and Reye's syndrome: a case control study. Pediatrics 1980; 66: Wild CP, Gong YY. Mycotoxins and human disease: a largely ignored global health issue. Carcinogenesis 2010; 31: Kensler TW, Groopman JD, Roebuck BD. Use of aflatoxin adducts as intermediate endpoints to assess the efficacy of chemopreventive interventions in animals and man. Mutat Res 1998; 402: Wilkinson AP, Denning DW, Morgan MRA. Analysis of UK sera for aflatoxin by enzyme-linked immunosorbent assay. Human Toxicol 1988; 7: Erkekoglu P, Atasayar S, Ayd n S, Sahin G, Giray B. Seasonal Variation in Serum Ochratoxin Levels in Healthy Subjects Living in Mediteranian Region of Turkey, 122 nd AOAC, Dallas-USA, Wild CP, Montesano R. A model of interaction: aflatoxins and hepatitis viruses in liver cancer aetiology and prevention. Cancer Lett 2009; 286: Gomaa AI, Khan SA, Toledano MB, Waked I, Taylor-Robinson SD. Hepatocellular carcinoma: epidemiology, risk factors and pathogenesis. World J Gastroenterol 2008; 14: Grosman ME, Elías MM, Comin EJ, Garay EAR. Alterations in renal function induced by aflatoxin B1 in the rat. Toxicol Appl Pharmacol 1983; 69: Martínez-de-Anda A, Valdivia AG, Jaramillo-Juárez F, Reyes JL, Ortiz R, Quezada T, et al. Effects of aflatoxin chronic intoxication in renal function of laying hens. Poult Sci 2010; 89: Akad Geriatri 2012; 4: 89-96

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri BÖLÜM 1 YÖNTEM Bu çal flma 11, 13 ve 15 yafllar ndaki gençlerin sa l k durumlar ve sa l k davran fllar n saptamay hedefleyen, kesitsel tan mlay c ve çok uluslu Health Behavior in School Aged Children,

Detaylı

Mikotoksin nedir? En sık karşılaşılan mikotoksinler; Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria

Mikotoksin nedir? En sık karşılaşılan mikotoksinler; Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria Mikotoksin nedir? Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria belirli nem ve ısı koşullarında oluşturdukları fungal metabolitler En sık karşılaşılan mikotoksinler; o aflatoksinler, o okratoksin, o trikotesen,

Detaylı

Gıda Analizlerinde LC-MS/MS Aplikasyonları

Gıda Analizlerinde LC-MS/MS Aplikasyonları Gıda Analizlerinde LC-MS/MS Aplikasyonları Yem, Tahıl ve Yağlı tohum matrislerinde LC-MS/MS ile Mikotoksin ve Aflatoksin Kalıntısı miktarlandırma analizi, aplikasyon Çalışması. (Varian 320 MS Tandem Gold

Detaylı

MERSİN İLİNDE ÇİĞ VE MARKET SÜTLERİNDE AFLATOKSİN M 1

MERSİN İLİNDE ÇİĞ VE MARKET SÜTLERİNDE AFLATOKSİN M 1 Özgün Çalışma/Original Article Mikrobiyol Bul 2010; 44: 87-91 MERSİN İLİNDE ÇİĞ VE MARKET SÜTLERİNDE AFLATOKSİN M 1 DÜZEYİNİN ARAŞTIRILMASI* INVESTIGATION OF AFLATOXIN M 1 LEVELS IN RAW AND MARKET MILKS

Detaylı

Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi

Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi Türk Onkoloji Dergisi 9;24(1):15- Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi The effect of stopping power ratios of different protocols on %DD curve Hilal ACAR 1 1 stanbul Üniversitesi

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-180.2013.02. Koordinatör: Dr.

TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI. Rapor No: KAR-G3RM-180.2013.02. Koordinatör: Dr. GIDA MADDELERİNDE AFLATOKSİN TAYİNİ YETERLİLİK TESTİ RAPORU TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ REFERANS MALZEMELER LABORATUVARI Rapor No: KAR-G3RM-180.2013.02 Koordinatör: Dr. Fatma AKÇADAĞ 6 Ocak 2014

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

ÖZET. Anahtar Kelimeler: HCV-HBV koinfeksiyonu, viral interferans Nobel Med 2010; 6(3): 34-38. Bulgular: De erlendirmeye al nan olgulardan 13'ü

ÖZET. Anahtar Kelimeler: HCV-HBV koinfeksiyonu, viral interferans Nobel Med 2010; 6(3): 34-38. Bulgular: De erlendirmeye al nan olgulardan 13'ü ÖZET Amaç: HCV-HBV koinfeksiyonlu olgularda viral replikasyon durumunun kesitsel de erlendirmesi ve koinfeksiyonlu olgularla kronik HBV infeksiyonlu olgular n HBV replikasyonu aç s ndan karfl laflt r lmas.

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

AFLATOKSİN M 1 İN DETOKSİFİKASYONUNDA LACTOBACILLUS VE BIFIDOBACTERIUM SUŞLARININ KULLANIMI *

AFLATOKSİN M 1 İN DETOKSİFİKASYONUNDA LACTOBACILLUS VE BIFIDOBACTERIUM SUŞLARININ KULLANIMI * AFLATOKSİN M 1 İN DETOKSİFİKASYONUNDA LACTOBACILLUS VE BIFIDOBACTERIUM SUŞLARININ KULLANIMI * Using of Lactobacillus and Bifidobacterium Strains for Detoxification of Aflatoxin M 1 Bülent KABAK Gıda Mühendisliği

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*)

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) Amaç Madde 1. Bu Esaslar, kurulufllar n teknolojik AR-GE yapma yetene inin TÜB TAK taraf ndan de erlendirilmesine iliflkin usul ve esaslar belirlemektedir. Kapsam

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 T bbi At k Kontrolü P80-P82 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 P80 Son Dört Y ll k Kontamine Kesici Delici Alet Yaralanmalar Sürveyans Melek Meltem Göksel, Özgül Taflp nar, Fatma

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Mikotoksinlerin Önemi ve Mikotoksin Test Metotları Dilek ÇİMEN TÜBİTAK ATAL 8-9 EKİM 2008 İZMİR MİKOTOKSİNLER Mikotoksinler, Mantarlar tarafından uygun ortam, ışık,sıcaklık ve nem şartlarında sentezlenen

Detaylı

ATB-TA-008 Yeterlilik Testi Raporu. Adapazarı Ticaret Borsası Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı

ATB-TA-008 Yeterlilik Testi Raporu. Adapazarı Ticaret Borsası Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı Adapazarı Ticaret Borsası Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı ATB-TA-008 FINDIK FÜRESĐ NUMUNESĐNDE AFLATOKSĐN ANALĐZĐ YETERLĐLĐK TESTĐ SONUÇ RAPORU 06/11/2014 ADAPAZARI TĐCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI

Detaylı

Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri

Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri TRAKYA ÜN V TIP FAK DERG 2005;22(2):88-92 KL N K ARAfiTIRMA Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri Demographic Characteristics

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

Yay n No : 1696 Hukuk Dizisi : 759. 1. Bas m - Kas m 2006 ISBN 975-295 - 590-8

Yay n No : 1696 Hukuk Dizisi : 759. 1. Bas m - Kas m 2006 ISBN 975-295 - 590-8 I MEDENÎ HUKUK PRAT K ÇALIfiMALARI ve SINAV SORULARI Medenî Hukuk (Temel Kavramlar, Kifliler Hukuku, Aile Hukuku) Borçlar Hukuku Genel Hükümler Borçlar Hukuku Özel Hükümler Eflya Hukuku Miras Hukuku Kocaeli

Detaylı

Kayseri Büyükflehir Belediyesi Huzurevindeki Yafll lar n Yaflam Kalitesi

Kayseri Büyükflehir Belediyesi Huzurevindeki Yafll lar n Yaflam Kalitesi KL N K ÇALIfiMA/RESEARCH ARTICLE Akad Geriatri 2011; 3: 35-40 Gelifl Tarihi/Received: 15/04/2010 - Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 28/07/2010 Kayseri Büyükflehir Belediyesi Huzurevindeki Yafll lar n Yaflam

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN GEOMETR Geometrik Cisimler Uzunluklar Ölçme 6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN 1. Prizmalar n temel elemanlar n belirler. Tabanlar n n karfl l kl köflelerini birlefltiren ayr tlar tabanlara

Detaylı

Arfl.Gör.Dr. Özden A RA Arfl. Gör. Özlem EMANET Arfl.Gör.Dr.N.Alpay KÜREKC

Arfl.Gör.Dr. Özden A RA Arfl. Gör. Özlem EMANET Arfl.Gör.Dr.N.Alpay KÜREKC stanbul daki Konutlar çin Optimum Yal t m Kal nl n n Belirlenmesi Arfl.Gör.Dr. Özden A RA Arfl. Gör. Özlem EMANET Arfl.Gör.Dr.N.Alpay KÜREKC ÖZET Türkiye de üretilen enerjinin büyük bir k sm s tma enerjisi

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER Bülent SEZG N* 1-G R fi Katma de er vergisinde vergilendirme dönemi, 3065 Say l Katma De- er Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin 1

Detaylı

Huzurevinde Kalan Bireylerin Demografik Özelliklerinin Günlük Yaflam Aktiviteleri, Yaflam Kalitesi ve Depresyon Üzerine Etkisi*

Huzurevinde Kalan Bireylerin Demografik Özelliklerinin Günlük Yaflam Aktiviteleri, Yaflam Kalitesi ve Depresyon Üzerine Etkisi* KL N K ÇALIfiMA/RESEARCH ARTICLE Akad Geriatri 2012; 4: 97-103 Gelifl Tarihi/Received: 13/06/2011 - Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 15/10/2011 Huzurevinde Kalan Bireylerin Demografik Özelliklerinin Günlük

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

FINDIĞIN HASAT,HARMAN VE DEPOLANMASI

FINDIĞIN HASAT,HARMAN VE DEPOLANMASI FINDIĞIN HASAT,HARMAN VE DEPOLANMASI Hasat: Hasata başlamadan önce fındık bahçelerinde genel bir temizlik yapılmalıdır.bölgenin yağışlı olması ve buna bağlı olarakta yabancı ot ve dikenlerin bol ve hızlı

Detaylı

Ankara da Bir Huzurevinde Kalan Yafll lar ile Bir Sa l k Oca na Gelen Yafll lar n Mini Mental Test ile De erlendirilmesi

Ankara da Bir Huzurevinde Kalan Yafll lar ile Bir Sa l k Oca na Gelen Yafll lar n Mini Mental Test ile De erlendirilmesi KL N K ÇALIfiMA/RESEARCH ARTICLE Akad Geriatri 2011; 3: 138-149 Gelifl Tarihi/Received: 01/02/2011 - Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 20/04/2011 Ankara da Bir Huzurevinde Kalan Yafll lar ile Bir Sa l k Oca

Detaylı

Hastane nfeksiyonlar n n Sürveyans ve Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II

Hastane nfeksiyonlar n n Sürveyans ve Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2002; 6: 107-124 Hastane İnfeksiyonları Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II [National Nosocomial Infection Surveillance System (NNIS)] Dr. Gül Ruhsar

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

Huzurevi Sakinlerinin laç Kullan m na ve Etkileflimine liflkin Bilgi ve Uygulamalar *

Huzurevi Sakinlerinin laç Kullan m na ve Etkileflimine liflkin Bilgi ve Uygulamalar * KL N K ÇALIfiMA/RESEARCH ARTICLE Akad Geriatri 2010; 2: 99-105 Gelifl Tarihi/Received: 17/08/2009 - Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 15/10/2009 Huzurevi Sakinlerinin laç Kullan m na ve Etkileflimine liflkin

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle bu ifllemlerin üzerinden al nan dolayl vergiler farkl l k arz etmektedir. 13.07.1956 tarih 6802 say l Gider Vergileri Kanunu

Detaylı

YASAL FA Z UYGULAMASI VE B R YARGITAY KARARI

YASAL FA Z UYGULAMASI VE B R YARGITAY KARARI KARAR ELEfiT R S YASAL FA Z UYGULAMASI VE B R YARGITAY KARARI KARAR ELEfiT R S Av. MEHMET BAYRAKTAR* I- G R fi 2003, 2004 ve 2005 Mali Y l Bütçe Kanunlar ile; 3095 say l Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

YARGITAY 2. HUKUK DA RES

YARGITAY 2. HUKUK DA RES YARGITAY 2. HUKUK DA RES 2674 STANBUL BAROSU DERG S Cilt: 81 Say : 6 Y l 2007 YARGITAY 2. HUKUK DA RES E: 2005/20742 K: 2006/5715 T: 18.04.2006 M RASÇILIK SIFATI M RASIN NT KAL ZAMAN YÖNÜNDEN UYGULANACAK

Detaylı

INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS. Key words: Exclusive breastfeeding, health education, breastfeeding

INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS. Key words: Exclusive breastfeeding, health education, breastfeeding Türk Aile Hek Derg 1998; 2(3): 125-129 TEK BAfiINA ANNE SÜTÜ LE BESLENME SÜRES N N ANNE E T M LE UZATILMASI INCREASING THE PERIOD OF EXCLUSIVE BREASTFEEDING WITH EDUCATION OF MOTHERS Erdal Koç, 1 Arkan

Detaylı

VOB-DOLAR/ONS ALTIN. VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES

VOB-DOLAR/ONS ALTIN. VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES VOB-DOLAR/ONS ALTIN VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES Copyright Vadeli fllem ve Opsiyon Borsas A.fi. Aral k 2010 VOB-DOLAR/ONS ALTIN VADEL filem SÖZLEfiMES V A D E L fi L E M V E O P S Y O

Detaylı

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU Hazırlayan Sosyolog Kenan TURAN Veteriner Hekimi Volkan İSKENDER Ağustos-Eylül 2015 İÇİNDEKİLER Araştırma Konusu

Detaylı

Sa l k Yüksekokulu ve Sa l k Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Ö rencilerinin Viral Hepatitler Hakk nda Bilgi Düzeylerinin Araflt r lmas #

Sa l k Yüksekokulu ve Sa l k Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Ö rencilerinin Viral Hepatitler Hakk nda Bilgi Düzeylerinin Araflt r lmas # Sa l k Yüksekokulu ve Sa l k Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Ö rencilerinin Viral Hepatitler Hakk nda Bilgi Düzeylerinin Araflt r lmas # Turan GÜNDÜZ 1,Merih GÜRAY 1, Hakan BAYDUR 2 1 Celal Bayar Üniversitesi,

Detaylı

ntermitan Alerjik Rinit ( AR) hastalar nda desloratadinin etkinlik ve güvenlili inin de erlendirildi i ACCEPT 1 Çal flmas sonuçlar n görmek için

ntermitan Alerjik Rinit ( AR) hastalar nda desloratadinin etkinlik ve güvenlili inin de erlendirildi i ACCEPT 1 Çal flmas sonuçlar n görmek için A LE HEK MLER NE ÖZEL Say :05 Haziran 2014 stanbul Ba c lar ilçesi 14 No lu Aile Sa l Merkezi doktorlar ndan Dr. Levent Arıç ile yapt m z röportaj n tamam n okumak için lütfen t klay n. ntermitan Alerjik

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI Laboratuvar Cihazları ULTRASON K SU BANYOLARI en yüksek kalite ultrasonic temizleyicileri dünya çap na sunmaktan gurur duyar. Ultrasonik teknoloji bir lider üreticisi olarak, Kudos yenilikçi ve patent

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

Kanserde Erken Tan. Prof.Dr. Adnan Ayd ner. Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can

Kanserde Erken Tan. Prof.Dr. Adnan Ayd ner. Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can Kanserde Erken Tan Prof.Dr. Adnan Ayd ner Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can KANSERDE ERKEN TANI Ço u insan kanseri düflünmek bile istemez. Ancak unutmay n ki, kanser ne kadar erken saptan rsa onu yenme flans n

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK?

H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK? H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK? Cevdet CEYLAN* I-G R fi tibari hizmet süresi; a r, riskli ve sa l a zararl ifllerde fiilen çal flan ve bu ifllerin risklerine maruz kalan sigortal

Detaylı

Kırmızı Toz Biberlerde Aflatoksin

Kırmızı Toz Biberlerde Aflatoksin 19 J Fac Vet Med 20 (2001) 19-23 Kırmızı Toz Biberlerde Aflatoksin Canan DOKUZLU * Geliş Tarihi: 21.04.2000 Özet: Bu çalışmada 30 adet kırmızı toz biberde aflatoksin B 1, B 2, G 1 ve G 2 analizleri yapıldı.

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

İşyeri Hekimliği Eğitim Günleri BURSA

İşyeri Hekimliği Eğitim Günleri BURSA İşyeri Hekimliği Eğitim Günleri BURSA Kaynakta Akciğer Sağlığını Korumak Ortam ve Sağlık Gözetimi Türk Toraks Derneği Çevresel ve Mesleki Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu Dr. Arif Müezzinoğlu İşyeri

Detaylı

ÇÖZÜM Say : 90-2008. Mustafa BAfiTAfi* I-G R fi

ÇÖZÜM Say : 90-2008. Mustafa BAfiTAfi* I-G R fi ÇÖZÜM Say : 90-2008 KISM SÜREL VEYA ÇA RI ÜZER NE ÇALIfiANLAR LE BU KANUNA GÖRE EV H ZMETLER NDE AY ÇER S NDE 30 GÜNDEN AZ ÇALIfiANLAR 01.10.2010 TAR H NE KADAR YEfi L KART ALAB LECEKLER Mustafa BAfiTAfi*

Detaylı

LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi

LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi Bir etkinliğin sonucunda elde edilen çıktıyı nicel ve/veya nitel olarak belirleyen bir kavramdır.

Detaylı

Ankara linde Hepatit B ve Hepatit C nfeksiyonu Seroprevalans

Ankara linde Hepatit B ve Hepatit C nfeksiyonu Seroprevalans Ankara linde Hepatit B ve Hepatit C nfeksiyonu Seroprevalans Birgül KAÇMAZ 1 1 Gazi Üniversitesi T p Fakültesi, Merkez Mikrobiyoloji Laboratuvar, ANKARA ÖZET Viral hepatitler gerek dünyada gerekse ülkemizde

Detaylı

Yar k rsal Alanda Yaflayan Kiflilerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi ve Tutumlar

Yar k rsal Alanda Yaflayan Kiflilerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi ve Tutumlar Yar k rsal Alanda Yaflayan Kiflilerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi ve Tutumlar Elçin YOLDAfiCAN 1, Serap BANAK 2 1 Çukurova Üniversitesi T p Fakültesi, Halk Sa l Anabilim Dal, 2 Adana l Sa l k Müdürlü

Detaylı

RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG

RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG RİSKLİ YAPILAR ve GÜÇG ÜÇLENDİRME ÇALIŞMALARI Doç.. Dr. Ercan ÖZGAN Düzce Üniversitesi YAPILARDA OLU AN R SKLER N NEDENLER GENEL OLARAK 1. Tasar m ve Analiz Hatalar 2. Malzeme Hatalar 3. çilik Hatalar

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERDE AĞIR METAL SAFSIZLIKLARINA İLİŞKİN KILAVUZ

TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERDE AĞIR METAL SAFSIZLIKLARINA İLİŞKİN KILAVUZ TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU KOZMETİK ÜRÜNLERDE AĞIR METAL SAFSIZLIKLARINA İLİŞKİN KILAVUZ Amaç MADDE 1- (1) Bu Kılavuz, kozmetik ürünlerde bulunması muhtemel ağır metal safsızlıklarına ve bu safsızlıkların

Detaylı

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ Hazırlayan: Doç.Dr. Hakan Güler Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Karlsruhe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Almanya

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

202 Türk ve Afrikal Sivil Toplum Kurulufllar / Turkish and African Civil Society Organizations

202 Türk ve Afrikal Sivil Toplum Kurulufllar / Turkish and African Civil Society Organizations 201 B RLEfiM fi M LLETLER ÇOCUKLARA YARDIM FONU (UNICEF) Ertan KARABIYIK UNICEF Türkiye Türkiye Temsilcili i E itim Bölümünün Çal flmalar Türkiye nin E itimle lgili Temel Göstergeleri Okul Öncesi E itim

Detaylı

Ankara da Yerel Bir Belediye de Çal flanlar n Su Tüketim S kl klar n n Saptanmas

Ankara da Yerel Bir Belediye de Çal flanlar n Su Tüketim S kl klar n n Saptanmas O.M.Ü. T p Dergisi 21(4): 163 168, 2004 Ankara da Yerel Bir Belediye de Çal flanlar n Su Tüketim S kl klar n n Saptanmas nt. Dr. Ahmet KARAGÖZ 1, nt. Dr. Erhan KARAALP 1, nt. Dr. Faz l KULAKLI 1, nt. Dr.

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

Datça Konut Mimarl II

Datça Konut Mimarl II 30 Datça Konut Mimarl II EGE M MARLIK DERG S N N 65. SAYISINDA YARIMADANIN EN KARAKTER ST K KONUT T P OLAN TEK MEKANLI YAfiAMA B R M NCELENM fit. BU MAKALEDE SE TEK MEKANLI YAfiAMA B R M N N BASKIN M MAR

Detaylı

KIDEM TAZM NATI TAKS TLE VE SENETLE ÖDENEB L R M?

KIDEM TAZM NATI TAKS TLE VE SENETLE ÖDENEB L R M? KIDEM TAZM NATI TAKS TLE VE SENETLE ÖDENEB L R M? Resul KURT* I. GENEL B LG LER flçi ve iflveren aras nda önemli sorunlara yol açt görülen k dem tazminat, iflçinin iflyerine ve iflverene sadakatle hizmeti

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

A LE PLANLAMASI YÖNTEMLER YLE LG L TUTUMLARIN ETK N A LE PLANLAMASI DANIfiMANLIK H ZMET ÖNCES VE SONRASINDA KARfiILAfiTIRILMASI

A LE PLANLAMASI YÖNTEMLER YLE LG L TUTUMLARIN ETK N A LE PLANLAMASI DANIfiMANLIK H ZMET ÖNCES VE SONRASINDA KARfiILAfiTIRILMASI ARAfiTIRMA (Clinical Investigation) A LE PLANLAMASI YÖNTEMLER YLE LG L TUTUMLARIN ETK N A LE PLANLAMASI DANIfiMANLIK H ZMET ÖNCES VE SONRASINDA KARfiILAfiTIRILMASI Esra Esim BÜYÜKBAYRAK 1, Bülent KARS

Detaylı

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 1 2. B Ö L Ü M TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 199 12. Bölüm, TMS-19 Çal flanlara Sa lanan Faydalar

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ "A" OLARAK CEVAP KÂĞIDINA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. SAYISAL BÖLÜM SAYISAL-2 TESTİ

DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ A OLARAK CEVAP KÂĞIDINA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. SAYISAL BÖLÜM SAYISAL-2 TESTİ ALES İlkbahar 007 SAY DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ "A" OLARAK CEVAP KÂĞIDINA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. SAYISAL BÖLÜM SAYISAL- TESTİ Sınavın bu testinden alacağınız standart puan, Sayısal Ağırlıklı

Detaylı

KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K... 1

KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K... 1 Ç NDEK LER ÖNSÖZ.................... iii 3. BASKIYA ÖNSÖZ........... v KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K............................ 1 1. Bilimsel Yöntem..............................................................

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

konacak bir veya daha fazla tek hat sayfas üzerinden sistemin daha kolay ve anlafl l r olarak izlenmesi

konacak bir veya daha fazla tek hat sayfas üzerinden sistemin daha kolay ve anlafl l r olarak izlenmesi kwh ve/veya kvar) 2- Enerji kalitesi / devaml l izleme ve kontrol otomasyonu a. Enerji izleme ve kontrol b. Kontrol Otomasyonu / yük atma otomasyonu Not: Tüm bunlar n yan nda, makine otomasyonu, proses

Detaylı

Gıdalarda aflatoksin varlığının değerlendirilmesi

Gıdalarda aflatoksin varlığının değerlendirilmesi Derleme/Review Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi Gıdalarda aflatoksin varlığının değerlendirilmesi The evaluation of the aflatoxin presence in foods Gülderen YENTÜR 1, Buket ER 1 ÖZET Aflatoksinler

Detaylı

Bir Üniversite Hastânesinde Çal flan Asistan Doktorlar n Örgütsel Stres Düzeylerinin De erlendirilmesi

Bir Üniversite Hastânesinde Çal flan Asistan Doktorlar n Örgütsel Stres Düzeylerinin De erlendirilmesi Bir Üniversite Hastânesinde Çal flan Asistan Doktorlar n Örgütsel Stres Düzeylerinin De erlendirilmesi Dr. M. Fatih Önsüz, Dr. Seyhan H d ro lu, Dr. Yücel Gürbüz, Yrd. Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu, Prof. Dr.

Detaylı

Geliflimsel Düzenleme Modeli: Yetiflkinlikte Kontrol Stratejilerinin ncelenmesi

Geliflimsel Düzenleme Modeli: Yetiflkinlikte Kontrol Stratejilerinin ncelenmesi Türk Psikoloji Dergisi 2002, 17 (49), 1-16 Geliflimsel Düzenleme Modeli: Yetiflkinlikte Kontrol Stratejilerinin ncelenmesi Zehra Uçanok* Hacettepe Üniversitesi Özet Araflt rman n temel amac, yetiflkin

Detaylı

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Prof. Dr. Günay Özmen İTÜ İnşaat Fakültesi (Emekli), İstanbul gunayozmen@hotmail.com 1. Giriş Çağdaş deprem yönetmeliklerinde, en çok göz önüne

Detaylı

9. Uluslararas Ceza Hukuku Kongresi (Lahey, 23-30 A ustos 1964)

9. Uluslararas Ceza Hukuku Kongresi (Lahey, 23-30 A ustos 1964) 9. Uluslararas Ceza Hukuku Kongresi (Lahey, 23-30 A ustos 1964) Çeviren Av. Aysun Dalk l ç * Konular: 1. Tekerrür ve birden fazla suç ifllenmesi d fl ndaki a rlat c nedenler 2. Aileye ve cinsel dokunulmazl

Detaylı

Örtü Altı Sebze Yetiştiriciliğinde Toprak Kökenli Hastalıklar ve Mücadele Metotları

Örtü Altı Sebze Yetiştiriciliğinde Toprak Kökenli Hastalıklar ve Mücadele Metotları Örtü Altı Sebze Yetiştiriciliğinde Toprak Kökenli Hastalıklar ve Mücadele Metotları Doç. Dr.Seral YÜCEL Adana BMAİ 1 Sebze yetiştiriciliğinde; Yetiştiricilik (çeşit seçimi, fide yetiştirme, aşılı fide,

Detaylı

Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2

Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2 Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2 1 Sakarya l Sa l k Müdürlü ü 2 Marmara Üniversitesi T p Fakültesi Halk Sa l AD. ÖZET Amaç: Diyabetin tedavi ve kontrolünde en önemli hedef glisemik kontroldür.

Detaylı

Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi. BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008

Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi. BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008 Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008 Menkul K ymet Yat r m Ortakl klar, Sermaye Piyasas Mevzuat gere ince sadece portföy iflletmecili i faaliyetlerinde bulunmakta ve buradan

Detaylı

PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi

PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi Güç Yönetimi PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi 2005 Müflteri Yard m Hatt 444 30 30 TR-Hotline@schneider-electric.com www.schneider-electric.com.tr Schneider Electric markas Fonksiyonlar ve

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı