GÜZELHİSAR ÇAYI HAVZASINDA YAPISAL UNSURLARIN JEOMORFOLOJİK BİRİMLERE ETKİLERİ 1

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GÜZELHİSAR ÇAYI HAVZASINDA YAPISAL UNSURLARIN JEOMORFOLOJİK BİRİMLERE ETKİLERİ 1"

Transkript

1 Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı 32, Sayfa , 2011 GÜZELHİSAR ÇAYI HAVZASINDA YAPISAL UNSURLARIN JEOMORFOLOJİK BİRİMLERE ETKİLERİ 1 İlker Eroğlu¹, Recep Bozyiğit² ¹Aliağa Lisesi, Aliağa/İZMİR, ²Sel. Üniv. Ahmet Keleşoğlu Eğt. Fak., Coğrafya Eğt. ABD, ÖZET Güzelhisar Çayı Havzası, Ege Bölgesi nin Asıl Ege Bölümü nde yer alır. Kuzeyden Bakırçay, güneyden Gediz nehri havzalarını birbirinden ayırmaktadır. Yüzölçümü, 682,24 km² dir. Havza, engebeli bir topoğrafya özelliği göstermektedir. Havzanın temelini Üst Kretase yaşlı rekristalize kireçtaşları meydana getirmektedir. Sahanın litolojik yapısını Miyosen yaşlı volkanitler ile fluviyal ve limnik kökenli tortul kayaçlardan oluşan formasyonlar oluşturmaktadır. Havzada volkanik kayaçlardan andezit, aglomera ve tüfler daha geniş alanlarda yayılış gösterirlerken; bazalt, riyolit ve dasitler daha dar alanlarda görülmektedir. Güzelhisar Çayı Havzası, Çandarlı Körfezi ile Yunt Dağı arasında 40 km, kuzeygüney yönünde ise 31 km genişliğe sahiptir. Havzada kuzeydoğu-güneybatı yönünde uzanan yüksek rölyef ile batısında yer alan çöküntü alanları ana çizgileriyle farklı iki büyük jeomorfolojik ünite olarak birbirinden ayrılmaktadır. Güzelhisar Çayı Havzası nda Orta-Üst Miyosen de başlayan ve Kuvaterner esnasında da devam eden tektonik hareketler, sahanın ana yapısal unsurlarını teşkil eden graben, horst, fay, fay zonları ve volkanik şekillerini meydana getirmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Güzelhisar Çayı, Havza, Graben, Fay, Volkanizma, Delta. 1 Güzelhisar Çayı Havzasında Yapısal Unsurların Jeomorfolojik Birimlere Etkileri konulu makale Yunt Dağı ve Çevresinin Coğrafi Etüdü konulu doktora tezinden yararlanılarak hazırlanmıştır.

2 Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı 32, Sayfa , 2011 THE EFFECTS OF THE STRUCTURAL ELEMENTS İN THE GÜZELHİSAR RİVER BASİN TO GEOMORPHOLOGİCAL UNİTS İlker Eroğlu¹, Recep Bozyiğit² ¹Aliağa Lisesi, Aliağa/İZMİR, ²Sel. Unv. Ahmet Keleşoğlu Education Faculty, Geography Education Department, Meram/KONYA ABSTRACT The Güzelhisar River basin is located in the main part of the Aegean region of the Aegean Region. The river basin separates from north the Bakırçay River basin and from south the Gediz River basin each other. The surface area of the river basin is 682,24 square kilometers. The basin has a rugged topography feature. The basis of the basin is constituted of the recrystallized limestones of the upper cretaceous age. The lithological structure of the field is formed by Miocene aged volcanic field and the formations of fluvial and limnic based sedimentary rocks. Whereas andesitic, agglomerates and tuffs from volcanic rocks are spread more widespread in the basin, basalt, rhyolite and dacite are more confined spaces. The Güzelhisar River basin has a width of 40 kilometers between the Yunt Mountain and the Çandarlı Bay, and 31 kilometers in the north-south direction. High-relief extending northeast-southwest direction and the depression areas in the west are separated from one another by the main lines as two different major geomorphological units. The Güzelhisar River basin, the tectonic movements starting in the Middle- Upper Miocene and continuing during the Kuaternary form the graben, horst, fault, fault zones and volcanic shapes which constitute the main structural elements of the field. Key words: The Güzelhisar Stream, Basin, Graben, Fault, Volcanism, Delta.

3 Güzelhisar Çayı Havzasında Yapısal Unsurların Jeomorfolojik Birimlere Etkileri 171 GİRİŞ Güzelhisar Çayı Havzası, Ege Bölgesi nin Asıl Ege Bölümü nde yer alır. İdari bakımdan İzmir iline bağlı Aliağa, Bergama ve Menemen ilçeleri ile Manisa iline bağlı Merkez ilçenin sınırları için bulunmaktadır (Şekil 1). Havzayı, Bakırçay ve Gediz depresyonlarının arasında doğu-batı doğrultusunda uzanan Yunt Dağları nın batı kesimi oluşturmaktadır. Kabaca üçgeni andıran Güzelhisar Çayı Havzası, batıdan Çandarlı Körfezi ve Aliağa Koyu, kuzeyden Ergeç Tepe (130 m), Dedetaşı Tepe (341 m), Dazgöl Tepe (509 m ), Dutluyayla Tepe (633 m), Çakırşırdağı Tepe (831 m)

4 172 İ. Eroğlu, R. Bozyiğit ve Uzungöl Tepe (754 m), doğudan Karlık Tepe (978 m), Yunt Dağı (1076 m) ve Zobo Tepe (755 m), güneydoğudan Yunt Dağı ve Dumanlı Dağ kütleleri arasında uzanan tepelik sahalar, güneyden Karyalık Tepe (847 m), Dumanlı Tepe (1091m), Karahasan Dağı (854 m) ve Çiğdem Tepe (283 m) ile sınırlanmaktadır (Şekil 2). Güzelhisar Çayı Havzası, Çandarlı Körfezi ile Yunt Dağı arasında 40 km, kuzeygüney yönünde ise 31 km genişliğe sahiptir. Yüzölçümü, 682,24 km2 dir.

5 Güzelhisar Çayı Havzasında Yapısal Unsurların Jeomorfolojik Birimlere Etkileri 173 Havzada kuzeydoğu-güneybatı yönünde uzanan yüksek rölyef ile batısında yer alan çöküntü alanları ana çizgileriyle farklı iki büyük jeomorfolojik ünite olarak birbirinden ayrılmaktadır. Yüksek rölyefi oluşturan sahalardaki başlıca yükseltiler; Dumanlı Tepe (1091 m), Yunt Dağı (1076 m), Karlık Tepe (978 m), Karahasan Dağı (854 m), Karyalık Tepe (847 m), Çakışırdağı Tepe (831m), Zobo Tepe (755 m) Uzungöl Tepe (754 m) ve Kaplan Tepe (695 m) dir. Güzelhisar Çayı ve kolları tarafından drene edilen araştırma sahasında toplam 49 köy yerleşmesi bulunmaktadır. Bunlardan 12 si Aliağa (Bahçedere, Çaltılıdere, Çıtak, Çoraklar, Güzelhisar, Hacıömerli, Kalabak, Kapıkaya, Karaköy, Karakuzu, Uzunhasanlar, Yüksekköy) 5 i Bergama (Atçılar, Bayramcılar, İsmailli, Rahmanlar, Seklik ), 3 ü Menemen (Bozalan, Çukurköy, Turgutlar), 29 u Manisa Merkez İlçe nin (Akçaköy, Asmacık, Dazyurt, Durasıllı, Düzlen, İlyasçılar, Karaahmetli, Karahüseyinli, Kışlaköy, Koruköy, Kozaklar, Maldan, Ortaköy, Osmancalı, Otmanlar, Örencik, Örselli, Pelitalan, Pınarköy, Recebli, Sakallı, Sarıahmetli, Siyekli, Süngüllü, Türkmenköy, Uzunlar, Yaylaköy, Yenice, Yuntdağıköseler) sınırları içinde kalmaktadır. Güzelhisar, Osmancalı ve İsmailli yörenin en önemli yerleşmeleridir. Jeolojik Özellikler Güzelhisar Çayı Havzası, Batı Anadolu da oldukça geniş bir alan kaplayan Prekambriyen yaşlı Menderes masifinin kuzey kenarında yer almaktadır. Havzada arazi yapısı Mesozoyik, Tersiyer ve Kuvaterner e ait formasyonlardan oluşmaktadır. Arazinin temelini teşkil eden Mesozoyik e ait kireçtaşları çok dar alanlarda aflörmanlar verdiği halde, Tersiyer volkanitleri neredeyse arazinin tamamını örtmektedir. Kuvaterner yaşlı formasyonlar, depresyon alanları, vadi tabanları ve delta sahasında yaygın olarak görülürler (Şekil 3). Araştırma sahasının güneyindeki (Bozalan Köyü nün kuzey ve kuzeydoğusu) alçak tepelik alanlarda bütünüyle ekzotik, gri ve boz renkli rekristalize kireçtaşları yer almaktadır. Allokton konumlu bu kireçtaşlarına Üst Kretase (Üst Santoniyen-Alt Meastrihtiyen) yaşı verilmiştir (Eşder vd.,1991, s. 31 ). Güzelhisar Çayı Havzası nın dağlık ve tepelik sahalarında hakim litolojiyi Oligosen ve Miyosen volkanitleri ile fluviyal ve limnik kökenli tortul kayaçların ardalanmasından meydana gelen Miyosen formasyonları oluşturmaktadır. İsmailli ve Bayramcılar köylerinin güneyindeki dar bir alanda yayılan Oligosen volkanik arazisi, Yarımca Dere ve kolları tarafından yarılmış, aşındırılmış tüflerden meydana gelmiştir. Buradaki tüfler sarı-beyaz kahverenkli, aşırı altere özellikteki dasitik tüflerdir. Alanı içerisinde yer yer bazaltların da mostra verdiği Oligosen volkanik arazisi, Miyosen yaşlı andezit ve aglomeralarla çevrilmiştir. Tüflerden oluşan bu saha, aynı zamanda havza alanının en yaşlı Tersiyer arazisini temsil etmektedir.

6 174 İ. Eroğlu, R. Bozyiğit Bozalan Köyü çevresinde ve İbrim Dere nin yukarı kesimindeki araziyi Kretase kireçtaşları ve yer yerde Misyosen yaşlı çakıltaşları meydana getirmektedir. Miyosen çakıl taşlarından oluşan söz konusu arazilerin çoğu yerde faylar ile sınırlandırılmış olması dikkat çekicidir. Miyosen öncesi temel kayaçları üzerindeki çakıl taşı, litolojik olarak açık gri, kalın ile masif arası düzensiz tabakalı, yersel çok iyi pekleşmiş, değişik oranlarda karbonat çimentoludur. Çakıllar olağan olarak 1-4 cm büyüklük sınırları içindedir (Kaya, 1979, s. 40 ). Güzelhisar Çayı Deltası nın kuzeyindeki ve Kayaalan Ovası nın güneyindeki tepelik alanlar, İbrim Dere nin yukarı çığırı ve Kretase kireçtaşlarının çevresi Zeytindağ Formasyonu nun havzadaki başlıca yayılış sahalarıdır. Zeytindağ Formasyonu beyazımsı ve sarımsı gri kireçtaşı, killi kireçtaşı, kalkerli çamur taşı ve kil taşı ardalanmasından oluşur. Havzada yayılış gösteren bir diğer Miyosen formasyonu Aliağa Formasyonu dur. Aliağa Formasyonu bazalt ve tüf ara katkılı sarı-beyaz renkli yer yer silisifiye gölsel kireçtaşı, kil taşı, killi kireçtaşı ve çakıl taşı ardalanmasından meydana gelmektedir. Bu formasyon, Çiğdem Tepe (283 m) kuzeyinde, Aliağa Koyu doğusunda, Güzelhisar Çayı Deltası nın kuzeyindeki tepelik alanda ve Karazeytin Dere nin Güzelhisar Çayı ile birleştiği noktanın kuzeydoğusunda dar alanda gözlenmektedir. Güzelhisar Çayı Havzası nda hakim litolojik yapıyı Miyosen yaşlı volkanik kayaçlar oluşturmaktadır. Bunlardan andezit, aglomera ve tüfler daha geniş alanlarda yayılış gösterirlerken bazalt, riyolit ve dasitler daha dar alanlarda görülmektedir. Volkanik arazilerdeki yüksek sırt ve tepeler ile volkan konilerinin yapısı genellikle andezitlerden oluşmaktadır. Yunt Dağı (1076 m), Yassı Tepe (591m), Kaplan Tepe (695m), Dumanlı Tepe (1091m), Dutluyayla Tepe (633m) ile Çakışırdağı Tepe (831m) ve İsmailli Köyü çevresinde yer alan andezitler gri renkli ve iri fenokristallidirler. Kara Tepe (474 m) Akkemik Dağı (498 m), Karadevlit Tepe (423 m), Doruüstü Tepe (389m), Somak Tepe (531m), Güzelhisar Barajı nın güneyindeki ve batısındaki tepelik alanlar, Dumanlı Tepe ( 1091m) ve Karahasan Dağı nın (854 m) aşağı yamaçları gri, siyah, kahverenkli yer yer bantlı piroksen andezitlerin yayılış alanıdır.

7 Güzelhisar Çayı Havzasında Yapısal Unsurların Jeomorfolojik Birimlere Etkileri 175 Kayaalan Ovası nın kuzeyinde küçük bir volkan konisi şeklinde yer alan Bozdevlit Tepe (202 m) siyah renkli yer yer sütunsal yapılı bazaltik andezitlerden oluşmaktadır. İlksel çıkış yerine istinaden Bozdevlit andezitleri adı verilen andezitlere Üst Miyosen yaşı verilmiştir (Eşder vd., 1991, s. 98). Güzelhisar Çayı Havzası nda en çok yer kaplayan volkanik kayaçlar aglomeralardır (Foto 1). Bunlar bazalt, andezit, piroksen andezit, bazaltik çakıl ve bloklu aglomera, lav, tüf özelliğine sahiptir. Sadece Çukurköy ün hemen kuzeyindeki dar bir sahada bazaltik aglomeralar görülür.

8 176 İ. Eroğlu, R. Bozyiğit İnceleme sahasında geniş yer kaplayan volkanik kayaçlardan biri de volkanik tüflerdir. Tüfler Rahmanlar, Akçaköy, İlyasçılar, Kozaklar, Pelitalan, Örencik köyleri çevresinde sarı, gri renkli, Ortaköy ve Osmancalı köyleri arazilerinde, Kunduz Dere vadisinin yamaçlarında, Aliağa Koyu doğusunda ve Çiğdem Tepe ( 283 m) kuzeyinde beyazımsı az oranda ignimbirit, obsidiyen, riyolit ve perlit içeren riyolitik tüf ve tüfit, Bahçecik Dere nin çevresinde ise beyaz, obsidiyen ve perlit içerikli riyolitik tüf karekterindedir. Foto 1. Güzelhisar Barajı nın batısında aglomeraların yayıldığı formasyonların görünüşü. Havza alanında genellikle dar alanlarda araziyi yüzeyleyen bazaltlar, Aliağa Koyu doğusundaki tepelik alanda, Burunucu ve güneyinde, Koca Çay ve İbrim Dere vadilerinde, Ayrılı Dere doğusunda ve Seklik ile Sarıahmetli köylerinin kuzeyinde yer alırlar. Bunlar siyah renkli olivin bazalt ve siyah kahve renkli bazaltlardır. Aliağa civarındaki bazaltlarda K/Ar yöntemi ile yapılan radyometrik yaş belirlenmesinde 14,3 ± 0,3 milyon yıllık bir sonuç elde edilmiş ve Orta Miyosen yaşlı oldukları belirlenmiştir (Ercan vd, 1996, s. 109). Araştırma sahasında Yunt Dağı nın güneyinde, Zobo Tepe (775 m) üzerinde, Yunt Dağı ile Zobo Tepe arasındaki volkanik çıkış merkezi çevresinde ve Karyalık Tepe (847 m) kuzeyinde dasit ve riyolitler dar alanlarda araziyi yüzeylemektedirler.

9 Güzelhisar Çayı Havzasında Yapısal Unsurların Jeomorfolojik Birimlere Etkileri 177 Foto 2. Dumanlı Dağ volkanik konisi üzerindeki krater alanının güneyden görünüşü. Volkanik arazilerin geniş yer tuttuğu Güzelhisar Çayı Havzası nda bir çok volkanik çıkış merkezi vardır. Bunlar Dumanlı Tepe (1091m), Bozdevlit Tepe (207 m), Karadevlit Tepe (423 m), Kaplan Tepe (695 m), Yunt Dağı (1076 m) ve Yunt Dağı nın güneybatısındaki tepeler üzerinde bulunmaktadır. Ayrıca Karyalık Tepe nin (847 m) batısında, içerisine Çukurköy ün kurulduğu ve bu köye ait tarım arazilerinin bulunduğu bir krater bulunmaktadır (Foto 2). Batı Anadolu, kuzeyde Üst Kretase de meydana gelip, Eosen sonunda kapanmış bir yitim zonu ile, daha güneyde yer alan, Girit Adası yakınındaki günümüz etkin yitim zonu arasında bir kıtasallaşma sürecinde riftleşmeler ve blok faylanmalarla birlikte, kalınlaşan kıtasal kabuğun altta ergimesi ve manto diyapirizminin etkin rolü ile oluşan volkanik kayaçlarla kaplanmıştır (Ercan vd.,1985, s. 134). Aliağa yöresindeki kalkalen nitelikli volkanizma Alt Miyosen de başlamış ve duraksamalarla Miyosen sonuna değin devam etmiştir. Üst Miyosen sonunda son bulan bu kalkalen volkanizma, bölgesel boyutta tektonik etkinliğin artması ve kabuğun gerilmeler sonucunda oldukça incelmesine bağlı olarak manto materyalinin yukarı doğru yükselmesiyle Pliyosen den itibaren alkalin volkanizmaya dönüşmüştür ( Eşder vd., 1991, s. 143). Havzanın en genç birimleri, aşındırma ve biriktirme süreçlerinin etki derecelerine bağlı olarak gelişimleri günümüzde de devam eden yamaç molozları ve alüvyonlardır. Yamaç molozları genellikle dağlık ve tepelik alanlara oluk şeklinde sokulan vadilerin yamaçlarında, volkan konilerinin çevrelerinde, depresyon alanlarının kenarlarındaki belirgin tepeler ile fay dikliklerinin eteklerinde görülürler. Bununla birlikte Güzelhisar Çayı delta alanı, graben alanı, birikinti koni ve yelpazeleri Kuvaterner yaşlı alüvyonların ve kolüviyal malzemelerin biriktiği, doldurduğu sahalardır.

10 178 İ. Eroğlu, R. Bozyiğit Foto 3. Karakuzu Köyü kuzeyinde Güzelhisar Fayı nın geçtiği sahadan görünüş. Güzelhisar Çayı Havzası nın bugünkü morfolojisini kazanmasında neotektonik hareketlerin son derece önemi vardır. Neotektonik hareketlerden etkilenen formasyonlarda fay hatları genellikle kuzeybatı-güneydoğu ve kuzeydoğugüneybatı doğrultularında uzanmaktadır. Bu faylardan en önemlisi Güzelhisar Fayı dır (Foto 3). Güzelhisar Fayı Aliağa-Osmancalı arasında arasında uzanır ve yaklaşık 25 km uzunluğundadır. Doğrultu atım morfolojisinin egemen olduğu fay K70B genel doğrultuludur. Kuzeybatı ucunda yaklaşık 5 km uzunluğundaki kuyruk bölümü Güzelhisar Köyü ile Aliağa ilçe merkezi arasında uzanır. Yaklaşık 20 km uzunluğundaki doğu bölümü fayın ana gövdesini oluşturur (Emre vd., 2005, s. 13). Güzelhisar Fayı nın Uzunhasanlar Köyü ile İbrim Dere vadisi arasında kalan ve hafif bir eğimle kuzeybatıya doğru uzanan kesimine Güzelhisar Çayı nın bir kolu olan Sirçe Dere yerleşmiştir. Havza alanındaki diğer faylar; Güzelhisar Çayı vadisinin her iki yamacında KB- GD doğrultusunda, Koca Çay vadisinin kuzey ve güneyindeki tepelik alanlarda çeşitli doğrultularda ve Kunduz Dere vadisi boyunca KD-GB doğrultusunda yaklaşık 15 km uzanmaktadır. Söz konusu fay hatları volkanik, volkanosedimanter ve Miyosen gölsel tortullarını kesmektedir. Hatta bu formasyonlar bir çok yerde fay hatları ile sınırlanmaktadırlar. Jeomorfolojik Özellikler Genelde engebeli bir görünüm arz eden Güzelhisar Çayı Havzası nda dağlık ve tepelik alanlar ile plato sahası yüksek rölyefi, çöküntü alanları, delta sahası ve kıyılar alçak rölyefi oluşturmaktadır (Şekil 4). Bu jeomorfolojik ünitelerin oluşmasında horst graben şeklindeki blok faylanmaların ve volkanizmanın etkisini büyük olduğu ifade edilebilir. Havza bugünkü görümünü,

11 Güzelhisar Çayı Havzasında Yapısal Unsurların Jeomorfolojik Birimlere Etkileri 179 dislokasyonların neden olduğu volkanik faaliyetlerle birlikte almış durumdadır. Başka bir deyişle sahanın şekillenmesi akarsuların işleyişinden ziyade tektonik ve volkanik faaliyetlerin eseridir. Sahanın yapısal unsurları ile jeomorfolojisi arasında sıkı bir ilişki mevcuttur. Nitekim sahadaki yüksek rölyefi oluşturan dağlık ve tepelik alanlar ile plato sahası volkanik faaliyetlerin eseri olan kayaçlardan oluşmaktadır. Bununla birlikte sahadaki başlıca alçak rölyefi oluşturan Güzelhisar Grabeni, fay sistemleri ile çökerek graben özelliği kazanmıştır. Hatta Kunduz Dere, Sirçe Dere, İbrim Dere ve Koca Çay yine fay hatlarının geçtiği sahalara yerleşmişlerdir. Yüksek Sahalar ( Dağlık, Tepelik Sahalar ve Plato Sahaları ) Güzelhisar Çayı Havzası nı sınırlandıran su bölümü çizgisi, aynı zamanda kuzeyden Bakırçay Havzası nı, güneyden Gediz Havzası nı ayırır. Havzanın sınırlarını teşkil eden su bölümü çizgisi; batıda, Bozdevlit Tepe nin (207 m) hemen kuzeyinde Ege Denizi nden başlayıp kuzeybatıda Ergeç Tepe (130 m), Dedetaşı Tepe (341m), kuzeyde Dazgöl Tepe (509 m), Dutluyayla Tepe (633 m), Çakışırdağı Tepe (831m), Uzungöl Tepe (754 m), doğuda Karlık Tepe (978m), Yunt Dağı (1076 m), Zobo Tepe (775 m), güneydoğuda alçak tepelikler, güneyde Karyalık Tepe (847 m), Dumanlı Tepe (1091m), Karahasan Dağı (854 m) ve Çiğdem Tepe (283 m) üzerinden geçer ve Aliağa Koyu ndan tekrar denize ulaşır. Havzada su bölümü çizgisinin geçtiği tepeler dışında başlıca yükseltileri oluşturan tepeler; Karadevlit Tepe (423 m), Akkemik Dağı (498 m), Kara Tepe (474 m), Kaplan Tepe (695 m), Aktepe (642 m), Yassı Tepe (591 m), Tırıf Tepe (551m), Siret Tepe (421 m), Doruüstü Tepe (389 m) ve Somak Tepe (531m) dir.

12 180 İ. Eroğlu, R. Bozyiğit Güzelhisar Çayı Havzası nda en belirgin yükseltilerini Güzelhisar Çayı nın kaynağını aldığı Yunt Dağı (1076m) ile havzanın güneyinde kütlevi görünüşüyle dikkati çeken Dumanlı Dağ (1091m) volkanik kütlesi oluşturmaktadır. Dağlık Sahalar Dumanlı Dağ volkan konisi çok kalın tabakalardan oluşan yayvan ve bakışımsız stratovolkan biçiminde sınıflandırılmaktadır (Öğdüm,1983, s. 46). Dumanlı Dağ volkan konisinde ilksel koni Üst Miyosen deki volkanik faaliyetler sonucunda,

13 Güzelhisar Çayı Havzasında Yapısal Unsurların Jeomorfolojik Birimlere Etkileri 181 ana baca ve çok sayıda ikincil bacaların çıkardığı volkanik gereçler ile oluşmuştur. Miyosen ile Pliyosen arasındaki tektonik hareketlerden etkilenen volkan konisi faylanmalara maruz kalmıştır (Öğdüm, 1983, s. 50 ). Litolojik olarak yapısını andezit, trakiandezit, bazalt, riyolit, riyolitik tüf ve aglomeraların meydana getirdiği Dumanlı Dağ volkanik kütlesinde, volkan topoğrafyasına ait volkan konisi, krater, ikincil çıkış merkezleri ve lav akmaları gibi şekiller görülmektedir. Dumanlı Dağ volkan konisinin üzerinde, Karyalık Tepe (847m), batısında yaklaşık 2,5 km2 genişliğinde bir krater bulunmaktadır. Yükseltisi 650 m civarında olan bu kraterin güneybatı kenarı fay hattı ile sınırlandırılır. Kaynağını krater alanından alan ve İbrim Dere ye bağlanan küçük bir akarsu kraterin kuzeye doğru yarılmasına neden olmuştur. Krater alanı, kenarında kurulmuş olan Çukurköy ün başlıca geçim kaynağını teşkil eden önemli tarım sahasıdır. Kaynağını krater alanından alan ve devamlı akış özelliği gösteren akarsuyun İbrim Dere ile birleştiği noktanın hemen gerisinde, bazaltlardan oluşan arazinin faylanması sonucu, asılı vadi ve basamaklar halinde şelaleler meydana gelmiştir (Foto 4). Yörede Su Uçuran Şelalesi adıyla tanınan ilk şelale en yükseğidir ve yaklaşık 20 m den dökülmektedir. Birinci şelalenin döküldüğü yerde dev kazanı oluşmuştur. Bu şelalenin ve dev kazanının hemen önünde ikinci şelale yaklaşık 5 m den, üçüncüsü ise 2 m den dökülür. Eğim atımlı normal fay özelliği gösteren fayların, fay düzlemlerinde kayma çizikleri ve fay breşleri tespit edilmektedir. İbrim Dere vadisinde şelaleler ile birlikte kızılçam ve maki elemanlarından oluşan bitki örtüsünün ortaya çıkardığı doğal kompozisyon yöre halkının ilgisini çekmekte ve bir çok kişi tarafından ziyaret edilmektedir. Ancak şelalelerin karşısındaki yamaçta açılmış olan taş ocağı buradaki doğal güzelliği bozmaktadır. Oysa bu saha yapılacak bir dizi düzenleme ile yöre turizmi açısından rekreasyon amaçlı değerlendirilebilecek kapasiteye sahiptir. Kaynağını Dumanlı Dağ volkanik kütlesinin kuzey yamaçlarından ve Karahasan Dağı nın Güzelhisar Grabeni ne doğru uzanan andezit ve aglomeralardan oluşmuş yamaçlarından alan Dedeköy Deresi ve Himmet Dere, graben alanına ulaştıkları Çıtak köyü kuzeybatısında birikinti konileri oluşturmuşlardır. Dumanlı Dağ volkanik kütlesinin Güzelhisar Fayı ve İbrim Dere vadisi ile sınırlandırılan kuzey yamaçları oldukça engebeli bir topoğrafyaya sahiptir. Akarsu vadileri arasında uzanan yüksek sırtların yer aldığı bu yamaçlarda eğim % 22 - % 24 arasında değişmektedir. Plato Sahası Güzelhisar Çayı Havzası nda plato alanı, havzanın kuzeyinde Tülüntü Dere vadisi ile Yunt Dağı ( 1076 m ) arasında ve güneydoğusunda Ayrılı Dere vadisine kadar uzanır. Bir çok yerde akarsular tarafından yarılmış olan plato sahasının en yüksek yerini Yunt Dağı oluşturur. Yunt kütlesi büyük kısmı m yükseltisinde andezit, lav ve tüflerden oluşmuş taşlık bir platodur (Darkot

14 182 İ. Eroğlu, R. Bozyiğit ve Tuncel, 1995, s. 37). Plato sahasının doğusunda yer alan Yunt Dağı nın zirvesini yükseltileri 1000 m civarında olan küçük tepeler oluşur. Yunt Dağı nın en yüksek yeri gri renkli andezitlerin yayıldığı hafif dalgalı düzlüktür. Foto 4. İbrim Dere Vadisi ndeki Su Uçuran Şelalesi nin görünüşü. Yunt Dağı nın batısında belirgin yükseltiler olarak bulunan yaklaşık m yüksekliğindeki tepeler Işkınlı, Bahçecik ve Yağacak derelerin vadileri arasında %15-%16 eğimli yamaçlarıyla plato sahasına doğru uzanırlar. Bahçecik ve Yağacak derelerin vadileri arasında volkanik çıkışların ve lav akmalarının görüldüğü, andezit, aglomera, riyolit ve riyolitik tüflerden müteşekkil iki tepe yer alır. Plato sahasının Yunt Dağı (1076 m) ve Çakışırdağı Tepe (831m) arasında kalan bölümü, Asmacık ve Yağacak dereleri tarafından yarılmıştır. Aktepe nin (642 m) belirgin yükselti oluşturduğu bu kısımda Asmacık, Uzunlar, Rahmanlar, Recebli ve Sakallı köyleri yer alır. Rahmanlar Köyü çevresinde perlit içeren sarı-gri renkli tüflerden oluşan arazi, diğer sahalarda andezit ve aglomeralardan oluşur. Rahmanlar Köyü nün yaklaşık 1km kadar kuzeybatısında perlit madeni açılmıştır. Bu madenin atık yığınlarının doğal çevreyi kirlettiği görülmektedir. Yenice Köyü kuzeyinde plato sahasının en önemli yükseltisini küçük fakat dik zirvesiyle dikkati çeken, yamaçlarında lav akmalarının da görüldüğü andezitlerden oluşan Kaplan Tepe (695 m) volkan konisi meydana getirir. Kaplan Tepe yi batıdan Kırkelli Dere sınırlandırır. Kaplan Tepe nin güneyinde Koca Çay dar ve derin vadisinde akar. Kaplan Tepe nin güneydoğusunda yer alan Yenice ve Örselli köyleri plato alanının güney ucunda kurulmuşlardır. Bu köylerin bulunduğu sahadan itibaren Koca Çay yatağına doğru eğimlenen arazide plato yüzeyi ile Koca Çay yatağı arasındaki yükselti farkı 250 metreyi bulmaktadır. Plato sahasında Kırkelli Dere ile Yarımca Dere arasında, üzerinde Sarıahmetli Köyü nün de bulunduğu düzlük alan andezit ve aglomeralardan

15 Güzelhisar Çayı Havzasında Yapısal Unsurların Jeomorfolojik Birimlere Etkileri 183 oluşmuştur. Bu alanda şiddetli erozyonun etkisiyle toprak örtüsünün sığlaştığı, taşlık bir arazi yapısının ortaya çıktığı görülmektedir. Çakışırdağı Tepe ile Dutluyayla Tepe arasında kalan araziyi Oligosen e atfedilen sarı, beyaz, kahverenkli aşırı altere yer yer silisifiye dasitik tüfler oluşturur. Tüflerden oluşan araziye yerleşen Yarımca Dere, platoyu parçalayarak düzlüklerin daralmasına yol açmıştır. Üzerinden su bölümü çizgisinin geçtiği Dutluyayla Tepe (633 m), diğer tepelerden farklı olarak daha yayvan bir morfoloji arz eder. Dutluyayla Tepe nin güneyinde plato yüzeyini parçalayan Yarımca ve Karaosman Dereleri, Koca Çay vadisinin yaklaşık 1km kadar kuzeyinde birleşerek Koca Çay a bağlanır. Koca Çay vadisinin kuzey yamacında, derelerin bağlandıkları yerin hemen yanında vadi tabanından yaklaşık 30 m yukarıda küçük bir mağara oluşmuştur (Foto 5). Yaklaşık 50 m2 genişliğindeki mağara kalın tüf tabakası içinde açılmıştır. Karaosman Dere nin orta çığırında yaklaşık 1 km2 genişliğinde dairemsi küçük bir ova gelişmiştir. Tabanını karasal Kuvaterner depolarının doldurduğu bu ova Karaahmetli Köyü nün tarım sahasıdır. Foto 5. Koca Çay Vadisi nde tüflü tabakalar içinde meydana gelmiş küçük bir mağara. Plato sahasının Karaosman Dere ve Tülüntü Dere arasında kalan kesiminde yükselti metreler arasında değişmektedir. Gri, siyah, kahverenkli andezitlerin ve aglomeraların arazi yapısını oluşturdukları plato alanında Akkemik Dağı (498 m) belirgin yükseltiyi teşkil eder. Yüksekköy, Kapıkaya ve Hacıömerli köyleri bu sahada kurulmuş yerleşmelerdir. Kaynağını Yunt Dağı ndan alan Koca Çay ın orta çığırında arazi yapısını dar alanlı olarak vadi boyunca uzanan bazaltlar ve andazitler oluşturur. Bunlar dar ve derin vadinin yamaçlarında yer yer kayalıklar şeklinde yükselir.

16 184 İ. Eroğlu, R. Bozyiğit Plato alanı, Koca Çay vadisinin güneyinde kuzeyine nazaran daha az yer kaplar. Batıya doğru yükseltinin azaldığı bu bölümde yükselti Pelitalan ve Örencik civarında m, İlyasçılar ve Akçaköy civarında m dir. Koca Çay vadisinin güneyinde plato alanının belirgin yükseltisi Yassı Tepe (591 m) dir. Kuzeydoğu - güneybatı yönünde uzanan Yassı Tepe nin zirve bölümü hafif dalgalı düzlüktür. Koca Çay ın çevrelediği kuzey ve kuzeybatı yamaçları oldukça sarptır (Eğim %30-%36 ). Yassı Tepe nin zirvesi ile Koca Çay ın vadi tabanı arasındaki yükselti farkı 300 metreyi bulur. Yassı Tepe nin adından da anlaşılacağı gibi güneybatıya doğru yassılaşmış yamaçlarda eğim % 8 dir ve tedrici olarak plato alanına geçilir. Yapısını andezitlerin oluşturduğu Yassı Tepe nin güney ve batısında tüflerin ve siyah kahverenkli bazaltların yayıldığı alçak plato sahası tepelik alana kadar devam eder (Foto 6). Tepelik Sahalar Foto 6. Yassı Tepe batısında Koca Çay Vadisi nin görünüşü. Güzelhisar Çayı Havzası nda hafif engebeli bir topografya oluşturan tepelik alanlar, deniz kıyısından başlar, Dumanlı Dağ kütlesi ile plato sahası arasında uzanır. Havzanın batı kesiminde yer alan Bozdevlit Tepe (207 m) ve Karadevlit Tepe (423 m) Üst Misyosen deki volkanik püskürmeler ile oluşmuş dairemsi küçük birer volkan konileridir. Lav akmalarının da görüldüğü bu volkan konilerinden Bozdevlit Tepe nin yapısını sütunsal yapılı bazaltik andezitler, Karadevlit Tepe nin yapısını ise gri, siyah, kahverenkli yer yer bantlı piroksen andezitler meydana getirir. Bu tepelerde volkanik kayaçlar lav domu şeklinde bir morfoloji meydana getirmişlerdir. Karadevlit Tepe nin kuzeyinde

17 Güzelhisar Çayı Havzasında Yapısal Unsurların Jeomorfolojik Birimlere Etkileri 185 aglomeralardan oluşana arazide Kalabak köylülerine ait tarım arazileri bulunmaktadır. Tepelik alanın bu kesiminde Kunduz Dere ile bu derenin yukarı çığırını oluşturan Tülüntü Dere, kuzeydoğu-güneybatı yönünde uzanan tektonik hatta yerleşmiştir. Bu derelerin vadileri tabanlı vadi özelliğindedir. Güzelhisar Barajı ve Sirçe Dere vadisi arasında yükseltisi 350 m yi bulan üçgen şeklinde bir tepe yükselir. Bu tepenin kuzey ve güney yamaçları oldukça diktir. Doğuya ve batıya uzanan yamaçlar sırtlar oluşturur. Tepenin batısında Güzelhisar Grabeni ne doğru kademeli olarak alçalan arazi, Güzelhisar Çayı ile Sirçe Dere yatakları arasında alçak (32m ) bir eşik meydana getirir. Tepelik saha, Güzelhisar Barajı nın doğusunda engebeli bir topografyaya sahiptir. İbrim Dere ile Koca Çay ın tali kollarının derin bir şekilde yardığı bu sahada, akarsu vadileri arasında yüksek sırtlar uzanır. Bu sahanın doğusunda tüflerin yayıldığı arazi, yükseltisi m arasında değişen hafif dalgalı bir düzlük olarak ortaya çıkar. Ayrılı Dere nin yerleşerek aktığı bu düzlük, Ortaköy den kuzey yönünde gittikçe daralır ve Akçaköy batısında son bulur. Ortaköy, Osmancalı ve Yaylaköy arasında kalan en geniş yerinde dağ içi ovası gelişmiştir. Dağ içi ovasının güneyinde Üst Kretase kalkerlerinin aflömanlar verdiği tepelik saha yer alır. Yükseltisi 500 m yi bulan bu tepelik saha, havza alanının Mesozoyik yaşlı temel arazisine tekabül eder ve Dumanlı Dağ ile Yunt Dağı kütlelerini daha eski bir yapı olarak birbirinden ayırır. Güzelhisar Grabeni nin güneybatısında yer alan yükseltisi 150 m civarındaki alçak tepelikler, Çiğdem Tepe (283 m) ve çevresinde andezit ve aglomeraların yayıldığı arazide nispeten arızalı bir topografya gösterirler. Alçak Sahalar (Graben Alanı, Delta Alanı ve Kıyılar) Güzelhisar Çayı Havsası nın batısında KB-GD yönünde uzanan Güzelhisar Grabeni, yaklaşık 13 km uzunluğundaki tektonik çöküntü alanıdır. Grabenin deniz kenarında kalan batı ucunda Güzelhisar Çayı Deltası gelişmiştir. Delta alanının doğusunda yaklaşık 3 km uzunluğunda, 2 km genişliğinde Kayaalan Ovası yer alır. Genelde pamuk tarımının yapıldığı Kayaalan Ovası nın kuzeyinden Kunduz Dere, güneyinden Güzelhisar Çayı geçer. Kayaalan Ovası nın doğusunda yükseltisi 30 m civarındaki eşik sahası ile graben alanı ikiye bölünür. Grabenin kuzey bölümü Güzelhisar Barajı na doğru gittikçe daralarak, baraj setinin kurulduğu alçak tepeliğin önünde sona erer. Graben alanının bu bölümünde, Güzelhisar Çayı taşkın yatağının kenarında yatağa göre yükseltisi 2-3 m yi bulan akarsu taraçaları oluşmuştur. Güzelhisar Çayı nın taşıyıp biriktirdiği iri ve ince unsurlardan müteşekkil taraçalar, sahadaki tektonik hareketlere bağlı olarak gelişmiştir. Güzelhisar Çayı yatağının kenarında düzlükler şeklinde uzanan taraçalar, yöre halkı tarafından tarım alanı olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca taraçaları sınırlandıran tepelerin yamaçlarında genelde iri çakılların oluşturduğu çakıl depoları görülmektedir.

18 186 İ. Eroğlu, R. Bozyiğit Sirçe Dere nin yerleştiği güney bölümünde graben alanı güneye doğru genişleyerek Uzunhasanlar Köyü ne kadar uzanır. Dedeköy ve Himmet Dereleri graben alanına indiklerin yerlerde birikinti koni ve yelpazeleri oluşturmuşlardır. Grabenin bu bölümü Çıtak, Uzunhasanlar ve Güzelhisar köylerinin tarım sahasıdır. Güzelhisar Grabeni nin kuzey ve güney kenarlarından geçen fay hatlarında doğrultu atım morfolojisi egemendir. Graben alanının güneyinden geçen Güzelhisar fayı, gerek graben alanının gerekse de araştırma sahasının önemli fay hatlarından biridir. Alt Pliyosen-Kuvaterner döneminde meydana gelen Güzelhisar Grabeni, KD-GB doğrultulu eski tektonik hatları kesmektedir(eşder vd., 1991, s. 149). Grabenin tabanı, delta alanı ve Kayaalan Ovası ince unsurların hakim olduğu alüvyonlarla, diğer sahalarda ise iri ve ince unsurların bir arada görüldüğü kolüviyal depolarla doldurulmuştur. Kolüviyal depolarda graben çevresindeki araziyi oluşturan volkanik kayaçlara ait çakıllar hakim olarak bulunmaktadır. Foto 7. Güzelhisar Çayı Deltası nın doğu kesiminin görünüşü. Güzelhisar Çayı Deltası, yaklaşık 4,7 km2 yüzölçümüne sahiptir. Deltanın doğubatı yönünde uzunluğu 3 km, kuzey-güney yönünde genişliği ise 1,7 km olarak belirlenmiştir (Foto 7). Delta alanına güneydoğudan giren Güzelhisar Çayı kuzeyde tepelik alana yaklaştığı noktada Kunduz Dere ile birleşerek delta alnının kuzeyinden denize ulaşır. Güzelhisar Çayı aktüel yatağının güneyinde terk edilmiş eski yatak iki kol halinde uzanır. Kışın Güzelhisar Çayı nın taştığı dönemlerde su akışının görüldüğü eski yataklar, yazın suyun bulunduğu azmak halini alırlar. Eski yatakların çevresi bataklık halindedir ve bataklık bitkileriyle kaplanmıştır. Delta sahasındaki bir diğer bataklık alan Kunduz Dere nin yatağı boyunca uzanır.

19 Güzelhisar Çayı Havzasında Yapısal Unsurların Jeomorfolojik Birimlere Etkileri 187 Kunduz Dere, Güzelhisar Çayı nın biriktirdiği alüvyonlardan oluşan doğal set tarafından kuzeye ötelendirilerek Güzelhisar Çayı na paralel bir akışa zorlanmıştır. Güzelhisar Çayı Deltası nın batısında kıyı kordonu gelişmiştir. Kuzeyden güneye doğru uzanan kıyı kordonu Aliağa koyu na ulaştığı noktada doğuya yönelerek küçük bir girinti yapar. Kıyı kordonunun gelişmesinde dalga ve akıntılar ile birlikte batı sektörlü rüzgarların etkili olduğu söylenebilir. Delta alanının güneyinde başta pelikanlar olmak üzere çok çeşitli kuş türünün barındığı küçük bir lagün bulunmaktadır (Foto 8). Kışın su seviyesi yükselen lagün, yazın tuzlu bataklık halini alır. Deltanın batısında ve Aliağa Koyu kıyısında uzanan dar plaj alanı genellikle iri kumlardan oluşmaktadır. Plaj alanında birçok turistik tesis kurulmuştur. Foto 8. Güzelhisar Çayı Deltası ndaki lagünün görünüşü. Güzelhisar Grabeni nin batısında kalan delta alanı, Kuvaterner deki deniz seviyesi yükselmelerinden etkilenmiştir. Denizin yükseldiği dönemlerde, delta alanı ve Kayaalan Ovası nın büyük bölümü sular altında kalmıştır. Denizin çekilmesinden sonra Güzelhisar Çayı nın getirdiği alüvyonlar ile dolan delta alanı bugünkü görünümünü almıştır. Güzelhisar Çayı Deltası nda taşkın alanı, bataklık, lagün, azmak ve eski yatak gibi deltaya özgü bütün birimler görülmektedir. Ancak Güzelhisar Barajı, Güzelhisar Çayı nın yükünü tuttuğu için delta günümüzde normal ve dengeli bir şekilde gelişmektedir. Ayrıca delta alanından kum ve çakıl alınmaktadır.

20 188 İ. Eroğlu, R. Bozyiğit Dolayısıyla delta alanı tahribata uğramakta ve doğal denge bozulmaktadır. Bütün bu faktörler deltanın gelişimini yavaşlatmaktadır. Güzelhisar Çayı Havzası nda kıyı şeridinin uzunluğu yaklaşık 16 km dir. Burunucu nun güneyindeki küçük bir koy ile Aliağa Koyu arasında uzanan kıyı şeridi oldukça girintili çıkıntılı bir yapıya sahiptir. Yalçınlar a göre kıyıların bu kadar çok girintili çıkıntılı olması, kıyı kuşağında yer alan krater ve kalderalardan kaynaklanmaktadır. Üst Miyosen-Pliyosen- Pleyistosen içinde meydana gelmiş volkanik faaliyetlerin eseri olan krater ve kaldera gibi çukur şekiller Pliyo-Pleyistosen de deniz yükselmesi veya karaların alçalmasıyla deniz sularıyla dolmuş, ada ve yarımadaların yanındaki çukur alanlara da doğal liman ve koy haline gelmişlerdir (Yalçınlar, 1993, s. 22). İnceleme alanında kıyılar genel kıyı sınıflanmasına göre enine kıyı tipinde girmektedir. Güzelhisar Çayı Deltası nın batısında ve güneyinde alçak birikim kıyısı plaj sahalarından ve delta alanından oluşmaktadır. Genelde iri kumlardan oluşan plaj sahası yöre halkının yazları denize girip serinledikleri başlıca yerlerden biridir. Dairesel görünüşteki Aliağa Koyu nun doğusundaki yüksek kıyılarda dar bir sahil şeridi uzanır. İzmir-Çanakkale karayolunun geçtiği bu sahil şeridinde denizin doldurulmuş olması nedeniyle doğal plaj sahası ortadan kalkmıştır. Güzelhisar Çayı Deltası nın kuzeyindeki yüksek falezli kıyılar, girinti ve çıkıntılar yaparak siyah renkli olivin bazaltlardan oluşan Burunucu Yarımadası nın güneyine kadar devam eder. Yükseltisi 30 m yi bulan falezlerde blok düşmesi gibi kütle hareketlerine rastlanır. Falezlerin önünde yer yer abrazyon düzelikleri görülmektedir. Güzelhisar Çayı ağzının yaklaşık 1 km kuzeydoğusunda, antik bir liman kenti olan Myrina (Kalabakhisar) bulunmaktadır. Bu antik kentin liman kalıntılarının büyük bir bölümü bugün deniz suları altında kalmıştır. Çaltılıdere Köyü nün batısında küçük bir koy oluşturan alçak kıyı tuzlu, kumlu marş alanından oluşmaktadır. Kışın deniz sularıyla tamamen işgal edilen marş alanı yazın kuruyarak üzerinde yürünebilecek hale gelmektedir. Hatta Çaltılıdere Köyü nün futbol sahası bu marş alanında bulunmaktadır. Bu kıyı şeridi ile Kayaalan Ovası arasında uzanan dar alüvyal koridor muhtemelen Monastrien II ve Nis sekileri dönemlerinde denizsel çökeller ile doldurulan tombolodur. Sonuç Batı Anadolu da Menderes Masifi nin kuzey kenarında yer alan Güzelhisar Çayı Havzası nda, Hersiniyen ve Alp Orjenezi dönemlerinde yaşanan tektonik hareketlere bağlı olarak kıvrımlar, kırılmalar, metamorfizma ve volkanizma meydana gelmiştir. Bölge büyük bir olasılıkla Permo-Karbonfer e kadar karasaldı, masiflerin az derin deniz suları altında kalması Permo-Karbonfer de

21 Güzelhisar Çayı Havzasında Yapısal Unsurların Jeomorfolojik Birimlere Etkileri 189 olmuştur (Bingöl, 1976, s. 26). Kretase sonlarına kadar transgresyonlara maruz kalan sahada, Mesozoyik arazisini temsil eden Üst Kretase kireçtaşları oluşmuştur. Bu dönemde oluşan Mesozoyik arazisi Alp Orojenezi nin Laramien fazında kıvrılarak yükselmiştir (Hoşgören,1983, s. 120). Güzelhisar Çayı Havzası nda temel formasyonlar Miyosen dönemine kadar uzun bir aşınım dönemi geçirmiştir. Aşınım dönemi Paleojen de stratigrafik boşluğun varlığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle sahada Alt Tersiyer formasyonlarına rastlanmamaktadır. Miyosen de görülen Alpin tektonik hareketler esnasında faylanarak çöken kısımlar göller ile kaplanmış ve faylar boyunca volkanik faaliyetler cereyan etmiştir. Sahada Miyosen göl tortulları ile birlikte görülen volkanik kayaçlar bu dönemin eseridir. Üst Miyosen den itibaren epirojenik karakterli genç tektonik hareketlerin etkisinde kalan sahada bölgesel gerilmeye bağlı olarak graben ve horstlar belirmeye başlamış ve daha genç volkanik çıkışlar görülmüştür. Miyosen de başlayan epirojenik hareketler Pliyosen ve Kuvaterner de de sürmüştür. Kuvaterner deki epirojenik hareketler kabukta gerilmelere neden olmuş ve Egeid Karası çökmüştür. Egeid Karası nın çökmesi sonucunda Akdeniz in suları bu alana yerleşmiş ve graben ve horstlar bugünkü görünümlerini almışlardır. Kuvaterner den zamanımıza kadar devam eden yükselme hareketlerine ve kaide seviyesinin değişmesine bağlı olarak akarsular vadilerini derine kazmış, taraçalar oluşmuş, erozyon artmış ve depresyon alanları yüksek sahalardan taşınan alüvyonlarla dolmuştur. Bütün bu olaylar dizisi Güzelhisar Çayı Havzası nın bugünkü jeomorfolojik görümünü ortaya çıkarmıştır ki, saha morfolojik yönden polijenik bir topoğrafya özelliği taşımaktadır. Güzelhisar Çayı Havzası nın oluşumunda orojenez, epirojenez, tektonik ve volkanizma gibi iç kuvvetlerin etkisi görülmektedir. Havzada yapısal ve tektonik unsurların etkisinde farklı jeolojik zamanlarda çok çeşitli jeomorfolojik birimler gelişmiştir. Yoğun bir şekilde volkanizmanın etkisinde kalan havzada volkanik formasyonlar üzerinde çok çeşitli volkanik şekilleri görmek mümkündür. Volkanik formasyonların yüksek topoğrafyayı oluşturduğu havzada faylanarak çöken sahalar graben alanlarının meydana getirmiştir. Günümüzde Güzelhisar Çayı Havzası nda gerçekleştirilen beşeri faaliyetler bu yapısal unsurlar ve şekiller tarafından önemli ölçüde denetlenmektedir. KAYNAKLAR Akkuş, A. (1995). Jeomorfolojiye Giriş. Konya: Öz Eğitim Yayınları: 2. Ardos, M. (1992). Türkiye de Kuvaterner Jeomorfolojisi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayın No: 3737

22 190 İ. Eroğlu, R. Bozyiğit Atalay, İ. (1987). Türkiye Jeomorfolojisine Giriş. İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, No: 9. Bingöl, E. (1976). Batı Anadolu nun Jeotektonik Evrimi. MTA Dergisi, 86, Darkot, B., Tuncel, M. (1995). Ege Bölgesi Coğrafyası (3.Baskı). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayın No:2365, Coğrafya Enstitüsü Yayın No: 99. Emre, Ö., Özalp, S., Doğan, A., Özaksoy, V., Yıldırım, C., Göktaş, F. (2005). İzmir Yakın Çevresinin Diri Fayları ve Deprem Potansiyelleri ( Rapor No:10754). Ankara: MTA Jeoloji Etütleri Dairesi. Ercan, T., Satır, M., Kreuzer, H., Türkecan, A., Günay, E., Çevikbaş, A., Ateş, M., Can, B. (1985). Batı Anadolu Senozoyik Volkanitlerine Ait Yeni Kimyasal İzotopik ve Radyometrik Verilerin Yorumu. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 28, Ercan, T., Satır, M., Sevin, D., Türkecan, A. (1996). Batı Anadolu daki Tersiyer Kuvaterner Yaşlı Volkanik Kayaçlarda Yeni Yapılan Radyometrik Yaş Ölçümlerinin Yorumu. MTA Dergisi, 119, Erol, O. (1979). Dördüncü Çağ ( Kuvaterner ) Jeolojisi ve Jeomorfolojisinin Ana Çizgileri. Ankara: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları No:289,Coğrafya Araştırmaları Enstitüsü Yayınları No:22 Eşder, T., Yakabağ, A., Sarıkaya, H., Çiçekli, K. (1991). Aliağa (İzmir) Yöresinin Jeolojisi ve Jeotermal Enerji Olanakları. (Rapor No:9467). Ankara MTA Genel Müdürlüğü. Hoşgören, M., Y. (1983). Akhisar Havzası Jeomorfolojik ve Tatbiki Jeomorfolojik Etüt. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No:3088. Kaya, O. (1979). Ortadoğu Ege Çöküntüsünün ( Neojen ) Stratigrafisi ve Tekniği. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 22/1, Öğdüm, F. (1983). Menemen Dumanlıdağ Volkan Konisi ve Kalderasının Jeomorfolojisi Evrimi. Jeomorfoloji Dergisi, 11, Yalçınlar, İ., (1993). Ege Kıyı Kuşağında Krater ve Kalderalar. Türk Coğrafya Dergisi, 28,

Karasu Nehri Vadisinin Morfotektonik Gelişiminde Tiltlenme Etkisi

Karasu Nehri Vadisinin Morfotektonik Gelişiminde Tiltlenme Etkisi Karasu Nehri Vadisinin Morfotektonik Gelişiminde Tiltlenme Etkisi Tilting effect on the morpho-tectonic evolution of Karasu River valley Nurcan AVŞİN 1 1 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Coğrafya Bölümü Öz: Karasu

Detaylı

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 25, OCAK , S İSTANBUL ISSN: copyright 2012

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 25, OCAK , S İSTANBUL ISSN: copyright 2012 MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 25, OCAK - 2012, S.32-59 İSTANBUL ISSN:1303-2429 copyright 2012 http://www.marmaracografya.com YUNT DAĞI VE ÇEVRESİNİN JEOMORFOLOJİK ÖZELLİKLERİNE TEKTONİK-VOLKANİK UNSURLARIN

Detaylı

DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı

DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı JEOLOJİK OSEONOGRAFİ Genelde çok karmaşık bir yapıya sahip olan okyanus ve deniz

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

Akarsu aşındırma ve biriktirme şekilleri nelerdir?

Akarsu aşındırma ve biriktirme şekilleri nelerdir? On5yirmi5.com Akarsu aşındırma ve biriktirme şekilleri nelerdir? Akarsular yeryüzünün şekillenmesinde en etkili olan dış kuvvetlerdir. Çünkü, kutup bölgeleri, çöller ve dağların yüksek kısımları dışında

Detaylı

Akdeniz in Pleyistosen Deniz Düzeyi Değişimlerini Karakterize Eden, Çok Dönemli-Çok Kökenli Bir Mağara: Gilindire Mağarası (Aydıncık-İçel)

Akdeniz in Pleyistosen Deniz Düzeyi Değişimlerini Karakterize Eden, Çok Dönemli-Çok Kökenli Bir Mağara: Gilindire Mağarası (Aydıncık-İçel) Akdeniz in Pleyistosen Deniz Düzeyi Değişimlerini Karakterize Eden, Çok Dönemli-Çok Kökenli Bir Mağara: Gilindire Mağarası (Aydıncık-İçel) The Cave With Multiple-Periods And Origins Characterizing The

Detaylı

Temel Kayaçları ESKİŞEHİR-ALPU KÖMÜR HAVZASININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ GİRİŞ ÇALIŞMA ALANININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ

Temel Kayaçları ESKİŞEHİR-ALPU KÖMÜR HAVZASININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ GİRİŞ ÇALIŞMA ALANININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ ESKİŞEHİR-ALPU KÖMÜR HAVZASININ JEOLOJİSİ VE STRATİGRAFİSİ İlker ŞENGÜLER* GİRİŞ Çalışma alanı Eskişehir grabeni içinde Eskişehir ilinin doğusunda, Sevinç ve Çavlum mahallesi ile Ağapınar köyünün kuzeyinde

Detaylı

FAYLARI ARAZİDE TANIMA KRİTERLER TERLERİ TEKTONİK IV-V. V. DERS. Doç.. Dr. Sabah YILMAZ ŞAHİN

FAYLARI ARAZİDE TANIMA KRİTERLER TERLERİ TEKTONİK IV-V. V. DERS. Doç.. Dr. Sabah YILMAZ ŞAHİN FAYLARI ARAZİDE TANIMA KRİTERLER TERLERİ JEOFİZİK K MÜHENDM HENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEKTONİK IV-V. V. DERS Doç.. Dr. Sabah YILMAZ ŞAHİN Fayları Arazide Tanıma Kriterleri Fay düzleminin karakteristik özellikleri

Detaylı

GİRİŞ. Faylar ve Kıvrımlar. Volkanlar

GİRİŞ. Faylar ve Kıvrımlar. Volkanlar JEOLOJİK YAPILAR GİRİŞ Dünyamızın üzerinde yaşadığımız kesiminden çekirdeğine kadar olan kısmında çeşitli olaylar cereyan etmektedir. İnsan ömrüne oranla son derece yavaş olan bu hareketlerin çoğu gözle

Detaylı

Akarsular ve oluşturduğu şekiller

Akarsular ve oluşturduğu şekiller Akarsular ve oluşturduğu şekiller akarsular Yeryüzünde doğal bir yatağa bağlı olarak akan su kütlelerine denir. Seyelan da akış belli bir yatağa bağlı olarak meydana gelmez yeryüzünü kaplarcasına bir örtü

Detaylı

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler.

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarların şekillendirici etkilerinin görüldüğü yerlerin

Detaylı

INS13204 GENEL JEOFİZİK VE JEOLOJİ

INS13204 GENEL JEOFİZİK VE JEOLOJİ 4/3/2017 1 INS13204 GENEL JEOFİZİK VE JEOLOJİ Yrd.Doç.Dr. Orhan ARKOÇ e-posta : orhan.arkoc@klu.edu.tr Web : http://personel.klu.edu.tr/orhan.arkoc 4/3/2017 2 BÖLÜM 4 TABAKALI KAYAÇLARIN ÖZELLİKLER, STRATİGRAFİ,

Detaylı

JEOLOJİ İÇ KUVVETLER

JEOLOJİ İÇ KUVVETLER JEOLOJİ İÇ KUVVETLER Enerjisini yerin içindeki mağmadan alan güçlere iç kuvvetler denir. İç kuvvetlerin etkisiyle orojenez, epirojenez, volkanizma ve depremler meydana gelir. İç kuvvetlerin oluşturduğu

Detaylı

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ TOPOĞRAFYA, YÜKSELTİ VE RÖLİYEF Yeryüzünü şekillendiren değişik yüksekliklere topoğrafya denir. Topoğrafyayı oluşturan şekillerin deniz seviyesine göre yüksekliklerine

Detaylı

TAHTALI BARAJI HAVZASI ALT YÖRESİ

TAHTALI BARAJI HAVZASI ALT YÖRESİ TAHTALI BARAJI HAVZASI ALT YÖRESİ 5.6. TAHTALI BARAJI HAVZASI ALT YÖRESİ (THAY) İzmir kentinin içme ve kullanma suyu ihtiyacının karşılanması amacıyla gerçekleştirilen Tahtalı Barajı nın evsel, endüstriyel,

Detaylı

SEYİTÖMER LİNYİT ÇIKARIM SAHASI

SEYİTÖMER LİNYİT ÇIKARIM SAHASI Yoncalı Ovası Kütahya ovası kuzeydeki "Yoncalı Depresyonu"ndan bir eşik alanıyla ayrılmaktadır. Zengin linyit yataklarının içinde yer aldığı neojen bir düzlük olan Yoncalı Depresyonu, Kütahya Ovası'ndan

Detaylı

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 Türkiye de Arazi Kullanımı Türkiye yüzey şekilleri bakımından çok farklı özelliklere sahiptir. Ülkemizde oluşum özellikleri birbirinden farklı

Detaylı

ABANT GÖLÜ CİVARININ TEKTONİK VE YAPISAL JEOLOJİSİNİN HAVA FOTOĞRAFLARI İLE KIYMETLENDİRİLMESİ GİRİŞ

ABANT GÖLÜ CİVARININ TEKTONİK VE YAPISAL JEOLOJİSİNİN HAVA FOTOĞRAFLARI İLE KIYMETLENDİRİLMESİ GİRİŞ ABANT GÖLÜ CİVARININ TEKTONİK VE YAPISAL JEOLOJİSİNİN HAVA FOTOĞRAFLARI İLE KIYMETLENDİRİLMESİ Sunay AKDERE Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü, Ankara GİRİŞ Hava fotoğraflarından yararlanarak fotojeolojik

Detaylı

Kanada Kalkanı Kanada Kalkanı. Kıyı Dağları. Kanada Kalkanı. Kıyı Ovaları. Örtülü Platform. Büyük Ovalar İç Düzlükler. Dağ ve Havzalar Kuşağı

Kanada Kalkanı Kanada Kalkanı. Kıyı Dağları. Kanada Kalkanı. Kıyı Ovaları. Örtülü Platform. Büyük Ovalar İç Düzlükler. Dağ ve Havzalar Kuşağı Örtülü Platform Örtülü Platform Kanada Kalkanı Kanada Kalkanı Kıyı Dağları Örtülü Platform Kanada Kalkanı Dağ ve Havzalar Kuşağı Büyük Ovalar İç Düzlükler QUACHITA WICHITA Kıyı Ovaları BÜYÜK OVALAR= GREAT

Detaylı

NEOTEKTONİK. Doç.Dr. Yaşar EREN DOĞU ANADOLU SIKIŞMA BÖLGESİ

NEOTEKTONİK. Doç.Dr. Yaşar EREN DOĞU ANADOLU SIKIŞMA BÖLGESİ 6.2.1. DOĞU ANADOLU SIKIŞMA BÖLGESİ Karlıova üçlü kavşağının NEOTEKTONİK doğusunda kalan bölge Doç.Dr. kuzey-güney Yaşar EREN yönlü sıkışmalı tektonik rejimin etkisi altında olduğu için bu bölge Doğu Anadolu

Detaylı

ÇANDARLI-ALİAĞA ARASINDAKİ KIYI KESİMİNİN JEOMORFOLOJİSİ

ÇANDARLI-ALİAĞA ARASINDAKİ KIYI KESİMİNİN JEOMORFOLOJİSİ ÇANDARLI-ALİAĞA ARASINDAKİ KIYI KESİMİNİN JEOMORFOLOJİSİ Arş.Gör. Yıldız GÜNEY a ve Yrd.Doç.Dr. Selahattin POLAT b a Uşak Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Fiziki Coğrafya Anabilim

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

YER DEĞİŞTİREN YERLEŞMELERE İKİ ÖRNEK: KIRATLI ve BAHÇELİ KÖYLERİ

YER DEĞİŞTİREN YERLEŞMELERE İKİ ÖRNEK: KIRATLI ve BAHÇELİ KÖYLERİ İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü COĞRAFYA DERGİSİ Sayı 12, Sayfa 75-84, İstanbul, 2004 Basılı Nüsha ISSN No: 1302-7212 Elektronik Nüsha ISSN No: 1305-2128 YER DEĞİŞTİREN YERLEŞMELERE

Detaylı

BURDUR-YASSIGÜME KÖYÜNÜN, FİZİKİ COĞRAFYA AÇISINDAN, ÇEVRE SORUNLARI

BURDUR-YASSIGÜME KÖYÜNÜN, FİZİKİ COĞRAFYA AÇISINDAN, ÇEVRE SORUNLARI BURDUR-YASSIGÜME KÖYÜNÜN, FİZİKİ COĞRAFYA AÇISINDAN, ÇEVRE SORUNLARI Arş. Gör. Hakan YİĞİTBAŞIOĞLU Göller Yöresinde yeralan Burdur Havzası'nın oluşumunda tektonik hareketlerin büyük etkisi olmuştur. Havza

Detaylı

KONYA DA DEPREM RİSKİ

KONYA DA DEPREM RİSKİ 1 KONYA DA DEPREM RİSKİ Yaşar EREN, S.Ü. Müh.-Mim. Fakültesi Jeoloji Müh. Bölümü, Konya. ÖZ: Orta Anadolu nun en genç yapılarından olan kuzey-güney gidişli Konya havzası, batıda Konya Fay Zonu, kuzeyde

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA CEVAP 1: (TOPLAM 10 PUAN) 1.1: 165 150 = 15 meridyen fark vardır. (1 puan) 15 x 4 = 60 dakika = 1 saat fark vardır. (1 puan) 12 + 1 = 13 saat 13:00 olur. (1 puan) 1.2:

Detaylı

ALİAĞA İLÇESİNDE ARAZİ KULLANIMINA ETKİ EDEN DOĞAL VE BEŞERİ FAKTÖRLER (The Natural and Humanitarian Factors Affecting the Land Use in Aliağa)

ALİAĞA İLÇESİNDE ARAZİ KULLANIMINA ETKİ EDEN DOĞAL VE BEŞERİ FAKTÖRLER (The Natural and Humanitarian Factors Affecting the Land Use in Aliağa) MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 27, OCAK - 2013, S. 353-400 İSTANBUL ISSN:1303-2429 copyright 2013 http://www.marmaracografya.com ALİAĞA İLÇESİNDE ARAZİ KULLANIMINA ETKİ EDEN DOĞAL VE BEŞERİ FAKTÖRLER (The

Detaylı

TABAKALI YAPILAR, KIVRIMLAR, FAYLAR. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü

TABAKALI YAPILAR, KIVRIMLAR, FAYLAR. Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü TABAKALI YAPILAR, KIVRIMLAR, FAYLAR Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü TABAKA DÜZLEMİNİN TEKTONİK KONUMU Tabaka düzleminin konumunu belirlemek için tabakanın aşağıdaki özelliklerinin

Detaylı

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir?

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? 1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? a. Ova b. Vadi c. Plato d. Delta 2- Coğrafi bölgelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a. Coğrafi özellikleri

Detaylı

5. Aşağıdakilerden hangisi, Dünya nın iç kısmının sıcak. 6. Yer kabuğu mantoyu çevreleyen bir zar gibi olup kıtalar.

5. Aşağıdakilerden hangisi, Dünya nın iç kısmının sıcak. 6. Yer kabuğu mantoyu çevreleyen bir zar gibi olup kıtalar. BÖLÜM 6 Yerin Şekillenmesi (İç Kuvvetler) 1. Dünya nın iç yapısı hakkında en kapsamlı bilgileri... verir. Bu bilgilere göre, Dünya, iç içe bir kaç küreden oluşmuştur. Buna göre, yukarıda noktalı yere aşağıdakilerden

Detaylı

Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü. Öğr. Gör. Kayhan ALADOĞAN

Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü. Öğr. Gör. Kayhan ALADOĞAN Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü Öğr. Gör. Kayhan ALADOĞAN ÇORUM 2017 Alp - Himalaya kıvrım kuşağı üzerinde yer alan ülkemizde tüm jeolojik zaman ve devirlere ait araziler görülebilmektedir.

Detaylı

17 EKİM 2005 SIĞACIK (İZMİR) DEPREMLERİ ÖN DEĞERLENDİRME RAPORU

17 EKİM 2005 SIĞACIK (İZMİR) DEPREMLERİ ÖN DEĞERLENDİRME RAPORU MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 17 EKİM 2005 SIĞACIK (İZMİR) DEPREMLERİ ÖN DEĞERLENDİRME RAPORU Rapor No: 10756 JEOLOJİ ETÜTLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 17 EKİM 2005

Detaylı

Başlıca Kıyı Tipleri, Özellikleri ve Oluşum Süreçleri

Başlıca Kıyı Tipleri, Özellikleri ve Oluşum Süreçleri Başlıca Kıyı Tipleri, Özellikleri ve Oluşum Süreçleri Dünya da bir birinden farklı kıyı tipleri oluşmuştur. Bu farklılıkların oluşmasında; Dalga ve akıntılar, Dağların kıyıya uzanış doğrultusu, Kıyılardaki

Detaylı

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir?

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 1. Bir çizimin harita özelliği taşıması için gerekli koşullar nelerdir? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 3. Haritalar günlük hayatımızda ne gibi kolaylıklar sağlamaktadır? 4. Haritalar hangi

Detaylı

Atoller (mercan adaları) ve Resifler

Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atol, hayatlarını sıcak denizlerde devam ettiren ve mercan ismi verilen deniz hayvanları iskeletlerinin artıklarının yığılması sonucu meydana gelen birikim şekilleridir.

Detaylı

Kaz Dağlarından Edremit Körfezi

Kaz Dağlarından Edremit Körfezi KÜÇÜKKUYU Kaz Dağlarından Edremit Körfezi Burhaniye-İskele Burhaniye Madra Dağı-Kozak Yaylası KOZAK YAYLASINDA FISTIK ÇAMLARI MADRA DAĞI NDA GRANİTLER VE FISTIK ÇAMLARI MADRA DAĞI NDA LALELER EDREMİT-HAVRAN

Detaylı

Orojenez (Dağ Oluşumu) Jeosenklinallerde biriken tortul tabakaların kıvrılma ve kırılma olayına dağ oluşumu ya da orojenez denir.

Orojenez (Dağ Oluşumu) Jeosenklinallerde biriken tortul tabakaların kıvrılma ve kırılma olayına dağ oluşumu ya da orojenez denir. İç Kuvvetler Enerjisini yerin içinden (magma) alan güçlerdir. İç güçlerin oluşturduğu yer şekilleri dış güçler tarafından aşındırılır. İç güçlerin oluşturduğu hareketlerin bütününe tektonik hareket denir.

Detaylı

BAŞLICA TOPRAK TİPLERİ

BAŞLICA TOPRAK TİPLERİ BAŞLICA TOPRAK TİPLERİ Topraklar zonal, intrazonal ve azonal topraklar olmak üzere üçe ayrılır. 1. Zonal (Yerli) Topraklar iklim ve bitki örtüsüne bağlı olarak oluşan ve bütün katmanların(horizonların)

Detaylı

KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR

KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR KAYAÇLARDA GÖRÜLEN YAPILAR Kayaçların belirli bir yapısı vardır. Bu yapı kayaç oluşurken ve kayaç oluştuktan sonra kazanılmış olabilir. Kayaçların oluşum sırasında ve oluşum koşullarına bağlı olarak kazandıkları

Detaylı

SENOZOYİK TEKTONİK.

SENOZOYİK TEKTONİK. SENOZOYİK TEKTONİK http://www.cografyamiz.com/900/depremler/ DOĞU AFRİKA RİFTİ Üçlü Sistem Doğu Afrika Rift Sistemi Aden Körfezi Kızıl Deniz Okyanusal kabuğun şekillenmesi Aden Körfezinde yaklaşık olarak

Detaylı

KIRŞEHİR AFET DURUMU RAPORU

KIRŞEHİR AFET DURUMU RAPORU 2013 KIRŞEHİR AFET DURUMU RAPORU KIRŞEHİR YATIRIM DESTEK OFİSİ GÖKHAN GÖMCÜ 1 1.1 JEOMORFOLOJİK DURUM İl toprakları güney ve güneybatıda Kızılırmak, batı ve kuzeybatıda Kılıçözü deresi, kuzey ve kuzeydoğuda

Detaylı

JEOMORFOLOJİ DIŞ KUVVETLER AKARSULAR

JEOMORFOLOJİ DIŞ KUVVETLER AKARSULAR JEOMORFOLOJİ DIŞ KUVVETLER AKARSULAR A. AKARSU AŞINIM ŞEKİLLERİ 1. VADİ: Akarsuların aşındırarak içinde aktığı, sürekli inişi olan yatağına denir. Vadi Tipleri: a. Çentik ( v biçimli) vadi: Akarsu yatak

Detaylı

2011 YILINDA DOĞU ANADOLU BÖLGESİN DE URARTU BARAJ, GÖLET ve SULAMA KANALLARININ ARAŞTIRILMASI ALİKÖSE KANALI

2011 YILINDA DOĞU ANADOLU BÖLGESİN DE URARTU BARAJ, GÖLET ve SULAMA KANALLARININ ARAŞTIRILMASI ALİKÖSE KANALI 2011 YILINDA DOĞU ANADOLU BÖLGESİN DE URARTU BARAJ, GÖLET ve SULAMA KANALLARININ ARAŞTIRILMASI Oktay BELLİ ALİKÖSE KANALI Aliköse Kanalı, Tuzluca İlçesi nin yaklaşık olarak 36 37 km. güneybatısında bulunmaktadır.

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

GAGA G Ö LÜ (ORDU) * A.Ü.D.T.C.F. Coğrafya Bölümü ** A.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü

GAGA G Ö LÜ (ORDU) * A.Ü.D.T.C.F. Coğrafya Bölümü ** A.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü GAGA G Ö LÜ (ORDU) Prof. Dr. Erdoğan A K K A N * Arş. Gör. Gürcan GÜRGEN** ÖZ Gaga Gölü, Ordu İlinin, Karadeniz kıyısındaki ilçelerinden biri olan Fatsa dan güneye, Aybastı ya gidilen karayolunun 7. Km

Detaylı

AKARSULAR

AKARSULAR AKARSULAR Dünya yüzeyinin şekillenmesi açısından en önemli pay hiç şüphesiz akarsulara aittir. Yüzeydeki sularının bir yatak içinde toplanıp akmasıyla oluşurlar. Akarsuyun doğduğu yere akarsu kaynağı,

Detaylı

İnce Burun Fener Fener İnce Burun BATI KARADENİZ BÖLGESİ KIYI GERİSİ DAĞLARI ÇAM DAĞI Batıdan Sakarya Irmağı, doğudan ise Melen Suyu tarafından sınırlanan ÇAM DAĞI, kuzeyde Kocaali; güneyde

Detaylı

MANİSA İLİ, ŞEHZADELER İLÇESİ, YUKARIÇOBANİSA MAHALLESİ, PARSEL: /1000 ÖLÇEKLİ UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU

MANİSA İLİ, ŞEHZADELER İLÇESİ, YUKARIÇOBANİSA MAHALLESİ, PARSEL: /1000 ÖLÇEKLİ UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU SINIR PLANLAMA LTD.ŞTİ MANİSA İLİ, ŞEHZADELER İLÇESİ, YUKARIÇOBANİSA MAHALLESİ, PARSEL:2677-2678 1/1000 ÖLÇEKLİ UYGULAMA İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Nisan-2017 Milli Kütüphane Caddesi No:31

Detaylı

NEOTEKTONİK ORTA ANADOLU OVA REJİMİ. Doç.Dr. Yaşar EREN

NEOTEKTONİK ORTA ANADOLU OVA REJİMİ. Doç.Dr. Yaşar EREN 6.2.4. ORTA ANADOLU OVA REJİMİ Karlıova ekleminin doğusunda kalan sıkışma Doç.Dr. Yaşar bölgesi EREN NEOTEKTONİK ile batısında kalan genleşme bölgesi arasında bulunan geçiş kesimidir. KAFZ ile Toroslar

Detaylı

Beşparmak, Karakümes ve Marçal Dağları'ndan oluşan dağlara "Batı Menteşe Dağları" denir.

Beşparmak, Karakümes ve Marçal Dağları'ndan oluşan dağlara Batı Menteşe Dağları denir. Beşparmak, Karakümes ve Marçal Dağları'ndan oluşan dağlara "Batı Menteşe Dağları" denir. yukarıda adı geçen dağlardan oluşan "Doğu Menteşe Dağları" arasında arasında Çine Çayı Vadisi uzanır. Aydın iline

Detaylı

YERKABUĞUNUN HAREKETLERİ

YERKABUĞUNUN HAREKETLERİ YERKABUĞUNUN HAREKETLERİ Yerkabuğunun hareketsiz bir denge halinde olmadığına dair bir çok kanıt vardır. Başlangıçta aslında yatay konumda olan tabakaların çoğu, bugün kabuğun içinde ezilmiş, eğimlenmiş,

Detaylı

ULUABAT MANYAS GÖLLERİ VE YAKIN ÇEVRESİNİN JEOMORFOLOJİK GELİŞİM MODELLEMESİ

ULUABAT MANYAS GÖLLERİ VE YAKIN ÇEVRESİNİN JEOMORFOLOJİK GELİŞİM MODELLEMESİ Kuvaterner Çalıştayı IV 2003 İTÜ Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü ULUABAT MANYAS GÖLLERİ VE YAKIN ÇEVRESİNİN JEOMORFOLOJİK GELİŞİM MODELLEMESİ Barış Mater 1, Hüseyin Turoğlu 1, Musa Uludağ 2, İsa Cürebal

Detaylı

MENTEŞE YÖRESİ Kıyı Ege Bölgesinün Büyük Menderes Oluğu güneyinde kalan kesimine "Menteşe Yöresi" denilmektedir. 13. yüzyılda Manteşe yöresi

MENTEŞE YÖRESİ Kıyı Ege Bölgesinün Büyük Menderes Oluğu güneyinde kalan kesimine Menteşe Yöresi denilmektedir. 13. yüzyılda Manteşe yöresi MENTEŞE YÖRESİ MENTEŞE YÖRESİ Kıyı Ege Bölgesinün Büyük Menderes Oluğu güneyinde kalan kesimine "Menteşe Yöresi" denilmektedir. 13. yüzyılda Manteşe yöresi Bizanslıların elinde bulunuyordu. Bizanslıların

Detaylı

FENERBAHÇE SPOR KULÜBÜ EĞİTİM KURUMLARI ANADOLU LİSESİ 10. SINIFLAR COĞRAFYA İZLEME SINAVI

FENERBAHÇE SPOR KULÜBÜ EĞİTİM KURUMLARI ANADOLU LİSESİ 10. SINIFLAR COĞRAFYA İZLEME SINAVI 1. 2. Kalker gibi tortul kayaçların metamorfik kayaçlarına dönüşmesinde etkili olan faktörler aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir (5 puan)? A. Soğuma - Buzullaşma B. Ayrışma - Erime C. Sıcaklık - Basınç

Detaylı

Potansiyel. Alan Verileri İle. Hammadde Arama. Endüstriyel. Makale www.madencilik-turkiye.com

Potansiyel. Alan Verileri İle. Hammadde Arama. Endüstriyel. Makale www.madencilik-turkiye.com Makale www.madencilik-turkiye.com Seyfullah Tufan Jeofizik Yüksek Mühendisi Maden Etüt ve Arama AŞ seyfullah@madenarama.com.tr Adil Özdemir Jeoloji Yüksek Mühendisi Maden Etüt ve Arama AŞ adil@madenarama.com.tr

Detaylı

VII. KIYILAR. Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları

VII. KIYILAR. Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları VII. KIYILAR 1 VII. KIYILAR KIYI KANUNU Kanun No: 3621 Kabul Tarihi: 04/04/1990 (17 Nisan 1990 tarih ve 20495 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.) Kıyı çizgisi: Deniz, tabii ve suni göl ve akarsularda,

Detaylı

"Birinci Coğrafya Kongresi 6-21 Haziran 1941, Raporlar, Müzakereler, Kararlar"

Birinci Coğrafya Kongresi 6-21 Haziran 1941, Raporlar, Müzakereler, Kararlar "Birinci Coğrafya Kongresi 6-21 Haziran 1941, Raporlar, Müzakereler, Kararlar" EGE BÖLGESİ Yurdumuzun batı kesiminde Ege Denizi'ne komşu olan ve adını bu denizden alan Ege bölgesi kapladığı alan bakımından

Detaylı

YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ TOPOGRAFYA, YÜKSELTİ VE RÖLİYEF

YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ TOPOGRAFYA, YÜKSELTİ VE RÖLİYEF YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ Tepeleri karlı dağlardan düz ve geniş ovalara kadar, dünyamızın yüzü çeşitli yeryüzü şekilleri ile biçimlenmiştir. Jeologların bir ödevi de değişik yerlerde değişik yeryüzü şekillerinin

Detaylı

MADRA DAĞI NDA LALELER

MADRA DAĞI NDA LALELER MADRA DAĞI NDA LALELER EDREMİT-HAVRAN OLUĞU Kuzeyde Marmara-Ege bölgeleri arasında sınır vazifesi gören asimetrik manzaralı Kaz Dağları batı-doğu doğrultulu bir fay hattı ile güneydeki Edremit-Havran

Detaylı

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS 31. 32. Televizyonda hava durumunu aktaran sunucu, Türkiye kıyılarında rüzgârın karayel ve poyrazdan saatte 50-60 kilometre hızla estiğini söylemiştir. Buna göre, haritada numaralanmış rüzgârlardan hangisinin

Detaylı

EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI

EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI 1/5 EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI Türkiye nin 7 coğrafi bölgesinden biri olan Ege Bölgesi, 85.000 km2 lik yüzölçümüyle Türkiye topraklarının %11 ini kaplar. (Harita:1) Ege Bölgesi, Anadolu nun

Detaylı

AYAŞ İLÇESİ BAŞAYAŞ KÖYÜ ARAZİ İNCELEME GEZİSİ GÖREV RAPORU

AYAŞ İLÇESİ BAŞAYAŞ KÖYÜ ARAZİ İNCELEME GEZİSİ GÖREV RAPORU AYAŞ İLÇESİ BAŞAYAŞ KÖYÜ ARAZİ İNCELEME GEZİSİ GÖREV RAPORU Konu : Hümik asit ve Leonarditin fidan üretiminde kullanılması deneme çalıģmaları ve AyaĢ Ġlçesi BaĢayaĢ köyündeki erozyon sahasının teknik yönden

Detaylı

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI TÜRKİYE DOĞAL VE KÜLTÜREL VARLIKLARI ENVANTERİ ENV. NO. 58.01.0.02 ÇİMENYENİCE KÖYÜ, KÖROĞLU TEPELERİ, I39-a4 MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI İL SİVAS İLÇE HAFİK MAH.-KÖY VE MEVKİİ Çimenyenice Köyü GENEL

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

Kızılırmak Deltası ve yakın çevresinin jeomorfolojik özellikleri ve insan yaşamındaki etkileri

Kızılırmak Deltası ve yakın çevresinin jeomorfolojik özellikleri ve insan yaşamındaki etkileri Kızılırmak Deltası ve yakın çevresinin jeomorfolojik özellikleri ve insan yaşamındaki etkileri Dr. Hüseyin TUROĞLU İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü turogluh@istanbul.edu.tr Özet

Detaylı

Hatalı Kıyı Kullanımının Neden Olduğu Bir Problem: Karaburun Limanın (İstanbul) Dolması

Hatalı Kıyı Kullanımının Neden Olduğu Bir Problem: Karaburun Limanın (İstanbul) Dolması Hatalı Kıyı Kullanımının Neden Olduğu Bir Problem: Karaburun Limanın (İstanbul) Dolması Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Turoğlu (1), Arş. Gör. Hasan Özdemir (1,2), Doç. Dr. Barbaros Gönençgil (1,3), Prof. Dr. Barış

Detaylı

Şimdiye kadar özelliklerini belirtmeye çalıştığımız Kütahya Yöresi'nin kuzey kesimi içerisinde de farklı üniteler ayırd etmek mümkündür.

Şimdiye kadar özelliklerini belirtmeye çalıştığımız Kütahya Yöresi'nin kuzey kesimi içerisinde de farklı üniteler ayırd etmek mümkündür. Akarsularla boşaltılmış ovalar daha çok Kütahya'nın güneyinde ve güneybatısında, başka bir tarifle Murat Dağı'nın kuzey ve kuzeydoğusunda yer almaktadırlar. Bunlar: Adırnaz Çayı ve Kocaçay'ın yukarı çığırlarındaki

Detaylı

COĞRAFYA YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ 1.JEOLOJİK ZAMANDA OLUŞAN YERLER BU ALANLAR 1. JEOLOJİK ZAMANDA OLUŞTUĞU İÇİN DEPREM RİSKİ EN AZ OLAN YERLERDİR.

COĞRAFYA YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ 1.JEOLOJİK ZAMANDA OLUŞAN YERLER BU ALANLAR 1. JEOLOJİK ZAMANDA OLUŞTUĞU İÇİN DEPREM RİSKİ EN AZ OLAN YERLERDİR. COĞRAFYA YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ 1.JEOLOJİK ZAMANDA OLUŞAN YERLER TRAKYADA YILDIZ DAĞLARI MASİFİ İÇ ANADOLUDA KIRŞEHİR MASİFİ DOĞU ANADOLUDA BİTLİS MASİFİ EGEDE SARUHAN MENTEŞE MASİFİ KASTAMONUDA DADAY-DEVREKANİ

Detaylı

İVRİNDİ OVASI VE YAKIN ÇEVRESİNİN JEOMORFOLOJİSİ GEOMORPHOLOGY OF IVRINDI PLAIN AND ITS SURROUNDINGS

İVRİNDİ OVASI VE YAKIN ÇEVRESİNİN JEOMORFOLOJİSİ GEOMORPHOLOGY OF IVRINDI PLAIN AND ITS SURROUNDINGS İVRİNDİ OVASI VE YAKIN ÇEVRESİNİN JEOMORFOLOJİSİ Kamile GÜLÜM * Özet Bu çalışmada İvrindi Ovası ve Yakın çevresinin jeomorfolojik özellikleri ortaya konulmuştur. İvrindi Ovası ve yakın çevresi, çevresindeki

Detaylı

ERGENE (TRAKYA) HAVZASININ JEOLOJİSİ ve KÖMÜR POTANSİYELİ. bulunmaktadır. Trakya Alt Bölgesi, Marmara Bölgesi nden Avrupa ya geçiş alanında, doğuda

ERGENE (TRAKYA) HAVZASININ JEOLOJİSİ ve KÖMÜR POTANSİYELİ. bulunmaktadır. Trakya Alt Bölgesi, Marmara Bölgesi nden Avrupa ya geçiş alanında, doğuda ERGENE (TRAKYA) HAVZASININ JEOLOJİSİ ve KÖMÜR POTANSİYELİ *İlker ŞENGÜLER *Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Enerji Hammadde Etüt ve Arama Dairesi Başkanlığı Ankara ERGENE (TRAKYA) HAVZASININ Bölgesi

Detaylı

NEOTEKTONİK 6.2.3. EGE GRABEN SİSTEMİ. Doç.Dr. Yaşar EREN

NEOTEKTONİK 6.2.3. EGE GRABEN SİSTEMİ. Doç.Dr. Yaşar EREN 6.2.3. EGE GRABEN SİSTEMİ Ege bölgesinin en büyük karakteristiği genel olarak doğu-batı gidişli pek çok graben yapısı içermesidir. Grabenlerle ilgili fay düzlemi çözümleri genellikle kuzeygüney yönlü

Detaylı

AKSARAY YÖRESĠNĠN JEOLOJĠK ĠNCELEMESĠ

AKSARAY YÖRESĠNĠN JEOLOJĠK ĠNCELEMESĠ T.C. AKSARAY ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ JEOLOJĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ AKSARAY YÖRESĠNĠN JEOLOJĠK ĠNCELEMESĠ HARĠTA ALIMI DERSĠ RAPORU 3. GRUP AKSARAY 2015 T.C. AKSARAY ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ

Detaylı

DIŞ KUVVETLER. Hazırlayan : Taylan Batman Coğrafya Öğretmeni

DIŞ KUVVETLER. Hazırlayan : Taylan Batman Coğrafya Öğretmeni DIŞ KUVVETLER Rüzgar aşınım ve birikim şekilleri Akarsu aşınım şekilleri Akarsu birikim şekilleri Yer altı suları ve kaynaklar Karstik aşınım ve birikim şekilleri Buzul aşınım ve birikim şekilleri* Dalga

Detaylı

KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA GEZİMİZ

KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA GEZİMİZ KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA GEZİMİZ Okulumuz Gezi İnceleme ve Tanıtma Kulübümüz 17-18 Ocak 2015 tarihinde bir gece konaklamalı KARTEPE-MAŞUKİYE-SAPANCA gezisi gerçekleştirdi.. 17 Ocak 2015 Cumartesi sabahı

Detaylı

Topoğrafik rölyef. Yaşar EREN-2003

Topoğrafik rölyef. Yaşar EREN-2003 Topoğrafik rölyef İzostasi Yeryüzündeki kütlelelerin gravitasyonal dengesidir DAĞ OLUŞUMU Denge kütlelerin yoğunluk farklılığına dayanır. Kabuk mantodan daha az yoğundur Izostasi Airy Modeli Pratt Modeli

Detaylı

COĞRAFYA DERGİSİ Sayı 12, Sayfa 1-11, İstanbul, 2004 Basılı Nüsha ISSN No: 1302-7212 Elektronik Nüsha ISSN No: 1305-2128

COĞRAFYA DERGİSİ Sayı 12, Sayfa 1-11, İstanbul, 2004 Basılı Nüsha ISSN No: 1302-7212 Elektronik Nüsha ISSN No: 1305-2128 İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü COĞRAFYA DERGİSİ Sayı 12, Sayfa 1-11, İstanbul, 2004 Basılı Nüsha ISSN No: 1302-7212 Elektronik Nüsha ISSN No: 1305-2128 HEYELAN SETİ GÖLLERİNE

Detaylı

Tabakalı kayaçların dalga şeklindeki deformasyonlarına kıvrım denir. Kıvrımların boyları mm mertebesinden km mertebesine kadar değişir.

Tabakalı kayaçların dalga şeklindeki deformasyonlarına kıvrım denir. Kıvrımların boyları mm mertebesinden km mertebesine kadar değişir. KIVRIM VE KIVRIM TİPLERİ Tabakalı kayaçların dalga şeklindeki deformasyonlarına kıvrım denir. Kıvrımların boyları mm mertebesinden km mertebesine kadar değişir. Deniz veya okyanus diplerinde (jeosenklinallerde)

Detaylı

Jeolojik Miras Listeleri (AFRİKA) Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü

Jeolojik Miras Listeleri (AFRİKA) Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü Jeolojik Miras Listeleri (AFRİKA) Prof.Dr. Atike NAZİK Ç.Ü. Jeoloji Mühendisliği Bölümü AFRİKA DOĞAL MİRAS LİSTESİ http://www.africanworldheritagesites.org/ Afrika da Madagaskar Adası nda 2 ve Şeysel Adası

Detaylı

The geomorphological stady of the area Çınarcık and ite surroundings

The geomorphological stady of the area Çınarcık and ite surroundings ÇINARCIK VE ÇEVRESİNİN JEOMORFOLOJİK ETÜDÜ Prof. Dr. Oğuz Erol Alaeddin Şencan The geomorphological stady of the area Çınarcık and ite surroundings ÖZET * Bu çalışmanın amacı, Çınarcık ve çevresinin jeomorfolojik

Detaylı

Normal Faylar. Genişlemeli tektonik rejimlerde (extensional tectonic regime) oluşan önemli yapılar olup bu rejimlerin genel bir göstergesi sayılırlar.

Normal Faylar. Genişlemeli tektonik rejimlerde (extensional tectonic regime) oluşan önemli yapılar olup bu rejimlerin genel bir göstergesi sayılırlar. Normal Faylar Genişlemeli tektonik rejimlerde (extensional tectonic regime) oluşan önemli yapılar olup bu rejimlerin genel bir göstergesi sayılırlar. 1 2 Bir tabakanın normal faylanma ile esnemesi (stretching).

Detaylı

ANTALYA KÖRFEZİ ÇEVRESİNDE PREHİSTORİK ARAŞTIRMALAR VE JEOMORFOLOJİK DAYANAĞI. toryacının bu alanlardaki uzmanlarla işbirliğinde bulunması GİRİŞ

ANTALYA KÖRFEZİ ÇEVRESİNDE PREHİSTORİK ARAŞTIRMALAR VE JEOMORFOLOJİK DAYANAĞI. toryacının bu alanlardaki uzmanlarla işbirliğinde bulunması GİRİŞ MTA Dergisi, 108, 135-140, 1988 ANTALYA KÖRFEZİ ÇEVRESİNDE PREHİSTORİK ARAŞTIRMALAR VE JEOMORFOLOJİK DAYANAĞI Angela Minzoni DEROCHE* ve Nuri GÜLDALI** ÖZ. Türkiye'de şimdiye kadar prehistorya çalışmaları

Detaylı

Bazı şekil grupları km 2 Ha Oran

Bazı şekil grupları km 2 Ha Oran Coğrafi Bilimler Dergisi, 2007, 5 (2), 27-53 Kaz Dağı Kuzey Kesiminin (Bayramiç-Çanakkale) Jeomorfolojisi (1) Geomorphology of north part of Kaz mountain (İda, Bayramiç-Çanakkale) Telat Koç Çanakkale Onsekiz

Detaylı

ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ

ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ Mehmet Sakınç*, Aliye Aras**, Cenk Yaltırak*** *İTÜ, Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü, Maslak/İstanbul **İ.Ü. Fen Fakültesi, Biyoloji

Detaylı

SELCUK UNIVERSITY YAZIR FAYI (SELÇUKLU KONYA) ÜZERİNDEKİ TERKEDİLEN TAŞ

SELCUK UNIVERSITY YAZIR FAYI (SELÇUKLU KONYA) ÜZERİNDEKİ TERKEDİLEN TAŞ SELCUK UNIVERSITY YAZIR FAYI (SELÇUKLU KONYA) ÜZERİNDEKİ TERKEDİLEN TAŞ OCAKLARI VE JEOPARK PROJESİ THE ABANDONED QUARRIES AND GEOPARK PROJECT ON THE YAZIR FAULT (SELÇUKLU KONYA) Yrd. Doç. Dr. Fetullah

Detaylı

YAZIR FAYININ (KONYA) NEO-TEKTONİK ÖZELLİKLERİ

YAZIR FAYININ (KONYA) NEO-TEKTONİK ÖZELLİKLERİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 2003 : 9 : 2 : 237-244

Detaylı

TÜRKİYE NİN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ. ekrem keskin

TÜRKİYE NİN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ. ekrem keskin TÜRKİYE NİN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ ? DÜNYA NIN OLUŞUMU I. Jeolojik Zaman : Türkiye de ve dünyada En eski kıvrımlarla kıta çekirdekleri oluşmuştur.kırşehir, Bitlis, Yıldız Dağları, Menteşe Dağları, Zonguldak

Detaylı

Kütahya Simav da. Makale

Kütahya Simav da. Makale Kütahya Simav da Deprem 19 Mayıs 2011 tarihinde gece saat 23:15 te meydana gelen deprem, kısa bir süre önce siyanür barajındaki çökmeyle sarsılan Kütahya yı vurdu. 19 Mayıs 2011 günü Türkiye saati ile

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

KIRIKLAR VE FAYLAR NORMAL FAYLAR. Yaşar ar EREN-2003

KIRIKLAR VE FAYLAR NORMAL FAYLAR. Yaşar ar EREN-2003 NORMAL FAYLAR Yaşar ar EREN-2003 NORMAL FAYLAR KIRIKLAR VE FAYLAR 50 O den fazla eğimli ve eğim atım bileşenin doğrultu bileşenine göre oldukça büyük olduğu faylardır. Normal faylarda tavan bloku taban

Detaylı

Toprak oluşumu ve toprak türleri

Toprak oluşumu ve toprak türleri On5yirmi5.com Toprak oluşumu ve toprak türleri Toprak oluşumu ve toprak türleri nelerdir? Yayın Tarihi : 13 Kasım 2012 Salı (oluşturma : 3/1/2017) -Toprağın oluşması için önce kayaların çözünmesi gerekir.

Detaylı

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri Türkiye de Sıcaklık Türkiye de Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı Türkiye haritası incelendiğinde Yükseltiye bağlı olarak

Detaylı

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ:

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ: TARİHİ : Batı Toroslar ın zirvesinde 1288 yılında kurulan Akseki İlçesi nin tarihi, Roma İmparatorluğu dönemlerine kadar uzanmaktadır. O devirlerde Marla ( Marulya) gibi isimlerle adlandırılan İlçe, 1872

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MANİSA SOMA EYNEZ KÖMÜR İŞLETMESİ SAHASI JEOFİZİK JEOELEKTRİK ETÜT RAPORU Altan M.İÇERLER Jeofizik Yük. Müh. JEOFİZİK ETÜTLERİ DAİRESİ MART 2009-ANKARA İÇİNDEKİLER

Detaylı

MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI

MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI Altan İÇERLER 1, Remzi BİLGİN 1, Belgin ÇİRKİN 1, Hamza KARAMAN 1, Alper KIYAK 1, Çetin KARAHAN 2 1 MTA Genel Müdürlüğü Jeofizik

Detaylı

DERS 1. Bölge Sınırlarını Tespiti

DERS 1. Bölge Sınırlarını Tespiti DERS 1 Bölge Sınırlarını Tespiti İster fiziki ve ister beşeri konularda olsun, çalışma yapılacak alanların (havza, yöre, bölüm, bölge) sınırlarının saptanması gerekir. 1-Bir kıtayı ele alabiliriz. Kıtaların

Detaylı

Yapısal Jeoloji: Tektonik

Yapısal Jeoloji: Tektonik KÜLTELERDE YAPI YAPISAL JEOLOJİ VE TEKTONİK Yapısal Jeoloji: Yerkabuğunu oluşturan kayaçlarda meydana gelen her büyüklükteki YAPI, HAREKET ve DEFORMASYONLARI inceleyen, bunları meydana getiren KUVVET ve

Detaylı

DOĞRULTU ATIMLI FAYLAR KIRIKLAR VE FAYLAR. Yaşar ar EREN-2003

DOĞRULTU ATIMLI FAYLAR KIRIKLAR VE FAYLAR. Yaşar ar EREN-2003 DOĞRULTU ATIMLI FAYLAR KIRIKLAR VE FAYLAR Yaşar ar EREN-2003 6.DOĞRULTU ATIMLI FAYLAR Bu faylar genellikle dikçe eğimli, ve bloklar arasındaki hareketin yatay olduğu faylardır. Doğrultu atımlı faylar (yanal,

Detaylı

Eşref Atabey Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır.

Eşref Atabey Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır. Eşref Atabey. 2015. Türkiye de illere göre su kaynakları-potansiyeli ve su kalitesi eserinden alınmıştır. KARS İLİ SU KAYNAKLARI-POTANSİYELİ VE KALİTESİ DR. EŞREF ATABEY Jeoloji Yüksek Mühendisi Tıbbi

Detaylı