Havalandırma kaynaklı patlama, yangın ve zehirlenme

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Havalandırma kaynaklı patlama, yangın ve zehirlenme"

Transkript

1 Makale Nurettin Eren Maden Yüksek Mühendisi Ülke Madencilik Ülkemiz Yer Altı Kömür Ocaklarında Havalandırma Problemleri Yer altı kömür madenciliği, son yıllarda ağırlıklı olarak, meydana gelen ölümlü kazalarla gündemde yer tutmaktadır. Bu kazalar özellikle patlama, yangın ve zehirlenme sonucu birden fazla sayıda işçinin hayatını kaybetmesi ile sonuçlanan kazalardır. Kazaların oluşmasındaki temel sebepler; ocakların havalandırma altyapısının eksik ve yanlış kurulması ve havalandırma yönetiminin yetersizliği olarak ortaya çıkmaktadır. Havalandırma kaynaklı kazalar, çoğunlukla mühendislik ve yatırım eksikliğinin göstergesidir. Havalandırma kaynaklı patlama, yangın ve zehirlenme sonucu oluşan kazalarda işçilerin bireysel davranışlarının, olayın meydana gelmesinde veya önlenmesinde önemli bir etkisi olmamakta, işçiler kendi inisiyatifleri ve bilgileri dışında gelişen güvensiz ortam nedeniyle oluşan kazanın kurbanı olmaktadırlar. Bu kazalardan yaralı kurtulma oranları da diğer göçük, nakliyat vb. kazalara oranla çok daha düşük olup, sonuçları daha ölümcüldür. Bu nedenle havalandırma kaynaklı kazalar toplum üzerinde daha dramatik etkiler yaratmaktadır. İyi havalandırılan, güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı sunan bir ocak, planlama aşamasında ortaya çıkar Havalandırma altyapısı ve uzaktan izleme, otomatik kesiciler, anti grizu teçhizat vb. kontrol ve önleme unsurları yeterli ve uygun olmayan bir ocakta, ortam şartlarının çalışmaya uygun olmadığı hususunda işçilerin kendi başına karar vermesi ve inisiyatif kullanması kolay değildir. Çoğu ocakta yetersiz ve yanlış kurulan havalandırma altyapısı ihtiyaç duyulan temiz havayı güvenli bir şekilde temin edememektedir. Uzaktan izleme ve uyarı sistemleri genellikle yoktur. Gaz detektörü sayıları yetersiz olup, ekiplerin tamamına detektör verilememektedir. Ocak havalandırması da çoğunlukla kontrol altında tutulan ve yönetilebilen ve yönetilen bir faaliyet olmayıp, kendiliğinden gerçekleşen, sonuçları tahammül edilemez duruma geldikten sonra, geçici önlemlerin sonradan alındığı bir destek faaliyeti olarak algılanmaktadır. Bu nedenlerden dolayı havalandırma kaynaklı kazalar, çalışanların güvensiz davranışlarından çok mühendislik, yatırım ve denetim eksikliğinden kaynaklanan güvensiz ortamların sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Havalandırma Problemleri Ülkemiz yer altı kömür ocaklarında sıklıkla yaşanan havalandırma problemlerinin neler olduğunu, sebeplerini ve ortadan kaldırılması için yapılması gerekenleri aşağıdaki başlıklar altında inceleyeceğiz: Ocak Planlamasının Yetersizliği İyi havalandırılan, güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı sunan bir ocak, planlama aşamasında ortaya çıkar. Jeoloji ve rezerv bilgilerinin doğru bir şekilde elde edilmesi, optimum işletme ölçeğinin belirlenmesinde büyük önem arz eder. İşletme büyüklüğüne göre ihtiyaç duyulan hava miktarı belirlenir. Bu miktardaki havanın ocak ortamında en uygun hızda, en az yatırım ve işletme maliyeti ile dolaşması ve yeni riskler oluşturmaması (yangın, toz, soğuk hava vb.) için, seçilecek galeri kesitleri ve tahkimat şekli planlamadaki temel parametreleri oluşturmaktadır. Yer altı ocak havalandırmasında temel prensip düşük havalandırma direnci oluşturmaktır. Bunun için galeri kesitlerinin, ekonomi ve güvenlik gereklerinin optimum noktasında, olabildiğince geniş açılması, paralel kolların oluşturulması gereklidir. Fakat ülkemiz ocaklarının planlanmasında ve açılmasında genellikle havalandırma ihtiyaçları en alt düzeyde ele alınmakta ve yeterli mühendislik çalışmasına dayandırılmamaktadır. En kısa mesafede ve en kısa sürede kömüre ulaşılması ve biran önce üretime geçilmesi hedeflenmektedir. Havalandırma için mühendislik ve yatırım, ancak ocağın boğulma durumuna gelmesi ve bir darboğaz oluşması durumundan veya bir kazadan sonra akla gelmektedir Aralık 2011

2 Yatırım Sermayesinin Yetersizliği Maalesef, gerek arama dönemindeki, gerekse planlama aşamasındaki yatırım sermayesinin yetersizliği nedeniyle, ülkemizde yer altı ocakları, bir mostrada görülen cevherleşmenin takip edilmesi ile oluşur. Eğer bulunan damar süreklilik gösterirse ocak gelişir. Rezervin boyutu ile ilgili bilgiler yetersiz olduğu için bütün yatırımlar minimum düzeyde yapılır. Galeri kesitleri, nakliyat kapasiteleri en alt düzeyde belirlenir. Ocak geliştikçe eksiklikler tamamlanmaya çalışılır. İhraç vincinin kapasitesi sınırlı olduğu için derinleşen ocakta nakliyat kapasitesi düşer. Dar açılan ve genellikle ahşap tahkimat elemanlarıyla duraylılığı sağlanmaya çalışılan ocak yollarında, ocak büyüdükçe tamirtarama işleri mevcut iş gücüyle altından kalkılamayacak kadar artar. Bu şekildeki ocaklarda, dar açılan galeri kesitleri nakliyat ve havalandırmayı engellemeye (boğmaya) başladıktan sonra geriye dönüş mümkün olmamaktadır. Mevcut galerilerin daha büyük bir kesite taranması, yeni bir galeri sürülmesinden daha pahalıya mal olmaktadır. Cevher veya kömür içinde yeni galeri sürülmesi aynı zamanda üretim anlamına da geldiğinden tarama yapılmasından daha ekonomik olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle mevcut ocak terk edilerek saha içindeki başka bir kısımda aynı şekilde yeni bir ocak açılarak üretim sürdürülmektedir. Yatırım düzeyini minimumda tutan bu şekildeki madencilik faaliyetleri mecburen emek-yoğun üretim biçiminde çalışmak zorunda kalmaktadır. Bunun sonucunda, maliyetler içinde işçilikler önemli yer tutmakta ve üretim maliyetleri yüksek düzeyde gerçekleşmektedir. Ocak açıklıkları yetersiz olduğundan makina yatırımı yapılarak verimliliği ve üretimi artırmak, maliyetleri düşürmek, pazarda yaygınlaşmak imkanları bulunmamaktadır. Bu anlayış ile oluşturulan ocaklarda, ilave yatırım gerektirdiği için, çoğunlukla nefeslik ve mekanik genel havalandırma bulunmamaktadır. Çalışılan ortamlara, üfleyici tali fanlarla temiz hava temin etmeye çalışılmaktadır. Galeri kesitleri dar olduğu için kesit içinden geçirilen vantüp çapı ve sayısı sınırlanmakta, mesafeler uzadıkça havalandırma yetersiz kalmaktadır. Metan oranı, hava miktarı vb. ortam parametrelerini uzaktan izleme, fanların uzaktan çalıştırma/durdurma ve otomatik hava kapıları gibi kontrol unsurlarına yatırım yapılmaması ölümcül kazaların oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Genel Havalandırma Sistemlerindeki Hata ve Noksanlıklar Bir yer altı ocağında, havanın galeri kesitinin tamamı içerisinde hareket ederek ocak kesimlerini dolaşması işlemine genel havalandırma denir. Bu, ya mekanik olarak ana fanlar kullanılarak, ya da doğal hava basıncı yardımıyla yapılır. Doğal hava basıncı ile yapılan havalandırma işlemi, düşük kapasiteli ve grizulu olmayan ocaklarda şartlara göre yeterli olabilmektedir. Bununla birlikte, yer altı ortamında güvensiz ve kontrol dışında durumlar oluşmasına sebebiyet verebildiğinden, doğal havalandırma şartları güvensiz durumu temsil etmektedir. Genel havalandırma altyapısı iki ana unsurdan oluşur; A-Yeterli kesite sahip hava giriş ve dönüş yolları, B-Havanın ocak yollarını dolaşması için gerekli basıncı (veya depresyonu) sağlayan, ocak dışında kurulmuş emici veya üfleyici ana fan veya fanlar. Resim 1 ve Resim 2 de genel ocak havalandırmasında kullanılan ana fanlar görülmektedir. Yer altı çalışma yerlerinde, hava hızının fazla olması nedeniyle toz oluşmamalı, çalışanları üşütecek derecede hızlı hava verilmemelidir. Bu yüzden ocaklardaki hava hızlarının yasal sınırları vardır. Bunun yanında, ocaklarda ihtiyaç duyulan havanın, en düşük basınç farkı oluşturarak temin edilmesi ana prensiptir. Bunun için ocak havalandırma direncinin olabildiğince düşük değerde olması istenir. Ülkemiz yer altı ocakları genel havalandırma sistemlerinde sıklıkla görülen eksiklik ve yanlışlıklar aşağıda belirtilmiştir: Doğal Havalandırma Yapılması Ülkemizde küçük ölçekli ocakların çoğunluğunda mekanik genel havalandırma sistemi bulunmamakta, doğal havalandırma ile ocak genel havalandırması yapılmaya çalışılmaktadır. Bilindiği üzere, doğal havalandırma, ocak içindeki ve ocak dışındaki hava sıcaklığının farklı olmasından kaynaklanan hava akışı ile yapılmaktadır. Gün içindeki ve mevsimsel sıcaklık değişimleri doğal havalandırmayı etkilemekte, iç ve dış sıcaklık değişikliklerine bağlı olarak hava miktarları ve yönleri değişiklik göstermektedir. Ocak içindeki temiz hava ihtiyacı sürekli ve kararlı bir havalandırma gerektirir. Doğal havalandırma sistemi, doğal şartlara açık olduğundan, özellikle mevsim değişikliklerinde gazlı kömür ocaklarında güvensiz bir durum oluşturmakta, kazalara davetiye çıkarmaktadır. Resim 3 te hiçbir koruyucu tedbirin alınmadığı, göçüklere ve su baskınlarına açık doğal bir havalandırma nefeslik başı görülmektedir. Resim 1: Ocak ana fanı (emici) Resim 2: Ocak ana fanı (üfleyici) Ocak Direncinin Fazla Olması Galeri kesitlerinin yeterli genişlikte açılmaması, şok kayıplarının fazla olması, tahkimatın, nakliye araçlarının ve düzensiz çalışmanın yol açtığı ilave dirençler ve hava kapıları ile hava yönlendirmeleri, ocak direncinin fazla olmasına neden olmaktadır. 01 Aralık

3 Ocak direnci yüksek olduğu zaman, havalandırma için gereken basınç farkı ve güç de yüksek olmaktadır. Bundan dolayı havalandırma yatırım ve işletmenin enerji harcamaları yükselmekte, bu yüz- Resim 3: Havalandırması olmayan bir üretim bacası den daha büyük ve daha güçlü fanların alınması, kurulması ve işletilmesi gerekmektedir. Ana Havalandırma Fanı Projelendirme Hataları (Ocak ve Fan Uyumsuzluğu) Yer altı ocağının ana fan sistemi projelendirilirken, öncelikle ihtiyaç duyulan hava miktarı doğru olarak tespit edilmelidir. Bu, üretilen madenin cinsine, üretim yöntemine, çalışan işçi sayısına, patlayıcı kullanılıp kullanılmamasına, ocakta kullanılan nakliyat araçlarına bağlı olarak hesaplanır. Daha sonra, ocağın toplam direncinin hesaplanması veya ocak mevcut ise ölçülmesi ve ocak karakteristik eğrisinin çizilmesi gerekir. Fan imalatçılarından temin edilecek çeşitli fanlara ait karakteristik eğrileri kullanılarak, ocak karakteristik eğrisi ile birlikte değerlendirilir. Buna göre, kararlı çalışma şartlarına sahip, en az güç tüketen, verimliliği yüksek ve değişen şartlarda yeterli esnekliği sağlayabilecek bir fan seçilir. Ülkemiz ocaklarında mekanik genel havalandırma sistemi çoğunlukla denetleyici devlet kurumlarının zorlaması sonucunda kurulmaktadır. Mevcut ocağın direnci ölçülmeden, kaba yaklaşımlarla fan seçimi yapılmaktadır. Bu şekilde seçilen bir fan, söz konusu ocağın ihtiyaçlarına uymamakta, gerçek ihtiyaçtan daha büyük veya küçük bir fan alınmaktadır. Yetersiz havalandırma gibi ocaktan fazla hava geçirilmesinin de mahsurları (kendiliğinden yanma, toz oluşması, ocak ikliminin bozulması vb.) vardır. Ayrıca, büyük fan alınması halinde, fan çalışma noktasının kararlı bölgede tutulabilmesi için kısa devrelere gerek duyulmaktadır. Sonuç; hem büyük fan için daha fazla yatırım yapılması, hem de havalandırma enerji giderlerinin daha fazla olmasıdır. Esas olan; havalandırma ihtiyaçlarının en uygun noktada karşılanmasıdır. Ana Havalandırma Fanı Kurulma Hataları Ana fanlar kurulurken fan tesisinin iç direnci minimum olacak şekilde kurulmalıdır. Ayrıca, kısa devre oluşumlarını en aza indirecek şekilde fan yeri seçilmelidir. Ülkemiz ocaklarında genellikle nakliyat için de kullanılan bir kol üzerine ana fan kurulmaktadır. Yukarıda da bahsedildiği üzere havalandırma için ayrı bir dönüş yolu genellikle yapılmamaktadır. Kısa devreyi önlemek için ise kapılar kullanılmaktadır. Bu kapılar yeterli sızdırmazlığı sağlamaktan uzak olup, bir kapının devamlı olarak kapalı tutulmasını sağlayacak mekanik sistemler de bulunmamaktadır. Dolayısıyla, bazı durumlarda fanın çektiği havanın yarısına yakın kısmı kısa devre havası olmakta, ocakta kullanılmayan hava için yatırım ve elektrik harcaması yapılmaktadır Aralık 2011 Havalandırma Sisteminin Kendiliğinden Yanmayı Tetiklemesi Hava yollarının direnci fazla olan ocaklarda, gerekli havayı ocağın uzak kısımlarına sevk edebilmek için yüksek basınç farkı yaratan ana fanlar kullanılmaktadır. Bu şekilde bir genel havalandırma sisteminde, terk edilen/kapatılan ve izolasyonu iyi olmayan ocak kısımlarına hava kaçmakta ve ocak yangınlarına sebep olmaktadır. Bir başka ifade ile yüksek depresyon (basınç farkı) terk edilen ve izolasyonu iyi olmayan kısımlarda vakum etkisi yapmakta, eski imalata taze hava girişine neden olarak topuklarda vb. bölümlerde kalan kömürün kendiliğinden yanmasını tetiklemektedir. Ters Havalandırma Yapılması Grizulu ocaklarda havalandırma aşağıdan yukarıya doğru yapılmak zorundadır. Temiz hava öncelikle ocağın en alt katına indirilir ve buradan farklı ocak kesimlerine sevk edilir. Kirli hava nefeslikler yolu ile üst katlara doğru gönderilerek ocaktan atılır. Bunun sebebi metan gazının havadan hafif olması ve galeri tavanında tabakalanmasıdır. Ayrıca, ocak içinde ısınan hava yükselme eğiliminde olduğu için (doğal havalandırma etkisi), aşağıdan yukarıya havalandırma sistemi ile, herhangi bir sebeple havalandırma sistemi dursa bile ocak içindeki havalandırma bir süre daha devam eder. Acil durumlarda havadaki metan gazı oranı kritik değerlere yükselene kadar zaman kazanılmış olur. Ülkemiz iş güvenliği mevzuatında (M.T.O.A.İ.A.İ.S.İ.G.T.H.Tüzük, Md.179) eğimi %10 u geçmeyen galeriler havalandırma açısından düz kabul edilmektedir. Yani bu eğimin üzerindeki galeri, ayak desandre vb. açıklıklardan, içinde metan gazı bulunan kirli ocak havası baş aşağı indirilemez. Ülkemiz kömür ocaklarında sıklıkla karşılaşılan genel havalandırma hatalarından birisi de; üst kotta kirli havanın bağlanacağı havalandırma katının sürülmediği durumlarda, kirlenmiş havanın baş aşağı alt kata indirilerek havalandırma yapılmasıdır (Şekil 1). Bu durum, havalandırmanın yetersiz olması veya kesilmesi durumunda ocak içindeki grizu miktarının aniden yükselmesine neden olmaktadır Şekil 1: Ters Havalandırma Durumu Tali Havalandırma Sistemlerindeki Hatalar Ocak içinde temiz havanın kör durumdaki galeri ilerleme arınlarına vantüpler içerisinde sevk edilmesi işlemine tali havalandırma adı verilmektedir. Ülkemizde son yıllarda kömür ocaklarında yaşanan grizu patlamalarının en önemli nedeni, tali havalandırma sistemlerindeki hatalardır. Yukarıdaki bölümlerde ifade edildiği gibi, çeşitli nedenlerle ocak genel havalandırma sistemi yeterli olmadığında, havalandırma problemleri tali havalandırma uygulamaları ile çözülmeye çalışılmaktadır. Grizulu ocak

4 01 Aralık

5 larda, tali havalandırma uygulamalarındaki hata ve yanlışlıklar, ocağı ne zaman patlayacağı belli olmayan bir saatli bombaya dönüştürmektedir. Genel havalandırma sistemi olmadığı veya yetersiz olduğundan, patlamalar, ocakların büyük kısmını etkisi altına almakta ve patlama anında ve sonrasında çok sayıda işçinin hayatını kaybettiği trajik kazalar meydana gelmektedir. Kömür ocaklarındaki tali havalandırmada, fanlar ilke olarak; Resim 4: Havalandırılan galeri üzerine yanlış kurulan fan tali havalandırma bölgesinin dışında, genel hava akışı üzerinde ve yeterli miktarda hava akışının bulunduğu kısımlarda kurulmalıdır. Asla re-sirkülasyona meydan verilmemelidir. Resim 4 te dönüş havasını tekrar arına sevk edecek şekilde kurulmuş bir tali havalandırma fanı görülmektedir. Ülkemizde son zamanlarda meydana gelen grizu patlamaları incelendiğinde, tali havalandırma sistemlerindeki sıklıkla görülen hatalı uygulamalar aşağıdaki başlıklar altında ifade edilmiştir: Yeterli Miktarda Temiz Hava Olmayan Kısımlara Fan Kurulması Yer altı ocaklarında bir tali havalandırma fanı kurulurken, en önemli kıstas; kurulacak yerde, genel havalandırma ile sağlanan yeterli miktarda ve kararlı akışa sahip temiz havanın olup olmadığı hususudur. Kurulacak fanın ortamdan emeceği temiz hava miktarı, söz konusu galeriden geçen temiz havanın %70 ini geçmeyecek şekilde planlama yapılmalıdır. Galerideki hava akış yönü ve miktarı istikrarlı olmalıdır. Eğer, kurulan fanın ortamdan emdiği hava miktarı galeriden geçen temiz hava miktarından fazla olursa, söz konusu fanın emdiği havaya, kirlenmiş olan dönüş havası da karışarak bir kapalı devre oluşmaktadır. Ocakta metan yayılımı yok ise, bu tür bir hatalı kurulum ölümcül sonuçlara yol açmadan geçiştirilebilmektedir. Eğer ocakta metan yayılımı var ise, havalandırılan bacadaki metan oranı zamana bağlı olarak sürekli artar. Metan yayılımının ani artışlar gösterdiği durumların oluşması halinde ise, çalışmakta olan fan da tamamen grizu içinde kalabilir. Fanın çalışmaya devam etmesi durumunda, havalandırılan galeriden gelen metan gazı kontrolsüz bir biçimde ocak havasına karışmaya devam ederek, güzergah üzerindeki ocak havası patlama limitlerinin üzerine çıkar. Bu durumda grizu patlaması için sadece ateşleme kaynağına ihtiyaç kalır. Çoğu ocaktaki elektrik aksamının antigrizu özellikte olmadığı düşünüldüğünde, sonuç kolaylıkla öngörülebilir. Tali havalandırma fanı kurulmasındaki bu yanlış uygulama ülkemiz ocaklarında yaygın olarak görülmekte olup, yakın zamanlarda meydana gelen ve çok sayıda işçinin hayatını kaybettiği bir grizu patlaması kazasının sebeplerinden biri olarak tespit edilmiştir (Şekil 2). Şekil 3: Dönüş havası üzerine fan kurulması Dönüş Havası Üzerine Fan Kurulması Tali havalandırma fanları, havalandırılan galeri girişinden yeterli uzaklıkta kurulmaz ise, dönüş havasının fan tarafından emilerek tekrar galeri arınına sevk edilme tehlikesi (re-sirkülasyon) ortaya çıkmaktadır. Bu mesafe; ana galeriden geçen hava miktarı ve kurulan tali havalandırma fanının kapasitesine göre ayarlanmalıdır. Doğal havalandırma yapılan ocaklarda, atmosferik şartlara bağlı olarak ana galerideki hava miktarı ve yönünün değişmesi durumunda, kurulmuş olan tali havalandırma fanları kolaylıkla dönüş havası üzerinde kalabilmektedir. Bu durumda, yukarıdaki maddede bahsedilen tehlikeler aynı şekilde ortaya çıkmaktadır (Şekil 3, Resim 4). Tali Havalandırma Bölgesi İçinde Emici/Üfleyici Fan Kurulması Grizulu kömür ocaklarında, metan gazının havadan hafif olması ve galeri tavanında tabakalanması nedeniyle, tali havalandırma fanlarının emici olarak kurulması uygun değildir. Bununla birlikte, yeterli nefesliği olmayan bazı ocaklarda havalandırma mesafesini ve hava miktarını artırmak için, tali havalandırma bölgesi içindeki galeriler üzerine emici ve üfleyici tali fanlar birlikte kurulmaktadır. Bu şekilde; a-temiz havanın biraz daha ileriye gitmesi ve bacaları havalandıran üfleyici fanların tali havalandırma bölgesi içinde fakat biraz daha ileride ve temiz hava kaynağı üzerinde çalışması amaçlanmakta, b-kirli dönüş havasının biraz daha ileriden fan vasıtası ile emilerek, galeri kesiti içinden değil, vantüpler içinden ortamı terk etmesi sağlanmaya çalışılmaktadır. 62 Şekil 2: Yeterli miktarda temiz hava olmayan kısımlara fan kurulması 01 Aralık 2011 Şekil 4: Emici-üfleyici fanlarla birden çok galerinin tali havalandırılması

6

7 Böyle bir tali havalandırma düzeninde, emici fan/fanlar metan içeren kirli hava içinde çalışmakta ve kirli havayı emmektedir. Bu durumda metan oranı limitleri aştığında enerjinin kesilmesi yani havalandırmanın durdurulması gerekmektedir. Dönüş havası içindeki metan oranlarının ani artışlar göstermesi (ani gaz ve kömür püskürmesi) durumunda ise, hem emici fanlar, hem de üfleyici fanların tamamı grizu içinde kalma ve havalandırmanın durması riskini taşımaktadır. Antigrizu teçhizat, metan sensörleri ve bunlara bağlı otomatik enerji kesici sistemlerle grizu patlama riski azaltılsa bile, başka ateşleme kaynakları grizu patlamasına sebep olabilir. Ayrıca, havalandırma durdurulacağı için bu kez de galerilerde çalışmakta olan işçilerin boğulma/zehirlenme tehlikesi ortaya çıkacaktır. Dolayısıyla tali havalandırma bölgesi içinde kurulan bu şekilde bir havalandırma sistemi uygun değildir. Çok sayıda işçinin ölümü ile sonuçlanan bir kaza sonrasında, kaza yeri incelemesinde tespit edilen tali havalandırma düzeni Şekil 4 te gösterilmiştir. Hayatını kaybeden işçilerin tamamı tali havalandırma bölgesi içinde kalan işçilerdir. Söz konusu ocaktaki elektrik aksamının anti grizu özellikte olmadığı ve otomatik enerji kesici sistemin bulunmadığı da belirlenmiştir. Nefesliksiz Kol Üzerinde Birden Çok Galerinin Sürülmesi Kömür ocaklarında üretim, kirli havanın döneceği nefeslik bağlantısı yapılmış ve diğer nakliyat, ulaşım, kaçış ve iş güvenliği altyapısı tamamlanmış pano ve ayaklardan yapılır. Bu altyapının kurulmadığı ve henüz tali havalandırma ile hazırlık yapılan panolardan üretim yapılmaz. Bununla birlikte kömür damarları içinde sürülen hazırlık galerilerindeki ilerleme çalışmalarından çıkan kömürler de üretim miktarına katkı yapar. Bazı ocaklarda bu durum üretimi artırmak için istismar edilir. Üretim panolarının hazırlanması beklenmeden, birbirine bağlı hazırlık galerilerinden gerekli üretim miktarları tamamlanmaya çalışılmaktadır. Metan içeriği ve ani metan yayılımı riski fazla olan kömür damarı içinde sürülen bir galeri, hava akışı olan başka bir galeriye, nefesliğe veya üst kattaki hava yoluna bağlanmadan bu galeri üzerinden diğer bir galerinin sürülmesine başlanmamalıdır. Galerilerden birinde yaşanacak ani gaz ve kömür püskürmesi durumunda, risk sadece tek galeri ile sınırlı kalacakken, bağlı bulunan tüm hazırlık galerilerinde çalışanlar tehlike altında kalır. Diğer taraftan, bir ağacın dalları gibi gittikçe sayısı artan hazırlık galerilerinden kirli hava dönüşleri, nihayetinde tek bir galeri üzerinde toplanır. Tali fanların tamamı için yeterli temiz hava akışı ve galeri kesitleri içinde vantüplere yer bulunması gibi pratik zorluklarla karşılaşılır. Vantüpler, nakliyat araçları vb. engellerle havanın döndüğü galeri dirençleri artığında, kirli havanın tali havalandırma bölgesinden tahliye hızı da azalmakta, havalandırılan bölgedeki metan oranının yükselme riski artmaktadır. Tali havalandırma bölgesindeki kirli havayı ortamdan daha hızlı uzaklaştırmak için Şekil 4 de gösterildiği gibi kurulan emici fanlar ise, bir önceki maddede belirtilen tehlikelere yol açmaktadır Aralık 2011 Resim 5: Havalandırması olmayan bir üretim bacası Resim 6: Havalandırması olmayan bir üretim bacası Tali Havalandırma Yapılmaması Ülkemiz kömür ocaklarının çoğunda oda-topuk metodu ile üretim yapılmaktadır. Bu metot birbirinden bağımsız ekiplerin çalışmasına imkan vermesi ve özellikle kömürün kendiliğinden yanmasına karşı emniyetli olmasından dolayı yaygın uygulama alanı bulmaktadır. Kömür damarı içinde sürülen bacalarda, kullanılan martopikörlerden çıkan basınçlı hava, havalandırma için yeterli görülmekte, ayrıca tali havalandırma yapılmamaktadır. Bu nedenle bacalardaki havada oksijen oranı %19 dan daha düşük ve tozlu olmakta, çalışanlar sağlıksız bir ortamda bulunmaktadır. Bununla birlikte oksijen oranının düşük olması ve hava sirkülasyonunun olmaması ocak yangınları oluşmasını engellemektedir. Bu durum, grizulu olmayan sığ ocaklarda tolere edilebilirken, ocaklar derinleştikçe/ilerledikçe metan gazı yayılımı başladığında grizu parlama/patlamaları ve boğulma riskini içermektedir. Kaza istatistiklerinde kaza sayısı olarak önemli bir yeri bu tür havalandırılmayan yerlerdeki kazalar işgal etmektedir. Sonuç İyi havalandırılan, güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı sunan bir ocağın oluşumu planlama aşamasından başlamaktadır. Havanın ocak ortamında en uygun hızda, en az yatırım ve işletme maliyeti ile dolaşması ve yeni riskler oluşturmaması gerekir. Yer altı ocak havalandırmasında temel prensip; düşük havalandırma direnci oluşturmaktır. Bunun için galeri kesitlerinin, olabildiğince (ekonomi ve güvenlik gereklerinin en uygun noktasında) geniş açılması, paralel kolların oluşturulması gereklidir. Havalandırma ihtiyaçları en üst düzeyde ele alınmalı ve yeterli mühendislik çalışmasına dayandırılmalıdır. Yer altı ocakları sürekli gelişen, değişen dinamik bir sistem oluşturur. Ocak havalandırması ile ilgili parametreler sürekli izlenmelidir. Ocağın ihtiyaçlarına göre fanlar ve hava yollarındaki gerekli değişiklikler yapılmalıdır. Günümüzde, gelişen bilgiişlem teknolojileri ve havalandırma şebeke analiz programları havalandırma mühendisinin işlerini çok kolaylaştırmıştır. Güvenli ve sağlıklı bir işyeri oluşturma amacına ulaşmak için, yüksek miktarda enerji tüketen havalandırma faaliyeti, havalandırma ekonomisi açısından da en iyi sonucu alacak şekilde yönetilmelidir. Kaynaklar: 1- Madenlerde Havalandırma ve Emniyet İşleri, Prof. Senai Saltoğlu,1983

8

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK Y r d. D o ç. D r. Fu a t Y I L MAZ G a z iantep Ü n i versitesi M a k ine M ü h endi sliği B ö lümü PATLAYICI ORTAM Patlayıcı

Detaylı

Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik

Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik Kapalı Alanlarda Çalışmalarda Güvenlik Eğitimin Amacı Eğitimin amacı, işyerlerinde sağlıklı güvenli bir ortamı temin etmek, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını %0 a indirmek, çalışanları yasal hak ve

Detaylı

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk değerlendirmesiyle birlikte aşağıdaki sorularla birlikte basitçe değerlendirilebilir.

Detaylı

İş Güvenliği Sınavına Hazırlık Soruları Bölüm 6. Your company information

İş Güvenliği Sınavına Hazırlık Soruları Bölüm 6. Your company information İş Güvenliği Sınavına Hazırlık Soruları Bölüm 6 Your company information SORU 1 s61)taşıma elle veya bir mekanik araçla yapıldığı takdirde, yaya yolları galeri tabanından en az...santimetre yükseklikte

Detaylı

SOMA EYNEZ KAZASI İLE İLGİLİ YAPILMASI GEREKENLER

SOMA EYNEZ KAZASI İLE İLGİLİ YAPILMASI GEREKENLER 24 Ekim 2014 2 3 4 ABD DE 2010 DA UPPER BIG BRANCH KÖMÜR OCAĞINDA MEYDANA GELEN KAZA: Metan Yanması Grizu Patlaması Kömür Tozu Patlaması 29 Kayıp OLUŞ ŞEKLİ AÇISINDAN EYNEZ İLE KARŞILAŞTIRILAMAYACAK KADAR

Detaylı

SORGUN GRİZU KAZASI. CERTA www. atexegitim.com 1

SORGUN GRİZU KAZASI. CERTA www. atexegitim.com 1 SORGUN GRİZU KAZASI CERTA www. atexegitim.com 1 Olay 26.Mart 1995 günü saat 14:45 sıralarında SORGUN Kaplıca mevkiinde faaliyet gösteren MADSAN Kömür İşletmesinde grizu infilaki meydana gelmiştir. Olayda

Detaylı

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ. Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü TARIMSAL YAPILARDA HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Havalandırma neden yapılır? Yazın uygun hızda, kışın ise hava cereyanı

Detaylı

ZONTAŞ Grizu Kazası Başkanlığı

ZONTAŞ Grizu Kazası Başkanlığı ZONTAŞ Grizu Kazası 13.7.2003 1 Olay Karadon Müessesesi (Gelik mevkii) 16 nolu rödovanslı sahada üretim yapan ZONTAŞ firmasına ait yer altı işletmesinde 13.07.2003 günü bir grizu patlaması meydana gelmiştir.

Detaylı

Türkiye de. İş Kazalarıİstatistikleri, Maden erlendirilmesi. H. Can Doğan 24.01.2012 1

Türkiye de. İş Kazalarıİstatistikleri, Maden erlendirilmesi. H. Can Doğan 24.01.2012 1 Türkiye de İş Kazalarıİstatistikleri, Maden Kazaları ve Karşı şılaştırmalı Değerlendirilmesi erlendirilmesi H. Can Doğan 24.01.2012 1 Ülkelerin İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Uygulamaları Gelişmişlik Düzeyini

Detaylı

İSG Risklerinin Değerlendirilmesi ve Yaşanan Sorunlar. Ali TURAN CMSE Certified Machinery Safety Expert A Sınıfı İG Uzmanı, İSG Eğitmeni

İSG Risklerinin Değerlendirilmesi ve Yaşanan Sorunlar. Ali TURAN CMSE Certified Machinery Safety Expert A Sınıfı İG Uzmanı, İSG Eğitmeni İSG Risklerinin Değerlendirilmesi ve Yaşanan Sorunlar Ali TURAN CMSE Certified Machinery Safety Expert A Sınıfı İG Uzmanı, İSG Eğitmeni Yasal Süreç İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği: RG 09.12.2003/25311

Detaylı

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Serdar GÜLTEK Makine Müh., FPE, M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Serkan KÜÇÜK Kimya Müh., M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Toz Patlaması Parametreleri

Detaylı

Tali Havalandırma Hesaplamaları Auxiliary Ventilation Calculations

Tali Havalandırma Hesaplamaları Auxiliary Ventilation Calculations MADENCİLİK Aralık December 1989 Cilt Volume XXVIII Sayı No 4 Tali Havalandırma Hesaplamaları Auxiliary Ventilation Calculations Çetin ONUR (*) Gündüz YEREBASMAZ (**) ÖZET Bu yazıda, tali havalandırma vantüplerinin

Detaylı

...İŞLETMENİZİN SÜREKLİLİĞİ İÇİN BAKIM YAPTIRDINIZ MI? Sayın İlgili;

...İŞLETMENİZİN SÜREKLİLİĞİ İÇİN BAKIM YAPTIRDINIZ MI? Sayın İlgili; 11.09.2014 Sayın İlgili; Değişik sektörlerde, birbirlerinden farklı özellikte çalışma şartlarına sahip işletmelerin çalışmalarını gerçekleştirirken, iş yerinde iş sağlığı ve güvenliği açısından gerekli

Detaylı

Enerji Kaynağı Olarak Kömür

Enerji Kaynağı Olarak Kömür SOMA'DAN SONRA: TÜRKİYE'DE ENERJİ KAYNAKLARI, ÜRETİM VE TÜKETİMİ, ALTERNATİF ENERJİLER, ENERJİ POLİTİKALARI PANELİ Enerji Kaynağı Olarak Kömür Prof. Dr. Ahmet Arısoy Giriş. Enerji kaynağı olarak kömürün

Detaylı

GRİZULU VE YANGINA ELVERİŞLİ OCAKLARDA ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER HAKKINDA YÖNETMELİK RG: 25.7.1996-22707 BİRİNCİ BÖLÜM

GRİZULU VE YANGINA ELVERİŞLİ OCAKLARDA ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER HAKKINDA YÖNETMELİK RG: 25.7.1996-22707 BİRİNCİ BÖLÜM GRİZULU VE YANGINA ELVERİŞLİ OCAKLARDA ALINMASI GEREKLİ TEDBİRLER HAKKINDA YÖNETMELİK RG: 25.7.1996-22707 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak Tanımlar Amaçlar Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı, grizulu

Detaylı

PATLAYICI ORTAMLAR VE PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI

PATLAYICI ORTAMLAR VE PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI PATLAYICI ORTAMLAR VE PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI İşyerlerinde; yanıcı kimyasal maddelerin gaz, buhar, sis ve tozlarının atmosferik şartlar altında hava ile oluşturduğu ve herhangi bir tutuşturucu kaynakla

Detaylı

MADEN İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

MADEN İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK Resmî Gazete Sayı : 29291 YÖNETMELİK Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: MADEN İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK MADDE 1 19/9/2013 tarihli

Detaylı

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK İçerik Patlayıcı Ortamlar ATEX Nedir? İlgili Mevzuat Temel Kavramlar Patlamadan Korunma Dokümanı 2 3 ATEX Nedir? ATEX Atmosphères

Detaylı

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ BASİT RİSK DEĞERLENDİRMESİ METODU (HSE/COSHH-Control of substances hazardous to health ) 1 TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM

Detaylı

Maden kazası değil, bu bir cinayettir ve sorumlulardan hesap sorulmalıdır

Maden kazası değil, bu bir cinayettir ve sorumlulardan hesap sorulmalıdır Maden kazası değil, bu bir cinayettir ve sorumlulardan hesap sorulmalıdır Zonguldak taki Türkiye Taşkömürü Kurumu Karadon Müessese Müdürlüğü maden ocağında bir patlama meydana geldi. Gelen son bilgilere

Detaylı

Yeraltı Kömür Madenlerinde Metan Drenajı. Mert DURŞEN İSG Uzman Yardımcısı Maden Mühendisi 1

Yeraltı Kömür Madenlerinde Metan Drenajı. Mert DURŞEN İSG Uzman Yardımcısı Maden Mühendisi 1 Yeraltı Kömür Madenlerinde Metan Drenajı Mert DURŞEN İSG Uzman Yardımcısı Maden Mühendisi 1 İÇERİK Metan gazının oluşumu ve özellikleri Grizunun tanımı ve havalandırma ilişkisi Metan drenajı ve yöntemleri

Detaylı

DOĞAL GAZ YAKITLI KALORİFER KAZANI KULLANMA TALİMATI

DOĞAL GAZ YAKITLI KALORİFER KAZANI KULLANMA TALİMATI DOĞAL GAZ YAKITLI KALORİFER KAZANI KULLANMA TALİMATI Doğal gaz yakıtlı kazanlarda her bölgenin ana yetkili doğal gaz dağıtım müdürlüklerinin talimatları alınmalı ve kazancıya eğitimi verilmelidir. Kazan

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU 1. ÜRÜN VE TEDARİKÇİ TANIMLAMA Ürün Adı Üretici : İzocam Ekspande Polistren (EPS) : İzocam Ticaret ve Sanayi A.Ş. 41455 Gebze - Kocaeli TÜRKİYE Telefon Numarası : + 90 262

Detaylı

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/6 1. AMAÇ KAPSAM: Hastanede yeni bir bölüm açarken veya devam eden bölümlerin tehlikelerinin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi, İSG programlarının oluşturulması ve gerekli kontrol ölçümlerinin

Detaylı

YERALTI MADEN İŞYERLERİNDE KURULACAK SIĞINMA ODALARI HAKKINDA TEBLİĞ. Resmi Gazete Tarihi: Resmi Gazete Sayısı: 30032

YERALTI MADEN İŞYERLERİNDE KURULACAK SIĞINMA ODALARI HAKKINDA TEBLİĞ. Resmi Gazete Tarihi: Resmi Gazete Sayısı: 30032 YERALTI MADEN İŞYERLERİNDE KURULACAK SIĞINMA ODALARI HAKKINDA TEBLİĞ Resmi Gazete Tarihi: 08.04.2017 Resmi Gazete Sayısı: 30032 Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEKNİKERİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEKNİKERİ TANIM İşyerlerini, işin yürütülmesi nedeniyle oluşan tehlikelerden uzaklaştırmak ve sağlığa zarar verebilecek koşullardan arındırarak, daha iyi bir çalışma ortamı sağlamak için bir plan dahilinde iş güvenliği

Detaylı

RMS İSTASYONLARI NEDİR?

RMS İSTASYONLARI NEDİR? KERİM ÖZBEYAZ RMS İSTASYONLARI NEDİR? O Basınç düşürme ve ölçüm istasyonu bölgesel istasyonlardan orta basınçta gelen gazı müşterinin ihtiyaç duyduğu basınca düşürme ve faturalamaya baz alacak ölçümü yapmak

Detaylı

Değerli Öğrenciler, Yrd. Doç. Dr. Gökhan AYDIN

Değerli Öğrenciler, Yrd. Doç. Dr. Gökhan AYDIN Değerli Öğrenciler, Proje raporlarının hazırlanmasında, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü nün tez yazım kılavuzu referans alınacaktır. İlgili kılavuz sizlerle paylaşılacaktır. Raporlarınızın

Detaylı

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ ÖNLENEBİLİR!

KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ ÖNLENEBİLİR! KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMELERİ ÖNLENEBİLİR! Türkiye de her yıl binlerce insan ısınma amaçlı kullanılan cihazlardan veya bu sistemlerin bacalarından kaynaklanan karbonmonoksit gazı zehirlenmesine maruz kalmakta

Detaylı

PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI - (İşyerinin Unvanı Yazılacaktır) -

PATLAMADAN KORUNMA DOKÜMANI - (İşyerinin Unvanı Yazılacaktır) - GENEL BİLGİLER TABLO İşyeri Unvanı : İşyerinin Adresi : İşveren : İşveren Vekili (Adı, Soyadı, Unvanı) : Faaliyetin Yapıldığı Yerin Adresi* : Tehlike Sınıfı : SGK Sicil No. : Ticaret Sicil No : Vergi No.

Detaylı

POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ -1- Pompa Sistemleri Akışkanları transfer etmek, tesisat direncini karşılayabilmek ve Farklı seviyelerde yükseklik farkını karşılayabilmek için kullanılırlar. Genel olarak

Detaylı

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

İSG PLANLAMA RİSK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/6 AMAÇ KAPSAM: Hastanede yeni bir bölüm açarken veya devam eden bölümlerin tehlikelerinin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi, İSG programlarının oluşturulması ve gerekli kontrol ölçümlerinin

Detaylı

PATLAYICI ORTAMLARIN DENETİMİ

PATLAYICI ORTAMLARIN DENETİMİ PATLAYICI ORTAMLARIN DENETİMİ 1 GİRİŞ Kimya, petrokimya, doğal gaz, petrol, kimyasal madde depolama tesisleri ve benzeri sektörler gibi yanıcı maddelerin kullanıldığı, depolandığı ve taşındığı işyerlerinde

Detaylı

Elektrik İş Güvenliği ve Mevzuatı

Elektrik İş Güvenliği ve Mevzuatı Elektrik İş Güvenliği ve Mevzuatı GİRİŞ 2017-2018 Güz Dönemi 1. İŞ GÜVENLİĞİ Dünyada ve ülkemizdeki sanayileşmeye ve teknolojik gelişmelere paralel olarak özellikle iş yerlerinde çalışan kişilerin güvenliği

Detaylı

ÇALIŞMA ORTAMI GÖZETİMİ. İş güvenliği uzmanlarının çalışmarındaki yeri ve önemidir.

ÇALIŞMA ORTAMI GÖZETİMİ. İş güvenliği uzmanlarının çalışmarındaki yeri ve önemidir. ÇALIŞMA ORTAMI GÖZETİMİ Eğitimin Amacı Çalışma ortamı gözetiminin tanımı ve kapsamı, İş güvenliği uzmanlarının çalışmarındaki yeri ve önemidir. Çalışma Ortamı Gözetiminin Tanımı Çalışma ortamı gözetimi;

Detaylı

Booster fanlar; yer altında, ana hava kollarında, genel hava akışı üzerinde kurulur. Ana fanla (yada fanlarla) seri olarak çalışarak basınç düşüşünü

Booster fanlar; yer altında, ana hava kollarında, genel hava akışı üzerinde kurulur. Ana fanla (yada fanlarla) seri olarak çalışarak basınç düşüşünü Makale www.madencilik-turkiye.com Nurettin Eren Maden Yüksek Mühendisi Ülke Madencilik nurettineren@ulkemadencilik.com Maden Havalandırma Darboğazlarına Bir Çözüm: Booster Fan Kullanımı Yer altı maden

Detaylı

HOŞ GELDİNİZ. Tahıl Değirmenciliğinde Proses Kontrol ve Otomasyon. Mehmet BAYSAL ALAPALA Makine /Otomasyon Müdürü

HOŞ GELDİNİZ. Tahıl Değirmenciliğinde Proses Kontrol ve Otomasyon. Mehmet BAYSAL ALAPALA Makine /Otomasyon Müdürü HOŞ GELDİNİZ Tahıl Değirmenciliğinde Proses Kontrol ve Otomasyon Mehmet BAYSAL ALAPALA Makine /Otomasyon Müdürü OTOMASYONUN TARİHİ GELİŞİMİ Otomasyon kısaca bir sistem tarafından makinelerin belirli bir

Detaylı

Halil CANTÜRK İbrahim Halil NURDAĞ. Yıldız Teknik Üniversitesi Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Bölümü

Halil CANTÜRK İbrahim Halil NURDAĞ. Yıldız Teknik Üniversitesi Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Bölümü Halil CANTÜRK İbrahim Halil NURDAĞ Yıldız Teknik Üniversitesi Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Bölümü Genel olarak kaynak teknolojisinden, bina kurulmasından, cihaz onarımlarına, ağır sanayiden

Detaylı

YERALTI MADENCİLİK YÖNTEMLERİ

YERALTI MADENCİLİK YÖNTEMLERİ DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ YAYINLARI NO:337 Prof. Dr. Ferhan ŞİMŞİR YERALTI MADENCİLİK YÖNTEMLERİ YERALTI MADENCİLİK YÖNTEMLERİ 1. BASKI İZMİR - 2015 Prof. Dr. Ferhan ŞİMŞİR İZMİR -

Detaylı

PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN ÇALIŞANLARIN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK (*) BİRİNCİ BÖLÜM

PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN ÇALIŞANLARIN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK (*) BİRİNCİ BÖLÜM PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN ÇALIŞANLARIN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK (*) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı, işyerlerinde oluşabilecek patlayıcı

Detaylı

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ Dr. Fatma IŞIK COŞKUNSES İSG Uzmanı / İSGÜM Kimyasal maddeler sanayimizin ve günlük yaşantımızın içinde bir çok alanda

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ KAYNAĞI VE BELİRSİZLİK

RÜZGAR ENERJİSİ KAYNAĞI VE BELİRSİZLİK 4. İzmir Rüzgâr Sempozyumu // 28-30 Eylül 2017 // İzmir RÜZGAR ENERJİSİ KAYNAĞI VE BELİRSİZLİK Prof. Dr. Barış Özerdem İzmir Ekonomi Üniversitesi Havacılık ve Uzay Mühendisliği Bölümü baris.ozerdem@ieu.edu.tr

Detaylı

BOYAHANE - CİLAHANE İŞLETME KRİTERLERİ

BOYAHANE - CİLAHANE İŞLETME KRİTERLERİ BOYAHANE - CİLAHANE İŞLETME KRİTERLERİ Murat EVLİCE ÇEVRE MÜHENDİSİ İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI TEL: 0507 179 80 98 0553 293 87 62 E- POSTA: murate@kayalarosgb.com muratevlice@gmail.com BOYAHANE - CİLAHANE İŞLETME

Detaylı

OMV Petrol Ofisi A.Ş. Tarım Kredi Kooperatifleri Tanker Şoförleri Patlayıcı Ortamlar Bilgilendirme Eğitimi

OMV Petrol Ofisi A.Ş. Tarım Kredi Kooperatifleri Tanker Şoförleri Patlayıcı Ortamlar Bilgilendirme Eğitimi OMV Petrol Ofisi A.Ş. Tarım Kredi Kooperatifleri Tanker Şoförleri Patlayıcı Ortamlar Bilgilendirme Eğitimi Amaç Akaryakıt Taşıma Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler Emniyetli Sürüş Teknikleri Uyku ve

Detaylı

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER

BASINÇLI KAPLARDA MEYDANAGELEBİLECEK TEHLİKELER BASINÇLI KAPLAR Kazanlar Kompresörler Buhar ve sıcak su kapları Basınçlı asit tankları Gaz tankları Sıvılaştırılmış Petrol Gazı tankları ve tüpleri Asetilen tankları ve tüpleri İçinde zehirli ve zararlı

Detaylı

1-Kömür Kazanları : Yakma havası emilmesi kazandaki, bağlantı kanallarındaki ve bacadaki dirençlerin karşılanması baca çekişi ile gerçekleşir.

1-Kömür Kazanları : Yakma havası emilmesi kazandaki, bağlantı kanallarındaki ve bacadaki dirençlerin karşılanması baca çekişi ile gerçekleşir. 10. BACALAR Bacanın görevi atık gazın çevreye zarar vermeyecek şekilde kazandan çıkmasını sağlamak ve sıcak gazın kazanda istenilen hızda dolaşabilmesi için gerekli çekişi sağlamaktır. Bacalar doğal çekişli

Detaylı

PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN ÇALIŞANLARIN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN ÇALIŞANLARIN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN ÇALIŞANLARIN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK Resmi Gazete'de Yayınlanma Tarihi : 26.12.2003 Resmi Gazete Sayısı: 25328 Dayandığı Kanunun Tarihi : 22.5.2003 No: 4857 BİRİNCİ

Detaylı

TC ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ÇED ve PLANLAMA GENEL MÜDÜRLM MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI

TC ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ÇED ve PLANLAMA GENEL MÜDÜRLM MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARINDA VE PROJE TANITIM DOSYLARI MADENCİLİK PROJELERİNE AİT ÇED RAPORLARI VE PROJE TANITIM DOSYASINDA YER ALAN KONULAR 3 ANA GRUPTA TOPLANMAKTADIR 1- PROJE ALANI VE

Detaylı

TOPRAK İŞLERİ- 2A 1.KAZI YÖNTEMLERİ 2.DOLGULARIN OLUŞTURULMASI

TOPRAK İŞLERİ- 2A 1.KAZI YÖNTEMLERİ 2.DOLGULARIN OLUŞTURULMASI TOPRAK İŞLERİ- 2A 1.KAZI YÖNTEMLERİ 2.DOLGULARIN OLUŞTURULMASI KAZI YÖNTEMLERİ Yarma kazıları, doğal zemin üzerindeki bitkiler, ağaç kökleri, tüm organik maddelerle, bitkisel zemin kısmının kaldırılmasıyla

Detaylı

(nem) miktarının, o sıcaklıkta bulunabilecek en fazla su buharı miktarına oranına bağıl nem denir ve % cinsinden ifade edilir.

(nem) miktarının, o sıcaklıkta bulunabilecek en fazla su buharı miktarına oranına bağıl nem denir ve % cinsinden ifade edilir. Isıcam DA TERLEME Kış aylarında Isıcam takılı binalarda karşılaşılan en önemli sorunlardan biri camlardaki terlemedir. Bu terleme genellikle camın oda içine bakan yüzeyinde oluşmakla beraber az da olsa

Detaylı

DEPREM VE DOĞAL GAZ. Mak. Yük. Müh. Abdurrahman ATABEY DİYARGAZ AŞ. Mak. Yük. Müh. Ahmet YETİK GAZMER

DEPREM VE DOĞAL GAZ. Mak. Yük. Müh. Abdurrahman ATABEY DİYARGAZ AŞ. Mak. Yük. Müh. Ahmet YETİK GAZMER DEPREM VE DOĞAL GAZ Mak. Yük. Müh. Abdurrahman ATABEY DİYARGAZ AŞ. Mak. Yük. Müh. Ahmet YETİK GAZMER Konu Başlıkları 1- Depremlerde doğalgazın etkileri 2-Deprem öncesi ve sonrası için alınabilecek tedbirler

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ EĞİTİMİ. Öğr. Gör. Metin BAYRAM Sakarya Üniversitesi İSG Koordinatörü B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ EĞİTİMİ. Öğr. Gör. Metin BAYRAM Sakarya Üniversitesi İSG Koordinatörü B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı RİSK DEĞERLENDİRMESİ EĞİTİMİ Öğr. Gör. Metin BAYRAM Sakarya Üniversitesi İSG Koordinatörü B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı TEHLİKE VE RİSK KAVRAMLARI Tehlike : Makine ve İş Ekipmanları Kullanımı Riskler: a)

Detaylı

ÖLÜME YOLAÇAN MADEN KAZASI HAKKINDA TMMOB KİMYA MÜHENDİSLERİ ODASININ BÖLGEDE

ÖLÜME YOLAÇAN MADEN KAZASI HAKKINDA TMMOB KİMYA MÜHENDİSLERİ ODASININ BÖLGEDE SOMA MADEN OCAĞINDA MEYDANA GELEN ve YÜZLERCE ÖLÜME YOLAÇAN MADEN KAZASI HAKKINDA TMMOB KİMYA MÜHENDİSLERİ ODASININ BÖLGEDE 14-15-16 Mayıs TARİHLERİNDE YAPTIĞI İNCELEMELER SONUCU HAZIRLADIĞI TEKNİK RAPOR

Detaylı

TEHLİKELİ ENERJİNİN KONTROLÜ. ETİKETLEME ve KİLİTLEME SİSTEMLERİ. Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için eğitim Seti

TEHLİKELİ ENERJİNİN KONTROLÜ. ETİKETLEME ve KİLİTLEME SİSTEMLERİ. Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için eğitim Seti TEHLİKELİ ENERJİNİN KONTROLÜ ETİKETLEME ve KİLİTLEME SİSTEMLERİ Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için eğitim Seti NEDEN ENERJİNİN KONTROLÜ? Kontrolsüz Enerji Ölümcüldür! TEHLİKELİ

Detaylı

Akrosaj: Dik ve meyilli kuyuların dip ve başları ile ara katlardaki manevra yerleri ve bunlarla ilgili diğer yerlerin tamamı.

Akrosaj: Dik ve meyilli kuyuların dip ve başları ile ara katlardaki manevra yerleri ve bunlarla ilgili diğer yerlerin tamamı. MADENCİLİK TERİMLERİ Acil Teneffüs İstasyonları: Yeraltı maden ocaklarında basınçlı hava hattı boyunca belirli noktalarda kurulan işçilerin mahzur kalma durumunda teneffüs edebilecekleri hayat kurtarma

Detaylı

GIDA GÜVENCESİ-GIDA GÜVENLİĞİ

GIDA GÜVENCESİ-GIDA GÜVENLİĞİ GIDA GÜVENLİĞİ GIDA GÜVENCESİ-GIDA GÜVENLİĞİ Dünyada 800 Milyon İnsan Kronik Yetersiz Beslenme, 1.2 Milyar İnsan Açlık Korkusu Yaşamakta, 2 Milyar İnsan Sağlıklı, Yeterli ve Güvenli Gıda Bulma Konusunda

Detaylı

ACİL DURUM ASANSÖRÜ ( İTFAİYE ASANSÖRÜ ) M. KEREM FETULLAHOĞLU MAKİNE MÜHENDİSİ

ACİL DURUM ASANSÖRÜ ( İTFAİYE ASANSÖRÜ ) M. KEREM FETULLAHOĞLU MAKİNE MÜHENDİSİ ACİL DURUM ASANSÖRÜ ( İTFAİYE ASANSÖRÜ ) M. KEREM FETULLAHOĞLU MAKİNE MÜHENDİSİ Acil durum asansörü nedir? Acil durum asansörü; bir yapı içinde yangına müdahale ekiplerinin ve bunların kullandıkları ekipmanın

Detaylı

SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ. Arş. Gör. Dr. Nuri İLGÜREL Prof. Dr. Neşe YÜĞRÜK AKDAĞ

SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ. Arş. Gör. Dr. Nuri İLGÜREL Prof. Dr. Neşe YÜĞRÜK AKDAĞ SANAYİDE GÜRÜLTÜ DENETİMİ Arş. Gör. Dr. Nuri İLGÜREL Prof. Dr. Neşe YÜĞRÜK AKDAĞ SANAYİ YAPILARININ TASARIMINDA GÜRÜLTÜ ETKENİ Sanayi Yapılarının Organize Sanayi Bölgelerinde Planlanması Sanayi birimlerinin

Detaylı

4. Yangın algılama ve alarm algılayıcılarının hatalı yerleştirilmesi.

4. Yangın algılama ve alarm algılayıcılarının hatalı yerleştirilmesi. Yangının Elektriksel Ana Sebepleri: 1. Projelendirme hataları. 2. Elektrik tesisatı montaj hataları. 3. Elektrik tesisatı kullanım hataları. 4. Yangın algılama ve alarm algılayıcılarının hatalı yerleştirilmesi.

Detaylı

Kitap Temini için: DİNÇ OFSET Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti İÇİNDEKİLER

Kitap Temini için: DİNÇ OFSET Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti İÇİNDEKİLER Kitap Temini için: DİNÇ OFSET Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti. 0541 254 62 30 959 sayfa İÇİNDEKİLER Bölüm 1 ŞANTİYELERDE SIK KARŞILAŞILAN TEHLİKELER VE ALINMASI GEREKLİ ÖNLEMLER Şantiyelerde sık karşılaşılan

Detaylı

KAPASİTE PLANLAMASI ve ÖLÇME KRİTERLERİ

KAPASİTE PLANLAMASI ve ÖLÇME KRİTERLERİ KAPASİTE PLANLAMASI ve ÖLÇME KRİTERLERİ Kuruluş yeri belirlenen bir üretim biriminin üretim miktarı açısından hangi büyüklükte veya kapasitede olması gerektiği işletme literatüründe kapasite planlaması

Detaylı

Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi ALIŞTIRMALAR

Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi ALIŞTIRMALAR Risk Yönetimi ve Değerlendirmesi ALIŞTIRMALAR Aşağıdakilerden hangisi iş sağlığı ve güvenliği açısından en uygun tehlike tanımıdır? a) Büyük zarara yol açabilecek durum b) Malın, malzemenin ya da işyeri

Detaylı

MALZEME GÜVENLĠK BĠLGĠ FORMU

MALZEME GÜVENLĠK BĠLGĠ FORMU MALZEME GÜVENLĠK BĠLGĠ FORMU 1. ÜRÜN VE TEDARĠKÇĠ TANIMLAMA Ürün Adı Üretici : İzocam Ekspande Polistren (EPS) : İzocam Ticaret ve Sanayi A.Ş. Altayçeşme Mah. Öz Sok. No:19 Kat:6, 34843 Maltepe İstanbul

Detaylı

Kavitasyon. Pompa Teknolojileri ve Çalışma Prensipleri

Kavitasyon. Pompa Teknolojileri ve Çalışma Prensipleri Kavitasyon Pompanın içinde statik basınç, basılan sıvının buharlaşma basıncının altına düştüğünde sıvı buharlaşır ve içinde küçük buhar kabarcıkları oluşur. Sıvının pompa içinde dinamik hareketiyle sürüklenen

Detaylı

ORMAN YOL AĞI VE TRANSPORT İLİŞKİLERİ Amaç Bu çalışmanın amacı; harita üzerinde bir ormanlık alanın orman yol ağı planlamasının yapılmasıdır.

ORMAN YOL AĞI VE TRANSPORT İLİŞKİLERİ Amaç Bu çalışmanın amacı; harita üzerinde bir ormanlık alanın orman yol ağı planlamasının yapılmasıdır. ORMAN YOL AĞI VE TRANSPORT İLİŞKİLERİ Amaç Bu çalışmanın amacı; harita üzerinde bir ormanlık alanın orman yol ağı planlamasının yapılmasıdır. Bu çalışmada kullanılacak haritalar, 1/25 000 ölçekli, eş yükselti

Detaylı

BACALAR, BACA YANGINLARI, SEBEPLERİ VE ÖNLENMESİ. Mak. Müh. Doğan ÖZDEMİR

BACALAR, BACA YANGINLARI, SEBEPLERİ VE ÖNLENMESİ. Mak. Müh. Doğan ÖZDEMİR BACALAR, BACA YANGINLARI, SEBEPLERİ VE ÖNLENMESİ Mak. Müh. Doğan ÖZDEMİR RESTORAN VE ENDÜSTRİYEL MUTFAK HAVALANDIRMASI Genel olarak bir mutfak havalandırma sisteminde davlumbaz, kanallar, egzoz fanı, baca

Detaylı

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan Patlamadan Korunma Dokümanı hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz. Her hakkı saklıdır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan Patlamadan Korunma Dokümanı hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz. Her hakkı saklıdır. İşyerlerinde oluşabilecek patlayıcı ortamların tehlikelerinden çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak için alınması gerekli önlemleri belirlemek amacıyla hazırlanan ve 6//00 tarih ve 58 sayılı Resmi

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ PROCEDÜRÜ. İçindekiler. Sayfa. Doküman NO Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi KRY

RİSK DEĞERLENDİRMESİ PROCEDÜRÜ. İçindekiler. Sayfa. Doküman NO Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi KRY İçindekiler 1. GİRİŞ... 2 2. AMAÇ... 2 3. METOT... 2 4. TANIMLAR... 2 5. RİSK ANALİZİNİN YAPILMASI... 4 5.1. Bilgilendirme... 5.2. Tehlike Kaynaklarının Belirlenmesi... 4 5.2.1. İşin Düzenlenmesi ve Organizasyona

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Endüstriyel Havalandırma

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Endüstriyel Havalandırma T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Endüstriyel Havalandırma İçerik - Endüstriyel Havalandırma - Hava Tedarik/Tahliye Sistemleri - Genel Havalandırma - Lokal

Detaylı

AKM-F-193 / 10.04.2014 / Rev:00

AKM-F-193 / 10.04.2014 / Rev:00 AKM-F-193 / 10.04.2014 / Rev:00 YANMA NEDİR? Maddenin ısı ( sıcaklık ) ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan kimyasal bir olaydır. Bir yangının başlayabilmesi için gerekenler : 1- OKSİJEN ( HAVA ) 2- SICAKLIK

Detaylı

Çalışma Ortamı Gözetiminin Tanımı

Çalışma Ortamı Gözetiminin Tanımı Çalışma Ortamı Gözetiminin Tanımı Çalışma ortamı gözetimi; işyerlerinde çalışanların maruz kalabilecekleri endüstriyel kirlenmelerin (Ör: gürültü, kimyasal gazlar, tozlar vb.) iş sağlığı ve güvenliği mevzuatları

Detaylı

3. ORMAN YOLLARININ ÖNEMİ

3. ORMAN YOLLARININ ÖNEMİ 3. ORMAN YOLLARININ ÖNEMİ Ormancılık faaliyetlerinin gerçekleşebilmesi için alt yapı tesisi olan orman yolları olmalıdır. Orman Yollarının Özelliği Orman yolu bir bilgisayar programı gibidir. Nasıl ki

Detaylı

KONU: KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK

KONU: KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK KONU: KAYNAK İŞLERİNDE GÜVENLİK Kaynak : İki malzemenin, ısı veya basınç veya her ikisini kullanarak, bir malzemeye ilave ederek veya etmeden birleştirmedir. KAYNAK ÇAŞİTLERİ SOĞUK BASINÇ KAYNAĞI SICAK

Detaylı

VI TEHLİKE ANALİZ METODOLOJİLERİ

VI TEHLİKE ANALİZ METODOLOJİLERİ 12 80 Slayt 6/6 TEHLİKE RİSK ANALİZ YÖNETİMİ METODOLOJİLERİ ve DEĞERLENDİRİLMESİ AMAÇ Tehlike analiz metotları FTA Hata ağacı analizi, ETA Olay ağacı analizi, PHA Ön Tehlike Analizi, PRA Birincil risk

Detaylı

KAPALI OTOPARKLARDA DUMAN EGZOST JET FAN SİSTEMLERİ JET FANLI SİSTEMLER Kapalı otoparklar için tasarlanan havalandırma sistemleri iki temel ihtiyaçtan yola çıkılarak planlanır. -Birincisi günlük işletmede

Detaylı

PRİZMATİK VE SİLİNDİRİK KANAL TİPİ ELEKTRİKLİ ISITICI DTIK-01-02

PRİZMATİK VE SİLİNDİRİK KANAL TİPİ ELEKTRİKLİ ISITICI DTIK-01-02 PRİZMATİK VE SİLİNDİRİK KANAL TİPİ ELEKTRİKLİ ISITICI DTIK-01-02 DTIK-01 DTIK-02 MALZEME : Kasa 1 mm. Kalınlıkta galvaniz veya paslanmaz malzemeden ısıtıcı rezistanslar paslanmaz malzemeden imal edilir.

Detaylı

TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI

TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI 1.2.4 - C Tipi Cihazların (Hermetik) Montajı 1.2.4.1 - Genel Şartlar C tipi cihazlar (hermetik) montaj odasının hacmi ve havalandırma biçiminde bağlı olmaksızın

Detaylı

PATLAMA. Yanıcı gaz, toz veya buharın n hava ile turduğu uygun oranlar dahilindeki karışı. ateşleme enerjisi ile temas etmesi

PATLAMA. Yanıcı gaz, toz veya buharın n hava ile turduğu uygun oranlar dahilindeki karışı. ateşleme enerjisi ile temas etmesi ŞERİF F GÖZLEMENG TUDEV YÖNETY NETİM M KURULU BAŞKANI 08 OCAK 2009 PATLAMA Yanıcı gaz, toz veya buharın n hava ile oluşturdu turduğu uygun oranlar dahilindeki karışı ışımın, ateşleme enerjisi ile temas

Detaylı

23 MAYIS 2015 C SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIĞI SINAVI SORULARI

23 MAYIS 2015 C SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIĞI SINAVI SORULARI 1)Duyma eşiği kaç desibeldir?.0.87.80. 30.50 23 MAYIS 2015 C SINIFI İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIĞI SINAVI SORULARI 2)işveren kulaklık almakla almamak arasında kalmıştır işyerinde gürültü seviyesi kaç db(a) ise

Detaylı

EYLÜL 2013 MEVZUAT BÜLTENĠ. Çevre & ĠĢ Güvenliği

EYLÜL 2013 MEVZUAT BÜLTENĠ. Çevre & ĠĢ Güvenliği EYLÜL 2013 MEVZUAT BÜLTENĠ Çevre & ĠĢ Güvenliği MEVZUATIN ADI : AĞIR VE TEHLĠKELĠ ĠġLERDE ÇALIġTIRILACAK ĠġÇĠLERĠN MESLEKĠ EĞĠTĠMLERĠNE DAĠR TEBLĠĞĠN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASI HAKKINDA TEBLĠĞ R. G. TARĠHĠ

Detaylı

Ahşap Sektöründe Yangın Riski

Ahşap Sektöründe Yangın Riski Ahşap Sektöründe Yangın Riski Endüstrinin birçok alanında hammadde ve yarı mamül olarak karşımıza çıkan ahşap malzemeler üretim ve depolama sırasında yeterli önlem alınmadığı takdirde önemli ölçüde yangın

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YARIYIL MAD-5501 UZMANLIK ALAN DERSİ Z 8 0 8 0 9 MAD-5601 TEZ HAZIRLIK ÇALIŞMASI Z 0 1 1 0 1 SEÇMELİ DERS SEÇMELİ DERS SEÇMELİ DERS SEÇMELİ DERS 20 1 21 12 30

Detaylı

M 324 YAPI DONATIMI ISITMA TESİSATI. Dr. Salih KARAASLAN. Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

M 324 YAPI DONATIMI ISITMA TESİSATI. Dr. Salih KARAASLAN. Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü M 324 YAPI DONATIMI ISITMA TESİSATI Dr. Salih KARAASLAN Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Gazi Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Isıtma Tesisatı Isıtma tesisatı

Detaylı

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ Prof. Dr. Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü, Erzurum Otomotivde Isıtma, Havalandırma ve Amaç; - Tüm yolcular için gerekli konforun sağlanması,

Detaylı

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır.

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. HİDROLİK SİSTEMLER Hidroliğin Tanımı Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. Enerji Türleri ve Karşılaştırılmaları Temel Fizik Kanunları

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Özlenen serinlik, keyif veren konfor...

Özlenen serinlik, keyif veren konfor... Özlenen serinlik, keyif veren konfor... Genel Katalog Kaset Tipi Klimalar Kapasite Aralığı Soğutma Kapasitesi : 18.000 48.000 Btu/h Isıtma Kapasitesi : 20.000 52.000 Btu/h İç ünite Dış ünite Özellikleri

Detaylı

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi

VANTİLATÖR DENEYİ. Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi VANTİLATÖR DENEYİ Deneyin amacı Pitot tüpü ile hız ve debi ölçümü; Vantilatör karakteristiklerinin devir sayısına göre değişimlerinin belirlenmesi Deneyde vantilatör çalışma prensibi, vantilatör karakteristiklerinin

Detaylı

Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 1

Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 1 Kod: ISG_TGE_05 SINIRLI ALAN GİRİŞLERİ GENEL AÇIKLAMA Bu bilgilendirme notu İSG İş Güvenliği Temel Eğitim Seti nin bir parçası olan Sınırlı Alan Girişleri konulu eğitim kapsamında hazırlanmıştır. Eğitimin

Detaylı

Yıkanabilir tüm yüzeylerin ve nesnelerin günlük temizliğinde kullanılır.

Yıkanabilir tüm yüzeylerin ve nesnelerin günlük temizliğinde kullanılır. BÖLÜM 1: MADDE/MÜSTAHZAR VE ŞİRKET/İŞ SAHİBİNİN TANITIMI 1.1. Madde/Müstahzarın Tanıtılması Ürün Adı Ürün Özelliği Öncesinde dezenfekte edilen tüm yüzeylerin ve zeminlerin, hastaneler ve bakımevleri gibi

Detaylı

MÜHENDİSİLK JEOLOJİSİ

MÜHENDİSİLK JEOLOJİSİ MÜHENDİSİLK JEOLOJİSİ Doç. Dr. Zeynal Abiddin ERGÜLER E-mail: zerguler@yahoo.com Tel: +90 274 2652031-4160 BÖLÜM 1 MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ NEDİR? 1 JEOLOJİ, MÜHENDİSLİK VE MÜHENDİSLİK JEOLOJİSİ Jeoloji,

Detaylı

YANLIŞ METEOROLOJİ (2): Bulutların Oluşum Nedeni: Soğuk havanın sıcak hava kadar su buharı tutamaması değildir* Nemli hava soğuyunca bulut oluşabilir. Evet, bu doğru. Değişik soğuma işlemleri, aşağıda

Detaylı

İNŞAATLARDA YÜKSEKTE GÜVENLİ ÇALIŞMA. Serkan ÇETİNCELİ İş Müfettişi İnş.Yük.Müh.

İNŞAATLARDA YÜKSEKTE GÜVENLİ ÇALIŞMA. Serkan ÇETİNCELİ İş Müfettişi İnş.Yük.Müh. İNŞAATLARDA YÜKSEKTE GÜVENLİ ÇALIŞMA Serkan ÇETİNCELİ İş Müfettişi İnş.Yük.Müh. YAPI İŞYERLERİ İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği ne göre ÇOK TEHLİKELİ sınıftadır Yapı işyerlerinde

Detaylı

Karlı Bir Yatırım Yeni Nesil Caria Serisi

Karlı Bir Yatırım Yeni Nesil Caria Serisi Karlı Bir Yatırım Yeni Nesil Caria Serisi Caria Serisi ürünleri tasarlarken aklımızda tek bir şey vardı: Minimum kullanıcı müdahelesi Artık yeni nesil Caria serisi kazanlar eskisinden daha fazla konfor

Detaylı

VIII. Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik. iş SAĞLIĞI VE GÜVENLiĞi MEVZUATI

VIII. Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik. iş SAĞLIĞI VE GÜVENLiĞi MEVZUATI VIII a) Kanun: 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununu, b) Patlamadan korunma dokümanı: İşyerlerinde oluşabilecek patlayıcı ortamların tehlikelerinden çalışanların sağlık ve güvenliğini

Detaylı

SOĞUK ODALAR ĐÇĐN YALITIM KALINLIKLARI*

SOĞUK ODALAR ĐÇĐN YALITIM KALINLIKLARI* SOĞUK ODALAR ĐÇĐN YALITIM KALINLIKLARI* * ISOLIER TECHNIK 5-91, Sh. 8-14, Walter BAUMANN BAYCAN SU NAÇ 1940 yılında Iğdır da doğdu. 1957 yılında Đstanbul Haydarpaşa Lisesi nden ve 1963 yılında ĐTÜ Makina

Detaylı

Firmamız mühendislik hizmet sektöründe kurulduğu 1998 yılından bugüne 16 yılı aşkın sürede faaliyette bulunmaktadır.

Firmamız mühendislik hizmet sektöründe kurulduğu 1998 yılından bugüne 16 yılı aşkın sürede faaliyette bulunmaktadır. Firmamız mühendislik hizmet sektöründe kurulduğu 1998 yılından bugüne 16 yılı aşkın sürede faaliyette bulunmaktadır. Tüm altyapı çalışmalarının ilk adımı olan harita mühendislik hizmetlerinin ülke kalkınmasındaki

Detaylı

MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Bölüm Başkanı Prof. Dr. Vedat ARSLAN Bölüm Başkan Yardımcıları

MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Bölüm Başkanı Prof. Dr. Vedat ARSLAN Bölüm Başkan Yardımcıları MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Bölüm Başkanı Prof. Dr. Vedat ARSLAN Bölüm Başkan Yardımcıları Prof. Dr. Tayfun ÇİÇEK Yrd. Doç. Dr. Alper GÖNEN Yerüstü ve yeraltı zenginliklerimizin teknik, ekonomik ve çevresel

Detaylı

Enerji Verimlilik Kanunu

Enerji Verimlilik Kanunu Enerji Verimlilik Kanunu 2007 yılı itibariyle yürürlükte olan Enerji Verimliliği Kanunu sonucu, toplam inşaat alanı 2000 m 2 ve üzeri olan binalarda merkezi ısıtma sistemi kullanımı zorunlu hale gelmiştir.

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ

İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ 2014 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ PARS DANIŞMANLIK 20.02.2014 5763 Sayılı Kanun ( İş Kanunu ve bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun) Kabul Tarihi:15.05.2008 İçerik 4857 sayılı İş kanunu dahil

Detaylı