TÜRK İMMUNOLOJİ DERNEĞİ AKAN HÜCRE ÖLÇER ALT GRUBU KILAVUZ BİLGİLER - 1. LENFOSİT İMMUNFENOTİPLEMESİ için KILAVUZ BİLGİLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRK İMMUNOLOJİ DERNEĞİ AKAN HÜCRE ÖLÇER ALT GRUBU KILAVUZ BİLGİLER - 1. LENFOSİT İMMUNFENOTİPLEMESİ için KILAVUZ BİLGİLER"

Transkript

1 LENFOSİT İMMUNFENOTİPLEMESİ için KILAVUZ BİLGİLER İlk Çalışma Kopyası Eylül 2010 Akan Hücre Ölçer (Flow Cytometry) Alt Komitesi tarafından hazırlanan bu kılavuz bilgiler, Türk İmmunoloji Derneği web sitesine üyelerin değerlendirme yapmaları; hem içerik hem de format ile ilgili öneri, eleştiri ve eklemelerini bildirmeleri amacı ile eklenmiştir. Yazışmalarınızı adresine 30 Ekim 2010 tarihine dek iletmenizi rica ederiz. TÜRK İMMUNOLOJİ DERNEĞİ AKAN HÜCRE ÖLÇER ALT ÇALIŞMA GRUBU Gülderen Yanıkkaya Demirel Günnur Deniz Emel Ekşioğlu Demiralp

2 1. GENEL BİLGİLER İmmunfenotipleme 1970 li yıllarda monoklonal antikor teknolojilerinin geliştirilmesi sonrasında, tıbbın bir çok alanında yaygın olarak kullanılmaktadır. İmmünfenotipleme; floresan boyalarla görünür hale gelen hücre yüzeyi ve hücre içi belirteçlerin saptanması yöntemidir. Özgül antikorlarla saptanmak istenen antijenik yapıların varlığı ya da yokluğu saptanmaktadır li yıllarda mikroskopla immunfenotipleme yapılmakta iken; immunolojide ve akan hücre ölçer (flow cytometry) sistemlerindeki gelişmeler ve yazılım programlarının hızla aşama kaydetmesi sayesinde günümüzde çok renkli immünfenotipleme analizlerinin kısa sürede yapılabilmesi mümkündür. İmmunfenotipleme; tanı, prognoz öngörüsü ve takip aşamalarında klinisyene yararlı bilgiler sağlayan ve yönlendirici olan bir yöntemdir. Bu yazıda lenfosit immünfenotiplemesi ile ilgili temel bilgilerle birlikte preanalitik, analitik ve post analitik dönem özellikleri; temel immunoloji bakışı ve klinisyene baz bilgi oluşturabilecek bir formatla anlatılmaya çalışılmıştır Lenfositler İmmün sistemin temel hücre gruplarından olan lenfositler kandaki çekirdekli hücrelerin ortalama %25 ini oluştururlar. Yaşa göre farklı oranlarda saptanmaktadırlar. Boyutça küçük lenfositler 7-10 μm çapında çekirdekleri daha koyu renkle boyanan hücreler iken daha büyük boyutlu, LGL (Large Granular Lymphocyte) olanlar μm çapında, sitoplazmaları daha geniş ve granüllü hücrelerdir. Çevre kanında dolaşan lenfosit alt gruplarını kabaca T, B ve NK (Doğal öldürücü) hücreler olarak sınıflandırabiliriz. Kanda dolaşan lenfositlerin ortalama %80 ini T hücre, %10 unu B hücre geri kalan %10 unu ise NK hücreler oluşturmaktadır. Bu oranlar hücrelerin alındığı dokuya göre değişebilmektedir, timusta hücrelerin nerede ise %90 ı T hücre iken dalak ve lenf nodunda %30-40 oranında T hücre görülmekte, B hücreler daha baskın oranda (%60-70) izlenmektedir (1).

3 T hücreler kemik iliğinde oluşan prekürsör hücrelerin timusta farklılaşması, olgunlaşması sonrasında çevre kanına çıkarlar. T hücreler immün yanıttaki rollerinin yanı sıra CD4 veya CD8 taşıma özelliklerine göre alt gruplara ayrılırlar. CD4 taşıyan T helper hücrelerin antikor salınımına yardım ederek immün yanıtta rol aldıkları, CD8 taşıyan hücrelerin ise sitotoksik T lenfositler oldukları düşünülse de son yıllarda yapılan araştırmalara göre durum daha karmaşık görünmektedir. Günümüzde daha çok THR (T hücre reseptörü) ile etkileşimlerine göre ayırım yapılması uygun görülmektedir. CD4 + MHC Sınıf II aracılığı ile antijen tanırken, CD8 + T lenfositler B hücreler 7-10 μm çapında lenfositlerdir. Diğer belirteçler yanında yüzey immunoglobulin, özellikle IgM ve IgD taşırlar, düşük oranda IgG ve IgA taşıyabilmektedirler. B hücrelerden gelişen plazma hücreleri (10-15 μm) normalde dolaşımda bulunmazlar, bölünme yetileri yoktur, immunglobulin üretme görevlerini yerine getirirler. CD19, CD20 pozitifliklerinin yanı sıra CD40, CD79, HLA-DR, FcγRII reseptörleri (CD32) ve kompleman reseptörleri CD21, CD35 taşırlar. T hücrelerdeki THR benzeri BHR (B Hücre Reseptörü) kompleksini B hücrelerde CD19, CD21 ve CD81 oluştururlar. hücreler MHC Sınıf I aracılığı ile antijen tanımaktadırlar. T lenfositler salgıladıkları sitokin profili ile de uyumlu olarak Th0, Th1, Th2, Th17 gibi alt gruplara da ayrılmaktadırlar. Dolaşımdaki T hücrelerin yaklaşık %95 i THR alfa/beta pozitiftir, CD4 ya da CD8 pozitifliği taşımayan <%5 oranındaki T lenfositler ise THR gamma/delta pozitiftirler. NKT hücreleri olarak adlandırılan bir alt grup ise CD4 ya da CD8 ile birlikte tek bir V (variable) alfa zinciri (Vα24) şırlar, ta antijenik yapıları MHC üzerinden değil dendritik hücreler üzerinde var olan CD1a üzerinden tanırlar. Erişkin kanında %1-4 oranında saptanabilen Treg (T regülatör) hücreler ise bir diğer alt gruptur. Treg hücrelerin immün yanıt düzenlenmesinde etkin rol aldıkları, otoimmünite olgularında azalırken kanserde arttıkları, GVHD (Graft versus Host Disease) oluşmasında da rolleri olduğu bildirilmektedir NK (Doğal Öldürücü) Hücreler doğal bağışıklık sisteminin parçasıdırlar, diğer lenfositlere göre daha granüllü hücrelerdir. Etkileri sitotoksik T lenfositlere benzerdir, ancak reseptörleri farklıdır ve somatik rekombinasyon genleri ile kodlanmazlar. Sadece NKT hücreleri adı verilen düşük oranlı bir NK hücre grubu somatik rekombinasyonla kodlanan alfa/beta reseptörlerini taşır. NK hücreleri

4 yüzeylerinde CD16, CD16+56+, CD49b, CD56, CD57, CD314, CD335, CD336, CD337 taşırlar. Sitotoksik etkilerini granzyme ve perforin salımı ile gösterirler. Son yıllarda kabul gören sınıflandırmalara göre ise, T lenfositler alfa/beta ve gamma/delta T lenfositler olarak iki ana gruba ayrılmakta NKT hücreleri ayrı bir alt grup olarak incelenmektedirler (Bakınız. Tablo 1). Tablo 1. Lenfosit Alt Grupları Sınıflandırması Lenfosit Tipi αβ T Hücreler CD4+ helper CD8+ sitotoksik Treg hücreler γδ T hücreler B hücreler Doğal Öldürücü Hücreler NKT hücreler İşlevleri B hücre farklılaşması (humoral immünite) Makrofaj aktivasyonu (hücre aracılı immünite) Enfekte hücreler ve tümör hücrelerinin öldürülmesi Diğer T hücrelerin işlevini baskılar (immün yanıtın düzenlenmesi, öze yönelik toleransın sağlanması) Helper ve sitotoksik işlevler (doğuştan bağışıklık) Antikor oluşturma (humoral immünite) Virüsle enfekte ya da hasarlı hücrelerin öldürülmesi (doğal bağışıklık) Doğuştan ve kazanılmış immün yanıtları baskılar ya da aktive eder. Antijen reseptör ve özgüllüğü αβ heterodimerler peptid-sınıf II MHC kompleksi için geniş bir özgüllük αβ heterodimerler peptid-sınıf I MHC kompleksi için geniş bir özgüllük αβ heterodimerler γδ heterodimerler Petid ve non peptid antijenler için kısıtlı kısıtlı özgüllükler Yüzey antikoru Her tipte molekül için geniş spektrumda özgüllükler Farklı aktivatör ve inhibitör reseptörler MHC ve MHC benzeri moleküller için sınırlı özgüllükler αβ heterodimerler (Glikolipid-CD1 için sınırlı özgüllük) Belli başlı belirteçler CD3+, CD8- CD4+, % Oran Çevre Kanı Lenf Nodu Dalak CD3+, CD4-, CD CD3+, CD4+, CD25+ (En çok bilinen immunfenotip, farklı alt grupları var) <% CD3+, CD4 ve CD8 değişken <%5?? Fc reseptörleri, Class II MHC, CD19, CD21 CD16 (IgG için Fc reseptörü), CD56, bazı alt gruplarda CD57, KIR, KAR CD16 (IgG için Fc reseptörü), CD Ender Ender 10 Abbas AK ve ark. Cells and Tissues of the Adaptive System, Cellular and Molecular Immunology Int. Edition (6th ed.), 2007 den modifiye edilerek alıntılanmıştır.

5 2. AKAN HÜCRE ÖLÇER ile LENFOSİT İMMÜNFENOTİPLEMESİ 1970 li yıllarda monoklonal antikor ve floresan boya teknolojilerindeki gelişmeler daha önce DNA ve partikül analizi için kullanılan akan hücre ölçer sistemlerinin immünfenotipleme için kullanılmasına yol açmıştır. Diğer bir çok laboratuar testinde olduğu gibi immünfenotipleme için de preanalitik, analitik, veri analizi ve raporlama aşamaları sonuçların kalitesi açısından önemlidir PRE ANALİTİK AŞAMA Monoklonal Antikor ve Panel Seçimi Günümüzde daha çok bilgi sağlayıcı olmaları nedeni ile çok renkli paneller kullanılmaktadır. Tek renkle çalışıldığında bir parametre hakkında bilgi sağlanabilmekte iken, çok renkli çalışmada renk sayısı arttıkça değerlendirilebilen parametre seçimi de artmaktadır. Renk ayırımı, standardizasyonun iyi sağlanamaması gibi nedenlerle rutin uygulamalarda dört renkli kombinasyonların uygulanmasının yeterli olacağını düşünmekteyiz. Panel seçiminde özellikle dikkatli olunması gereken unsurları sıralarsak; öncelikle hangi parametreyi çalışmak üzere bu analizi yapmak istediğimizi belirlemek gerekir. İlgili antikorların klonlarının amaca uygunluğu mutlaka kontrol edilmelidir, üretici kataloglarına bakıldığında CD3 gibi temel bir belirteç için bile birden fazla klon seçeneği olduğu görülecektir. Her klon analizde ölçülmek istenen epitopu tanımayabilir, bu nedenle uygunluğu mutlaka doğrulanmalıdır. Total lenfosit tanısında CD3 yerine CD2 kullanılması doğal öldürücü hücrelerin de (NK) CD2 taşımaları nedeni ile uygun değildir (3). Çok renkli çalışmalarda renk kombinasyonlarının seçimi önemlidir. Bazı antikorlar bazı floresan boyalarla uygun sonuçlar vermeyebilir (Bazı antikorlar FITC konjuge olduklarında yanlış pozitifliklere yol açabilirken aynı antikorun PE konjugatı ile daha sağlıklı sonuçlar elde edilmektedir, örneğin CD10) Örnek Özellikleri ve Örnek Taşınması Çevre kanı, kemik iliği aspirasyon örnekleri, beyin omur ilik sıvısı, periton sıvısı, solid doku örneklerinden (lenf nodu vb.) lenfosit immunfenotiplemesi yapılabilmektedir.

6 Her türlü immunfenotipleme için örnek alımı ve laboratuara ulaştırılmasında dikkat edilmesi gereken kurallar bu örnekler için de geçerlidir. Çevre kanı, kemik iliği örnekleri heparin veya EDTA lı tüplere alınabilirler. Bu tüpler oda ısısında saklandıklarında ortalama 24 saate dek örneklerde belirgin değişikliğe yol açmamaktadırlar. Kan sayımlarının da sağlıklı yapılabilmesi için pratikte daha çok EDTA lı tüpler kullanılmaktadır. Hücrelerin herhangi bir reaktif ile fikse edilmesi; frajil hücrelerin kaybı, antijen ekspresyonunun azalması ve otofloresansın artması gibi istenmeyen etkilerin ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Pıhtılaşmış, içinde aggregatlar olan örneklerden hücrelerin aggregatlara yapışmış olması nedeni ile immünfenotipleme yapılmamalıdır. Şekil 1. Örnek dağılım özelliklerinin zaman içinde değişimi Örnek alındığında 12 saat sonra 24 saat sonra Aynı örneğin zaman içinde boyut ve granülariteye göre saçınım özelliklerinin değişimi ve işaretleme alanında oluşan değişiklikler Şekil 1.de izlenmektedir. 24 saat sonrasında ölü hücrelerin artması, hücre membranında oluşan değişiklikler nedeni ile granülosit popülasyonu azalırken lenfosit popülasyonu net sınırlarla izlenemez hale gelmektedir. Çevre kanı ve kemik iliği örnekleri alınırken; tüplerin amaca uygun antikoagülan içerdikleri, tüp üzerinde işaretli volüm kadar örnek alındığı, etiketlemenin doğru yapıldığı mutlaka kontrol edilmelidir.

7 Beyin omur ilik sıvısı, periton sıvısı vb. sıvılar oda ısısında herhangi bir additif içermeyen steril kaplar içinde taşınmalıdır. Bu tür örneklerin en geç iki-altı saat içinde çalışmaya alınması gereklidir. Hücrelerin daha uzun süre etkilenmeden kalabilmesi için hücre kültürü medyumu ile 1:1 oranında sulandırılarak 48 saate dek bekletilmeleri mümkün olabilmektedir. Ancak bu tür örnekler kıymetli örnekler oldukları için bekletilmeden çalışılmaları uygundur. Solid doku örnekleri mutlaka dondurulmadan ve fikze edilmeden en geç 1 saat içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. İdeal taşıma ve saklama yöntemi steril bir kapta serum fizyolojik içinde örnek gönderilmesidir. Islatılmış sargı bezi içinde gönderilen örneklerde hızla hücre ölümü gerçekleşmesi nedeni ile analiz yapılamamaktadır. Örnek 1 saat içinde laboratuara ulaştırılamayacaksa yaklaşık 0.5 cm.lik kesitler yapılarak serum fizyolojik içine alınması daha doğru olacaktır. Bu tür örneklerden patoloji laboratuarına da örnek gönderilecekse akan hücre ölçer laboratuarı ile patoloji laboratuarının iyi bir iletişim ve iş birliği oluşturması gereklidir. Tüm immünfenotipleme örneklerinin ortam ısısında (17 25 o C) taşınması gereklidir. Daha soğuk ya da daha sıcak ortamlarda örnek transportu hücre membranında değişikliklere yol açarak antijenlerin saptanma oranlarını etkilemektedir. İmmünfenotipleme örnekleri buzdolabında saklanmamalıdır. Takip gerektiren örneklerin (belirli zaman dilimlerinde yeniden ölçüm yapılması gereken örneklerin) günün aynı saatinde alınması sonuçların karşılaştırılabilirliği açısından önemlidir Örneklerin Hazırlanması Örnek hazırlama ve yıkama aşamalarında kullanılan tüm solüsyonların steril bidistile su ile hazırlanması, ph değerlerinin her gün ölçülerek değerinde tutulması, tüm solüsyonların 0.2 mikronluk laboratuar tipi filtrelerden geçirilerek kullanılması önemlidir. İmmunfenotipleme örneklerinin hazırlanmasında çevre kanı ve kemik iliği aspirasyonu örnekleri için tam kan lizis uygulaması standart hale gelmiş bulunmaktadır. Mononükleer hücre süspansiyonu hazırlayarak çalışmak bazı hücrelerin yüzeyinden antijenik bağlanma bölgesinin kopmasına (CD8, CD56 vb.), hücrelerin bir bölümünün kaybedilmesine yol açtığı için giderek daha az kullanılan bir yöntem haline gelmiştir. Tüm akan hücre ölçer analizlerinde olduğu

8 gibi lenfosit immunfenotipleme örneklerinde de hücre sayısının bilinmesi ve hazırlık aşamasında <10,000 hücre/µl olacak şekilde hücre konsantrasyonunun ayarlanması gerekir. Kalibrasyonu iyi yapılmış, günlük kalite kontrolleri düzenli olarak yapılan bir kan sayım sistemi ile kan sayımı yapılması hem konsantrasyonun ayarlanması hem de işaretli alandaki hücre oranının karşılaştırılabilmesi için veri sağlayacaktır. Günümüzde daha çok direkt boyama yöntemleri kullanılarak örnek hazırlanmaktadır. Hazırlık aşamasında her laboratuar çalışılan teste uygun olarak hazırlık yöntemi belirlemektedir. Son yıllarda no wash/lyse yöntemi olarak adlandırılan yıkama yapmadan örnek hazırlama yöntemi daha ideal bir yöntem olarak kabul edilmekte ise de değişken floresan/protein oranları, non spesifik bağlanmaların tam anlamı ile bertaraf edilememesi nedeni ile pratikte, lyse/wash sistemi daha iyi sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır. Bu amaç için kullanılmak üzere çok sayıda ticari kit bulunmaktadır, ancak laboratuarların kendi lizis solüsyonlarını hazırlamaları (örneğin, NH 4 Cl 2 ) hem daha ucuz hem de pratiktir. Lizis solüsyonlarının ph değeri olmalıdır. Örnek laboratuara ulaştıktan sonra lenfosit immünfenotiplemesi için temel aşamalar aşağıdaki akış şemasında özetlenmiştir. Şekil 2. Lenfosit immunfenotipleme örnekleri analizi akış şeması

9 Örnek Kabulu Hücre Sayımı (otomatik kan sayım cihazı ya da manuel yöntemle) Hücre Konsantrasyonunun < hücre/μl ye ayarlanması 100 μl kan + titrasyonla belirlenen miktarda antikor dk oda ısısı ya da buzdolabında karanlıkta inkübasyon 2 ml lizis solüsyonu 10 dk oda ısısında karanlıkta inkübasyon 2 kez yıkama 400 g, 5 dakika Lab protokolünde varsa fikzatif 1:1 oranında Akan hücre ölçer analizi Lenfosit immunfenotipleme panellerinde araştırma amacı ile çok farklı monoklonal antikor kombinasyonları kullanarak bir çok alt grubu tanımlamak mümkündür. Aşağıda Tablo 2 de daha çok rutin amaçla kullanılabilecek antijenik yapılar listelenmiştir. Tablo 2. Lenfosit Yüzey Antijenleri T hücreler Pan T hücre : CD3, CD2, CD7, CD5 T hücre Alt Grubu : CD4 (T helper), CD8 (T sitotoksik/supressor) İşlevsel Yüzey Belirteçleri : CD28, CD38, CD45RA, CD45RO, CD62L Aktivasyon Belirteçleri : CD25, CD40L, CD69, CD71, HLA-DR B Hücreler Pan B Hücreler : CD19, CD20, yüzey immunoglobulinler B hücre Alt Grubu : CD5, CD21 İşlevsel yüzey belirteçleri : CD27, CD40

10 Aktivasyon belirteçleri : CD23, CD25 NK (Doğal Öldürücü) Hücreler Pan NK hücresi : CD16, CD56 NK Alt Grubu : CD2, CD8, CD Çevre Kanı Dışındaki Örneklerin Hazırlanması Vücut sıvılarından alınan örneklerin hazırlanması doku parçaları içermedikleri takdirde oldukça kolaydır. Örneklerin 300 g de santrifüjlenmesi, süpernatan atıldıktan sonra hücrelerden sayım yapılarak konsantrasyon ayarlaması yapılması gereklidir. Hücrelerin boyanmasında izlenen yöntem çevre kanı ve kemik iliği aspirasyonu örnekleri ile aynıdır. Solid doku örneklerinde örnek özelliklerine göre hazırlık aşaması farklılık gösterebilir. Lenf nodu örneklerinde izotonik bir çözelti içine alınan örnek laboratuvara ulaşır ulaşmaz bir petri içinde bisturi ve pens yardımı ile ikiye ayrılır. Gerekli ise bir bölümü patoloji laboratuarına gönderilir, diğer bölümü ise solüsyonunun içinde, bisturi yardımı ile kazınarak hücre süspansiyonu elde edilir. İstenirse anatomik/histolojik bölgelerden ayrı ayrı hücre süspansiyonu elde edilebilmesi mümkündür. Solüsyona dökülen hücreler tüpe aktarılıp 50 mikronluk bir filtreden geçirildikten sonra santrifüjlenir, hücre sayımı yapılıp hücre konsantrasyonu ( ,000 hücre /mikrolitre) ayarlandıktan sonra boyama aşamasına geçilir. Hücre kültürlerinden immünfenotipleme yapılabilmektedir, ancak hücre ve örnek özelliklerinin çalışmayı yapacak kişi tarafından tam olarak bilinmesi gereklidir. Süspansiyon halinde bir kültürden immünfenotipleme yapılması yapışan hücrelere göre çok kolaydır. Süspansiyon kültürünün alınıp 50 mikronluk bir filtreden geçirilmesi sonrasında hücre konsantrasyonu ayarlanıp direkt ya da indirekt boyama yöntemleri ile hücrelerin boyanması ve rutin analize benzer şekilde analizi yeterlidir. Yapışan hücreler için sorun, flasktan kaldırma aşamasında hücre membran bütünlüğünün etkilenmesi, kullanılan solüsyonlara bağlı olarak membrandan shedding ile antijenik yapıların yitmesidir. Bu örneklerden hücre içi yapılarla ilgili immünfenotipleme göreceli olarak daha kolay yapılabilmektedir Sistem Kalibrasyonu ve Kalite Güvencenin Sağlanması

11 Masa üstü akan hücre ölçer sistemlerinin kalibrasyon ve bakımı sorting yapan sistemlere göre daha kolaydır. Örnek analizi öncesinde sistem her açıldığında kalibrasyon kontrolü ve renk ayırımı ile ilgili standardize edilmiş boncuklar geçirilerek sistemin performansı kontrol edilmeli, geçerli sonuçlar elde ediliyorsa analiz aşamasına devam edilmelidir. Her laboratuar bu konuda kendi kalite kontrol programını oluşturmalı, yapılan tüm işlemler kayıt altına alınmalıdır. Kullanılan antikorlar MultiCheck, Cyto-Trol benzeri ticari ürünler kullanılarak mutlaka kontrol edilmelidir. Her laboratuar bu kontrol malzemelerini kullanma sıklığını kendi koşullarına uygun olarak belirlemeli, elde edilen sonuçlar zaman parametresi olan grafiklerle (Levy-Jennings grafikleri) süreklilik açısından izlenmelidir. Şekil 2 de CD4 için örnek bir izleme grafiği görülmektedir. Yüzde Pozitiflik Analiz Günleri Levy-Jennings grafiklerinin kullanımı sadece floresans parametreleri için değil, FS (Forward Scatter-Öne Saçınım) ve SS (Side Scatter-Yana Saçınım) parametreleri, sistem voltaj ve kazanç değerleri için de kullanılabilir ve geriye dönük olarak sistem performansı hakkında değerli bilgiler sağlar. Biyolojik değişkenlikler nedeni ile sadece lenfosit immunfenotiplemesi değil, tüm akan hücre ölçer testleri için biyokimya laboratuarlarında geçerli olan kesinlik (precision), doğruluk (accuracy), bias hesaplamalarının yapılması zordur. Bu nedenle özellikle yeni başlayan laboratuarların kontrol amacı ile sağlıklı bilinen kan örneklerini hasta örnekleri ile eş zamanlı çalışmaları, yapılan analizin kalitesini güvence altına almak için uygun olacaktır ANALİZ AŞAMASI Analiz aşamasına gelindiğinde dikkat edilecek konuları ana başlıklar altında toplarsak; - Örnek geçirilecek protokol, panel ile tüple çalışılan monoklonal antikor kombinasyonu uyumlu olmalıdır. Kullanıcı FL1 de yeşil floresans veren FITC benzeri boya, FL2 de PE gibi portakal rengi floresans, FL3 te kırmızı, FL4 de

12 bordo/mor renkli floresans ölçebileceğini bilmelidir. Her cihaz modelinde filtre özellikleri farklı olabileceği için kullanıcının kendi sisteminin özelliklerini iyi öğrenmesi gereklidir. - Voltaj ve kazanç ayarları kalibrasyon kontrolünde kullanılan ayarlarla aynı olmalıdır. Örnek analizi sırasında değişiklik yapılıyorsa mutlaka kaydı olmalıdır. Kantitatif ölçüm yapılıyorsa kantitasyon boncuklarının geçirildiği ayarlarla hücrelerin analizinin yapıldığı ayarlar aynı olmalıdır. - Önceden hazırlanmış ve standardize edilmiş panellerden örnek geçirilmesi her zaman daha sağlıklı sonuçlar elde edilmesini sağlayacaktır. - Her tüpte belirli sayıda hücre sayılmalıdır. Genel eğilim her tüpte 5,000-10,000, işaretlenen bölgede en az 2500 hücre sayılması yönündedir. Az sayıda hücre saptamaya yönelik analizlerde >1000 hücre/işaretli alan saymak ve her tüpte aynı sayıda hücre saymaya çaba gösterilmelidir. - Analizi yapan kişinin ne tür bilgi toplamaya çalışıldığı hakkında fikri olmalıdır. - Panel ismi, tüp numaraları vb bilgiler sisteme eksiksiz ve genel geçer nomenklatüre uygun yazılmalıdır. - Paneldeki sıralama ile tüpler üzerindeki etiket sıralaması uyumlu olmalıdır. - Analiz sırasında kullanıcı ekranı izlemeli, flow cell den geçen hücre sayısında, saçınımda değişiklikler olması halinde analizi durdurarak sorunu giderdikten sonra yeniden analiz yapmalıdır. Çevre kanı örneklerinde FS/SS doğrusal (linear), floresan parametreler ise logaritmik skala ile çalışılmalıdır. Dağılımın iyi olmadığı vücut sıvıları, doku örnekleri vb örneklerde SS de logaritmik olabilir. Ancak rutin uygulamada kullanılmamalıdır.

13 Şekil 1. CD45/SS ve FS/SS grafiklerinde lenfosit popülasyonlarının işaretlenmesi. Şekil 1 de de izlendiği üzere lenfositler daha küçük boyutlu, granülsüz, CD45 ile parlak boyanan hücrelerdir İşaretleme (Gating) Lenfosit popülasyonuna ölü hücreler, çekirdekli eritrositler ve dev trombositlerin karışması ile hücre kontaminasyonu gelişebilir. Saf lenfosit popülasyonu üzerinde analiz yapabilmek için CD45/CD14 (CD45=Pan Lökosit belirteci; CD14=Olgun Monosit belirteci) işaretlemesi ile kontrol uygulamak özellikle yeni başlayanlar için çok yararlıdır. Lenfositler CD45/SC grafiklerinde daha az granüler ve CD45 parlak olmaları ile diğer hücrelerden ayırt edilebilirler. Kan sayımında saptanan lenfosit yüzde oranının en az %90 oranında işaretleme alanı içinde olması beklenir. Eğer bu oran sağlanamıyorsa örnek hazırlama ile ilgili önemli sorunlar yaşanmış kabul edilerek yeniden örnek hazırlama yoluna gidilmelidir. Bazı lenfoma ve AIDS olgularında hücrelerin aşırı frajilitesi nedeni ile bu oran sağlanamayabilir, bu örneklerde vorteksleme daha düşük hızlarda yapılmalı, santrifüjleme ve yıkamalarda daha dikkatli olunmalıdır. Eğer lenfosit işaretleme alanında %90 üzerinde lenfosit yoksa elde edilen sonuçlarda düzeltme yapılması gereklidir. Bu düzeltme işlemi elde edilen antikor pozitifliğinin işaretleme alanındaki lenfosit saflık oranına bölümü ile yapılmaktadır. Örneğin CD4 %44 oranında pozitifse ve işaretli alanda lenfosit oranı %83 saflıkta ise 44:0.83= %53 gerçek CD4 pozitifliği oranıdır.

14 Şekil 3. Lenfosit Alt Grupları için dot plot grafiklerle antikor pozitiflikleri. Çok renkli çalışmalarda renk ayrımının (kompenzasyon) doğru yapılması önemlidir. Son beş yılda geliştirilen akan hücre ölçer sistemlerinde renk ayırımı analiz sonrasında da yapılabilmektedir; ancak şu anda ülkemizde yaygın olarak kullanılan eski sistemlerde, örneklerin geçmesi aşamasında renk ayırımı ayarlarını yaparak örnek analizi yapılması gereklidir. Doğru kompenzasyon yapabilmek için çok renkli çalışmada kullanılan antikorların tek renkle geçirildiklerinde elde edilen pozitiflikleri ile renk ayrımı sonrasında elde edilen pozitiflikleri karşılaştırılmalıdır. FL2 FL1 Şekil 4. Solda kompenzasyonu yapılmamış çifte pozitiflik var gibi görünen grafik, sağda aynı verilerle kompenzasyon yapılmış olan grafik. Analiz sırasında en sık karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri Tablo 3 te sunulmuştur.

15 Tablo 3. İmmünfenotipleme Analizinde Karşılaşılan Sorunlar ve Çözümleri SORUNLAR ÇÖZÜMLERİ Non specific bağlanma Ortamda ölü hücreler varsa işaretleme ya da canlılık boyaları (7-AAD, PI) ile canlı hücrelerin ayrılması Fc reseptör bloklama İnsan IgG veya PBS içinde %10 otolog serum (AB serum da olabilir) Reseptör recycling (Antijenin yüzeyde daha az oranda eksprese edilmesi) Örnek çalışılırken uyulması gereken ortam şartlarının (ısı, nem vb) uygun olması, santrifüjlemede hız ve sürelere azami uyum gösterilmesi Yüksek oranda öz ışıma (otofloresans) Her panelde antikor ve boya olmadan tüm işlemlerden geçirilmiş bir ilk tüp kullanımı İlaç kullanımı ile ilgili bilgilerin bilinmesi (Bazı antibiyotikler ve anti kanser ilaçlar hücrelerin öz ışımasını artırmaktadır) Renklerin karışımı Kompenzasyon İlk kez çalışılan testlerde tek renkli antikorla kontrol Çok soluk ya da parlak boyanmaların olması Antikorların titrasyonu Sistem kalibrasyonu, PMT lerin kontrolü Antikor/floresan kombinasyonunun uygun olmaması Bazı antikorlar bazı floresan boyalarla birlikte iyi sonuç vermeyebilirler. Klinik sonuç verilecekse IVD (in vitro diagnostic use) onayı olan antikorların kullanımına özen gösterilmelidir. Protein/floresan konsantrasyonu mümkün olduğunca 1 e yakın antikorlar kullanılmalıdır. Analiz sırasında aniden geçişin durması Hatlarda tıkanıklık olabilir. Önce Prime düğmesine basarak basınçla sıvı geçirmek gerekir. Hatlar açılmazsa sırası ile proteolitik solüsyon, düşük konsantrasyonda çamaşır suyu (%10) ve distile su ile sistemde yıkama yapılmalıdır. Aynı panelde tüpler arası saçınım farklılıkları Akan hücre ölçer sistemlerinin standardizasyonu İçin günlük, aylık, yıllık kalite kontrol ve bakımların düzenli olarak yapılması ve takibi, sistemin UPS aracılığı ile güç kaynağına bağlı

16 olması Retiküloz, aşırı eksersiz sonrası kan alımı, gün içi değişiklikler, örnek taşıma ve saklama koşulları lenfositler üzerine etkidikleri için analiz kalitesini de etkilemektedirler. Kortikosteroidlerin kullanımı lenfosit marjinasyonunu artırır, CD4 pozitifliği bu kişilerde daha düşük düzeyde izlenebilir, bu olgunun hastalığa bağlı bir değişim olmayabileceği değerlendirilmede göz önünde bulundurulmalıdır. Akan hücre ölçer testleri için validasyon yapılması oldukça zordur, bu nedenle daha çok laboratuarlar arası karşılaştırma programlarına katılımla değerlendirme yapılmaktadır. 3. VERİ ANALİZİ Veri analizinde tüm belirteçler için aynı işaretli bölgeden analiz yapılması gereklidir. İşaretlemede her laboratuvar kendine özgü yöntemi seçmekte özgür olsa da, genel geçer kurallara uyulması gereklidir. FS/SS (Forward Scatter/Side Scatter), CD45/SS, CD3, CD19 vb işaretli bölgelerden analiz yapılabilmesi mümkündür. Son yıllarda daha çok tercih edilen yöntem CD45/SS işaretleme bölgesinin kullanımıdır. Bu yöntem tercih edildiğinde her tüpte CD45 bulunması gerekliliği pratikte göz önünden bulundurulması gereken bir unsurdur. Örneğin: T helper hücrelerin saptanmasına yönelik CD45-FITC/CD4-PE/CD3- PerCp işaretli bir tüpün analizinde; CD45/SS, CD3/CD45, CD3/CD4 scattergramları olmalıdır. Bu scattergramlardan birincisinde (CD45/SS) CD45 pozitif hücreler üzerinde ilk işaretleme alanı (Gate 1) CD3/CD45 scattergramında ise ikinci işaretleme alanı olmalıdır (CD3+ hücreler üzerinde), üçüncü scattergram ikinci scattergramda yapılan işaretleme üzerinden CD3+ hücreler içinde CD3+CD4+ hücrelerin oranını sağlamalıdır. Tüm hücreler içindeki CD3+CD4+ hücreler saptanmak isteniyorsa CD45/SS ile izlenen işaretli alandan ölçüm yapılmalıdır (Şekil 1). Örnek analizinin doğrulaması için sık kullanılan öğelerden birisi Lymphosum hesaplanmasıdır (5). Aşağıdaki formülle hesaplanmaktadır. Lymphosum = T hücre + B hücre + NK hücre = %100 ± 5

17 Örneğin: Lymphosum = CD3 + CD19 + CD56 = %100 ± 5 Benzer bir formülle (CD2 + CD19/CD20 = %95 ± 5) de doğrulama yapılabileceği de bildirilmektedir ancak pratikte daha çok CD3, CD19 ve CD56 ile hesaplama yapılan formül kullanılmaktadır (6). Tekrarlanabilirlik için en sık uygulanan yöntem aynı hastadan en az üç, mümkünse altı ayrı örnek aynı anda alınıp her biri ayrı ayrı boyanır. Örnekler arasında ±%3 farklılık kabul edilebilir değerdir. Bu değer dışında değerler elde ediliyorsa yöntem, sistem ve kullanıcı ile ilgili olası sorunlar gözden geçirilmelidir. Veri analizi için geliştirilmiş manuel, otomatik ve yarı otomatik modlarla çalışan bir çok yazılım programı bulunmaktadır. Her üretici kendi yazılım programını sistemle birlikte sağlamaktadır ancak gereksinimlere yönelik geliştirilmiş bağımsız yazılım programları olan Flow Jo, FCS Express gibi programlar da yaygın olarak kullanılmaktadır. Özellikle çoklu analizler için gelişkin yazılım programlarının kullanılması bir çok bilgiye daha doğru ve hızlı erişimi sağlamaktadır. Veri analizi için sorunlu alanlardan birisi veri analizinin kullanımı iyi bilen kişiler tarafından daha çok manuel yöntemlerle yapılmasıdır, ancak son yıllarda geliştirilen programlarla 96 ve 384 kuyucuklu mikro plaklardan dahi okuma yapıp otomatik analiz yapacak sistemler geliştirilmektedir. 4. RAPORLAMA Lenfosit immünfenotipleme raporlarında ülkemizde geliştirilmiş bir standart format bulunmamaktadır. Yurt dışında yapılan standardizasyon çalışmalarında her raporda hasta kimlik bilgilerinin yanı sıra örnekteki hücre miktarı, örnek alma tarihi, çalışma tarihi, çalışmayı yapan kurum, teknisyen ve onaylayan kişi ile ilgili bilgilerle birlikte kullanılan monoklonal antikorların IVD (in vitro diagnostic use in vitro tanıda kullanım) onayı olup olmadığı, kullanılan sistem, dış kalite kontrol programı katılımı vb bilgilerin yer alması önerilmektedir. Tek başına yüzde pozitifliklerin sonuç olarak verilmesi uygun bulunmamaktadır. Absolut değerler ve mümkün ise MFI (Mean Florescent Intensity Ortalama Floresan Yoğunluğu) ya da MESF (Molecular Equivalent of Soluble Florochromes) değerlerinin birlikte verilmesi önerilmektedir. Parlak ve soluk boyanmalar, farklı boyanma özellikleri gösteren hücre grupları raporda bildirilmelidir. Absolut değerlendirmeler örnek analizi sırasında referans boncuklar (TruCount vb) geçirilerek tek aşamada

18 yapılabileceği gibi kan sayım sonuçlarından yararlanılarak iki aşamada da yapılabilir. İki aşamalı yöntemde aşağıdaki formül uygulanır: Lökosit sayısı x %lenfosit x %antikor pozitifliği = Absolut sayı/μl 10,000 Yaş ve cinsiyete uygun normal değerler, her laboratuarın kendi popülasyonu için oluşturması gereken değerlerdir. Genel bir referans kullanılması istenirse, çocuklar için yurdumuzda yapılmış, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından yayınlanmış sağlıklı bir çalışmanın sonuçları referans değerler olarak kullanılabilir (7). Lenfosit immünfenotiplemesi ile bazı hastalıkların prognozu, bazı tedavi ya da uygulamalara oluşturacakları immün yanıtın önceden tahmin edilebilmesi de mümkün olmaktadır. HIV ile oluşan AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) hastalığının tanı, takip ve tedavisinde CD4 ve CD38 immünfenotiplemesi önemli bir yer tutmaktadır. Hematopoietik kök hücre transplantlarında, transplanttan sonra ilk 7-21 saatte CD3 + CD4 + CD8β + hücrelerin oranında artış olması GvHD (Graft versus Host Disease) için yüksek oranda prediktif bir test olarak bildirilmektedir (8). 5. DİĞER BİLGİLER İmmunfenotipleme sonuçları her ne kadar çok gelişmiş akan hücre ölçer sistemleri ile elde ediliyor olsa da yorumlanarak hasta sonucu verilen testler olması nedeni ile kullanıcı ve raporlama yapan doktorun bilgi birikimi ve deneyimi sonucu etkilemektedir. Rutin lenfosit immünfenotiplemesi yapan tüm laboratuvarların dış kalite kontrol programlarına katılarak sonuçlarının karşılaştırılabilirliğini saptaması gereklidir. Dış kalite kontrol programları sayesinde rutin uygulamada fark edilemeyen bir çok aksaklık gözlenebilir (9). Özellikle ABD de akan hücre ölçer laboratuarları karşılaştırma programlarında aldıkları sonuçlara göre sınıflandırılmakta, karşılaştırma programlarında kabul edilir (acceptable) sonuç alan laboratuarlara sertifika verilirken herhangi bir dönemde geçerli sonucu olmayan laboratuar sertifikalı aşamasından bir alt aşama olan provisionally certified konumuna geçmektedir. Üst üste iki dönem yeniden geçerli sonuç alan laboratuarların yeniden sertifikalı olmaya hak kazanmaktadırlar. Birbirini izleyen üç dönemde olumsuz sonuç alan laboratuarlar suspended laboratuar olarak

19 değerlendirilmektedirler. Ülkemizde gönüllü katılımla üç yıldan beri gerçekleştirilen bir lenfosit alt grupları laboratuarlar arası karşılaştırma programı bulunmaktadır. İmmünfenotipleme sonuçlarının nihai değerlendirmesi ilgili klinisyen tarafından yapılacaktır. Ancak örnek ya da sonuç ile ilgili özellikli durum söz konusu ise laboratuvar hekimi bu durumu raporda belirtmelidir. Sadece lenfosit immunfenotiplemesi için değil tüm akan hücre ölçer testleri için; kalibrasyonu iyi yapılmış sistemlerde, optimizasyonu iyi yapılmış hazırlık yöntemleri ile bilinçli kullanıcıların test üretmeleri hasta sağlığı ve hekimin sonuçların doğru kullanımı açısından önemlidir. Kaynaklar: 1. Rich RR. The human immune response. Clinical Immunology, Principles and Practice. Editörler: Rich RR, Fleisher TA, Shearer WT, Schroeder HW, Frew AJ, Weyand CM. Mosby Elsevier, ABD, say. 3 17, Abbas AK ve ark. Cells and Tissues of the Adaptive System, Cellular and Molecular Immunology Int. Edition (6th ed.), Landay A, Ohlsson-Wilhelm B, Giorgi JV. Application of flow cytometry to the study of HIV infection. AIDS 4: , Landay A, Auer R, Duque R et al. Quality assurance and immunophenotyping of peripheral blood lymphocytes; Tentative guideline. National Committee for Clinical Laboratory Standards 1992;Guideline No H42T. 5. Clinical and Laboratory Standards Institute. Enumeration of Immunologically Defined Cell Populations by Flow Cytometry; Approved Guideline, 2 nd ed. CLSI document H42-A2. Wayne, PA:Clinical and Laboratory Standards Institute; Perfetto S, Ross W, Riley RS ve ark. Quality assurance and quality control in flow cytometry. Riley RS, Mahin EJ, Ross W. Editörler. Clinical Applications of Flow Cytometry. New York, NY: Igaku-Shoin; İkincioğulları A, Kendirli T, Doğu F, Eğin Y, Reisli I, Cin S, Babacan E. Peripheral blood lymphocyte subsets in healthy Turkish children. Turk J Pediatr. 46(2): , Brinkman RR, Gasparetto M, Shang-Yung JL, Ribickas A, Perkins J, Jannsen W, Smiley R, Smith C. High content flow cytometry and temporal data analysis for defining a cellular signature of Graft versus Host Disease. Biol Blood Marrow Transplant. 13(6): , Centro FC PT ILC programı, TÜRKAK web sitesi Gratama JW, Kraan J, Van den Beemd R, Hooibrink B, Van Bockstaele DR, Hooijkaas H. Analysis of Variation in Results of Flow Cytometric Lymphocyte Immunophenotyping in a Multicenter StudyCytometry (Communications in Clinical Cytometry) 30: , 1997.

Nat. Rev. Immunology, 3:199-210, 2003). Belkaid Y ve ark. Nature 420:502-507, 2002).

Nat. Rev. Immunology, 3:199-210, 2003). Belkaid Y ve ark. Nature 420:502-507, 2002). DÜZENLEYİCİ T HÜCRELER Yrd. Doç. Dr. Gülderen Yanıkkaya Demirel Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı İmmunoloji Alt Birimi ve Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji Testlerinde Doğrulama (verifikasyon) ve Geçerli Kılma (validasyon)

Klinik Mikrobiyoloji Testlerinde Doğrulama (verifikasyon) ve Geçerli Kılma (validasyon) Klinik Mikrobiyoloji Testlerinde Doğrulama (verifikasyon) ve Geçerli Kılma (validasyon) Kaynaklar Mikrobiyolojik prosedürleri doğrulama / geçerli kılmaya ilişkin aşağıdaki uluslararası kaynaklar önerilir

Detaylı

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI Tıp Fakülteleri Mezuniyet Öncesi İmmünoloji Eğitim Programı Önerisi in hücre ve dokuları ilgi hücrelerini isim ve işlevleri ile bilir. Kemik iliği, lenf nodu, ve dalağın anatomisi,

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 LERDE LABORATUVAR İPUÇLARI GENEL TARAMA TESTLERİ Tam kan sayımı Periferik yayma İmmünglobulin düzeyleri (IgG, A, M, E) İzohemaglutinin titresi (Anti A, Anti B titresi) Aşıya karşı antikor yanıtı (Hepatit

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU Doç.Dr. Engin DEVECİ İMMÜN SİSTEM TİPLERİ I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık Fagositik hücreler (makrofajlar, mast

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı:

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Katılımcılara; klinik mikrobiyoloji laboratuarlarında doğru, geçerli ve

Detaylı

Laboratuvar sonuçları ve sorunlar: IFA. Dr. Derya Mutlu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Laboratuvar sonuçları ve sorunlar: IFA. Dr. Derya Mutlu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Laboratuvar sonuçları ve sorunlar: IFA Dr. Derya Mutlu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Testin çalışılacağı kitin belirlenmesi Testin çalışılması Lamların mikroskopta

Detaylı

Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi;

Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi; Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi; o Örnek türünü, o Örnek kabul ve ret kriterlerini, o Örnek alımı ile ilgili kuralları, o Örneklerin

Detaylı

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi KANSER AŞILARI Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi Bir Halk Sağlığı Sorunu Şu an dünyada 24.600.000 kanserli vardır. Her yıl 10.9 milyon kişi kansere yakalanmaktadır. 2020 yılında bu rakam %50

Detaylı

VERİFİKASYON (SEROLOJİ, MOLEKÜLER TESTLER)

VERİFİKASYON (SEROLOJİ, MOLEKÜLER TESTLER) VERİFİKASYON (SEROLOJİ, MOLEKÜLER TESTLER) Dr. Tijen ÖZACAR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD - İZMİR TANIM Ticari veya laboratuvarda geliştirilmiş bir testin, laboratuvardaki performansının

Detaylı

Mikrobiyolojide Kalite İndikatörü Örnekleri

Mikrobiyolojide Kalite İndikatörü Örnekleri Mikrobiyolojide Kalite İndikatörü Örnekleri Dr. Ü. Gül Erdem SB. DışkapıYıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Bölümü KLİMUD-2013 [idrar kültürü] * [lökosit/alan] * [CRP] [hastanın

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

TRANSFÜZYON MERKEZİ HASTALARDA KULLANILAN MİKROBİYOLOJİK TARAMA TESTLERİ TALİMATI

TRANSFÜZYON MERKEZİ HASTALARDA KULLANILAN MİKROBİYOLOJİK TARAMA TESTLERİ TALİMATI 1.AMAÇ.Hastalara ait kan örneklerinde yapılması gereken mikrobiyolojik testleri, bu testlerin çalışma yöntemlerini ve kalite kontrol gereklerini belirlemektir.. 2.KAPSAM : Bu talimat transfüzyon merkezinde

Detaylı

CMV lab.tanı Hangi test, ne zaman, laboratuvar sonucunun klinik anlamı?

CMV lab.tanı Hangi test, ne zaman, laboratuvar sonucunun klinik anlamı? CMV lab.tanı Hangi test, ne zaman, laboratuvar sonucunun klinik anlamı? Maternal inf.tanısı Fetal inf.tanısı Yenidoğan inf.tanısı Bir test sonucunun doğru yorumlanabilmesi, testin tanı doğruluğunun bilinmesi

Detaylı

ANTİGLOBULİN TESTLER. Dr. Güçhan ALANOĞLU

ANTİGLOBULİN TESTLER. Dr. Güçhan ALANOĞLU ANTİGLOBULİN TESTLER Dr. Güçhan ALANOĞLU Tanımlar İnsan nsan globulinlerine karşı oluşan antikorlara Anti-Human Globulinler (AHG, AHG, antikorlara karşı gelişen en anti-antikor) antikor) Bu u antikorların

Detaylı

CROSSMATCH ELISA YÖNTEMİ

CROSSMATCH ELISA YÖNTEMİ CROSSMATCH ELISA YÖNTEMİ Uzm.Dr.Mustafa BALCI Transplantasyon İmmünolojisi ve Doku Tiplendirme Laboratuvarı Sorumlu Hekimi TRANSMED ÖZEL TIP LABORATUVARI ANKARA Humoral Alloreactivity Pre Tx Preformed

Detaylı

BELGELER. Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD

BELGELER. Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD BELGELER Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Belgeler - 1 ISO 15189, 2003 (2009 da revizyon) Tıbbi laboratuvarlar için uluslar arası kalite standardı 4. bölüm

Detaylı

ULUSAL BİYOÇEŞİTLİLİĞİNİN VE GEN KAYNAKLARININ KORUNMASI HEDEFLERİ DOĞRULTUSUNDA BÜYÜK MEMELİ TÜRLERİNİN ARAŞTIRILMASI, KORUNMASI VE YÖNETİMİ

ULUSAL BİYOÇEŞİTLİLİĞİNİN VE GEN KAYNAKLARININ KORUNMASI HEDEFLERİ DOĞRULTUSUNDA BÜYÜK MEMELİ TÜRLERİNİN ARAŞTIRILMASI, KORUNMASI VE YÖNETİMİ ULUSAL BİYOÇEŞİTLİLİĞİNİN VE GEN KAYNAKLARININ KORUNMASI HEDEFLERİ DOĞRULTUSUNDA BÜYÜK MEMELİ TÜRLERİNİN ARAŞTIRILMASI, KORUNMASI VE YÖNETİMİ Örnekleme Çalışmaları: Önemli Noktalar DNA ÇALIŞMASI Projenin

Detaylı

TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ

TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ TOKSOPLAZMA İNFEKSİYONUNUN LABORATUVAR TANISI UZM.DR.CENGİZ UZUN ALMAN HASTANESİ KLİNİK Bağışıklık sistemi sağlam kişilerde akut infeksiyon Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde akut infeksiyon veya

Detaylı

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ Doç. Dr. Koray Ergünay MD PhD Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Viroloji Ünitesi Viral Enfeksiyonlar... Klinik

Detaylı

BELGELER. Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD

BELGELER. Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD BELGELER Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Belgeler - 1 ISO 15189, 2003 (2009 da revizyon) A global quality standart for medical laboratories 4. bölüm -

Detaylı

Prof Dr Davut Albayrak Ondokuz mayıs üniversitesi Tıp Fakültesi Kan merkezi Ve çocuk hematoloji BD -Samsun

Prof Dr Davut Albayrak Ondokuz mayıs üniversitesi Tıp Fakültesi Kan merkezi Ve çocuk hematoloji BD -Samsun Prof Dr Davut Albayrak Ondokuz mayıs üniversitesi Tıp Fakültesi Kan merkezi Ve çocuk hematoloji BD -Samsun İNDİREKT COOMBS TESTİ ANTİKOR ARANAN PLAZMA + %5 LİK YIKANMIŞ KIRMIZI KAN HÜCRESİ EKLE FAB UÇLARI

Detaylı

KULLANICI TARAFINDAN TESTİN DOĞRULANMASI (VERİFİKASYON) Dr. Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu

KULLANICI TARAFINDAN TESTİN DOĞRULANMASI (VERİFİKASYON) Dr. Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu KULLANICI TARAFINDAN TESTİN DOĞRULANMASI (VERİFİKASYON) Dr. Murat Öktem Düzen Laboratuvarlar Grubu Kaynaklar CLSI EP5-A2: Evaluation of Precision Performance of Quantitative Measurement Methods (2004)

Detaylı

EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI

EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI 2009-2010, Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin amacı; Edinsel bağışıklık ve komponentleri Hücresel bağışıklık Humoral bağışıklık NK hücreleri İmmün sistem bozuklukları http://outreach.mcb.harvard.edu/animations/cellmediated.swf

Detaylı

EĞİTİM SONRASI BAŞARI ÖLÇME FORMU

EĞİTİM SONRASI BAŞARI ÖLÇME FORMU EĞİTİM SONRASI BAŞARI ÖLÇME FORMU KATILIMCI: GÖREV YERİ: 1. Transfüzyon tarihindeki önemli buluşu (ABO antijenleri tanımı) ile Nobel ödülü alan bilim adamı kimdir? a. Robert Cook b. Anthony Van Löwenhook

Detaylı

ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 ANALİTİK ÖLÇÜM YÖNTEMLERİNİN LABORATUVARA KURULMASI İLE İLGİLİ HESAPLAMALAR Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Yöntem Seçiminde Göz Önünde Bulundurulacak Özellikler 1 *Yönteme ilişkin

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ LABORATUVAR HİZMETLERİ

MİKROBİYOLOJİ LABORATUVAR HİZMETLERİ MİKROBİYOLOJİ LABORATUVAR HİZMETLERİ Laboratuvarda çalışılan tüm testleri içeren test rehberi bulunmalıdır. Test rehberi; Örneklerin çalışılma zamanını, Örnek türünü, Ön hazırlık işlemi gerektiren testlere

Detaylı

CROSS-MATCH & DAT Testler/Problemler

CROSS-MATCH & DAT Testler/Problemler CROSS-MATCH & DAT Testler/Problemler Hazırlayan: Prof. Dr. Birol GÜVENÇ Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Bölge Kan Merkezi Sunan: Dr. S. Haldun BAL UludağÜniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ. İmmunohistokimya teknikleri ve Kullanım Alanları. Doç.Dr.

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ. İmmunohistokimya teknikleri ve Kullanım Alanları. Doç.Dr. DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ İmmunohistokimya teknikleri ve Kullanım Alanları Doç.Dr. Engin DEVECİ İmmunohistokimya Hücre ve doku içinde bulunan bazı enzimlerin ya

Detaylı

Rahim ağzı kanseri hücreleri doku kültürü mikroskopik görüntüsü.

Rahim ağzı kanseri hücreleri doku kültürü mikroskopik görüntüsü. Doç.Dr.Engin DEVECİ HÜCRE KÜLTÜRÜ Hücre Kültürü Araştırma Laboratuvarı, çeşitli hücrelerin invitro kültürlerini yaparak araştırmacılara kanser, kök hücre, hücre mekaniği çalışmaları gibi konularda hücre

Detaylı

Flow Sitometrinin Malign Hematolojide Kullanımı. Dr. Alphan Küpesiz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji/Onkoloji BD Antalya

Flow Sitometrinin Malign Hematolojide Kullanımı. Dr. Alphan Küpesiz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji/Onkoloji BD Antalya Flow Sitometrinin Malign Hematolojide Kullanımı Dr. Alphan Küpesiz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji/Onkoloji BD Antalya Neyi ölçer? Hücre çapı, hacmi, yüzey alanı ve granülaritesini

Detaylı

SANTRİFÜJ TEKNİKLERİ VE SANTRİFÜJLER

SANTRİFÜJ TEKNİKLERİ VE SANTRİFÜJLER SANTRİFÜJ TEKNİKLERİ VE SANTRİFÜJLER Doç. Dr. Gülsen YILMAZ 2009 BAŞLIKLAR 1 Tanım ve Prensip 22 Santrifüj teknikleri 33 Santrifüj tipleri 44 Santrifüj kullanım alanları Laboratuvarı ilgilendiren Süreç

Detaylı

Laboratuvar Tıbbında İzlenebilirlik

Laboratuvar Tıbbında İzlenebilirlik Laboratuvar Tıbbında İzlenebilirlik Medikal Metroloji Çalıştayı TÜBİTAK-UME, İstanbul Dr. Diler Aslan Pamukkale Üniversitesi 13 Şubat 2013, İstanbul İçerik Adlandırma,Tanım, kavram, sektör, segment: Tıbbi

Detaylı

LABORATUVAR YÖNETİMİNİN TEMEL UNSURLARI

LABORATUVAR YÖNETİMİNİN TEMEL UNSURLARI LABORATUVAR YÖNETİMİNİN TEMEL UNSURLARI Dr. Tuncer ÖZEKİNCİ DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ A.D. 14 KASIM 2011 ANTALYA 1 İyi Laboratuvar Yönetimi İyi tanımlanmış, uluslararası kabul

Detaylı

Dr. Sevim GÖNEN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Doku Tipleme Laboratuvarı

Dr. Sevim GÖNEN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Doku Tipleme Laboratuvarı Dr. Sevim GÖNEN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Doku Tipleme Laboratuvarı Panel Reaktif Antikor Düzeyleri?? Reddedilmiş böbrek nakli ve kan transfüzyonları sonrasında veya kadınlarda gebelik döneminde

Detaylı

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI * VİRAL V HEPATİTLERDE TLERDE SEROLOJİK/MOLEK K/MOLEKÜLER LER TESTLER (NE ZAMANHANG HANGİ İNCELEME?) *VİRAL HEPATİTLERDE TLERDE İLAÇ DİRENCİNİN SAPTANMASI *DİAL ALİZ Z HASTALARININ HEPATİT T AÇISINDAN

Detaylı

OTO-ANTİKORLARIN TANISINDA YENİ YÖNTEMLER

OTO-ANTİKORLARIN TANISINDA YENİ YÖNTEMLER OTO-ANTİKORLARIN TANISINDA YENİ YÖNTEMLER Doç.Dr Orhan Cem AKTEPE Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi XXXIV. Türk Mikrobiyoloji Kongresi, Girne 7-11 Kasım 2010 ACR ANA Task Force önerileri ANA testlerinde

Detaylı

KÖK HÜCRE NAKİL ÜRÜNLERİNDE KALİTE KONTROL TESTLERİ

KÖK HÜCRE NAKİL ÜRÜNLERİNDE KALİTE KONTROL TESTLERİ KÖK HÜCRE NAKİL ÜRÜNLERİNDE KALİTE KONTROL TESTLERİ Bio.Utku SEYİS Kalite Kontrol Sorumlusu Acıbadem Labcell Hücre Laboratuvarı ve Kordon Kanı Bankası 2014 İnsan sağlığı için üretimi yapılan her ürünün,

Detaylı

Moleküler Testlerde Yöntem Geçerliliğinin Sınanması. Dr. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD

Moleküler Testlerde Yöntem Geçerliliğinin Sınanması. Dr. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Moleküler Testlerde Yöntem Geçerliliğinin Sınanması Dr. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD 8. Ulusal Moleküler ve Tanısal Mikrobiyoloji Kongresi 2014 Laboratuvarda

Detaylı

FLORESAN İN SİTU HİBRİDİZASYON

FLORESAN İN SİTU HİBRİDİZASYON FLORESAN İN SİTU HİBRİDİZASYON Sağlık Teknikeri Hande ÇOLAKOĞLU Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Patoloji AD SIVI ve DOKULARIN FISH UYGULAMASI ÖNCESİ HAZIRLIK İŞLEMLERİ FISH Çalışmalarında Ön Uygulama

Detaylı

SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ. Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi

SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ. Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi Organized Program (IARC) Features Screenin guidelines Initiatives to increase screening participation

Detaylı

EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU

EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU EĞİTİM ÖNCESİ BAŞARI ÖLÇME FORMU KATILIMCI: GÖREV YERİ: 1. Aşağıdakilerden hangisi transfüzyon reaksiyonlarından biri değildir? A) Akut hemolitik transfüzyon reaksiyonu B) Akut normovolemik hemodilüsyon

Detaylı

LABORATUVAR SATINALMA PLANLAMALARININ MALİYET, KALİTE VE ASİSTAN EĞİTİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ. Prof. Dr. Fatma Meriç YILMAZ

LABORATUVAR SATINALMA PLANLAMALARININ MALİYET, KALİTE VE ASİSTAN EĞİTİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ. Prof. Dr. Fatma Meriç YILMAZ LABORATUVAR SATINALMA PLANLAMALARININ MALİYET, KALİTE VE ASİSTAN EĞİTİMİ ÜZERİNE ETKİLERİ Prof. Dr. Fatma Meriç YILMAZ HIZLI CEVAP ASİSTAN EĞİTİMİ MALİYET LABORATUVAR HİZMETİ TEST ÇEŞİTLİLİĞİ DOĞRU SONUÇ

Detaylı

METOT VALİDASYONU VE VERİFİKASYONU. Sedat Abuşoğlu Konya

METOT VALİDASYONU VE VERİFİKASYONU. Sedat Abuşoğlu Konya METOT VALİDASYONU VE VERİFİKASYONU Sedat Abuşoğlu Konya İki Tanım Validasyon (CLSI): Bir sistem veya yöntemin beklendiği şekilde çalıştığını kanıtlama eylemi veya sürecidir. Validasyon (WHO-BS/95.1793):

Detaylı

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar Dr. Dilek Çolak 10 y, erkek hasta Olgu 1 Sistinozis Böbrek transplantasyonu Canlı akraba verici HLA 2 antijen uyumsuz 2 Olgu 1 Transplantasyon öncesi viral

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TEDAVİ HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. SAYI: B100THG100004/5190 KONU:Tam Kan kullanımı 23240 * 12.12.2006

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TEDAVİ HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. SAYI: B100THG100004/5190 KONU:Tam Kan kullanımı 23240 * 12.12.2006 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TEDAVİ HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SAYI: B100THG100004/5190 KONU:Tam Kan kullanımı 23240 * 12.12.2006.. GENELGE 2006/128 Günümüzde kan transfüzyonu uygulamalarının mesleki usul ve

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ II. STAJ DEFTERİ

TÜRKİYE CUMHURİYETİ CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ II. STAJ DEFTERİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ II. STAJ DEFTERİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ Fotoğraf Cumhuriyet Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Staj

Detaylı

TRANSFÜZYON EKİBİ VE HASTANE TRANSFÜZYON KOMİTELERİ. Uz Dr Nil Banu PELİT

TRANSFÜZYON EKİBİ VE HASTANE TRANSFÜZYON KOMİTELERİ. Uz Dr Nil Banu PELİT TRANSFÜZYON EKİBİ VE HASTANE TRANSFÜZYON KOMİTELERİ Uz Dr Nil Banu PELİT Tarihçe Bock AV. Use and abuse of blood transfusion. N Engl J Med. 1936 ; 215: 421-425. Fantus B. The therapy of Cook Country Hospital

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR. Mikro pipet (1000 µl) Ependorf tüpü (1.5 ml) Cam tüp (16X100 mm)

ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR. Mikro pipet (1000 µl) Ependorf tüpü (1.5 ml) Cam tüp (16X100 mm) 1 GĐRĐŞ Toplam lipid tayininde sülfo-fosfo-vanillin reaksiyonu takip edilmekte olup hızlı güvenilir ve kolay bir yöntem olduğu için tercih edilmiştir. Serum içerisindeki toplam lipid miktarının kantitatif

Detaylı

HASTA BAŞI TEST CİHAZI (glukometre) Uz.Dr.Fatma ÇORCU BARAN

HASTA BAŞI TEST CİHAZI (glukometre) Uz.Dr.Fatma ÇORCU BARAN HASTA BAŞI TEST CİHAZI (glukometre) Uz.Dr.Fatma ÇORCU BARAN Glukometre Nedir? Hastanenin servis katlarında sağlık çalışanlarının veya ev kullanıcılarının da kullandığı küçük cep tipi elektronik cihazlardır.

Detaylı

i laboratuarda bulunan otomatik i 500 i ml

i laboratuarda bulunan otomatik i 500 i ml C.B.Ü TIP FAKÜLTESi PATOLOJi ANABiLiM DAlı LABORATUARlNIN 2015 YILI GEREKSiNiMi OLAN, immunohistokimyasal VE in SiTU HiBRiDiZASYON SARF MALZEMELERiNE AiT TEKNiK ŞARTNAME A. immunohistokimyasal/immunfloresan

Detaylı

ÖRNEK TRANSPORTUNDA PREANALITIK FAKTÖRLER: LOKAL, ULUSAL VE ULUSLARARASI DÜZEYDE NASIL SAĞLANMALI?

ÖRNEK TRANSPORTUNDA PREANALITIK FAKTÖRLER: LOKAL, ULUSAL VE ULUSLARARASI DÜZEYDE NASIL SAĞLANMALI? ÖRNEK TRANSPORTUNDA PREANALITIK FAKTÖRLER: LOKAL, ULUSAL VE ULUSLARARASI DÜZEYDE NASIL SAĞLANMALI? UZ.DR.ÇIĞDEM SÖNMEZ ANKARA II. BÖLGE LABORATUVARLARI KOORDINATÖRÜ PREANALITIK FAZ TRANSPORT NE? NEREDEN?

Detaylı

Transfüzyon merkezinde süreçlerin işleyişine yönelik yazılı düzenleme bulunmalıdır. Yazılı düzenleme;

Transfüzyon merkezinde süreçlerin işleyişine yönelik yazılı düzenleme bulunmalıdır. Yazılı düzenleme; Transfüzyon merkezinde süreçlerin işleyişine yönelik yazılı düzenleme bulunmalıdır. Yazılı düzenleme; o Hangi durumlarda bağışçıdan kan alınacağı, o Bağışçının seçilmesi, bağışçının reddi, bağışçıdan kan

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji de Enzimli İmmün Deney Enzyme Immuno Assay. Dr. Dilek Çolak

Klinik Mikrobiyoloji de Enzimli İmmün Deney Enzyme Immuno Assay. Dr. Dilek Çolak Klinik Mikrobiyoloji de Enzimli İmmün Deney Enzyme Immuno Assay Dr. Dilek Çolak İmmün Yanıt C. Macrophage A. Pathogen B. B cells D. Macrophage E. Macrophage F. T cell G. B cell H. Memory B cells I. Plasma

Detaylı

Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim. Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN

Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim. Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN Yapay Bağışık Sistemler ve Klonal Seçim Bmü-579 Meta Sezgisel Yöntemler Yrd. Doç. Dr. İlhan AYDIN Bağışık Sistemler Bağışıklık sistemi insan vücudunun hastalıklara karşı savunma mekanizmasını oluşturan

Detaylı

Kan Bileşenleri ve Transfüzyon Pratiği. Dr Yüce Ayhan

Kan Bileşenleri ve Transfüzyon Pratiği. Dr Yüce Ayhan Kan Bileşenleri ve Transfüzyon Pratiği Dr Yüce Ayhan KAN ÜRÜNÜ Tedavide kullanılmak üzere kandan hazırlanan ürünlerdir. a) Kan bileşenleri enleri b) Plazma fraksinasyon ürünleri Tıbbı Kursu 2 KAN BİLEŞENLERİ

Detaylı

56Y, erkek hasta Generalize LAP ( servikal, inguinal, aksiller, toraks ve abdomende ) Ateş Gece terlemesi Lenfopeni IgG, IgA, IgM yüksek

56Y, erkek hasta Generalize LAP ( servikal, inguinal, aksiller, toraks ve abdomende ) Ateş Gece terlemesi Lenfopeni IgG, IgA, IgM yüksek 56Y, erkek hasta Generalize LAP ( servikal, inguinal, aksiller, toraks ve abdomende ) Ateş Gece terlemesi Lenfopeni IgG, IgA, IgM yüksek Sedimantasyon (77mm/saat) CRP 7.67(N:0-0.8mg/dl) Servikal lenf nodu

Detaylı

MİYELODİSPLASTİK SENDROM

MİYELODİSPLASTİK SENDROM MİYELODİSPLASTİK SENDROM Türk Hematoloji Derneği Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2013 30.01.2014 İnt. Dr. Ertunç ÖKSÜZOĞLU Miyelodisplastik sendrom (MDS) yetersiz eritropoez ve sitopenilerin varlığı ile ortaya

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD KOMPLEMAN SİSTEMİ Kompleman sistem, (Compleman system) veya tamamlayıcı sistem, bir canlıdan patojenlerin temizlenmesine yardım eden biyokimyasal

Detaylı

Doç.Dr. Gülbu IŞITMANGİL Hücresel İmmün Cevap İntrasellüler antijenlere antikorlar etkisiz olduğu için hücresel immünite ile cevap verilir. Hücresel immünitede başlıca iki T hücre popülasyonu vardır: CD4+

Detaylı

DAHA HIZLI, DAHA PRATİK. LABORATUVAR İÇ VE DIŞ KALİTE KONTROLLERİNİN UYGULAMASI VE TAKİBİ

DAHA HIZLI, DAHA PRATİK. LABORATUVAR İÇ VE DIŞ KALİTE KONTROLLERİNİN UYGULAMASI VE TAKİBİ DAHA HIZLI, DAHA PRATİK. LABORATUVAR İÇ VE DIŞ KALİTE KONTROLLERİNİN UYGULAMASI VE TAKİBİ %100 web tabanlı İNTERQC, programı ile laboratuarlarınızın kalite kontrollerini istediğiniz yerden ve istediğiniz

Detaylı

RTA JEL / PZR Saflaştırma Kiti

RTA JEL / PZR Saflaştırma Kiti RTA JEL / PZR Saflaştırma Kiti Kullanma Kılavuzu Yayın Tarihi - 2011-12 DNA parçalarının agaroz jelden geri kazanımı ve PZR ürünlerinin saflaştırılması için Yalnızca profesyonel kullanım için REF 09009050

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ HÜCRE KÜLTÜRÜ ve TEKNOLOJİSİ Doç.Dr. Engin DEVECİ

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ HÜCRE KÜLTÜRÜ ve TEKNOLOJİSİ Doç.Dr. Engin DEVECİ DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ HÜCRE KÜLTÜRÜ ve TEKNOLOJİSİ Doç.Dr. Engin DEVECİ Hücre Kültürü Araştırma Laboratuvarı, çeşitli hücrelerin invitro kültürlerini yaparak

Detaylı

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ Sait Murat Doğan, A. Pınar Erçetin, Zekiye Altun, Duygu Dursun, Safiye Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Slayt 1 / 14 Meme Kanseri

Detaylı

Doç.Dr.Yeşim Gürol Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji

Doç.Dr.Yeşim Gürol Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Doç.Dr.Yeşim Gürol Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Klinik Mikrobiyoloji Laboratuvarlarında kalite uygulamaları son yıllarda başta ISO 15189 kriterlerinin laboratuvarlarımıza girmesiyle

Detaylı

TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ 1945 ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI TAM KAN SAYIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji Bilim Dalı Tam Kan Sayımı

Detaylı

IFA TESTLERİNDE KALİTE VE GÜVENİLİRLİK. Dr. Derya Mutlu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

IFA TESTLERİNDE KALİTE VE GÜVENİLİRLİK. Dr. Derya Mutlu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı IFA TESTLERİNDE KALİTE VE GÜVENİLİRLİK Dr. Derya Mutlu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 1. Ulusal Klinik Mikrobiyoloji Kongresi, Antalya, 2011 IFA: İndirek floresan

Detaylı

CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ

CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ Emine Yeşilyurt, Sevgi Özyeğen Aslan, Ayşe Kalkancı, Işıl Fidan, Semra Kuştimur Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji

Detaylı

Doğumhaneye yönelik düzenleme yapılmalıdır.

Doğumhaneye yönelik düzenleme yapılmalıdır. Doğumhaneye yönelik düzenleme yapılmalıdır. Doğumhane girişinde çalışanlar için giyinme odası bulunmalıdır. Doğum öncesi izlem ve doğum işlemi tek kişilik odalarda yapılmalıdır. Doğum öncesi izlem, doğum

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I V. KURUL DERS PROGRAMI HEMOPOETİK VE İMMÜN SİSTEM

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I V. KURUL DERS PROGRAMI HEMOPOETİK VE İMMÜN SİSTEM T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I Dekan Baş Koordinatör Dönem I Koordinatörü Dönem I Koordinatör Yardımcısı Dönem I Koordinatör Yardımcısı Kurulun

Detaylı

STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE

STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE (yalnızca CLSI mı?) Dr.ELViN DiNÇ OKMEYDANI E.A.H ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KLİNİĞİ Antibiyotik tedavisi gerektiren bir enfeksiyonda rolü olan

Detaylı

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015 Mikrobiyal Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde funguslarda görülen

Detaylı

HASTABAŞI TEST CİHAZI KULLANIMI VE BAKIMI. Dr Sibel DEVECİ Biyokimya Uzmanı

HASTABAŞI TEST CİHAZI KULLANIMI VE BAKIMI. Dr Sibel DEVECİ Biyokimya Uzmanı HASTABAŞI TEST CİHAZI KULLANIMI VE BAKIMI Dr Sibel DEVECİ Biyokimya Uzmanı GLUKOMETRE Glukometre ile Kan Şeker Ölçümü Birim mg/dl veya mmol/l olarak ayarlanabilir. Cihaz iki dakika içerisinde kullanılmadığında

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ ADANA UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ BİYOKİMYA

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ ADANA UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ BİYOKİMYA BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ ADANA UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ BİYOKİMYA Sıkça Kullanılan Linkler: PUBMED http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/ ULAKBİM http://www.ulakbim.gov.tr/ Türk Biyokimya Derneği http://www.biyokimya.org/

Detaylı

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D 1 Enfeksiyonun Özgül Laboratuvar Tanısı Mikroorganizmanın üretilmesi Mikroorganizmaya

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

Nilgün Çerikçioğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Nilgün Çerikçioğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Nilgün Çerikçioğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Kandolaşımı Enfeksiyonları %10 Kandidemi Ölüm hızı : % 50 (YBÜ) Erken tanı (?), tedavinin önemi Etken: Candida allbicans

Detaylı

(*) Dr. Çağatay Kundak DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU 16 Ekim 2009, Ankara

(*) Dr. Çağatay Kundak DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU 16 Ekim 2009, Ankara (*) Dr. Çağatay Kundak DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU 16 Ekim 2009, Ankara Referans Aralığı Kavramı Eş anlamlılar Referans değerler = Reference Values Normal değerler = Normal Values Beklenen değerler = Expected

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Apoptoz, Hücre döngüsü, Kanser kök hücresi, Multiselüler tümör sferoid, Prostat,Trabectedin

Anahtar Kelimeler: Apoptoz, Hücre döngüsü, Kanser kök hücresi, Multiselüler tümör sferoid, Prostat,Trabectedin [PS14] Trabectedin in (Yondelis; ET-743) CD133+/ CD44+ İnsan Prostat Kanser Kök Hücresi Üzerindeki Etkilerinin İki Boyutlu (2D) ve Üç Boyutlu (3D) Sistemde İncelenmesi Eda Açıkgöz 1, Ümmü Güven 2, Fahriye

Detaylı

Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon

Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon ne zaman, ne yapmalı? Prof.Dr. Ali ŞENGÜL Medicalpark Antalya Hastane Kompleksi İmmünoloji bölümü Anti-HLA Ab Oluşumu Gebelik Transfüzyon Transplantasyon İyi HLA

Detaylı

1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ

1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ 1.ULUSAL LABORATUVAR AKREDĠTASYONU VE GÜVENLĠĞĠ SEMPOZYUMU VE SERGĠSĠ 16-18 Mayıs 2013 KALĠBRASYON (5N+1K) İbrahim AKDAĞ E-Posta: ibrahim@uzmanakreditasyon.com Web: http: // www.uzmanakreditasyon.com Konusunda

Detaylı

Gebelerde Toxoplasma gondii Seropozitifliğinin Değerlendirilmesinde İstenen Testlerin Önerilen Tanı Algoritmasına Uygunluğunun Değerlendirilmesi

Gebelerde Toxoplasma gondii Seropozitifliğinin Değerlendirilmesinde İstenen Testlerin Önerilen Tanı Algoritmasına Uygunluğunun Değerlendirilmesi Gebelerde Toxoplasma gondii Seropozitifliğinin Değerlendirilmesinde İstenen Testlerin Önerilen Tanı Algoritmasına Uygunluğunun Değerlendirilmesi Dr.Hilal GÜREL Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Detaylı

TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile)

TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile) TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile) 1. Gün 1. Oturum: Meme kanserine giriş, Patoloji ve Alt

Detaylı

5.) Aşağıdakilerden hangisi, kan transfüzyonunda kullanılan kan ürünlerinden DEĞİLDİR?

5.) Aşağıdakilerden hangisi, kan transfüzyonunda kullanılan kan ürünlerinden DEĞİLDİR? DERS : KONU : MESLEK ESASLARI VE TEKNİĞİ KAN VE KAN ÜRÜNLERİ TRANSFÜZYONU 1.) Kanın en önemli görevini yazın : 2.) Kan transfüzyonunu tanımlayın : 3.) Kanın içinde dolaştığı damar çeşitlerini yazın : 4.)

Detaylı

PEDİATRİK KEMİK İLİĞİ TRANSPLANTASYON HEMŞİRELERİNİN EĞİTİM GEREKSİNİMLERİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ANKET

PEDİATRİK KEMİK İLİĞİ TRANSPLANTASYON HEMŞİRELERİNİN EĞİTİM GEREKSİNİMLERİNİN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN ANKET Pediatrik kemik iliği transplantasyon hemşirelerinin eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi amacıyla tasarlanan Anket Alanına hoş geldiniz. Anketi tamamlamak ve ekibimize değerli geri bildiriminizi iletmek

Detaylı

DEZENKON HNS (AgNPS) Antibakteriyel Yer ve Yüzey Dezenfektanı nın H1N1 Domuz Gribi Virüsüne karşı Virusidal Test Sonuç Raporu

DEZENKON HNS (AgNPS) Antibakteriyel Yer ve Yüzey Dezenfektanı nın H1N1 Domuz Gribi Virüsüne karşı Virusidal Test Sonuç Raporu DEZENKON HNS (AgNPS) Antibakteriyel Yer ve Yüzey Dezenfektanı nın H1N1 Domuz Gribi Virüsüne karşı Virusidal Test Sonuç Raporu ANTİMİKROBİYAL MADDELERİ ARAŞTIRMA GELİŞTİRME VE TEST LABORATUAR HİZMETLERİ

Detaylı

Brusellozda laboratuvar tanı yöntemleri 14.02.2006 1

Brusellozda laboratuvar tanı yöntemleri 14.02.2006 1 Brusellozda laboratuvar tanı yöntemleri 14.02.2006 1 Spesifik tanı yöntemleri: 1. Direk (kült ltür r ve bakterinin gösterilmesi) g 2. Antikorların n gösterilmesig 1.Standart tüp aglütinasyonu 2.Rose Bengal

Detaylı

ISO 15189 Akreditasyonunun Klinik Laboratuvarlara Etkisi

ISO 15189 Akreditasyonunun Klinik Laboratuvarlara Etkisi ISO 15189 Akreditasyonunun Klinik Laboratuvarlara Etkisi Dr.Ömer Güzel Biruni&Centro Laboratuvarları 18 EKİM 2014 MALATYA 21. Yüzyılda Laboratuvarların Geleceği Otomasyon, Konsolidasyon, Moleküler tanı,

Detaylı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Testler farklı amaçlarla uygulanabilir: - Tanı, tarama, doğrulama,

Detaylı

DESTEKLEYİCİ VE SÖZLEŞMELİ ARAŞTIRMA KURULUŞU İLE İLGİLİ İYİ KLİNİK UYGULAMALARI DENETİMLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNE İLİŞKİN KILAVUZ

DESTEKLEYİCİ VE SÖZLEŞMELİ ARAŞTIRMA KURULUŞU İLE İLGİLİ İYİ KLİNİK UYGULAMALARI DENETİMLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNE İLİŞKİN KILAVUZ DESTEKLEYİCİ VE SÖZLEŞMELİ ARAŞTIRMA KURULUŞU İLE İLGİLİ İYİ KLİNİK UYGULAMALARI DENETİMLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNE İLİŞKİN KILAVUZ 1. GİRİŞ Bu kılavuz, destekleyicinin merkezinde veya destekleyicinin araştırmayla

Detaylı

Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON

Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON Prof. Dr. İhsan KARADOĞAN IV. ULUSAL KAN MERKEZLERİ VE TRANSFÜZYON TIBBI KONGRESİ 14-18 Aralık 2011, Maritim Pine Beach Resort Otel BELEK, ANTALYA Olgu 32 y kadın

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

Dr. Berrin Berçik İnal İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya 17 EKİM 2014

Dr. Berrin Berçik İnal İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya 17 EKİM 2014 Dr. Berrin Berçik İnal İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya 17 EKİM 2014 Kaliteli ve güvenilir bir laboratuvardan bahsetmek için laboratuvarı bir birim olarak değil bir süreç olarak değerlendirmek

Detaylı

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 1 Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde

Detaylı

8-Biyolojik İzleme. Volkan Dündar

8-Biyolojik İzleme. Volkan Dündar 8-Biyolojik İzleme Volkan Dündar Biyolojik izlemenin tanımı 1 Biyolojik izleme: Tehlikeli maddelerin, Metabolitlerinin ya da bunların biyokimyasal veya biyolojik etkilerinin parametrelerinin varlığında

Detaylı

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ Aslı ÇAKIR 1, Özgür EKİNCİ 2, İpek IŞIK GÖNÜL 2, Bülent ÇETİN 3, Mustafa BENEKLİ 3, Ömer ULUOĞLU 2 1 Çorlu Devlet Hastanesi

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARI CİHAZ KATALOĞU

MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARI CİHAZ KATALOĞU MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARI CİHAZ KATALOĞU 1 Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Biyomühendislik Bölümü CİHAZLAR: Analitik Terazi (DENVER).3 Analitik Terazi (AND GX600)..3 Biyogüvenlik Kabini (NUAIRE)

Detaylı

MAIA Pesticide MultiTest

MAIA Pesticide MultiTest MAIA Pesticide MultiTest GIDALARDA PESTİSiT KALINTILARI İÇİN AB MAKSİMUM KALINTI LİMİTLERİ İLE UYUMLU ÇOKLU KALINTI TARAMA TESTİ Microplate Acetylcholinesterase Inhibition Assay (MAIA) katı veya sıvı gıda

Detaylı