Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi"

Transkript

1 Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Clt 6, Sayı:4, 2004 Devalüasyon, Para, Reel Gelr Değşkenlernn Dış Tcaret Üzerne Etksnn Panel Data Yöntemyle Türkye İçn İncelenmes Yrd.Doç.Dr.Ercan BALDEMİR* Araş.Gör. Ayşe KESKİNER ** Özet Çeştl makro ekonomk büyüklükler ülkelern dış tcaret dengesn etklemektedr. Bunlardan en önemller kur değşmler, büyüme hızı, para arzlarındak değşmdr. Ülkeler karşılıklı olarak brbrne bağımlıdır. Br ülkenn reel kuru değştğnde dğer ülkenn dış tcaret denges değşeblmektedr. Bu çalışmada panel data yardımıyla dış tcaret dengesndek değşmeler ncelenecektr. Bu ncelemede reel kur değşmes temel alınacaktır. Anahtar Kelmeler: Dış Tcaret Denges; GSYİH; Para Arzı; Reel Kur; Devalüasyon; Panel Ver Modeller Abstract Trade balance ofcountres has been affected by macroeconomc varables such as Exchange rate, growth rate and changes n Money supply. Ths creates nter-dependency among countre. For nstence, real Exchange rate change n a country nfluences trade balance of another country. Whtn ths context, ths research analyses the changes n trade balances of countres by usng panel data. Real Exchange rate changes wll be taken as a base varable. Keywords: Foregn Trade Balance; Gross Natonal Product; Money Supply; Real Exchange; Devaluaton; Panel Data Modellng 1.Grş Br ülkenn dış tcaret denges çeştl faktörler tarafından etklenmektedr. Bunlar reel gelr, taleb etkleyen parasal unsurlar ve reel kur olarak sıralanablr. Gelrdek artış yabancı grd kullanımı ve thal mal taleb yüksek se dış tcaret dengesn olumsuz yönde etkleyecektr. Gelr artarken dış tcaret dengesnde meydana gelen olumsuzlukları dengeleyecek mekanzmalar da vardır. İthalata olan taleptek artış gerek bu malların fyatlarını, gerekse *Muğla Ün. İİBF. İşletme Bölümü ** Muğla Ün. İİBF. İktsat Bölümü 44

2 dövz kurlarını etkleyerek reel kurları değştrecek, bu da, dış tcaret dengesn olumlu yönde etkleyecektr. Ancak pyasa mekanzması çnde dış tcaret dengesnn sağlanmasını beklemek çok uzun zaman alacağından ekonomk otorteler reel kurları devalüasyon yoluyla etkleyerek dış tcaret dengesne müdahale ederler. Bu tür br müdahale sadece kurlar yoluyla değl, toplam para mktarını değştrerek talebn etklenmes yoluyla da gerçekleştrleblr. Bu çalışmada reel gelr, kur ve toplam taleb etkleyen parasal büyüklükler dkkate alınarak, dış tcaret dengesnn ne yönde etkleneceğ amprk olarak panel data model yardımıyla ABD, Almanya, Hollanda, İngltere ve İtalya çn test edlecektr. Çünkü bu ülkelern Türk dış tcaret çndek ağırlığı yıllara göre %30 le %40 arasında öneml br paya sahptr. Çalışmada önce konuyla lgl br lteratür ncelenes yapılmış, üçüncü kısımda panel ver analz anlatılmış ve dördüncü kısımda se adı geçen ülkeler çn yöntem uygulanmış, elde edlen sonuçlar yorumlanmıştır. 2.Lteratür İncelemes Reel gelrdek artışın dış tcaret dengesne etks ülkenn dış bağımlılık oranına ve tüketc terchlerne bağlıdır. Dışa bağımlılık oranı yüksek olan ülkelerde ara, hammadde, yatırım malı thalatı reel gelrdek artışla beraber yükseldğ ve tüketc terchlernn thal kamec sanaylerden zyade dış ürünlere eğml olduğu varsayıldığında reel gelrdek artış dış tcaret dengesn bozmaktadır (Chaudhur, 2000:4) (Rodrc2002;1-110), (Obstfeld, Rogoff 1995; ). Reel gelr arz faktörler tarafından belrlenmekle beraber, talep unsuru olmaksızın efektf olamaz. Dolayısıyla br ülkenn reel gelr parasal unsurlara da bağlıdır. Parasal değşkenlerden yurtç taleb etklemes açısından para arzı göz önüne alındığında; yurt ç para arzındak br artış reel para dengesnde br artışa neden olacak, breyler bunu servetlerndek br artış olarak algılayableceklernden harcamalar artablecektr veya faz değşmes sonucu dğer şeyler ver ken yatırım harcamaları değşeceğnden toplam talep de değşecektr. Toplam taleptek değşme ülke ç ve thal mal talebn etkler. Sonuçta bu durum thalatı teşvk edeceğnden dış tcaret dengesn bozucu etkde bulunablecektr. Tam ters yurt dışı harcamalar çn söz konusu olablecektr. Dış tcaretn ağırlıklı olarak yapıldığı ülkelerdek para arzı artışları yukarıda bahsedlen nedenlerle, söz konusu ülke mallarına karşı taleb arttırableceğnden, lgl ülkenn hracatı artablecek bu se dış tcaret dengesn olumlu yönde etkleyeblecektr. Dış tcaret denges gelr ve onu belrleyen parasal büyüklükler yanında fyatların br fonksyonudur. Gelr ve parasal unsurlar kaydırıcı değşkenlerdr. Br ülkenn dış tcaret denges ülkenn rekabet gününü tanımlayan reel kura 45

3 bağlıdır. Reel kur oranlarındak değşmeler se ülkeden hraç edlen veya ülkeye thal edlen malların nsb fyatlarını değştrerek harcamaların thal mallarından hraç mallarına veya yurt ç mallara kaymasına neden olur veya tersde geçerldr. Reel kurların dış tcaret üzerndek etks Marsall Lerner şartına ( Yıldırım 2003; ) bağlıdır. Reel kurlardak değşmelern dış tcaret dengesn olumlu etkleyeblmes çn hracat talebnn fyat esneklğ le thalat talebnn fyat esneklğ toplamlarının bre eşt veya büyük olması gerekmektedr: E x +E m 1. Reel kurdak değşmeler kur rejmne göre belrlenr. Örneğn sabt kur rejm uygulayan br ülke kurun aşırı değerlenmesn ortadan kaldırmak veya hracatta daha avantajlı olablmek çn devalüasyona gdeblr. Chaudhur (2000), dkkatler devalüasyonun yapıldığı ülkede ve yurt dışındak fyat farklılıklarına çekmeye çalışmıştır. Başarılı br devalüasyonun (burada başarıdan kasıt dış tcaret dengesnn olumlu yönde etklenmesdr) en öneml şartı devalüasyon yaparken yurt ç ve yurt dışı fyat farklılığını korumaktır. Zaten yukarıda da belrtldğ üzere Marsall Lerner şartını yerne getren br ülke ülkeler arası nsb fyat farklılıklarından olumlu yönde faydalanacaktır. Eğer reel dövz kurunu değştrmek mümkün olmuyorsa devalüasyon başarısızlıkla sonuçlanablecektr. Dış tcaret ve özellkle kur değşmeler arasındak lşky nceleyen çeştl çalışmalar mevcuttur. Mles (1979) da devalüasyonun tcaret dengesn kötüleştrc etksnden bahsetmştr. Ntekm Bahman ve Oskooe nn çalışmalarının sonucu bunu destekler ntelktedr. Bahman-Oskooe ( ve 1985) çalışmalarında Yunanstan, Tayland, Hndstan ve Kore y ncelemşlerdr. Elde ettkler bulgulara göre Tayland dışındak ülkelerde devalüasyon, uzun dönemde tcaret dengesn daha da kötüleştrmştr. Gylfason ve Rsager (1984) çalışmalarında devalüasyonun dış tcaret dengesn gelştrdğ yönünde bulgulara ulaşmışlardır. Hmaros (1989) un yaptığı çalışma on beş adet gelşmekte olan ülkey kapsamıştır ve aldığı sonuç Gylfason-Rsager ın sonucu le örtüşmektedr. Brd ve S.Rajan (2000) Tayland deneymnden yola çıkarak devalüasyon üzerne br araştırma yapmışlardır. Brd ve S.Rajan (2000) a göre devalüasyona karar verme sürecnde ülkeden ülkeye değşeblen poltka setlerne htyaç duyulmaktadır. Ayrıca Brd ve S.Rajan (2000), devalüasyonun makro etklern rdelemş ve thal grdlern fyatlarının artması ve yüksek faz oranları nedenyle frmaların kred malyetlernn artması sonucu ekonomde resesyonun meydana gelebleceğnden bahsetmşlerdr. Aydoğuş ve Yıldırım, (2001) devalüasyonun tcaret denges üzerne etksn ncelemşler ve Peseran ve Shn (1999) n gelştrdğ eşbütünleşme Ardışık Bağlanımlı Geckmes Dağıtılmış (ARDL) model yaklaşımı yöntemn kullanmışlardır. Çalışmalarının sonucunda devalüasyonun, ve dönemlernde, dış tcaret denges üzernde yleştrc etks olduğunu görmüşlerdr. 46

4 Br ülkenn reel gelrndek değşmeler, toplam taleb belrleyen büyüklüklerdek değşmeler ( bu çalışmada para mktarı olarak alınmıştır. Bunun yerne faz de alınablr ancak bu seçm yazara attr) ve reel kurlardak değşmelern nsb ağırlıklarının toplamı dış tcaret dengesn belrler. Teork olarak net br çıkarım yapma mkanına sahp olmasak ble amprk test bu değşkenlern dış tcaret üzerne etklern belrl hale getrecektr. 3. Ver ve Metodoloj Zaman boyutuna at kest verlern kullanarak ekonomk lşklern tahmn edlmes yöntemne panel ver analz adı verlmektedr (W.Grene, 1997 :612). Kestte yer alan gözlemlern yıllar tbaryle tekrarı söz konusudur. Bu açıdan bakıldığında panel ver analznn temelnde tekrarlı varyans analz le varyans analz modellernn bulunduğu görülecektr (Pazarlıoğlu, 2001 : 7). Bu çalışmada kullanılmış olan panel ver modeller n sayıda ekonomk brm ve her brme at t sayıda gözlem bulunduğunu varsayar. Br yatay kest üzerndek br panel ver sersnn başlıca avantajı, breylern davranışlarındak farklılıkların modellenmesnde araştırmacıya daha fazla esneklk sağlamasıdır. Temel alınan regresyon model şu şekldedr; Υ t ' = α + β Χ + (1) t t Χ t çersnde K regresörü vardır, sabt term dahl değldr. α t, t zamanı çnde sabt olarak alınan ve kestn brmndek brmlere özel olan brm etksdr. Bu olduğu gb klask br regresyon modeldr. Eğer α lern tüm brmler açısından aynı olduğunu düşünürsek, sıradan en küçük kareler α ve β hesaplamalarını tutarlı ve uygun olarak sağlar. Model genelleştrecek k adet temel çerçeve vardır. Brncs, regresyon modelnde br gruba özgü sabt term olarak α y ele alan sabt etksdr. İkncs karışık br grubun α olarak alındığı rastlantı etksdr. Bu t nn her grup çn kabul edlmesne benzer, ancak burada benzer her peryodda tek başına br çekm yapılarak regresyona dahl edlr Sabt Etkler Model Panel vers modelnn genel formülasyonunun varsayımı, brmler arasındak farklılıkların sabt termdek farklılıklarda yakalanablyor oluşudur (W.Grene, 1997:612). Bu amaçla panel vers model kukla değşken yardımıyla tahmn edlr (M.V.Pazarlıoğlu, 2001:7). Örneğn panel ver model şu şeklde fade edldğnde; 47

5 y t = β 1t + β 2t x2t + β 3t x3t + et (2) =1,...,N ve t= 1,...,T β 1t = β 1 ; β 2t = β 2 ; β 3t = β 3 olduğu varsayılmaktadır. Burada sadece sabt parametre değşmektedr, farklılık sabt termn zamana göre değl kest bazındadır. Hem kest hem de zaman boyutu dkkate alındığında model şu şekl almaktadır; y = x 1 β 1 j + X N β S e (3) + 3 no lu eştlkte farklı brmler çn farklı sabtler bulunmaktadır Rastlantısal Etkler Model Eğer brmler rastlantısal olarak alınmış se ya da brm ana kütlesnden temslc olarak alınmış se, daha kullanışlı olan rastlantısal etkler model ele alınmaktadır. Burada, brmler tesadüf olarak seçldğnden, brmler arasındak farklılıklar rastlantısaldır. Rastlantısal etkler örnekleme sürecnn br sonucudur. Böylece 2 no lu denklemdek β 1 rastlantısal değşken olarak ele alınıp; β 1 = β 1 + µ (4) şeklnde modelleneblmektedr. 4 no lu denklemdek parametre dönüşüm model 2 no lu modelde yerne konduğunda; Y t = ( β 1 + µ ) + β 2 x2t + β 3x3t + et (5a) K Y t = β 1 + β k xkt + ( et + µ ) (5b) k = 2 eştlkler elde edlr. 5b dek fade hata bleşen modelnn genel bçmdr. et tüm hatalar ve µ se spesfk hataları gösterr ve ks brlkte hata bleşen fadesn oluştururlar. İkncs yan tek br brme özgü spesfk hatalar brme bağlı farklılıkları ve sabt zamana göre brmler arasındak değşmey gösterr. Sabt etkl ve rastlantısal etkl modellern arasından hangsnn seçleceğ genellkle etkler le açıklayıcı değşkenler arasındak lşkye bağlıdır. Eğer etkler açıklayıcı değşkenler le lşksz se rastlantısal etkler tahmncs tutarlı ve etkndr, sabt etkler tahmncs se tutarlıdır ancak etkn değldr. Etkler açıklayıcı değşkenler le lşklyse sabt etkler tahmncs tutarlı ve etkn, buna karşılık rastlantısal etknler tahmncs tutarsızdır. Bu çalışmada Chaudhur (2000:2) tarafından Hndstan çn kullanılan; 48

6 TB α S + u (6) * * nt = 0n + µ yyt + α1 nynt + µ M M t + α 2nM nt + α 3n dış tcaret modelnden Türkye çn yararlanılmıştır. Modelde; nt nt * TB= Tcaret denges, Y= Reel yurt ç gelr, Y = Reel yurt dışı gelr, M=Yurt * ç reel para arzı, M = Yurt dışı reel para arzı, S = Reel kur oranıdır. 6 no lu denklemn tahmnlenmesnde Dnamk Panel Data Model kullanılmıştır. Türkye le en çok dış tcaretn gerçekleştğ beş ülke çn (ABD, Almanya, Hollanda, İngltere ve İtalya) ayrı ayrı değerler hem hesaplanmış hem de Pesaran, Shn ve Smth (1999:1) tarafından gerçekleştrlen Pooled Mean Group (PMG) yöntem kullanılmıştır. Pooled Mean Beş ülke çn ayrı ayrı yapılan uygulamada ARDL yöntem kullanılmış fakat ver sayısının az olması nedenyle geckme sayısı ancak 1 geckmede sınırlı kalmıştır. Pesaran, Shn ve Smth (1999:4), çalışmalarında Chaudhur (2000:2) nn Dış Tcaret Dengesne uyarladığı ; t p q ' = + QkY, t k + α k x, t k k = 1 k = 0 Y λ + u (7) ardışık bağlanımlı geckmes dağıtılmış ARDL (p,q,...q) model tanımlanmıştır. Modelde Y bağımlı değşken dış tcaret dengesn, x t se grup çn (kx1) eştlk (6) da verlen açıklayıcı değşkenler vektörüdür. t=1,2,...t zaman peryodunu, =1,2,...,N grubu fade etmektedr. λ sabt etky temsl etmektedr. Q k geckmel bağımlı değşken katsayılarını gösteren skalalardır. α k se kx1 katsayılar vektörüdür (Pesaran, Shn ve Smth 1999:5). Her br gruba at ayrı ayrı model tahmnleyeblmek çn T yeternce büyük olmalıdır. Notasyonel uygunluk çn genel br T değer, gruplara karşı p ve gruplara ve açıklayıcılara karşı genel br q kullanılablr. Fakat bu gerekl değldr. Benzer şeklde, zaman trentler veya mevsmsel kukla değşkenler gb dğer sabt tp eştlk (7) de gösterleblr. Fakat notasyonun bastlğn sağlamak çn böyle etklere müsaade edlmemştr. 7 no lu eştlğ; t p 1 q 1 ' * *' φ y, t 1 + β xt+ Qk y, t k + α k x, t k + λ ut (8) k = 1 k = 0 y = + şeklnde yenden düzenleneblr. Yukarıdak eştlkte; t 49

7 p * φ = ( 1 Q k ), β = α k, Q k = Q j α * k k = = q α j j= k + 1 q k = 0 dr. Eştlk (8) herbr grup çn zaman sers gözlemleryle; p j= k + 1 p 1 q 1 * *' φ y, 1 + X β + Qk y, k + α k X, k + λ χ u (9) k = 1 k = 0 y = + şeklnde fade edleblr (Chaudhur 2000:2). Buradan =1,2, N olmak üzere, y =(y 1,... y T ), nc grubun bağımlı değşkenndek (Tx1)lk br gözlemler vektörüdür. X = (x 1,..., x T ), hem gruplara hem de zaman peryotlarına karşılık gelen açıklayıcı değşkenlere at Txk gözlemler matrs, χ = (1,.1) Tx1 brler vektörü, y, k ve x, k, y ve x nn k peryot geckmel değerler, y = y y, 1, x = x x, 1, y, k ve x, k y ve x nn k peryot geckmel değerlerdr (Pesaran, Shn, Smth 1999:5). Son olarak u =( u 1,..., u T ) dr. Normallk varsayımı altında logartmk olablrlk (lkelhood) fonksyonu, N N T ς T ( Φ) = ln 2Πσ 1 ( y 2 2 = 1 2 = 1 σ ϕ ξ ( γ ))' H ( y ϕ ξ ( γ )) (10) şeklnde yazılablr. Burada H = I W ' W W 1 ' W W T ( 1 1) = ( y, 1,..., y, p+ 1, x,..., x1, q+ 1, χ), ξ ( γ ) = y, 1 ve x γ, ' ' ' Φ = ( γ, ϕ σ ), ϕ = ( ϕ1, ϕ 2,..., ϕ N ), σ = ( σ, σ 2,..., σ N ) dr. Grup-spesfk hata düzeltme katsayısı ( ϕ ) n maksmum olablrlk tahmnler eştlk I(0) ın Φ ye göre maksmzasyonuyla hesaplanablr. Bu hesaplamalar pooled mean grup tahmnler (PMG) olarak blnr. Regresörlern I(0) mı yoksa I(1) m olduğu Newton-Raphson algortması kullanılarak hesaplanablr. 4.Uygulama Dış tcaret lşkmzn en yoğun olduğu ABD, Almanya, Hollanda, İngltere ve İtalya çn verleryle panel ver analz yapılmıştır. 50

8 Verlern br kısmı Dünya Bankası ndan temn edlen ülkeler CD snden (2000 yılı), burada bulunamayanlar se (özellkle 2000 ve 2001 yılı verler) lgl ülkelern merkez bankalarının nternet sayfalarından araştırılarak elde edlmştr. Tcaret denges hracatın thalata bölünmes le elde edlrken, dğer verler çn ndeksleme yoluna gdlmştr. Ülkeler çn ayrı ayrı yapılan analz netcesnde aşağıdak sonuçlar elde edlmştr. Burada evews (3.1) ve Lmdeb paket programları kullanılmıştır. Her ülke çn yapılan analzde önce br dönem geckmeyle (6) eştlğ tahmnlenmş ancak katsayıları anlamsız olan değşkenler teker teker denklemden çıkartılarak, şlem anlamlı katsayı bulunana kadar tekrarlanmıştır. Son bulunan anlamlı katsayılara sahp modeller aşağıda ülkelere göre verlmştr Almanya İçn Yapılan Analz TD t = Y t Y t Y almt Y almt 1 (0.0680) (0.1387) (0.1667) (0.0836) (0.0870) M t M almt S (0.0030) (0.0233) (0.0003) R 2 = F= ( ) Dw= Almanya le yapılan dış tcaretn sonucunda, Türkye nn dış tcaret denges le GSYİH nın car ve geckmel değerler arasında α=0.1 ya da α=0.05 düzeynde anlamlı br lşk bulunamamıştır. Ancak bu değerler çok keskn değerler değldr. Dolayısıyla, yaklaşık α=0.14 ve α=0.17 düzeynde anlamlı br lşknn olduğu söyleneblr. Almanya nın GSYİH açısından bakıldığında se; Almanya nın GSYİH nda k 1 brmlk değşme, Türkye nn dış tcaret dengesn 0,026 brm olumlu yönde değştrecektr. Almanya nın br öncek döneme göre GSYİH se Türk dış tcaret dengesn negatf yönde etklemektedr. Türkye açısından, Türkye dek parasal genşlemenn Türk dış tcaret üzerne etks ncelendğnde, çok cüz bozucu br etks bulunmaktadır. Bununda sebeb Türkye de k para yaratma sürecnn yerl kaynaktan zyade yabancı kaynaklara ve paralara dayanmasıdır. Ntekm Türkye de uzun yıllardan ber süre gden enflasyon Dolar ve Euro taleplern körüklemştr. Alman parasının da Türkye de talep edldğ dkkate alındığında gerek Alman parasının, gerekse TL nn cüz olarak dış tcaret üzernde menf etklernn bulunduğu saptanmıştır. TL mktarı arttığı zaman bu para enflasyondan dolayı değern ytrdğnden kısa sürede mal ve hzmete dönüştürmektedr. Bu dönüşün br kısmı da thal malları kapsadığından dış tcaret dengesn olumsuz 51

9 etklemektedr. Sonuçta 1 brmlk Alman para mktarı değştğnde, Türk dış tcaret dengesnde 0,00048 brm bozucu br etk meydana gelmektedr. Dövz kurları fyatlar genel düzeynden hızlı arttığı, yan tartılı efektf kur değer kaybettğ sürece ülkenn hracatı kolaylaşacak, thalatı zorlaşacağından dış tcaret denges poztf etklenecek, dolayısıyla mll gelrde artmış olacaktır. Bu açıdan Almanya le yapılan amprk çalışmada bulunan sonuç teor le uyum çersndedr. Reel kurlarda meydana gelecek 1 brmlk değşme, dış tcaret dengesn 0,0126 brm düzeltecektr. Dolayısıyla bu çıkarsama amprk sonuçla kıyaslanırsa Türk dış tcaret dengesnn 0,0126 brm olumsuz yönde etklendğ sonucuyla çelşmemektedr. Çünkü, ele alınan dönem çersnde ( ) TL nn aşırı değerlenmş olması nedenyle, Almanya le yaptığımız dış tcaret üzernde reel kur değşkennden bekledğmz sonuç negatf çıkmıştır. Seçlen değşkenlern bağımlı değşken üzerndek açıklama gücünü gösteren belrllk katsayısına (R 2 ) bakıldığında lşknn % 96 n açıklayablmektedr. F değer de oldukça yüksektr İtalya İçn Yapılan Analz TD t = Y t Y ta M t M t 1 (0.3876) (0.0000) (0.0001) (0.0001) (0.0000) S t S t 1 (0.0000) (0.0108) R 2 = F= ( ) Dw= İtalya çn yapılan analzde dış tcaret üzerndek bağımsız değşkenlern tamamı anlamlı çıkmıştır. Örneğn İtalya ya at GSYİH nın car dönemdek 1 brmlk artışı, Türk dış tcaret dengesn 0,026 brm artırmaktadır. Türkye nn br öncek döneme at GSYİH değer de Türk dış tcaret dengesn cüz de olsa negatf yönde etklemektedr k bu da teor le uyumlu br sonuçtur. Türkye nn para arzının br öncek dönem değernn dış tcaret üzerne etks teork beklentlere uyumludur. Car dönemdek Türkye ye at para arzının artış hızı dış tcaret dengesne olumlu yönde etks hmal edleblecek sevyededr. Reel dövz kurlarının dış tcaret üzerne etks car dönemde reel kurlardak aşırı değerlenmeden dolayı negatf ken br öncek dönemn değernn etks de poztftr. Yan dış tcaret denges olumlu yönde etklenmştr. Br öncek dönemde reel kurlar dış tcaret dengesn olumlu yönde etklerken, br sonrak dönemde olumsuz yönde etklemesn açıklamak stedğmzde brçok etkene (örneğn sermaye hareketlerne) de bakmak gerekmektedr. Çünkü 1990 lı yıllarda öneml ölçüde dış tcaret dengesn sermaye hareketler le fnanse eden Türkye de dış tcaret denges olumsuz olsa ble reel kurlar değer kaybetmemş, tam tersne yükselmştr. Reel kurun Türk dış tcaret üzerne etksne tekrar 52

10 dönecek olursak, car dönemdek reel kur değerndek 1 brmlk değşmenn, Türk dış tcaret üzerne 0,017 brm olumsuz etks olduğu görülmektedr. Br öncek dönem reel kur değernn etks se son derece düşüktür. Genel olarak belrllk katsayısına bakıldığında % 98 n açıklayablmektedr. Seçlen denklemn genel uygunluğu çersnde F değer anlamlıdır Hollanda İçn Yapılan Analz TD t = Y t M t M Holt (0.0000) (0.0000) (0.0000) (0.0000) M Holt S t (0.0341) (0.0000) R 2 = F= ( ) Dw= Hollanda, Almanya ve İtalya dan farklı olarak c sabt anlamlı bulunmuştur. Türk dış tcaret denges açısından Türkye nn mll gelrne bakıldığında mll gelrmzdek 1 brmlk değşme Türk dış tcaret dengesn çok cüz oranda poztf yönlü olarak etklemektedr. Türkye dek para arzındak genşlemede çok cüz düzeyde Türk dış tcaret dengesn olumsuz yönde etklemektedr. Teork çıkarsamaya da uygundur. Uygun olmayan Hollanda parasındak genşlemenn gerek car gerekse br öncek döneme göre Türk dış tcaret üzerne menf etkde bulunmasıdır. Bunun ktsad anlamı Almanya örneğndek mantık le aynıdır. Bzm çalışmamız açısından reel kurlara bakıldığında reel kurlardak aşırı değerlenmeden dolayı Türk dış tcaret 0,015 oranında olumsuz yönde etklenmştr. Genel olarak belrllk katsayısına bakıldığında % 98 n açıklayablmektedr. Seçlen denklemn genel uygunluğu çersnde F değer anlamlıdır İngltere İçn Yapılan Analz TD t = Y t Y t Y Ingt Y 1 (0.0025) (0.0005) (0.0087) (0.0018) (0.0009) M t M Ingt S t (0.0001) (0.0002) (0.0000) R 2 = F= ( ) Dw= Ingt - İngltere çn yapılan analzde Türk mll gelrnn car dönemde dış tcaret üzerne etksnn poztf, br öncek döneme göre negatf olduğu saptanmıştır. Aynı lşk İngltere mll gelr açısından tam ters olarak bulunmuştur. Türk mll gelrnn dış tcaret üzerndek etks önemsenmeyecek derecede küçük ken İngltere nn mll gelrnn br öncek dönemnn 53

11 gelrndek 1 brmlk değşmenn Türk dış tcaret dengesne % 4,9 brm etk etmes, car dönem gelrnn se (-) 0,037 brm etk etmes dkkat çekcdr. Burada k ktsad açıklamamız gelr açısından ülkelern görecel büyüme hızları arasındak farklılığa dayanılarak yapılablr. İngltere nn Türkye den hızlı büyüdüğü dönemlerde İngltere nn Türkye den yaptığı thalat, Türkye nn İngltere den yapacağı thalattan daha hızlı artacağından Türk dış tcaret denges poztf yönde etklenecektr. Takp eden dönemde görecel büyüme hızı Türkye lehne değştğnde durum İngltere lehne dönecektr. Türkye dek br öncek dönemdek parasal genşlemenn dış tcaret üzerne etks teork çerçeveye uygundur ancak çok küçük br etkdr. İngltere dek parasal genşlemenn dış tcaret üzerne etks teork çıkarsamaya ters olmakla brlkte Almanya örneğndek mantık burada da geçerldr. Reel kurlar le temel çıkarsamamız Türkye dek kurların aşırı değerlenmes ve oynaklığına bağlı olarak dış tcaret üzerne etks menfdr. Bu etk reel kurlarda 1 brmlk değşme dış tcaret denges üzernde 0,017 brmlk olumsuz etk yaratmaktadır. Genel olarak belrllk katsayısına bakıldığında % 98 n açıklayablmektedr. Seçlen denklemn genel uygunluğu çersnde F değer anlamlıdır ABD İçn Yapılan Analz TD t = TD t M t M ABDt (0.0000) (0.1192) (0.0027) (0.0001) M ABDt S t S t 1 (0.0000) (0.0001) (0.0008) R 2 = F= ( ) Dw= ABD ye de bakıldığında sabt parametres anlamlı çıkmıştır. Türkye nn br geckmel dış tcaret denges değernn car dış tcaret denges üzerndek etks oldukça yüksektr. Br öncek Türk dış tcaret dengesnde meydana gelen 1 brmlk değşme, car dönemdek dış tcaret dengesn 0,024 brm etklemektedr. Ancak parametre statstk açıdan yaklaşık % 12 düzeynde anlamlıdır. Türkye nn car para arzı le ABD nn car para arzının Türk dış tcaret denges üzerne etkler teork çıkarsamalarla uyumludur. Br öncek dönemn ABD dek para arzının Türk dış tcaret denges üzerne etks teork çıkarsamaya terstr. Buradak ktsad mantık ABD dek parasal genşleme sonucu ortaya çıkan enflasyonun, Dolar ın görecel değernn TL karşısında değer kaybetmes sonucu, ABD dış tcaretn olumlu Türk dış tcaretn olumsuz yönde etkledğ söyleneblr. ABD dolarının br öncek dönemdek parasal genşlemesnn 1 brmlk değşmesnn Türk dış tcaret denges üzerndek etks (-) 0,032 brmdr. Çalışma açısından tekrar kurlara dönecek olursak, İtalya çn yapılan çıkarsama burada da aynı şeklde geçerldr. Genel olarak belrllk katsayısına bakıldığında oldukça yüksektr. Seçlen 54

12 bağımsız değşkenler lşknn % 98 n açıklayablmektedr. Seçlen bağımsız değşkenlern uygunluğunu gösteren F statstğ de oldukça yüksek ve anlamlıdır Panel Ver Model İle Elde Edlen Sonuçlar İknc olarak bütün verler panel ver yöntemyle analz edlmş ve aşağıdak sonuçlar elde edlmştr. Grup Kukla Değşken EKK yöntemne göre; Tcaret Denges = M RDK INDGSYİH P (0.000) (0.0096) (0.0113) (0.0025) R 2 = F=7.77 ( ) Grup Kukla Değşkensz olarak; Tcaret Denges= M RDK INDGSYİH (0.0925) (0.0049) (0.0430) R 2 = F=10.50 (0.0000) Grup etksn ölçmek çn yapılan analzde se; Model 1 ve 2 H 0 : Grup etkler yoktur. Model 1 ve 3 H 0 : Bağımsız değşkenlern etks yoktur. Model 1 ve 4 H 0 : Ne grup ne de açıklayıcı değşkenlern etks yoktur. Model 2 ve 4 H 0 : Grup etks var ancak açıklayıcı değşkenlern etks yoktur. Model 3 ve 4 H 0 : Açıklayıcı değşkenlern etks var ancak grup etks yoktur. En yüksek olablrlk oran test sonucu sayılan bütün modeller çn I(0) reddedlmştr. Modeller LM ve Hausman yöntem le test edlmş ve testler sonucunda LM = (0.0000) le (ülkelere göre farklılık gösterdğ) tesadüf etknn var olduğu ve Hausman = 3.23 ( ) le de sabt etknn olmadığı kabul edlmektedr. Buna göre model; Tcaret Denges= M RDK INDGSYIH (0.0566) (0.0065) (0.0230) (0.0000) R 2 = şeklndedr. 55

13 Yne tüm katsayılar anlamlı bulunmuştur. Grup kukla değşkenl EKK yöntemne göre dış tcaret denges üzernde para mktarı harç, reel kur (RDK) ve GSYİH değşkenlernn sonuçları ktsat teors beklentler le uyumludur. Bağımsız değşkenlern etks de statstk açıdan anlamlıdır. Dolayısıyla Model 1 ve 4 ve Model 2 ve 4 ü reddederek hem açıklayıcı değşkenlern hem de sabt katsayısı anlamlı çıktığı çn grup etksn kabul ederz. Dolayısıyla tek tek ülke sonuçları le uyumlu br grup etks bulunmaktadır. Bu bağlamda dış tcaret üzerne para arzı poztf etk yapar ken, GSYİH negatf olarak etklemektedr. Reel dövz kurlarının dış tcaret üzerne azaltıcı etks olduğu ortaya çıkmıştır. Burada bu etk çn getrleblecek ktsad açıklama kurların sadece mal ve hzmet hareketlerne tab olmadığı, sermaye hareketlernden de etklendğdr. Örneğn Türkye sürekl dış tcaret açığı vermesnden dolayı TL nn değer kaybedeceğ normal br ktsad çıkarsamadır. Ancak kamu açıklarından dolayı yüksek faz öneml ölçüde sermayey ülkeye çekerek dövz bolluğu yaratmaktadır. Bu durum reel kurların, enflasyona paralel br şeklde ayarlanmasına engel olduğu çn değerlenmesne sebep olmaktadır. Böylece dış tcaret denges le reel kur arasındak lşk negatf çıkmaktadır. Kur İndeks Ser 1 Oca.95 Eyl.95 May.96 Oca.97 Eyl.97 May.98 Oca.99 Eyl.99 May.00 Oca.01 Eyl.01 May.02 Oca.03 Aylar Grafk:1-19 Ülkeye Göre Hesaplanan Reel Kur Değşmeler Örneğn 2001 yılındak krzden sonra yen reel kur tanımı getrlmştr.bu tanıma göre: genel olarak yılı kur poltkasına bakıldığında kurların aşırı değerlendğ söyleneblr (Grafk 1). Reel kurların değerlenmedğ duruma 100, reel kurun değer kaybettğ durumu da 100 altı olarak tanımlarsak; 2001 krzyle beraber kurun devalüe edlerek dalgalanmaya bırakılması sonucu tartılı efektf kur 100 ün altına düşmüştür. Br öncek dönemde 10 Mlyar 56

14 Dolar ı açan car şlemler açığı öneml ölçüde düzelmş, 2002 yılında 2 Mlyar Dolar a nmştr (Baydur, 2001:139) 5. Sonuç ABD, Almanya, Hollanda, İngltere ve İtalya çn GSYİH ındak artış dış tcaret dengelern olumsuz yönde etklemektedr. Bu da reel gelrdek artış gerek yatırım gerek thalat mallarına olan taleb artırdığından dış tcaret dengesn olumsuz yönde etklemektedr. Bu sonuç teork beklentlere uygundur. Br ülkenn hracatı dğer ülkenn gelrne bağlıdır. Parasal büyüklükler değerlendrldğnde İtalya harç para arzındak genşleme dış tcaret dengesn olumsuz yönde etklemektedr. Çünkü para talebn asl unsuru olduğundan ülke çndek ürünlere olan talep kadar thal ürünlere de talep olablr. Bu da dış tcaret dengesn bozar. Veya para mktarındak artış enflasyonu artırarak ülke çndek malların fyatını ülke dışındak malların fyatından daha pahalı hale getrerek dış tcaret dengesn olumsuz yönde etkleyeblr. Reel dövz kurları çn ele alınan modeller ncelendğnde reel dövz kuru teork beklentye uygun br şeklde dış tcaret dengesyle ters yönde br lşk çersndedr. Reel kurun değer kaybetmes dış tcaret dengesn olumlu yönde etklemektedr. Ülke ç mallar devalüasyon sonucu dışarıdak mallara göre ucuzladığından dış tcaret denges olumlu yönde değşmektedr. Dolayısıyla 2 ve 4, 1 ve 4 nolu modeller reddederek hem açıklayıcı değşkenler hem de sabt değşkenler anlamlı olarak bulunmuştur. Sonuçta para mktarı harç, GSYİH ktsad beklentler le uyumlu ken aynı durum, yukarıda sayılan nedenlerden dolayı reel kurlar çn söz konusu olmamakta, ters yönlü br lşk görülmektedr. Çünkü reel kurları mal ve hzmet hareketler kontrol edememekte, bu konuda sermaye hareketler mal ve hzmet hareketlernden daha baskın olmaktadır. Kaynakça ACAR Mustafa, Devaluaton n Developng Countres: Expansonary or Contractonary, Journal of Economc and Socal Research, 2(1), 2000, AYDOĞUŞ, İsmal, Jülde Yıldırım, Kur Poltkası ve Tcaret Denges: Türkye Örneğ, Afyon Kocatepe Ünverstes İİBF Dergs, Clt III, Sayı 1, 2001 BAHMANI-Oskooee, M., and J. Alse, Short-run versus Long-Run Effects of Devaluaton: Error Correcton Modelng and Contegraton, Eastern Economc Journal, vol. 20(4),

15 BAHMANI-Oskooee, M., and M. Malx, More Evdence on the J-Curve: from LDCs, Journal of Polcy Modelng, vol. 14(4), BAHMANI-Oskooee, M., (1991), Is there a Long-run Relaton between the Trade balance and the Real Effectve Exchange Rate of LDCs, Economc Letters, vol. 36, BAHMANI-OSKOOEE, M., Devaluaton and the J-Curve:Some Evdence from LDCs, Revew of Economcs and Statstcs, Vol.167, 1985 BAYDUR, M.Cem, Türkye de Kamu Borç Stoku Artışında Yüksek Reel Faz ve Bankacılık Sektörünün Rolü, Yayınlanmamış Doktora Tez, İstanbul Ünverstes, 2001 CHAUDHURI, Kausk, Is Devaluaton Workng? Evdence from Inda n phase of Economc Lberalzaton, IMF Workng Paper, Australa, 2000 ERTEKİN, Merç Subaşı, Türkye de 1980 Sonrasında Dövz Kuru Poltkaları ve Dış Tcaret, Afyon Kocatepe Ünverstes İİBF Dergs, Clt III, Sayı 1, 2001 GRENE, Wllam H., Econometrc Analyss, Prentce Hall, Thrd Edton, New Jersey, 1997 GYLFASON, T., O.Rsager, Does Devaluaton Improve the Current Account?, European Economc Revew, vol.25(1), 1984 HIMARIOS, D., The Effects of Devaluaton on the Trade Balance: A Crtcal Vew and Re-examnaton of Mles s New Results, Journal of Internatonal Money and Fnance, vol.4(4), 1985 HIMARIOS, D. (1989), Do Devaluatons Improve the Trade Balance? The Evdence Revsted, Economc Inqury, vol. 27 (1), KADIOĞLU, Ferya, Zelal Kotan, Gülbn Şahnbeyoğlu, Kura Dayalı İstkrar Programı Uygulaması ve Ödemeler Denges Gelşmeler:Türkye 2000, MILES, M. A., (1979), The Effects of Devaluaton on the Trade Balance of Payments: Some New Results, Journal of Poltcal Economy, vol

16 PAZARLIOĞLU, M.Vedat, Dönemnde Türkye de İç Göç Üzerne Ekonometrk Model Çalışması, V.Ulusal Ekonometr ve İstatstk Sempozyumu, Çukurova Ünverstes, Adana, Eylül 2001 PESARAN, H., Y. Shn and R. P. Smth, Pooled Mean Group Estmaton of Dynamc Heterogeneous Panels, Department of Appled Economcs Dscusson Paper, Unversty of Cambrdge. (forthcomng, Journal of Amercan Statstcal Assocaton), RODRIC, D., Dışa Açılma ve Kalkınma Stratejler, Sabah Ktapları, İstanbul, OBSFELD, M. And K. Rogoff, The Fundemantal of İnternatonal Macroeconomcs, MIT Pres, London, England, YILDIRIM, K., Makro Ekonom, 3.basım, Eskşehr,

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yıl: 2007/2, Sayı: 6 Journal of Suleyman Demrel Unversty Insttue of Socal Scences Year: 2007/2, Number: 6 KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM

Detaylı

Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği

Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss.105-122. Kısa Vadel Sermaye Grş Modellemes: Türkye Örneğ Mehmet AKSARAYLI 1 Özhan TUNCAY 2 Alınma Tarh: 04-2008,

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 07 KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ, LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİ FAİZ ESNEKLİĞİ Bugünk dersn çerğ: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 1.1 İŞLEMLER (MUAMELELER) TALEBİ... 2 1.2 ÖNLEM (İHTİYAT) TALEBİ...

Detaylı

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH Dr Türkmen Göksel Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu makalede teknoloj sevyesnn pyasa rekabet ve refah sevyes üzerndek etkler matematksel br model le ncelenecektr

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225 Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 25, Sayı:, 20 225 FİNANSAL ANALİZDE KULLANILAN ORANLAR VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİ İÇİN İMKB İMALAT SANAYİ

Detaylı

OECD ÜLKELERİNDE BÜTÇE AÇIKLARI VE DIŞ TİCARET AÇIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CADF VE EŞ BÜTÜNLEME TESTLERİYLE İNCELENMESİ

OECD ÜLKELERİNDE BÜTÇE AÇIKLARI VE DIŞ TİCARET AÇIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CADF VE EŞ BÜTÜNLEME TESTLERİYLE İNCELENMESİ İstanbul Tcaret Ünverstes Sosyal Blmler Dergs Yıl:7 Sayı:13 Bahar 2008 s.301-322 OECD ÜLKELERİNDE BÜTÇE AÇIKLARI VE DIŞ TİCARET AÇIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN CADF VE EŞ BÜTÜNLEME TESTLERİYLE İNCELENMESİ

Detaylı

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının 1 DİĞER ÖZEL İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL DİYAGRAMLARI X, R, p, np, c, u ve dğer kontrol dyagramları statstksel kalte kontrol dyagramlarının temel teknkler olup en çok kullanılanlarıdır. Bu teknkler ell

Detaylı

Endüstri-içi dış ticaret, patentler ve uluslararası teknolojik yayılma

Endüstri-içi dış ticaret, patentler ve uluslararası teknolojik yayılma Endüstr-ç dış tcaret, patentler ve uluslararası teknolojk yayılma Recep Kök Dokuz Eylül Ünverstes, İktsad ve İdar Blmler Fakültes, İktsat Bölümü, 35160, İzmr, Türkye Nevzat Şmşek Dokuz Eylül Ünverstes,

Detaylı

= P 1.Q 1 + P 2.Q P n.q n (Ürün Değeri Yaklaşımı)

= P 1.Q 1 + P 2.Q P n.q n (Ürün Değeri Yaklaşımı) A.1. Mll Gelr Hesaplamaları ve Bazı Temel Kavramlar 1 Gayr Saf Yurtç Hâsıla (GSYİH GDP): Br ekonomde belrl br dönemde yerleşklern o ülkede ekonomk faalyetler sonucunda elde ettkler gelrlern toplamıdır.

Detaylı

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ Doç. Dr. M. Başaran ÖZTÜRK * Yrd. Doç. Dr. Kartal DEMİRGÜNEŞ ** Yrd.

Detaylı

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ Central Bank Revew Vol. 11 (January 2011), pp.1-9 ISSN 1303-0701 prnt / 1305-8800 onlne 2011 Central Bank of the Republc of Turkey http://www.tcmb.gov.tr/research/revew/ KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON:

Detaylı

LĐTERATÜR. Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlişkisi: OECD Ülkeleri Panel Veri Analizi

LĐTERATÜR. Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlişkisi: OECD Ülkeleri Panel Veri Analizi Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlşks: OECD Ülkeler Panel Ver Analz Mustafa ÖZER * Necat ÇĐFTÇĐ ** Özet: Yen büyüme teorlernn merkeznde Ar-Ge yatırımları vardır. Romer (1990), Grossman-Helpman (1991) ve Aghon-Howtt

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği Türkye Cumhuryet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI Kalte Artışları ve Enflasyon: Türkye Örneğ Yavuz Arslan Evren Certoğlu Abstract: In ths study, average qualty growth and upward

Detaylı

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER İstanbul Ünverstes İktsat Fakültes Malye Araştırma Merkez Konferansları 47. Ser / Yıl 005 Prof. Dr. Türkan Öncel e Armağan HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

Detaylı

Pamukta Girdi Talebi: Menemen Örneği

Pamukta Girdi Talebi: Menemen Örneği Ege Ünv. Zraat Fak. Derg., 2002, 39 (3): 88-95 ISSN 1018-8851 Pamukta Grd Taleb: Menemen Örneğ Bülent MİRAN 1 Canan ABAY 2 Chat Günden 3 Summary Demand for Inputs n Cotton Producton: The Case of Menemen

Detaylı

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 5-7 Kasım 5 ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN

Detaylı

Türkiye de Bölgeler Arası Gelir Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Veri Analizi Uygulaması

Türkiye de Bölgeler Arası Gelir Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Veri Analizi Uygulaması Busness and Economcs Research Journal Volume 2. Number 1. 2011 pp. 143-151 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkye de Bölgeler Arası Gelr Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Ver Analz Uygulaması Fatma

Detaylı

NİTEL TERCİH MODELLERİ

NİTEL TERCİH MODELLERİ NİTEL TERCİH MODELLERİ 2300 gözlem sayısı le verlen değşkenler aşağıdak gbdr: calsma: çocuk çalışıyorsa 1, çalışmıyorsa 0 (bağımlı değşken) Anne_egts: Anne eğtm sevyes Baba_egts: Baba eğtm sevyes Kent:

Detaylı

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Özet YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Atıf EVREN *1 Elf TUNA ** Yarı parametrk panel ver modeller parametrk ve parametrk olmayan modeller br araya getren; br kısmı

Detaylı

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama Anadolu Ünverses Sosyal Blmler Dergs Anadolu Unversy Journal of Socal Scences Kar Payı Polkası ve Yaşam Döngüsü Teors: İMKB İmalat Sektöründe Amprk Br Uygulama Dvdend Payout Polcy and Lfe Cycle Theory:

Detaylı

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER Akdenz İ.İ.B.F. Dergs (21) 2011, 17-45 ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER PREVALENCE AND SOCIOECONOMICS DETERMINANTS OF ADULTS OBESITY IN ANTALYA Arş. Gör. F.

Detaylı

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yayın Gelş Tarh: 18.02.2011 Clt: 13, Sayı: 1, Yıl: 2011, Sayfa: 21-37 Yayına Kabul Tarh: 17.03.2011 ISSN: 1302-3284 ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK

Detaylı

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2 Journal of Yasar Unversty 2010 3294-3319 KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ Dr. Al Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selm Adem HATIRLI 2 ÖZET Bu çalışmada, Batı Akdenz Bölges kent merkezlernde

Detaylı

FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ

FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ M.Ensar YEŞİLYURT (*) Flz YEŞİLYURT (**) Özet: Özellkle uzak verlere sahp ver setlernn analz edlmesnde en küçük kareler tahmnclernn kullanılması sapmalı

Detaylı

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Murat ATAN - Araş. Gör. Gaye KARPAT ÇATALBAŞ 2 ÖZET Bu çalışma, Türk bankacılık sstem çnde faalyet gösteren tcar bankaların

Detaylı

Muhasebe ve Finansman Dergisi

Muhasebe ve Finansman Dergisi Muhasebe ve Fnansman Dergs Ocak/2012 Farklı Muhasebe Düzenlemelerne Göre Hazırlanan Mal Tablolardan Elde Edlen Fnansal Oranlar İle Şrketlern Hsse Sened Getrler Ve Pyasa Değerler Arasındak İlşk Ahmet BÜYÜKŞALVARCI

Detaylı

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES Konut Sahplğnn Belrleycler: Hanehalkı Resler Üzerne Br Uygulama Halm TATLI 1 Özet İnsanların barınma htyacını sağlayan konut, temel htyaçlar arasında yer almaktadır. Konut sahb olmayan ve krada oturan

Detaylı

SESSION 1B: Büyüme ve Gelişme 279

SESSION 1B: Büyüme ve Gelişme 279 SESSION 1B: Büyüme ve Gelşme 279 Türkye de Hanehalkı Tüketm Harcamaları: Pseudo Panel Ver le Talep Sstemnn Tahmn The Consumpton Expendture of Households n Turkey: Demand System Estmaton wth Pseudo Panel

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatları ve Fiyat/Kazanç Oranı Đlişkisi: Panel Verilerle Sektörel Bir Analiz *

Hisse Senedi Fiyatları ve Fiyat/Kazanç Oranı Đlişkisi: Panel Verilerle Sektörel Bir Analiz * Busness and Economcs Research Journal Volume. umber. 0 pp. 65-84 ISS: 309-448 www.berjournal.com Hsse Sened Fyatları ve Fyat/Kazanç Oranı Đlşks: Panel Verlerle Sektörel Br Analz * Mehmet argelecekenler

Detaylı

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2011 30.09.2011 dönemne

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinin Kredi Kartı Sahipliğini Belirleyen Faktörler

Üniversite Öğrencilerinin Kredi Kartı Sahipliğini Belirleyen Faktörler Ünverste Öğrenclernn Kred Kartı Sahplğn Belrleyen Faktörler H. Dlara KESKİN Yrd. Doç. Dr., Karadenz Teknk Ünverstes, İİBF İşletme Bölümü dlarakeskn@yahoo.com Emrah KOPARAN Öğr. Gör., Amasya Ünverstes Merzfon

Detaylı

Calculating the Index of Refraction of Air

Calculating the Index of Refraction of Air Ankara Unversty Faculty o Engneerng Optcs Lab IV Sprng 2009 Calculatng the Index o Reracton o Ar Lab Group: 1 Teoman Soygül Snan Tarakçı Seval Cbcel Muhammed Karakaya March 3, 2009 Havanın Kırılma Đndsnn

Detaylı

Hasar sıklıkları için sıfır yığılmalı kesikli modeller

Hasar sıklıkları için sıfır yığılmalı kesikli modeller www.statstkcler.org İstatstkçler Dergs 5 (01) 3-31 İstatstkçler Dergs Hasar sıklıkları çn sıfır yığılmalı keskl modeller Sema Tüzel Hacettepe Ünverstes Aktüerya Blmler Bölümü 06800-Beytepe, Ankara, Türkye

Detaylı

Sansürlenmiş ve Kesikli Regresyon Modelleri

Sansürlenmiş ve Kesikli Regresyon Modelleri TOBİT MODEL 1 Sansürlenmş ve Keskl Regresyon Modeller Sınırlı bağımlı değşkenler: sansürlenmş (censored) ve keskl (truncated) regresyon modeller şeklnde k gruba ayrılır. 2 Sansürlenmş ve Keskl Regresyon

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Ekonometr ve İstatstk Sayı:14 2011 62 83 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE ETKİLİ FAKTÖRLERİN KOŞULLU LOJİSTİK REGRESYON MODELLERİ

Detaylı

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE BAÜ Fen Bl. Enst. Dergs (6).8. YAYII YÜK İE YÜKENİŞ YAPI KİRİŞERİNDE GÖÇE YÜKÜ HESABI Perhan (Karakulak) EFE Balıkesr Ünverstes ühendslk marlık Fakültes İnşaat üh. Bölümü Balıkesr, TÜRKİYE ÖZET Yapılar

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2012 195

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2012 195 C.Ü. İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt 13, Sayı 1, 2012 195 TÜRKİYE DE TİCARİ BANKACILIK SEKTÖRÜNDE REKABET DÜZEYİNİN BELİRLENMESİ (2002-2009) Abdulvahap ÖZCAN * Özet Türkye nn yaşadığı 2000 ve 2001 krzler

Detaylı

Sabit Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = s 2

Sabit Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = s 2 X Sabt Varyans Y Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = s Eşt Varyans EKKY nn varsayımlarından br anakütle regresyon fonksyonu u lern eşt varyanslı olmasıdır Her hata term varyansı bağımsız değşkenlern verlen değerlerne

Detaylı

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ DOKTORA TEZİ ALİ RIZA AKTAŞ TEZ DANIŞMANI DOÇ. DR. SELİM

Detaylı

Yolsuzluğun Belirleyicileri ve Büyüme ile İlişkileri

Yolsuzluğun Belirleyicileri ve Büyüme ile İlişkileri SESSION 1B: Büyüme ve Gelşme I 131 Yolsuzluğun Belrleycler ve Büyüme le İlşkler Assoc. Prof. Dr. Mne Gern (Marmara Unversty, Turkey) Prof. Dr. Ömer Selçuk Emsen (Atatürk Unversty, Turkey) Ph.D. Canddate

Detaylı

Prof. Dr. Kemal Yıldırım - Yrd. Doç. Dr. S. Fatih Kostakoğlu

Prof. Dr. Kemal Yıldırım - Yrd. Doç. Dr. S. Fatih Kostakoğlu Anadolu Ünverstes Sosyal Blmler Dergs Anadolu Unversty Journal of Socal Scences Ülkelern Ekonomk Performansı Üzernde Regülasyonun Etkler: Br Dnamk Panel Ver Analz The Impact of Regulaton on Economc Performance

Detaylı

UYGULAMA 2. Bağımlı Kukla Değişkenli Modeller

UYGULAMA 2. Bağımlı Kukla Değişkenli Modeller UYGULAMA 2 Bağımlı Kukla Değşkenl Modeller Br araştırmacı Amerka da yüksek lsans ve doktora programlarını kabul ednlmey etkleyen faktörler ncelemek stemektedr. Bu doğrultuda aşağıdak değşkenler ele almaktadır.

Detaylı

Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 4, Sayı: 29, Ağustos 2016, s

Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 4, Sayı: 29, Ağustos 2016, s Akademk Sosyal Araştırmalar Dergs, Yıl: 4, Sayı: 29, Ağustos 2016, s. 193-206 Yayın Gelş Tarh / Artcle Arrval Date Yayınlanma Tarh / The Publshed Date 13.06.2016 17.08.2016 Yrd. Doç. Dr. Nurgün TOPALLI

Detaylı

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = s 2 Eşit Varyans

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = s 2 Eşit Varyans Farklı Varyans Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = s Eşt Varyans Y X 1 Farklı Varyans Hata Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = s Farklı Varyans Zaman EKKY nn varsayımlarından br anakütle regresyon fonksyonu u lern

Detaylı

Regresyon ve Korelasyon Analizi. Regresyon Analizi

Regresyon ve Korelasyon Analizi. Regresyon Analizi Regresyo ve Korelasyo Aalz Regresyo Aalz Regresyo Aalz Regresyo aalz, aralarıda sebep-souç lşks bulua k veya daha fazla değşke arasıdak lşky belrlemek ve bu lşky kullaarak o kou le lgl tahmler (estmato)

Detaylı

PÜRÜZLÜ AÇIK KANAL AKIMLARINDA DEBİ HESABI İÇİN ENTROPY YÖNTEMİNİN KULLANILMASI

PÜRÜZLÜ AÇIK KANAL AKIMLARINDA DEBİ HESABI İÇİN ENTROPY YÖNTEMİNİN KULLANILMASI PÜRÜZLÜ AÇIK KANAL AKIMLARINDA DEBİ HESABI İÇİN ENTROPY YÖNTEMİNİN KULLANILMASI Mehmet ARDIÇLIOĞLU *, Galp Seçkn ** ve Özgür Öztürk * * Ercyes Ünverstes, Mühendslk Fakültes, İnşaat Mühendslğ Bölümü Kayser

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ VE AVRUPA BİRLİĞİNE ADAY ÜLKELERİN YAKINSAMA ANALİZİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ VE AVRUPA BİRLİĞİNE ADAY ÜLKELERİN YAKINSAMA ANALİZİ AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ VE AVRUPA BİRLİĞİNE ADAY ÜLKELERİN YAKINSAMA ANALİZİ Prof. Dr. Bedrye SARAÇOĞLU Gaz Ünverstes İ.İ.B.F. Ekonometr Bölümü Tel:+90 32 226853 e-posta: bedrye@gaz.edu.tr Arş. Gör. Nükhet

Detaylı

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = σ i2. Eşit Varyans. Hata. Zaman

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = σ i2. Eşit Varyans. Hata. Zaman Farklı Varyans Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = σ Eşt Varyans Y X Farklı Varyans Hata Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = σ Farklı Varyans Zaman Farklı Varyans le Karşılaşılan Durumlar Kest Verlernde. Kar dağıtım

Detaylı

Tek Yönlü Varyans Analizi

Tek Yönlü Varyans Analizi Tek Yönlü Varyan Analz Nedr ve hang durumlarda kullanılır? den fazla grupların karşılaştırılmaı öz konuu e, çok ayıda t-tet nn kullanılmaı, Tp I hatanın artmaına yol açar; Örneğn, eğer 5 grubu kşerl olarak

Detaylı

SEK Yönteminin Güvenilirliği Sayısal Bir Örnek. Ekonometri 1 Konu 11 Sürüm 2,0 (Ekim 2011)

SEK Yönteminin Güvenilirliği Sayısal Bir Örnek. Ekonometri 1 Konu 11 Sürüm 2,0 (Ekim 2011) İk Değşkenl Bağlanım Model SEK Yöntemnn Güvenlrlğ Ekonometr 1 Konu 11 Sürüm,0 (Ekm 011) UADMK Açık Lsans Blgs İşbu belge, Creatve Commons Attrbuton-Non-Commercal ShareAlke 3.0 Unported (CC BY-NC-SA 3.0)

Detaylı

Akıllı Telefon Seçiminin Belirleyicileri: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama

Akıllı Telefon Seçiminin Belirleyicileri: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama The PDF verson of an unedted manuscrpt has been peer revewed and accepted for publcaton. Based upon the publcaton rules of the journal, the manuscrpt has been formatted, but not fnalzed yet. Before fnal

Detaylı

SEK Tahmincilerinin Arzulanan Özellikleri. SEK Tahmincilerinin Arzulanan Özellikleri. Ekonometri 1 Konu 9 Sürüm 2,0 (Ekim 2011)

SEK Tahmincilerinin Arzulanan Özellikleri. SEK Tahmincilerinin Arzulanan Özellikleri. Ekonometri 1 Konu 9 Sürüm 2,0 (Ekim 2011) SEK Tahmnclernn Arzulanan Özellkler İk Değşkenl Bağlanım Model SEK Tahmnclernn Arzulanan Özellkler Ekonometr 1 Konu 9 Sürüm 2,0 (Ekm 2011) http://www.ackders.org.tr SEK Tahmnclernn Arzulanan Özellkler

Detaylı

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi Tarım Blmler Dergs Tar. Bl. Der. Derg web sayfası: www.agr.ankara.edu.tr/derg Journal of Agrcultural Scences Journal homepage: www.agr.ankara.edu.tr/journal TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF AGRICULTURAL

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:305-63X Yapı Teknolojler Elektronk Dergs 008 () - TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Makale Başlığın Boru Hattı Etrafındak Akıma Etks Ahmet Alper ÖNER Aksaray Ünverstes, Mühendslk

Detaylı

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre Devre Analz Teknkler DEE AAĐZ TEKĐKEĐ Bu zamana kadar kullandığımız Krchoffun kanunları ve Ohm kanunu devre problemlern çözmek çn gerekl ve yeterl olan eştlkler sağladılar. Fakat bu kanunları kullanarak

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

Kİ KARE ANALİZİ. Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI Ki-Kare Analizleri

Kİ KARE ANALİZİ. Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI  Ki-Kare Analizleri Kİ KAR ANALİZİ 1 Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI www.mehmetaksarayl K-Kare Analzler OLAY 1: Genelde br statstk sınıfında, öğrenclern %60 ının devamlı, %30 unun bazen, %10 unun se çok az derse geldkler düşünülmektedr.

Detaylı

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus SU İHTİYAÇLARII BELİRLEMESİ Suİhtyacı Proje Süres Brm Su Sarfyatı Proje Süres Sonundak üfus Su ayrım çzs İsale Hattı Su Tasfye Tess Terf Merkez, Pompa İstasyonu Baraj Gölü (Hazne) Kaptaj Su Alma Yapısı

Detaylı

A İSTATİSTİK. 4. X kesikli rasgele (random) değişkenin moment çıkaran. C) 4 9 Buna göre, X in beklenen değeri kaçtır?

A İSTATİSTİK. 4. X kesikli rasgele (random) değişkenin moment çıkaran. C) 4 9 Buna göre, X in beklenen değeri kaçtır? . Br torbada 6 syah, 4 beyaz top vardır. Bu torbadan yerne koyarak top seçlyor. A İSTATİSTİK KPSS/-AB-PÖ/006. Normal dağılıma sahp br rasgele (random) değşkenn varyansı 00 dür. Seçlen topların ksnn de

Detaylı

Türkiye den Yurt Dışına Beyin Göçü: Ampirik Bir Uygulama

Türkiye den Yurt Dışına Beyin Göçü: Ampirik Bir Uygulama ERC Workng Paper n Economc 04/02 January 2004 Türkye den Yurt Dışına Beyn Göçü: Amprk Br Uygulama Aysıt Tansel İktsat Bölümü Orta Doğu Teknk Ünverstes atansel@metu.edu.tr Nl Demet Güngör İktsat Bölümü

Detaylı

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES TÜRKĠYE EKONOMĠSĠNĠN YAPISAL ANALĠZĠ: 1998 VE 2002 YILLARI GĠRDĠ-ÇIKTI ANALĠZĠ ÖRNEĞĠ

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES TÜRKĠYE EKONOMĠSĠNĠN YAPISAL ANALĠZĠ: 1998 VE 2002 YILLARI GĠRDĠ-ÇIKTI ANALĠZĠ ÖRNEĞĠ TÜRKĠYE EKONOMĠSĠNĠN YAPISAL ANALĠZĠ: 1998 VE 2002 YILLARI GĠRDĠÇIKTI ANALĠZĠ ÖRNEĞĠ Özet Zya Gökalp GÖKTOLGA 1 Yusuf AKGÜL 2 Bu çalışmanın amacı 98 ve 2002 yıllarına at GrdÇıktı tablolarını kullanarak,

Detaylı

TİCARİ AÇIKLIK VE KAMU BÜYÜKLÜĞÜ İLİŞKİSİ: PANEL NEDENSELLİK TESTİ TRADE OPENNESS AND GOVERNMENT SIZE RELATIONSHIP: PANEL CAUSALITY TEST

TİCARİ AÇIKLIK VE KAMU BÜYÜKLÜĞÜ İLİŞKİSİ: PANEL NEDENSELLİK TESTİ TRADE OPENNESS AND GOVERNMENT SIZE RELATIONSHIP: PANEL CAUSALITY TEST Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 27, Sayı: 4, 2013 229 TİCARİ AÇIKLIK VE KAMU BÜYÜKLÜĞÜ İLİŞKİSİ: PANEL NEDENSELLİK TESTİ Fatma Zeren (*) Suzan Ergün (**) Özet: Lteratürde ekonomk küreselleşmenn

Detaylı

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır.

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır. UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ Posson: H o: Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmektedr. H a : Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmemektedr. Böyle br hpotez test edeblmek çn, önce Posson dağılım parametres

Detaylı

EKONOMİK BÜYÜMEYE BİR KATKI BAĞLAMINDA TURİZM GELİRLERİ: BİR PANEL VERİ UYGULAMASI

EKONOMİK BÜYÜMEYE BİR KATKI BAĞLAMINDA TURİZM GELİRLERİ: BİR PANEL VERİ UYGULAMASI EKONOMİK BÜYÜMEYE BİR KATKI BAĞLAMINDA TURİZM GELİRLERİ: BİR PANEL VERİ UYGULAMASI Engn DÜCAN* Mustafa ŞİT** Mehmet ŞENTÜRK*** ÖZET Bu çalışmada, Türkye, Yunanstan, İspanya, İtalya, Fransa ve Portekz n

Detaylı

OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI 2

OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI 2 OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI. OLİGOPOL OYUN KURALLARI. OLİGOPOL OYUN STRATEJİLERİ 3. OLİGOPOL OYUNUNDA SKORLAR 3 4. MAHKUMLAR ÇIKMAZI 3 5. BİR DUOPOL OYUNU 6 5.. MALİYET VE TALEP KOŞULLARI 6 5.. KAR MAKSİMİZASYONU

Detaylı

SUÇ VERİ TABANININ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE TAHMİNİ: BURSA ÖRNEĞİ Estimating of Crime Database with Logistic Regression Analysis: Bursa Case

SUÇ VERİ TABANININ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE TAHMİNİ: BURSA ÖRNEĞİ Estimating of Crime Database with Logistic Regression Analysis: Bursa Case SUÇ VERİ TABANININ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE TAHMİNİ: BURSA ÖRNEĞİ Estmatng of Crme Database wth Logstc Regresson Analyss: Bursa Case Mehmet NARGELEÇEKENLER * B Özet u çalışmada, Bursa Emnyet Müdürlüğünden

Detaylı

Erzurum Đlinde Buğday, Arpa ve Çavdarda Girdi Talebi Araştırması

Erzurum Đlinde Buğday, Arpa ve Çavdarda Girdi Talebi Araştırması Tarım Blmler Dergs Tar. Bl. Der. Derg web sayfası: www.agr.ankara.edu.tr/derg Journal of Agrcultural Scences Journal homepage: www.agr.ankara.edu.tr/ournal TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF AGRICULTURAL

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:134-4141 Makne Teknolojler Elektronk Dergs 28 (1) 61-68 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Kısa Makale Tabakalı Br Dskn Termal Gerlme Analz Hasan ÇALLIOĞLU 1, Şükrü KARAKAYA 2 1

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ Emel KOCADAYI EGE ÜNİVERSİTESİ MÜH. FAK., KİMYA MÜH. BÖLÜMÜ, 35100-BORNOVA-İZMİR ÖZET Bu projede, Afyon Alkalot Fabrkasından

Detaylı

TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME

TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME Ġstanbul Ünverstes Ġktsat Fakültes Malye AraĢtırma Merkez Konferansları 46. Ser / Yıl 2004 Prof. Dr. Salh Turhan'a Armağan TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME

Detaylı

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ Yrd. Doç. Dr. Seda ŞENGÜL Çukurova Ünverstes İktsad Ve İdar Blmler Fakültes Ekonometr Bölümü Mart 2004 ANKARA YAYIN NO: 119 ISBN: 975-407-151-9

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: GEÇİŞ EKONOMİLERİ ÖRNEĞİNDE PANEL EŞTÜMLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK ANALİZLERİ

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: GEÇİŞ EKONOMİLERİ ÖRNEĞİNDE PANEL EŞTÜMLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK ANALİZLERİ Gaz Ünverses İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs 12/1 (2010). 159-184 DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: GEÇİŞ EKONOMİLERİ ÖRNEĞİNDE PANEL EŞTÜMLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK

Detaylı

Bitkisel Ürün Sigortası Yaptırma İsteğinin Belirlenmesi: Tokat İli Örneği

Bitkisel Ürün Sigortası Yaptırma İsteğinin Belirlenmesi: Tokat İli Örneği Atatürk Ünv. Zraat Fak. Derg., 42 (2): 153-157, 2011 J. of Agrcultural Faculty of Atatürk Unv., 42 (2): 153-157, 2011 ISSN : 1300-9036 Araştırma Makales/Research Artcle Btksel Ürün Sgortası Yaptırma İsteğnn

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON. Gökalp Kadri YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 2011

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON. Gökalp Kadri YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 2011 ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON Gökalp Kadr YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 011 Her hakkı saklıdır ÖZET Yüksek Lsans Tez BULANIK HEDONİK

Detaylı

Türkiye deki Đşsizlik Oranının Bulanık Doğrusal Regresyon Analiziyle Tahmini

Türkiye deki Đşsizlik Oranının Bulanık Doğrusal Regresyon Analiziyle Tahmini İstatstkçler Dergs: İstatstk & Aktüerya Journal of Statstcans: Statstcs and Actuaral Scences IDIA 8, 5, -6 Gelş/Receved:6.4.5, Kabul/Accepted: 3.6.5 www.statstkcler.org Türkye dek Đşszlk Oranının Bulanık

Detaylı

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş. Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2012-30.09.2012 dönemne

Detaylı

ENERJİ. Isı Enerjisi. Genel Enerji Denklemi. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyon Kocatepe Üniversitesi 2007

ENERJİ. Isı Enerjisi. Genel Enerji Denklemi. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyon Kocatepe Üniversitesi 2007 Yrd. Doç. Dr. Atlla EVİN Afyon Kocatepe Ünverstes 007 ENERJİ Maddenn fzksel ve kmyasal hal değşm m le brlkte dama enerj değşm m de söz s z konusudur. Enerj değşmler mler lke olarak Termodnamğn Brnc Yasasına

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs, Clt 0, Sayı 3, 04, Sayfalar 85-9 Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs Pamukkale Unversty Journal of Engneerng Scences PREFABRİK ENDÜSTRİ YAPIARININ ARMONİ

Detaylı

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*)

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*) Gazosmanpaşa Ünverstes Zraat Fakültes Dergs Journal of Agrcultural Faculty of Gazosmanpasa Unversty http://zraatderg.gop.edu.tr/ Araştırma Makales/Research Artcle JAFAG ISSN: 1300-2910 E-ISSN: 2147-8848

Detaylı

FARKLI VERİ YAPILARINDA KULLANILABİLECEK REGRESYON YÖNTEMLERİ

FARKLI VERİ YAPILARINDA KULLANILABİLECEK REGRESYON YÖNTEMLERİ Anadolu Tarım Blm. Derg., 203,28(3):68-74 Anadolu J Agr Sc, 203,28(3):68-74 do: 0.76/anaas.203.28.3.68 URL: htt://dx.do.org/0.76/anaas.203.28.3.68 Derleme Revew FARKLI VERİ YAPILARINDA KULLANILABİLECEK

Detaylı

Rasgele Değişken Üretme Teknikleri

Rasgele Değişken Üretme Teknikleri Rasgele Değşken Üretme Teknkler Amaç Smülasyon modelnn grdlern oluşturacak örneklern üretlmes Yaygın olarak kullanılan ayrık veya sürekl dağılımların örneklenmes sürecn anlamak Yaygın olarak kullanılan

Detaylı

6. ÜNİTE AÇIK EKONOMİDE IS LM ANALİZİ: Mundell-Fleming Modeli

6. ÜNİTE AÇIK EKONOMİDE IS LM ANALİZİ: Mundell-Fleming Modeli Makro İktsat 1 N.K.Eknc, 2015 6. ÜNİTE AÇIK EKONOMİDE IS LM ANALİZİ: Mundell-Flemng Model Ekonomler k açıdan açık olur: car şlemler ve sermaye şlemler. Car şlemler yerleşklerle olmayanlar arasında mal/hzmet

Detaylı

FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ

FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ 1 Nasır Çoruh, Tarık Erfdan, 3 Satılmış Ürgün, 4 Semra Öztürk 1,,4 Kocael Ünverstes Elektrk Mühendslğ Bölümü 3 Kocael Ünverstes Svl Havacılık Yüksekokulu ncoruh@kocael.edu.tr,

Detaylı

ZKÜ Mühendislik Fakültesi - Makine Mühendisliği Bölümü ISI VE TERMODİNAMİK LABORATUVARI Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değiştirgeci Deney Föyü

ZKÜ Mühendislik Fakültesi - Makine Mühendisliği Bölümü ISI VE TERMODİNAMİK LABORATUVARI Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değiştirgeci Deney Föyü ZKÜ Müendslk Fakültes - Makne Müendslğ Bölümü Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değştrge Deney Föyü Şekl. Sudan suya türbülanslı akış ısı değştrge (H950 Deneyn adı : Boru çnde sudan suya türbülanslı akışta

Detaylı

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI İMKB DE YÜKSELEN PİYASA VE DÜŞEN PİYASA DÖNEMLERİNDE DURUMSAL İLİŞKİ ANALİZİ YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMANMARAŞ TEMMUZ

Detaylı

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLĐLĐK VE HAYAT A.Ş. DENGELĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALĐYET RAPORU Bu rapor Aegon Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2009 30.09.2009 dönemne

Detaylı

ÖRNEK SET 5 - MBM 211 Malzeme Termodinamiği I

ÖRNEK SET 5 - MBM 211 Malzeme Termodinamiği I ÖRNE SE 5 - MBM Malzeme ermdnamğ I 5 ºC de ve sabt basınç altında, metan gazının su buharı le reaksynunun standart Gbbs serbest enerjs değşmn hesaplayın. Çözüm C O( ( ( G S S S g 98 98 98 98 98 98 98 Madde

Detaylı

OBEZİTENİN İKTİSADİ BELİRLEYİCİLERİ

OBEZİTENİN İKTİSADİ BELİRLEYİCİLERİ OBEZİTENİN İKTİSADİ BELİRLEYİCİLERİ Pamukkale Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Yüksek Lsans Tez İktsat Anablm Dalı Melke ÇETİN Danışman: Yr d. Doç. Dr. Özcan UZUN Ağustos 2007 DENİZLİ TEŞEKKÜR Eğtm dönemm

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Berrn GÜLTAY YÜKSEK LİSANS TEZİ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 9 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU

Detaylı

BOOTSTRAP VAR MODELLER VE TÜRKİYE DE TANZİ ETKİSİ

BOOTSTRAP VAR MODELLER VE TÜRKİYE DE TANZİ ETKİSİ ZKÜ Sosyal Blmler Dergs, Clt 3, Sayı 6, 2007, ss. 89 108. BOOTSTRAP VAR MODELLER VE TÜRKİYE DE TANZİ ETKİSİ Dr. Mustafa Kemal BEŞER Eskşehr Osmangaz Ünverstes İİBF, İktsat Bölümü mkbeser@ogu.edu.tr ÖZET

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Gülesen ÜSTÜNDAĞ BAZI PARAMETRİK OLMAYAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLERİN İNCELENMESİ İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 005 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

Sorunun varlığı durumunda hata terimi varyans-kovaryans matrisi Var, Cov(u) = E(uu') = σ 2 I n şeklinde yazılamıyor fakat

Sorunun varlığı durumunda hata terimi varyans-kovaryans matrisi Var, Cov(u) = E(uu') = σ 2 I n şeklinde yazılamıyor fakat 8. DEĞİŞEN VARYANS SORUNU (HETEROSCEDASTICITY) 8.. Değşen Varyans Sorunu Nedr? Matrslerle yan Y = β u Y = β β β 3 3 β k k u, = n genel doğrusal modeln ele alalım. Hata term çn yapılan varsayımlardan brs

Detaylı

Sıfır Ağırlıklı Sayma ile Elde Edilen Veriler İçin Çok Seviyeli ZIP Regresyon * Multilevel ZIP Regression for Zero-Inflated Count Data

Sıfır Ağırlıklı Sayma ile Elde Edilen Veriler İçin Çok Seviyeli ZIP Regresyon * Multilevel ZIP Regression for Zero-Inflated Count Data Yüzüncü Yıl Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Dergs/ Journal of The Insttute of Natural & Appled Scences 18 (1-):01-08, 013 Araştırma Makales/Research Artcle Sıfır Ağırlıklı Sayma le Elde Edlen Verler İçn

Detaylı

TÜRK HİZMETLER SEKTÖRÜNDE HECKSCHER-OHLIN MODELİNİN TESTİ TESTING THE HECKSCHER-OHLIN MODEL IN THE SERVICE SECTOR OF TURKEY

TÜRK HİZMETLER SEKTÖRÜNDE HECKSCHER-OHLIN MODELİNİN TESTİ TESTING THE HECKSCHER-OHLIN MODEL IN THE SERVICE SECTOR OF TURKEY Doğuş Ünverstes Dergs, 12 (2) 2011, 200-212 TÜRK HİZMETLER SEKTÖRÜNDE HECKSCHER-OHLIN MODELİNİN TESTİ TESTING THE HECKSCHER-OHLIN MODEL IN THE SERVICE SECTOR OF TURKEY Necla AYAŞ (1), Hasan VERGİL (2),

Detaylı

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3 Yıldız Teknk Ünverstes Elektrk Mühendslğ Bölümü Deneyn Amacı İşlemsel kuvvetlendrcnn çalışma prensbnn anlaşılması le çeştl OP AMP devrelernn uygulanması ve ncelenmes. Özet ve Motvasyon.. Operasyonel Amplfkatör

Detaylı

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46 2005 Gaz Ünverstes Endüstryel Sanatlar Eğtm Fakültes Dergs Sayı:16, s31-46 ÖZET BANKALARDA MALİ BAŞARISIZLIĞIN ÖNGÖRÜLMESİ LOJİSTİK REGRESYON VE YAPAY SİNİR AĞI KARŞILAŞTIRMASI 31 Yasemn KESKİN BENLİ 1

Detaylı

VALIDITY OF ENVIRONMENTAL KUZNETS CURVE HYPOTHESIS FOR THE TURKISH ECONOMY

VALIDITY OF ENVIRONMENTAL KUZNETS CURVE HYPOTHESIS FOR THE TURKISH ECONOMY 44. Sayı Nsan 5 / Number 44 Aprl 5 ÇEVRESEL KUZNETS EĞRİSİ HİPOTEZİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN GEÇERLİLİĞİ İbrahm ERDOĞAN Doç. Dr., Balıkesr Ünverstes, İ.İ.B.F., İktsat Bölümü. erdogan@balkesr.edu.tr Kumru

Detaylı

BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER İki Boyutlu Rasgele Değişkenler

BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER İki Boyutlu Rasgele Değişkenler BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER 5.. İk Boyutlu Rasgele Değşkenler Br deney yapıldığında, aynı deneyle lgl brçok rasgele değşkenn aynı andak durumunu düşünmek gerekeblr. Böyle durumlarda

Detaylı