VİTAMİNLER VİTAMİNLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "VİTAMİNLER VİTAMİNLER"

Transkript

1 VİTAMİNLER VİTAMİNLER

2 Vitamin, ismi Latince yaşam anlamına gelen vita sözcüğünden kaynaklanır. Yağlar, proteinler ve karbonhidratlar ile kıyaslandığında, gıdalarda minör olarak bulunurlar ve organizma tarafından çok az miktarda gereksinim duyulurlar. Vücutta cereyan eden reaksiyonları ayarlayıcı fonksiyonları olduğundan organizmada önemli rolleri vardır.

3 Vitaminler; Hormonlar ve enzimler gibi aktif maddelerdir ve biyokatalizör olarak görevleri vardır. Hormonları ve enzimleri vücut kendisi sentezleyebildiği halde vitaminleri diyetle alır. Gıdalarda serbest halde veya bağlı şekilde bulunurlar. Veyahut vitamine dönüşmek üzere başlangıç (precursor) maddesi olarak bulunurlar A ve D vitaminlerinde olduğu gibi, bu şekildeki maddelere provitaminler denir.

4 20 civarında vitamin bilinmektedir. Bunların kimyasal özellikleri ve metabolizmadaki fonksiyonları farklıdır. Bu özellikleri bakımından biri diğerinin yerine geçemez. Bazılarının etkisi birbirleriyle ilgili olabilir. Örneğin antioksidan etki yapan tokoferol organizmada A vitaminini korur. Bu nedenle uygun miktarda E vitamini A vitamininden önce gereklidir.

5 Gıdalarda bulunan vitaminlerin korunması ve güvenliği için onların fiziksel ve kimyasal özelliklerinin bilinmesi gerekir. Bazı vitaminler işleme ve depolama şartlarında stabil değildirler ve işlem görmüş gıdalardaki miktarları önemli seviyelerde azalabilir. Sentetik vitaminler bu kayıpları telafi etmek ve gıdaların vitamin içeriğini iyileştirmek amacı ile kullanılırlar.

6 Bazı vitaminler koenzimlerin bir parçası olarak görev yaparlar. Bu kısım olmayınca enzim etkinlik sağlayamaz. Vitaminlerin yokluğunda veya yeterli miktarda alınmadığında canlı organizmada ciddi hastalıklar meydana gelebilir. Fazla alınması durumunda ise özellikle yağda çözünen vitaminlerin toksik etkileri söz konusudur. Bu amaçla gıdalara eklenen vitaminlerin dikkatlice kontrolü gerekir.

7 VİTAMİNLERİN SINIFLANDIRILMASI Gıdalarda vitaminlerin bulunması, bunların suda veya yağda çözünürlükleri ile ilgilidir. Bu bakımdan vitaminler iki ana grup içerisinde incelenirler; Yağda çözünen vitaminler Suda çözünen vitaminler Bu şekilde bir ayırım vitaminlerin sadece çözünürlükleri esas alınarak yapılmış bir ayırımdır.

8 YAĞDA ÇÖZÜNENLER Retinol Ergokalsiferol Kolekalsiferol Tokoferoller - SUDA ÇÖZÜNENLER Tiamin Vitamin A Vitamin D2 Vitamin D3 Vitamin E Vitamin K Vitamin B1 (anorin) Riboflavin Vitamin B2 (Laktoflavin) Nikotinamid Niasin (Nikotinik asit) (Nikotinik asit amin) Piridoksin Pantotenik asit Biotin Folik asit Kobalamin Askorbik asit Vitamin B6 Pantotenik asit Biotin (Vitamin H) Vitamin B12 Vitamin C

9 Vitaminlerin keşif tarihleri ve kaynakları YIL Vitamin Kaynak 1909 Vitamin A Retinol Cod karaciğer yağı 1912 Vitamin B1 Tiamin Pirinç kepeği 1912 Vitamin C Askorbik asit Limon 1918 Vitamin D Kalsiferol Cod karaciğer yağı 1920 Vitamin B2 Riboflavin Yumurta 1922 Vitamin E Tokoferol Buğday ruşeymi yağı kozmetikler ve karaciğer 1926 Vitamin B12 Siyanokobalamin Karaciğer 1929 Vitamin K Fillakinon Alfaalfa 1931 Vitamin B5 Pantotenik asit Karaciğer 1931 Vitamin B7 Biotin Karaciğer 1934 Vitamin B6 Piridoksin Pirinç kepeği 1936 Vitamin B3 Niasin Karaciğer 1941 Vitamin B9 Folik asit Karaciğer

10

11 YAĞDA ÇÖZÜNEN VİTAMİNLER 1. A VİTAMİNİ (RETİNOL) Doğada yağ asitlerinin esterleri olarak bulunur. En çok balık karaciğerinde (özellikle ton ve köpek balığı) Diğer önemli kaynaklar; memelilerin karaciğeri, yumurta sarısı, süt ve süt ürünleri

12 Tablo: Bazı gıdaların A vitamini ve Karoten içerikleri Ürün Sığır eti Tereyağı Çeddar peyniri Yumurta (kaynamış) Süt Domates Şeftali Lahana Brokoli (kaynamış) Ispanak Ringa balığı (konserve) Vitamin A (IU/100g) Karoten (mg/100g) 0,04 0,43-0,77 0,07-0,71 0,01-0,15 0,01-0,06 0,5 0,34 0,3 2,5 6,0 0,07

13 β-iyonon halkası ve izopren (C 5 H 8 ) (doymamış bir hidrokarbon) (yan zincir) Yan zincirde dört tane konjuge durumda çift bağ vardır. A Vitamininin yapısal formülü

14 A vitamininin kimyasal yapısı bir alkol olmasına karşın, gıdalarda daha çok ester şeklindedir. Ester şekli kimyasal ve fiziksel etkilere karşı daha stabildir (atmosferik oksijen, ısı, ışık). Doğal olarak bulunan vitamin A trans şeklindedir. Trans şekli biyolojik olarak daha aktiftir. Sentetik A vitamini asetat veya palmitat esterleri şeklindedir. Bunlar yağ çözeltileri olarak, stabilize tozlar veya sulu emülsiyonlar olarak pazarlanır.

15 A-2 Vitamini 3-dehidro retinol Kapalı halkada (3,4) yerinde bir çift bağ daha bulunursa buna vitamin A2 denir. Tatlı su balıklarının karaciğerinden elde edilen yağlarda bulunmuştur. Neovitamin A 13-cis izomeri A1 vitaminin etkisine %100 denilirse, A2 vitamininki %40, neovitamin A nın ise %75 dir.

16 A1 vitamini renksiz bir maddedir. Kapalı formülü C 20 H 29 OH dır. Oksitlendiği zaman alkol grubu aldehit veya aside yükseltgenir. β- iyonon halkası bozulmadığı için, her iki durumda da vitamin etkisi mevcuttur. İnsan veya hayvan organizmasında β-karoten, A vitaminine dönüştüğünde molekül tam ortadan ikiye ayrılır ve aşağıdaki gibi olur. C 40 H H 2 O 2 C 20 H 29 OH β-karoten retinol

17 Yağların otooksidasyonu sırasında A vitamini çift bağ içermesinden dolayı oksijene karşı duyarlıdır ve tahrip olur. Yine yağların katılaştırılması sırasında tamamen tahrip olur. Vitamin A içeren gıdaların işlenmesi sırasında ortamdan oksijenin uzaklaştırılması veya antioksidan ilavesi çok önemlidir. Direkt güneş ışığından uzak kalmalı ve asitle ekstraksiyon yapılmamalıdır, çünkü asitlere karşı duyarlıdır, bozulur.

18 A vitamini sadece hayvansal kaynaklı besinlerde bulunurken bunların provitaminleri bitkisel kaynaklıdır. Provitamin A lar karotenoid pigmentlerine aittir. En önemlisi β-karotendir. α - karoten γ- karoten kriptoksantin apokarotenal (β-karotenden türemiştir) apokarotenoik asit etil esteri β- karoten

19 Vitamin genellikle Uluslararası Ünite (IU) olarak ifade edilir. 1 IU= µg Vitamin A-asetat veya, = µg Vitamin A-alkol veya, 1 IU = µg β-karotene eşdeğerdir. Tavsiye edilen günlük alım RDA (Recommended Daily Allowences) 5000 IU olarak yetişkinlere tavsiye edilmektedir. Başka kaynaklar günlük 1 µg/gün olarak tavsiye etmektedirler. Şartlara bağlı olarak bu miktarda artışlar olur (hızlı büyüme, hamilelik ve emziklilik gibi).

20 Vitamin A margarinlere ve yağsız sütlere zenginleştirmek için ilave edilir. Yaklaşık 3525 IU/100 g olarak katılır. β- karoten de renklendirici olarak margarinlere ilave edilir. Gıdaların işlenmesi sırasında çok yüksek sıcaklıklarda oksijen varsa kayıplar olur. Sütün pastorizasyonu A vitamini kaybına yol açmaz. Ancak ışığa maruz kalırsa kayıp olur. Vitamin A, yağla beraber alındığında daha iyi absorblanır. Organizmada tokoferol (E vitamini) tarafından enzimatik ve enzimatik olmayan oksidasyona karşı korunur.

21 D VİTAMİNİ D vitaminleri sterinlerden (sterol) türemiştir. D vitamini aktivitesi gösteren pek çok sterin vardır. 2 numaralı halkada çift bağ içeren sterinler ışınlandıklarında D vitaminine dönüşürler. Bu şekilde D4, D5 ve D6 vitaminleri oluşur. Ancak numara arttıkça aktiviteleri azalır. Işınlama devam ederse oluşan zararlı bileşikler, kan damarlarının kireçlenmesine sebep olurlar. Sterin halkası

22 D Vitaminlerinden en önemli iki tanesi D2 vitamini (ergokalsiferol) ve D3 vitamini (kolekalsiferol) İnsan vücudu D3 pro-vitaminini D3 vitaminine dönüştürecek enzim sistemine sahip değildir. Bu sadece güneş ışığı veya UV ışığında gerçekleşir. ERGOSTEROL güneş ışığı ERGOKALSİFEROL 7-DEHİDRO KOLESTEROL güneş ışığı KOLEKALSİFEROL

23 Ergosterol UV ışın Ergokalsiferol

24 D vitamini hayvansal orijinli olmasına karşın bunların pro-vitaminlerinden ergosterol (D2 vitamininin çıkış maddesi) bitkisel kaynaklıdır. D-pro-vitaminleri vücuda alındığında deride depolanırlar. Güneş ışınına maruz kalındığında D vitaminine dönüşürler. Işınlanmaya devam edildiğinde yapısı bilinmeyen suprasterol ve toksisterol denilen maddeler meydana gelir.

25 Günlük gereksinim: ~ IU olmakla beraber, hamilelik ve emziklilik durumlarında 1000 IU e kadar çıktığı tahmin edilmektedir. 1 IU= µg D2 ve D3 vitaminine karşılık gelir. D vitamininin fazlası toksik etki yapar. Soğukta depolama sırasında da etkilenmez. D vitamini ısıya karşı dayanıklıdır. Dolayısıyla sütün pastörizasyonu, kaynatılması veya sterilizasyonu sırasında kayba uğramaz. Margarinlerin 100 gramına 550 IU olacak şekilde D vitamini eklenerek zenginleştirilebilir.

26 D vitamini bitkisel gıdalarda bulunmaz. D2 vitamini az miktarda balık karaciğeri yağında bulunur. D3 vitamini ise daha ziyade balık karaciğeri yağında, az miktarlarda yumurtada, süt, tereyağı ve peynirde vardır. Bazı gıdaların D vitamini içerikleri Ürün D vitamini, µg/1000g (yenilebilir kısım) Sığır ve domuz karaciğeri 2-5 Yumurta 44 Süt 0.9 Tereyağı 2-4 Peynir Ringa balığı yağı 2500

27 3. E VİTAMİNİ (TOKOFEROLLER) Tokoferoller tokol denilen maddenin türevleridir. Çeşitli türevleri vardır. α, β, γ ve δ tokoferol Ayrıca yan zincirde 3 tane doymamış izopreneoid grup ihtiva eden tokotrienoller de vardır. Tokolün yapısı: 6-OH-2-metil-2 (4,8,12-trimetiltridecyl) kroman

28 Tokoferol ve Tokotrienoller Tokoferol X = C 15 H 31 Tokotrienol X = C 15 H 25

29 Alfa- Tokoferol

30 Tokoferollerin benzen halkasındaki metil gruplarının sayısına ve pozisyonuna göre isimlendirmesi yapılır. Buna göre; 5,7,8- trimetil tokol = α- tokoferol 5,8 - dimetil tokol = β- tokoferol 7,8 - dimetil tokol = γ- tokoferol monometil tokol = δ- tokoferol monometil tokol = ε- tokoferol Tokotrienollerde de aynı şekilde isimlendirmeler yapılır. Ancak yukarıda da söylendiği gibi onların yan zincirindeki hidrojen sayısında çift bağ nedeniyle eksiklikler vardır. X=C 15 H 25 olduğuna göre 3 çift için 3x2=6 hidrojen eksiktir.

31 Tokoferol esterleri hayvansal ve bitkisel organizmada serbest hale dönüşürler. Tokoferoller bitkilerin yapraklarında, süt, tereyağı ve yumurta sarısı ve çok sayıda bitkisel yağlarda bulunur. Hayvanlarda karaciğerde, böbrek üstü bezlerde ve kalp tokoferol bakımından zengindir. Önemli miktarda tokoferol vücut yağlarında depolanır ve yağların otooksidasyona karşı korunmasını sağlar.

32 Tokoferoller vitamin etkilerinin yanında antioksidan özellik de gösterirler. Antioksidanlar kendileri yükseltgenerek yağların oksidasyonunu önlerler. Örneğin: α-tokoferol, tokoferil kinona yükseltgenir. Yükseltgenmiş tokoferilkinon artık organizmada depolanmaz. Suda çözünür şekle dönüştükten sonra vücuttan atılır. 1 IU vitamin-e = 1 mg sentetik α-tokoferol asetat Günlük gereksinim ~ 30 IU Biyolojik aktivitesi (vitamin-e etkisi) α>β>γ>δ şeklinde azalır. Antioksidan etkisi ise bunun tersinedir.

33 Ürün Pamuk çekirdeği yağı Hindistan cevizi yağı Mısır ruşeymi yağı Mısır yağı Palm yağı Zeytin yağı Kolza yağı Soya yağı Ayçiçek yağı Sığır iç yağı Domuz yağı Ringa balığı yağı Tereyağı (yaz) Tereyağı (kış) Peynir (%45 yağlı) Margarin Sığır karaciğeri Yumurta sarısı Buğday unu Lahana Toplam Tokoferol (mg/100 g) , ,2-2,7 1 En çok 4,2 1, ,9-1,6 3 2,3-5,4 2-3

34 E VİTAMİNİNCEZENGİN KAYNAKLAR (mg alfa tokoferolasetat / 100 g) Buğday ruşeymi yağı Ayçiçeği yağı 55.8 Badem yağı 39.2 Fındık yağı 26.0 Walnut oil 20.0 Yer fıstığı yağı 17.2 Zeytin yağı 12.0 Yer fıstığı 9.0 Pollard 2.4 Mısır 2.0 Enginar 1.5 Oats 1.5 Kestane 1.2 Hindistan cevizi 1.0 Domates 0.9 Havuç 0.6 Keçi sütü 0.1

35 4. K VİTAMİNİ K vitaminleri esas olarak naftokinon türevleridir. K1(Filakinon) ve K2 (Menakinon) vitaminlerinin yan zincirlerinde farklılıklar bulunur. K-2 vitamininde yan zincir olarak squalene kalıntısı vardır, K1 vitamininde ise fitil alkolün fitil grubu vardır. CH3 Buradaki - [CH2-CH=C-CH2] n birimleri düzenli bir şekilde tekrarlanır. Ancak her tekrarlandığında çift bağ bulunmaz. 4 izopren kalıntısından bir tanesinde çift bağ bulunur.

36 Fillakinon (K-1 vitamini) naftakinon halkası ve bir alifatik yan zincir (fitil grubu) içerir.

37 K-2 Vitamini (menakinon) Yan zincirde izoprenoid kalıntısı içerir.

38 Tablo: Bazı gıdalardaki K vitamini Ünite/100 g Lahana (beyaz) 70 Lahana (kırmızı) 18 Karnabahar 23 Havuç 5 Bal 25 Karaciğer (tavuk) 13 Karaciğer (domuz) 111 Süt 8 Bezelye 50 Patates 10 Ispanak 161 Domates (yeşil) 24 Domates (olgun) 12 Buğday 17 Buğday kepeği 36 Buğday ruşeymi 18

39 K1 vitamini atmosferik oksijen ile yavaş olarak parçalanırken, ışık ile hızla bozunur. Gıdalarda yaygın olarak bulunur. En iyi kaynak koyu yeşil sebzeler, ıspanak, lahana yaprakları, bezelyedir. Hayvansal gıdalarda çok az miktarda K1 vitamini bulunur. Gıdalardaki K vitamini seviyesi menadion unit olarak ifade edilir. Menadion ise naftokinon halkasına bir metil grubunun bağlandığı durumdur. Barsak florasında K2 vitamini sentezlenebilir. Bu normal olarak kanın pıhtılaşmasından da sorumlu (protrombin) bir vitamindir.

40 Son zamanlarda mitokondria, bitkiler ve mikroorganizmalardan K vitaminlerine benzeyen kinon karakterinde yeni maddeler izole edilmiştir. Mesela mayalarda ve kalp kaslarından ubiquinonlar (veya Coenzyme- Q 10 ) İlk ubiquinon kalp kaslarından izole edilmiştir. Bunun yan zinciri 50 karbon atomuna (10 izopren kalıntısı) sahiptir.

41 SUDA ÇÖZÜNEN VİTAMİNLER B grubu vitaminler ve C vitaminini kapsar. suda çözünmeleri ve koenzim aktivitesinde olmaları ortak özellikleridir. Her birinin metabolizmada spesifik fizyolojik etkileri vardır. Tiamin Riboflavin Nikotinamid Piridoksin Pantotenik asit Biotin Folik asit Kobalamin Askorbik asit Vitamin B1 (anorin) Vitamin B2 (Laktoflavin) Niasin (Nikotinik asit), (Nikotinik asit amin) Vitamin B6 Pantotenik asit Vitamin H Vitamin B12 Vitamin C

42 B 1 VİTAMİNİ (Aneurin, Thiamin) Tiamin molekülü primidin halkası ile tiazol halkasından meydana gelmiştir. Bu iki halka birbirine bir CH2 grubu ile bağlanmıştır. Her iki halkada substitue gruplar vardır.

43 Tiyazol halkasındaki kuaterner azota Cl- anyonu bağlandığı gibi, pirimidin halkasındaki substitue primer amin grubuna da HCl bağlanabilir ve tuz meydana gelir. Tiamin, asidik ortamda tuz halinde, alkali ortamda ise serbest halde bulunur.

44 Tuz halindeki tiamin pişirme sırasında bozulmaz. Ancak alkali ortamda karbonat ilave edildiğinde serbest tiamin ayrılır ve pişme sırasında parçalanır. Isı, ışık ve havadan az etkilenir. Hegza siyano ferrat (II) gibi uygun yükseltgenlerle mavi floresanslı sarı bir pigment olan tiyokroma yükseltgenir ve kantitatif tayinini mümkün kılar.

45 Bütün canlı dokularda bulunan tiamin karbonhidrat metabolizmasında koenzim olarak etki yapar. Organizmada alkol yan zinciri orto, di veya tri-fosforik asit ile esterleşmiş olarak bulunur. Bu haline tiamin pirofosfat denir. Bu karboksilaz enziminin koenzim kısmını (enzimin aktif kısmı) oluşturur. Asit ortamda (ph 3.5 ve altı) oldukça dayanıklı olan bu enzim, alkali ve nötr ortamda hızla bozunur.

46 Tiamin pirofosfat organizmada (hücrede) tiamin ve ATP den oluşur. Tiamin + ATP tiamin kinaz Tiamin difosfat + AMP Tiamin difosfatın fizyolojik etkisi tamamen karbonhidratların enzimatik metabolizması ile ilgilidir. α-keto asitlerin dekarboksilasyonundaki enzimlerin koenzimidir. Bitkiler ve hayvanlarda piruvatın oksitatif dekarboksilasyonu en önemli reaksiyondur. Bu da karbohidrat metabolizmasındaki ana yoldur.

47 Kükürtdioksit, haşlama işlemi ve alkali ortam bu vitaminin bozulmasına yol açar. Bazı balık türlerinin bu vitamini bozan tiaminaz enzimi bulundurduğu söylenir. B1 vitaminini çok ihtiva eden gıdalarda SO2 nin katkı maddesi olarak kullanılması uygun değildir. Tiamin pirinç, tahıllar, sebzeler, patates, maya, et ve süt gibi bitkisel ve hayvansal ürünlerde bulunur. Özellikle tahılların kabuk kısımlarında yer alır. Gereksinim alınan karbonhidrat miktarı ile ilgilidir. KH fazla alındığında tiamin ihtiyacı da artar. 1 IU B1 vitamini = 3 µg tiamin eder. Yetişkinler için günlük alınması önerilen miktar 1-2 mg civarındadır.

48 Fırında beyaz ekmek yapımında yaklaşık %20 tiamin kaybı meydana gelir. Süt işlemelerindeki kayıplar ise: Tiamin kaybı (%) Pastorizasyon 3-20 Sterilizasyon Püskürtmeli kurutma 10 Tamburlu kurutma Et ürünlerindeki pişirme sırasındaki kayıplar kesimin ebadına, yağ içeriğine bağlıdır. Tiamin kaybı (%) Kaynatma Kızartma Fırında pişirme Konserve yapma 50-75

49 Tahıllarda öğütme sırasında (değirmende) da kayıplar oluşur. Aynı zamanda tahılların depolanması sırasında da kayıplar meydana gelir. Bu kayıplar daha çok neme bağlıdır. 5 aylık depolama sonunda, normal atmosfer koşullarında kayıp % 12 %17 nemli bir ortamda % 30 % 6 lık nem ortamında ise hiç kayıp olmamıştır.

50 Bazı Gıdaların Tiaminİçeriği mg/100 g Badem 0.24 Mısır 0.37 Yumurta Sığır kalbi 0.53 Sığır karaciğeri 0.25 Makarna (zenginleştirilmiş) 0.88 Makarna (zenginleştirilmemiş) 0.09 Süt 0.03 Bezelye 0.28 Domuz eti 0.87 Patates 0.10 Buğday (sert kırmızı ) 0.57 Buğday unu (zenginleştirilmiş) 0.44 Buğday unu (zenginleştirilmemiş) 0.08

51 B2 VİTAMİNİ (Riboflavin, Laktoflavin) Riboflavin molekülü: D- ribitol ünitesi + izoalloksazin halkası Riboflavin sarı renkli bir madde olup sarımsı- yeşil bir floresans gösterir. Bu vitamin iki tane koenzimin bileşenidir. Bunlar; flavin mononükleotid (FMN), flavin adenin nükleotid (FAD).

52 Flavin mononükleotid, riboflavin-5 -fosfattır ve çeşitli enzimlerin parçasını oluşturur. En iyi kaynak süt ve süt ürünleridir. Diğer riboflavin kaynakları ise sığır eti, karaciğer, böbrek, tavuk, domates, yumurta, yeşil sebzeler ve mayalardır. Riboflavin ısıya ve oksijene karşı dayanıklıdır. Alkali ortamda ve ışığa maruz kaldığında çabuk bozulur. Asidik veya nötral ortamda ısıya karşı dayanıklıdır. Günlük gereksinim 1-3 mg civarındadır. Gıdalardaki riboflavin dinükleotid, fosforik asit esteri veyahut proteinlere bağlı olarak bulunur. Sadece sütte serbest riboflavin bulunur.

53 Riboflavin Işık veya alkali asit Lumiflavin (sarı-yeşil floresan) Lumikrom + Ribitol (mavi floresan) Işığa maruz kaldığında veya alkali ph da riboflavin Lumiflavine dönüşür. Bu haliyle sarı-yeşil floresanslı inaktif bir bileşiktir. Asidik ortamda diğer bir inaktifşekli olan Lumikrom ve ribitole dönüşür. Bu bileşik ise mavi floresans gösterir

54 B6 VİTAMİNİ (Pyridoksin) B6 vitamini etkisine sahip üç bileşik vardır. Pyridoxol, Pyridoxal, pyridoxamine dir. Bu bileşikler birbirlerine kolayca dönüşebilirler. Bitkilerde bu bileşikler çoğunlukla beraber bulunurlar. Hayvani organizmalarda sadece pyridoxal ve pyridoxamin birlikte bulunur.

55 Fizyolojik olarak aktif şekli pridoksal-5-fosfat tır. Hücrede pridoksal kinaz enzimi ile fosforlanır. Pridoksal + ATP pridoxal-5-fosfat + ADP Pridoksal-5-fosfat koenzimi daha ziyade aminoasit metabolizmasını etkileyen enzimlerde bulunur. Pridoxal-5-fosfat linoleik asidin araşidonik aside dönüşümü için gerekli bir koenzimdir.

56 Günlük ihtiyaç 2-3 mg civarındadır. Ancak alınan proteine bağlı olarak ihtiyaç artar. Pridoksin ısıya, alkaliye ve asitlere karşı dayanıklıdır. Ancak ışığa karşı özellikle UV ışığa çok duyarlıdır. Pridoksal ve pridoksamin havaya, ısıya ve ışığa maruz kaldığında çabuk tahrip olur. Vitamin B6 sütte, yumurta sarısında, mayalarda, tahıllarda ve yeşil sebzelerde bulunur. Sütte ortalama 0.54 mg/l B6 vitamini bulunur. Buğdayın değirmende işlenmesi (öğütülmesi) sırasında B6 vitamini kaybı %80-90 a çıkabilir. Ekmeğin pişirilmesi sırasında ise kayıp % 17 civarında olur.

57 NİASİN Nikotinik asit Nikotinik asit amidi Her ikisi de aynı etkiye sahiptir ve organizmada biri diğerine dönüşebilir. Niasine PP vitamini veya PP Faktör de denir. Pellegra Prevention (pellegrayı önleyen) İnsan vücudunda triptofan amino asidi nikotinik asite dönüşebilir.

58 Nikotin amid iki önemli enzimin bir bileşeni olarak etki yapar. Bunlar NAD (Nikotin Amid Adenin Dinükleotid )ve NADP (Nikotin Amid Adenin Dinükleotid Fosfat) Her ikisi de glikolizis, yağ sentezi ve doku solunumunda yer alır. NAD ve NADP dehidrogenaz enzimlerinin koenzimleridir. Hidrojen akseptörlerine (alıcı) substrattan hidrojen transfer ederler.

59 Vücudun niasin gereksinimi gıdalarla alınan triptofan amino asidine bağlıdır. Diyetle alınan 60 mg triptofan = 1 mg niasine eşdeğerdir kcal lik gıdaya karşılık 4.7 mg niasin alınması öngörülür. Nikotinik asit tahıllarda özellikle mısırda bağlı olarak bulunur. Bu polipepditlere bağlı şekli asitlere karşı oldukça dayanıklıdır. Fakat alkaliler ile muamele edildiğinde serbest hale geçer. Barsaklarda bağlı niasini serbest hale geçiren enzimler yoktur. Dolayısıyla vücut bundan yararlanamaz. Bunun için alkaliler ile muamele edilirse serbest hale geçer. Niasin daha çok tahıllar, tavuk eti, böbrek, karaciğer, mantar, yerfıstığı, bezelye, buğday, mayalar ve sütte bulunur.

60 B-5 PANTOTENİK ASİT Mayaların büyümesi ve gelişmesi için gerekli bir vitamindir. Hemen hemen tüm bitkisel ve hayvansal gıdalarda bulunur. Panto, her yerde anlamına gelmektedir. İnsanlar için gerekli bir vitamindir. CH 3 HO- CH 2 - C-CH(OH)- CO- NH- CH 2 - CH 2 - COOH CH 3 α-β-dihidroksi-β-β-dimetilbutiril-β-alanin

61 Pantotenik asitin alkolü olan pantotenol de vitamin etkisine sahiptir. Ancak mikroorganizmaların gelişmesini sağlamaz. Pantotenik asit viskoz, yapışkan bir maddedir. Suda, mutlak alkolde ve asetonda çözünür. Asit ortamda veya alkali çözeltide hidroliz edildiğinde β-alanin ve pantotenik asitin laktonu şekline dönüşür. Pantotenol organizmada pantotenik asite dönüşür. Bunun organizmada etkili şekli Koenzim A dır. En çok et, karaciğer, böbrek, meyveler,sebzeler, süt, yumurta sarısı, tahıllar ve fındık- ceviz gibi sert kabuklu yemişlerde bulunur.

62 B-9 FOLİK ASİT (FOLASİN) Pteridin p-amino benzoik asit glutamik asit ten oluşur. Pteridin: pirimidin molekülü ve pirazin halkasından meydana gelir. Folik asite sitrovorum faktör (büyüme faktörü) de denir. Bu maddenin insanlarda anemiye karşı etkili olduğu bilinmektedir. Böbrek, karaciğer ve yeşil yapraklı sebzelerden sentez edilmiştir. Bu kaynaklarda daha çok poliglutamatşeklindedir.

63 Metabolik aktivite için, barsak mukozasında konjugaz enzimi ile serbest hale geçer. Folik asit, asit ortamda daha stabildir. Isıya dayanıklıdır. Alkali ve nötral ortamda çabuk bozulur. Folik asit en çok bütün canlı hayvan ve bitki dokularında ( mg/100 g) ve koyu yeşil bitki yapraklarında hayvanların karaciğer ve böbreklerinde bulunur.

64 BİOTİN (H Vitamini) Bitkilerin büyüyüp gelişmesi için gerekli olan vitamindir. Üre ve tiyofen halkasının birleşmesinden oluşmuştur. Isıya dayanıklı olmasına karşın, ışık ve oksijene karşı duyarlıdır.

65 Biotin barsak mukozasındaki mikroorganizmalar tarafından sentezlenebilir. Gıda ile alınan biotinin 3-6 katı kadarı idrar ile atılır. Günlük alım µg arasındadır. Pişmemiş (ham) yumurta akı biotini inaktif hale geçirir. Buna sebep ise glikoprotein olan ve yumurta akında bulunan avidin maddesidir. Pişirilmek suretiyle inaktive etme özelliği ortadan kalkar. Biotin pek çok biyokimyasal reaksiyonda: protein metabolizması, yağ asidi metabolizması ve pürivik asit metabolizması için gereklidir.

66 B12 VİTAMİNİ (Siyanokobalamin) Porfirin halkasına benzeyen çok karmaşık bir yapısı vardır. Kompleks içinde üç değerlikli bir kobalt atomu (Co+3) vardır. Co atomuna bir de siyanid (CN) grubu bağlıdır. Bu grup güneş ışığından kolaylıkla etkilenip, ayrılabilir CN grubu olmayan B-12 vitaminine kobalamin denir. Kobalt atomunun 6 koordinasyon bağı vardır: 4 ü pirol halkalarının azotları ile, bir tanesi CN- grubu ile, 6. ise imidazol azotu iledir.

67 B12 vitamini C nin altında erimeyen kırmızı bir maddedir. En çok organ etlerinde (sakatat) bulunur. Bu vitamin çeşitli koenzimlerin bir bileşenidir. Normal kan oluşumu ve bazı temel metabolizma olayları için gerekli bir maddedir. Sağlıklı kişiler için günlük ihtiyaç 5 µg civarındadır.

68 C VİTAMİNİ ( Askorbik asit) Sebze ve meyvelerde çok yaygın olarak bulunan C vitamini, özellikle narenciyelerde, yeşil sebzelerde, domates ve patates, kuşburnu, çilek ve kirazda bulunur. Bütün yeşil bitkilerde hegsozların ve C vitamininin bulunması bu iki grup bileşik arasında bir ilişki bulunduğunu gösterir. C vitamininin canlı dokulardaki sentezi için ana madde: glukoz ile α- ketogulonik asit (2- keto gulonik asit) tir.

69 Sentetik olarak C vitamini : D-Glukoz D-sorbitol aerobacter D-sorboza Pt ++ 2-ketogulonik asit Enolizasyon Askobik asit

70 Günlük C vitamini gereksinimi mg civarındadır. 1 IU = 0.05 mg Askorbik asit C vitamininin anti-skorbütik etkisi C vitamininin konfigürasyonu ile alakalıdır. C vitamininin biyolojik olarak aktif şekli: dekstro-rotary-(+)-l-askorbik asittir.

71 D- Arabo askorbik asit antioksidan aktiviteye sahiptir ve gıdalarda antioksidan olarak kullanılır. Bunun biyolojik olarak C vitamini etkisi yoktur. L- askorbik asit hızlı bir şekilde reversibil olarak L- dehidro askorbik asite dönüşür. Ancak bunun C vitamini aktivitesi hala vardır. Bu bileşik daha sonra diketo- L- gulonik aside oksitlenir. Artık bu şeklin C vitamini aktivitesi bulunmamaktadır. L- Askorbik Asit C vit. aktivitesi var L- Dehidro Askorbik Asit C vit. aktivitesi var Diketo- L- Glonik Asit C vit. aktivitesi yok

72 Diketo-L-Gulonik asit stabil değildir. Başka bileşiklere okside olabilir. Dehidrasyonu veya dekarboksilasyonu furfural oluşumuna yol açar. Bu da polimerize olarak kahverengi pigmentlerin oluşmasına yol açar veya amino asitlerle kombine olabilir. Askorbik asit, asitli ve oksijensiz ortamlarda daha dayanıklıdır. Alkali ve nötral ortamlarda, demir ve bakır gibi minerallerin iz miktarlarda bile ortamda bulunması durumunda çok büyük bir hızla oksijen ile parçalanır. Ayrıca Cu ve Fe içeren enzimlerle de çabuk bozunur. Bu grup enzimlerden en önemlileri askorbik asit oksidaz, fenolaz, sitokrom oksidaz ve peroksidazlardır.

73 Askorbik asitteki OH grupları yağ asitleri ile esterleşebilir. Bu şekli ile yağda çözünebilir hale geçer ve gıda sanayinde yağlarda antioksidan sinerjisti olarak kullanılır. Sodyum askorbat Askorbil palmitat Askorbik asitin fizyolojik etkisi, insanlarda skorbitin önlenmesi ile ilgilidir. Bu bütün enfeksiyonlara karşı savunmayı sağlar ve savuma mekanizmasının hareketliliğini sağlar. Ayrıca hücre metabolizmasında hidrojen transferinde bir redoks sistemi olarak etki yapar.

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Vitaminlerin Sınıflandırılması. Vitaminler. Suda Çözünen Vitaminler. Yağda Çözünen Vitaminler. C ve B vitaminleri. A,D,K,E vitaminleri

Vitaminlerin Sınıflandırılması. Vitaminler. Suda Çözünen Vitaminler. Yağda Çözünen Vitaminler. C ve B vitaminleri. A,D,K,E vitaminleri VİTAMİNLER Vitaminler, normal büyüme ve yaşamın sürdürülebilmesi için gıdalarla dışardan alınması zorunlu olan bileşiklerdir. Her vitaminin vücutta belirli ve kendine özgü bir işlevi olduğundan, yiyeceklerle

Detaylı

ÜNİTE 8 Vitaminler. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

ÜNİTE 8 Vitaminler. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 8 Vitaminler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Vitaminlerin genel özelliklerini ve sınıflandırılmasını, Vitaminlerin hangi besin maddelerinde bulunduklarını, Organizmadaki görevlerini, Yetersizliklerinde

Detaylı

Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik

Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik VİTAMİNLER Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik bileşiklerdir. Vitaminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

Vitaminler 14.10.2015. Gıda Kimyası ve Biyokimyası VİTAMİNLER

Vitaminler 14.10.2015. Gıda Kimyası ve Biyokimyası VİTAMİNLER Gıda Kimyası ve Biyokimyası VİTAMİLER Vitaminler Vitamin Latince yaşam anlamına gelen vita sözcüğünden kaynaklanır. Vitaminler, insan ve hayvanlar tarafından sentezlenemeyen, fakat normal hayati fonksiyonların

Detaylı

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON Hijyenin Tanımı ve Önemi... 1 Sanitasyon Tanımı ve Önemi... 1 Kişisel Hijyen... 2 Toplu Beslenme Sistemlerinde (TBS) Hijyenin Önemi... 3 Toplu Beslenme Sistemlerinde

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat LOGO ĐÇERĐK Tarihsel Bakış B6 Vitamininin Genel Özellikleri Kimyasal Ve Biyolojik Fonksiyonları Biyokimyasal Fonksiyonları YRD. DOÇ. DR. BEKİR ÇÖL SUNAN: DUYGU BAHÇE Emilim, Transport ve Metabolizma İmmün

Detaylı

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin Prospektüs Betakin sarı renkli, berrak çözelti olup, her ml'si 5 mg Thiamin HC1 (Vit. B,), 2 mg Riboflavin (Vit. B 2 ), 2 mg Pridoksin HC1 (Vit. B 6 ), 4 mcg Siyanokobalamin (Vit B] 2 ), 20 mg Niasin,

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 2. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi ALERJEN UYARISI Ürünlerimiz gluten, süt, yumurta, fındık gibi sert kabuklu meyveler, soya ve susam içerebilir. Detaylı bilgi için, ürün içerik bilgilerini incelemenizi

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Suda eriyen vitaminler. Vücutta kullanılması TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ)

Suda eriyen vitaminler. Vücutta kullanılması TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ) TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ) Suda eriyen vitaminler B grubu vitaminleri içinde ilk tanınanıdır. Bitkilerde serbest, hayvanlarda ise fosfat veya proteine bağlı olarak bulunur. Vücutta kullanılması Bazı çiğ balıklardaki

Detaylı

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup normal yaşamın sürdürülmesi için gerekli olan, yiyecekler içerisinde doğal olarak bulunan basit yapılı bileşiklerdir. VİTAMİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ=)

Detaylı

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi ALERJEN UYARISI Ürünlerimiz gluten, süt, yumurta, fındık gibi sert kabuklu meyveler, soya ve susam içerebilir. Detaylı bilgi için, ürün içerik bilgilerini incelemenizi

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ Doğada yeterli ve dengeli beslenmenin gerektirdiği ögelerin tümünü amaca uygun biçimde içeren ve her yaştaki insanın beslenme kaynağı olarak kullanılabilecek

Detaylı

Sağlığın A B C si. http://vitamingiller.com

Sağlığın A B C si. http://vitamingiller.com Sağlığın A B C si A Vitamini Göz Sağlığı Cilt Sağlığı Üreme Sağlığı Bağışıklık Sisteminin Çalışması 1. 2. 3. 4. 5. Hindi Ciğeri Süt Danası Ciğeri Dana Ciğeri Ciğer Salamı Kuzu Ciğeri (75,337 IU) (70,559

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER

ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER VE ALKALİ GIDA LİSTESİ ph değerinin sağlığımız için önemi nedir? Asidik bir vücut hastalıkları kendine çeken güçlü bir mıknatıstır. Bu nedenle de vücudun ph

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

60 kcal/100 ml (250 kj/100 ml) 70 kcal/100ml (295 kj/100 ml)

60 kcal/100 ml (250 kj/100 ml) 70 kcal/100ml (295 kj/100 ml) Ek-1 Tüketime Hazır Devam Formüllerinin Temel Bileşimi Ek-1 de yer alan değerler üretici tarafından verilen kullanım talimatına göre hazırlanan veya doğrudan kullanıma hazır olarak satışa sunulan ürünler

Detaylı

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır?

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinde Lipitler Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Suda çözünmezler

Detaylı

Gıdalar ve Güzellik Ananas Armut Avokado Balık Balkabağı Biber Böğürtlen Brezilya fıstığı Çilek Elma

Gıdalar ve Güzellik Ananas Armut Avokado Balık Balkabağı Biber Böğürtlen Brezilya fıstığı Çilek Elma Gıdalar ve Güzellik Besinlerin dengeli bir şekilde tüketilmesi cildin sağlıklı bir görünüme sahip olmasını sağlar. Aşağıda cilt sağlığına katkıları olan besinler ve içerdikleri vitaminler ile mineraller

Detaylı

Yağlar ve Proteinler

Yağlar ve Proteinler Yağlar ve Proteinler Yağlar Yağlar, yağ asitleri ve gliserolden oluşmuş organik bileşiklerdir. Yağlar en ekonomik enerji kaynaklarıdır. Yağlar aynı miktardaki karbonhidrat ve proteinlerin iki katından

Detaylı

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir.

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir. Doğru beslenme için karbonhidrat, yağ ve proteinler belirli oranlarda belirli miktarlarda düzenli olarak alınmalıdır. Alınan kalori verilen kaloriden fazla olduğu zaman kilo alımı başlar. Her gün yenilen

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME Doğumdan itibaren büyüme ve gelişme, sağlıklı ve uzun bir yaşam için vücudumuza gerekli olan bütün maddeleri besinlerle alırız. Besin; yenilebilen ve yenildiğinde

Detaylı

5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ

5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ 02.12. 5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ TARAFINDAN 2.12. TARİHİNDE ENFORMATİK BÖLÜM BAŞKANLIĞINDA HAZIRLANMIŞTIR.

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 4. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

08.11.2008 KONU BA LIKLARI. Vitaminler. Vitaminlerin Sınıflandırılmaları VİTAMİNLERİN ADLANDIRILMASI

08.11.2008 KONU BA LIKLARI. Vitaminler. Vitaminlerin Sınıflandırılmaları VİTAMİNLERİN ADLANDIRILMASI DERSİN ADI: VİTAMİNBİYOKİMYASI ÖĞRT. GÖREVLİSİ: Yrd. Doç. Dr Bekir ÇÖL HAZIRLAYAN VE SUNAN Murat BULUR Tarih: 10/10/2008 KONU BA LIKLARI 1) Vitaminlerin Adlandırılması 2) Vitaminlerin Sınıflandırılmaları

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SETİ 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ 1. Fasikül İÇİNDEKİLER 3 Besin İçerikleri 10 Vitamin, Su ve Mineraller 17 Dengeli Beslenme ve Besinlerin Tazeliği 24 Besinlerin Sindirimi 31 Vücudumuzda Boşaltım

Detaylı

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz LİPİTLER Hayvan ve bitki dokularının eter, benzin, kloroform gibi yağ çözücülerinde eriyen bölümlerine ham lipit denir. Organizmanın başlıca besin kaynağını oluştururlar, enerji verme ve depolama yönünden

Detaylı

MARGARİN. İnsan tüketimine uygun. bitkisel ve/veya hayvansal yağlardan elde edilen, süt yağı içeriğine göre tanımlanan,

MARGARİN. İnsan tüketimine uygun. bitkisel ve/veya hayvansal yağlardan elde edilen, süt yağı içeriğine göre tanımlanan, MARGARİN NEDİR? MARGARİN İnsan tüketimine uygun bitkisel ve/veya hayvansal yağlardan elde edilen, süt yağı içeriğine göre tanımlanan, temel olarak yağ içinde su emülsiyonu tipinde, süt ve/veya süt ürünleri

Detaylı

VİTAMİNLER. Dr. Mehmet PENSE S.Ü. Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu

VİTAMİNLER. Dr. Mehmet PENSE S.Ü. Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu VİTAMİNLER Dr. Mehmet PENSE S.Ü. Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Vitaminler: Sağlıklı beslenme için küçük miktarlarda alınmaları zorunlu olan, vücut tarafından üretilemeyen, vücutta düzenleyici olarak

Detaylı

Normal büyüme ve gelişme için mutlaka gereklidirler Farklı biyokimyasal işlevler için gereklidirler (koenzim) Genellikle vücut tarafından sentez

Normal büyüme ve gelişme için mutlaka gereklidirler Farklı biyokimyasal işlevler için gereklidirler (koenzim) Genellikle vücut tarafından sentez VİTAMİNLER Normal büyüme ve gelişme için mutlaka gereklidirler Farklı biyokimyasal işlevler için gereklidirler (koenzim) Genellikle vücut tarafından sentez edilemediği için diyetle alınmaları zorunludur

Detaylı

TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSĠ TAKVĠYE EDĠCĠ GIDALAR TEBLĠĞĠ (TEBLĠĞ NO: 2013/49)

TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSĠ TAKVĠYE EDĠCĠ GIDALAR TEBLĠĞĠ (TEBLĠĞ NO: 2013/49) 16 Ağustos 2013 CUMA Resmî Gazete Sayı : 28737 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TEBLİĞ TÜRK GIDA KODEKSĠ TAKVĠYE EDĠCĠ GIDALAR TEBLĠĞĠ (TEBLĠĞ NO: 2013/49) Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı;

Detaylı

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015 BİTKİSEL VE HAYVANSAL YAĞ ANALİZLERİ GT 1 KIRILMA İNDİSİ TS 4960 EN ISO 6320 50 GT 2 ÖZGÜL AĞIRLIK (YOĞUNLUK) TS 4959 40 GT 3 İYOT SAYISI (Katı ve Sıvı Yağlarda) EN ISO 3961 60 GT 4 İYOT SAYISI (Ekstre

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ )

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Amaç MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, kilo verme amacıyla enerjisi

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitaminler Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda

Detaylı

60 kcal/100 ml (250 kj/100 ml) 70 kcal/100ml (295 kj/100 ml)

60 kcal/100 ml (250 kj/100 ml) 70 kcal/100ml (295 kj/100 ml) Ek-1 Tüketime Hazır Bebek Formüllerinin Temel Bileşimi Ek-1 de yer alan değerler üretici tarafından verilen kullanım talimatına göre hazırlanan veya doğrudan kullanıma hazır olarak satışa sunulan ürünler

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ DEVAM MAMALARI - DEVAM FORMÜLLERİ TEBLİĞİ. (Tebliğ No: 2000/ 30 )

TÜRK GIDA KODEKSİ DEVAM MAMALARI - DEVAM FORMÜLLERİ TEBLİĞİ. (Tebliğ No: 2000/ 30 ) Resmi Gazete tarih ve no: 16. 08. 2000-24142 Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ DEVAM MAMALARI - DEVAM FORMÜLLERİ TEBLİĞİ (Tebliğ No: 2000/ 30 ) Amaç Madde 1- Bu Tebliğin

Detaylı

Anti-oksidan nedir? Etkileri Nelerde bulunur?

Anti-oksidan nedir? Etkileri Nelerde bulunur? Yaşamımız boyunca mükemmel işleyişine akıl sır erdiremediğimiz vücudumuz belli bir yaştan sonra ihanet eder ve toksit maddeler, cildin kolejen tabakasını tahrip eden serbest radikaller ve karbon monoksit

Detaylı

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Süt Nedir? SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Gıda Mühendisi Tülay DURAN Türk standartları çiğ süt standardına göre: Süt; inek, koyun, keçi ve mandaların meme bezlerinden salgılanan, kendine özgü tat ve kıvamda

Detaylı

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Bu çeşitli yağ tipleri kolesterol, trigliserid, LDL-kolestroldür.

Detaylı

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ Bir fabrikanın çalışması ve üretimi için nasıl işçilere ve makinalara ihtiyaç varsa canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için de enerjiye ihtiyaçları vardır. Enerji, bir

Detaylı

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ KARBOHİDRATLAR Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Karbohidratlar (CHO) şeker, nişasta, glikojen ve selüloz olarak canlılar aleminde en geniş yeri kaplayan makromoleküllerdir. İnsanlar, hayvanlar ve mikroorganizmalar

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Premium quality Dry Dog

Premium quality Dry Dog ECOPET Premium quality Dry Dog Food Happy pet. Happy you. Puppy Formula ECOPET Alimento completo ed equilibrato per cuccioli e per cagne in gestazione o in allattamento Happy pet. Happy you. Farmina Pet

Detaylı

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL Multivitamin ve Mineral Kombinasyonu FORMÜLÜ : PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL 11 Vitamin Vitamin A 10.000 I.U Vitamin B 1 20 mg Vitamin B 2 5 mg Vitamin B 6 10 mg Vitamin B 12 0.005 mg Vitamin C 150

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI YETERLİ VE DENGELİ BESLENME Beslenme; insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin vücuda alınıp kullanılabilmesidir.

Detaylı

T.C. KARAMAN TİCARET BORSASI AYLIK BORSA BÜLTENİ. Ortalama Fiyat. Enaz Fiyat. Ençok Fiyat MISIR 604.80 KG 1

T.C. KARAMAN TİCARET BORSASI AYLIK BORSA BÜLTENİ. Ortalama Fiyat. Enaz Fiyat. Ençok Fiyat MISIR 604.80 KG 1 HUBUBAT ARPA ARPA YEMLİK T.C. Sayfa: 1-15 ARPA YEMLİK MTS 0.25 0.35 0.2992 116,60.00 KG 3,893.73 1 ARPA YEMLİK TTS 0.28 0.61 0.311 572,115.00 KG 195,152.60 35 ARPA YEMLİK ı: 230,06.33 9 ARPA ı 230,06.33

Detaylı

FENOLİK MADDELER (Resveratrol)

FENOLİK MADDELER (Resveratrol) FENOLİK MADDELER (Resveratrol) Fenolik madde nedir? Fenolik bileşikler ve daha yaygın olarak kullanılan ismi ile polifenoller benzen halkası içeren maddelerdir. Fenollerin en basit bileşikleri bir adet

Detaylı

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 SUNU PLANI Sağlıklı ve dengeli beslenme Temel besin öğeleri ve grupları Öğün içerikleri: Kahvaltı Fast-food ve zararları Çocuğunuzun beslenme çantası

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

Kanser Hastalarında Beslenme

Kanser Hastalarında Beslenme Kanser Hastalarında Beslenme Tedavi Öncesi, Tedavi Süresince ve Tedavi Sonrası Beslenme İpuçları Uzm.Dyt.Elvan YILMAZ AKYÜZ Hedefler Sağlıklı kiloyu korumak Vücudun onarımını ve tedavisini sağlayan sağlıklı

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GIDA TEKNOLOJİSİ VİTAMİNLER VE MİNERALLER ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

2) Kolekalsiferol (D 3)

2) Kolekalsiferol (D 3) Sunum İçeriği Öğretim Görevlisi :Yrd.Doç.Dr.Bekir ÇÖL Hazırlayan ve Sunan : Fulya ÇELEBİ Konu : D Vitamini 31/10/2008 D vitamini formları kaynaklarına genel bakış Deride ve vücutta D vitamini sentezi İnce

Detaylı

ığına Etkileri Prof. Dr. Selma Türkay ve Çevreye Etkileri,Biyodizelin Önemi Sempozyumu 10 Ocak 2008-İstanbul

ığına Etkileri Prof. Dr. Selma Türkay ve Çevreye Etkileri,Biyodizelin Önemi Sempozyumu 10 Ocak 2008-İstanbul Atık k Bitkisel Yağlar ların İnsan Sağlığı ığına Etkileri Prof. Dr. Selma Türkay İTÜ Kimya MühendisliM hendisliği i BölümüB Atık k bitkisel Yağlar ların İnsan Sağlığı ve Çevreye Etkileri,Biyodizelin Önemi

Detaylı

Enzimlerin Yapısı. Enzimler biyokatalizörlerdir,

Enzimlerin Yapısı. Enzimler biyokatalizörlerdir, Enzimler biyokatalizörlerdir,, Prof. Dr. Muhsin KONUK H 2 O 2 H 2 O + ½ O 2 A.E = 18.16 kkal/mol Kollaidal platin A.E= 11.71 kkal/mol Katalaz A.E = 1.91 kkal/mol Enzimlerin Yapısı Basit enzimler: Pepsin,

Detaylı

Sağlıklı Beslenme. Sağlık. Sağlıklı Beslenme. Temel Besin Maddeleri. Doç. Dr. Ferda Şenel

Sağlıklı Beslenme. Sağlık. Sağlıklı Beslenme. Temel Besin Maddeleri. Doç. Dr. Ferda Şenel Sağlık Doç. Dr. Ferda Şenel Sağlıklı Beslenme Sağlıklı Beslenme İnsanın gelişmesi ve sağlıklı yaşaması için gerekli olan gıdaları tüketme sürecine beslenme denir. Vücudun ihtiyacı olan gıdalardan birinin

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ Bebek ve Küçük Çocuk Ek Besinleri Tebliği (Tebliğ No:2001/20 )

TÜRK GIDA KODEKSİ Bebek ve Küçük Çocuk Ek Besinleri Tebliği (Tebliğ No:2001/20 ) Resmi Gazete tarih ve sayısı: 2 Eylül 2001 ve 24511 Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ Bebek ve Küçük Çocuk Ek Besinleri Tebliği (Tebliğ No:2001/20 ) Amaç Madde 1-

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

Fitik asit gıdaların fonksiyonel ve besinsel özellikleri üzerine önemli etkileri olan doğal bileşenlerin kompleks bir sınıfını oluşturmaktadır.

Fitik asit gıdaların fonksiyonel ve besinsel özellikleri üzerine önemli etkileri olan doğal bileşenlerin kompleks bir sınıfını oluşturmaktadır. FİTİK ASİT İN BESLENMEDEKİ ÖNEMİ FİTİK ASİT NEDİR? Fitik asit gıdaların fonksiyonel ve besinsel özellikleri üzerine önemli etkileri olan doğal bileşenlerin kompleks bir sınıfını oluşturmaktadır. Birçok

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME Diyetiniz günlük enerji gereksiniminize

Detaylı

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME Besinlerle alınan enerjinin başlıca kaynağı olan besin öğeleri proteinler, karbonhidratlar ve yağlardır. Enerji gereksinimi ne olursa olsun, günlük alınan

Detaylı

AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn

AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn Geçen sayıda beslenme konusuna genel bir giriş yaparak besin öğeleri hakkında bilgiler vermiştim. Bu sayıda ise temel besin grupları ve doğru

Detaylı

TGK-KĐLO VERME AMAÇLI ENERJĐSĐ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLĐĞĐ ( 2001/41) (Yayımlandığı R.G.24.12.2001/24620)

TGK-KĐLO VERME AMAÇLI ENERJĐSĐ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLĐĞĐ ( 2001/41) (Yayımlandığı R.G.24.12.2001/24620) TGK-KĐLO VERME AMAÇLI ENERJĐSĐ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLĐĞĐ ( 2001/41) (Yayımlandığı R.G.24.12.2001/24620) Amaç Madde 1 Bu Tebliğin amacı, kilo verme amacıyla enerjisi kısıtlanmış diyetler için hazırlanan

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

HUBUBAT T.C. DENİZLİ TİCARET BORSASI AYLIK BORSA BÜLTENİ - 31/01/2016. Tarih: Sayı: 1 Maddelerin Cins ve Nev'ileri

HUBUBAT T.C. DENİZLİ TİCARET BORSASI AYLIK BORSA BÜLTENİ - 31/01/2016. Tarih: Sayı: 1 Maddelerin Cins ve Nev'ileri HUBUBAT ARPA ARPA YEMLİK T.C. Sayfa: - 23 ARPA YEMLİK MTS 0.62 0.70 0.6379,2,340.00 KG 772,660.05 6 ARPA YEMLİK TTS 0.68 0.82 0.7504 30,830.00 KG 233,246.60 26 ARPA YEMLİK ı:,005,906.65 42 ARPA TOHUMLUK

Detaylı

CERNEVIT. Pantotenik asit (16.15 mg Dekspantenol olarak) Sodyum hidroksit. intramusk³ler uygulama iþin liyofilize toz. Steril, apirojen.

CERNEVIT. Pantotenik asit (16.15 mg Dekspantenol olarak) Sodyum hidroksit. intramusk³ler uygulama iþin liyofilize toz. Steril, apirojen. CERNEVIT Etkin maddeler: Her flakonda: Vitamin A (Retinol palmitat olarak) Vitamin D 3 (Kolekalsiferol) Vitamin E (Alfatokoferol; 10.2 mg DL alfatokoferol olarak) Vitamin C (Askorbik asit) Vitamin B 1

Detaylı

Renk Maddeleri. Meyve ve sebzelerde bulunan başlıca renk maddeleri: klorofil, antosiyanin, karotenoidler, betalaindir.

Renk Maddeleri. Meyve ve sebzelerde bulunan başlıca renk maddeleri: klorofil, antosiyanin, karotenoidler, betalaindir. Renk Maddeleri Meyve ve sebzelerde bulunan başlıca renk maddeleri: klorofil, antosiyanin, karotenoidler, betalaindir. Klorofiller Klorofil, yüksek bitkilerde fotosentezin gerçekleştiği yeşil renkli pigmenti

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ

BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ Beslenme ve besin maddeleri Beslenme, büyüme, gelişme ve yaşamın sürdürülmesi için ekzojen maddelerin sağlanmasıdır. Beslenme sırasında besinler alınır. Besinlerde, bazıları

Detaylı

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ BİTKİSEL ÜRETİM BİLGİ NOTU 2013 YILI Türkiye İstatistik Kurumu 27/12/2013 tarihinde 2013 yılı Bitkisel Üretim İstatistikleri haber bültenini yayımladı. 2013 yılında bitkisel üretim bir önceki yıla göre

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK Dünya nüfusundaki hızlı artış ile teknolojik gelişmeler insanları tarımsal

Detaylı

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALİZ VE ENDÜSTRİYEL HİZMETLER DÖNER SERMAYE LİSTESİ

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALİZ VE ENDÜSTRİYEL HİZMETLER DÖNER SERMAYE LİSTESİ T.C. ADANA BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE DOĞA BİLİMLERİ FAKÜLTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALİZ VE ENDÜSTRİYEL HİZMETLER DÖNER SERMAYE LİSTESİ 2014 DENEY VEYA HİZMET ADI FİYAT (TL) 1000

Detaylı

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 500 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 25 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.4 mg 127 B2 Vitamini 1.75 mg 125 Niasinamid 20 mg 125

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

YAŞLILIKTA BESLENME Doç.Dr. Neslişah Rakıcıoğlu

YAŞLILIKTA BESLENME Doç.Dr. Neslişah Rakıcıoğlu YAŞLILIKTA BESLENME Doç.Dr. Neslişah Rakıcıoğlu Yaşlılık döneminde yeterli ve dengeli beslenmenin sağlanması; sağlığın korunması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesi, yaşam süresinin ve kalitesinin arttırılmasında

Detaylı