Lipitler; Yapı ve Fonksiyonları

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Lipitler; Yapı ve Fonksiyonları"

Transkript

1 Lipitler 1

2 Lipitler; Yapı ve Fonksiyonları Biyolojik lipitler kimyasal olarak farklı özelliklere sahip bileşiklerden oluşmuş bir gruptur. Lipitlerin ortak ve tanımlayıcı özellikleri suda çözünmemeleridir. Lipitlerin biyolojik fonksiyonları tıpkı kimyasal yapıları gibi büyük bir çeşitlilik göstermektedir. Yağlar pek çok organizmada enerjinin depolandığı moleküllerdir. Fosfolipitler ve steroller biyolojik membranların ana yapısal elementleridir. Diğer lipitler, göreceli olarak daha düşük konsantrasyonlarda bulunurlar, ancak enzim kofaktörleri, elektron taşıyıcıları, ışık absorblayıcılar, membran proteinlerinin katlanmasına yardımcı olan şaperonlar, sindirim sisteminde emülsifiye edici ajanlar ve hücre içi mesajcılar olarak önemli görevler üstlenirler. 2

3 3

4 Depo Lipitleri Yağlar yağ asidi türevleridir ve neredeyse tüm canlılarda enerji deposu olarak kullanılırlar. Yak asitleri neredeyse fosil yakıtlarındaki hidrokarbonlar kadar düşük oksidasyon durumunda olan hidrokarbon türevleridir. Yağ asitlerinin hücresel oksidasyonu (CO 2 ve suya) tıpkı fosil yakıtlarının içten yanmalı motorlarda hızlı ve kontrollü bir şekilde yakılması gibi yüksek derecede enerji açığa çıkarır. Yağ asitleri 4-36 karbonlu (doymuş veya doymamış) hidrokarbon zincirine sahip karboksilik asitlerdir (C 4 -C 36 ). 4

5 5

6 6

7 Yağ asitlerinin basitleştirilmiş isimlendirilmesi karbon sayısı: çift bağın sayısı şeklinde yapılabilir. Örnek olarak palmitik asit (16 karbonlu doymuş yağ asidi) 16:0, oleik asit (18 karbonlu tek doymamışlık içeren) 18:1 olarak gösterilir. Eğer varsa çifte bağın yeri Δ (delta) ile gösterilir.. O halde C1 karboksil karbonu olmak üzere C9 ve C10 arasında bir, C12- C13 arasında bir olmak üzere iki çifte bağ içeren 20 karbonlu yağ asidi 20:2(Δ 9,12 ) olarak isimlendirebilir. Doğada en yaygın olarak bulunan yağ asitleri dallanmamış karbondan oluşmuş, çift karbon sayısına sahip yağ asitleridir. 7

8 Çifte bağların yeri genel olarak belirlidir; tek doymamışlık için C9-10, çift doymamışlık için C9-10, C12-13 ve üç doymamışlık için C9-10, C12-13 ve C15-16 Araşidonik asit bu genellemenin istisnasıdır. Çoklu doymamışlık içeren yağ asitlerinde çifte bağlar genellikle konjuge olarak yerleşmezler ; bunun yerine bir metilen grubu ile ayrılmış durumdadırlar: 8

9 Neredeyse tüm doğal olarak bulunan yağ asitlerinde çifte bağlar cis konfigürasyonundadır. Trans yağ asitleri geviş getiren hayvanların rumenlerinde fermantasyon sırasında meydana gelir ve et ve et ürünlerinde bulunabilirler. Ayrıca balık ve bitkisel yağların hidrojenasyonu sırasında da oluşabilirler. Yüksek trans yağ içeren diyetler kandaki yüksel LDL ve düşük HDL kolesterol seviyeleri ile ilişkilendirildiklerinden, yüksek miktarda trans yağ asitlerinin tüketilmemesi önerilmektedir. Omurgalılarda, serbest yağ asitleri kanda serum albumin proteinine nonkovalent bir şekilde bağlanmış olarak dolaşır. 9

10 10

11 Yağ asitlerinin ve oluşturdukları bileşiklerin erime noktası gibi fiziksel özellikleri, hidrokarbon zincirinin uzunluğuna ve doymamışlığının derecesine bağlıdır. Yağ asitlerinin sudaki çözünürlüğü içerdikleri uzun, polar olmayan hidrokarbon zincirleri nedeniyle düşüktür. Yağ asidi zincirinin karbon sayısı arttıkça ve çifte bağlarının sayısı azaldıkça sudaki çözünürlüğü azalır. Kısa zincirli yağ asitleri içerdikleri karboksil grupları nedeniyle suda az da olsa çözünürler. 11

12 12

13 Yağ asitlerinin erime noktalarındaki farklılıklar yağ asidi moleküllerinin farklı yerleşimlerine de bağlıdır. 13

14 Yağ asitlerinden türeyen en küçük lipitler trigliseritler, yağlar ve nötral yağlar olarak da adlandırılan triaçilgliserollerdir. Triaçilgliseroller üç yağ asidinin tek bir gliserol molekülüne ester bağı ile bağlanması ile oluşur. 14

15 Her üç pozisyonunda da aynı yağ asidini içeren triaçilgliseroller basit yağlar olarak adlandırılırlar. Bununla birlikte doğal olarak bulunan çoğu triaçilgliseroller karışık yapıdadırlar; iki ya da daha farklı yapıda yağ asitlerinden oluşurlar. Bu bileşikler adlandırılırken yağ asitlerinin adı ve pozisyonu belirtilmelidir. Gliserolün polar hidroksil grupları yağ asitlerinin polar karboksil grupları ile ester bağı yaptıkları için triaçilgliseroller polar değildirler ve suda çözünmezler. 15

16 16

17 Çoğu ökaryotik hücrelerde, triaçilgliseroller sitozolün içinde mikroskobik damlalar halinde bulunurlar ve metabolik yakıt depoları olarak kullanılırlar. Omurgalılar, yağların depolanması için adipozit veya yağ hücreleri adı verilen özelleşmiş hücrelere sahiptirler ve bu hücrelerin neredeyse tamamı yağ damlacıkları ile doludur. Triaçilgliseroller pek çok bitkinin tohumunda depolanırlar. Adipozitler ve çimlenen tohumlar lipaz adı verilen enzim sayesinde depolanmış olan triaçilgliserollerden yağ asitlerinin serbest kalmalarını sağlarlar. 17

18 Enerji deposu olarak yağların kullanılmasının iki sebebi vardır. Yağ asitlerinin karbon atomları şekerlerin karbon atomlarından daha düşük oksidasyon seviyesine sahiptirler ve bu sebeple yağlardan karbohidratlara göre daha çok enerji elde edilir. Triaçilgliseroller hidrofobik oldukları için depolanmaları için suya ihtiyaç yoktur. Bir gram karbohidratın depolanması içinse neredeyse 2 g su gerekir. Glukoz gibi karbohidratlar suda yüksek oranda çözünebildikleri için hızlı enerji ihtiyacı durumunda önem kazanırlar. 18

19 Bazı hayvanlarda, triaçilgliserollerin deri altında depolanması sadece enerji deposu olarak değil aynı zamanda düşük sıcaklıklarda canlıyı korumak için yalıtım malzemesi olarak görev yapar. Kış uykusuna yatan hayvanlarda, çok büyük miktarlardaki yağ depoları hem enerji depolanması hem de yalıtım malzemesi olarak görev yapar. İspermeçet balinalarında depolanmış olan mumlar ve triaçilgliseroller hem soğuk sularda yaşamasını sağlarken hem de suda batmamasına yardımcı olur. 19

20 Çoğu doğal yağlar, basit ve karışık triaçilgliserollerin bir karışımından oluşmuştur. Bu bileşikleri oluşturan yağ asitleri zincir uzunlukları ve doymuşluk dereceleri açısından birbirlerinden farklılaşırlar. Yağ açısından zengin gıdalar oksijenli ortamda uzun süre bırakıldıklarında bozulurlar. Hoş olmayan tat ve koku çifte bağların oksidatif yıkımı sonucu oluşan kısa zincirli ve dolayısıyla uçucu aldehitlerden ve yağ asitlerinden kaynaklanır. 20

21 Mumlar Biyolojik mumlar uzun zincirli doymuş veya doymamış yağ asitlerinin (C14-36) uzun zincirli alkollerle (C16-30) oluşturdukları esterlerdir. Erime noktaları o C dir ve genellikle triaçilgliserollerden daha yüksektir. Planktonlarda mumlar metabolik yakıtın depo şeklidir. Mumlar su itici özellikleri ve sağlam yapıları nedeniyle farklı görevler de üstlenirler. Omurgalılarda bazı deri bezleri saç ve derinin korunması, ve su geçirmez özellik kazanması için mum salgılarlar. Biyolojik mumların farmasötik, kozmetik ve diğer endüstrilerde uygulama alanları bulunmaktadır. 21

22 Zarlardaki Yapısal Lipitler Biyolojik zarların yapısı çift katlı lipit yapısındadır. Bu yapı ploar moleküller ve iyonlar için bir bariyer olarak davranır. Membran lipitleri amfipatik yapıdadırlar: molekülün bir ucu hidrofobik diğer ucu ise hidrofiliktir. Birbirleri ile olan hidrofobik ve su ile olan hidrofilik etkileşimlerinden dolayı membranlar çift tabaka şeklinde katlanmıştır. 22

23 Membran lipitlerini 5 sınıfta incelemek mümkündür: gliserofosfolipitler, hidrofobik kısım gliserole bağlanmış iki yağ asidinden oluşur; hidrofilik kısım ise fosfattır Galaktolipitler ve sulfolipitler, gliserofosfolipitlere benzerler ancak fosfat yerine başka gruplar içerirler. Arkaebakteriyel tetraeter lipitler, iki çok uzun alkil zinciri her iki uçtan da gliserol ile eter bağı yapmıştır. sfingolipitler, tek bir yağ asidi sfingozine bağlıdır; steroller, dörtlü hidrokarbon halkasına sahip sistemlerdir. 23

24 24

25 Gliserofosfolipitler Gliserofosfolipitler, fosfogliseroller olarak da adlandırılırlar ve bir gliserol molekülüne iki yağ asidi molekülünün ester bağı ile bağlandığı yapılardır. Gliserolün üçüncü karbonuna ise yüksek derecede polar bir molekül bir fosfodiester bağı ile bağlanmıştır. Gliserol kiral olmamasına rağmen, bir ucuna fosfatın eklenmesi ile kiral bir bileşiğe dönüşür. 25

26 26

27 Tüm bu bileşiklerde, polar grup gliserole bir fosfodiester bağı ile bağlıdır ve fosfat grubu nötral ph da negatif yüklüdür Polar alkol grupları ise farklı yüklere sahip olabilirler. Bu yükler membranların yüzey özelliklerine büyük ölçüde katkıda bulunurlar. Genel olarak, fosfogliseroller C1 de C16-C18 doymuş yağ asitlerini C2 de ise C18-C20 doymamış yağ asitlerini içerirler. 27

28 28

29 Galaktolipitler ve Sulfolipitler İkinci grup membran lipitleri özellikle bitkilerde yaygın olarak bulunurlar. 29

30 Galaktolipitler thykaloid membranda yerleşmişlerdir ve damarlı bitkilerin toplam membran lipitlerinin %70 ila %80 ini oluştururlar. Muhtemelen biyosferde en fazla bulunan membran lipitleridir. Topraktaki fosfat miktarı bitki için çok belirleyici bir büyüme faktörü olduğundan belki de evrim sürecinde bitkiler fosfatı daha önemli işlerde kullanmak üzere fosfatsız membranlara sahip olmuşlardır. Bitki membranları ayrıca sülfolanmış glukoz kalıntılarının glikozidik bağ ile diaçilgliserole bağlandığı sülfolipitleri de içerirler. Sülfolipitlerde, sülfonat grubu negatif bir yük taşır. 30

31 Arkeabakteriyel Tetraeter Lipitler Yüksek sıcaklık, düşük ph, yüksek iyonik güç gibi yer yüzünde normal hayatın var olmasının çok zor olduğu bölgelerde yaşamlarını sürdüren arkebakteriler uzun zincirli (32C) dallanmış hidrokarbonların her iki uçlarından da gliserole bağlandıkları membran lipitlerine sahiptirler. Bu bağlar ester bağı yerine düşük ph ve yüksek sıcaklıkta hidrolize çok daha dirençli olan eter bağları ile yapılmıştır. 31

32 Sfingolipitler Sfingolipitler yapısal olarak tıpkı fosfogliseritler ve galaktolipitler gibi bir polar ve iki apolar grup içerirler. Ancak gliserol içermezler. Sfingolipitler bir uzun zincirli amino alkol (sfingozin veya türevi) bir uzun zincirli yağ asidi ve bir polar grup (fosfodiester veya glikozidik bağlı) içerirler. 32

33 Sfingozin molekülünün C-1, C-2 ve C-3 karbonu yapısal olarak gliserolün üç karbonu ile analogdur. Bir yağ asidi amid bağı ile C-2 ye bağlanırsa yapı seramit adını alır ve yapısal olarak diaçilgliserolden farklıdır. Seramit tüm sfingolipitlerin yapısal öncül bileşiğidir. 33

34 Sfingolipitlerin üç alt sınıfı vardır; sfingomyelinler, nötral glikolipitler ve gangliozitler. Sfingomyelinler fosfokolin veya fosfoetanolamin içerirler ve hayvan hücrelerinin zarlarında, özellikle myelin adı verilen bazı nöronların zarlarının yapısında bulunurlar. 34

35 Glikosfingolipitler, hücre zarlarının dış yüzeyinde bulunurlar ve seramit kalıntısının C-1 OH grubuna bağlı bir veya daha fazla şeker yapısı içerirler. Galaktoz içeren serebrositler yaygın olarak nöral dokunun hücre zarlarında bulunurken glukoz içerenler diğer hücrelerin zar yapısında bulunurlar. Globozitler glukoz, galaktoz veya N-asetil galaktoz amin içeren yapılardır. Her iki yapıda yüksüzdür. 35

36 36

37 Gangliozitler, en kompleks yapıya sahip sfingolipitlerdir. Yapılarındaki siyalik asit nedeniyle negatif yüklülerdir ve bu açıdan globozitlerden ayrılırlar. 37

38 İnsanda hücre zarında en az 60 farklı sfingolipit tanımlanmıştır. Bunlardan pek çoğu özellikle nöron zarında yaygındır, bir kısmı hücre yüzeyinin tanımlama bölgeleri olarak hizmet ederler ancak sadece çok az sayıda sfingolipitin spesifik fonksiyonu tanımlanabilmiştir. Bazı sfingolipitlerdeki karbohidrat kalıntıları insan kan gruplarını belirler. Gangliozitler hücre yüzeyinin dışında yoğunlaşmışlardır ve yanlarındaki hücrelerin ekstraselüler moleküllerini tanımlamada görevlidirler. 38

39 39

40 Pek çok hücre sürekli olarak membran lipitlerini yıkar ve yeniden sentezler. Gliserofosfolipilerin hidrolizlenebilen her bir bağı için özel bir hidrolitik enzim vardır. 40

41 Steroller Steroller çoğu ökaryotik hücrenin membranlarında bulunan yapısal lipitlerdir. Sterollerin karakteristik özelliği 3 altılı ve bir beşli halkadan oluşan siklopentanoperhidrofenantren halka sistemine sahip olmalarıdır. 41

42 42

43 Sterol çekirdek yapısı neredeyse düzlemseldir ve göreli olarak rijit bir yapıya sahiptir; halkaların birbiri içine geçmesi sonucu olarak C-C bağları arasında dönüş yoktur. Kolesterol hayvan dokularındaki en yüksek miktarda bulunan steroldür. Diğer ökaryotlarda benzer yapılı farklı steroller bulunur, bitkilerde stigmasterol ve mantarlarda ergosterol gibi. Bakteriler sterol sentezleyemezler ancak az sayıda bakteri türleri dışarıdan aldıkları sterolleri kendi membran yapılarına katabilir. 43

44 Membran yapı bileşenleri olarak görevlerinin yanı sıra, steroller farklı spesifik biyolojik aktiviteye sahip bileşiklerin öncülleri olarak da görev alırlar. Örnek olarak, steroid hormonları gen ekspresyonunu düzenleyen önemli biyolojik sinyallerdir. Safra asitleri kolestrolün polar türevleridir ve sindirim sisteminde diyet ile alınan yağları daha kolay sindirilmeleri için emülsifiye eden deterjanlar olarak görev alırlar. 44

45 Sinyal molekülleri, kofaktörler ve pigmentler Birkaç önemli istisna dışında depo lipitleri ve yapısal lipitler hücre içinde pasif bir rol üstlenirler. Bununla birlikte çok daha küçük miktarlarda bulunan bir lipit grubu metabolitler ve sinyal iletiminden sorumlu moleküller olarak metabolizmada önemli roller üstlenirler. Bazıları hormonlar olarak hormonal düzenlenmede görev alırlar. Diğerleri ise enzim kofaktörleri olarak görev yaparlar. Konjuge çifte bağlara sahip bir lipit grubu ise fotosentetik organizmalarda ışık absorblamaya yarayan pigment moleküllerini oluştururlar. 45

46 Fosfatidilinositol ve fosforillenmiş türevleri hücre yapı ve metabolizmasının kontrolünde farklı seviyelerde görev alırlar. Membran sfingolipitleri hücre içi mesajcı kaynakları olarak da görev alırlar. Hem seramit hem de sfingomyelin protein kinazların etkin regülatörleridir. Seramit ve türevleri ayrıca hücre bölünmesi, farklılaşması, göçü ve programlı hücre ölümü olaylarının düzenlenmesi olayına katılırlar. 46

47 Eikozanoidler ve parakrin hormonları sentezlendikleri hücrenin yakınında bir noktaya etki eden bileşikleridir. Bu yağ asidi türevleri omurgalı dokularında bazı önemli etkilerin açığa çıkmasına neden olurlar. Üreme fonksiyonlarının gerçekleşmesi, hastalık ve sakatlanma durumlarında ortaya çıkan enflamasyon, yüksek ateş ve ağrı durumları, kan pıhtılaşması, mide asidinin salgılanması ve benzeri insan sağlığı ile ilgili durumlarla ilişkili oldukları bilinmektedir. Tüm eikozanoidler araşidonik asitten türerler (20:4(Δ 5,8,11,14 )). 47

48 48

49 Steroitler sterollerin yükseltgenmiş türevleridir; sterol çekirdeğine sahiptirler ancak D halkasında yer alan alkil zincirine sahip değillerdir ve kolestrolden daha polar yapıya sahiptirler. Steroid hormonları kan dolaşımında protein taşıyıcılarına bağlı olarak taşınarak hedef dokulara erişirler. Hedef dokuda yüksek derecede spesifik reseptörlere bağlanarak gen ekspresyonu ve metabolizmada değişikliklere yol açarlar. Steroid hormonlarının ana kısmını kadın ve erkek cinsiyet hormonları ve adrenal kortekste üretilen kortizol, aldosteron ve benzeri hormonlar oluşturur. 49

50 Yağda çözünebilen vitaminler lipit yapısındadırlar. İzopren zinciri üzerinden sentezlenen izopreonid yapısındadırlar ve vitamin A, D, E, ve K olarak adlandırılırlar. Bu vitaminlerden A ve D hormon öncülleri olarak davranır. 50

51 D3 vitamini ayrıca kolekalsiferol olarak da adlandırılır ve deride fotokimyasal bir reaksiyon ile 7-dehidrokolestrol üzerinden sentezlenir. D3 vitamini biyolojik olarak aktif değildir ancak enzimatik olarak karaciğer ve böbrekte kalsiyum metabolizmasında düzenleyici rolü olan 1,25-dihidroksikolekalsiferol hormonuna dönüştürülür. 51

52 A vitamini (retinol) ve pek çok farklı formu hormon olarak davranır ve omurgalıların gözlerindeki görsel pigmenti oluşturur. Hücre çekirdeğindeki reseptörleri üzerinde etki ederek A vitamini türevi retinoik asit epital dokunun gelişiminde gen ekspresyonunu düzenler. A vitamini türevi retinal beyine iletilmek üzere retinada oluşturulan nöronal sinyalden sorumlu olan pigmenttir. 52

53 53

54 E vitamini yapısal olarak birbirlerine benzeyen ve tokoferoller olarak isimlendirilen bir lipit grubunun ortak ismidir. Hidrofobik yapıda olduklarından tokoferoller hücre membranı, lipit depoları ve kandaki lipoproteinler ile ilişkilidirler. od. Tokofeoller biyolojik antioksidanlar olarak davranırlar. Aromatik halka oksijen radikallerinin ve diğer radikallerin en reaktif formları ile reaksiyona girerek bunları yok eder. Bunun sonucu olarak doymamış yağ asitlerini oksitlenmeye karşı korumuş olur. 54

55 K vitaminin aromatik halkası aktif protrombin oluşması sırasında bir indirgenme yükseltgenme döngüsüne girer ve böylece kan pıhtılaşması metabolizmasına katılır. Protrombin fibrinojeni aktif formu olan fibrine (pıhtı) dönüştüren bir proteolitik enzimdir. K vitamini eksikliğinde kan pıhtılaşması yavaşlar ve bunun sonucu olarak kanın pıhtılaşamaması ölümcül olabilir. 55

56 Lipitler ve Fonksiyonları Biyolojik membranlar hücrelerin dış sınırını belirlerler ve hücre içindeki organelleri birbirlerinden ayırırlar. Tipik bir membran çift katlı lipit moleküllerinden ve bu yapıya gömülü proteinlerden oluşur ve difüzyonun gerçekleştiği pasif bariyerler değillerdir, pek çok farklı görevler üstlenirler. Membran yapısında bulunan bazı proteinler iyonların ve küçük moleküllerin hücre içine ve dışına taşınmaları için seçici pompalar olarak hizmet ederler. Membranlar aynı zamanda proton gradyanlarının oluşumundan ve korunmasından dolayısı ile ATP üretilmesinden sorumludurlar. Membranlarda yer alan reseptörler dışarıdan gelen sinyalleri tanıyarak bunları hücrenin iç kısmına iletir. 56

57 Lipit Çift Tabaka Amfipatik gliserofosfolipitler ve glikosfingolipitler sulu çözeltilerde kendiliğinden tek tabakalı yapılar oluşturabilirler. Hücrelerde bu lipitler misel yapısında değil, lipit çift tabak yapısında yer alırlar ve tüm biyolojik membranların bileşenleridirler. 57

58 Bir lipit çift tabaka tipik olarak 5-6 nm kalınlığındadır ve her bir tabakada polar kısımlar sulu çözelti ile temas halindedir, apolar kısımlar ise çift tabakanın içinde yer alır. Lipit çift tabakanın kendiliğinden oluşumu hidrofobik etkileşimler ile gerçekleşir. Lipit molekülleri bir araya geldiklerinde çözücü moleküllerinin entropisi artar ve bu sebeple lipit çift tabakanın oluşması termodinamik olarak tercih edilen bir olaydır. 58

59 Biyolojik Membranlar için Akıcı Mozaik Modeli Tipik bir biyolojik membran kütlece %25-50 lipit ve %50-75 protein içerir, karbohidrat içeriği genellikle %10 un altındadır. Membran yapısında fosfolipitler, glikosfingolipitler (hayvanlar) ve kolesterolün (bazı ökaryotlar) bir karışımı yer alır. Farklı dokularda farklı dağılmış olmalarının yanı sıra fosfolipitler ayrıca mebran içi ve dışında da farklı dağılımdadırlar. Akıcı mozaik modeline göre membran hem proteinlerin hem de lipitlerin rastgele ve hızlı bir şekilde difüze oldukları veya dönüş yaptıkları dinamik bir yapıdır. 59

60 60

61 Çift tabaka içindeki lipitler sürekli olarak hareket halindedirler ve bu nedenle membran akışkan bir yapıya sahiptirler. Lipitler farklı moleküler hareket tiplerine göre hareket ederler. Bu nedenle bir lipit çift tabaka iki boyutlu bir çözelti olarak kabul edilebilir. 61

62 Lipit çift tabakanın akıcı özellikleri yapısındaki yağ asidi açil zincirlerinin esnekliğine bağlıdır. Fosfolipitin yapısı membranın akışkanlığını önemli ölçüde etkiler. Fosfolipit yapısına doymamış bir yağ asidi zincirinini eklenmesi faz geçiş sıcaklığını düşürür. Membran akıcılığında meydana gelen değişimler membrandan geçişi ve membran proteinlerinin katalitik aktivitelerini etkiler. Kolesterol tipik bir memli hücresinin membranının lipit kütlesinin %20 ila 25 ini oluşturur ve membran akışkanlığını önemli bir ölçüde etkiler. Kolesterol yağ asidi zincirlerinin paketlenmesini engeller ve bu nedenle düşük sıcaklıklarda akışkanlığı arttırır. 62

63 Membran proteinleri Membranlar çeşitli proteinleri içerirler ve bu proteinler lipit çift tabaka ile etkileşimlerine göre üç sınıfta incelenirler; integral membran proteinleri, periferal membran proteinleri ve lipit-çapalı membran proteinleri. 63

64 İntegral Membran Proteinleri 64

65 Membranda Taşıma İşlemi Hücre zarları hücreyi çevresinden fiziksel olarak ayırır ancak hücre yaşamını sürdürebilmek için ihtiyaç duyduğu maddeleri dışarıdan almalı ve ürettiği atık maddeleri uzaklaştırmalıdır. Membranlar bu amaçla pek çok molekülün serbest geçişini engelleyen seçici geçirgen bariyerler olarak davranırlar. Hidrofobik moleküller ve küçük nötral moleküller membranlardan kolaylıkla difüzlenebilirler ancak polar ve yüklü bileşikler membrandan düfüzlenemezler. Hücreler polar ve iyonik bileşikleri membrandan taşımak için taşıma proteinlerini kullanırlar. Ayrıca endositoz ve ekzositoz yolları ile de bu moleküllerin taşımasını gerçekleştirebilirler. 65

66 O 2 ve CO 2 gibi polar olmayan gazlar ve steroid hormonları, lipit vitaminleri ve bazı ilaçlar gibi hidrofobik moleküller konsantrasyonlarının çok olduğu yerden az olduğu yere doğru hücre içine ve dışına difüzlenebilirler. Hareket hızı konsantrasyon farklılığına bağlıdır. Konsantrasyon gradyanına göre bir bileşiğin difüzlenmesi entropinin artmasına ve dolayısıyla serbest enerjinin düşmesine yol açtığı için kendiliğinden gerçekleşen bir prosestir. 66

67 Polar moleküllerin ve iyonların membrandan geçişleri üç tip integral protein ile gerçekleştirilir; kanallar ve porlar, pasif taşıyıcılar ve aktif taşıyıcılar. Bu taşıma sistemleri kinetik özellikleri ve enerji gereksinimleri açısından farklılık gösterirler. 67

68 Porlar (genellikle bakteri için kullanılır) ve kanallar (genellikle hayvanlar için kullanılır) transmembran proteinlerdir ve bu proteinlerin merkezinde iyonların ve küçük polar moleküllerin geçişini sağlayacak boşluklar yer alır. Uygun büyüklüğü, yüke ve yapıya sahip maddeler konsantrasyon gradyanlarına göre bu kanalların içinde hareket edebilirler. 68

69 Pasif ve aktif taşıma proteinleri geçişini sağlayacakları maddeye spesifik olarak bağlanırlar ve onların membrandan geçişlerini sağlarlar. Pasif taşımada taşınacak madde konsantrasyon gradyanına göre taşını ve bu nedenle taşıma kendiliğinden gerçekleşir. Aktif taşımada ise taşınacak madde konsantrasyon gradyanının veya yük farkının tersine taşınır ve mutlaka enerji üreten bir reaksiyon ile eşleşmiş olarak gerçekleşir. 69

70 En basit membran taşıma sistemi uniport taşıma sistemidir, tek bir molekül membrandan taşınır. Bununla birlikte pek çok taşıyıcı iki molekülü aynı anda taşır. Bu taşıma sisteminde geçiş aynı yönde oluyorsa simport, farklı yönde oluyorsa antiport olarak adlandırılır. 70

71 Aktif taşımada kullanılan en yaygın enerji birimi ATP dir. Doğrudan ATP veya ışık enerjisi kullanan taşıma sistemleri primer aktif taşıma olarak adlandırılırken, iyon konsantrasyonu gradyanından yararlanılarak gerçekleşen taşıma sistemleri sekonder aktif taşıma olarak adlandırılırlar. 71

72 Hücreler porlar, kanallar veya taşıma proteinleri ile taşınmak için çok büyük olan molekülleri hücre içine endositoz ile alırlar ve hücre dışına ekzositoz ile atarlar. Her iki durumda da taşıma işleminin gerçekleşmesi özelleşmiş bir lipit vezikülünün oluşumunu gerektirir. 72

* Yapılarında C, H, O bulunur. Bazılarında C, H, O dan başka N, P, S bulunur.

* Yapılarında C, H, O bulunur. Bazılarında C, H, O dan başka N, P, S bulunur. Lipitler ortak özellikleri su ile karışmamak olan organik maddelerdir ve kimyasal olarak yağ asitlerinin bir alkolle esterleşmesinden oluşur. 1.1. Lipitlerin Yapısı ve Ortak Özellikleri * Yapılarında C,

Detaylı

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır?

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinde Lipitler Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Suda çözünmezler

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri:

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri: LİPİTLER (YAĞLAR) YAĞLAR (LİPİTLER) Yapılarında C,H, O den başka N,P da bulunabilir. İçerikleri C miktarı O a göre daha fazla olduğu için çok enerji verirler. Yağlar solunumda kullanılınca çok oksijen

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

Lipidler. Lipidlerin sınıflandırılması. Yağ asitleri

Lipidler. Lipidlerin sınıflandırılması. Yağ asitleri Lipidler Suda çözünmeyen ve organik çözücülerde iyi çözünen bileşiklere verilen genel isimdir Çoğunlukla hidrokarbon yapısındadırlar Canlılarda depo maddesi olarak yaygın bulunurlar Metabolize edilmeleriyle

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı Hücrenin fiziksel yapısı HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücreyi oluşturan yapılar Hücre membranı yapısı ve özellikleri Hücre içi ve dışı bileşenler Hücre membranından madde iletimi Vücut sıvılar Ozmoz-ozmmotik basınç

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM HÜCRE ZARINDA TAŞINIM Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ YDÜ TIP FAKÜLTESİ BİYOFİZİK AD Küçük moleküllerin zardan geçişi Lipid çift tabaka Polar moleküller için geçirgen olmayan bir bariyerdir Hücre içindeki suda

Detaylı

ZAR YAPISI ve FONKSİYONLARI

ZAR YAPISI ve FONKSİYONLARI ZAR YAPISI ve FONKSİYONLARI ZARLAR Zarlar yaşayan hücrede 5-10nm kalınlığında iki fosfolipit tabakadan oluşur. Burada yer alan fosfolipit tabaka amfipatik (amphipatic)bir özelliğe sahiptir. Amfipatik terimi,

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D.

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Kolesterol Metabolizması Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Steroidler Steroidlerin yapı taşı birbirine yapışık 4 halkalı karbon iskelehdir, bu yapı

Detaylı

Lipidler. Yrd. Doç. Dr. Ahmet GENÇ Adıyaman Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Lipidler. Yrd. Doç. Dr. Ahmet GENÇ Adıyaman Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Lipidler Yrd. Doç. Dr. Ahmet GENÇ Adıyaman Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Lipidler Suda çözünmeyen fakat kloroform gibi polar olmayan organik çözücülerde çözünebilen bileşiklerin heterojen

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var.

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZARININ GÖREVLERİ Hücre içini çevresinden ayırır Hücrenin iç bölümlerini belirler Proteinlere bağlı

Detaylı

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz LİPİTLER Hayvan ve bitki dokularının eter, benzin, kloroform gibi yağ çözücülerinde eriyen bölümlerine ham lipit denir. Organizmanın başlıca besin kaynağını oluştururlar, enerji verme ve depolama yönünden

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI Prokaryotlardan en karmaşık çok hücreli ökaryotlara kadar canlı sistemlerin hepsinde canlı organizma ve cansız ortam arasında madde alışverişi vardır. Hücresel seviyede madde

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 1) İnsanda döllenme sırasında, I. Spermdeki çekirdek, sentrozomun yumurtaya geçmesi II. Spermdeki akrozomun patlayarak zona pellusidayı eritmesi III. Yumurtadaki salgı maddelerinin

Detaylı

LİPİTLER. Lipitlerin Sınıflandırılması

LİPİTLER. Lipitlerin Sınıflandırılması LİPİTLER Lipitler polimer yapısında olmayan makromoleküllerdir. Hem yapısal hem de işlevsel olarak çok farklı moleküller ortak bir özellikleriyle lipit adı altında toplanmıştır: Bu özellik, apolar olmaları

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!!

BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!! DERS : BİYOLOJİ KONU: HÜCRE BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!! Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimidir.( Virüsler hariç) Şekil: Bir hayvan

Detaylı

Besinsel Yağlar. Besinde Lipitler. Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinsel lipitlerin fonksiyonu nedir? 09.03.2016

Besinsel Yağlar. Besinde Lipitler. Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinsel lipitlerin fonksiyonu nedir? 09.03.2016 Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Besinde Lipitler Suda çözünmezler

Detaylı

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU Fizyolojiye Giriş Temel Kavramlar Fizyolojiye Giriş Canlıda meydana gelen fiziksel ve kimyasal değişikliklerin tümüne birden yaşam denir. İşte canlı organizmadaki

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

Lipidler, ya gerçekten ya da potansiyel olarak yağ asitleri ile ilişkileri olan heterojen bir grup bileşiktir

Lipidler, ya gerçekten ya da potansiyel olarak yağ asitleri ile ilişkileri olan heterojen bir grup bileşiktir LİPİDLER Lipidler, ya gerçekten ya da potansiyel olarak yağ asitleri ile ilişkileri olan heterojen bir grup bileşiktir Lipidlerin ortak özellikleri Lipidler, biyolojik kaynaklı organik bileşiklerdir Lipidlerin

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ Fotosentez ile ışık enerjisi kimyasal bağ enerjisine dönüştürülür. Kloroplastsız hücreler fotosentez yapamaz. DOĞRU YANLIŞ SORULARI

Detaylı

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi 1 Anlatım Planı 1. Makromoleküller ve Su 2. Amino asitler ve Peptidler 3. Proteinler 4. Enzimler 5. Karbohidratlar 6. Nükleik

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU 9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU Canlıların yapısına katılan maddeler çeşitli özellikler nedeni ile temel olarak iki grupta incelenir. Canlının Temel Bileşenleri

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

BİYOLOJİK MEMBRANLAR. Prof.Dr. Kadir TURAN V 1

BİYOLOJİK MEMBRANLAR. Prof.Dr. Kadir TURAN V 1 BİYLJİK MEMBRANLAR Prof.Dr. Kadir TURAN V 1 MEMBRANLAR MBC-IV.th edition Membranların genel yapısı Non-kovalent etkileşimlerin bir arada tuttuğu lipid ve proteinlerin oluşturduğu ince bir film yapısındadır.

Detaylı

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU 13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU Laktik Asit Fermantasyonu Glikozdan oksijen yokluğunda laktik asit üretilmesine LAKTİK ASİT FERMANTASYONU denir. Bütün canlılarda sitoplazmada gerçekleşir.

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 11. Sınıf 1) Oksijenli solunumda, oksijen molekülleri, I. Oksidatif fosforilasyon II. Glikoliz II. Krebs Evrelerinden hangilerinde kullanılır? A) Yalnız I B) Yalnız II C)

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler)

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Biyokimya Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Bölüm 1: Biyokimya ve önemi: 1. Biyokimya tanımı, önemi ve boyutsal

Detaylı

SU VE KİMYASAL BAĞLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

SU VE KİMYASAL BAĞLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ SU VE KİMYASAL BAĞLAR Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Kimyasal Bağlar ve Çeşitleri Nelerdir? Kimyasal bağ, çekirdekteki atomları bir arada tutan kuvvettir. İki ya da daha fazla atom arasında elektron alışverişi

Detaylı

MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ

MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ Polimerlerin yapısı Polimer, birbirinin aynısı veya benzeri yapıtaşlarının kovalent bağlarla bağlanarak oluşturdukları uzun bir moleküldür. Polimerlerin yapıtaşı olarak

Detaylı

ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ

ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ Anahtar kavramlar 5.1.Hücre zarları sıvı haldedir ve yağ ile protein moleküllerinden meydana gelmişlerdir. 5.2.Hücre zarlarının birbirlerini tanımasında karbonhidrat

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız?

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : A 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? 3- Hücre teorilerinin açıklayınız? 4- Ökaryatik hücre yapısına sahip canlıları yazınız?

Detaylı

HÜCRE. Dicle Aras. Hücre bölünmesi, madde alışverişi ve metabolizması

HÜCRE. Dicle Aras. Hücre bölünmesi, madde alışverişi ve metabolizması HÜCRE Dicle Aras Hücre bölünmesi, madde alışverişi ve metabolizması Hücre Bölünmesi Hücre bölünme ve çoğalması iki şekilde gerçekleşir. Vücut soma hücrelerinin bölünme ve çoğalma biçimi Mitoz (mitosis),

Detaylı

ZAR YAPISI VE İŞLEVİ

ZAR YAPISI VE İŞLEVİ ZAR YAPISI VE İŞLEVİ Zar yapısı Karbohidratlar, lipitler ve proteinler zarların temel bileşenleridir. Zarlarda en bol bulunan lipitler fosfolipitlerdir. Fosfolipitler, amfipatik moleküllerdir. Zardaki

Detaylı

BİY 315 Lipid Metabolizması-II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 Lipid Metabolizması-II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 Lipid Metabolizması-II Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi Yağ Asidi Oksidasyonu Besinlerin sindirimi sonucu elde edilen yağlar, bağırsaktan geçerek lenf sistemine ulaşır ve bu

Detaylı

Hücre Membranı Prof.Dr.SELMA YILMAZER Prof.Dr.TURGUT ULUTİN

Hücre Membranı Prof.Dr.SELMA YILMAZER Prof.Dr.TURGUT ULUTİN Hücre Membranı Prof.Dr.SELMA YILMAZER Prof.Dr.TURGUT ULUTİN İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı HÜCRE MEMBRANI PLAZMA MEMBRANI PLAZMALEMMA 75-80 Aº Elektron Mikroskobu

Detaylı

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK HİDROKARBONLAR DOYMUŞ HİDROKARBONLAR DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) BİTİŞİK İKİ HALKALI (NAFTALİN)

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU Suyun polaritesinin etkileri Su molekülünün polar olması hidrojen bağlarının oluşmasına neden olur. 2 Su molekülü Oldukça basit yapılıdır. Tekli bağla bağlı olup

Detaylı

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası ORGANİK BİLEŞİKLER Canlı Organizmalarda bulunan büyük ve karışık yapılı moleküller yani makromoleküllerdir Makromoleküllerin hepsinde karbon vardır. Karbon Dünyası Makromoleküller birbirlerine kovalent

Detaylı

REAKSİYON KİNETİĞİ, REAKSİYONLARLA İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE METABOLİZMA. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004

REAKSİYON KİNETİĞİ, REAKSİYONLARLA İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE METABOLİZMA. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 REAKSİYON KİNETİĞİ, REAKSİYONLARLA İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE METABOLİZMA Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2004 1 Reaksiyon (tepkime) türleri 1 Gerçekte tüm organik tepkimeler dört sınıftan

Detaylı

NIRLINE. NIRLINE ile Ham Maddelerinizde Yağ Asidi Tayini, Sürdürülebilir Besleme ile Sizi Geleceğe Taşır!

NIRLINE. NIRLINE ile Ham Maddelerinizde Yağ Asidi Tayini, Sürdürülebilir Besleme ile Sizi Geleceğe Taşır! ile Ham Maddelerinizde Yağ Asidi Tayini, Sürdürülebilir Besleme ile Sizi Geleceğe Taşır! KONU Yağ Asidi Profillerinin Hayvan Beslemedeki Önemi ve Analizleri İLGİ ile Ham Maddelerinizde Yağ Asidi Tayini,

Detaylı

LİPİDLERİN SINIFLANDIRILMASI Prof. Dr. Figen ERKOÇ

LİPİDLERİN SINIFLANDIRILMASI Prof. Dr. Figen ERKOÇ LİPİDLERİN SINIFLANDIRILMASI Prof. Dr. Figen ERKOÇ LİPİDLER Yağ asiti türevleri Bileşik lipidler İzopren lipidler Steroidler Karotenoidler YAĞ ASİTİ TÜREVLERİ 1- Doymuş Yağ Asitleri 2- Doymamış Yağ Asitleri

Detaylı

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta Bitki Fizyolojisi 6. Hafta 1 Fotosentezin karanlık tepkimelerinde karbondioksit özümlemesi; 1. C 3 bitkilerinde (Calvin-Benson mekanizması ile), 2. C 4 bitkilerinde (Hatch-Slack mekanizması ile), 3. KAM

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK (Botanik, 10. Hafta): Fotosentez FOTOSENTEZ

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK (Botanik, 10. Hafta): Fotosentez FOTOSENTEZ FOTOSENTEZ Elektron Koparılması ve Floresans Enerjisi Elektronlar negatif (e - ) ve protonlar pozitif (p + ) yüklüdür. Bu nedenle protonlar elektronları çekerler. Elektronlar ise, belli bir enerjiye sahiptir

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

2. Öğrenci Kılavuzu. 1. Öğretmen Kılavuzu

2. Öğrenci Kılavuzu. 1. Öğretmen Kılavuzu 1. Öğretmen Kılavuzu a. Konu b. Kullanıcı Kitlesi c. Deney Süresi d. Materyaller e. Güvenlik f. Genel Bilgi g. Deney Öncesi Hazırlık h. Ön Bilgi i. Deneyin Yapılışı (Prosedür) j. Deney Sonuçları k. Öğrenci

Detaylı

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon SOLUNUM İki çeşit solunum vardır HÜCRE DIŞI SOLUNUM: Canlıların dış ortamdan O 2 alıp, dış ortama

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA ESER ELEMENTLER İnsan vücudunda en yüksek oranda bulunan element oksijendir. İkincisi ise karbondur. İnsan vücudunun kütlesinin %99 u sadece 6 elementten meydana gelir. Bunlar:

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ 1 CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ Canlıların temel bileşenleri; inorganik ve organik bileşikler olmak üzere ikiye ayrılır. **İnorganik bileşikler: Canlılar tarafından sentezlenemezler. Dışarıdan hazır olarak

Detaylı

BİYOMOLEKÜLLER. Dr. Fatih Büyükserin

BİYOMOLEKÜLLER. Dr. Fatih Büyükserin BİYOMOLEKÜLLER Dr. Fatih Büyükserin BİYOMOLEKÜLLER Canlı hücrelerde hangi tip moleküller /işlevsel gruplar vardır, ne orandadır? Birbiriyle nasıl etkileşir? Canlılarda sıklıkla meydana gelen tepkimeler

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM)

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM) MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM) TRANSKRİPSİYONU (ÖKARYOTİK) STOPLAZMA DNA Transkripsiyon hnrna RNA nın işlenmesi mrna G AAA Eksport G AAA NÜKLEUS TRANSKRİPSİYONU (PROKARYOTİK) Stoplazma

Detaylı

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Çarşamba günleri, Saat:

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Çarşamba günleri, Saat: DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Kodu ve Adı Bölüm / Program Dersin Dili Dersin Türü Dersi Verenler Dersle İlgili Görüşme Saatleri Dersin Amacı Öğrenme çıktıları ve alt beceriler ECF22714 Biyokimya-Klinik

Detaylı

ESANSİYEL YAĞ ASİTLERİ

ESANSİYEL YAĞ ASİTLERİ ESANSİYEL YAĞ ASİTLERİ 1 Yağ ğ asitleri i Yağ asitleri, hidrokarbon zincirli monokarboksilik organik asitlerdir. Yapılarında, 4-36 karbonlu hidrokarbon zincirinin i i i ucunda karboksil k grubu bulunur.

Detaylı

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R AMİNO ASİTLER AMİNO ASİTLER H 3 N + C a H R a-amino Asit (AA) Yapılarında Amino (-NH 3 + ) grubu Karboksil (- ) grubu Yan zincir ( R ) taşıyan organik bileşiklerdir (a-amino karboksilik asitler) Kısa zincirli

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı Dönem I. 2. Ders Kurulu II. HÜCRE BİLİMLERİ-I Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Prof. Dr. Alirıza ERDOĞAN Yrd. Doç. Ders Kurulu

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ GENETİK MATERYALLER VE YAPILARI HER HÜCREDE Genetik bilgilerin kodlandığı bir DNA genomu bulunur Bu genetik bilgiler mrna ve ribozomlar aracılığı ile proteinlere dönüştürülür

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 Canlıların prokaryot ve ökoaryot olma özelliğini hücre komponentlerinden hangisi belirler? MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 B. Stoplazmik membran C. Golgi membranı D. Nükleer membran E. Endoplazmik retikulum

Detaylı

Hücre zarında madde taşınım yolları Sitoplazma ve organeller

Hücre zarında madde taşınım yolları Sitoplazma ve organeller Hücre zarında madde taşınım yolları Sitoplazma ve organeller Hücre zarının en önemli görevi hücreyi dış ortamdan ayırmak ve hücreye madde giriş ve çıkışını kontrol etmektir. Böylece maddelerin, özellikle

Detaylı

HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI. Dr. Yasemin Sezgin. yasemin sezgin

HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI. Dr. Yasemin Sezgin. yasemin sezgin HISTOLOJIDE BOYAMA YÖNTEMLERI Dr. Yasemin Sezgin yasemin sezgin HÜRESEL BOYAMANIN TEMEL PRENSİPLERİ Hem fiziksel hem kimyasal faktörler hücresel boyamayı etkilemektedir BOYAMA MEKANIZMASı Temelde boyanın

Detaylı

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN EKOSİSTEM Cihangir ALTUNKIRAN Ekosistem Nedir? Bir bölge içerisinde bulunan canlı ve cansız varlıkların karşılıklı oluşturdukları sisteme ekosistem denir. Ekosistem Bileşenleri Canlı Öğeler Üreticiler

Detaylı

HÜCRE MEMBRANI. Prof. Dr. Turgut Ulutin

HÜCRE MEMBRANI. Prof. Dr. Turgut Ulutin HÜCRE MEMBRANI Prof. Dr. Turgut Ulutin HÜCRE MEMBRANI PLAZMA MEMBRANI PLAZMALEMMA 75-80 Aº EM * Mekanik mikromanipulasyon 1926 Chamber * Fizyolojik deneyler hipotonik hipertonik Fonksiyonları 1.Sitozol

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ B FOTOSENTEZ : 1 Güneş Enerjisinin Dönüştürülüp Depolanması 2 Fotosentez Olayı (Karbondioksit Özümlemesi) 3 Fotosentez Hızını Etkileyen

Detaylı

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 İçindekiler 1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 1. BÖLÜM: BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI ve BİYOLOJİ... 12 A. BİLİMSEL ÇALIŞMA YÖNTEMİ... 12 1. Bilim İnsanı ve Bilim... 12 B. BİLİMSEL YÖNTEMİN AŞAMALARI...

Detaylı

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik materyal; Kendini çoğaltır. Bilgi depolar. Bilgiyi ifade eder. Mutasyonla varyasyonlara izin verir. Genetik Tarihçe

Detaylı

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ...

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... 1 Bilinmesi Gereken Kavramlar... 1 Giriş... 2 Hücrelerin Fonksiyonel Özellikleri... 2 Hücrenin Kimyasal Yapısı... 2 Hücrenin Fiziksel Yapısı... 4 Hücrenin Bileşenleri... 4

Detaylı

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( )

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( ) Açıklamalar: I. DÖNEM - 2. DERS KURULU (2014-2015) Kısaltmalar: DK: Ders kurulu, IHU: İyi hekimlik uygulamaları, Mİng: Akademik/Medikal İngilizce, TDE: Türk Dili ve Edebiyatı, Bilgisayar Okur yazarlığı:

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

Fizyoloji Nedir? 19/11/2015. FİZYOLOJİ KAVRAMI ve HÜCRE. Yaşayan organizmaların karakteristik özellikleri nelerdir?

Fizyoloji Nedir? 19/11/2015. FİZYOLOJİ KAVRAMI ve HÜCRE. Yaşayan organizmaların karakteristik özellikleri nelerdir? Fizyoloji Nedir? FİZYOLOJİ KAVRAMI ve HÜCRE Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Canlıyı oluşturan doku ve organların fonksiyonlarını ve bu fonksiyonların nasıl yerine geldiklerini inceleyen bilim dalıdır. Yaşayan

Detaylı

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi:12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1.Aşağıda verilen özelliklerden hangisi canlılarda

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER

ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER 4) VİTAMİN Vücut metabolizması için gerekli olan ancak insan vücudunda üretilemeyen organik maddelerdir. Dışarıdan hazır

Detaylı