FEN VE TEKNOLOJ. A. Besinler ve Dengeli Beslenme. B. Besinlerin Sindirimi. C. Boflalt m. D. Sa l a Zararl Maddeler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "FEN VE TEKNOLOJ. A. Besinler ve Dengeli Beslenme. B. Besinlerin Sindirimi. C. Boflalt m. D. Sa l a Zararl Maddeler"

Transkript

1 FEN VE TEKNOLOJ A. Besinler ve Dengeli Beslenme B. Besinlerin Sindirimi C. Boflalt m D. Sa l a Zararl Maddeler

2 Temel Kaynak 5 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim A. BES NLER VE DENGEL BESLENME Beslenme Neden Gereklidir? Canl lar beslenemezlerse yaflamlar n sürdüremezler. Tüm canl lar büyüyebilmek ve yaflamsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için beslenir. Canl lar, do duktan sonra büyür ve geliflirler. Büyüyebilmek ve geliflebilmek için ise beslenirler. Besinleri Nas l Elde Ederiz? Besinlerimizi bitkilerden ve hayvanlardan elde ederiz. Hayvansal Besinler Et, süt, yumurta I II III Yedi imiz besinlerin bir k sm vücudumuzun kas ve kemik yap s na kat l r. Böylece büyürüz. Dünyaya gelen bebek büyüyerek çocuk olur, çocuk büyüyerek yetiflkin olur. Yetiflkinler büyümezler. nsanlar belli bir yafla gelince büyümelerini tamamlarlar. Canl lar yaflamsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için gerekli olan enerjiyi besinlerden sa larlar. Organlar m z çal fl rken, soluk al p verirken enerji harcar z. Yürürken, konuflurken, düflünürken harcad m z enerji, uyurken harcad m z enerjiden daha fazlad r. Bu nedenle çok hareket etti imizde daha çabuk ac k r z. Vücudumuzun enerji ihtiyac artt için beslenme iste i duyar z. nek, koyun, tavuk, bal k gibi hayvanlardan et, nek, koyun, keçi gibi hayvanlardan süt (Yo urt ve peynir, sütten elde edilir.), Tavuk, hindi, kaz, ördek gibi hayvanlardan yumurta elde edilir. Bitkisel Besinler Meyve ve Sebzeler Elma, armut, üzüm, muz, nar, portakal, mandalina vb. meyveler, bu meyvelerin a açlar ndan elde edilir. P rasa, spanak, marul, lahana, domates, salatal k, maydanoz, so an birer sebzedir. Tah llar: Bu day, arpa, çavdar, yulaf, pirinç, m s r vb. Baklagiller: Kuru fasulye, nohut, mercimek, bezelye vb. Turunçgiller: Portakal, limon, mandalina, greyfurt vb. 492

3 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim FEN VE TEKNOLOJ çerdikleri Maddelere Göre Besinler Besinler içerdikleri maddelere göre karbonhidratlar, proteinler, ya lar, vitaminler, su ve mineraller olarak grupland r l r. Besinlerde birçok madde vard r ancak besinler en çok içerdikleri maddeye göre grupland r l r. Karbonhidratlar Hangi Besinlerde Bulunur? Temel besin maddelerimizdendir. Ekmek, makarna, pilav, süt, bal, meyve çeflitlerinde, tah llarda, patates ve fleker kam fl nda bolca bulunur. Karbonhidrat içeren maddelere tentürdiyot damlat ld nda rengi mavi olur. Vücudumuzda Ne fle Yarar? Karbonhidratlar vücudumuza enerji sa lar. Meyve ve sebzelerde, kepekli ekmekte, yulafta bulunan lif, sindirimi kolaylaflt r r. Lif de bir karbonhidratt r. Proteinler Hangi Besinlerde Bulunur? Et, süt, yumurta, yo urt, bal k, peynir gibi hayvansal besinlerde bolca bulunur. Bitkisel besinlerden tah llar, baklagiller ve kuru yemifller protein bak m ndan zengindir. Nitrik asit damlatt m zda rengi sar olan maddelerde protein vard r. Vücudumuzda Ne fle Yarar? Proteinler, büyüme ve geliflmeyi sa lar. Vücudumuzda oluflan yaralar n iyileflmesini proteinler gerçeklefltirir. Bu nedenle proteinler yap c ve onar c besinler olarak adland r l r. Vücudumuzun mikroplara karfl direnci ve zekâm z n geliflmesi için de proteinlere ihtiyaç duyar z. Büyüme ve geliflme dönemindeki bebekler ve çocuklar yeterince protein almazlarsa büyümeleri yavafllar ya da durabilir. Çünkü yeterince protein almazsak kemik ve kaslar m z geliflemez. Ya lar Hangi Besinlerde Bulunur? Bitkilerden ve hayvanlardan elde edilir. zeytin ayçiçe i m s r yer f st soya susam Bitkisel Ya lar bulunur. Ya lar Hayvansal Ya lar bulunur. bal k süt peynir et tereya kaymak Vücudumuzda Ne fle Yarar? Vücudumuz, fazla enerji gerektiren ifller için gerekli enerjiyi ya lardan sa lar. Ya lar, karbonhidratlardan daha fazla enerji içerir. Fazla ya vücudumuzda depolan r. Çok ya ve karbonhidrat tüketti imizde fliflmanl k sorunu yaflar z. 49

4 Temel Kaynak 5 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim Vitaminler Hangi Besinlerde Bulunur, Ne fle Yarar? A Vitamini Havuç, kereviz, domates, taze fasulye, f st k, avakado, baklagiller, mantar, yumurta, süt, bu day ve cevizde bulunur. Eksikli inde gece körlü ü, deride kuruma ve pullanma görülür. Kemik ve difl geliflimine katk da bulunur. B Vitamini Süt ve süt ürünlerinde, k rm z et, yumurta ve birçok sebzede bulunur. Tah l ve tah llardan elde edilen ürünlerde de B vitamini bulunur. B vitaminleri eksikli inde kans zl k, yorgunluk, deride yaralar gibi rahats zl klar oluflur. C Vitamini Turunçgiller, çilek, kuflburrnu, bö ürtlen, domates, maydanoz, lahana, patates ve yeflil yaprakl sebzelerde bulunur. Difl ve difl eti sa l için gereklidir. Vücudu mikroplara karfl korur. D Vitamini Süt, yumurta, tereya, bal k ve bal k ya, peynir ve sebzelerde bulunur. Kalsiyum ve fosforun emilmesini ve kemiklerde depolanmas n sa lar. D vitamininin ön maddesi besinlerden al n r, günefl fl nlar ile D vitamini oluflur. Ancak bal k ya yla do rudan alabiliriz. E Vitamini K rm z et, süt ve süt ürünleri, yumurta, tah l ve tah l ürünlerinde bulunur. Eksikli inde k s rl k, karaci er, kalp ve damar hastal klar görülür. K Vitamini K rm z et, pirinç, karaci er, m s r, domates, yeflil sebzeler, muz, fleftali ve çilekte bulunur. Kan n p ht laflmas n sa lar. K vitamini eksikli inde kan p ht laflmaz. Yaralanmalarda çok kan kaybedilebilir. Vitaminler, vücudumuzda düzenleyici olarak görev yapar. Vücudun direncini art rarak hastal klardan korur. Ayr ca vitaminler büyüme, geliflme ve üremede önemli rol oynar. Su Canl lar susuz yaflayamaz. Yemek yemeden 2 hafta yaflayabiliriz ama susuz birkaç gün yaflayabiliriz. Vücudumuzun % 70 i sudur. Su içerek vücudumuzun su ihtiyac n karfl lar z. Her gün 1,5-2 litre su içmeliyiz. Meyve ve sebzeleri yedi imizde de vücudumuza su al r z. Yaz n terleyerek su kaybetti imiz için daha çok su içeriz. Su da vitaminler gibi vücudumuzda düzenleyici olarak görev yapar. Mineraller Mineralller, vücudumuza yedi imiz yiyecekler ve içeceklerle girer. Vücudumuzda düzenleyici olarak görev yapar. Ya lar Karbonhidratlar çeriklerine Göre Besinler Enerji verici Yap c ve Onar c Düzenleyici Proteinler Su Mineraller Vitaminler 494

5 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim FEN VE TEKNOLOJ Nas l Beslenmeliyiz? Yaflam m z sa l kl bir biçimde sürdürebilmemiz için dengeli ve sa l kl beslenmeliyiz. Sa l kl ve dengeli beslenebilmek için de vücudumuz için gerekli olan tüm maddeleri almal y z. Enerji veren, yap c - onar c ve düzenleyici besinlerden belli miktarda yemeliyiz. Bir günde yememiz gereken besin miktarlar besin piramidinde gösterilmifltir. 4 Ya lar fiekerler Ya ve flekerler (Enerji verici) Süt ve süt ürünleri Et ve et ürünleri Proteinler (Yap c - onar c ) 1 2 Sebze ve meyveler Tah l ürünleri Vitaminler Mineraller (Düzenleyici) Karbonhidratlar (Enerji verici) 1. Piramitten de anlafl laca gibi bir günde en çok karbonhidrat içeren besinler yemeliyiz. Böylece vücudumuzun sa l kl çal flabilmesi için gerekli enerjiyi sa lam fl oluruz. Karbonhidrat en çok ekmek, makarna, pilav, unlu mamuller gibi besinlerde bulunur. 2. Karbonhidratlardan sonra en çok tüketmemiz gereken besinler vitaminler ve minerallerdir. Bu besinler düzenleyicidir. Vücudumuzun hastal klara karfl direncini art r r. Sebze ve meyvelerde bolca bulunur.. Üçüncü besin grubu ise proteinlerdir. Proteinler yap c ve onar c d r. En çok süt ve süt ürünleri ile et ve et ürünlerinde, yumurtada bulunur. 4. Enerji verici ya ve flekerlerden de yeteri kadar almal y z. Bu besinlerden yeterli miktarda yedi imizde enerji ihtiyac m z karfl lar, vücudumuzun di er iflleri için gerekli maddeleri alm fl oluruz. Buna yeterli ve dengeli beslenme deriz. Dengeli beslenmeye diyet de denir. Diyet sözcü ü ço u zaman yanl fl kullan l r. Dengeli ve yeterli beslenen birinin günlük menüsü afla daki gibi olabilir. Sabah Ö le Akflam 1 bardak süt 1 adet yumurta 10 adet zeytin Bir dilim ekmek 1 domates Bal k Makarna Salata Puding Ezogelin çorba Salata Pilav 2 adet mandalina Besin maddeleri vücudumuzda eksik olursa vücudumuzun sa l bozulur. Özellikle çocuklar, h zl büyüdü ü için daha çok protein ve karbonhidrat içeren besinler yemelidir. Yeterli ve dengeli beslenmeyen çocuklarda büyüme yavafllar, vücut sa l kl çal flamaz. 495

6 Temel Kaynak 5 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim Haz r Yiyecekler Besinlerin çeflitlili i, teknolojik geliflmelerin etkisiyle son y llarda art fl göstermifltir. Yandaki resimde görülen g dalarda çeflitli katk maddeleri vard r. Haz r g dalarda ço unlukla koruyucu, renklendirici, tatland r c katk maddeleri bulunur. Katk maddeleri besinlerin do all n bozar. Bu besinlerden fazla tüketen insanlarda sa l k sorunlar yaflanabilir. Besin maddeleri al rken, çindekiler bölümünde g da içerikleri ile ilgili aç klamalar incelemeliyiz. Paketin üzerindeki son kullanma tarihlerine bakmal y z. Tazeli ini yitirmifl, bozulmufl yiyecekler sa l m za zarar verebilir; besin zehirlenmesine neden olur. G da maddelerinde damgas n n olup olmad na bakmal y z. Bu damga ürünün kalitesini gösterir. Tar m ve Köy flleri Bakanl n n izninin olup olmad na dikkat etmeliyiz. Taze Yiyecekler Sa l m z korumak ve sa l kl yaflamak için taze besinler tüketmeliyiz. Canl renkli ve diri görünümlü besinler tazedir. Besinleri dokunarak, koklayarak da taze olup olmad n anlayabiliriz. Meyve ve sebzeleri sat n al rken yukar da anlatt m z özelliklerine bakarak al r z. Bu besinlerin temizli ine dikkat etmeliyiz. Yemeden önce iyice y kamal y z. Aksi takdirde vücudumuza baz mikroplar girerek sa l m z bozar. Afla daki tabloyu inceleyerek ö rendiklerimizi pekifltirelim. çeriklerine Göre Besinler Düzenleyicidir. Enerji verir. Yap c ve onar c d r. Yumurtada bol bulunur. Sebze ve meyvelerde bol bulunur. Tah l ürünlerinde bol bulunur. Ya bitkilerinden elde edilir. (zeytin, ayçiçe i, m s r, f nd k) Karbonhidratlar Vitamin ve minareller Proteinler Ya lar Su 496

7 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim FEN VE TEKNOLOJ BES NLER VE DENGEL BESLENME - TEST 1 1. I. Hareket edebilmek için gerekli enerjiyi sa lamak II. Kas ve kemik yap s n gelifltirmek III. Yaflamsal faaliyetlerini devam ettirmek Yukar dakilerden hangisi ya da hangileri canl lar n beslenme nedenlerindendir? a. Yaln z I b. Yaln z III c. II, III d. I, II, III 2. Afla daki efllefltirmelerden hangisi yanl flt r? a. F nd k Ya b. Ekmek Karbonhidrat c. Havuç Protein d. Portakal Vitamin. Üzerine tentürdiyot damlat lan patatesin görüntüsü afla dakilerden hangisi olur? a. b. c. d. A B C Protein Karbonhidrat Ya lar Mineraller Afla daki iki soruyu tabloya göre cevaplay n z. 4. Yukar daki tabloya göre afla dakilerden hangisi do rudur? A B C a. maydanoz süt patates b. et portakal bisküvi c. bal k süt bu day d. spanak yumurta limon 5. Tablodan ç kar lacak en genel sonuç afla dakilerden hangisidir? a. B de bolca ya bulunur. b. Protein içeren besinlerde mineral vard r. c. C, karbonhidrat bak m ndan zengindir. d. Mineraller tüm besinlerde bulunur. 6. Erinç, afla daki besinlere nitrik asit damlatt. Hangisinin rengi sar ya döner? a. portakal b. peynir c. lahana d. muz 7. Üç ayr besin maddesine nitrik asit damlatan Erinç in amac afla dakilerden hangisidir? a. Karbonhidrat içeren besini belirlemek b. Hangi besinlerde mineral oldu unu saptamak c. Ya içeren besinin hangisi oldu unu bulmak d. Hangi besinin protein içerdi ini ö renmek 497

8 Temel Kaynak 5 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim 8. Yandaki dairede dengeli beslenmede içeriklerine göre besinlerin tüketilme miktarlar gösterilmifltir. Buna göre afla daki efllefltirmelerden hangisi yanl flt r? a. I Karbonhidratlar b. II Süt ve süt ürünleri c. III Et ve et ürünleri d. IV Ya lar ve flekerler III IV II I 12. A maddesine tentürdiyot damlat nca rengi maviye dönüyor. B maddesini bir kâ da sürtünce kâ t fleffaflafl yor. Buna göre A ve B maddeleri için afla dakilerden hangisini kesin olarak söyleriz? a. A maddesi protein içerir. b. B maddesinde bol karbonhidrat vard r. c. Her ikisinde de bol vitamin vard r. d. A bol karbonhidrat, B ise ya içerir. 9. Afla dakilerden hangisi yeterli ve dengeli beslenen bir çocu un bir ö ünü olabilir? a. köfte, makarna, salata, puding b. salata, meyve, ayran c. yumurta, süt, et d. çorba, makarna, domates, ekmek 10. Yandaki kutuda içinde bol miktarda su ve karbonhidrat bulunan? besinler vard r. Kutunun içinde bulunan besin afla dakilerden hangisi olamaz? a. süt b. zeytin c. patates d. pirinç 11. Afla daki vitamin çeflitlerinden hangisi ön maddesi besinlerle al narak günefl fl nlar yla oluflur? a. A b. C c. D d. K 1. I. Ya II. Renklendirici III. Koruyucu IV. Baharat Yukar dakilerden hangisi ya da hangileri haz r besin teknolojisinde kullan lan katk maddelerindendir? a. Yaln z II b. I, III c. II, III d. II, III, IV 14. I. Do al kokulu II. Canl renkli III. Diri görünümlü Yukar dakilerden hangileri taze besinlerde bulunmas gereken özelliklerdendir? a. I, II b. I, III c. II, III d. I, II, III 498

9 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim FEN VE TEKNOLOJ 15. Yap lan araflt rmalar, yanl fl beslenme al flkanl klar n n fliflmanl k sorununa neden oldu unu göstermifltir. Afla dakilerden hangisi fliflmanl k sorununun nedenidir? a. Bol sebze ve meyve yemek b. Çok su içmek c. Fazla ya ve karbonhidrat tüketmek d. Her ö ünde bir dilim ekmek yemek 16. Afla dakilerden hangisi tüm sebze ve meyvelerde bulunur? a. ya b. su c. protein d. karbonhidrat 17. Besinler içeriklerine göre afla daki tabloda uygun yerlere yaz lm flt r. Hangi sat rda hata yap lm flt r? a. b. c. d. Enerji verici Yap c Onar c fieker Et Muz Düzenleyici Tereya Süt Kereviz Lahana Yo urt Domates Bisküvi Bal k Taze Fasulye 18. I. G da içerikleri II. Son kullanma tarihi III. TSE damgas n n olup olmamas Bir besin maddesi al rken yukar dakilerden hangisine ya da hangilerine dikkat edilmelidir? a. Yaln z I b. Yaln z II c. II, III d. I, II, III 19. Afla da vitaminlerle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanl flt r? a. D vitamini kan n p ht laflmas n sa lar. b. A vitamini noksanl nda gece körlü ü görülür. c. B vitamini eksikili i kans zl a neden olur. d. C vitamini vücudu hastal klara karfl korur. 20. fiekildeki besin IV piramidine göre III afla dakilerden hangisi yanl flt r? II I a. I Karbonhidratlar b. II Sebzeler c. III Ya lar d. IV fieker 499

10 Temel Kaynak 5 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim B. BES NLER N S ND R M Besinler Vücudumuzda Nas l Tafl n r? Büyüyebilmek ve vücudumuzun sa l kl çal flmas n sa layacak enerjiyi üretebilmek için besleniriz. Enerji vücudumuzun her yerinde üretilir: Parmak uçlar m zdan kafam za kadar Bu nedenle besinlerin vücudumuzun her yerine tafl nmas gerekir. Besin, kan arac l ile vücudumuzun her noktas na ulafl r. Besinlerin kana kar flabilmesi için çok küçük parçalara ayr lmas gerekir. Bu iflle görevli organlar, besinleri çeflitli ifllemlerden geçirerek kana kar flabilecek hâle getirir. Sindirim Karbonhidrat, ya ve protein gibi besinlerin kana kar flabilecek hâle gelmesine sindirim denir. Bu ifli sindirimde görevli yap ve organlar gerçeklefltirir. Sindirimi do rudan gerçeklefltiren organlar sindirim kanal ad alt nda incelenir. Di erleri ise sindirime yard mc organlar olarak adland r l r. Sindirim Kanal A z: A z m z n içerisinde dil ve difller vard r. Difller, kopar p parçalar ve ö ütür. Tükürük, besinleri slat p kayganlaflt rarak kolay yutulmas n sa lar. Ayr ca tükürük baz besinlerin sindirimini çi nenirken bafllat r. A z Yutak Yemek borusu Mide Kal n ba rsak nce ba rsak Dil, besinlerin çi nenmesine ve yutulmas na yard mc olur. Yediklerimizi yuta a do ru iterek yutulmas n sa lar. Ayr ca besinlerin tad n da dilimizle al r z. Yutak: A zdan sonra gelen boflluktur. A zdan gelen lokmalar yemek borusuna iletir. Yutak ayn zamanda soludu umuz havay soluk borusuna iletir. Bu anlamda yutak, hava ve besin trafi ini kontrol eder. Yemek Borusu: Yutaktan mideye kadar uzan r cm uzunlu undad r. Özel hareketlerle besinleri mideye tafl r. Mide: Kar n bofllu unun üst bölümünde yer al r. Yedi imiz besinler bir süre midede kal r yani mide bir süre besinleri depolar. Kas l p gevfleme hareketleri yaparak besinleri bulamaç hâline (çorba k vam ) getirir. Mide taraf ndan salg lanan yak c ve eritici özelli e sahip mide öz suyu da besinlerin ezilip bulamaç hâline gelmesine yard mc olur. Ayr ca besinlerle midemize gelen mikroplar öldürür. Çorba k vam ndaki bu kar fl m mide, ince ba rsa a gönderir. nce Ba rsak: Kar n bofllu unda yer al r. De iflik salg lar n etkisiyle besinler ince ba rsakta emilecek duruma gelir. yice parçalanan besinler burada kana geçer. Besinlerin yararl k s mlar emilince geriye kalan k s m kal n ba rsa a gönderilir. Kal n Ba rsak: nce ba rsakta emilmeyen, ifle yaramayan art k maddeler kal n ba rsa a gönderilir. Bu posan n içinde kalan su ve mineraller kal n ba rsakta emilerek kana kar fl r. Geriye kalan kat hâldeki maddeler d flk olarak anüsten at l r. 500

11 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim FEN VE TEKNOLOJ Ad m Ad m Sindirim Olay 1. Besinler, difller taraf ndan parçalanarak ö ütülür. Tükürük salg s ile slan r, kayganlafl r, yutulacak hâle gelir. Dil ile yuta a do ru itilir.. Besinler buradan yavafl yavafl iner. Mide kapa aç l nca da mideye girer. 2. Yutakta, g rtlak kapa soluk borusunu kapatarak lokman n yemek borusuna geçmesini sa lar. 4. Kas l p gevfleyerek ve salg lad mide öz suyu ile besinleri bulamaç hâline getirir. Besinler mide ç k fl kap s ndan ince ba rsa a geçer. 5. Çeflitli salg larla besinler kana kar flacak hale gelir. nce ba rsakta ilerlerken besinlerin yararl k s mlar emilerek kana kar fl r. 6. Posa olan maddelerde kalan su ve minareller kal n ba rsakta emilerek kana geçer. yice kat laflan posa anüsten d flk olarak d flar at l r. Sindirim, a zda bafllay p anüste son bulan bir süreçtir. Sindirime Yard mc Organlar Karaci er ve pankreas sindirici enzimlerle besinlerin sindirimine yard mc olur. Bu organlar salg lar n ince ba rsa a boflaltarak besinlerin emilimini sa lar. Sindirim Yap ve Organlar n n Sa l Mide rahats zl klar ve sindirim bozukluklar n önlemek için afla daki hususlara dikkat etmeliyiz. Sigara ve alkol kullanmamak Çok ac ve çok ekfli yememek Çok so uk ya da çok s cak yeme ve içmeden sak nmak Besinleri iyice temizlemek, bayat yiyecekler yememek Asitli içecekler içmemek karaci er pankreas 501

12 Temel Kaynak 5 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim 2 Difller ve Görevleri Difllerimizi besinleri s rmak, koparmak ve ö ütmek için kullan r z. Difllerimizin flekil ve büyüklükleri birbirinden farkl d r. A z m zda görev ve yap lar na göre kesici difller, köpek ve az diflleri olmak üzere üç çeflit difl vard r. 1. Kesici Difller: Üst ve alt çenede dörder tane olmak üzere sekiz kesici difl vard r. Besinleri kesme ve koparma ifline yarar. Uçlar düzgündür. 2. Köpek Diflleri: Kesici difllerin sa nda ve solunda birer köpek difli vard r. Alt ve üst çenede toplam dört köpek difli bulunur. Uçlar sivri olup besinleri kopar p parçalama görevi yapar.. Az Diflleri: Girintili ç k nt l yap lar yla besinleri ö ütür. Köpek difllerinin sa nda ve solunda bulunan iki tanesi küçük az, di erleri ise büyük az olarak adland r l r. Sekiz alt, sekiz üst çenede olmak üzere on alt az difli vard r. Difllerin Önemi ve Sa l Difllerimiz olmasayd besinleri kopar p parçalayamaz, çi neyemezdik. Bütün halindeki büyük lokmalar yutmam z çok zor olurdu. Midemiz büyük lokmalar sindirirken zorlan rd. Difllerimiz sa lam olmad nda da besinleri iyi çi neyemeyiz. yi çi nenmeden yutulan besinler baz sindirim bozukluklar na neden olur. Çürük difller, A z kokusu, Difl ve bafl a r s, Sindirim sorunlar na neden olur. Difllerimizin sa l n korumak ve güçlendirmek için: Beslenmemize dikkat etmeli, yeterince mineral ve A, C, D vitaminleri almal y z. Sert cisimleri (f nd k, ceviz gibi) difllerimizle k rmamal y z. Çok flekerli besinleri ve asitli içecekleri çok tüketmemeliyiz. Çok s cak ya da çok so uk yiyecek ve içecekleri yiyip içmemeliyiz. Yemeklerden sonra difllerimizi f rçalamal y z. Yirmi Yafl Diflleri: yafllar nda ç kar. Ak l diflleri de denir. Alt ve üst çenede ikifler tane bulunur. Süt Diflleri: Kal c difller 7-8 yafllar nda süt diflleri döküldükçe ç kar. Bebekler 6 ayl kken süt diflleri ç kmaya bafllar. 2,5 yafl na kadar 20 süt difli ç kar. Süt diflleri kal c difllere göre daha küçüktür. 502

13 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim FEN VE TEKNOLOJ C. BOfiALTIM At k Maddeleri Vücudumuzdan Nas l Atar z? Vücudumuzun her yerinde enerji üretilir. Enerji üretilirken at k maddeler oluflur. Bunlardan karbondioksit ve su buhar n akci erler yoluyla soluk vererek d flar atar z. Sindirim sonucu oluflan kat at klar ise ba rsaklar yoluyla anüsten d flar at l r. Bunlar n yan nda vücudumuzdan at lmas gereken zararl maddeler ve fazla su boflalt m organlar ile d flar at l r. Vücudumuzda oluflan at k maddeler d flar at lmal d r. Aksi takdirde vücudumuzun iflleyifli bozulur. Boflalt m Organ ve Yap lar Böbrekler (1) drar kanal (2) drar kesesi () Su buhar + karbon dioksit drar borusu (4) 1. Bel hizas nda omurgan n iki yan nda bulunur. fiekilleri fasulyeye benzer. Böbrekler vücudumuzun süzme organlar d r. Tüm kan m z böbreklerimizden geçerek süzülür. Bu s rada kan zararl maddelerden temizlenir. 2. Kan n böbreklerde süzülmesi sonucu oluflan idrar bu kanala geçer. drar kanal bu s v y idrar kesesine tafl r.. Böbreklerden gelen idrar burada toplan r. drar kesesi yaklafl k 600 ml idrar toplayabilir. 4. drar kesesinde oluflturulan bas nçla idrar, idrar borusuna pompalan r. drar buradan d flar at l r. Derimiz de terleme yoluyla boflalt ma yard mc olur. çerisinde su ve madensel tuzlar olan ter derimizdeki gözeneklerden at l r. Boflalt m Nas l Gerçekleflir? Enerji oluflumu sonucu ortaya ç kan zararl maddeler ve vücudumuzdaki fazla su kana kar fl r. Kan, böbreklerden geçerek süzülür. Süzme iflini böbreklerin iç k sm nda bulunan özel süzme cisimcikleri gerçeklefltirir. Bir böbrekte bunlardan yaklafl k bir milyon tane bulunur. Bu yolla temizlenen kan kalbe giderek tüm vücuda da t l r. Kan n süzülmesi sonucu böbreklerde oluflan zararl ve ihtiyaç fazlas su, idrar olarak adland r l r. drar, idrar kanal ile idrar kesesine aktar l r. drar kesesi dolmaya bafllay nca oluflan bas nçla tuvalete gitme ihtiyac hissederiz. drar buradan idrar borusuna pompalan r. drar borusu ile de d flar at l r. 50

14 Temel Kaynak 5 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim D. SA LI A ZARARLI MADDELER Böbreklerimizin Sa l n Korumak çin Nelere Dikkat Etmeliyiz? Zararl maddelerin vücudumuzdan at lmas n sa layan böbreklerimizin vücudumuz için çok büyük bir önemi vard r. Böbreklerimiz ifllevini yerine getiremezse vücudumuzda zararl maddeler birikir ve sa l m z bozulur. Böbreklerimizin sa l n korumak için bol bol su içmeliyiz. Özellikle s cak havalarda terleyerek çok su kaybetti imiz için daha çok su içeriz. drar vücudumuzdan at l rken ac olursa ya da idrar m z kanl olursa hemen doktora baflvurmal y z. Vücudumuzu temiz tutmal y z. Tuvaletten sonra ellerimizi y kamal, s k s k banyo yapmal y z. ç çamafl rlar m z de ifltirmeliyiz. Sa l m z n Düflmanlar : Sigara ve Alkol Sigara ve alkol ba ml l a neden olan al flkanl klard r. nsanlar, sigara ve alkol kullanmaya al flt klar nda bunlardan kurtulmakta oldukça zorlan rlar. Sigara; Solunum yollar n tahrifl ederek bronflit ve ast m gibi hastal klara, Akci er ve g rtlak kanserlerine, Kalp ve damar hastal klar na, Mide hastal klar ve sindirim bozukluklar na neden olur. Yap lan araflt rmalar sigaran n insan ömrünü azaltt n göstermifltir. Sigara içenler, yaln zca kendilerine de il, çevrelerindeki insanlara da zarar verirler. Pasif içici olarak adland r lan bu insanlar sigara içenler gibi sigaradan zarar görürler. Bunlar genellikle bebekler ve çocuklard r. Pasif içicilerde nefes darl, öksürük ve bo azda yanma rahats zl klar görülür. Sigaradan ç kan dumanlar havay, at lan kül ve izmaritler de çevreyi kirletir. Sigara almak için harcanan paralar hem kiflilere hem de ülke ekonomisine zarar verir. Sigaran n Bireye ve Topluma Verdi i Zararlar Tütünden yap lan sigaran n içinde yaklafl k 4000 tane zararl madde vard r. Bu maddelerden nikotin ba ml l a neden olur. Karbonmonoksit gaz da bu maddelerden biridir. 504

15 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim FEN VE TEKNOLOJ Alkolün Zararlar Alkol, vücudumuzda alkol sorununa neden olur. Çok alkol alan insanlar, yürümede ve konuflmada zorluk çekerler. Alkollü insanlar kendilerini kontrol edemedikleri için davran fllar yla çevrelerini rahats z ederler. Alkollü araç kullanan sürücüler, trafik kazalar na ve kazalar sonucunda insanlar n yaralanmas na ya da ölümüne neden olurlar. Sürekli alkol kullanan insanlar n karaci er, mide, ba rsaklar kalp, beyin ve sinirleri zarar görür. Alkol de sigara gibi ba ml l k yapar. Alkol ba ml l bir hastal kt r. Kurtulmak için tedavi görmek gerekir. Alkol kullan m aile ve ülke ekonomisine de zarar verir. Sa l kl Yaflam çin Neler Yapmal y z? Sa l m z korumak için, Sigara ve alkol kullanmamal y z. Sigara içilen ortamlardan uzak durmal y z. Afla daki tablolar inceleyerek ö rendiklerimizi pekifltirelim. Düzenli spor yapmal y z. Spor, vücudumuzun dayan kl l n art r r. Böylece sa l kl ve dinç kal r z. 1. Dengeli beslenme Spor Difller için önemlidir. için önemlidir. için gereklidir. için gereklidir. Sa l k için gereklidir. zarar verir. zarar verir. Sigara Alkol 2. Temizlik Doktor Kontrolü Kan temizlenir. Böbrekler kan temizlerken oluflur. drar d flar at l r. drar borusu toplan r. drar kesesi 505

16 Temel Kaynak 5 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim BES NLER N S ND R M - BOfiALTIM - SA LI A ZARARLI MADDELER - TEST 2 1. Afla dakilerden hangisi besinleri tafl ma görevini yapar? a. kan b. kalp c. yemek borusu d. ba rsaklar 2. I. Mide II. Yemek borusu III. nce ba rsak IV. Yutak V. Kal n ba rsak Yukar da sindirimde görevli yap ve organlar verilmifltir. Sindirimin gerçekleflme s ras afla dakilerden hangisinde verilmifltir? a. IV, I, II, III, V b. IV, II, I, III, V c. II, I, IV, III, V d. IV, V, II, I, III. A, besinleri mideye tafl r. B, besinlerin kana kar flt yerdir. C, besinleri k sa bir süre için depolar. Yukar daki A, B ve C sindirimde görevli yap ve organlard r. Buna göre afla dakilerden hangisi yanl flt r? a. A, boru fleklindedir. b. C, midedir. c. B, kal n ba rsakt r. d. A, yutaktan mideye kadar uzan r. 4. Afla da besinlerin sindirimi ile ilgili verilen olaylardan hangisi di erlerinden sonra gerçekleflir? a. Ö ütülmüfl besin mideye ulafl r. b. Besin maddeleri kana geçer. c. Besinler çorba k vam na gelir. d. Posadaki su ve mineraller emilir. 5. Afla dakilerden hangisinde sindirimi sa layan s v salg lanmaz? a. a z b. yemek borusu c. mide d. ince ba rsak 6. Enerji oluflumu sonucu aç a ç kan zararl maddeleri afla dakilerden hangisi tafl r? a. ba rsaklar b. idrar c. kan d. idrar kanal 7. Modelde gösterilen difllerle ilgili afla dakilerden hangisi yanl flt r? a. I, besinleri ö ütür. b. II, kesici difller olarak adland r l r. c. III, a z m zda toplam 8 tanedir. d. IV, 18 ile 22 yafl aras ç kar. 8. V, idrar n topland yap d r. Y, kan süzerek temizler. Z, idrar n vücuttan at ld borudur. Yukar da boflalt m organlar ile ilgili bilgiler verilmifltir. Buna göre afla dakilerden hangisi söylenemez? a. V, idrar kesesidir. b. Y, böbreklerdir. c. drar, Z den V ye geçer. d. Y, idrar V ye gönderir. 9. Su ve zararl maddelerden oluflan idrar afla dakilerden hangisinde üretilir? a. kan b. böbrek c. idrar kesesi d. idrar yolu 10. Afla dakilerden hangisi sindirime yard mc yap ve organlardan biri de ildir? a. karaci er b. dil c. akci er d. pankreas 11. I. Böbrekler II. Kal n ba rsak III. Mide IV. Karaci er Yukar dakilerden hangisi ya da hangileri boflalt mda görevli yap ve organlardand r? a. Yaln z I b. I, II c. I, III, IV d. II, III, IV II I III IV 506

17 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim FEN VE TEKNOLOJ 12. Oksijen ve besin kan arac l ile vücudumuzun her noktas na iletilir. Bunlar enerji üretimi için kullan l rken birtak m at k maddeler ortaya ç kar. I. Karbondioksit II. Zararl maddeler III. Posa Yukar dakilerden hangileri enerji üretilirken aç a ç kan maddelerdendir? a. I, II b. I, III c. II, III d. I, II, III 1. I. drar, idrar kesesinde toplan r. II. Kan süzülerek temizlenir. III. drar, borusuna pompalan r. IV. Oluflan idrar, idrar kanal na gider. Yukar da boflalt m s ras nda meydana gelen olaylar verilmifltir. Bunlar n olufl s ras afla dakilerden hangisinde gösterilmifltir? a. I, II, III, IV b. II, IV, I, III c. II, III, IV,I d. IV, I, II, III 14. Bol su içmek böbreklerimizin sa l için gereklidir. Bunun nedeni afla dakilerden hangisinde aç klanm flt r? a. Böbreklerimizin su ile dolu olmas gerekir. b. Böbreklerimiz kan su ile temizler. c. Az su içersek böbreklerimiz hiç çal flamaz. d. Yeterince su olmazsa zararl maddeler böbreklerden at lamaz. 15. Afla dakilerden hangisi sindirim yap ve organlar m z n sa l n korumak için yap lmas gereken davran fllardan biri de ildir? a. Çok s cak ve çok so uk yememek b. Bayat, bozuk yiyecekler yememek c. S k s k ya l yiyecekleri tüketmek d. Asitli içeceklerden uzak durmak 16. I. Sigara kullanmak II. Bol su içmek III. Alkol almak IV. S k s k meyve yemek Yukar dakilerden hangisi ya da hangileri ba ml l k yapan al flkanl klardand r? a. Yaln z I b. I, III c. I, II, III d. II, III, IV 17. Sigara öncelikle afla daki yap ve organlardan hangisine zarar verir? a. solunum b. sindirim c. boflalt m d. dolafl m 18. Pasif içici ifadesi afla dakilerden hangisini belirtmek için söylenir? a. Sigara tiryakilerini b. Ara s ra sigara içenleri c. Ayda bir kere alkollü içecekler içenleri d. çmedi i hâlde sigaradan zarar görenleri 19. I. Spor II. Dengeli beslenme III. Temizlik IV. Doktor kontrolü Sa l kl yaflamak için yukar dakilerden hangilerini yapmal y z? a. I, II b. II, III c. II, III, IV d. I, II, III, IV 20. Umut, böbreklerinin sa l için bol s v tüketmesi gerekti ini biliyordu. Bu nedenle s k s k gazoz içiyordu. Zaman kazanmak için yeme ini çok acele yerdi. Yemeklerden sonra difllerini f rçalar, her sabah süt içerdi. Her hafta olmasa da baz haftalar 2- saat basketbol oynard. Paragrafta baz al flkanl klar anlat lan Umut un sa l n korumas için afla dakilerden hangisi önerilemez? a. Gazoz yerine su içmelidir. b. Düzenli spor yapmal d r. c. Difllerini yaln zca sabahlar f rçalamal d r. d. Yemeklerini sakin ve yavafl yemelidir. 507

18 Temel Kaynak 5 Vücudumuz Bilmecesini Çözelim VÜCUDUMUZ B LMECES N ÇÖZEL M - ÜN TE TEST 1 1. Afla dakilerden hangisinde sindirimin bafllama ve bitifl yeri do ru olarak gösterilmifltir? Bafllama Bitifl a. A z Kal n ba rsaklar b. A z Anüs c. Difller nce ba rsaklar d. Difller Anüs 2. Besin maddelerinin a zdan kana kar flmas na kadar geçtikleri yol afla dakilerden hangisinde verilmifltir? a. Yemek borusu - mide - kal n ba rsak b. Mide - ince ba rsak - kal n ba rsak c. Yutak - yemek borusu - mide - ince ba rsak d. Yutak - mide - ince ba rsak - kal n ba rsak. I. Damarlar II. Mide III. Kalp IV. nce ba rsak V. A z Yukar dakilerden hangileri besinlerin parçalanarak kana kar flabilecek hâle gelmesinde görev al r? a. I, II b. III, IV c. II, IV, V d. III, IV, V 4. Modelde gösterilen I organ ve yap larla ilgili II afla dakilerden hangisi III yanl flt r? IV a. I de kan süzülür. b. II, idrar borusu olarak adland r l r. c. III, idrar n topland yerdir. d. IV, idrar n d flar at ld yap d r. 5. Miktar (mg) Su Mineral C Vitamini Karbonhidrat Yukar daki grafik bir besinin içerdi i maddelerin miktar n göstermektedir. Bu besin afla dakilerden hangisi olabilir? a. portakal b. karpuz c. patates d. ekmek 6. K, özel s v s ile besinleri ezer. L, besin maddeleriinin kana kar flt yap d r. M, su ve minerallerin emilimini gerçeklefltirir. Yukar da sindirim yap ve organlar na ait görevler verilmifltir. Buna göre afla dakilerden hangisi do rudur? K L M a. A z Mide nce ba rsak b. Mide nce Kal n ba rsak ba rsak c. A z nce Kal n ba rsak ba rsak d. Mide Kal n nce ba rsak ba rsak Besin içeri i 508

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB)

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) B- BOŞALTIM SĐSTEMĐ (6 SAAT) BOŞALTIM SĐSTEMĐMĐZ VÜCUDUMUZDAN ATIKLARI UZAKLAŞTIRIR 1- Boşaltım Sistemi 2- Boşaltım Sistemi Organları

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1.ÜNİTE :VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM KONU ÖZETİ KONULAR

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1.ÜNİTE :VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM KONU ÖZETİ KONULAR FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 1.ÜNİTE :VÜCUDUMUZ BİLMECESİNİ ÇÖZELİM KONU ÖZETİ KONULAR A. Besinler ve Dengeli Beslenme B. Besinlerin Sindirimi C. Boşaltım D. Sağlığa Zararlı Maddeler A. BESİNLER VE DENGELİ BESLENME

Detaylı

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1 BOfiALTIM S STEM Besinlerin hücrelerimizde kullan lmas sonucu karbondioksit, amonyak, üre, ürik asit, madensel tuz gibi vücut için zararl maddeler oluflur. Bu zararl maddelerin vücuttan uzaklaflt r lmas

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ

5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ 02.12. 5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ TARAFINDAN 2.12. TARİHİNDE ENFORMATİK BÖLÜM BAŞKANLIĞINDA HAZIRLANMIŞTIR.

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 FEN BİLİMLERİ Adı ve Soyadı :... Sınıfı :... Öğrenci Numarası :... SORU SAYISI : 20 SINAV

Detaylı

A. BES NLER VE DENGEL BESLENME

A. BES NLER VE DENGEL BESLENME 1. Ünite A. BES NLER VE DENGEL BESLENME 1- Resimdeki çocuklar çok ifltahl bir flekilde yemek yiyorlar. Günde kaç ö ün yemek yemeliyiz? Niçin? 2- Uzun süre yemek yemezsek kendimizi nas l hissederiz? 3-

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır.

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır. SOLUNUM SİSTEMİ Canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duyulan bu enerji besinlerden karşılanır. Hücre içerisinde besinlerden enerjinin üretilebilmesi için,

Detaylı

Marketten tatl yiyecek olarak hangisini tartarak al r z? Resimdeki sebzelerden hangisi tart larak sat l r?

Marketten tatl yiyecek olarak hangisini tartarak al r z? Resimdeki sebzelerden hangisi tart larak sat l r? TARTMA B Z M MARKET Afla daki sorular resme göre cevaplay n z. Marketten tatl yiyecek olarak hangisini tartarak al r z? 5. 7. Resimdeki sebzelerden hangisi tart larak sat l r? Resimde yiyeceklerden tartarak

Detaylı

5. Sınıf Besinler ve Özellikleri Test 2

5. Sınıf Besinler ve Özellikleri Test 2 5. Sınıf Besinler ve Özellikleri Test 2 1-1.Düzenleyici olarak görev yaparlar. 2.Pek çok yaşamsal faaliyetlerin gerçekleşmesinde görev alırlar. 3. Vücuda besinlerle dışardan alınır 4.Bazıları suda bazıları

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SETİ. 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SETİ 5. Sınıf FEN BİLİMLERİ 1. Fasikül İÇİNDEKİLER 3 Besin İçerikleri 10 Vitamin, Su ve Mineraller 17 Dengeli Beslenme ve Besinlerin Tazeliği 24 Besinlerin Sindirimi 31 Vücudumuzda Boşaltım

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME Doğumdan itibaren büyüme ve gelişme, sağlıklı ve uzun bir yaşam için vücudumuza gerekli olan bütün maddeleri besinlerle alırız. Besin; yenilebilen ve yenildiğinde

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-17

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-17 FR-HYE-04-719-17 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA BESLENME KILAVUZU AD ve SOYAD :... TARİH :... Hazırlayan AD/BD/Birim(ler): Beslenme ve Diyet

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. 1. ÜNÝTE Vücudumuzdaki Sistemler SÝNDÝRÝM SÝSTEMÝ... 12. Ölçme ve Deðerlendirme... 16. Kazaným Deðerlendirme Testi - 1...

ÝÇÝNDEKÝLER. 1. ÜNÝTE Vücudumuzdaki Sistemler SÝNDÝRÝM SÝSTEMÝ... 12. Ölçme ve Deðerlendirme... 16. Kazaným Deðerlendirme Testi - 1... ÇNDEKLER 1. ÜNTE Vücudumuzdaki Sistemler SNDRM SSTEM... 12 Ölçme ve Deðerlendirme. 16 Kazaným Deðerlendirme Testi - 1... 18 BOÞALTIM SSTEM... 21 Ölçme ve Deðerlendirme. 23 Kazaným Deðerlendirme Testi -

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK

NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK NORMALEKMEK ekmek k vam nda sofralar n gözdesi Normal ekmek; un, su, tuz, maya ve gerekli durumlarda katk maddesi ilave edilerek üretilmektedir. nsan beslenmesi aç s ndan

Detaylı

DİABET (Şeker Hastalığı) ve BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ

DİABET (Şeker Hastalığı) ve BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ DİABET (Şeker Hastalığı) ve BESLENME TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ DİABET (Şeker Hastalığı) ve BESLENME Diyetiniz günlük enerji

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI YETERLİ VE DENGELİ BESLENME Beslenme; insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin vücuda alınıp kullanılabilmesidir.

Detaylı

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER 31 BU ÜN TEN N AMAÇLARI Bu üniteyi çal flt n zda; Karbon hidratlar n genel yap lar n, adland

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür.

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. Besinler ve Sindirim Konu Testi Besin içeriği FEN ve TEKNOLOJİ 4. Sindirim Besinin kimyasal sonunda oluşan olarak sindirildiği yapıtaşları yer Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. B ve K vitaminleri

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

Solunum Sistemi. Anahtar Kavramlar alveol diyafram bronş bronşçuk. Soluk al p verme olay s ras nda hava vücudumuzda nas l bir yol izler?

Solunum Sistemi. Anahtar Kavramlar alveol diyafram bronş bronşçuk. Soluk al p verme olay s ras nda hava vücudumuzda nas l bir yol izler? Solunum Sistemi Anahtar Kavramlar alveol diyafram bronş bronşçuk Soluk al p verme olay s ras nda hava vücudumuzda nas l bir yol izler? Mert, televizyonda deniz altı dünyasını tanıtan bir belgesel izliyordu.

Detaylı

S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi.

S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi. S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi. C) Tek hücre proteini üretimi. D) Melez bitkilerle bitki türünün

Detaylı

Besinler ve Özellikleri

Besinler ve Özellikleri Besinler ve Özellikleri Test-1 1. 1. Besin üretme 2. Solunum yapma 3. Beslenme Yukarıda verilenlerden hangileri tüm canlılarda görülen ortak özelliktir? Yanlız 1 B) 2 ve 3 C) 1 ve 3 D) 1, 2 ve 3 2. Aşağıda

Detaylı

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler Besin Grupları Doğada çok çeşitli besinler bulunmakta ve her besinin besin öğesi bileşimi farklılık göstermektedir. Besin öğelerini tek bir besinle vücudumuza almamız imkansızdır. Besin öğelerinin dengeli

Detaylı

BOOSTERS ENERGIZE GINGERELLA SOUL-C. SLIM DOWN (250 ml) SUNDAZE HEART ON. H2O, limon, zencefil, zerdeçal, agave. elma, greyfurt, salatalık

BOOSTERS ENERGIZE GINGERELLA SOUL-C. SLIM DOWN (250 ml) SUNDAZE HEART ON. H2O, limon, zencefil, zerdeçal, agave. elma, greyfurt, salatalık GREENS GREEN MACHINE elma, salatalık, yeşil biber, marul, ıspanak, maydanoz, limon Vitamin ve mineral açısından zengin olup, sindirim sistemine ve vücudun doğal arınımına katkı sağlar. SKIN GLOW armut,

Detaylı

1. ÜNİTE. Sigara ve alkolün; insan sağlığına, çevreye ve topluma verdiği zararları, zararlı maddelerden uzak durulması gerektiğini, sağlıklı yaşamak

1. ÜNİTE. Sigara ve alkolün; insan sağlığına, çevreye ve topluma verdiği zararları, zararlı maddelerden uzak durulması gerektiğini, sağlıklı yaşamak 1. ÜNİTE Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim Neler Öğreneceğiz? Besinler Canlıların yaşayabilmek için besine ihtiyaç duyduğunu, besin içeriklerinin vücuttaki öncelikli görevlerini, vitamin çeşitlerinin en

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

1. ÜNİTE: VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM...9

1. ÜNİTE: VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM...9 İçindekiler 1. ÜNİTE: VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM...9 1. BÖLÜM: BESİNLER VE ÖZELLİKLERİ... 10 1. CANLILAR NEDEN BESLENİR?... 10 2. BESİN İÇERİKLERİ VE GÖREVLERİ... 11 3. DENGELİ VE SAĞLIKLI BESLENME...

Detaylı

Aylara Göre Meyve, Sebze ve Balık Tüketimi

Aylara Göre Meyve, Sebze ve Balık Tüketimi Aylara Göre Meyve, Sebze ve Balık Tüketimi OCAK Balık: Kefal, tekir,kırlangıç, istrongilos, levrek, Sebze: Kereviz, lahana, brüksel lahanası, brokoli, havuç, pırasa, ıspanak, pazı, kara turp, kırmızı turp

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir GAV yayınıdır. GAV Yayın No:

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

ÜN TE: 1 VÜCUDUMUZDAK S STEMLER S ND R M S STEM

ÜN TE: 1 VÜCUDUMUZDAK S STEMLER S ND R M S STEM ÜN TE: 1 VÜCUDUMUZDAK S STEMLER S ND R M S STEM Besinler hücreler taraf ndan do rudan kullan lamaz. Bunlar n hücreler taraf ndan kullan labilecek hâle dönüfltürülmesine sindirim, bunu sa layan sisteme

Detaylı

ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ ANTALYA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME: Büyüme, yaşamın sürdürülmesi ve sağlığın korunması için besinlerin kullanılmasıdır. BESİNLER VE BESİN ÖĞELERİ Yaşamımız için gerekli olan bütün besinleri,

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ

Böbrek Hastalıklarında BESLENME. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Böbrek Hastalıklarında BESLENME Diyetiniz günlük enerji gereksiniminize

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit)

fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Hasta Rehberi Say 12 fiekers Z D YABET (Diyabet nsipit) Kolay okunabilir rehber Diyabet nsipid - Say 12 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü, Reading,

Detaylı

Doç. Dr. Orhan YILMAZ

Doç. Dr. Orhan YILMAZ Yazar Ad 151 Doç. Dr. Orhan YILMAZ İnsanda iletişimin en önemli araçlarından biri olan ses, kişinin duygusal yapısını yansıtan bir olaydır. Yaş ilerledikçe tüm organlarda görülebilen yaşlanma konuşma

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) SĐNDĐRĐM SĐSTEMĐMĐZ VE SĐNDĐRĐM SĐSTEMĐ SAĞLIĞI

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) SĐNDĐRĐM SĐSTEMĐMĐZ VE SĐNDĐRĐM SĐSTEMĐ SAĞLIĞI ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) A- SĐNDĐRĐM SĐSTEMĐ VE SĐNDĐRĐM SĐSTEMĐ SAĞLIĞI (6 SAAT) SĐNDĐRĐM SĐSTEMĐMĐZ VE SĐNDĐRĐM SĐSTEMĐ SAĞLIĞI 1- Sindirim Sistemi 2- Beslenme

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ GÜNLÜK BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-12

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ GÜNLÜK BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-12 FR-HYE-04-719-12 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ GÜNLÜK BESLENME KILAVUZU Hazırlayan AD/BD/Birim(ler): Beslenme ve Diyet Birimi Sayfa 1 / 9 İlk yayın tarihi: 01.05.2007

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

YETERLİ DENGELİ BESLENME AKTİVİTE/ SPOR

YETERLİ DENGELİ BESLENME AKTİVİTE/ SPOR SAĞLIKLI YAŞAM YETERLİ DENGELİ BESLENME UYKU TEMİZLİK AKTİVİTE/ SPOR 1- ÇOCUKLAR NASIL BESLENMELİ BESLENME, insanın büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan besin

Detaylı

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1 YETERLİ ve DENGELİ BESLENME PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ OKUL ÇAĞINDA BESLENME Okul çağı dönemi, büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu, besin

Detaylı

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr www.boren.com.tr / info@boren.com.tr YAŞAM da BOR BOR/B; Yeryüzünde bileşikler halinde, toprak, kaya ve suda az miktarlarda fakat yaygın olarak bulunan bir elementtir. Yer kabuğunda 10-20 ppm, deniz ve

Detaylı

ZAYIFLAMA DiYETi. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ

ZAYIFLAMA DiYETi. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir. BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ ZAYIFLAMA DiYETi TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ ZAYIFLAMA DiYETi Diyetiniz günlük enerji gereksiniminize göre size özgü planlanmıştır.

Detaylı

SIVILARI ÖLÇME. Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir.

SIVILARI ÖLÇME. Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir. S v lar Ölçme MATEMAT K SIVILARI ÖLÇME Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir. Baflka hangi ürünleri litreyle al rs n z? S v lar ölçme birimi litredir. Litre = L Arda, evlerindeki

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken

Detaylı

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME NEDEN ÖNEMLİDİR? Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Gebelik öncesi ideal ağırlığında olan yetişkin kadınların ortalama 9-14 kg arasında (ayda 1-1,5kg)

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi. Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210

Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi. Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210 Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210 KONU İLGİ Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi Besleme TERCÜME VE DERLEME Ürün Müdürü Esra ÇINAR

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum...

ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum... ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum... ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Ha4ada 2-3 defa kabızlığım oluyor... Kabız olduğumda fissür/hemoroid şikayetlerim

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ADSIZ SEDAT SEZGİN ORTAOKULU OBEZİTE VE BESLENME KONULU BİLGİLENDİRME ÇALIŞMASI

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ADSIZ SEDAT SEZGİN ORTAOKULU OBEZİTE VE BESLENME KONULU BİLGİLENDİRME ÇALIŞMASI 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ADSIZ SEDAT SEZGİN ORTAOKULU OBEZİTE VE BESLENME KONULU BİLGİLENDİRME ÇALIŞMASI İLKÖĞRETİM ÇAĞINDAKİ ÇOCUKLARDA OBEZİTE VE BESLENME Obezite vücut ağırlığının ve vücuttaki

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME SANATI

SAĞLIKLI BESLENME SANATI SAĞLIKLI BESLENME SANATI BESLENME NEDİR? BESLENME; canlıların büyüme, gelişme, yaşamlarını sağlıklı sürdürebilmesi için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin her birinin yeterli miktarda alınması ve

Detaylı

ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER

ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER VE ALKALİ GIDA LİSTESİ ph değerinin sağlığımız için önemi nedir? Asidik bir vücut hastalıkları kendine çeken güçlü bir mıknatıstır. Bu nedenle de vücudun ph

Detaylı

FEN BİLİMLERİ. Besin İçerikleri

FEN BİLİMLERİ. Besin İçerikleri FEN BİLİMLERİ TEST-1 Besin İçerikleri 1. 4. aşamsal faaliyetlerin gerçekleşebilmesi için gereken enerjiyi öncelikli olarak aşağıdaki besinlerin hangisinden alırız? Besinlerimiz Enerji verici apıcı onarıcı...

Detaylı

Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu

Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu Bitkilerde Çiçeğin Yapısı, Tozlaşma, Döllenme, Tohum ve Meyve Oluşumu Çiçeğin Yapısı Tohumlu bitkilerin eşeyli üreme organı çiçektir. Açık tohumlu bitkilerin çiçeklerine kozalak adı verilir. Erkek kozalaklarda

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

Fen ve Teknoloji. Uygulamal Etkinlik. Afla daki boflluklar uygun ifadelerle tamamlay n z.

Fen ve Teknoloji. Uygulamal Etkinlik. Afla daki boflluklar uygun ifadelerle tamamlay n z. Ad : Soyad : S n f : 5. SINIF Nu. : Canl lar Dünyas n Gezelim, Tan yal m TEST 86 1. Afla da verilen flemaya, canl gruplar ile ilgili bildi iniz örnekleri yaz n z. Canl lar Uygulamal Etkinlik Bitkiler Hayvanlar

Detaylı

Sindirim Sistemimiz ve Sindirim Sistemimizin Sa l

Sindirim Sistemimiz ve Sindirim Sistemimizin Sa l Sindirim Sistemimiz ve Sindirim Sistemimizin Sa l 3 14. s. Anahtar Kavramlar fiziksel sindirim kimyasal sindirim enzim emilim P nar ifltahla sandviçinden kocaman bir parça s rd. Öyle anlafl l yor ki P

Detaylı

DO A VE MATEMAT K. Kufllar n ve kurba alar n toplam say s n n 3 e bölümü kaçt r?

DO A VE MATEMAT K. Kufllar n ve kurba alar n toplam say s n n 3 e bölümü kaçt r? DO A VE MATEMAT K DO AL SAYILARLA BÖLME filem Afla daki sorular resme göre cevaplay n z. Kufllar n ve kurba alar n toplam say s n n 3 e bölümü kaçt r? A açtaki kufllar 2 dala eflit olarak konsayd, her

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ DİABETLİ HASTALAR İÇİN BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-02

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ DİABETLİ HASTALAR İÇİN BESLENME KILAVUZU FR-HYE-04-719-02 FR-HYE-04-719-02 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURULUŞLARI BESLENME ve DİYET BİRİMİ DİABETLİ HASTALAR İÇİN BESLENME KILAVUZU Hazırlayan AD/BD/Birim(ler):Beslenme ve DiyetBirimi Sayfa 1 / 10 İlkyayın tarihi:

Detaylı

1. Afla daki flekillerin boyal k s mlar n bütün, yar m ve çeyrek olarak belirtiniz.

1. Afla daki flekillerin boyal k s mlar n bütün, yar m ve çeyrek olarak belirtiniz. Ad : Soyad : S n f : 2. SINIF Nu. : Kesirler 53 Uygulamal Etkinlik 1. Afla daki flekillerin boyal k s mlar n bütün, yar m ve çeyrek olarak belirtiniz. 4. Afla daki boflluklar uygun ifadelerle tamamlay

Detaylı

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

Sınav Süresi 85 Dakikadır

Sınav Süresi 85 Dakikadır Sınav Süresi 85 Dakikadır ŞEFKAT İMFO 7. SINIF SORU KİTAPÇIĞI ORTAOKUL 7. SINIF SORULARI ŞEFKAT KOLEJİ İMFO-2014 7.SINIF FEN SORULARI 1. K(Ebonit) L(Yün) Elektroskop 3. İletkenlerin direnci ile ilgili

Detaylı

Mardin Piyasasında Tüketime Sunulan Bulgurların Bazı Fiziksel Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluklarının İstatistikî Kontrolü

Mardin Piyasasında Tüketime Sunulan Bulgurların Bazı Fiziksel Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluklarının İstatistikî Kontrolü Mardin Piyasasında Tüketime Sunulan Bulgurların Bazı Fiziksel Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluklarının İstatistikî Kontrolü - doi: 10.17932/ IAU.IAUD.m.13091352.2015.7/26.15-21 Şerzan ASLAN 1

Detaylı

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir.

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir. Doğru beslenme için karbonhidrat, yağ ve proteinler belirli oranlarda belirli miktarlarda düzenli olarak alınmalıdır. Alınan kalori verilen kaloriden fazla olduğu zaman kilo alımı başlar. Her gün yenilen

Detaylı

1800 KALORİLİK ZAYIFLAMA DİYETİ ÖRNEK YEMEK LİSTESİ

1800 KALORİLİK ZAYIFLAMA DİYETİ ÖRNEK YEMEK LİSTESİ 1800 KALORİLİK ZAYIFLAMA DİYETİ BİR GÜNDE ALINMASI GEREKEN YİYECEK MİKTARLARI BESİN GRUBU DEĞİŞİM MİKTARI SÜT 3 ET 5 EKMEK VE EKMEK YERİNE GEÇEN 10 SEBZE YEMEĞİ 2 MEYVE 5 YAĞ 4 SABAH: ÖRNEK YEMEK LİSTESİ

Detaylı

İçeriklerine Göre Besinler. Enerji verici. Yapıcı ve onarıcı. Düzenleyici

İçeriklerine Göre Besinler. Enerji verici. Yapıcı ve onarıcı. Düzenleyici A. BESİNLER VE DENGELİ BESLENME a) Besinlerin Gerekliliği Büyüme,gelişme ve beslenme, canlıların özelliklerinden bazılarıdır.canlılar beslenemezlerse yaşamlarını sürdüremezler.tüm canlılar büyüyebilmek

Detaylı

Kay s 9 Armut 12 Çilek 15 Elma 9

Kay s 9 Armut 12 Çilek 15 Elma 9 Nesne Grafi i ve Tablo MATEMAT K 17. Afla daki tablolardan hangisi bu grafikteki verilere göre düzenlenmifltir? a. Meyve Say s b. Meyve Say s c. Kay s 3 Armut 4 Çilek 5 Elma 3 Kay s 9 Armut 12 Çilek 15

Detaylı

4. Lale bir günde 4 çeyrek elma yedi. 1. Afla daki flekillerden hangisinin çeyre i boyanm flt r? Buna göre, Lale bir günde kaç bütün elma yemifltir?

4. Lale bir günde 4 çeyrek elma yedi. 1. Afla daki flekillerden hangisinin çeyre i boyanm flt r? Buna göre, Lale bir günde kaç bütün elma yemifltir? Ad : Soyad : S n f : Nu. : Okulu : Kesirler Simetri MATEMAT K TEST 17 1. Afla daki flekillerden hangisinin çeyre i boyanm flt r? 4. Lale bir günde 4 çeyrek elma yedi. Buna göre, Lale bir günde kaç bütün

Detaylı

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR 1- Canlıların Ortak Özellikleri : Çevremizdeki varlıklar canlı ve cansız varlıklar olarak iki grupta toplanırlar. Cansız varlıklar katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerden oluşur.

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

YEMEK HİZMETLERİ MEMNUNİYET ÖLÇÜM ANKETİ DEĞERLENDİRME RAPORU

YEMEK HİZMETLERİ MEMNUNİYET ÖLÇÜM ANKETİ DEĞERLENDİRME RAPORU YEMEK HİZMETLERİ MEMNUNİYET ÖLÇÜM ANKETİ DEĞERLENDİRME RAPORU 28 Mart - 01 Nisan 2016 tarihleri arasında yapılan ve Müsteşarlığımızdan 375 personel (253 erkek, 122 kadın) ve Ekonomi Bakanlığından 276 personel

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 142

Detaylı

Sindirim Sistemi. 1 Molekül 9 Molekül. (Fiziksel Kimyasal. Sindirim) Protein Büyük Moleküllü Mineral Küçük Mol. Besin

Sindirim Sistemi. 1 Molekül 9 Molekül. (Fiziksel Kimyasal. Sindirim) Protein Büyük Moleküllü Mineral Küçük Mol. Besin Sindirim Sistemi Sindirim: Arabaların çalışması için enerjiye ihtiyaçları vardır, benzinleri bittiğinde gidip benzin alarak arabalarımıza enerji sağlamış oluruz. Tıpkı arabalar gibi canlıların da hareket

Detaylı

Buz. Fen ve Teknoloji. Zeytin ya. Hava. Uygulamal Etkinlik. Afla daki boflluklar uygun ifadelerle tamamlay n z.

Buz. Fen ve Teknoloji. Zeytin ya. Hava. Uygulamal Etkinlik. Afla daki boflluklar uygun ifadelerle tamamlay n z. Ad : Soyad : S n f : 4. SINIF Nu. : Maddeyi Tan yal m TEST 74 Uygulamal Etkinlik 1. Afla da maddelerin kat, s v ve gaz hâlleri ile ilgili baz resimler verilmifltir. Maddenin bu hâllerinin özelliklerini

Detaylı

DiYABET VE BESLENME N M.-

DiYABET VE BESLENME N M.- DiYABET VE BESLENME Diyabet tedavisinin amacı;kan şekeri kontrolünü sağlayarak diyabetin seyrinde gelişebilecek bozuklukları (komplikasyonları) önlemek veya geciktirmek; böylece yaşam kalitenizi yükseltmektir.

Detaylı

BESLENME. Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ

BESLENME. Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ BESLENME Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ 2 SAĞLIKLI BESLENME O Beslenme, O Yeterli ve dengeli beslenme O Besin O Besin öğeleri 3 İnsanlar neden yemek yer? Beslenme; İnsanın büyümesi, gelişmesi,

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI Ekmek, diğer tahıllar ve patates Meyve ve sebzeler Et, balık ve alternatifleri Yağ ve şeker oranı yüksek yiyecek ve içecekler Süt ve süt ürünleri Sağlıklı beslenme tabağı insanların

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

Hasta Rehberi Say 16. T P 2 D YABET VE fi fimanlik Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 16. T P 2 D YABET VE fi fimanlik Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 16 T P 2 D YABET VE fi fimanlik Kolay okunabilir rehber Tip 2 Diyabet ve fiiflmanl k - Say 16 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

MATEMAT K. BÖLME filem

MATEMAT K. BÖLME filem Do al Say larla Bölme fllemi MATEMAT K BÖLME filem 12 çile i 3 taba a eflit olarak paylaflt rd m zda bir taba a kaç çilek düfler? Tabaklara çilekleri birer birer paylaflt ral m. Üç tabak oldu u için çilekler

Detaylı

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 SUNU PLANI Sağlıklı ve dengeli beslenme Temel besin öğeleri ve grupları Öğün içerikleri: Kahvaltı Fast-food ve zararları Çocuğunuzun beslenme çantası

Detaylı