GEBE BİLGİLENDİRME SINIFI EĞİTİMCİ KİTABI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GEBE BİLGİLENDİRME SINIFI EĞİTİMCİ KİTABI"

Transkript

1 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMU KADIN VE ÜREME SAĞLIĞI DAİRE BAŞKANLIĞI GEBE BİLGİLENDİRME SINIFI EĞİTİMCİ KİTABI ANKARA 2013

2 İÇİNDEKİLER HAZIRLAYANLAR... 3 GEBE BİLGİLENDİRME KİTABI GEBELİK SÜRECİ A.ÜREME ORGANLARI VE GEBELİK OLUŞUMU B. GEBELİKTE MEYDANA GELEN FİZYOLOJİK VE PSİKOLOJİK DEĞİŞİKLİKLER C.GEBELİKTE GÜNLÜK YAŞAM D.GEBELİKTE BESLENME VE NUTRİSYONEL DESTEK E.GEBELİK İZLEMLERİ, RUTİN YAPILAN TETKİKLER VE BAĞIŞIKLAMA F.GEBELİKTE SIK KARŞILAŞILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ G.GEBELİKTE TEHLİKE BELİRTİLERİ VE YAPILMASI GEREKENLER DOĞUM SÜRECİ A. DOĞUM AĞRISIYLA BAŞ ETME YÖNTEMLERİ LOHUSALIK DÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ A. DOĞUM SONU DÖNEMDE YENİ DOĞANIN BAKIMI B. DOĞUM SONRASI GEBELİKTEN KORUNMA KAYNAKLAR:

3 ÖNSÖZ Anne ve bebekler, taşıdıkları riskler nedeniyle sağlık hizmetlerinden öncelikli ve özellikli hizmet almaları gereken iki önemli grubu oluşturmaktadır. Barselona Anne Hakları Bildirgesi ne göre; her kadının üreme sağlığı, gebelik, doğum ve yenidoğan bakımı konusunda yeterli eğitim ve bilgi alma hakkı vardır. Sağlık kurumları gebelere bu eğitimi vermeli, doğum öncesi bakım programlarına katılmalarını özendirmelidir. Gebe bilgilendirme eğitimi de bunu amaçlamaktadır. Gebe Bilgilendirme Sınıfı Programı; tüm gebelerin, doğum öncesi, doğum ve doğum sonrası dönemle ilgili konularda bilgi sahibi olmalarını ve bilinçli doğum yapmalarını sağlamayı, normal doğum eylemi, ağrı yönetimi ve yeni rollerini benimsemeleri konularında bilgi ve beceri kazandırmayı amaçlamıştır. Kurum Başkanlığımızın tarih 3632 sayılı Oluru ile; üniversiteler, eğitim araştırma hastaneleri, özel hastanelerin ilgili bölümleri ile, meslek kuruluşları ve Daire Başkanlığımız temsilcilerinden müteşekkil bilim kurulu tarafından oluşturulan gebe bilgilendirme sınıfı kitabının anne hastalık ve ölümlerini azaltarak, gebelerin sağlıklı ve bilinçli bir doğum süreci geçirmesine katkıda bulunmasını temenni eder, kitabın hazırlanmasında emeği geçen herkese teşekkür ederim.. Doç. Dr. Turan BUZGAN THSK Başkanı 2

4 HAZIRLAYANLAR GEBE BİLGİLENDİRME SINIFI BİLİM KOMİSYONU Prof. Dr. Anahit COŞKUN Prof. Dr. Özgür DEREN Prof. Dr. Tamer MUNGAN Prof. Dr. Yaprak ÜSTÜN Prof. Dr. Faruk Suat DEDE KADIN VE ÜREME SAĞLIĞI DAİRE BAŞKANLIĞI Uzm. Dr. Sema SANİSOĞLU Uzm. Dr. Veli ONGUN Dr. Zübeyde ÖZKAN ALTUNAY Uzm. Ebe Gülhan SOKULLU Hemşire Burcu YAŞAR Doç. Dr. İsmail DÖLEN Doç. Dr. Ferit SARAÇOĞLU Yrd. Doç. Nazan KARAHAN Dr. Filiz ASLANTEKİN Psikolog Ayşe EVRAN Diyetisyen Derya TAN 3

5 Her eğitimde gebe ve/veya aile yakınlarını karşılayarak uygun iletişimi kurmak için şunları yapınız: Gebeyi nazik bir şekilde karşılama Gerekli mahremiyeti sağlama Kendini tanıtma Gebenin adını öğrenme ve kullanma Gerekli olumlu beden dilini kullanma İletişim için gerekli mesafeyi ayarlama Gebe ile yüz yüze olma, göz teması kurma Her aşamada soru sorabileceğini belirtme Gebe ve Sağlık Personelinin Arasındaki İletişim Gebe ve sağlık personeli dokuz ay hatta bunun öncesi ve sonrası da düşünülürse uzun bir süre etkin ve sürekli bir iletişim halinde bulunması gerekmektedir. Doğum öncesi sağlam temeller üzerine bir iletişim kurulursa kadın gebeliği süresince de aldığı danışmanlık, bakım ve önerileri daha çok önemseyecektir. Eğitimlerine, kontrollerine ve aşılarına riayet edecektir. Ebe ve sağlık personeli gebe takiplerinde de her zaman olduğu gibi iletişim tekniklerine önem vermeli, gebe ve yakınına bu süreçte nasıl destek vereceğini bilmelidir. Kadınlar, gebe kalmalarından itibaren doğumunu nerede, kiminle ve nasıl yapacağı belirsizliğinden oluşan kaygılarını ve doğum şeklinin belirlenmesi kararında katılımcı olmalarını bu eğitimler sayesinde cevaplarına ulaşabilme imkanı bulacaklardır. Gebeliği ile ilgili sorun yaşayanlar ya da daha önceki olumsuz gebelik deneyimi yaşamış olanlar başta olmak üzere, anne adaylarının genelinde; yaşanan kaygıların önemli boyutunun, gebelik süreci veya kendi sağlıklarıyla ilgili değil de, doğum ve bebeğin durumu ile ilgili olduğu görülmektedir. Gebeler hizmet aldığı sağlık personelinden güleryüzlü ilginin yanında temiz bir ortam, bilgilendirilme ve mahremiyete önem verilmesini istemektedirler. 4

6 GEBE BİLGİLENDİRME KİTABI Gebeliğin nasıl oluştuğunu ve bebeğin rahim içinde nasıl büyüdüğünü ve geliştiğini, Gebelik döneminde düzenli sağlık kontrolüne ne sıklıkta gitmesi gerektiğini, Gebelikte bağışıklama ve yapılması gereken rutin tetkikleri, Gebelikte anne bedeninde oluşan fizyolojik ve psikolojik değişiklikleri, Gebenin günlük bakım ve hayat aktivitelerini (kişisel hijyeni, ağız-diş sağlığı, beslenme, giyim, uyku ve dinlenme, cinsel yaşam vb.), Gebelikte sık karşılaşılan rahatsızlıklar ve çözüm önerilerini, Gebelikteki tehlike belirtilerini ve acil durumlarda izlenecek yolu, Doğum eylemi süresini ve evrelerini, Doğum için hastaneye başvurduğunda yapılacak işlemleri, Doğum yöntemlerini, normal doğumun anne ve bebek açısından yararlarını, Lohusalık sürecini, Yenidoğan bakımını, Doğum sonrası kullanılabilen gebeliği önleyici yöntemleri açıklayan bilgileri içerir. 1.Gebelik Süreci Amaç: Doğum öncesi dönemle ilgili bilgi kazandırmak. Öğrenim Hedefleri: Bu oturumun sonunda gebe ve gebeye doğumda eşlik edecek yakını; Gebeliğin nasıl oluştuğunu ve bebeğin rahim içinde nasıl konumlandığını açıklayabilmeli, Gebelik ve doğumun fizyolojik bir süreç olduğunu söyleyebilmeli, Gebelik döneminde düzenli sağlık kontrolüne gitmenin önemli ve ne sıklıkta izleme gitmesi gerektiğini açıklayabilmeli, Gebelikte anne bedeninde oluşan fizyolojik ve psikolojik değişiklikleri sayabilmeli, Gebenin bu dönemdeki bakımını ve günlük yaşam aktivitelerini açıklayabilmeli, Gebelikte nasıl beslenmesi gerektiğini söyleyebilmeli, Gebelikte bağışıklama ve yapılması gereken rutin tetkikleri sayabilmeli, Gebelikte sık karşılaşılan rahatsızlıklar ve çözüm önerilerini sıralayabilmeli, Gebelikteki tehlike belirtilerini sayabilmeli ve acil durumlarda izlenecek yolu açıklayabilmeli, 5

7 1.a.Üreme Organları ve Gebelik Oluşumu Kadın ve Erkek Üreme Organlarının Yapısı ve İşleyişi Hazne (Vagina): Vücudun dışından iç üreme organlarına doğru bir geçit görevi gören, genişleyebilen bir kanaldır. Cinsel ilişki burada gerçekleşir. Adet kanı, buradan dışarı atılır. Doğum eyleminde bebek içinden geçerek dışarı çıkar. Rahim (Uterus): Rahim ağzı, rahmin hazneye (vajina) açılan alt kısmıdır. Cinsel ilişki sırasında hazneye boşalan erkek tohum hücreleri (spermler) bu yolla rahime ulaşır. Rahmin iç yüzü, gebeliğin yerleşmesi ve bebeğin gelişmesine uygun bir tabakayla kaplıdır. Bu tabaka, her ay yenilenir ve eski dokular adet kanamasıyla dışarı atılır. Gebelik süresince, bebek rahim içinde büyüyüp gelişir. Rahmin esas görevi budur. Tüpler: Rahmin iki yanından çıkıp, yumurtalıklara kadar uzanan ince kanallardır. Yumurta ile erkek tohum hücresi (sperm) burada karşılaşır ve burada döllenir. Döllenmiş yumurta, tüplerin hareketi ve içindeki tüycükler sayesinde rahme doğru taşınır. Yumurtalıklar: Rahmin sağında ve solunda yerleşmiş badem büyüklüğünde iki adet organdır. Kadına ait bazı hormonları (östrojen ile progesteron ) ve kadın üreme hücresi olan yumurtayı üretirler. Yumurtalıkta her ay en az bir tane yumurta üretilir. Kadın, ayın her günü gebe kalmaya hazır değildir. Gebelik, ayda bir kez adetin ilk gününden yaklaşık gün sonra olur. Yumurta, kadın üreme organlarında en fazla 2 gün canlı kalır. Bu durumda kadın, her ay sadece 4-5 günlük sürede gebe kalabilir. Erkek Tohum Hücresi (Sperm): İçinde taşıdıkları x ve y kromozoma göre çocuğun cinsiyetini belirler. Testislerde milyonlarca üretilir. 6

8 Kadın üreme organlarında ömrü en fazla üç gün ile sınırlı olur. Tüplerde kadın yumurta hücresini dölleyerek gebeliğin oluşmasını sağlar. Döllenme ve Gebelik Oluşumu: Ovulasyon ile atılan yumurta, tüplerin içine doğru çekilir. Spermle yumurtanın birleşmesi (döllenme), tüplerin içerisinde gerçekleşir. Tüplerde ilerleyen spermlerden (erkek tohum hücresi) yalnızca bir tanesi yumurtanın hücre zarını delerek hücre içine girmeyi başarır. Bu olaya döllenme=aşılanma denir. Döllenmiş yumurta bölünerek çoğalır ve 3-4 gün içinde rahime ulaşır. 7 gün içinde rahime gömülerek gelişimini sürdürür. Gebelik ortalama 40 hafta sürer. Bebek Anne Rahminde Nasıl Gelişir? Bebek, rahim boşluğunda su kesesi içinde büyür ve gelişir. Bebek anneden eş yoluyla beslenmesini ve büyümesini sürdürür. Bebeğin anne karnında geçirdiği ilk 8 haftalık dönemde, organ taslakları oluşur. Bu dönem annenin zararlı maddelere maruz kalması son derece sakıncalıdır. Bebeğin kusurlu ve sakat doğmasına neden olabilir. Zarar veren maddeler arasında; ilaç kullanma, röntgen çektirme, röntgen çekilen ortamda bulunma, özellikle kızamıkçık, su çiçeği gibi viral hastalık geçirme, sigara, alkol ve madde bağımlılığı sayılabilir. 7

9 1.b. Gebelikte Meydana Gelen Fizyolojik ve Psikolojik Değişiklikler Üreme Organlarında Görülen Değişiklikler: Gebelik boyunca rahim büyür. Gebelik süresince yumurtlama olmaz. Gebelikte dış üreme organlarında varislere eğilim artar. Kalp ve Damar Sistemindeki Değişiklikler: Gebeliğin son aylarında sırt üstü yatıldığında büyüyen rahim, arkadaki büyük toplardamarlara baskı yapar. Bu durum tansiyonun düşmesine, bebeğe giden kan miktarının azalmasına neden olabilir. Bu nedenle son aylarda yan yatış pozisyonunda uyuma ve dinlenme önerilir. Eğer sol yana yatılırsa, bebeğe daha çok oksijen gitmesi sağlanır. Solunum Sistemindeki Değişiklikler: Solunum sayısı artar. Burun tıkanıklığı yaşanabilir. Diyafragmaya olan baskı artabilir. Bu durum solunum sıkıntısı yaratabilir. Boşaltım Sistemindeki Değişiklikler: Gebeliğin ilk üç ayı ve son üç ayında idrara gitme sıklığı artar. Sindirim Sistemindeki Değişiklikler: Hormonların etkisi ile diş etlerinde şişme, kanama görülebilir. Diş çürükleri oluşabilir. Mide asidi yemek borusuna kaçabilir ve boğazda yanma hissedilebilir. Bu duruma gebelik reflüsü denir. Bağırsakların çalışması yavaşlar. Bunun sonucunda kabızlık ve gaz sorunları yaşanabilir. Deri Değişiklikleri: Meme ucu ve çevresi, dış üreme organlarının rengi koyulaşır. Karnın ortasında koyu bir çizgi olabilir. Yüzde gebelik maskesi denilen lekelenmeler olabilir. Memeler: Gebelik süresince memeler büyür, hassaslaşır. Süt bezleri ve kanalları gelişir. Gebeliğin 12. haftasından sonra memelerden süt gelebilir. Gebelikte Oluşan Psikolojik Değişiklikler Gebelikte İlk Üç Ay: Zıt duyguların geliştiği bir dönemdir. Bulantı kusma, yorgunluk, halsizlik, uykulu hissetme bebeği suçlamasına sebep olur, ruhsal çatışmalar yaşar. 8

10 Gebelikte İkinci Üç Ay: Gebelik kabullenilmiştir. Zıt duygular ortadan kalkmıştır. Bu dönemde gebeler duygusal olarak her şeye aşırı hassas, kırılgandır. Çabuk sinirlenme, çabuk mutlu olma gibi kararsız psikolojik tepkiler verebilirler. Gebelikte Son Üç Ay: Bebeği ile iletişim kurmaya başlar. Günlük yaşamı zorlaşır, gebelikten bıkmaya başlar, bir an önce bitmesini ister, diğer taraftan doğum hakkında endişeleri artmaya başlamıştır. Bu dönemde aile üyelerinin desteği, bebeğin dört gözle beklenmesi, evde fiziksel ve duygusal olarak yerinin hazırlanmış olması gerekir. Doğum yapacağı hastane ve doktoruna güvenmesi doğum korkusu ve bebeğiyle ilgili endişelerini azaltır. Yaşı küçük, henüz evliliğe uyum sağlamamış, aile içinde ciddi problemleri olan, Eşi ölmüş, boşanmış ayrı yaşayan, Ekonomik sıkıntısı, sosyal destek eksikliği olan, Belli bir cinsiyet beklentisi olan, Gebelikle beraber tıbbi bir sorunu olan, Daha önce geçirilmiş olumsuz bir gebelik hikayesi (düşük, ölü doğum, zor doğum) olan Psikiyatrik hastalığı olan Plansız ve istemeden veya tedavi ile gebe kalan gebelerin psikolojik açıdan destek alması gerekebilir. Gebelikte Görülen Psikolojik Rahatsızlıklar Gebelikte Depresyon Kişinin kendini değersiz, mutsuz ve umutsuz hissettiği, hiçbir şeye karşı ilgi duymadığı, yorgunluk, halsizlik, hareket ve konuşma hızında yavaşlama, dikkat ve hafızada azalma ile kendini gösteren ruhsal bir hastalıktır. Gebenin yaşam kalitesini bozarak bebeği ile kuracağı bağlanma duygusunda ve eşi ile ilişki biçiminde problemler oluşturur. Depresif şikayetler bir aydan uzun süredir devam ediyorsa psikiyatrik muayene önerilir. Gebelikte Anksiyete Bozuklukları Gergin, huzursuz, evhamlı ve takıntılı hislerle gelen, gebe kadının kendine olan güvenini bozan, yorulmasına, halsiz kalmasına ve uykusuz kalmasına neden olan, yaşamdan aldığı zevki yok eden bir durumdur. Sürekli olarak bebeğin sağlığı ile uğraşır, bebeğini kaybetme korkusunu üst düzeyde yaşar, doktora daha sık gider ve yalnız başına kalmamaya çalışır. 9

11 1.c.Gebelikte Günlük Yaşam Gebelikte Hijyen ve Genel Bakım: Düşme riski olduğundan tabureye oturarak yıkanmak uygun olacaktır. Küvetli banyo kullanılıyorsa, küvete girip çıkarken kaymamak için gerekli önlemler alınmalıdır. Banyo yaparken sıcaklığın yüksek olmamasına dikkat edilmelidir. Vajinal duş uygulaması kesinlikle yapılmamalıdır. Meme uçlarında akıntı kuruduğunda ılık suyla ıslatılmış bir bezle temizlik yapmanız yeterlidir. Dişler günde iki kez fırçalanmalıdır. Gebelikte Giyim: Gebe, her zaman içinde kendini rahat hissettiği kıyafetleri tercih etmeli, giysiler sıkı ve dar olmamalıdır. Gebelikte alçak topuklu ortopedik ve rahat ayakkabılar tercih edilmelidir. Memeleri alttan iyi destekleyecek, meme uçlarına sürtünme yapmayan sütyen tercih edilmelidir. Gebelikte Yolculuk, Araç Kullanımı: Uzun süren yolculuklarda ikişer saatlik aralıklarla mola verilmeli, en az beş dakika dolaşmaya özen gösterilmelidir. Uçak yolculuğu basıncı ayarlanmış kabinlerde gerçekleştiğinden risk artıran bir durum olarak kabul edilmez. Ancak hava yolları uçak yolculuğu için doktor raporu istemektedir. Gebeliğin son haftalarında uzun süren yolculuklardan kaçınılmalıdır. Gebe tüm tetkiklerin yer aldığı bir dosyayı yanında bulundurmalıdır. Emniyet kemeri kullanırken çapraz üst kısmı göğüslerin arasından geçecek şekilde olmalı ve karnın altına alınmamalıdır. Kemerin alt kısmı ise bacakların üst kısmında ve karnın altında olmalıdır. Gebelikte Cinsellik: Gebeliğin ilk üç ve son üç ayında sık cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır. Gebelikte Egzersiz: Gebelikte yürüyüş ve yüzme önerilen egzersizlerdir. 10

12 Egzersizin sakıncalı olabileceği durumlar: Kalp- damar hastalıkları, yüksek tansiyon, kansızlık, Solunum, böbrek, şeker ve tiroid hastalıkları, Düşük ve erken doğum tehdidi, rahim ağzı yetmezliği, vajinal kanama, bebeğin eşinin aşağıda olması, Bebek hareketlerin azalması, Karın kasık ve sırt ağrısı, Vajinal kanama, Nefes darlığı, baş dönmesi, baygınlık, çarpıntı, Yürüme güçlüğü olan durumlarda egzersize son verip doktora başvurulmalıdırlar. Gebelikte Sigara Kullanımı: Sigara içimi gebeler için nasıl riskler oluşturabilir? Akciğerleri daraltarak akciğerlere daha az hava girmesine neden olur. Damarlar daraldığı için tansiyon yükselir. Nabzı hızlanır. Bulantı ve kusmaları daha da artırır. Koku ve tat duyusunda azaltır. Çabuk yorulmaya yol açar. İştahsızlığa neden olur. Sigara içimi bebekler, çocuklar ve daha ileriki yaşlardaki bireyler için nasıl riskler oluşturabilir? Doğumdan sonra bebekte zatürre ve bronşit riski artar. Sigara içen annelerin bebeklerinde ani ölüm sendromu 2 kat daha fazla görülür. Orta kulak iltihabı ve astım gibi hastalıklar daha fazla görülür. Sigara içen annelerin bebekleri daha sık hastalanır. Gebelik esnasında sigaraya maruz kalan bebekler, büyüdüklerinde daha fazla sigara bağımlısı olabilirler. Sigara dumanından pasif etkilenim riskleri sonucu oluşabilecekler: Bebek kaybedilebilir! Düşük doğum ağırlıklı bebek doğabilir! Doğumsal anomalisi olan bebek doğabilir! Bebekler doğduktan sonra ilk 6 ay içinde aniden ölebilir! Bebekler doğduktan sonra daha sık hastalanır! Bebeklerin akciğer işlevleri/fonksiyonları daha az gelişir! Gebelik sırasında anne aracılığıyla pasif etkilenim riski ile karşı karşıya kalan bebeklerde daha sonradan öğrenme güçlükleri ortaya çıkabilmektedir. 11

13 Son yıllarda sigara içen annelerden doğan bebeklerin, doğumda normal görünmelerine karşın yaşamlarının ilerleyen dönemlerinde karşı karşıya kaldıkları sağlık risklerinden bahsedilmektedir: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun daha sık olması, Daha düşük zeka seviyesine sahip olma, Okuma-yazma becerilerinin gelişmesinde belirgin azalma Gebelikte Alkol Kullanımı: Gebelikte kullanılan alkol; Düşük, Bebek eşinin erken ayrılması, Bebekte gelişme geriliği, Çeşitli baş-yüz gelişim kusurları, Zekâ geriliği gibi istenmeyen durumların oluşmasına neden olabilmektedir 1.d.Gebelikte Beslenme ve Nutrisyonel Destek Vitaminler: Gebelikte B6 vitamini, B12 vitamini, folik asit, demir ve kalsiyum gereksinimi artar. Folat desteği nöral tüp defekti riskini azaltmaktadır. Demir, kalsiyum, folik asit gibi önemli besin öğeleri ihtiyaçlarının karşılanması için doğum öncesi multi-vitamin ve mineral desteği önerilebilir. Demir ilacının vücut tarafından emilebilmesi için tercihen aç iken veya yemekten 1 saat önce veya yemekten 2 saat sonra içilmesi önerilebilir. Süt ve süt içeren gıdalarla birlikte verilmez, en az yarım saat geçmiş olmalıdır. Bakanlığımızca gebelere demir ve D vitamini destek programı yürütülmektedir. Tüm gebelere 16. gebelik haftasından başlayarak 6 ay ve doğum sonu 3 ay olmak üzere toplam 9 ay günlük mg elementer demir, 12. Gebelik haftasından başlayarak doğum sonrası 6. aya kadar 1200 IU D vitamini desteği önerilmektedir. Gebelikte Tüketilmesi Gerekli Besinler ve Miktarları: Gebelikte artan enerji ve besin ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için gebe kadının normal zamanda yediklerine ek olarak tüketmesi gereken besinler, miktarları ve beslenme ilkeleri şunlardır: Bir su bardağı kadar süt veya yoğurt veya 2-3 kibrit kutusu kadar peynir veya 1-2 kaşık çökelek. Süt veya yoğurt çorbalar içinde de (sütlü çorba, yoğurtlu çorba) tüketilebilir. Bir adet yumurta veya yumurta kadar et, tavuk, balık. Bu besinler tüketilemiyorsa kurubaklagil yemekleri, mercimekli veya nohutlu çorbalar tüketilebilir. 12

14 Yemeklerle birlikte C vitamininden zengin sebzeler (maydanoz, kıvırcık, lahana, biber, domates, karnabahar vb.) meyveler (kuşburnu, portakal, mandalina, elma, şeftali vb. ) ve taze meyve suları tüketilmelidir. Sebzelerin ve kuru baklagillerin haşlama sularının dökülmesi vitamin ve mineral kayıplarına neden olacağı için haşlama suları dökülmemelidir. Yemeklerde iyotlu tuz kullanılmalıdır. Yüksek tansiyon (hipertansiyon) varsa yemekler tuzsuz veya az tuzlu pişirilmelidir. Yemekler azar azar ve sık sık tüketilmelidir. Satın alınırken taze besinler tercih edilmelidir. Konserve, beklemiş besinler ve hazır besinler yerine taze ve doğal besinlerin tüketilmesine özen gösterilmelidir. Besin çeşitliliğine önem verilmelidir. Bu şekilde birçok vitamin ve mineralin vücuda alınması mümkün olacaktır. Sıvı alımı asla ihmal edilmemeli, günde en az 8-10 bardak su içilmelidir. Özellikle kabızlık şikayeti varsa bol su içerek, kabuğu ile yenen meyveleri tüketerek, her öğünde sebze ile salataya yer vererek ve yürüyüş yaparak bu sorunun önüne geçilebilir. Ayrıca her öğünde sebze ve meyve gibi C vitamini kaynağı besinlerin tüketilmesi, besinlerde bulunan demirin vücutta emilmesine yardımcı olur. Yemeklerle birlikte çay ve kahve alımının demir emilimini azaltarak kansızlığa neden olmaktadır. Gebe Kadınlar İçin Gerekli Günlük Besin Tüketim Miktarları: Besin Grupları Miktar Süt, yoğurt 2 su bardağı ( ml) Peynir 2 kibrit kutusu kadar (60 g) Et, tavuk, balık 3-4 porsiyon Yumurta, kuru baklagiller 1 porsiyon Taze sebze ve meyveler 5-7 porsiyon Tahıllar Ekmek 4-6 dilim Pirinç, bulgur, makarna vb Hiç veya 2-3 porsiyon Gebelik süresince annenin yetersiz ve dengesiz beslenmesi ile Erken doğum, Ölü doğum, Düşük doğum ağırlıklı, bedensel ve zihinsel gelişimi yetersiz bebek doğurma riski artar. 13

15 1.e.Gebelik İzlemleri, Rutin Yapılan Tetkikler ve Bağışıklama Gebelik İzlemleri: Sağlık Bakanlığının 2008 yılında yayınlanan Genelgesi ile doğum öncesi izlemler Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberine uygun olarak yapılmalıdır. Gebelik izlemlerinde eğitim, danışmanlık, fizik muayene laboratuvar testleri vb. işlemler yer almaktadır. Anne adayının sağlıklı bir gebelik geçirebilmesi, kendi ve bebeğinin sağlığını koruyabilmesi, riskli durumların erken dönemde fark edilebilmesi için gebelik süresince en az 4 kez sağlık kontrolüne gitmesi önemlidir. Gebe izlemleri en az aşağıdaki haftalarda yapılmalıdır; Gebeliğin ilk 14 haftası içinde haftalar arasında haftalar arasında Haftalar arasında Laboratuvar Testleri: 1.izlem İdrar tahlili, Kan sayımı veya Hb-Hct ölçümü, Kan grubu tayini (gebenin ve eşinin kan grubu) Hepatit B tetkiki yapılmalıdır. 2.İzlem İdrar tahlili, kan sayımı veya Hb-Hct ölçümü yapılmalıdır. Ayrıca glukoz tarama testi, temel obstetrik ultrasonografi önerilir. 3.İzlem İdrar tahlili, kan sayımı veya Hb-Hct ölçümü yapılmalıdır. 4.İzlem İdrar tahlili, kan sayımı veya Hb-Hct ölçümü yapılmalıdır. Gebelikte belirli haftalarda yapılması gereken bu testlerden başka; Gebenin kronik hastalığı veya gebelikte yaşadığı sağlık sorunları mevcut ise bu rahatsızlıkları ile hasta şikayetlerine bağlı olarak muayenelerde idrar tahlili ve/veya kültürü, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri de istenebilir. 14

16 Gebelikte Yapılması Önerilen Diğer Testler Şunlardır: Toxoplazma, rubella, CMV ve TSH ilk muayenede yapılan testlerdendir. İkili test (11-14 hafta): Down sendromu ve diğer kromozomal anomaliye sahip bebekleri gebeliğin erken dönemlerinde saptamaya yönelik bir tarama testidir. Üçlü test (16-20 hafta) : Bebeğin Down sendromu ve diğer kromozomal anomaliye sahip bebekleri saptamaya yönelik bir tarama testidir. Ayrıntılı Ultrasonografi: Gebeliğin haftaları arasında yapılır. Glukoz tarama testi: gebelik haftaları arasında yapılır. Gebeliğe bağlı şeker hastalığı olup olmadığı araştırılır. Gebe Aşılamaları: Gebelikte gerektiğinde doktor önerisiyle güvenli kabul edilen aşılar şunlardır; Tetanoz difteri toksoidler (Td) Grip aşısı Hepatit B Meningokok Kuduz Doğurganlık Çağı (15-49 Yaş) /Gebe Kadınlardaki Tetanoz Aşı Takvimi Doz sayısı Uygulama zamanı Koruma süresi Td 1 Gebeliğin 4. ayında - İlk karşılaşmada Yok Td 2 Td 1 den en az 4 hafta sonra 1-3 yıl Td 3 Td 2 den en az 6 ay sonra 5 yıl Td 4 Td 3 den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki gebelikte 10 yıl Td 5 Td 4 den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki gebelikte Doğurganlık boyunca çağı Hiç aşılanmamış gebelerin en az iki doz Td aşısı almaları sağlanmalıdır. İkinci doz doğumdan en az iki hafta önce tamamlanmalıdır. 15

17 1.f.Gebelikte Sık Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri Gebeliğin ilk 3 ayında sık karşılaşılan sorunlar Tüm gebelik dönemlerinde sık karşılaşılan sorunlar Gebeliğin son 3 ayında sık karşılaşılan sorunlar Bulantı kusma Tükrük salgısında artma Kabızlık ve gaz problemleri Diş eti problemleri Vaginal akıntıda artma Memelerde Hassasiyet Sık idrara çıkma ve idrar kaçırma Bayılma hissi Varis ve hemoroidler Cilt problemleri Yorgunluk Mide yanması ve reflü Kas krampları Ödem Solunum sıkıntısı Sırt ve bel ağrısı Uykusuzluk Ellerde rahatsızlık Çözüm Önerileri: 1.Bulantı-Kusma: Sabahları yataktan kalkmadan önce küçük bir dilim ekmek, tuzlu kraker ya da sarı leblebi yemek, Rahatsız edici kokulardan ve yemek kokularından uzak durmak, Sık aralıklarla ve az miktarda yemek (günde 3 ana 3 ara öğün), içecekleri öğünler ile birlikte değil öğün aralarında tüketmek, Kızartmalardan, yağlı ve aşırı baharatlı yiyeceklerden kaçınmak, Kola gazoz gibi asitli içeceklerden kaçınmak, Çay ve kahve tüketimini azaltmak, Zencefilli sakız çiğnemek, Yataktan yavaş kalkmak ve gün içinde ani pozisyon değişikliklerinden kaçınmak, Açık havada yürüyüşler yapmak, Bulunduğu ortamı sık sık havalandırmak, Gerekirse hekim istemine göre bulantı giderici ilaçlar kullanılabilir. 2.Kabızlık ve Gaz Problemleri: Günde 8-10 bardak sıvı tüketmek, Sebze, meyve, tam tahıl ürünleri, kurubaklagiller gibi posa içeriği yüksek besinleri tüketmek, 16

18 Sık sık az miktarda yemek yemek ve besinleri iyice çiğnemek, Sabahları aç karnına ılık su içmek, doğal laksatif etkileri nedeniyle kuru erik, kuru erik suyu ve incir 3-5 kuru kayısı tüketmek, Yürüyüş ve egzersiz yapmak, Gerektiğinde hekim istemine göre dışkı yumuşatıcı hafif ilaçlar alınabilir. 3.Diş Eti Problemleri: Yumuşak bir fırça ile günde 2 kez dişleri fırçalamak, Diş temizliğinde diş ipi kullanmak, Bir şeyler yiyip içtikten sonra ağız içinin su ile çalkalamak, Diyette C vitamini içeriği yüksek sebze ve meyve tüketimini (yeşil yapraklı sebzeler, turunçgiller vb) artırmak, Diş eti kanamasına neden olabilecek sert besinlerden uzak durmak, Gerektiğinde diş hekimi istemiyle ağız asiditesini artırıcı gargara kullanmak. 4.Vajinal Akıntıda Artma: Pamuklu iç çamaşırı kullanmak ve iç çamaşırını sık değiştirmek, Taharetlenmeyi önden arkaya doğru yapmaya dikkat etmek, Taharetlenme sonrası mutlaka tuvalet kağıdı ile kurulamak, Vajinal duş yapmamak ve tampon kullanmamak. 5.Sık İdrara Çıkma ve İdrar Kaçırma: Sıvı alımını kısıtlamamak, Çay ve kahve tüketimini azaltmak, Uyumadan önce sıvı alımını azaltmak, Kegel egzersizlerini uygulamak, Perine hijyenine dikkat etmek. 6.Bayılma Hissi: Sol yan yatar pozisyonda dinlenmek, Uzun süre ayakta kalmaktan kaçınmak, Yataktan ani biçimde kalkmamak, Sıcak suyla banyo yapmamak, Öğün atlamamak, sık aralıklarla az beslenmek, Yorucu işlerden uzak durmak. 7.Varisler ve Hemoroidler: Aşırı kilo alımından kaçınmak, 17

19 Uzun süre ayakta ve oturma pozisyonunda kalmamak, Her fırsatta ayakları düz pozisyonda uzatarak ya da cm yükselterek dinlenmek, Bacak bacak üstüne atarak oturmamak, Sıkan, lastikli çoraplar ve topuklu ayakkabı giymemek, Yürüyüş ve egzersiz yapmak, Pelvik taban egzersizleri yapmak, Kabızlıktan koruyucu önlemlere dikkat etmek, Hemoroid varlığında, günde dakika yan yatar pozisyonda dinlenmek, hekim istemine bağlı olarak bölgesel anestezik etkili kremler sürmek 8.Cilt Problemleri: Çatlakları önlemek için nemlendirici ürünler kullanmak, Hızlı kilo alımından kaçınmak, Yüzde leke oluşmasını önlemek için güneş kremleri ve şapka kullanmak. 9.Yorgunluk: Günde en az 8 saat uyumaya dikkat etmek, Ağır ve yorucu aktivitelerden kaçınmak, Günlük işleri yaparken sık sık oturup, ayaklarını düz uzatarak dinlenmek, Mümkün ise gündüz kısa süreli uyumak, Açık havada yürüyüş gibi hafif egzersizler yapmak, Kalabalık ve fazla sıcak ortamlardan uzak durmak, Yeterli ve dengeli beslenmeye dikkat etmek. 10.Mide Yanması ve Reflü: Sık aralıklarla küçük miktarda beslenmek (günde en az 3 ana 3 ara öğün), Yağlı yiyecekler ile kızartmalardan ve asitli içeceklerden uzak durmak, Çay kahve tüketimini azaltmak, Gaz yapıcı ve asit artırıcı besinler tüketmemek, Yemeklerden sonra kısa bir süre yarı oturur pozisyonda dinlenmek, Uyumadan önce yemek yememek, Uyurken başınızı yüksekte tutmak, Hekim istemine göre antiasitler kullanmak. 11. Kas Krampları: Kasılan alana masaj yapmak, Diyette kalsiyum (süt, yoğurt, peynir vb), magnezyum alımını artırmak, Fazla yüksek olmayan, geniş topuklu ayakkabı giymek, 18

20 Ayakları uzatarak ya da 30 cm yükselterek dinlenmek, Gerektiğinde hekim istemine bağlı olarak fosfor içermeyen kalsiyum veya magnezyum preparatları kullanmak. 12.Ödem: Uzun süre ayakta kalmamak, Uzun süre oturmak gerektiğinde bacakları düz bir şekilde uzatarak dinlenmek, Sıkı çoraplar ve dar kıyafetler giymekten kaçınmak, Ayak egzersizleri yapmak, Diyette tuz miktarını azaltmak. 13.Solunum Sıkıntısı ve Burun Tıkanıklığı: Solunum ve gevşeme egzersizleri yapmak, Yan yatmak, Uyurken başını yükseltecek yastık kullanmak, Odanın iyi nemlendirilmiş ve havalandırılmış olmasına dikkat etmek, Burna serum fizyolojik damlatılarak burun deliklerini rahatlatmak. 14.Sırt ve Bel Ağrısı: Sırtı ve beli dik tutmaya çalışmak. Yerden bir şey kaldırırken dizleri kırarak eğilmek, Yüzme, yürüyüş gibi kasları güçlendirecek egzersizler yapmak, Pelvik taban egzersizleri yapmak, Otururken sırt ve belin dik durmasını desteklemek (küçük bir yastıkla destek), Yorgunluktan kaçınmak, Topuklu ayakkabı giymemek, Sırt ve bele hafif masaj yapılması. 15.Uykusuzluk: Uyumadan önce ılık duş almak, Sessiz ve loş bir ortam sağlamak, Bacaklar arasına ve gerekirse yatma pozisyonunda oluşan vücut boşluklarına bir yastık koyarak desteklemek, Uyumadan önce yapmaktan hoşlanacağı bir aktivitede bulunma (rahatlatıcı müzik dinleme, kitap okuma, gevşeme egzersizleri yapma), Yatmadan önce yemek yememek ve sıvı alımını azaltmak. 19

21 1.g.Gebelikte Tehlike Belirtileri ve Yapılması Gerekenler Vajinal Kanama: Gebeliğin hangi haftasında meydana gelirse gelsin vajinal kanama mutlaka değerlendirmesi gereken bir durumdur. Kanama çok hafif, koyu veya açık olsa da vakit kaybetmeden derhal doktora başvurulmalıdır. Hazneden Ani Bebek Suyunun Gelmesi: Gebeliğin hangi haftasında meydana gelirse gelsin, miktarı ne olursa olsun hazneden sıvı gelmesi durumunda doktora başvurulmalıdır. Gebelerde sıklıkla idrar kaçırması da olabilir. Bu durumla karıştırılmamalıdır. Rahim Kasılmaları: Hamilelikte kasık ağrısı sık görülen bir şikayettir, çoğu zaman rahmin büyümesine bağlı olur ve gebelikte normal bir durumdur. Gebeliğin son aylarında Braxton-Hicks kontraksiyonları denilen yalancı doğum ağrıları da karın ağrısı hissedilmesine sebep olabilir. Bu kasılmalar düzensiz ve hafif şiddette olmasıyla, dinlenmek ve ağrı kesicilerle geçmesiyle gerçek doğum sancılarından ayrılır. Eğer kasılmalar sık ve şiddetli geliyorsa ve geçmiyorsa mutlaka doktora başvurulmalıdır. Gerçek doğum sancıları doğum eylemi belirtisi olabilir. Karın Ağrısı: Gebeyi rahatsız edecek, geçmeyen karın ağrıları mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir. Apandisit, safra kesesi iltihabı, mide ülseri gibi birçok neden karın ağrısı nedeni olabilir. Gebeliğin son üç ayında karnın sağ üst kısmındaki ağrı; baş ağrısı, bulantı, kusma, bulanık görme, ve tansiyon yükselmesi gibi şikayetlerle beraber ise gebelik zehirlenmesinin işareti olabilir. Ateş: Vücut ısısının birkaç kez ölçümde 38.0 derecenin üzerine çıkmasına yüksek ateş denir. Gebeliğin hangi haftasında meydana gelirse gelsin yüksek ateş mutlaka değerlendirilmesi gereken bir durumdur, normal değildir ve bir enfeksiyon belirtisi olabilir. Mutlaka doktora başvurulmalıdır. Doktora başvurmadan ateş düşürücü ilaçlar almaktan kaçınılmalıdır. Çünkü ilaçların bazıları gebeliğe zararlı olabilir ayrıca bu durumda sadece ateşi düşürmek yetmez ateşe sebep olan durumun da tedavisi gerekir. Gebeliğin ilk aylarında yüksek ateş, bazı yapısal anormalliklere ve düşüğe sebep olabilir. 20

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME

GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME GEBELİKTE YETERLİ ve DENGELİ BESLENME NEDEN ÖNEMLİDİR? Hayat sağlıkla güzeldir BESLENME ve DİYET POLİKLİNİĞİ Gebelik öncesi ideal ağırlığında olan yetişkin kadınların ortalama 9-14 kg arasında (ayda 1-1,5kg)

Detaylı

Hamilelikte Görülen Yakınmalar

Hamilelikte Görülen Yakınmalar Hamilelikte Görülen Yakınmalar BR.HLİ.075 Gebelik her ne kadar fizyolojik bir dönem olsa da; bu sırada anne adayının vücudunda belirgin bazı değişiklikler meydana gelecek, bazı yakınmalar ortaya çıkacaktır.

Detaylı

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI

AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI AİLE HAYATI, PLANLAMASI VE ANA ÇOCUK SAĞLIĞI Aile nedir? Toplum içindeki en küçük sosyal kurumdur. Çekirdek aile Ana, baba ve çocuklardan oluşur. Geniş aile ise çeşitli akrabalardan oluşur. Aile kurumunun

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONRASI AĞRI Altı haftaya kadar karın alt bölgesinde aralıklı ağrılar

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME Beslenme Yetersizliğine Bağlı Sorunlar 1 PROTEİN ENERJİ YETERSİZLİĞİ Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerji, protein, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin yeterince alınmamasına

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

Gebelikte Beslenme Vitaminler

Gebelikte Beslenme Vitaminler Gebelik döneminizde dengeli bir beslenme alışkanlığı edindiğinizde, sıvıyı bol miktarda aldığınızda, doktorunuzun verdiği demir içerikli preparatları düzenli olarak aldığınızda, normal sınırlar içinde

Detaylı

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ KOAH VE EGZERSİZ KOAH kalıcı nefes darlığı ile kendini gösteren, geri dönüşü olmayan bir akciğer hastalığıdır. Sigara ve cevre kirliliği gibi faktörlerin etkisiyle hasta sayısı hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi

Menopozda Öz-bakım. Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Menopozda Öz-bakım Doç.Dr.Nevin Hotun Şahin İ.Ü Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Öğretim Üyesi Yapılan araştırmalar, kadınların menopozun ne olduğunu, bedenlerinde meydana gelen değişikliklerin

Detaylı

1. GEBE EĞİTİM ODASI EĞİTİMLERİ

1. GEBE EĞİTİM ODASI EĞİTİMLERİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU İSTANBUL İLİ ÇEKMECE BÖLGESİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ GEBE EĞİTİM SINIFLARI

Detaylı

Sağlıklı Hamilelik BR.HLİ.081

Sağlıklı Hamilelik BR.HLİ.081 Sağlıklı BR.HLİ.081 Sağlıklı Sağlıklı bir hamilelik geçirmek hamilelik öncesi dönemde sağlığınızla ilgili testleri yaptırmakla başlar. Bu nedenle çocuk istediğinize karar verdiğinizde önce bir kadın hastalıkları

Detaylı

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1 YETERLİ ve DENGELİ BESLENME PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ OKUL ÇAĞINDA BESLENME Okul çağı dönemi, büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu, besin

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 4 Doğum eylemi, doğum ağrılarının başlamasından, fetüsün doğumu ve plasentanın ayrılmasının

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir GAV yayınıdır. GAV Yayın No:

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ GEBELİK VE EMZİKLİKTE BESLENME BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor.

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Sağlıklı çocuk izlemi: Çocuğun yaşına uygun ruhsal, fiziksel

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP HAKKINDA BİLMEMİZ GEREKENLER Gribin nasıl bir hastalık olduğunu, Gripten korunmak için neler yapmamız gerektiğini, Grip aşısını ve ne zaman aşı olmamız

Detaylı

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır.

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Bölüm 9 Astım ve Gebelik Astım ve Gebelik Dr. Metin KEREN ve Dr. Ferda Öner ERKEKOL Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Erişkinlerde astım görülme

Detaylı

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım http:www.babycentre.co.uk/midwives 10 steps to a healthy pregnancy (Turkish) Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım 1. Hamilelik sürecini erkenden planlayın ve organize edin! 2. Sağlıklı

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı 3. Ulusal Hastane ve Kurum Eczacıları Kongresi 23-27 Mart 2016, Muğla Uz. Ecz. Metin Deniz KARAKOÇ Denizli Devlet Hastanesi Hasta

Detaylı

ADIM ADIM TEMİZLİK İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE 2008

ADIM ADIM TEMİZLİK İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE 2008 ADIM ADIM TEMİZLİK İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBE 2008 ADIM ADIM TEMİZLİK EL YIKAMA AĞIZ VE DİŞ TEMİZLİĞİ VÜCUT TEMİZLİĞİ EL YIKAMA ELLERİMİZİ NİÇİN YIKARIZ? Ellerimizdeki mikropları uzaklaştırmak

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid (Basur) Nedir? Sindirim sisteminin giriş kapısını ağız ve dişler, çıkış kapısını ise anal kanal ve anüs oluşturur. İstemli olarak sağlanan dışkı ve gaz çıkışının kontrolü; hemoroitlerin de bir parçası olduğu bu anal

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ?

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? Kalsiyum bir çok kişinin bildiği gibi kemik ve dişlerin yapı, oluşum ve sürdürülmesinde temel bir gereksinimdir. Kemik erimesini azaltmada yardımcı

Detaylı

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız ve Diş Sağlığı Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız sağlığı: Dişler ve onları

Detaylı

ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ

ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ ÖDEM NEDİR? Hazırlayan : FATMA OKUMUŞ ÖDEM NEDİR TANIM Ödem sık karşılaşılan ve vücutta sıvı birikimi olarak tanımlanan ve bazen de bazı ciddi hastalıkların belirtisi olan klinik bir durumdur. Ödem genellikle

Detaylı

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Aşırı sıcaklar çeşitli sağlık problemlerini de beraberinde getirmektedir.sıcaklık ve nem artışına bağlı olarak

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI Ekmek, diğer tahıllar ve patates Meyve ve sebzeler Et, balık ve alternatifleri Yağ ve şeker oranı yüksek yiyecek ve içecekler Süt ve süt ürünleri Sağlıklı beslenme tabağı insanların

Detaylı

VÜCUT BAKIMI VE TEMĠZLĠĞĠ

VÜCUT BAKIMI VE TEMĠZLĠĞĠ VÜCUT BAKIMI VE TEMĠZLĠĞĠ Sağlıklı bir yaşam için vücudun deri, saç, el ayak, ağız ve diş gibi kısımlarının bakımı ve temizliğine önem verilmesi gerekir. Derinin sağlıklı bir şekilde çalışabilmesi ve vücuda

Detaylı

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler Besin Grupları Doğada çok çeşitli besinler bulunmakta ve her besinin besin öğesi bileşimi farklılık göstermektedir. Besin öğelerini tek bir besinle vücudumuza almamız imkansızdır. Besin öğelerinin dengeli

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

BİLİNÇ BOZUKLUKLARINDA İLKYARDIM DERS NOTLARI

BİLİNÇ BOZUKLUKLARINDA İLKYARDIM DERS NOTLARI BİLİNÇ BOZUKLUKLARINDA İLKYARDIM DERS NOTLARI Yrd. Doç.Dr. Vesile ŞENOL Tıbbi Hizmetler ve Teknikler Böl. Bşk Paramedik Program Koordinatörü E.Ü. H.B.S.H.M.Y.O 1 Bilinç Bozukluğu/Bilinç Kaybı Beynin normal

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

Reflü Hastaları Ne Yapmalı?

Reflü Hastaları Ne Yapmalı? On5yirmi5.com Reflü Hastaları Ne Yapmalı? Reflü hastalarının, yaşam kalitelerini yükseltmek ve daha az sorun yaşamaları için yapabilecekleri basit çözümler var. Yayın Tarihi : 11 Ekim 2011 Salı (oluşturma

Detaylı

KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA

KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? KALP DAMAR HASTALIĞI NEDİR? DAMARLAR NEDEN DARALIR? KALP DAMAR HASTALIĞININ BULGULARI RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR? KALP

Detaylı

Aile Planlaması. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Aile Planlaması. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Aile Planlaması Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Didem Daymaz ve Arş. Gör. Dr. Pınar Güner tarafından Prof.

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM

VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM ÜNİTE 1 VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ - 1 Ad :... Soyad :... Vücudumuzu ayakta tutan, hareket etmemizi sağlayan ve bazı önemli organları koruyan sert yapıya iskelet denir. İskelet

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op Dr Aybala AKIL Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doğum Gebelik ürünlerinin (fetus ve eklerinin) vücut dışına atılması süreci!!! Doğumda kritik faktörler Doğum yolu (pelvis)

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI YETERLİ VE DENGELİ BESLENME Beslenme; insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin vücuda alınıp kullanılabilmesidir.

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü KALP KRıZINDE ILK MÜDAHALE Kalp krizi tıbbi bir acil durumdur. Erken tanı ve hızlı tedavi oldukça hayati

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI

ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI 16 EKİM DÜNYA GIDA GÜNÜ Dünya da bir yanda obeziteyle mücadele yapılırken diğer tarafta açlıktan ölme noktasına gelen insanlara

Detaylı

Beyin Tümörü Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanabilir ya da vücudun başka bir yerindeki habis tümörün genellikle kan yolu

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME Doğumdan itibaren büyüme ve gelişme, sağlıklı ve uzun bir yaşam için vücudumuza gerekli olan bütün maddeleri besinlerle alırız. Besin; yenilebilen ve yenildiğinde

Detaylı

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir.

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir. HİPERTANSİYON Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek tansiyon (hipertansiyon) nedir? Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon

Detaylı

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI

BOŞALTIM SİSTEMİ ORGANLARI BOŞALTIM SİSTEMİ BOŞALTIM NEDİR? O Vücudumuzda gerçekleşen olaylar sonucunda oluşan karbondioksit, üre, tuz, fazla miktarda bulunan su gibi atık maddelerin dışarı atılmasına boşaltım denir. BOŞALTIM SİSTEMİ

Detaylı

SIK RASTLANAN HASTALIKLAR-1

SIK RASTLANAN HASTALIKLAR-1 SIK RASTLANAN HASTALIKLAR-1 HEMOROİD - BASUR HAZIRLAYAN: OP. DR. ŞABAN BEYAZPINAR ANA SAYFAYA DÖN 1 GİRİŞ Sağlıklı bir toplum olmak. Sağlıklı karar vermeyi sağlamak ve yanlış yapmamak. Bilgilerimizin doğruluğunu

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Pestisit Uygulama Davranışları ve Sağlık Etkilerine İlişkin Bilgi Durumu Z. Ş İ M Ş E K, C. D E M İ R, Z. KEKLİK, B. K A R A, M. A K B A B A Toplumların üretim biçimi, erken

Detaylı

Gebelik nasıl oluşur?

Gebelik nasıl oluşur? Normal doğurgan çiftlerde, normal sıklıkta cinsel ilişki durumunda aylık gebe kalma oranı % 25 dir. Bu oran 1 yıl sonunda % 85, 2 yıl sonunda ise % 90 civarındadır. Gebelik nasıl oluşur? Gebeliğin oluşması

Detaylı

Kanser Hastalarında Beslenme

Kanser Hastalarında Beslenme Kanser Hastalarında Beslenme Tedavi Öncesi, Tedavi Süresince ve Tedavi Sonrası Beslenme İpuçları Uzm.Dyt.Elvan YILMAZ AKYÜZ Hedefler Sağlıklı kiloyu korumak Vücudun onarımını ve tedavisini sağlayan sağlıklı

Detaylı

PIHTIÖNLER(KAN SULANDIRICI) İLAÇ KULLANIM KILAVUZLARI DABİGATRAN(PRADAXA)

PIHTIÖNLER(KAN SULANDIRICI) İLAÇ KULLANIM KILAVUZLARI DABİGATRAN(PRADAXA) DABİGATRAN (PRADAXA) NE İÇİN KULLANILIR? Dabigatran (PRADAXA) pıhtıönler ilaç grubundadır. Halk arasında kan sulandırıcı ilaç olarak bahsedilen ilaçlardan bir tanesidir. Kan damarları içerisinde pıhtı

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ 0 1 YAŞ ÇOCUK BESLENMESİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? o Süt

Detaylı

4 Eylül tarihinde yaptığımız Sezona Merhaba buluşması siz sayın müşterilerimizin yoğun katılımıyla başarıyla gerçekleşmiştir.

4 Eylül tarihinde yaptığımız Sezona Merhaba buluşması siz sayın müşterilerimizin yoğun katılımıyla başarıyla gerçekleşmiştir. 4 Eylül tarihinde yaptığımız Sezona Merhaba buluşması siz sayın müşterilerimizin yoğun katılımıyla başarıyla gerçekleşmiştir. Katılan tüm müşterilerimize gösterdikleri yoğun ilgiden dolayı teşekkür ederiz.

Detaylı

9. Sigarayı bırakma zamanı

9. Sigarayı bırakma zamanı 9. Sigarayı bırakma zamanı 1 9. Sigarayı bırakma zamanı Dünyada 8 saniyede 1 can alan, yılda 4 milyon kişinin ölümüne neden olan, dünyada her 10 erişkinden birinin ölüm nedeni sayılan sigarayı bırakmak

Detaylı

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN NEDİR? Önemli fizyolojik etkileri olan alkoloid grubunun azotlu organik bir bileşiğidir. Kimyasal ismi trimethylxanthine dir ve formülü

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi (16.12.2001) İçindekiler... 1 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Oluşur?... 1 Gıdalara Nasıl Bulaşma Olur?... 2 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Önlenir?... 3 Bazı Yaygın Gıda Zehirleyen Bakteriler... 3 Salmonella... 3 Bacillus...

Detaylı

GENÇ OLMAK (KADIN OLMAK)

GENÇ OLMAK (KADIN OLMAK) GENÇ OLMAK (KADIN OLMAK) ERGENLİK ÇAĞI: Ergenlik; çocuk ile gelişmesini tamamlamış insan arasında bir geçit gibidir. Bu dönemdeki belirtiler özellikle cinselliğin bedene yansımasıyla başlar, gövdenin bu

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/8

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir enterik kaplı tablet 250 mg B 1 vitamini, 250 mg B 6 vitamini ve 1 mg B 12 vitamini içerir. Yardımcı madde(ler):

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her VENDİOS tablet 600 mg diosmin içermektedir. Yardımcı maddeler: Her VENDİOS tablet povidon, mikrokristalin selüloz, mısır nişastası

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Verim Arzının Zaman İçinde Değişimi Verim Arzının dış görünümü olan iş verimi işin tekrarlanması

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan.

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan. Kanserde erken tanı için, vücudumuzun verdiği uyarıcı belirtileri gözlemlemenin, olası risk faktörlerini göz ardı etmemenin önemli olduğunu belirten uzmanlar, kanser oluşumunun önceden yakalanması için

Detaylı

ilişkin fiziksel ve psikolojik durumlarının iyileştirilmesi planlanmaktadır. Ebelerin sağlık eğitimcisi

ilişkin fiziksel ve psikolojik durumlarının iyileştirilmesi planlanmaktadır. Ebelerin sağlık eğitimcisi 1.AMAÇ VE KAPSAM: Güney Genel Sekreterliği Menopoz Okulu Projesin de ilimizde yaşamakta olan 40-55 yaş arası kadınların menopoz konusunda bilgi ve bilinç düzeylerinin arttırılması, kişilere psikolojik

Detaylı

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM 9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM ZEHİRLENMELER Zehirlenme nedir? Vücuda zehirli (toksik) bir maddenin girmesi sonucu normal fonksiyonların bozulmasıdır. Vücuda dışarıdan giren bazı yabancı maddeler, vücudun

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT

SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT SAĞLIK Dünya Sağlık Örgütü tanımına göre sağlık ; bedensel ve ruhsal olarak tam iyi olma halidir. BESLENME Bir insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken

Detaylı