Editör Doç. Dr. Nurullah Okumuş HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Editör Doç. Dr. Nurullah Okumuş HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR"

Transkript

1 Editör Doç. Dr. Nurullah Okumuş HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR 1

2 HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR ISBN Baskı, Adet Kasım 2012, Ankara Yayın Hakları: Aysun Yayıncılık Yayın Editörü: Doç. Dr. Nurullah Okumuş Yayın Kordinatörü: Aysun Palalı Köktaş Tasarım ve Uygulama: AVEC Reklam Organizasyon Baskı: MRK Baskı ve Tanıtım Hizmetleri - Ankara Mahatma Gandi Caddesi No: 105/3 G.O.P. Çankaya Ankara Tel: Fax: HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR

3 ÖNSÖZ Sağlıklı bir yaşamın temeli sağlıklı bir gebelik süreci ve sonrasında, zamanında ve sağlıklı bir doğumda yatar. Ancak, her yıl Dünya da çok sayıda bebek, gebelik süreci tamamlanmadan (Prematüre) doğmaktadır ve prematüre doğumların oranı çeşitli nedenlerle giderek artmaktadır. Prematüre bebekler, organ ve doku sistemleri yeterince gelişmeden doğdukları için, normal sürelerinde doğmuş olan diğer bebeklerle karşılaştırıldıklarında, öğrenme ve davranış bozuklukları, serebral palsi, algısal eksiklik, infeksiyon ve kronik solunum hastalıkları açısından daha yüksek risklere maruz kalmaktadırlar. Birçok durumda bu çocuklar ve aileleri, medikal, psikolojik, duygusal ve mali zorluklarla başa çıkmak zorunda kalmaktadırlar. Ayrıca bu çocukların, hem doğumdan sonraki erken dönemdeki sağlık sorunlarının çözümü ileri teknoloji ve ileri beceri ve eğitime sahip sağlık çalışanına ihtiyaç duyması, hem de sekel kalan prematürelerin uzun dönemdeki, bazen de ömür boyu sürebilen kronik problemlerinin çözümü yüksek maliyet gerektirdiğinden, sağlık ve sosyal güvenlik sistemleri üzerindeki yükü oldukça fazla olmaktadır. Son yıllarda hem Ülkemizde, hem de Dünyada, yenidoğan ve prematüre bakımında teknoloji ve bilgi alanındaki gelişmelerle, ileri derecede prematüre bebeklerin bile artık yaşatılabilir hale gelmesi de, bu durumun giderek büyüyecek sorunlar yumağı haline geleceğini göstermektedir. Ancak, prematüre bebeklerin hem birey olarak kendisine, hem ailesine, hem de topluma yansıyan bu problemlerinin önemli bir kısmının, alınacak tedbirlerle ve uygun müdahalelerle önlenebilir olduğu bilinen bir gerçektir. Prematüre bebeği, sadece erken dönemdeki sorunlarının çözülmesi gereken bir birey ve temelinde prematüriteyi bir hastalık olarak gören algılama ve buna yönelik tedbir ve uygulamaların, bu sorunun çözümüne katkısı olmayacağı da aşikardır. Erken doğumu önleyici tedbirlerin alınması, iyi ve kaliteli doğum öncesi gebelik bakımı ve takibi ve prematüreliğin neden olduğu komplikasyonların ve uzun dönemli sekellerinin erken tanı ve uygun yöntemlerle tedavisi, prematürenin hem kendisine, hem de aile ve toplum üzerine olan etkilerini azaltacak tedbirlerden sadece birkaçıdır. Erken doğum bir hastalık olarak düşünülmemeli: Prematüre çocuklar da normal bir gelişim ve üretken ve sağlıklı bir yaşama kapasitesine sahiptir. Ancak bu kapasiteyi kendi başlarına harekete geçirme ve kullanma yeteneğine sahip değillerdir. Bu noktada sağlık çalışanları, sağlık idarecileri ve hükümetlere büyük sorumluluk düşmektedir. Birey ve topluma olan etkilerinden bağımsız olarak, prematürelerin sağlık ve diğer sorunlarının önlenebilir oluşuna rağmen, bu konuya ilişkin siyasi gündem halen en düşük noktadadır. Bu durum değişmek zorundadır ve somut eylemlerin devreye alınması gerektiği de açıktır. Bu nedenle, sağlık hizmetine erişimi ve kaliteyi sağlayan standart ve etkin politikalar, prematüreler, aileleri ve toplum için daha iyi sağlık sonuçlarını en ivedi şekilde sağlamak zorundadır artık. Ulusal politika belirleyicileri, sağlık sorunlarına yönelik çözüm politikalarını, sadece mevcut sağlık sorunlarının çözümü için değil, prematüre olarak dünyaya gelmiş olan bebekler, bunların aileleri ve bakımını üstlenenler için planlamak ve geliştirmek üzerine kurmalıdır. Son yıllarda, sağlıklı ve sürdürülebilir toplumlar oluşturmak üzere, geliştirilen sağlık politikalarının büyük kısmı, sağılıklı yaşlanma hedefine yönelik olarak hayata geçirilmeye çalışılmaktadır. Ancak, sağlıklı yaşlanmanın doğumda başladığını unutmamak gerekiyor. Bu nedenle, eğer bu olumlu çabaları, gerçekçi ve doğru olarak hayata geçirmek istiyorsak, zamanından önce doğmuş bebekler için neler yapabileceğini kendimize sormalıyız. Doç. Dr. Nurullah Okumuş HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR 3

4 DESTEK VEREN ORGANİZASYONLAR Aşağıdaki ismi belirtilen dernek ve kurumlar PREMATÜRK ün amacını, geliştirilmiş doğum öncesi bakım, prematüriteyi önleyici tedbirler, prematüre olarak dünyaya gelmiş olan yenidoğan bebeklerin ve ailelerinin tedavi, bakım ve sosyal destekleri ile yeterli doğum sonrası bakım hizmetleri aracılığıyla hayata en iyi başlangıcı yapabilmeleri amacına değer vermektedirler. Aşağıdaki kuruluşlar bu nedenle, PREMATÜRK ün, Prematüre Doğanlar adlı rapor çalışmalarını güçlü bir şekilde desteklemektedirler.! T.C. Sağlık Bakanlığı! T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı! Gelişimsel Pediatri Derneği! Türk Neonatoloji Hemşireliği Derneği! El Bebek, Gül Bebek Derneği! Anne ve Bebek Sağlığı Vakfı! Sağlıklı Nesiller Derneği FİNANSAL DESTEK Bu rapor kitabı, PREMATÜRK tarafından hazırlandı ve Abbott'un Koşulsuz Katkılarıyla yayınlandı. İçeriğindeki bilgi ve görüşler yazarlara aittir. 4 HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR

5 TEŞEKKÜR PREMATÜRK, bu rapor kitabının tamamlanmasında çok büyük katkılar sağlayan kişilere teşekkürü borç bilmektedir. T.C. Sağlık Bakanlığı, T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, PREMATÜRK ün kuruluş aşamasında çok önemli desteği olan TBMM Sağlık Komisyonu üyesi, TBMM Çocuk Hakları komisyonu başkanı ve Türk Neonatoloji Derneği Başkanı sayın Prof. Dr. Türkan Dağoğlu (İstanbul Milletvekili), Gelişimsel Pediatri Derneği Başkanı ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Gelişimsel Pediatri Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. İlgi Ertem, El Bebek Gül Bebek Derneği başkanı Özgür Doğa Keleş, Anne ve Bebek Sağlığı Vakfı Başkan Yardımcısı ve Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği Eğitim sorumlusu Prof. Dr. Fahri Ovalı ve ekibi, Sağlıklı Nesiller Derneği başkanı Enginer Birdal, Neonatoloji Hemşireliği Derneği başkanı Hemşire Döne Eroğlu, Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği sorumlusu Doç. Dr. Ayşegül Zenciroğlu ve ekibi ile Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi Yenidoğan Klinik sorumlusu Prof. Dr. Uğur Dilmen ve ekibi ve PremaTürk Koalisyonu Başkanı ve Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi ve Yenidoğan Kliniği Eğitim Görevlisi Doç. Dr. Nurullah Okumuş a, tüm prematüreler ve aileleri adına sonsuz teşekkür ve saygılarımızı sunuyoruz. HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR 5

6 EDİTÖR Doç. Dr. Nurullah Okumuş PremaTürk Koalisyonu Başkanı, Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi ve Yenidoğan Kliniği Eğitim Görevlisi. 6 HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR

7 BÖLÜM EDİTÖRLERİ Doç. Dr. Nurullah Okumuş PremaTürk Koalisyonu Başkanı, Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimi ve Yenidoğan Kliniği Eğitim Görevlisi. Prof. Dr. Fahri Ovalı Anne ve Bebek Sağlığı Vakfı Başkan Yardımcısı ve İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği Eğitim Sorumlusu. Prof. Dr. Uğur Dilmen Sağlık Bakanlığı, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürü ve Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi Yenidoğan Kliniği Eğitim Sorumlusu. Doç. Dr. Dilek Uygur Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı. Doç. Dr. Ayşegül Zenciroğlu Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği Eğitim Sorumlusu. Hemşire Döne Eroğlu Neonatoloji Hemşireleri Derneği Başkanı ve Ankara Gazi Üniversitesi Yenidoğan Kliniği Sorumlu Hemşiresi. Doç. Dr. Dilek Dilli Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği. Prof. Dr. İlgi Ertem Gelişimsel Pediatri Derneği Başkanı ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Gelişimsel Pediatri Bilim Dalı Başkanı. Özgür Doğa Keleş El Bebek, Gül Bebek Derneği Başkanı. HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR 7

8 YAZARLAR Doç. Dr. Nurullah Okumuş Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği. Dr. Sema Özbaş T.C. Sağlık Bakanlığı. Şirin Aydın T.C. Sağlık Bakanlığı. Prof. Dr. Uğur Dilmen Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Atalay Demirel İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Hande Özgün Karatepe İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Emine Kavas İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Bilge Demirel İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Sevilay Topçuoğlu İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Leyla Kolsuz İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Alev Aktaş İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Dilek Yavuzcan Öztürk İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Ebru Yalın İmamoğlu İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Selim Sancak İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Seçil Erçin İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Sadık Yurttutan Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. F. Emre Canpolat Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Mehmet Yekta Öncel Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Evrim A. Dizdar Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Doç. Dr. Ş. Suna Oğuz Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Erhan Çalışıcı Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Fatmanur Sarı Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Halil Değirmencioğlu Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. 8 HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR

9 YAZARLAR Uzm. Dr. Nilüfer Güzoğlu Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Nazan Erbil İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. H.Gözde Kanmaz Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Doç. Dr. Dilek Uygur Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği. Uzm. Dr. Birgül Say Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Doç.Dr. Nurdan Uraş Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Serdar Beken Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği. Doç. Dr. Ayşegül Zenciroğlu Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği. Doç. Dr. Dilek Dilli Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Arzu Dursun Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği. Uz. Dr. Fatma Neşe Onat Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Sema Arayıcı Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Uzm. Dr. Gülsüm Kadıoğlu Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Yenidoğan Kliniği. Hemşire Döne Eroğlu Ankara Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Yenidoğan Kliniği. Hemşire Sultan Güner Başara Ankara Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Yenidoğan Kliniği. Hemşire Keziban Dik Ankara Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Yenidoğan Kliniği. Hemşire Semra Çavuş Ankara Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Yenidoğan Kliniği. Hemşire Fadik Çökelek Ankara Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Yenidoğan Kliniği. Hemşire Dilek Aydın Ankara Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Yenidoğan Kliniği. Yrd. Doç. Dr. Gülsüm Atay Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD, Gelişimsel Pediatri Bilim Dalı. Prof. Dr. İlgi Ertem Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD, Gelişimsel Pediatri Bilim Dalı. Uz. Dr. Zeynep Eras Ankara Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi, Gelişimsel Pediatri Kliniği. Yrd. Doç. Dr. Bahar Bingöler Pekcici Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD, Gelişimsel Pediatri Bilim Dalı. Özgür Doğa Keleş El Bebek, Gül Bebek Derneği. HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR 9

10 İÇİNDEKİLER Önsöz... 3 Destek Veren Organizasyonlar... 4 Finansal Destek... 4 Teşekkür... 5 Editör... 6 Bölüm Editörleri... 7 Yazarlar... 8 Bölüm I Prematüre ve Sorunlarına Genel Bakış Prematüre Tanımı, Özellikleri, Risk Faktörleri ve Komplikasyonları Ülkemizde ve Dünyada Durum Ülkemizde Yenidoğan Sağlığı Konusundaki Son Yıllardaki Gelişmeler Bölüm II Prematürelerin Akut Dönem Medikal Problemleri Solunum Sıkıntısı (Respiratuar Distres Sendromu) Pnömoni (Zatürre) Apne (Solunum Durması) Hava Kaçakları Prematüre ve Isı Kontrolü Prematüre Bebeklerde İnfeksiyonlar Prematüre Bebeklerde Beslenme Sorunları İnfantil Kolik (Gaz Sancısı) Nekrotizan Enterokolit (Nek) Gastroözefageal Reflü Kabızlık (Konstipasyon) Prematürelerde Hematolojik Problemler Prematüre ve Yenidoğanlarda Konvulsiyonlar (Havale) Prematüre Bebeklerde Kafa İçi (İntraventriküler) Kanamalar Şaşılık Prematüre Retinopatisi (Rop) Prematürelerde Kalp Hastalıkları Ani Bebek Ölümü Sendromu (Sıds) Fıtıklar Bölüm III Prematürelerin Kronik Dönem Medikal Problemleri Prematürenin Kronik Akciğer Hastalığı [Bronkopulmoner Displazi (Bpd)] Prematürelerde Rsv İnfeksiyonu Reaktif Hava Yolu Hastalıkları Hidrosefali Periventriküler Lökomalazi (Pvl) Serebral Palsi Prematürelerde İşitme Sorunları Bölüm IV Çoğul Gebelikler ve Prematürite Çoğul Gebelikler ve Riskleri Çoğul Bebek Bakımı Bölüm V Prematüre Bebeğin Bakımında Önemli Noktalar Prematüre Bebeğin Temel Tıbbi Bakımı Prematürenin Rutin Bakımı (Göbek, Cilt, Göz Bakımları ve Banyo) Prematüre Bebeklerde Beslenme Prematüre Bebeğin Aşılaması Bebek Masajı Kanguru Bakımı HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR

11 İÇİNDEKİLER Prematüre Bebeklerde Diş Sorunları ve Diş Bakımı Prematüre Bebekte Uyku Prematüre Bebeğin Güvenliği Bölüm VI Prematüre Bebeğin Hastanede Takip ve Tedavisi Yenidoğan Yoğun Bakım Üniteleri Bölüm VII Prematüre Bebeklerde Taburculuk, Taramalar ve Büyümenin İzlenmesi Prematüre Bebeklerde Taburculuk Prematüre Bebekte Yenidoğan Taramaları Prematüre Bebeklerde Fiziksel Gelişim Prematüre Bebeklerde Büyümenin İzlenmesi 107 Bölüm VIII Prematüre Bebeğin Evde Bakımı Prematüre Bebeğin Evde Bakımında Önemli Noktalar Bronkopulmoner Displazi (Bpd) Tanısı Almış Prematüre Bebeklerde Evde Bakım Konjenital Kalp Hastalığı Olan Prematüre Bebeklerde Evde Bakım Nörolojik Hastalığı Olan Prematüre Bebeklerde Evde Bakım Beslenme Problemi Olan Prematürelerin Bakımı Bölüm IX Prematürelerde Okul Çağı Sorunları Prematürelerde Okul Çağı Sorunları Bölüm X Prematürelerin Gelişimsel Sorunları ve Gelişimsel İzlem Prematüre Bebeklerin Gelişimini Etkileyen Riskler Prematüre Bebeklerin Gelişimlerinin İzlenmesi Prematüre Bebeklerin Gelişimlerinin Desteklenmesi Bölüm XI Prematüreliğin Aile ve Toplum Üzerine Etkileri Prematüreliğin Aile ve Toplum Üzerine Duygusal ve Sosyal Etkileri Prematüreliğin Neden Olduğu Finansal Problemler Bölüm XII Prematürelik ve Sorunları İçin Çözüm Önerileri Aksiyona Davet Hamile ve Yenidoğan Sağlığı Birbirine Bağımlıdır Sağlıklı Çocuklar Geleceğimizdir Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitelerinin Özellikleri, Prematüre Bebeklerin Sağlıklı Gelişimi İçin Önemlidir Taburculuk Sonrası Bakım Hizmetleri ve İzlem Ebeveynlerle İletişim Annelik ve Babalık İzni Çalışma Şartları ve Düşük Sosyoekonomik Statünün Gebelik Üzerinde Etkileri Finansal ve Sosyal Yük, Ailelerin Desteği/Aile Etkisi Araştırma Bölüm XIII Prematürk: Prematüre Bebek Koalisyonu Prematüre Bebek Sağlığı İçin Prematüre Bebek Koalisyonu Kuruldu HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR 11

12 12 HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR

13 PREMATÜRE TANIMI, ÖZELLİKLERİ, RİSK FAKTÖRLERİ VE KOMPLİKASYONLARI Doç. Dr. Nurullah Okumuş Erken Doğan Bebekler; Prematüreler PREMATÜRE VE SORUNLARINA GENEL BAKIŞ Bölüm Editörü: Doç. Dr. Nurullah Okumuş 37 haftalık gebelik süresi tamamlanmadan önce doğan prematüre bebekler (Tablo I.1), hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerdeki bebek ölümleri ve ciddi kalıcı sekeller için en temel nedendir Avrupa Perinatal Sağlık Raporu na göre, Avrupa Birliği nde erken doğumun görülme sıklığı %5,5 (İrlanda) ile %11,4 (Avusturya) arasında değişiklik göstermektedir. Bu ise Avrupa da her yıl yaklaşık yarım milyon bebeğin prematüre olarak dünyaya geldiği anlamına gelmektedir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından 2012 de yayınlanan ve 184 ülkenin yer aldığı Erken Doğum Hakkında Küresel Eylem Raporu nda, Dünya da prematüre doğum oranlarının %5-18 arasında değişmekte olduğu ifade edilirken, ülkemizin 2010 yılı canlı doğum sayısı , prematüre doğum oranı ise %11.97 olarak belirtilmiştir. Hem ülkemizde hem de Dünyada, son yıllarda prematüre bakımında ciddi gelişmeler sağlanmış olmasına rağmen, prematüre doğum oranlarının azaltılması konusunda belirgin bir ilerleme kaydedilememiştir. Buna karşılık, son yıllarda pek çok ülkede prematüre doğum oranlarının yükselişte olduğu, 1995 yılından günümüze, prematüre doğum oranlarında 2 kata yakın artış olduğu görülmüştür. Tablo I.1: Prematürelerin sınıflandırılması. Prematüre tanımı Aşırı prematüre Ağır prematüre Orta prematüre Geç prematüre Gebelik haftaları 28 haftadan az hafta arası hafta arası hafta arası Tablo I.2, erken doğum için temel risk faktörlerini özetlemektedir. Erken doğum vakalarının yaklaşık olarak yarısında, erken doğumun nedeni tam olarak belirlenememekle beraber, bazı risk faktörlerinin erken doğum riskini yükselttiği tespit edilmiştir. Bu risk faktörleri, yaşam tarzına ait unsurları, tıbbi koşulları ve demografik faktörleri içermektedir. Çoğul gebelikler, önceki gebeliğinde erken doğum yapmış olmak, uterus veya ser- HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR 13

14 Tablo I.2: Erken doğum için risk faktörleri. Yaşam tarzı Tıbbi faktörler Demografik faktörler -Sigara içmek -Alkol tüketimi -Uyuşturucu kullanımı -Yüksek stres düzeyi & uzun çalışma saatleri -Enfeksiyonlar (İdrar yolları, vajinal) -Yüksek tansiyon -Diyabet -Pıhtılaşma bozukluğu -Düşük kilo -17 yaş altında veya 35 yaş üzerinde olmak -Düşük sosyoekonomik statü -Etnik köken -Geç/hiç olmayan prenatal -Obezite bakım -Çoklu gebelik -Sosyal desteğin yokluğu -Kadının daha önce bir erken doğum tecrübesine sahip olması -Uterus ya da serviks anomalileri viks anomalileri, enfeksiyonlar ve hamilenin yaşı bu risk faktörlerine birkaç örnektir. Avrupa daki gibi endüstriyelleşmiş ülkelerde, 35 yaş üzerinde doğum yapan kadınların sayısı önemli ölçüde artmış ve bu da erken doğum riskinin yükselmesine neden olmuştur. Hamilelikte stresin, erken doğumların %30 unun sebebi olduğu tahmin edilmektedir. Ayrıca, düşük doğum ağırlığı veya kaygı ve depresyon gibi psikolojik unsurlar da dahil olmak üzere, gebelik komplikasyonları ile erken doğum riski arasındaki bağlantıları inceleyen birçok çalışma mevcuttur. Diyabet, obezite, metabolik sendrom ve kardiyovasküler hastalıkların yaşam boyu sağlığı şekillendirebilecek (Doğum öncesi planlama) doğum öncesi beslenme yetersizliğine neden olabileceği, yapılan çalışmalarla ortaya çıkarılmıştır. Anne karnındaki gelişimin kritik dönemlerinde (Epigenomik, nutrigenomik), gen yapısı, yetersiz beslenmeyle bozulabilir. Dolayısıyla gebelik, doğum öncesi, doğum ve doğum sonrası yaşam süreci boyunca, bebeğin sağlığına katkıda bulunacak veya bozacak bir dönem özelliği taşımaktadır. Gebeliğin Erken Doğumla Sonlanmasına Neden Olabilen Risk Faktörleri Enfeksiyonlar (Genital, idrar yolu, toksoplazmozis ya da CMV), sağlıksız ve dengesiz beslenme, sigara içme (pasif içicilik dâhil), yasa dışı ilaç kullanımı, alkol, çoğul gebelikler, anne yaşı, düşük sosyoekonomik koşullar, evde ve/veya işte stres ya da uzun süreli çalışma şartları gibi faktörler, erken doğum riskinde artışa neden olurlar (Tablo I.2). Uterusa yayılan bakteriyel infeksiyon ve amniyotik sıvı infeksiyonları doğumu tetiklemekte, bu durum da erken doğum ya da zarların erken yırtılması ile sonuçlanmaktadır. Uygun beslenme, genel sağlık açısından oldukça önemlidir. Ancak gebe kadın, büyüyen fetus ve doğan bebek açısından da hayati derecede önem taşımaktadır. Nicelik ve/veya nitelik olarak beslenme yetersizliği anne sağlığını, fetus gelişimini, doğumu etkilemekte hatta yaşam boyu devam edecek sağlık sorunlarına neden olmaktadır. 14 HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR

15 Aşırı beslenme, aşırı kilo ve diyabet, dünya genelinde artış gösteren ölüm ve hastalık oranıyla sonuçlanan mevcut ana sağlık sorunları arasındadır. Annenin aşırı beslenmesi, aşırı kilolu olması ve gebelik diyabeti, gelişmekte olan fetusun fazla beslenmesine ve makrozomiye neden olur. Yapılan araştırmalar, doğum öncesi ve sonrası aşırı beslenen çocuklarda diyabet, obezite ve kardiyovasküler komplikasyonların arttığını göstermiştir. Gebelikte alkol ve tütün kullanımı, hem anne, hem de fetus üzerinde oldukça zararlı etkilere neden olur. Gebe kadınların yüksek kalorili aperatifler ve kahveden (Günde maksimum 2 bardak) kaçınmaları gerekirken, alkollü içecekler ve sigara tüketimi de kesinlikle yasaklanmalıdır. Alkol ve sigaranın fetus gelişimini bozduğu, erken doğum riskini artırdığı, doğum komplikasyonlarına, sakatlık ve bebeğin uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açtığı bilinen bir gerçektir. Çoğul gebelik ve anormal eş (Plasenta) yerleşimi, erken doğum açısından yüksek riskler arasındadır. Son yıllarda özellikle suni döllenme ve gebelik indüksiyonu yöntemlerinin daha yaygın kullanılmaya başlanmasıyla, çoğul gebeliklerde belirgin bir artış görülmüştür. Çoğul gebelikler, prematüre doğumlar için önemli bir risk faktörüdür. Avrupa Birliği ülkelerinde her yıl yaklaşık beş milyon çocuk dünyaya gelmekte ve bunların içinden yaklaşık bebek erken doğmakta veya neonatal dönemde yoğun bakım gerektiren komplikasyonlar yaşamaktadırlar. Yenidoğan bakımı son derece teknik bir konudur ve son 30 yıl içinde bu konuda oldukça önemli gelişmeler kaydedilmiştir, bunun sonucunda da prematüre olarak dünyaya gelmiş bebekler için daha iyi sonuçlar elde edilmeye başlanmıştır. Uzman bakıma ihtiyaç duyan bebeklerin sayısının artmasının yanı sıra teknoloji ve tedavide üstün gelişmeler kaydedildi. Günümüzde, neonatal bakıma alınan çok daha hassas ve düşük gebelik haftasında doğan bebekler yaşama şansı bulabiliyorlar. Bunun sonucunda da, Şekil I.1 de gösterildiği üzere, son 30 yıl içinde neonatal ölüm oranında ciddi düşüşler görülmüştür (EUROSTAT Nüfus verileri 2004). Ülkemizde de Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan çalışmalar ve atılımlar sayesinde özellikle son 10 yılda Yenidoğan ölüm oranları, çok ciddi gerileme göstermiştir. Şekil I.1: Avrupa Birliği ne üye ülkelerdeki yenidoğan ölüm oranlarındaki değişimler (Kaynak: Eurostat). HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR 15

16 Gebelik Haftas MORB D TE R SK (%) Şekil I.2: Prematüre bebeklerde morbidite riski, azalan her prematürite haftası için yaklaşık iki kat artış göstermektedir (Kaynak: Shapiro Mendoza) Bebek Ölümü Yenido an ölümü Ölüm oran / GEBEL K HAFTASI Şekil I.3: Azalan her prematürite haftası için, yenidoğan ve bebek ölüm riski iki katına çıkmaktadır (Kaynak: Reddy ve ark. Pediatrics 2009). 16 HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR

17 İshal, sepsis ve pnömoni (Zatürre) gibi nedenlere bağlı bebek ve yenidoğan ölümlerinin azalması ile birlikte, prematürite, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde, bebek ölümlerinin ve ciddi hastalıklarının en önemli sebebi haline gelmiştir. Bir bebek ne kadar erken dünyaya gelirse, organ ve sistemleri de o denli gelişmemiş durumdadır ve gelecek yaşamında daha yüksek tıbbi komplikasyonlara maruz kalma riski taşımaktadır. Çoğu Avrupa Birliği ülkelerinde ve ülkemizde, neonatal ölüm oranları düşüş kaydetmektedir ve daha fazla sayıda prematüre bebek yaşamayı başarmakta, ancak tıbbi komplikasyonlu ve sekelli yaşayan bebek sayısı artmaktadır. Yenidoğan ve Prematüre Komplikasyonları ve Ölümleri İleri derecede prematüre bebekler (32 haftadan önce doğanlar), serebral palsi, ciddi öğrenme bozuklukları, kronik akciğer hastalıkları, görsel ve işitsel hasarlar ve yetersiz büyüme gibi uzun vadeli sağlık sorunları ile en fazla karşı karşıya kalan çocuklardır. Miada yakın dönemde dünyaya gelen, gebeliğin 33. ile 37. haftası arasında doğan prematüre bebekler bile, normal sürede doğan bebeklere kıyasla daha yüksek oranda neonatal rahatsızlıklarla mücadele etmek zorunda kalmakta ve hem motor hem de mental problemlere sahip olarak yaşamak zorunda kalmaktadırlar. Ayrıca, erken doğumlarda, yenidoğan ve bebeklerin ölüm (Mortalite) hastalık veya komplikasyon (Morbidite) oranları, gebelik haftası azaldıkça, hemen hemen her hafta için yaklaşık iki kat artış göstermektedir (Şekil I.2 ve I.3). Prematüre Bebeklerin Akut ve Kronik Problemlerinin Aile, Sağlık ve Sosyal Güvenlik Sistemleri ve Toplumlara Maliyeti Erken doğum, yenidoğan döneminde önemli ek ekonomik maliyetleri beraberinde getirir ve bu HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR 17

18 maliyetler, çocukluk dönemine ait sağlık harcamalarının çok büyük bir bölümünü teşkil eder. Bebek ne kadar düşük gebelik haftasında doğarsa, buna bağlı olarak daha fazla yoğun bakım hizmeti gerektirir (Şekil I.4). İleri yaşlarda özellikle kronik problemlere sahip bebeklerin özel eğitim ve sağlık giderleri de göz ardı edilemeyecek kadar yüksektir ve giderler, aileler için ciddi bir mali ek yük anlamına gelebilir. Komplikasyon ve sekeller ne denli ciddi ise, buna bağlı olarak ekonomik ve sosyal maliyetler de artmaktadır. Erken doğumun beraberinde getirdiği toplumsal maliyetlere bir çarpıcı örnek, serebral palsidir ve serebral palsi riski görülme sıklığı her yenidoğanda 2,3 tür. Bu oran prematüre bebeklerde çok daha yüksektir. Bu hastalığın yaşam boyunca getirdiği maliyetlerin toplamının, bir çocuk başına en az avro olduğu tahmin edilmekte ve toplum için toplam maliyeti ise her yıl 7 milyar avroyu aşan tutarlarda gerçekleşmektedir. Toplumsal maliyetlere bir başka örnek ise, işgücünün zayıflamasıdır. Erken doğumla dünyaya gelen ve uygun bakım almamış olan bireyler, işçi olarak daha az vasfa sahip olmakta ve bu ise iş hayatına katılımcı olmaktan uzak çok sayıda insanın, toplum hayatına üretici değil, tüketici olarak katılmasına neden olmaktadır. Prematüre bebeklerin %10 a kadarı, çalışma kapasitelerini %50 oranında etkileyebilecek bir tıbbi sakatlıkla karşı karşıya kalmaktadır. Uzun dönem göz önüne alındığında erken doğumlar, Avrupa da, işgücüne tam katkı sağlayamayacak riskler taşımakta olan yılda çocuğun Dünyaya gelmesi anlamına gelmektedir. Erken doğum, ebeveyn işgücüne de önemli derecede etki etmektedir. Doğumdan sonra işlerine geri dönmeyi planlayan erken doğum yapmış olan birçok anne ya işe dönmeyi geciktirmekte, iş saatlerini azaltmakta veya çocuklarının bakımını üstlenmek üzere tamamen işi bırakmaktadırlar. Bu da, aile gelirinin yaklaşık %32 oranında düşmesi anlamına gelmektedir. Duyusal ve bilişsel kusuru olan prematüre bebeklerin ebeveynlerinin büyük kısmının, bebek Şekil I.4: Erken doğumun getirdiği maliyetin doğum haftasına göre değişimi (Kaynak: Neil Marlow, Lindsay J. Mangham ve ark. Pediatrics 2009). 18 HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR

19 yenidoğan yoğun bakım ünitesinden çıkarıldıktan hemen sonra, sosyal hizmet desteğine ihtiyaçları olmaktadır. Yaşamın daha sonraki dönemlerinde, hem bu bebekler, hem de aileleri, günlük bakım programları, özel eğitim, danışmanlık, evde bakım dâhil olmak üzere çok fazla gelişim, sağlık ve eğitim hizmetlerine başvurmak zorunda kalabilmektedirler. Ayrıca, prematüre bebeğe bakmak için gerekli olan duygusal ve fiziksel enerjinin yetersizliği veya tükenmesi, sekelli bebek nedeniyle ebeveynlerin toplumdan soyutlanması ve sosyal iletişimin kısıtlanması gibi bazı maddi olmayan soyut maliyetler de ortaya çıkabilmektedir. Bütün bu nedenlerden dolayı, karar vericilerin, erken doğumun kalıcı uzun dönemli sonuçları konusunda farkındalıklarının artırılması gerekmektedir. Prematürite Konusunda Acil Olarak Harekete Geçmek Gerekmektedir Yenidoğan sağlığı alanında, prematüre bebekler, en çok zarar gören grubu oluşturmaktadır. Bu alanda karşılaşılan güçlüklerle başa çıkabilmek için hem sağlık çalışanları hem de politika yapıcıların daha fazla dikkat göstermesi ve daha bütünsel bir yaklaşımla yola çıkılması gerekmektedir. Çünkü; 3 Erken doğumu önlemek için prenatal bakımı iyileştirmeye yönelik her türlü çabaya rağmen, prematüre bebek sayısı artmaktadır. 3 Avrupa Birliği nde, toplam doğumların %5,5-11,4 ü, ülkemizde ise %11,97 si erken doğumla sonuçlanmaktadır. 3 Prematüre bebekler Avrupa nın ve ülkemizin en geniş çocuk hasta grubunu teşkil etmektedir. 3 Son yıllarda, sağlık bilimi ve teknolojideki gelişmeler ve Sağlık Bakanlığının yaptığı çalışmalarla, ülkemizde yenidoğan yoğun bakımında ciddi ilerlemeler sağlanmıştır. 3 Bu ilerlemelerle, yenidoğan ölüm oranları ciddi oranda azalırken, ileri derecede prematüre bebeklerin (1,500 gramdan daha küçük) yaşam oranları da artmıştır. 3 Yaşam oranları artmış olmasına rağmen, zamanında doğan bebeklere kıyasla, prematüre bebekler, serebral palsi, dikkat eksikliği bozuklukları, görme bozuklukları, kronik akciğer hastalıkları, akciğer infeksiyonları ve astım gibi daha ciddi sağlık sorunları ile mücadele etmek zorunda kalmakta ve yetişkinlik dönemine varan öğrenme güçlüğü, davranış bozuklukları, kronik obstruktif akciğer hastalığı, kronik kalp hastalıkları ve psikiyatrik rahatsızlıklara maruz kalmaktadırlar. 3 Prematüre bebeklerin erken dönemdeki problemlerinin yanında, daha sonra ortaya çıkan komplikasyon ve sekeller, sağlık, eğitim ve sosyal bakım için gerekli önemli ekonomik maliyetleri de beraberinde getirmekte ve aile ve toplum üzerinde katlanılması zor etkilere neden olabilmektedir. 3 Prematüre bebeklerde, çalışma kapasitesini azaltan veya ortadan kaldıran kusurlar ortaya çıkabilmekte ve bu da işgücü kaybını artırmakta ve üretime katkıyı azaltmaktadır. Artan prematüre doğum ve bebek sayıları da, üretime katkısı olmayan ve bağımlı bir nüfusun giderek artacağına işaret etmektedir. Kaynaklar 1. Caring for tomorrow. EFCNI White Paper on Maternal and Newborn Health and Aftercare Services, Saigal S, Doyle LW. An overview of mortality and sequelae of preterm birth from infancy to adulthood. The Lancet. 2008;371(9608): Wolke D. Preterm and Low Birth Weight Babies. In: Howlin P, Charman T, Ghaziuddin M, editors. SAGE Hand book of Developmental Disorders. London: Sage; p Mangham LJ, et al. The cost of preterm birth throughout childhood in England and Wales. Pediatrics, 2009;123(2):e Petrou S, et al. Pushing the boundaries of viability: the economic impact of extreme preterm birth. Early Hum Dev, 2006;82(2): Reddy UM, et al. Delivery indications at late-preterm gestations and infant mortality rates in the United States. Pediatrics, 2009 Jul;124(1): Shapiro-Mendoza CK, et al. Effect of late-preterm birth and maternal medical conditions on newborn morbidity risk. Pediatrics, 2008 Feb;121(2):e Cleary-Goldman J, et al. Impact of maternal age on obstetric outcome. Obstet Gynecol, 2005;105: Illmensee K et al. Human embryo twinning with applications in reproductive medicine. Fertil Steril, 2010;93: Plagemann A (ed). Perinatal programming. The state of the art. Berlin, New York: de Gruyter, Dodd JM, Flenady V,Cincotta R,Crowther CA. Prenatal administration of progesterone for preventing pre-term birth. Cochrane Database Syst Rev 2006;1:CD Vrachnis N, et al. Intrauterine infammation and preterm delivery. Ann N Y Acad Sci, 2010;1205: HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR 19

20 ÜLKEMİZDE VE DÜNYADA DURUM Dr. Sema Özbaş, Şirin Aydın Yaşamın ilk yılında yaşamını yitirme ihtimali olarak tanımlanan bebek ölüm hızı, toplumların sağlık düzeyini ve sosyal refahını karşılaştırmada ilk bakılacak olan anahtar bir ölçüttür. Geride bıraktığımız yüzyıl içinde, temel sağlık hizmetlerinin kapsamında ve kalitesinde, beş yaş altı çocuk ölümlerinin azaltılmasında, çocukların sağlık ve beslenme durumlarında kayda değer ilerlemeler sağlanmıştır. DSÖ verilerine göre, 1960 yılında yenidoğan 20 milyon çocuk, 5 yaşına gelmeden ölürken, 2006 yılına gelindiğinde bu rakam 9,7 milyon, 2011 yılında ise 6,9 milyona inmiştir. Dünyada her saat yaklaşık 800 çocuk ölmektedir. 5 yaş altı ölümlerin %70 i bebek ölümüdür. %40 ı yenidoğan döneminde, yenidoğan ölümlerinin ise %75 i ilk hafta içinde gerçekleşmektedir. Yenidoğan ölüm nedenlerinin ise %80 ini prematürite, düşük doğum ağırlığı, infeksiyonlar, asfiksi ve doğum travması oluşturmaktadır. Tüm yenidoğan ölümlerinin 2/3 ü ise önlenebilir nedenlerle olmaktadır. Dünyada 2010 yılı 5 yaş altı ölüm nedenlerine bakıldığında, ilk sırada %18 ile pnömoni yer alırken prematürite %17 ile 2. sırada yer almaktadır (Tablo I.3). Dünyada ölüm hızlarına bakıldığında, DSÖ tarafından yayımlanan Dünya Sağlık İstatistikleri de, 2010 yılı ülkemiz 5 yaş altı ölüm hızı binde 13 olarak yer almaktadır (Tablo I.4). Türkiye de anne ve çocuk sağlığı göstergeleri son yıllarda oldukça önemli iyileşmeler göstermiş olup, kadın ve üreme sağlığı ile çocuk ve ergen sağlığı konularında projeler ve programlar yürütülmektedir. Bunlar;! Yenidoğana Temel Yaklaşımın Sağlanması Programı; - Yenidoğan Canlandırması Programı (NRP) - Yenidoğan Temel Bakım Programı! Bebek ve Çocuk İzlemleri Programı! Yenidoğan Yoğun Bakım Programı! Yenidoğan Taramaları Programı; - Neonatal Tarama Programı (Fenilketonüri, Konjenital Hipotiroidi, Biyotinidaz Eksikliği) - Yenidoğanın İşitme Taraması Programı (YİTP) - Gelişimsel Kalça Displazisi Erken Tanı ve Tedavi Programı! Ana ve Çocuk Beslenmesi Programı; - Anne Sütünün Özendirilmesi, Sürdürülmesi, Desteklenmesi ve Bebek Dostu Sağlık Kuruluşları Programı - Emzirmenin Korunması, Özendirilmesi, Desteklenmesi İle Demir Yetersizliği Anemisinin Önlenmesi ve Kontrolü Programı (Demir Gibi Türkiye) - Bebeklerde D Vitamini Yetersizliğinin Önlenmesi ve Kemik Sağlığının Geliştirilmesi Programı Tablo I.3: Türkiye ve Dünya da 5 yaş altı ölüm nedenleri (Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü 2012 yılı istatistikleri). 5 Yaş Altı Ölüm Nedenleri Türkiye Üst Orta Gelir Grubu Ülkeler Dünya 2000 (%) 2010 (%) 2000 (%) 2010 (%) 2000 (%) 2010 (%) Pnömoni (Zatürre) Prematürite Doğum asfiksisi Neonatal Sepsis Konjenital Anomali İshal Diğer Yaralanmalar HAYATA PREMATÜRE BAŞLAYANLAR

YENİDOĞAN ÖLÜMLERİ VE PREMATÜRİTE. Doç. Dr. Ahmet Yağmur Baş Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları EAH Yenidoğan Kliniği

YENİDOĞAN ÖLÜMLERİ VE PREMATÜRİTE. Doç. Dr. Ahmet Yağmur Baş Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları EAH Yenidoğan Kliniği YENİDOĞAN ÖLÜMLERİ VE PREMATÜRİTE Doç. Dr. Ahmet Yağmur Baş Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları EAH Yenidoğan Kliniği YENİDOĞAN SAĞLIĞI Yenidoğan dönemi; doğumdan bir aya kadar olan süreyi (ilk 28 gün)

Detaylı

YARDIMCI ÜREME TEKNİKLERİ UYGULAMALARI VE PERİNATAL/NEONATAL ETKİLER

YARDIMCI ÜREME TEKNİKLERİ UYGULAMALARI VE PERİNATAL/NEONATAL ETKİLER YARDIMCI ÜREME TEKNİKLERİ UYGULAMALARI VE PERİNATAL/NEONATAL ETKİLER Nilüfer Güzoğlu, H. Gözde Kanmaz, Dilek Dilli, Nurdan Uras, Ömer Erdeve, Uğur Dilmen İlk tüp bebeğin 1978 de doğumundan bu yana IVF

Detaylı

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 1 DÜNYA DAKİ ÇOCUKLARIN SAĞLIĞININ KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK ÇALIŞMALAR 1946 BM ye bağlı UNICEF kuruldu.

Detaylı

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği Perinatoloji Yüksek riskli gebelik Maternal ve fetal sağlığı tehdit eden, mortalite ve morbidite olasılığını

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

Zeynep Eras, Gözde Kanmaz, Banu Mutlu, Fuat Emre Canpolat, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen

Zeynep Eras, Gözde Kanmaz, Banu Mutlu, Fuat Emre Canpolat, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen Zeynep Eras, Gözde Kanmaz, Banu Mutlu, Fuat Emre Canpolat, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen ZTB Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gelişimsel Pediatri Ünitesi Obstetrik tahminlerdeki belirsizliklere

Detaylı

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır.

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. Anne-çocuk sağlığı hizmetlerinin amacı; özelde anne ve çocukların, genelde ise toplumun sağlıklı

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı

TABURCULUK SONRASI REHOSPİTALİZASYON VE NEDENLERİ..Dr. Ömer ERDEVE

TABURCULUK SONRASI REHOSPİTALİZASYON VE NEDENLERİ..Dr. Ömer ERDEVE TABURCULUK SONRASI REHOSPİTALİZASYON VE NEDENLERİ.Dr. Ömer ERDEVE Rehospitalizasyon - TANIM Kim? Ne kadar süre boyunca? Hangi düzey ünite? Maliyet? Mortalite ve morbidite üzerine etkisi? Rehospitalizasyon

Detaylı

ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANELERİNDE GELİŞİMSEL PEDİATRİ ÜNİTELERİ

ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANELERİNDE GELİŞİMSEL PEDİATRİ ÜNİTELERİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANELERİNDE GELİŞİMSEL PEDİATRİ ÜNİTELERİ Prof. Dr. İlgi Ertem Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Gelişimsel

Detaylı

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ 2011 İÇİNDEKİLER 1. SAĞLIK SEKTÖRÜ... 3 1.1. Sağlık Personeli Durumu... 3 1.2. Ölüme Neden Olan Hastalıklar, Bebek - Çocuk Ölümleri ve Toplam Doğurganlık...

Detaylı

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte,

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, Dünyada her bir dakikada 380 kadın gebe kalmakta, 190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, 40 kadın sağlıksız düşük yapmaktadır.

Detaylı

YENİDOĞANLARDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI

YENİDOĞANLARDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI YENİDOĞANLARDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI Doç. Dr. Nurullah OKUMUŞ Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağ. Ve Hast. Eğitim Araştırma Hastanesi Yenidoğan Kliniği ANKARA HASTANEMİZDE EVDE SAĞLIK HİZMETİ Hastanemizde,

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

Yüksek Riskli Yenidoğanların Uzun Dönem Sonuçları. Doç. Dr. Ş. Suna OĞUZ Zekai Tahir Burak Kadın Sağ. EAH Yenidoğan Kliniği

Yüksek Riskli Yenidoğanların Uzun Dönem Sonuçları. Doç. Dr. Ş. Suna OĞUZ Zekai Tahir Burak Kadın Sağ. EAH Yenidoğan Kliniği Yüksek Riskli Yenidoğanların Uzun Dönem Sonuçları Doç. Dr. Ş. Suna OĞUZ Zekai Tahir Burak Kadın Sağ. EAH Yenidoğan Kliniği Sunum planı Yüksek riskli yenidoğan bebeklerin Prematüre bebekler Hipoksik iskemik

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; Türkiye de genel

Detaylı

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ *Aysun Çakır, *Hanife Köse,*Songül Ovalı Güral, *Acıbadem Kadıköy Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ Dr. İbrahim PADIR İstanbul, 2015 Kavramlar ve Tanımlar Gebeliğe bağlı ölüm, bir kadının gebelik süresince, doğumda ya da gebeliğin sonlanmasından sonraki 42 gün içinde

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Doç. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10.05.2010 1 Amaç : Tıp Fakültesi Dönem III öğrencileri, aşırı doğurganlık,

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 2. Hafta ( 22 26 / 09 / 2014 ) 1.) KADIN ve ANASAĞLIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ve ALINACAK ÖNLEMLER 2.) KADIN ve ANA SAĞLIĞI İLE İLGİLİ ÖLÇÜTLER Slayt No: 2

Detaylı

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S1 Üreme Sağlığı Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S6 Üreme Sağlığına Yönelme Bükreş konferansı (1974) II. Nüfus Konferansı (1984 Meksika) Kadın ve çocuklara

Detaylı

Çok Düşük Doğum Ağırlıklı Preterm Bebeklerde Lactobacillus Reuteri'nin Fungal Profilakside Kullanımı: Randomize Kontrollü Bir Çalışma

Çok Düşük Doğum Ağırlıklı Preterm Bebeklerde Lactobacillus Reuteri'nin Fungal Profilakside Kullanımı: Randomize Kontrollü Bir Çalışma Çok Düşük Doğum Ağırlıklı Preterm Bebeklerde Lactobacillus Reuteri'nin Fungal Profilakside Kullanımı: Randomize Kontrollü Bir Çalışma Mehmet Yekta Öncel, Sema Arayıcı, Fatma Nur Sarı, Gülsüm Kadıoğlu Şimşek,

Detaylı

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ ÖZEL BİR SAĞLIK KURULUŞUNA BAŞVURAN GEBE KADINLARDA SİGARA KULLANIMI İLE İLGİLİ VERİLEN EĞİTİMİN ANNE BEBEK SAĞLIĞI ÜZERİNE ETKİLERİ İLE İLGİLİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ 13-16 Ekim 2011 de 2. Ulusal

Detaylı

İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü. www.istanbulhalksagligi.gov.tr

İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü. www.istanbulhalksagligi.gov.tr İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü www.istanbulhalksagligi.gov.tr Anne Ölümlerini İzleme ve Değerlendirme Programı Anne Ölümlerini İzleme ve Değerlendirme Programı Anne Ölümlerini İzleme ve Değerlendirme

Detaylı

TÜRKĠYE DE BEġ YAġ ALTI ÖLÜM HIZINDAKĠ DEĞĠġĠMLER. Dr. Sema ÖZBAŞ Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü

TÜRKĠYE DE BEġ YAġ ALTI ÖLÜM HIZINDAKĠ DEĞĠġĠMLER. Dr. Sema ÖZBAŞ Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü TÜRKĠYE DE BEġ YAġ ALTI ÖLÜM HIZINDAKĠ DEĞĠġĠMLER Dr. Sema ÖZBAŞ Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü Binyıl Kalkınma Hedeflerinden 4 üncüsü (BKH4) beş yaş altı ölüm hızının 1990 daki düzeye

Detaylı

*'" Atatürk Ünİ\'ersitesi Hemşirelik Yüksekokulu. (Arş. Gör.) PREMATÜRE BEBEKLERDEKİ MORTALİTE YE MORBİDİTE İNSİDANS I VE ÖNDE GELEN ÖLÜM NEDENLERİ

*' Atatürk Ünİ\'ersitesi Hemşirelik Yüksekokulu. (Arş. Gör.) PREMATÜRE BEBEKLERDEKİ MORTALİTE YE MORBİDİTE İNSİDANS I VE ÖNDE GELEN ÖLÜM NEDENLERİ Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, Ciltl, Sayı :2, 1998 PREMATÜRE BEBEKLERDEKİ MORTALİTE YE MORBİDİTE İNSİDANS I VE ÖNDE GELEN ÖLÜM NEDENLERİ Duygu ARIKAN* Fatma GÜDÜCÜ** ÖZET Atatürk

Detaylı

2014 YILI BÜTÇE SUNUMU

2014 YILI BÜTÇE SUNUMU 2014 YILI BÜTÇE SUNUMU TBMM Plan Bütçe Komisyonu Dr. Mehmet MÜEZZİNOĞLU Bakanı 20 Kasım 201 İçindekr 4 4 4 4 4 A. A. A. A. A. A. Bakanlığı A. A. Bakanlığı Bakanlığı Bağlı Kuruluşlar Bağlı Kuruluşlar Bağlı

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

ANNE ÖLÜMLERİ. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kadın ve Üreme Sağlığı Dairesi Başkanlığı

ANNE ÖLÜMLERİ. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kadın ve Üreme Sağlığı Dairesi Başkanlığı ANNE ÖLÜMLERİ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kadın ve Üreme Sağlığı Dairesi Başkanlığı Tanımlar Gebeliğe bağlı ölüm Anne ölümü Tesadüfi ölüm Geç anne ölümü 2 Gebeliğe Bağlı Ölüm Ölüm sebebine bakılmaksızın

Detaylı

DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTANESİNDE MEYDANA GELEN ÇOCUK ÖLÜM NEDENLERİNİN İNCELENMESİ THE EVALUATION OF DEATH CAUSES IN DR. BEHÇET UZ CHILDREN S HOSPITAL

DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTANESİNDE MEYDANA GELEN ÇOCUK ÖLÜM NEDENLERİNİN İNCELENMESİ THE EVALUATION OF DEATH CAUSES IN DR. BEHÇET UZ CHILDREN S HOSPITAL SSK İzmir Eğitim Hastanesi Tıp Dergisi (Medical Journal of İzmir Hospital) 10 (3): 137-141, 2004 DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTANESİNDE MEYDANA GELEN ÇOCUK ÖLÜM NEDENLERİNİN İNCELENMESİ THE EVALUATION OF DEATH

Detaylı

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ Genital Organlar Dış Genital Organlar İç Genital Organlar Kemik Kısımları (Pelvis ) Siklus Oluşumu ve Hormonlar Oval ve Menstrual Siklus Halkası

Detaylı

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar

Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Gestasyonel Diyabet: Anne ve Fetusta Kısa ve Uzun Dönem Sonuçlar Prof. Dr. Lemi İbrahimoğlu İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Perinatoloji Bilim Dalı Gestasyonel Diyabetes

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

1960-1980 Enfeksiyon taşıma riski Bebeklerin izolasyonu. 1980-1990 Teknolojik destek ve tedavi Nörogelişimsel sorunlar

1960-1980 Enfeksiyon taşıma riski Bebeklerin izolasyonu. 1980-1990 Teknolojik destek ve tedavi Nörogelişimsel sorunlar 1960-1970 Prematüre bebeklere yönelik sağlık hizmetinin düzenlenmesi YYBÜ 1960-1980 Enfeksiyon taşıma riski Bebeklerin izolasyonu 1980-1990 Teknolojik destek ve tedavi Nörogelişimsel sorunlar 1985-1990

Detaylı

II. SOSYAL PEDİATRİ ÇALIŞTAYI RAPORU 15 HAZİRAN 2012, İZMİR

II. SOSYAL PEDİATRİ ÇALIŞTAYI RAPORU 15 HAZİRAN 2012, İZMİR II. SOSYAL PEDİATRİ ÇALIŞTAYI RAPORU 15 HAZİRAN 2012, İZMİR Ülkemizde Sosyal Pediatri alanında mevcut uygulamaların değerlendirilmesi, çalışmaların ve araştırmaların geliştirilmesi, yeni bakış açıları

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor.

Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Çocuğunuzun ilk doğduğu günden itibaren gençlik çağlarına gelinceye kadar çeşitli kontroller ve sağlıklı çocuk izlemleri yapılması gerekiyor. Sağlıklı çocuk izlemi: Çocuğun yaşına uygun ruhsal, fiziksel

Detaylı

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması İleri Analiz Çalışması Türkiye de Doğurganlık Tercihleri Dr. Pelin Çağatay Melike Saraç Emre İlyas Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 10 Eylül 2015, Hilton Oteli, Ankara

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ

HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ DÜNYADA VE TÜRKĐYE DE BULAŞICI OLMAYAN KRONĐK HASTALIKLARLA MÜCADELE POLĐTĐKALARI HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ Yirminci yüzyılda

Detaylı

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları

PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI. Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları PERİNATAL HERPES VİRUS İNFEKSİYONLARI Uzm.Dr.Cengiz Uzun Alman Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Perinatal dönemde herpesvirus geçişi. Virus Gebelik sırasında Doğum kanalından Doğum

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Doç.Dr.Mustafa N.İLHAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı mnilhan@gazi.edu.tr Sağlık Tanımı (DSÖ) Yalnızca sakatlık ve hastalık

Detaylı

BEBEK DOSTU YOĞUN BAKIMLAR VE ANNE SÜTÜ Dr. Başak TEZEL Çocuk ve Ergen Sağlığı Dairesi

BEBEK DOSTU YOĞUN BAKIMLAR VE ANNE SÜTÜ Dr. Başak TEZEL Çocuk ve Ergen Sağlığı Dairesi BEBEK DOSTU YOĞUN BAKIMLAR VE ANNE SÜTÜ Dr. Başak TEZEL Çocuk ve Ergen Sağlığı Dairesi Bebek mümkün olduğu kadar anne sütü ile beslenmelidir. Çünkü anne sütü, bebek daha anne karnında iken onu besleyen

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

Bir üniversite yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenen düşük doğum ağırlıklı bebeklerin geriye dönük değerlendirilmesi

Bir üniversite yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenen düşük doğum ağırlıklı bebeklerin geriye dönük değerlendirilmesi JCEI / 2015; 6 (3): 291-295 Journal of Clinical and Experimental Investigations doi: 10.5799/ahinjs.01.2015.03.0535 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Bir üniversite yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenen

Detaylı

DOÇ. DR. I. İREM BUDAKOĞLU. Diyabetin Önlenmesi Alt Yürütme Kurulu Adına. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi

DOÇ. DR. I. İREM BUDAKOĞLU. Diyabetin Önlenmesi Alt Yürütme Kurulu Adına. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi DOÇ. DR. I. İREM BUDAKOĞLU Diyabetin Önlenmesi Alt Yürütme Kurulu Adına Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Topluma dayalı önleme stratejileri, diyabetin kontrolünde en kritik noktadır. Sürecin uygulanması

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması Ulusal Toplantı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. A. Sinan Türkyılmaz Doç. Dr. Alanur Çavlin 2 Aralık 214, Rixos Grand Ankara Oteli, Ankara Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun

Detaylı

İleri Anne Yaşı ve Gebelik Komplikasyonları İlişkisinin Araştırılması

İleri Anne Yaşı ve Gebelik Komplikasyonları İlişkisinin Araştırılması İleri Anne Yaşı ve Gebelik Komplikasyonları İlişkisinin Araştırılması Itır Aktürk, Sena Bahadıroğlu, S. Gayenur Büyükberber, Sümeyye Gürbüz Danışman: Prof. Dr. Filiz F. (Bilgin) Yanık ÖZET Bu çalışmada

Detaylı

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl Ebelerde Bilgi Beceri Kursu Eğitim Modülü Belirleme Anketi Sayın Güney Genel Sekreterliğine Bağlı Bulunan Hastanelerde Çalışan Ebe Meslektaşlarımız. Ebelik eğitimi almış, ancak daha sonraki yıllarda farklı

Detaylı

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri

Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri Eczacıbaşı Topluluğu kuruluşlarından Eczacıbaşı Sağlık Hizmetleri, Türkiye nin yerinde sağlık ve bakım çözümleri sunan ilk ve en büyük kuruluşudur.

Detaylı

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 5 1 HİZMET KAPSAMI: Aile Hekimliği Anabilim Dalı yaş, cinsiyet, yakınma, hastalık ayrımı yapmaksızın, yaşamın bütün evrelerinde ve süreklilik içinde, sağlığın

Detaylı

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU

TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU TIBBİ HİZMETLER BAŞKANLIĞI DİYABETİMİ YÖNETİYORUM PROJESİ DİYABET YÖNETİMİ KURSU RAPORU (AİLE HEKİMİ, AİLE SAĞLIĞI ELEMANI, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ HEKİMİ, TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ SAĞLIK PERSONELİ) Prof.

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2. Bölge Toplantısı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. Alanur Çavlin Dr. Pelin Seçkiner 5 Şubat 215 Swiss Otel Büyük Efes, İzmir Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun ve kadınların

Detaylı

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 211 Harran Üniversitesi-UNFPA Hizmet için kanıt oluşturan sonuçlar açısından Hizmetleri planlama ve uygulama açısından

Detaylı

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2.

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. UDAİS, İstanbul SERDAR GÜLER Amasya Trabzon Samsun Anadolu Lisesi Hacettepe

Detaylı

1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk hastalara detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır.

1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk hastalara detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır. 1 / 5 1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk a detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır. 2. Kapsam: Bu talimat çocuk ın değerlendirilmesine ilişkin faaliyetleri

Detaylı

PROF. DR. SERPİL UĞUR BAYSAL IN ÖZGEÇMİŞİ, 14 Ocak 2015

PROF. DR. SERPİL UĞUR BAYSAL IN ÖZGEÇMİŞİ, 14 Ocak 2015 PROF. DR. SERPİL UĞUR BAYSAL IN ÖZGEÇMİŞİ, 14 Ocak 2015 Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediyatri Bilim Dalı ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Detaylı

Türkiye de bebek ölüm nedenlerinin ve ulusal kayıt sisteminin değerlendirilmesi

Türkiye de bebek ölüm nedenlerinin ve ulusal kayıt sisteminin değerlendirilmesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2013; 56: 105-121 Orijinal Makale Türkiye de bebek ölüm nedenlerinin ve ulusal kayıt sisteminin değerlendirilmesi Ayşe Korkmaz 1,*, Şirin Aydın 2, Aysu Duyan Çamurdan

Detaylı

Gebelerin Ağız ve Diş Sağlığına İlişkin Bilgi ve Görüşleri. Araş. Gör. Meltem MECDİ Doç.Dr. Nevin HOTUN ŞAHİN

Gebelerin Ağız ve Diş Sağlığına İlişkin Bilgi ve Görüşleri. Araş. Gör. Meltem MECDİ Doç.Dr. Nevin HOTUN ŞAHİN Gebelerin Ağız ve Diş Sağlığına İlişkin Bilgi ve Görüşleri Araş. Gör. Meltem MECDİ Doç.Dr. Nevin HOTUN ŞAHİN Giriş Gebeliğin periodontal sağlığı olumsuz etkilediği kabul edilmektedir. Diş ve diş etlerinde

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. :Sema Bayraktar. :Öğretim Görevlisi. :Sbayraktar@bezmialem.edu.tr. Derece Alan Üniversite Yıl. Fen Bilimleri. Hemşirelik

ÖZGEÇMİŞ. :Sema Bayraktar. :Öğretim Görevlisi. :Sbayraktar@bezmialem.edu.tr. Derece Alan Üniversite Yıl. Fen Bilimleri. Hemşirelik ÖZGEÇMİŞ 1.Adı Soyadı 2.Ünvanı :Sema Bayraktar :Öğretim Görevlisi 3.Üniversite/Fakülte/Departman :Bezmialem Vakıf Üniversitesi/ Sağlık Bilimleri Fakültesi/ Hemşirelik Bölümü 4.Bölümü 5.İletişim :Çocuk

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

1. ADI SOYADI : Meltem SOYLU 2. DOĞUM TARİHİ : 1971 3. ÜNVANI : Yrd. Doç.Dr. 4. ÖĞRENİM DURUMU :

1. ADI SOYADI : Meltem SOYLU 2. DOĞUM TARİHİ : 1971 3. ÜNVANI : Yrd. Doç.Dr. 4. ÖĞRENİM DURUMU : 1. ADI SOYADI : Meltem SOYLU 2. DOĞUM TARİHİ : 1971 3. ÜNVANI : Yrd. Doç.Dr. 4. ÖĞRENİM DURUMU : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Beslenme ve Diyetetik Hacettepe Üniversitesi 1993 Y.Lisans Beslenme ve

Detaylı

AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP)

AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP) AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP) Hakan Yusuf GÜNER Vali Eylül 2014 AMACIMIZ Bilinçli, kendini tanıyan ve kendine güvenen sağlıklı bireyler ile genç nüfusun arttırılmasına destek vermek, sağlıklı

Detaylı

: Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Maltepe Eğitim Köyü Başıbüyük Maltepe-İstanbul : behiceekici@hotmail.com

: Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Maltepe Eğitim Köyü Başıbüyük Maltepe-İstanbul : behiceekici@hotmail.com ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : BEHİCE EKİCİ İletişim Bilgileri Adres Mail 2. Doğum Tarihi : 20.10.1963 3. Unvanı : Yard. Dr. 4. Öğrenim Durumu : : Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Maltepe Eğitim Köyü

Detaylı

DOĞUM ŞEKLİNİN YENİDOĞAN ÜZERİNE ETKİLERİ

DOĞUM ŞEKLİNİN YENİDOĞAN ÜZERİNE ETKİLERİ DOĞUM ŞEKLİNİN YENİDOĞAN ÜZERİNE ETKİLERİ Doç. Dr. F. Emre CANPOLAT Zekai Tahir Burak Neonatoloji Kliniği Sunum planı Hangi doğum şekli bebek için daha uygun Doğum şekli hangi sistemlere etki eder Elektif

Detaylı

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Mayıs2016 N201619

tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Mayıs2016 N201619 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Mayıs216 N21619 DEĞERLENDİRME NOTU Esra ÖZPINAR Araştırmacı Şehir Çalışmaları Programı Bölge Çalışmaları Programı BEBEK ÖLÜM HIZI TÜRKİYE GENELİNDE AZALIYORKEN

Detaylı

Evde Sağlık Hizmeti, Evde Fototerapi ve Ek Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi Tanıtımı

Evde Sağlık Hizmeti, Evde Fototerapi ve Ek Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi Tanıtımı Evde Sağlık Hizmeti, Evde Fototerapi ve Ek Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi Tanıtımı T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI DR. SAMİ ULUS KADIN DOĞUM, ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Evde Sağlık

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

Joao Breda. Bölge Beslenme Danışmanış. Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi

Joao Breda. Bölge Beslenme Danışmanış. Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi Aşırı ş Kilo ve Obeziteyi engellemek için Yerel Eylem Joao Breda Bölge Beslenme Danışmanış Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi DSÖ Avrupa Bölge Ofisi - Kopenhag Genel Bakış ş Arka Plan.

Detaylı

YENİ DOĞMUŞ BEBEĞİN DEĞERLENDİRİLMESİ

YENİ DOĞMUŞ BEBEĞİN DEĞERLENDİRİLMESİ YENİ DOĞMUŞ BEBEĞİN DEĞERLENDİRİLMESİ I.Doğum Anı ve Doğumun Hemen Sonrası Akış Şeması 1 e (AŞ1) bakınız. Yeni Doğmuş Bebek II.Bebek Stabilize Olduktan Sonra Bebeğin göbek ve göz bakımını yapın (Y1) 1

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2011 2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 4. SINIF DERS PROGRAMI

ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2011 2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 4. SINIF DERS PROGRAMI ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2011 2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 4. SINIF DERS PROGRAMI TARİHLER 05/09/2011 24/10/2011 01/11/2011 14/11/2011 02/01/2012 09/01/2012 16/01/2012 30/01/2012 19/03/2012

Detaylı

13.15-14.00 Yenidoğanda respiratuvar distres R. ÖRS 14.15-15.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS 15.15-16.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS

13.15-14.00 Yenidoğanda respiratuvar distres R. ÖRS 14.15-15.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS 15.15-16.00 Yenidoğan muayenesi R. ÖRS ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI 1. GÜN 08.15-09.00 Pediatri stajı hakkında bilgilendirme R. ÖRS 09.15-10.00 Hasta dosyası hazırlama H.YAVUZ 10.15-11.00 Hikaye alma H.YAVUZ 11.15-12.00 Fizik muayene H.TOKGÖZ

Detaylı

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi Ebe Huriye Güven Gebelik dönemi fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı ve bu değişimlere

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Fatih Özcan ÖZGEÇMİŞ

Yrd. Doç. Dr. Fatih Özcan ÖZGEÇMİŞ Yrd. Doç. Dr. Fatih Özcan ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı Doğum Yeri Mesleği Uzmanlığı Yabancı Dil : Fatih : Özcan : Çorum : Tıp Doktoru : Aile Hekimliği : İngilizce İletişim Adresi: Manisa Celal Bayar Üni. Tıp Fakültesi

Detaylı

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse Perinatal Depresyon gebelik süresince veya gebeliği takip eden ilk 12 ay boyunca

Detaylı

3. SAĞLIK YÖNETİMİ KONGRESİ 13-16 NİSAN 2015/ANKARA

3. SAĞLIK YÖNETİMİ KONGRESİ 13-16 NİSAN 2015/ANKARA 3. SAĞLIK YÖNETİMİ KONGRESİ 13-16 NİSAN 2015/ANKARA DÜNYADA SAĞLIK YÖNETİMİ 13 Nisan 2015 Doç. Dr. S. Haluk ÖZSARI T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi haluk.ozsari@saglik.gov.tr 3. SAĞLIK

Detaylı

Progesteronun Preterm Doğumları ve Düşüğü Önlemede Yeri Var mıdır? Prof. Dr. Feride Söylemez A.Ü.T.F Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Progesteronun Preterm Doğumları ve Düşüğü Önlemede Yeri Var mıdır? Prof. Dr. Feride Söylemez A.Ü.T.F Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Progesteronun Preterm Doğumları ve Düşüğü Önlemede Yeri Var mıdır? Prof. Dr. Feride Söylemez A.Ü.T.F Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Erken doğum: İlk bir yılda görülen infant ölümlerinin %35 inin nedeni

Detaylı

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde UZM. ECZ. HARUN KIZILAY GENEL SEKRETER TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ 3. Uluslararası İlaç Kullanımını Geliştirme Konferansı,i 14-18 18 Kasım 2011, Antalya Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların

Detaylı

Osteoporozdan korunmak için Sağlık için Sağlıklı süt için! Programı Tanıtımı ve İl Düzeyinde Yürütülmesi

Osteoporozdan korunmak için Sağlık için Sağlıklı süt için! Programı Tanıtımı ve İl Düzeyinde Yürütülmesi Osteoporozdan korunmak için Sağlık için Sağlıklı süt için! Programı Tanıtımı ve İl Düzeyinde Yürütülmesi Nazime Yüksekkaya Ziraat Yüksek Mühendisi (Süt Teknolojisi Bölümü) Tespitler Süt ve süt ürünlerinin

Detaylı

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde.

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Yaşadıkları toplumlardaki birbirinden çok farklı politik, ekonomik,

Detaylı

1. GEBE EĞİTİM ODASI EĞİTİMLERİ

1. GEBE EĞİTİM ODASI EĞİTİMLERİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU İSTANBUL İLİ ÇEKMECE BÖLGESİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ GEBE EĞİTİM SINIFLARI

Detaylı

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul dönemi 6-19 yaşlar arasını kapsar, iki dönemdir erken okul yaşı ve prepubesans kızlarda

Detaylı

500 GEBEDE RİSK FAKTÖRLERİ NEONATAL MORBİDİTE VE MORTALİTE

500 GEBEDE RİSK FAKTÖRLERİ NEONATAL MORBİDİTE VE MORTALİTE 500 GEBEDE RİSK FAKTÖRLERİ NEONATAL MORBİDİTE VE MORTALİTE Dr. A. AMAÇ - Dr. N. SARPER. Dr. D. TANUGUR ÖZET Ekim 199l'de İstanbul Zeynep Kamil Hastanesine doğum

Detaylı

SDÜ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP 3 PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 17.02.2014-18.04.2014

SDÜ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP 3 PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 17.02.2014-18.04.2014 SDÜ TIP FAKÜLTESİ 20-204 Eğitim-Öğretim Yılı DÖNEM-IV, GRUP PEDİATRİ STAJ PROGRAMI 7.02.204-8.04.204 GÖREVLİ ÖĞRETİM ÜYELERİ Prof. Dr. Ahmet Rıfat ÖRMECİ Prof. Dr. Ali AYATA Prof. Dr. Mustafa AKÇAM Prof.

Detaylı

ARAŞTIRMA BİLGİ SİSTEMLERİ VE SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ ŞUBESİ TARAFINDAN TAMAMLANMIŞ VE ÇALIŞMALARI DEVAM EDEN PROJELER

ARAŞTIRMA BİLGİ SİSTEMLERİ VE SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ ŞUBESİ TARAFINDAN TAMAMLANMIŞ VE ÇALIŞMALARI DEVAM EDEN PROJELER 1 ARAŞTIRMA BİLGİ SİSTEMLERİ VE SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ ŞUBESİ TARAFINDAN TAMAMLANMIŞ VE ÇALIŞMALARI DEVAM EDEN PROJELER 2 MÜDÜRLÜĞÜMÜZ KAYNAKLARIYLA YÜRÜTÜLMEKTE OLAN PROJELER: 3 Sağlığın Adresi Spordan

Detaylı

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Ayfer Ayan(1) Cemile Aksoy(2) Hande Edizkan Budak(3) 1 Acıbadem Bursa Hastanesi, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü 2 Acıbadem Bursa Hastanesi, Eğitim ve

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisansüstü Tıp Fakültesi İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisansüstü Tıp Fakültesi İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : FİLİZ ALBAYRAK 2. Doğum tarihi / İli : 15 Mayıs 1957 / Düzce 3. Unvanı : Öğr.Gör.Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisansüstü Tıp Fakültesi İstanbul Üniversitesi

Detaylı

KÖYCEĞİZ TOPLUM SAĞ HİZMET SUNMAKLA GÖREVLİ/YETKİLİ SIRA NO KURUM KODU STANDART DOSYA PLANI KODU HİZMETİN ADI HİZMETİN TANIMI HİZMETİN DAYANAĞI MEVZUATIN ADI VE MADDE NUMARASI HİZMETTEN YARARLANANLAR TAŞRA

Detaylı

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi!

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! www.kenthospital.com Kent Hastanesi, hepimizden önce çocuklarımızın hastanesi! Çünkü, çocuklarımız, hepimizin geleceği! Kuruluşumuzdan bu yana

Detaylı

Zeynep Eras, Özlem Konukseven, Fuat Emre Canpolat, Çiğdem Topçu, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen

Zeynep Eras, Özlem Konukseven, Fuat Emre Canpolat, Çiğdem Topçu, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen Zeynep Eras, Özlem Konukseven, Fuat Emre Canpolat, Çiğdem Topçu, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen ZTB Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gelişimsel Pediatri Ünitesi GİRİŞ ÇDDA / preterm doğum

Detaylı

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı