PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ"

Transkript

1 PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi İşleme Fakülesi, İşleme Bölümü Doç.Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Öze Sanayi üreiminin önemli girdilerinden birisini oluşuran perol fiyalarındaki değişmelerin sanayi şirkelerinin hisse senedi fiyaları üzerinde bir ekiye sahip olması mümkündür. Bu çalışmada Ocak 994- Kasım 203 döneminde Gregory-Hansen eşbüünleşme esi, dinamik en küçük kareler (DEKK) yaklaşımı kullanılarak Borsa İsanbul sanayi fiya endeksi ile ham perol fiyaları arasındaki ilişki analiz edilmişir. Çalışma sonucunda ham perol fiyaları ile sanayi fiya endeksi arasında uzun dönemli ilişki olduğu, ham perol fiyalarındaki arışın sanayi fiya endeksini arırdığı espi edilmişir. Anahar Kelimeler: Borsa İsanbul Sanayi Fiya Endeksi, Ham Perol Fiyaları. 25

2 EFFECTS OF OIL PRICES ON INDUSTRIAL PRICE INDEX OF ISTANBUL STOCK AND EXCHANGE MARKET Absrac Changes in oil prices as imporan inpus of indusrial producion are possible o have impacs on sock prices of indusrial companies. This sudy analyzes he relaionship beween Borsa Isanbul indusrial price index and crude oil prices during he period from January in 994 o November in 203 by using Gregory-Hansen co-inegraion es and dynamic ordinary leas squares. We found ha here was a long run relaionship beween crude oil prices and indusrial price index, and also increases in crude oil prices lead o increases in indusrial price index. Keywords: Borsa İsanbul Indusrial Price Index, Crude Oil Prices GİRİŞ Sanayi sekörü dünyada enerji ükeiminde en büyük paya sahipir ve ABD Enerji Bilgi Yöneimi (EIA-Energy Informaion Adminisraion) projeksiyonları 2040 yılına kadar sanayi sekörünün küresel enerjinin yarısından fazlasını ükemeye devam edeceğini gösermekedir (US EIA, 203). 20 yılında dünyada ükeilen enerji içerisinde perolün payı %40.8, doğalgazın payı %5.5, maden kömürünün payı ise %0. dir. Perolün oplam enerji ükeimi içerisindeki payının yakın geleceke değişmesi beklenmemekedir (IEA, 203:28) yılı verilerine göre dünya perol ükeiminin %57 si ulaşım sekörü, %26 sı ise sanayi sekörü arafından yapılmakadır (OPEC, 203). Sonuç olarak verilerden de görüleceği üzere enerji sanayi sekörünün önemli girdilerinden birisini oluşururken, perol de sanayi sekörünün enerji ükeimi içerisinde önemli bir paya sahipir. Dünyada perol rezervlerinin sınırlı olmasına karşın, perol ükeiminin arması, perol piyasasının rekabeçi olmayan yapısı ve perol üreiminin olduğu bölgelerdeki siyasi isikrarsızlıklar sonucu perol fiyalarında önemli arışlar olmuşur. 200 yılında varili 8 dolar olan ham perolün varil başına 26

3 fiyaı 203 yılında 2 dolara kadar çıkmışır (Grafik ). Dolayısıyla perol fiyaındaki arışların perolü girdi olarak kullanan sanayi sekörünün karlılığını azalması muhemeldir. Grafik : Ham Perol Fiyaları Kaynak: Energy Informaion Adminisraion (EIA) Türkiye perol ihiyacının 200 yılında yaklaşık %87 sini, 20 yılında %88 ini, 202 yılında ise yüzde 89 unu ihala ile karşılamışır (EPDK, 203:4). Dolayısıyla Türkiye nin perol fiyaları üzerinde herhangi bir ekisi bulunmamaka, perol fiyalarındaki dalgalanmalara karşılık amamen korunmasız durumdadır. Bu çalışmanın amacı ham perol fiyalarının Borsa İsanbul sanayi fiya endeksi üzerindeki ekisini espi emekir. Çalışmanın ikinci bölümünde perol fiyalarının hisse senedi piyasaları üzerindeki ekilerine yönelik lieraür gözden geçirilmiş, üçüncü bölümde çalışmada kullanılan veri ve yönem hakkında bilgi verilmişir. Dördüncü bölümde ampirik uygulama ve elde edilen bulgular oraya konulmuş, beşinci bölümde sonuçlara ilişkin genel bir değerlendirme yapılmışır. 27

4 . LİTERATÜR TARAMASI Perol fiyalarının hisse senedi piyasaları üzerindeki ekilerine yönelik lieraürde çok sayıda çalışma yapılmışır. Bu çalışmalarda perol fiyaları ve perol fiyalarındaki oynaklığın büün veya sekörel olarak hisse senedi piyasası üzerindeki ekisi incelenmişir. Bununla birlike perol fiyalarının sekörler üzerindeki ekilerine yönelik göreceli olarak az sayıda çalışma yapılmışır. Örneğin, Hamilon (983) döneminde Amerika Birleşik Devleleri (ABD) nde perol fiyaları ile makroekonomik gösergeler arasındaki ilişkiyi incelemişir. Çalışma sonucunda ABD de İkinci Dünya savaşı sonrasında yaşanan sekiz resesyonun yedisinden önce ham perol fiyaında belirgin bir arış olduğunu espi emişir. Sadorsky (999) döneminde vekör ooregresif (VAR) modeli kullanarak ABD de perol fiyaları, hisse senedi geirileri ve perol fiyaları arasındaki ilişkiyi incelemişir. Çalışma sonucunda perol fiyalarındaki değişmelerin ekonomik faaliye ekilediği, ancak ekonomik faaliyeeki değişmelerin perol fiyaları üzerinde az ekiye sahip olduğunu espi emişir. Ayrıca eki epki analizi perol fiya harekelerinin, hisse senedi geirilerindeki harekeleri açıklamada önemli olduğunu espi emişir. Al-Azzam ve Hawdon (999) döneminde dinamik en küçük kareler yönemini kullanarak Ürdün de enerji alebini ahmin emişlerdir. Gelir, inşaa sekörü ve siyasi isikrarsızlık ile enerji ükeimi arasında poziif bir ilişki olduğunu espi emişlerdir. Nandha ve Faff (2008), Nisan 983-Eylül 2005 döneminde perol fiya şoklarının 35 küresel endüsri endeksi üzerindeki ekisini analiz emişlerdir. Çalışma sonucunda madencilik, perol ve gaz sekörleri dışındaki üm sekörlerde perol fiyalarındaki değişimin hisse geirilerinde negaif bir ekiye sahip olduğunu espi emişlerdir. Narayan ve Narayan (200) döneminde Johansen eşbüünleşme esini kullanarak Vienam da perol fiyaları ile hisse senedi 28

5 fiyaları arasındaki ilişkiyi incelemişlerdir. Çalışma sonucunda perol fiyaları ile hisse senedi fiyaları arasında uzun dönemli ve poziif bir ilişki olduğunu espi emişlerdir. Güler vd. (200) 0 Temmuz Ağusos 200 döneminde eşbüünleşme ve Granger nedensellik eslerini kullanarak perol fiyalarındaki değişimlerin BİST e işlem gören enerji sekörünün hisse senedi fiyaları üzerindeki ekisini incelemişlerdir. Çalışma sonucunda perol fiyaları ile enerji sekörü hisse senedi fiyaları arasında uzun dönemli bir ilişki olduğunu ve Brend perol fiyaındaki değişimin, BİST elekrik endeksinin fiya değişimlerinin bir nedeni olduğunu espi emişlerdir. Toraman vd. (20) dönemde eşbüünleşme eslerini kısa dönem ve vekör haa düzelme modelini (VECM) kullanarak perol fiyaları ile İsanbul Menkul Kıymeler Borsası 00 Endeksi, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası (İMKB) Hizmeler Endeksi, İMKB Sanayi Endeksi ve İMKB Teknoloji Endeksi arasındaki ilişkiyi es emişlerdir. Çalışma perol fiyalarındaki değişimin en fazla İMKB Sanayi Endeksinde meydana gelen değişimi açıkladığı, daha sonra ise sırasıyla İMKB 00 Endeksi, İMKB Hizmeler Endeksi ve İMKB Teknoloji Endekslerinde meydana gelen değişimleri açıkladığı sonucuna ulaşılmışır. Li ve Wen (202) dönemini kapsayan çalışmalarında regresyon analizini kullanarak seçilmiş bazı makroekonomik değişkenler (Tükeici ve Üreici Fiya Endeksi, Faiz Oranları, Sanayi Üreimi Büyüme Oranı ve Ham Perol Fiyaları) ile Borsa Sanayi Fiya Endeksi arasındaki ilişkiyi analiz emişlerdir. Çalışma sonucunda üreici fiya endeksi ve faiz oranlarının Borsa Sanayi Fiya Endeksi ile negaif, ükeici fiya endeksi, sanayi üreimi büyüme oranı ve perol fiyaları ile poziif ilişkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmışır. Özürk vd. (203) döneminde yapısal kırılmalı birim kök ile eşbüünleşme eslerini kullanarak perol ve doğalgaz fiyaları ile BİST imala sekörü ve kimya-perol-plasik sekörü endeksleri arasındaki ilişkiyi incelemişlerdir. Çalışma sonucunda kırılmaları dikkae alan es sonuçlarına göre perol fiyaları ile BİST imala sanayi endeksi ve 29

6 kimya-perol-plasik sekörü endeksi arasında bir eşbüünleşme olduğunu, perol fiyalarının söz konusu endeksleri poziif ekilediği dinamik en küçük kareler meodu ile espi edilmişir. Akgün vd. (203) Ocak 2000-Nisan 203 döneminde Johansen eşbüünleşme esini kullanarak alın ve perol fiyalarındaki değişmelerin BİST 00 üzerindeki ekisini incelemişlerdir. Çalışma sonucunda BİST 00 endeksi ile perol fiyaları arasında poziif bir ilişki olduğunu belirlemişlerdir. Degiannakis vd. (203) Ocak 992-Aralık 200 döneminde zamanla değişen çok değişkenli heeroskedasik bir çerçeve kullanarak perol fiya geirileri ile 0 Avrupa sanayi sekörü endeks geirileri arasındaki ilişkiyi incelemişlerdir. Çalışma sonucunda sekör endeksleri ile perol fiyaları arasındaki ilişkinin zaman içerisinde değişiğini ve ilişkilerin endüsrilere özgü olduğunu belirlemişlerdir. Ayrıca arz yönlü perol fiya şoklarının düşük-ora derecede poziif korelasyona yol açarken, alep yönlü perol fiya şoklarının korelasyon seviyelerinde poziif veya negaif önemli değişmelere yol açığını, bununla birlike perol fiya şokunun kaynağı ve endüsri ürünün, endüsri sekör geirileri ile perol fiyaları arasındaki korelasyonun önemli belirleyicileri olduklarını espi emişlerdir. 2. VERİ VE YÖNTEM Çalışmada 994:Ocak 203:Kasım dönemine ai aylık BİST sanayi fiya endeksi ve ham perol fiyaları arasındaki ilişki Türkiye için analiz edilmişir. Sanayi fiya endeksine ilişkin değerler Borsa İsanbul dan ham perol fiyalarına ilişkin değerler ise Energy Informaion Adminisraion (EIA) dan derlenmişir. Ham perol fiyaları varil başına US dolar cinsinden ifade edilmişir. Veriler harekeli oralamalar süresi kullanılarak mevsimselliken arındırılmış ve daha sonra doğal logarimaları alınarak analize dahil edilmişir. Çalışmada kullanılan model ilgili yazından (Narayan ve Narayan, 200) yola çıkılarak şu şekilde belirlenmişir. ln sanayi = α + α ln perol + ε 0 () 30

7 Nolu denklemin sol arafında bağımlı değişken olarak çalışmaya dahil edilen sanayi endeksi yer alırken sağ arafından ise bağımsız değişken olarak düşünülen ham perol fiyaları yer almakadır. α 0 sabi paramereyi, ε ise haa erimini emsil emekedir. 2.. Birim Kök Tesleri Zaman serisi verileri ile analiz yapmadan önce ilgili serinin durağan olup olmadığına bakmak önemlidir. Durağanlık analizi birim kök esi olarak da adlandırılmakadır. Birim kök problemi aşımayan bir seri, durağan bir seri şeklinde görülmekedir. Durağan olmayan zaman serilerinin ele alınması esnasında, sahe regresyon problemi ile karşılaşma ihimali söz konusudur. Bu durumda regresyon analizinden elde edilen bulgular gerçek ilişkiyi yansımayacakır (Gujarai, 999). Durağan olmayan zaman serilerini kullanarak oluşurulan modellerde belli problemler baş gösermeke ve değişkenler arasında var olmayan bir ilişki yanlış bir şekilde sanki varmış gibi yorumlanmakadır. Çeşili paramerik ve paramerik olmayan esler aracılığı ile bir serinin birim kök içerip içermediği araşırılabilir. Bu çalışmada ise, serilerin durağanlık analizi Genişleilmiş Dickey-Fuller (ADF, 979) ve Phillips-Perron (PP, 988) birim kök esleri kullanılarak araşırılmakadır. Sıfır hipoezi (H o ) serinin durağan olmadığını yani birim kök içerdiğini göserirken, alernaif hipoez ise serinin durağan olduğunu gösermekedir. Eğer hesaplanan es isaisiğinin değeri kriik değerden mulak değer olarak büyük ise H 0 hipoezi reddedilmeke ve serinin durağan olduğuna karar verilmekedir. H 0 H = Seri durağan değildir (Birim kök söz konusudur) = Seri durağandır (Birim kök söz konusu değildir) ADF birim kök esine ai regresyon sabiin ve rendin söz konusu olması halinde (2) nolu model şeklinde göserilmekedir. m 0 + β + δy + β i i= Y = β Y + u (2) i 3

8 Fark işlemcisini, β 0 sabi erimi, zaman rendini, u haa erimini, Y ilgili seriyi, mhaa erimlerindeki oo korelasyonu gidermek için bilgi krierleri ile belirlenen ve modele ilave edilen bağımlı değişkenin gecikme sayısını vermekedir. (2) nolu modelin en küçük kareler ile ahmin edilerek H 0 : δ = 0 hipoezine karşılık H : δ p 0 hipoezi sınanmaka ve δ için elde edilen -isaisiklerine dayalı olarak ilgili serinin durağan olup olmadığına karar verilmekedir. PP esi ise ADF esini amamlayıcı bir özelliğe sahipir. ADF esinde haa erimlerinin dağılımının isaisiksel olarak bağımsız ve sabi varyanslı olduğu varsayılmakadır. PP esi ise, oo korelasyonun bilinmeyen ürlerinin varlığına dayalı olarak haa erimindeki koşullu değişen varyans durumunu dikkae almaka ve serisel ilişki için paramerik olmayan bir düzelme önermekedir (Enders, 2004:25). Sabi ve rendin dikkae alındığı model PP esi için (3) nolu şekilde göserilebilir: Y = β 0 + β + δy + ε (3) Burada ADF esinde olduğu üzere β 0 sabi erimi, Y bağımlı değişkenin gecikmeli değerlerini, ε ise haa erimini ifade emekedir. Burada δ birim kök sınaması için kullanılan kasayının bire eşi olması ilgili serinin birim kök içerdiğini, sıfıra eşi olması ise söz konusu serinin durağan olduğuna işare emekedir. ADF ve PP esinde kullanılacak modeller için kriik değerler farklı olacakır. PP esinde kullanılan formül (4) nolu şekilde ifade edilebilir: 32 Z = T ˆ α ( φ ) CF (4) Burada CF düzelme fakörünü emsil emekedir. Phillips ve Perron (988) Dickey-Fuller esine bir düzelme fakörü ilave emişlerdir. Düzelme fakörü ile haa erimlerinin normal dağılıma sahip olmamasından kaynaklanan sapmanın ekisi engellenmekedir. PP esinin zayıf arafı, örnek çapına göre haa erimlerinde bir çarpıklığın görülmesidir (Egeli ve Egeli, 2008). ADF ve PP es sonuçları Tablo de yer almakadır.

9 Tablo : ADF ve PP Birim Kök Tes Sonuçları ADF PP lnperol lnsanayi lnperol lnsanayi DÜZEY DÜZEY DÜZEY DÜZEY [] (0.7) [] (0.34) -3.[5] (0.0) -.880[3] (0.66) FARK FARK FARK FARK - 2.9*** [0] (0.000) ***[0] (0.000) ***[2] (0.000) - 2.5***[2] (0.000) No: ADF esinde uygun gecikme uzunluğu Schwarz bilgi krieri kullanılarak espi edilmişir. PP esinde ban genişliğinin epsinde Newey-Wes seçeneği ercih edilmişir. Olasılık değerleri paranez içerisinde, uygun gecikme uzunlukları (ADF için) ve ban seçimi (PP için) ise köşeli paranez içerisinde verilmişir. *** % düzeyinde anlamlılığı gösermekedir. Tablo de görüldüğü üzere ADF ve PP birim kök esleri perol ve sanayi endeksi değişkenlerinin birim kök içerdiğini ya da birinci dereceden büünleşik I() olduklarını gösermekedir. İkisadi zaman serilerinde, zaman boyunca yaşanan ekonomik krizler, poliika değişiklikleri doğal afeler gibi birçok nedenden dolayı yapısal değişmeler meydana gelebilmekedir. Ekonomerik yönemlerin birçoğunda olduğu gibi birim kök eslerinde de veride meydana gelen bu yapısal değişimlerin dikkae alınmaması eğilimli sonuçlar elde edilmesine neden olabilmekedir (Yılancı ve Özcan, 200). Bu nedenle çalışmada Zivo ve Andrews (ZA, 992) arafından gelişirilen yapısal kırılmalı birim kök esi uygulanmışır. ZA Birim kök esi içsel olarak belirlenene ek kırılmaya izin vermeke ve aşağıdaki modelleri kullanmakadır: k = + β + δy + θdu( λ) + δ i y i i= y µ + e (Model A) (5) k = + β + δy + θ 2DT ( λ) + δ i y i i= y µ + e (Model B) (6) k = + β + δy + θ 2DT ( λ) + θdu ( λ) + δ i y i i= y µ + e (Model C) (7) 33

10 T b kırılma anını, λ = T b / T ( λ (0.5,0.85)) şeklinde nispi kırılma nokasını gösermekedir. Modellerde yer alan DU ve DT sırasıyla oralama ve rendde kırılmayı emsil eden kukla değişkenler olup şu şekilde oluşurulmakadırlar: DU, T f Tb = 0, diger DT Tb, f T = 0, diger b Kırılma nokasının ahmininde = 2,...,( T ) için en küçük kareler yönemi ile ( T 2) sayıda regresyon ahmin edilmeke y değişkenine ai kasayı ( δ ) için en küçük -isaisiğini veren regresyondan elde edilen arih kırılma nokası olarak sapanır. Ho : δ = şeklindeki birim kök sıfır hipoezi sınanmakadır. Kırılma arihi belirlendiken sonra δ ' ya ai isaisiğinin mulak değer olarak ZA kriik değerlerinden büyük olması durumunda yapısal kırılma yokken birim kökün var olduğunu ifade eden sıfır hipoezi reddedilmekedir. Alernaif hipoez ise, serinin yapısal kırılmalarla birlike durağan olduğunu gösermekedir. 34 Tablo 2: ZA Birim Kök Tesi Sonuçları lnperol lnsanayi Model A Model C Model A Model C δ TB 200:09 200: :0 2002:09 k No: Model A için kriik değerler %, %5 ve %0 düzeyleri için sırasıyla -5.34, ve dir. Model C için kriik değerler ise %, %5 ve %0 düzeyleri için sırasıyla -5.57, ve dir. k opimum gecikme uzunluğunu, δ ilgili es isaisiğini, TB ise kırılma arihini vermekedir. Her iki değişkene ai es isaisikleri gerek Model A, gerekse Model C için üm anlamlılık düzeylerine denk gelen kriik değerlerden mulak değer olarak küçük olduğu için birim kökün var olduğunu ifade eden sıfır hipoezinin reddedilemediği başka bir ifade ile serilerin birim köke sahip oldukları espi edilmişir. Serilerin durağan olmadıkları geleneksel ve yapı-

11 sal kırılmalı birim kök esleri ile espi edildiği için bir sonraki aşama değişkenler arasında uzun dönem ilişkisinin varlığının araşırılması şeklindedir Gregory-Hansen Eşbüünleşme Tesi Gregory ve Hansen (996) e ai eşbüünleşme esi içsel olarak belirlenen bir yapısal kırılmayı dikkae almakadır. Tes öne sürdüğü üç model (sabi ve/veya rendde kırılmayı dikkae alan) aracılığıyla değişkenler arasında uzun dönem ilişkisinin olup olmadığını araşırmakadır: y + = u + u2du + α y2 e (Model CC) Model CC, eşbüünleşik vekörün düzeyinde meydana gelen değişimin, sabi erimdeki değişim ile modellendiği düzey değişim modelini gösermekedir. Söz konusu modelde u değişimden önceki sabi erimi, u2yapısal değişim esnasında sabi erimde meydana gelen değişmeyi gösermekedir. DU kukla değişkeni ise şu şekilde oluşurulmakadır: 0 [ nτ ] DU = diger iken Buradan gözlem sayısını, τ ise verinin [0.5T,0.85T] aralığında yer alan değişim nokasını göseren parameredir. Model CC ye rend eriminin ilave edilmesi sonucu ise rendli düzey değişim modeli (C/T) elde edilmekedir: y + = u + u2du + u3 + α y2 e (Model C/T) Üçüncü model ise hem sabie hem de eğimde kırılmaya izin veren kukla değişkenleri içeren faka rendin yer almadığı modeldir: y α DU + e (Model C/S) = u + u2du + y2 + α 2 y2 Yapısal kırılmadan önceki eğim kasayısı α ile kırılmadan sonra eğim kasayısında meydana gelen değişim ise α 2 ile göserilmekedir. 35

12 Gregory-Hansen esinde yapısal kırılma arihi önceden bilinmediği için incelenen dönem boyunca her olası kırılma anı (τ ) için söz konusu modeller ardışık şekilde EKK ile ahmin edilmeke ve elde edilen kalınılardan ADF ve PP es isaisikleri, Z (τ ) ve Z (τ ) hesaplanmakadır. Bu isaisiklerin minimum olduğu arih ise uygun kırılma zamanı olarak belirlenmekedir. Tesin sıfır hipoezi, değişkenler arasında eş büünleşme ilişkisinin olmadığı şeklinde iken alernaif hipoez eş büünleşik vekörde meydana gelen bir kırılma ile değişkenler arasında eş büünleşme ilişkisinin olduğu şeklindedir. Gregory-Hansen eşbüünleşme esinin sonuçları Tablo 3 üzerinde yer almakadır. α Tablo 3: Gregory-Hansen Eşbüünleşme Tesi Sonuçları Model ADF * T b Z * T b Z * α T b CC -5.50() a 997: a 997: b 997:04 C/T -5.09() b 997: : :04 C/S -6.2() a 997: a 997: a 997:04 No: Paranez içerisindekiler gecikme uzunluğunu gösermekedir. Model CC için ADF * ve Z * için kriik değerler %, %5 ve %0 anlamlılık düzeyinde -5.3, -4.6 ve -4.34; Z * α için ise , ve dur. Model C/T için ise ADF * ve Z * eslerinin kriik değerleri sırasıyla -5.45, ve dir. Z * α esi için de , ve dir. Model C/S için ise ADF * ve Z * eslerine ai kriik değerler sırası ile -5.47, ve iken α Z * esi için -57.7, ve dir. a ve b % ve %5 düzeyinde eşbüünleşme ilişkisinin olmadığını ifade eden sıfır hipoezinin reddedildiğine işare emekedir. 36

13 Eşbüünleşme esi sonuçları Model CC ve Model C/S için değişkenler arasında uzun dönem ilişkisinin ya da eşbüünleşik ilişkinin olduğunu gösermekedir. Bu nedenle bir sonraki adım Sock ve Wason (993) arafından gelişirilen Dinamik En Küçük Kareler (DOLS) yaklaşımı ile eşbüünleşme denkleminin ahmini şeklindedir Dinamik En Küçük Kareler (DEKK) Yaklaşımı Sock and Wason (993) EKK ahmincisindeki sapma ve içsellik sorununu yok emek için modele açıklayıcı değişkenlerin düzeyleriyle, farklarının gecikmelerinin (lag) ve öncüllerinin (lead) eklenmesini önermişir. Johansen meodunda bir denklemdeki paramere ahminleri diğer denklemlerdeki herhangi yanlış belirlenim arafından ekilenmekedir. DEKK meodu ise ersine, güçlü bir ek denklem yaklaşımıdır. Açıklayıcı değişkenlerdeki içselliği açıklayıcı değişkenlerin ilk farklarının gecikme ve öncüllerinin dahil edilmesi ile çözerken GLS (genelleşirilmiş EKK) ile de ookorelasyon problemini çözmekedir. İlave olarak, Johansen dağılımı ile aynı asimpoik opimalie özelliklerine sahipir (Azzam ve Hawdon, 999). Dinamik EKK ahmincilerine dayalı Wald isaisikleri asimpoik olarak 2 sandar χ dağılımına sahipirler. Bu çalışmadaki perol fiyaları ( y ) ve sanayi endeksi ( X ) arasında var olan uzun dönem ilişkisinin DEKK ile ahmini için, q = + 0 δ i= ( q ) y α X + d X + u şeklinde oluşurulan i 2 regresyon kullanılmakadır. DEKK ve EKK ahmin sonuçları Tablo 4 de yer almakadır. 37

14 Tablo 4: EKK VE DEKK TAHMİN SONUÇLARI CC MODEL C/S MODEL Değişkenler EKK DEKK EKK DEKK lnperol.405 a (0.03).454 a (0.06) 3.82 a (0.36) a (0.58) DU a (0.06) 2.84 a (0.9) a (.05) a (.70) Sabi 2.39 a (0.).990 a (0.208) a (.04) a (.69) DU*lnperol a (0.36) a (0.58) No: DU, Gregory-Hansen esindeki CC modelinin ahmininde yer alan oralamada kırılmayı emsil eden kukla değişkeni, DU*perol ise C/S modelindeki eğimde kırılmayı emsil eden kukla değişkenini vermekedir. Paranez içerisindekiler sandar haaları vermekedir. Model ahminlerinde Schwarz bilgi krierine göre gecikme ve öncüller 0 ve 8 olarak belirlenmişir. a ise % düzeyinde anlamlılığı gösermekedir. Elde edilen sonuçlar hem Model CC, hem de Model C/S için DEKK ahminlerinin perol fiyalarındaki arışın sanayi fiya endeksini arırdığını gösermekedir. Model CC için, perol fiyalarında görülen % lik arış, sanayi fiya endeksini %,4 arırıyor görünmekedir. Model C/S için ise perol fiyalarında görülen % lik arış sanayi fiya endeksinde %3,7 lik bir arışa yol açıyor görünmekedir. Bu sonuç Narayan ve Narayan (200) arafından Vienam için, ve Özürk vd. (203) arafından Türkiye için elde edilen sonuçlar ile örüşmekedir. Ayrıca kukla değişkenlerin her iki modelde anlamlı çıkması yapısal kırılmaların eş büünleşme ilişkisinin analizinde dikkae alınması gerekiğini gözler önüne sermekedir. SONUÇ Bu çalışmada Ocak 994-Kasım 203 döneminde Gregory-Hansen eşbüünleşme esi, dinamik en küçük kareler yaklaşımı kullanılarak Borsa İsanbul sanayi fiya endeksi ile ham perol fiyaları arasındaki ilişki analiz edilmişir. Yapısal kırılmaların dikkae alındığı bu çalışmada perol fiyaları ile sanayi fiya endeksi arasında bir uzun dönem ilişkisinin olduğu espi 38

15 edilmişir. Başka bir ifade ile söz konusu değişkenler uzun dönemde birlike hareke emekedirler. Yani Borsa İsanbul sanayi fiya endeksi uzun dönemde perol fiyalarındaki arışa arış yönünde epki gösermekedir. Bu çalışmadan perol fiyalarının lieraürde birçok değişkenin (sanayi üreimi, enflasyon, büyüme, gayri safi yuriçi hasıla, cari işlemler açığı, dış icare ve işsizlik gibi) emel belirleyici olma yanında borsada sanayi seköründe işlem gören firmaların hisse senedi fiyalarının da emel belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmışır. Bu nokadan harekele yaırımcıların Borsa İsanbul sanayi seköründe işlem gören hisse senelerine yaırım yaparken perol fiyalarını da dikkae almalıdırlar. YARARLANILAN KAYNAKLAR Akgün, A., Şahin, Đ.E. ve Yilmaz, B. (203), The Effec of Variaions in Gold and Oil Prices on BIST 00 Index, Medierranean Journal of Social Sciences, Vol.4, No.0, ss Al-Azzam, A.; Hawdon, D. (999). Esimaing he Demand for Energy in Jordan: A Sock- Wason dynamic OLS (DOLS) Approach. SEEDS Economics Discussion Papers no. 97, Surrey Energy Economics Cenre, Guildford. David A. Dickey, Wayne A. Fuller (979). Disrubiion of he Esimaors for Auoregressive Time Series Wih a Uni Roo, Journal of American Saisical Associaion, Vol. 74, Issue. 366, pp Degiannakisa, S., Filis, G. ve Floros, C. (203), Oil and Sock Reurns: Evidence from European Indusrial Secor Indices in a Time-Varying Environmen, In. Fin. Markes, Ins. and Money 26, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) (203), Perol Piyasası Sekör Raporu, hp://www.epdk.org.r/documens/perol/ rapor_yayin/ppd_ Rapor_Yayin_Sekor_Raporu_202.pdf ( ) Enders, W. (2004). Applied economeric ime series. John Wiley ve Sons Ld. England. 39

16 Egeli, Hüseyin Avni ve Egeli, Haluk (2008). Bir Geçiş Ekonomisi Olarak Kırgızisan ın Dış Borçlarının Sürdürülebilirliği, Sosyo-Ekonomi, Ocak-Haziran, ss Gregory, Allan W. ve Bruce E. Hansen (996), "Residual-Based Tess for Coinegraion in Models Wih Regime Shifs, Journal of Economerics, Vol: 70, No: ; Gujarai, D. N. (999), Temel Ekonomeri, (Çev: Ü. Şenesen, G.G. Şenesen), Lieraür Yayıncılık, Đsanbul. Güler, S., Tunç, R. ve Orçun, Ç. (200), Perol Fiya Riski ve Hisse Senedi Fiyaları Arasındaki Ilişkinin Belirlenmesi: Türkiye de Enerji Sekörü Üzerinde Bir Uygulama, Aaürk Üniversiesi Đkisadi ve Đdari Bilimler Dergisi, Cil: 24, Sayı: 4, Hamilon, J.D. (983), Oil and he Macroeconomy since World War II, Journal of Poliical Economy 9, Inernaional Energy Agency (IEA) (203), 203 Key World Energy Saisics, hp://www.iea.org/publicaions/freepublicaions/publicaion/keyworl d203.pdf ( ) Li, Hua ve Wen, Zhu (202). Causal Relaion Beween Macro Economy and Indusrial Index Based on Regression Analysis, Journal of Theoreical and Applied Informaion Technology, Vol. 46, No.2, pp Nandha M. ve Faff, R. (2008), Does Oil Move Equiy Prices? A Global View, Energy Economics, Volume 30, Narayan K. P., Narayan S. (200), Modeling he Impac of Oil Prices on Vienam s Sock Prices. Applied Energy, 87, OPEC (203), World Oil Oulook 202, hp://www.opec.org/opec_web/ saic_files_projec/media/downloads/publicaions/woo202.pdf,( ) Özürk, M. Başaran, Gülizar, Kur Gümüş, F. Dilvin Taşkın, Efe Çağlar (203). Perol ve Doğalgaz Fiyaları ile Đmala ve Kimya-Perol-Plasik Sekörlerinin Endeksleri Arasındaki Đlişki, Niğde Üniversiesi, ĐĐBF Dergisi, Cil.6, Sayı.2, ss

17 Paresh Kumar Narayan and Seema Narayan (200). Modelling he Impac of Oil Prices on Vienam s Sock Prices, Applied Energy, 87, pp Phillips, P. C. B. and Perron, P. (988) Tesing for Uni Roos in Time Series Regression, Biomerika, 75, Sadorsky, P. (999), Oil Price Shocks and Sock Marke Aciviy, Energy Economics, Vol.2, No.5, ss Sock, J.H.ve Wason, M. W.(993), A Simple Esimaor of Coinegraing Vecors in Higher Order Inegraed Sysems, Economerica, Vol. 6, Issue. 4, pp Toraman, C., Başarır, Ç., ve Bayramoğlu, M. F. (20). Effecs of Crude Oil Price Changes on Secor Indices of Isanbul Sock Exchange, European Journal of Economic and Poliical Sudies, ejeps-4(2), pp U.S. Energy Informaion Adminisraion (203), Inernaional Energy Oulook 203, Washingon: EIA. Yılancı, V. ve Özcan, B. (200), Yapısal Kırılmalar Alında Türkiye için Savunma Harcamaları ile GSMH Arasındaki Đlişkinin Analizi, C.Ü. Đkisadi ve Đdari Bilimler Dergisi, Cil, Sayı, ss Zivo, E. and D. Andrews, (992), Furher Evidence of Grea Crash, he Oil Price Shock and Uni Roo Hypohesis, Journal of Business and Economic Saisics, 0,

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi 1

Doğal Gaz ve Petrol Fiyatları ile BIST Sanayi Sektörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi 1 Doğal Gaz ve Perol Fiyaları ile BIST Sanayi Sekörü Endeksleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi 1 Examining he Relaionship among he Naural Gas, Oil Prices and Sub- Indexes of BIST-Indusrial Kemal Eyüboğlu,

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Yıl: 24 Sayı:86 Ocak 2010 101 TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Nuray ERGÜL ÖZET Bu çalışmada, Türk ve Amerikan Enerji Piyasaları na yer verilmişir. Araşırmada kullanılan

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Akarım Mekanizması Seyfein ERDOĞAN Doç Dr., Kocaeli Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü serdogan@kou.edu.r Durmuş Çağrı YILDIRIM Arş. Gör., Kocaeli Üniversiesi, SBE cagri.yildirim@kocaeli.edu.r

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013 PİYASA ETKİNLİĞİ HİPOTEZİ: İMKB İÇİN AMPİRİK BİR ANALİZ Fama ZEREN Yrd.Doç.Dr., İnönü Üniversiesi,İ.İ.B.F., Ekonomeri Bölümü, fama.zeren@inonu.edu.r, 04223774317 Hakan KARA Öğr.Grv., İnönü Üniversiesi,

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ

EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ The Journal of Knowledge Economy & Knowledge Managemen / Volume: V SPRING EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ Hilal BOZKURT Öze: Çok sayıda ampirik araşırma

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Dokuz Eylül Üniversiesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi Yayına Kabul Tarihi: 05.07.2014 Cil: 16, Sayı: 2, Yıl: 2014, Sayfa: 281-302 Online Yayın Tarihi: 30.09.2014 ISSN:

Detaylı

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 ADA ÜLKELERİNDE TURİZM TALEBİ: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÖRNEĞİ TOURISM DEMAND IN THE ISLAND COUNTRIES: THE CASE OF NORTHERN CYPRUS TURKISH REPUBLIC ÖZET

Detaylı

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 59, 26 Bankaların Hisse Senedi Geirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sekörü Üzerine Bir Uygulama Dr. Alper Özün * - Ailla Çifer ** Bu makale göserge

Detaylı

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (2) 2011, 256-264 İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE H. Aydın OKUYAN (1),

Detaylı

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI Onur GÖZBAŞI * ÖZ Bu çalışmanın amacı, İMKB ile gelişmeke olan yedi ülkenin (Arjanin, Brezilya,

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

Türkiye de Yapısal Kırılmalar Altında Yolsuzluk - Ekonomik Büyüme İlişkisi

Türkiye de Yapısal Kırılmalar Altında Yolsuzluk - Ekonomik Büyüme İlişkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2014, 27: 73-86 Furkan BEŞEL Faih SAVAŞAN Türkiye de Yapısal Kırılmalar Alında Yolsuzluk - Ekonomik Büyüme İlişkisi Relaionship Beween Corrupion and Economic

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Tayfur BAYAT * Ahme ŞAHBAZ ** Taner AKÇACI *** ÖZ Bu çalışmada Türkiye nin 1992:1-212:4 dönemine ai aylık veriler kullanılarak reel

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION Marmara Üniversiesi YIL 2010, SAYI II, S. 539-553 -ENFLASYON Öze Özlem YORULMAZ * ** - Anahar Kelimeler: ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri

Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri Muhasebe ve Finansman Dergisi Nisan/2014 Enerji Fiyatlarının Sanayi Sektörü Hisse Senedi Fiyatları Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Sanayi Sektörü Şirketleri Murat YILDIRIM Yılmaz BAYAR Abdülkadir KAYA

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi.

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi. Borsa İsanbul da Piyasa Ekinliğinin Analizi: Harvey Doğrusallık Tesi (Analysis of Marke Efficiency a Borsa İsanbul: Harvey Lineariy Tes) Gürkan MALCIOĞLU a Mücahi AYDIN b a Arş.Gör., Sakarya Üniversiesi,

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F.Dergisi Cil:17 Sayı:2, Yıl:2002, ss:55-74 PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ Erdinç Telaar * Şadiye Türkmen ** Özgür Teoman *** ÖZET Bu çalışmada pamuk borsalarında oluşan fiyaların

Detaylı

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX Dumlupınar Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi / Dumlupınar Universiy Journal of Social Sciences BORSA YATIRIM FONLARININ ENDEKS PİYASALARDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İMKB-30 ENDEKSİ ÜZERİNE

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

Türk Sermaye Piyasasında Fiyat ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimetrik Nedensellik Analizi

Türk Sermaye Piyasasında Fiyat ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimetrik Nedensellik Analizi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 4 Sayı: 2 Nisan 204 ss. 2-220 Türk Sermaye Piyasasında Fiya ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimerik Nedensellik Analizi Price and Trade Volume Relaionship

Detaylı