B KOMPLEKS VİTAMİNLERİ ve BİYOKİMYASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "B KOMPLEKS VİTAMİNLERİ ve BİYOKİMYASI"

Transkript

1 T. C Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı B KOMPLEKS VİTAMİNLERİ ve BİYOKİMYASI BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Yavuz TULUM Danışman Öğretim Üyesi : Prof. Dr. Ferhan G. SAĞIN İZMİR-2007

2 ÖNSÖZ " B Kompleks Vitaminleri ve Biyokimyası konulu mezuniyet tezimi hazırlarken tez çalışmamda iyi niyet ve yardımlarını esirgemeyen değerli hocam Sayın Prof. Dr. Ferhan G. Sağın a teşekkür ederim. Ayrıca tüm eğitim ve öğretim hayatım boyunca bana hep destek olan aileme teşekkürü bir borç bilirim. İZMİR-2007 Stj.Dişhek. Yavuz Tulum

3 İÇİNDEKİLER GİRİŞ ve AMAÇ.1 GENEL BİLGİLER.3 I. TARİHÇE...3 II. B KOMPLEKS VİTAMİNLERİ.6 1. B1 VİTAMİNİ (TİAMİN) TARİHÇESİ KİMYASAL YAPISI FİZYOLOJİK ROLÜ BESİNSEL KAYNAKLARI GÜNLÜK GEREKSİNİM LABORATUVAR TAYİNİ EKSİKLİĞİ TEDAVİDE KULLANIMI B2 VİTAMİNİ (RİBOFLAVİN) TARİHÇESİ KİMYASAL YAPISI FİZYOLOJİK ROLÜ BESİNSEL KAYNAKLARI GÜNLÜK GEREKSİNİM...24

4 2.6. LABORATUVAR TAYİNİ EKSİKLİĞİ TEDAVİDE KULLANIMI B3 VİTAMİNİ (NİASİN, NİKOTİNİK ASİD) TARİHÇESİ KİMYASAL YAPISI FİZYOLOJİK ROLÜ BESİNSEL KAYNAKLARI GÜNLÜK GEREKSİNİM EKSİKLİĞİ TEDAVİDE KULLANIMI B4 VİTAMİNİ (KOLİN) B5 VİTAMİNİ (PANTOTENİK ASİD) TARİHÇES KİMYASAL YAPISI FİZYOLOJİK ROLÜ BESİNSEL KAYNAKLARI GÜNLÜK GEREKSİNİM EKSİKLİĞİ B6 VİTAMİNİ (PİİRİDOKSİN) TARİHÇESİ...43

5 6.2. KİMYASAL YAPISI FİZYOLOJİK ROLÜ BESİNSEL KAYNAKLARI GÜNLÜK GEREKSİNİM EKSİKLİĞİ TEDAVİDE KULLANIMI B7 VİTAMİNİ (BİOTİN, H VİTAMİNİ) B12 VİTAMİNİ (KOBALAMİN) TARİHÇESİ KİMYASAL YAPISI FİZYOLOJİK ROLÜ BESİNSEL KAYNAKLARI GÜNLÜK GEREKSİNİM EKSİKLİĞİ FOLİK ASİD TARİHÇESİ KİMYASAL YAPISI FİZYOLOJİK ROLÜ BESİNSEL KAYNAKLARI GÜNLÜK GEREKSİNİM EKSİKLİĞİ...65

6 TARTIŞMA ve SONUÇ..68 KAYNAKLAR..70

7 GİRİŞ ve AMAÇ Vitamin kelimesi ilk kez 1911'de Funk adlı araştırmacı tarafından kullanılmıştır. Bu araştırmacı, özel bir diyetle beslenen güvercinlerde görülen felçlerin, pirinç muamele işlemleri sırasında çıkan sudan elde edilen bir madde ile tedavi edilebildiğini ve bu nedenle bu felçlerin besinlerdeki mevcut bir madde ile önlenebileceğini gösterince bu maddeye yaşam için gerekli bir amin anlamında 'vitamin' adını verdi. Günümüzde vitamin denince enerji verici ya da yapı taşı olmamakla birlikte sağlıklı yaşam için mutlaka dışardan alınması gerekli, biyolojik olayların normal olabilmesi için etkinliklerine ihtiyaç duyulan moleküller anlaşılmaktadır. Vitaminler vücudun sağlıklı gelişimi, sindirim fonksiyonları, enfeksiyonlara karşı bağışıklık kazanması açısından oldukça gereklidirler. Ayrıca vücudumuzun karbohidrat, yağ ve proteini kullanmasını da, koenzim rolleriyle sağlarlar. Bu nedenle vitaminler besinlerimizde bulunmadığı zaman metabolizmada bozukluklar ortaya çıkabilir. Vitaminler, kimyasal yapı ve özelliklerine göre yağda ve suda eriyen vitaminler olarak gruplandırılırlar. Yağda eriyen vitaminler; A vitamini, D vitamini, E vitamini, K vitaminidir. Suda eriyenler ise B kompleksi ve C vitaminidir. B vitamini, bir vitaminler grubu olduğundan bu gruptaki vitaminlere B kompleks vitaminler de denir. B grubu adı, bu grupta yer alan vitaminlerin

8 kimyasal yapılarının veya etkilerinin benzerliğinden değil, daima beraber bulunmalarından verilmiştir. Eğer bir besin B 1 vitaminince fakirse, diğer B vitaminlerince de fakirdir. Bugün on iki kadar B vitamini bilinmektedir. Fakat bunlar B olarak değil, kimyasal yapılarına göre isimlendirilirler. B grubu vitaminleri, çeşitli enzimlere koenzim olarak görev yaparlar. B grubu vitaminleri vücutta özellikle sinir sisteminin düzenli çalışmasında etkilidirler. Bunun dışında sindirim sisteminde, karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında da önemli görevleri vardır. Genellikle B vitaminleri; et, süt, yumurta sarısı, bira mayası, hububat, karaciğer, yeşil sebzeler, yerfıstığı ve soya fasulyesinde bulunurlar. B grubu vitaminlerinin yetersizliğinde, sinir ve sindirim sistemi bozuklukları, anemi ve deride yaralar görülür. Bu tez çalışmasında birincil amacım B grubu vitaminlerinin genel yapılarını, biyokimyasını, sentezini ve vücuttaki dağılımlarıyla ilgili genel bilgileri gözden geçirmek ve bu bilgileri güncel bilgilerin ışığında tartışmaktır. Tezimin ana hedefi ise B grubu vitaminlerinin vücudumuz için biyokimyasal fizyolojik önemini değerlendirmenin yanı sıra karbonhidrat, yağ, protein mekanizmasındaki yeri ve sindirim sistemi, cilt ve özellikle oral sağlık üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesidir. Tüm bu güncel bilgi ve yaklaşımların aktarılmasıyla diş hekimliğinde ve sağlıkta B vitaminleri gerekli konusunda gerekli bilincin oluşturulmasına katkıda bulunmak hedeflenmiştir. 2

9 GENEL BİLGİLER I. TARİHÇE Vitamin kelimesi ilk olarak Funk adlı araştırıcı tarafından 1911'de kullanılmasına rağmen bun tarihten çok daha önceleri protein, karbohidrat, mimeraller, lipid ve su dışında henüz belirlenememiş bazı kimyasal moleküllerin de normal beslenme için gerekli olduğu biliniyordu. 16. yy'in kaşifleri çıktıkları uzun seferlerde gemilerde yaygın olarak görülen skorbüt hastalığını tanımlamışlardı. 1753'te İngiliz donanmasında görevli hekim James Lind, skorbütün limonla önlenebileceğini ve tedavi edilebileceğini göstermişti. Daha sonraki yıllarda ise vitamin eksikliğine bağlı birçok hastalığın bazı besinlerle düzeltilebileceği gösterildi. Kimyasal yapıları aydınlatılmadan önce vitaminleri büyük harflerle gösterme alışkanlığı vardı; A vitamini, B vitamini, C vitamini gibi. Daha sonra hemen bütün vitaminlerin kimyasal yapıları aydınlatıldı ve kimyasal adları belirlendi. Bugün 14 vitamin belirlenmiş durumdadır. Yine de vitaminlerin kimyasal adları yanında büyük harflerle söylenen ilk adları alışkanlık olarak kullanılmaktadır. Örneğin; C vitamini de, L-askorbik asit adı da kullanılmaktadır. (1) Vitaminler vücudun normal metabolizması için az miktarlarda gerekli olan ve vücudun hücrelerinde üretilemeyen organik bileşiklerdir. Bu bileşikler, vücudun sağlıklı gelişimi, sindirim fonksiyonları, enfeksiyonlara karşı bağışıklık kazanması açısından gerekli oldukları gibi karbohidrat, yağ ve protein metabolizmasında da önemlidirler; bu nedenle besinlerimizde uygun oranlarda bulunmadıkları zaman metabolizmada bozukluklara yol açabilirler. Vitaminler vücutta "yakılmaz", yani vitaminlerden direkt enerji (kalori) 3

10 alınmaz. Vücut, her vitaminden gerekli olan miktarın kan dolaşımında sürekli mevcut olmasını sağlar. Suda çözünen vitaminlerin fazlası vücut sıvıları ile atılırken, yağda çözünen vitaminlerin fazlası ise yağ dokusunda depolanır. Depolandıkları için yağda çözünen vitaminlerin aşırı dozu zararlı olabilir. (2,3,4) Günümüzde ülkemizde belirgin vitamin eksikliklerine az rastlanmaktadır. Böyle eksiklikler görülen kimselerde genellikle alkolizm gibi kötü alışkanlıklar ya da sindirim ve emilim kusurları bulunmaktadır. Vitamin eksikliğinin daha sık ve kolay görülebildiği bir başka yaş grubu da bebeklerdir. Gelişmiş ülkelerde ise kendi başına yaşayan yaşlılarda yemek ihmali ve hazır yemeklerle aşırı ve tek yönlü beslenme sonucu vitamin eksikliği görülebilmektedir. Daha sonra belirtileceği gibi, D vitamini ihtiyacının karşılanmasında güneş ışığının önemli rolü vardır. Çok kapalı giyinen, çok doğum yapan ve emziren bazı kadınlarda D vitamini eksikliği görülebilir. Gelişmiş ülkelerdeki bu kısıtlı eksiklik vakalarına karşın, Güney Asya ve Afrika'da hala şaşılacak derecede vitamin eksiklikleri yaygın görülmektedir. Bazı Afrika ülkelerinde A vitamin eksikliği hala önemli körlük nedenleri arasındadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) 'nün olumlu çalışmaları ile bu ülkelerde vitamin eksikliği azalmaktadır. (1) Vitaminlerin keşfinden sonra bu moleküllerin her türlü sağlık sorununda aşırı kullanılması sorunu ortaya çıkmıştır. Bunda sosyal heyecanların ve insanların sağlıkla ilgili modalara kapılma eğilimlerinin rolü olduğu gibi vitaminleri üreten güçlü ilaç firmalarının basına hatta bazı tıp çevrelerine etkileri de rol oynamış olabilir. ABD, İngiltere ve Skandinav ülkeleri bu modadan ilk 4

11 sıyrılan ve vitaminleri en bilimsel ve rasyonel kullanmaya başlayan ülkelerdir. Vitaminlerin ancak belirli eksiklik hallerinin tedavisi ve korunmasında bilimsel bir mantığa dayandırılarak kullanılması 1960'lı yılların ciddi dünya tıp literatürünün kesin öğüdü olmakla birlikte son zamanlarda bu konuda aşırıya gidildiği, günlük gereksinimlerin asgarisini insanlara sunmanın doğru olmadığı ve bazı durumlarda daha serbest kullanılmasının olumlu sonuçlar verdiği güvenilir bilimsel çevrelerce ileri sürülmektedir. Vitaminler, eksikliklerinin yol açtığı belirgin hastalık tabloları tanındıktan ve bunları düzelten dozlar belirlendikten sonra tıp araştırmalarında ihmal edilmiş ve beslenme yetersizliği içindeki geri ülkelerin sorunu gibi görülmüş, gelişmiş ülkeler daha çok rasyonel olmayan aşırı vitamin ile uğraşmışlardır. Son zamanlarda vitaminler gene araştırmacı hekimlerin dikkatini çekmeye başlamış ve eksiklik ya da fazlalıklarının yarattığı belirgin tablolar dışında, kişilerin günlük aldıkları vitaminlerin değişik miktarları ile uzun süredeki sağlık durumları ve sağlık sorunları arasındaki ilişkiler yeniden araştırılmaya başlanmıştır. (1, 18) Vitaminler, kimyasal yapı ve özelliklerine göre yağda ve suda çözünen vitaminler olarak gruplandırılırlar. Yağda çözünen vitaminler; A vitamini, D vitamini, E vitamini, K vitaminidir. Suda çözünen başlıca vitaminler ise B ve C vitaminleridir (Şekil 1). Bu vitaminler vücutta fazla depo edilmezler (B 12 hariç) 5

12 Water-soluble vitamins Vitamin C (ascorbic acid) B-complex vitamins Energy releasing Hematopoietic Other Thiamin (B 1 ) Riboflavin (B 2 ) Niacin (B 3 ) Panthothenic acid Biotin Vitamin B 6 Folic acid Vitamin B 12 Vitamin B 6 Pathothenic acid Vitamin B 6 Thiamin (B 1 ) Folic acid Vitamin B 12 Niacin (B 3 ) Şekil - 1 Suda çözünen vitaminler II. B KOMPLEKS VİTAMİNLERİ B vitamini, bir vitaminler grubu olduğundan bu gruptaki vitaminlere B kompleks vitaminler de denir (Tablo 1). Tiamin (B 1 vitamini) C 12 H 17 ON 14 S Riboflavin (B 2 vitamini) C 17 H 20 O 6 N 4 Nikotinamid, Niasin (B 3 vitamini) Cholin (B 4 vitamini) C 6 H 5 O 2 N Pantotenik asit (B 5 vitamini) C 9 H 17 O 5 N Pridoksin (B 6 vitamini) C 8 H 12 O 3 N Biyotin (B 7 vitamini) C 12 H 16 O 3 N 2 S Folik asit (B 9 vitamini) C 19 H 19 O 6 N 7 Kobalamin (B 12 vitamini) C 63 H 90 N 14 O 14 CO Tablo -1 B Kompleks Vitaminleri 6

13 B grubu adı, bu grupta yer alan vitaminlerin kimyasal yapılarının veya etkilerinin benzerliğinden değil, daima beraber bulunmalarından verilmiştir. Eğer bir besin B 1 vitaminince fakirse, diğer B vitaminlerince de fakirdir. Bugün on iki kadar B vitamini bilinmektedir. Fakat bunlar B olarak değil, kimyasal yapılarına göre isimlendirilirler. B grubu vitaminleri, çeşitli enzimlere koenzim olarak görev yaparlar. Genellikle B vitaminleri; et, süt, yumurta sarısı, bira mayası, hububat, karaciğer, yeşil sebzeler, yerfıstığı ve soya fasulyesinde bulunurlar. 1) B1 VİTAMİNİ (TİAMİN) 1.1 TARİHÇESİ B1 vitamini, ilk keşfedilen vitamindir. Bu vitaminin keşfi, vitamin bilgisini başlatmıştır. İlk kez bu vitaminin keşfi ile kalori veren besinler, su ve mineraller dışında insanların besinlerle çok az miktarlarda ama yaşamaları içi mutlaka gerekli bazı maddeleri daha alması gerektiği anlaşılmıştır. Vitamin kelimesi 1911'de B 1 vitaminini kristalize bir şekilde elde etmeyi başaran Funk'un önerdiği ' vitalamin' (yaşam için gerekli amin) sözcüğünden gelmektedir. 1890'da Hollandalı hekim Ejikman, Endnezya'da (Cava) bir askeri hastanede çalışırken beri beri yakınmalarından hastanede yatmakta olan hastalara verilen yıkanmış, beyazlatılmış pirinçle bahçedeki tavukları da beslemeye başladı. Bu tavukların bacaklarında felçler, başlarında kasılmalar geliştiğini gözlemledi. O sırada yeni gelen aşçıbaşı muamele edilmiş pirinçlerin kümes hayvanlarına verilmesinin israf ve yasak olduğunu söyleyerek bu amaçla kullanılmak için ancak yerli halka ve yerli hastalara verilen işlemlenmemiş ve iç 7

14 zarlarını muhafaza eden pirinçlerden bir miktar ayırabileceğini belirtti ve bu pirinçlerle kümes hayvanlarını besledi. Ejikman bu pirinçle beslediği zaman tavukların düzeldiğini şaşkınlıkla gördü. Bu gözlem ona beriberi hastalığının pirinçlerin iç kabuklarında bulunan ve yıkama-beyazlama sırasında kaybolan bir maddenin sonucunda geliştiğini gösterdi. Özellikle Uzak Doğu'da binlerce insanı hasta eden, öldüren beriberi hastalığının nedeni böylece aydınlanmış oldu ve vitamin bilgisine ilk adım atıldı. Bu dikkatli gözlem bir sömürge hastanesinin asker hekimine daha sonra Nobel Ödülü'nü kazandırdı de Mc Collum ve Davis farelerde yaptıkları deneylerde besinlerdeki tiyaminin bir gelişim faktörü olduğu ispat ettiler. Jansen ve Donath 1926 yılında anti beriberi vitamin olan tiamini pirinç kabuklarından izole etmeyi başardılar. 1926'da vitamin saf olarak elde edildi, içinde kükürt atomu bulunduğu anlaşılarak adına tiamin dendi ve 10 yıl sonra yapay olarak üretildi. Tiamin hidroklorür beyaz bir tozdur. 1.2 KİMYASAL YAPISI Tiaminin kapalı kimyasal formulü ( C 12 H 17 CIN 4 OS.HCI) dır. Pirimidin halkası ile tiazol halkasından ibarettir (Şekil 2). Moleküler ağırlığı 337,27 g/mol dür. ( şekil 2 ) Şekil - 2 Tiaminin kimyasal yapısı 8

15 2,5-dimetil-6-amino pirimidin 4-metil-5-hidroksietil tiazoldur. Yani amino grubuna ve tiazol halkasındaki azot atomuna tuz teşkil etmek üzere klorür gibi bir anyon bağlanabilir. Yine tiyazol halkasındaki oksietil grubuna difosfat (pirofosfat) ester halinde bağlanabilir. Tiamin difosfatta OH gurubunun yerini pirofosfat alır ( şekil 3 ) Şekil - 3 Tiamin UV spektrumunda absorpsiyon bandı gösterir. Tiamin ve tiamin pirofosfat metabolizmada oksidasyon ve redüksiyona uğrarlar. Tiamin ferrisiyanür gibi oksidleyici maddenin etkisi altında sarı renkli olan ve kuvvetli mavi bir floresans veren tiyokroma oksidlenir. Bundan istifade edilerek tiamin miktarı tayin edilir. Tiamin genellikle asit ortamda tuz halinde, alkali ortamda ise serbest tiamin olarak bulunur. 1.3 FİZYOLOJİK ROLÜ Tiamin canlının metabolizması için bulunması gereken bir vitamindir. Bütün vücut dokularında karbonhidratların ara metabolizmasında görev alır. Tiaminin en önemli türevi tiamin pirofosfat veya difosfattır. Bu kokarboksilaz fermentinin ko-fermentini teşkil eder. Yani α-keto asitlerin dekarboksilasyonunda 9

16 bir koenzimdir. Bu şekilde pirüvik asit veya α-keto glutarik asidin dekarboksilasyonunu yapar. Burada kimyasal reaksiyon sonucu karbondioksit açığa çıkar ve asetaldehit meydana gelir. Bu da etil alkole redüklenir. Tiamin karbohidrat metabolizmasında önemli rolü olan bir vitamindir. Tiamin eksikliğinde glükozun oksidatif yıkımı, yani oksijen varlığında karbondioksit ve suya kadar oksidlenmesi bozulur. Glikoz yıkımı, laktat ve piruvat düzeyinde duraklar; beyinde çevre sinirlerinde, kanda ve diğer dokularda laktat ve piruvat birikir. Dokuların, özellikle beynin oksijen tüketimi azalır. Beyin ve sinirler oksijen gereksiniminin hemen tümünü karbohidrattan yani glikozdan sağladığından B 1 vitamini eksikliğinde öncelikle bu dokular zarar görür. Tiamin sinir membranlarında Cl iyon kanallarının aktivasyonunda da önemli rol oynar. Araştırıcılar hayvan ve insan dokularından bilhassa kaslardan ve kalpten tiamin pirofosfat izole etmişlerdir. Tiamin noksanlığında muhtelif dokularda oksijen kullanımı azalır. Pirüvik asit karbohidrat metabolizması ara maddesi olduğundan fazla karbonhidrat alındığı zaman tiamin ihtiyacı artar. Serbest tiamin ince barsaklardan kolaylıkla absorbe olduğu halde tiamin pirofosfat (kokarboksilaz) absorbe olmaz. Bütün bitkilerde ve besinlerimizde tiamin serbest bulunduğundan kolaylıkla absorbe olur. Tiamin karaciğerde, kaslarda, beyin ve eritrositlerde fosforilasyona uğrayarak tiamin pirofosfat (kokarboksilaz) haline geçer. Tiamin birleşik olarak tiamin pirofosfat halinde oldukça fazla miktarda kan plazmasında ve eritrositlerde bulunur. 10

17 Vücutta inaktif şekilde bulunan tiamin dokulara ve hücrelere diffüze olarak fosforilasyona uğrar ve aktif şekle döner. Tiamin depoları vücutta kalp, karaciğer ve böbreklerde oldukça fazladır. Kaslarda ve beyinde biraz daha azdır. Vücuttaki tiaminin %90 nı organizmada yıkılır. Kükürt ve sülfat halinde idrarla itrah edilir. Yıkılmayanı da serbest tiamin halinde idrar ile itrah edilir. Tiamin barsak kanalından kolayca emilir, kalın barsaktan dahi emilebilir. Vücut depoları az olduğundan dışardan alınmaması halinde bir kaç gün içinde depolar tükenir. 1.4 BESİNSEL KAYNAKLARI B 1 vitaminin besinsel kaynakları Tablo 2 de özetlenmiştir. Kaynaklar mg / 100 gr İşlenmemiş buğday 0.4 Beyaz ekmek 0.05 Kepek 2-4 Baklagiller 0.4 Kuru bira mayası 6-24 Taze sebze, meyve 0.02 Koyun eti taze Sığır eti taze Balık eti taze Yumurta 0.9 Süt 0.04 Tablo - 2 Bazı yiyeceklerdeki tiamin miktarı 11

18 Buğday, kepek, bira mayası, taze sebze meyve, koyun eti, sığır eti, balık eti, yumurta, süt Resim -1 Tiamin, bütün hayvan ve bitkilerde yaygın olarak bulunur. En bol depo edildiği yer ve dolayısı ile en önemli kaynak bitki tohumlarıdır. Tahıllar, fındık, ceviz, fasulye, bakla, nohut, mercimek ve mayalar tiamin bakımından zengindir. Yeşil sebzeler, meyveler, et, yumurta ve süt oldukça bol miktarda B 1 vitamini içerir. Tereyağı ve bitkisel yağlarda ise vitamin hiç bulunmaz. Domuz etinde, sığır ve koyun etinden daha fazla miktarda bulunur. Damıtılmış alkollü içkilerde hiç bulunmaz. İşlenmiş şekerde ve rafine buğday ve mısır unları ile yapılan makarna vb. ürünlerde de hemen hiç kalmamıştır. Tiamin suda çözünen bir vitamindir. Sebzeler ve et bol su ile haşlanır ve sonra bu su kullanılmazsa bu yiyecekler B 1 vitaminlerini büyük ölçüde yitirirler. Tiamin ayrıca alkali ortamlarda ısıya dayanıksızdır, bu nedenle yemeklere karbonat, kabartma tozu vb. konursa pişirirken içlerindeki B 1 vitamini harap olur. Ortalama bir pişirme tarzında yiyecekleri pişirmeye hazırlamak ve pişirmekle husule gelen B 1 vitamini kaybının %25 civarında olduğu tahmin edilmektedir. 12

19 Dondurarak saklama, konserve yapmak ve suyunu alarak kurutma gibi yöntemlerle büyük ölçüde B 1 vitamini kaybı olmaz. 1.5 GÜNLÜK GEREKSİNİM B 1 vitaminin yaşa bağlı günlük gereksinim miktarları Tablo 3 de verilmiştir. Ya Gereksinim mg ş / gün Tablo - 3 Yaşa bağlı günlük tiamin gereksinimi Diyetteki karbohidrat miktarı ne kadar fazla ise günlük tiamin gereksinimi de o kadar fazladır. Alkol de bu gereksinimi önemli ölçüde artırır. FAO ve WHO 13

20 gibi yetkili kuruluşlar, günlük diyetin kalorisi için 0,4 mg tiamini yeterli görmektedir. Genellikle toplam olarak günde 1 mg tiamin almanın yeterli olduğu rahatlıkla söylenebilir. 1.6 LABORATUVAR TAYİNİ Kanda tiamin düzeyi tayin edilebilir. Bir tanı aracı eritrositlerde transketolaz enzimi aktivitesinin tayinidir ve tiamin pirofosfat (TPP) eklendikten sonra aktivite %25 veya daha fazla artarsa bu tiamin eksikliğini gösterir. 1.7 EKSİKLİĞİ Tiamin eksikliği genellikle başka vitamin eksiklikleri ve kalori yetersizliği ile birliktedir. Eskiden olduğu gibi günümüzde de saf tiamin eksikliği görmek hemen hemen olanaksızdır. Ancak gönüllü kimselerle yapılan denemelerde başka her bakımdan yeterli yalnız tiamin bakımından eksik diyetler uygulanmıştır. İlk ortaya çıkan belirtiler iştahsızlık ve anksiete (kaygı, gerginlik) haline benzen psişik belirtilerdir. Ancak bu belirtilerin ne ölçüde tiamin eksikliğine ne ölçüde özel diyetin yarattığı psişik sıkıntıya bağlı olduğu da belli değildir. Ağızda görülen sorunlar arasında dilde yanma, tat kaybı, ağız mukozasında aşırı duyarlılık. Tiamin ve insan tükrüğünde bulunan bakterilerin büyümesini inhibe eder. Tiamin eksikliği; a) besinsel olarak az B 1 vitamini alınmasına, b) mide- 14

21 bağırsak kanalından emilimin bozulmasına, c) B 1 vitaminine gereksinmenin artmasına bağlı olabilir. B1 vitamini eksikliğinde; İştahsızlık, Depresyon, Yorgunluk, Sindirim rahatsızlıkları, Kas ve sinir rahatsızlıkları, Berberi hastalığı görülebilir. Resim - 2 B 1 vitamini eksikliği iki grupta incelenebilir: a. Hafif B 1 Vitamini Eksikliği Daha çok kadınlarda görülür. Geliri iyi olmasına rağmen kilo almamak için bilinçsiz bir şekilde rejim yapanlarda, gebelik ve emzirme gibi B 1 vitamini ihtiyacının arttığı hallerde rastlanabilir. Bu bireylerde iştahsızlık, kuvvetsizlik, öğleden sonra daha da artan yorgunluk hali, ruhsal gerginlik ve sıkıntı, kabızlık gibi müphem şikayetler psikojenik veya değişik nedenlere bağlı şikayetler olabileceği gibi B 1 vitamininin hafif eksikliğine bağlı şikayetler olabilir. İyi alınan bir beslenme anamnezi, muayenede tendon reflekslerinin yavaş ve cansız oluşu ve sonunda baldır kaslarının ağrılı durumu ile tanı konabilir. Belirtiler 'minimal 15

22 hipotroidi' ile karışabilir. Böyle durumlarda bir yandan tiroid incelemeleri yapılırken bir yandan da B 1 vitaminine hastanın verdiği cevap araştırılabilir. Hafif B 1 vitamini yetersizliği düşük gelir nedeniyle beslenmesi yetersiz olanlarda görülebilir. Böyle durumlarda kişiler tek tek veya kitle halinde eğitilebilir. Kısıtlı imkanlarla besin maddelerini alanlar en uygun ve yararlı olanları seçmeli, örneğin beyaz un yerine esmer unu tercih etmeli, baklagillere önem vermeli, sakatat almalı, yemekleri özellikle sebzeleri vitaminlerini en az kaybedecek şekilde pişirmeli (örnek olarak; önce yıkayıp sonra ayıklayıp doğramalı, sebzeleri kaynar suda haşlamalı, haşladıktan sonra hiçbirinin suyunu dökmemeli) ve çeşitli besinlere yönelmeli, özellikle gebe ve büyüme çağında olanların beslenmesine aile içinde ayrı bir özen gösterilmelidir. b. Beriberi Eskiden beriberi hastalığı, başlıca beslenme kaynağı pirinç olan Uzak Doğu insanlarının yaygın bir hastalığı idi. Bu ifadenin, Malezya dilinde güçsüz anlamına gelen 'beri' sözcüğünden türemiş bir isim olduğu sanılmaktadır. Yüz yıl önce Japon deniz birliklerinde hekimlik yapan Takaki, gemiciler arasında çok yaygın bir hastalık olan beriberinin, gemiciler pirinç yerine bol sebze ve etle beslenirse görülmediğini dolayısı ile besinsel bir hastalık olduğunu tanımlamıştı. Takaki bu eksikliğin protein eksikliği olduğunu sanmıştı. 1910'lardan itibaren B 1 vitamini bilgisinin yayılması ile Doğu ve Güney Doğu Asya'da pirincin terbiye usulleri değişti ve beriberi de hızla azaldı. Beriberi tarihinde gerçekten ilginç olaylar vardır. 1916'da Türkler Kut-el Emare yi kuşattıkları zaman içerde kalan birliklerden Hintli askerler işlem görmemiş buğdaydan yapılan lapayı yemek zorunda kaldıkları için beriberiye yakalanmamışken, aynı yerde kuşatılmış olan İngiliz askerleri ise beyaz ekmek yediklerinden beriberiye tutulmuşlardır. 16

23 Günümüzde artık Uzak Doğu da besinsel B 1 vitamini eksikliği pek görülmemektedir. Tayland'ın bazı köylerinde halk başlıca çiğ fakat fermente olmuş balık yemekte, çay yaprağı çiğnemektedir. Bu besinlerde mevcut tiaminaz enzimi zaten az miktarda alınmış olan B 1 vitamini tahrip etmekte ve bu köylülerde beriberi görülmektedir. Beriberi şu klinik tablolarda toplanabilir: a) Bebek beriberisi - Anne sütü ile beslenen 2-5 aylık bebeklerde görülebilir. Annede aşikar beriberi olmamakla birlikte B 1 vitamini eksikliğinin sınırında yaşamaktadır. Sütündeki tiamin bebek için yetersizdir. Ağır şekilleri ani ve nedensiz kalp yetersizliği ile kendini belli eder. Bebek huysuzdur, ağlar, vücut şiştir, dudaklar ve parmak uçları morarır. Tedavi edilmezse bebek 2-3 gün içinde kaybedilir. Daha hafif ve kronik şekillerinde kas gevşekliği, inatçı kabızlık, kusmalar, kalp yetersizliği (daha yavaş ve sinsi seyirli) görülür. Günümüzde bebek beriberisi, bilindiği kadarı ile Burma ve Tayland'da bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir. b) Yaş beriberi - Ödem en önde gelen belirtidir. Bacaklar, yüz ve gövde şiştir. Plevra ve periton boşluğuna sıvı toplanır. Nefes darlığı olabilir. Kalp yetersizliği yapacak başka bir neden ortada yoktur. Baldırlar ağrılıdır. Kalp aşırı büyümüştür. Parmak uçları soğur ve morarırsa kalp debisi iyice düşmüş demektir ve ölüm yaklaşmıştır. c) Kuru beriberi - Egemen belirti nöropatidir. Hasta iştahsızlık ve güçsüzlük yanında en çok bacaklarını zor kaldırmaktan ve zorlukla yürüyebilmekten şikayet eder. Ayaklarda karıncalanma ve uyuşma hissi olabilir. 17

24 Tibia üzerinde yüzeysel duyu kaybı oldukça yüksektir. Kaslar gittikçe erir. Beriberinin yaygın olduğu dönemler Uzak Doğu'da böyle hastaların yıllarca yaşamını sürdürdüğü hatta çalıştığını fakat veriminin çok düşük olduğunu görmek mümkündü. Bu hastalar sonunda yatalak olup ölmekte ve araya giren enfeksiyonlar da ölümü kolaylaştırmaktaydı. d) Alkolik beriberi - Bu tip beriberi vakaları artık bütün dünyada seyrek rastlanan vakalar haline gelmiştir. i. Alkolik nöropati ii. iii. iv. Alkolik kardiomyopati Wernicke- Korsakoff sendromu Ağır laktik asidoz Alkole bağlı beriberinin en yaygın şekli alkole bağlı nöropatidir. Kuru beriberiye karşılıktır. Polinöropatiler çok değişik nedenlerle oluşabilmektedir. Bir periferik nöropatiyi alkole bağlarken dikkatli olmak gerekir. Hasta alkol almakta olan biri olabilir fakat nöropatisi başka bir nedenle gelişmiş olabilir. Alkole bağlı kardiomyopati de yaş beriberiye karşılıktır. Alkole bağlı kardiomyopati genellikle iyi beslenmeyen ve haftalarca aşırı alkol alan bir kimsede ani başlayan kalp yetersizliği belirtileriyle ortaya çıkar. Alkole bağlı kardiomyopatinin oluşmasında en önemli etken tiamin eksikliği olmakla birlikte alkolün myokardium üzerine doğrudan zehirli etkisi ve aşırı bira içenlerde bazı firmaların biraya kattığı kobaltın yaptığı kardiomyopati de söz konusu olabilir. Wernicke-Korsakoff Sendromu ise alkoliklerde uzun zamandan beri tanınmış olan bir sendromdur. Wernicke, bu sendromun nörolojik yönlerini 18

25 tanımlamıştı. Göz hareketlerinde felçler, ataksi ve nistagmus dikkati çeker. Tedavide yüksek dozda B 1 vitamini kullanılmazsa hastalık öldürücüdür. Kosakoff ise aynı hastalığın daha çok psikiyatrik sayılabilecek belirtilerini tanımlamıştır. Bu belirtiler arasında öğrenme ve akılda tutma yeteneğinin iyice azalması ve uydurma (confobulation) vardır. Hasta biraz önce ne yaptığını unutur fakat unuttum demez ayrıntılı bir masal anlatır. Burada tiamin tedavisine hastanın vermiş olduğu cevap daha yavaştır ve tam düzelme olmayabilir. Her iki lezyonda da beyinde histolojik değişiklik aynıdır, fakat dejeneratif değişiklikler beynin değişik bölgelerine egemen olmuştur. Son zamanlarda ağır laktik asidozla seyreden ve hemen B 1 vitamin ile tedavi edilmezse ölümle sonuçlanan fulminan beriberiler, alkolikler arasında oldukça sık tanımlanmaktadır. 1.8 TEDAVİDE KULLANIMI Beriberi tedavisinde, Wernicke ansefalopatisinde B1 tedavisi hayat kurtarıcıdır ve yüksek dozlarda kullanılır. Minimal B 1 vitamini eksikliklerinde, kronik alkoliklerde ise B 1 vitamini vermektense diyeti düzenlemek, eğitim vermek daha doğru bir yoldur. Ancak bazen böyle durumlarda içinde 5 mg kadar da B 1 vitamini bulunan bir multivitamin preparatını günde 2 kez vermek faydalı olabilir. Fazla tiaminin idrarla atılıp ziyan olacağı unutulmamalıdır. Beriberi tedavisinde özellikle yaş beriberide parenteral yol seçilmeli, hatta ağır kalp yetersizliği varsa B 1 vitamini damardan damla damla perfüze edilmelidir. Böyle durumlarda günlük doz 20 mg civarında olmalıdır. Wernicke sendromunda da parenteral yol tercih edilmeli ve dozlar daha da yüksek tutulmalıdır. Gerek beriberide gerekse Wernicke ansefalopatisinde ayrıca bir multivitamin preparatı da tedaviye eklenmelidir. Şüphesiz alkole bağlı 19

26 beriberinin her çeşidinde B 1 vitamini vermek kadar hatta ondan daha önemli olan alkolün kesilmesidir. Ameliyatlardan sonra veya mide_barsağın ağızdan beslenmeyi engelleyen hastalıklarında parenteral beslenme yaparken bu besin çözeltilerine hemen günde 2 mg kadar tiamin eklenmelidir, çünkü vücutta B 1 depoları çok kısıtlıdır. Ayrıca böyle beslenmelerde genellikle ana kalori kaynağı glikozdur ve bu da tiamine olan gereksinimi artırır. Başka nedenlerle ortaya çıkan nöropatilerde, periferik fasyal paralizide (Bell paralizi ), diskopatilerde B 1 vitamini kullanmak anlamsızdır, savurganlıktır ve ayrıca B 1 vitamini bağlı çeşitli allerjik reaksiyonların gelişebileceği ve bunlardan anaflaktik tipte olanların ciddi tehlikelere yol açabileceği unutulmamalıdır. 2 ) B2 VİTAMİNİ (RİBOFLAVİN) 2.1 TARİHÇESİ Doğal vitamin kaynaklarının ısıya pek dayanıklı olmayan ve suda çözünen vitamin faktörünün tiamin olduğu anlaşılınca, bu kaynaklarda varolduğu, sıçanlarda ve diğer hayvanlarda büyüme ve gelişme için gerekli olduğu gözlemlenen, yine suda çözünen fakat ısıya dirençli diğer faktörün ne olduğu konusunda geniş araştırmalar başlatılmıştır. Isıya dayanıklı bu faktöre, henüz yapısı aydınlatılmadan B 2 vitamini denmiştir. 1933'te bir Alman araştırma grubu, Kuhn ve arkadaşları, sütten B 2 vitaminini elde ettiklerini ve bunun riboflavin olduğunu öne sürmüşlerdir. Bu araştırma grubu gerçekten de riboflavini keşfetmiş oluyordu. Ancak suda çözünen ve ısıya dayanıklı bütün vitamin 20

27 aktivitesinin riboflavin tarafından karşılanamadığı ve 'B grubu' vitaminler içinde piridoksin, nikotinamid, pantotenik asit gibi başka maddelerin de bulunduğu daha sonra anlaşılmıştır. Ama şüphesiz riboflavinin vitamin olarak önemi azalmamış, aksine artmıştır. Molekül yapısı bir şeker olan 'ribose'a benzediği için 'ribo' ekini, kristalize halde sarı renkte olduğu için 'flavin' ( flavus = sarı ) ekini almıştır. Riboflavini keşfeden Heldelbergli Kuhn iki yıl sonra da riboflavini sentezlemeyi başarmıştır. 2.2 KİMYASAL YAPISI Riboflavin sarı-yeşil renkte ve fluoresans veren bir maddedir. Suda çözünür, yağda çözünmez. Nükleotidlerle birleşerek organizmada oksidasyonredüksiyon zincirlerinin enzim sistemlerine koenzim olarak katılır ve bu enzim sistemlerinin işlerliğe kavuşmasını sağlar. Asit çözeltilerde kaynatılmaya karşı oldukça dayanıklıdır. Alkali ortamda kaynama ile bozulabilir. Ayrıca ışığa uzun süre maruz kalmakla bozulabilir. Normal pişirme ile besinlerdeki riboflavin miktarı pek zarar görmez. Ancak yiyecekler bol su ile pişirilip sonra o su atılırsa B 2 vitamini suya geçerek kaybolur. Süt renksiz şişelerde ışığa maruz bırakılırsa içindeki B 2 vitamini miktarı azalır. Riboflavin dimetil-ribitil-izoalloksazindir. İzoalloksazin bir piteril bakiyesi ile bir fenil halkasından yapılmış 3 halkalı bir sistemdir (Şekil 3= Ribitil grubunun birinci karbonu izoalloksazinde 9 pozisyonundadır. Riboflavindeki D-ribitil şekerlerin D serisindendir. Riboflavin şayet alkalik ortamda ültraviyole ışınlarına maruz kalırsa bunun sarı renkli türevi olan lumiflavine dönüşür. Aynı şekilde 21

B KOMPLEKS VİTAMİNLERİ ve BİYOKİMYASI

B KOMPLEKS VİTAMİNLERİ ve BİYOKİMYASI T. C Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı B KOMPLEKS VİTAMİNLERİ ve BİYOKİMYASI BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Yavuz TULUM Danışman Öğretim Üyesi : Prof. Dr. Ferhan G. SAĞIN Bornova - İZMİR

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Tarihte bugün (27 Eylül) 1908: İlk Ford T Modeli üretildi; 1998: Google kuruldu

Tarihte bugün (27 Eylül) 1908: İlk Ford T Modeli üretildi; 1998: Google kuruldu Tarihte bugün (27 Eylül) 1908: İlk Ford T Modeli üretildi; 1998: Google kuruldu VİTAMİNLER 100 YIL ÖNCESİNE KADAR BİLİNMEZDİ Vitaminler vücudun sağlıklı kalması için çok az miktarlarda gerekli olan organik

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup normal yaşamın sürdürülmesi için gerekli olan, yiyecekler içerisinde doğal olarak bulunan basit yapılı bileşiklerdir. VİTAMİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ=)

Detaylı

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitaminler Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin Prospektüs Betakin sarı renkli, berrak çözelti olup, her ml'si 5 mg Thiamin HC1 (Vit. B,), 2 mg Riboflavin (Vit. B 2 ), 2 mg Pridoksin HC1 (Vit. B 6 ), 4 mcg Siyanokobalamin (Vit B] 2 ), 20 mg Niasin,

Detaylı

Suda eriyen vitaminler. Vücutta kullanılması TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ)

Suda eriyen vitaminler. Vücutta kullanılması TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ) TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ) Suda eriyen vitaminler B grubu vitaminleri içinde ilk tanınanıdır. Bitkilerde serbest, hayvanlarda ise fosfat veya proteine bağlı olarak bulunur. Vücutta kullanılması Bazı çiğ balıklardaki

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat LOGO ĐÇERĐK Tarihsel Bakış B6 Vitamininin Genel Özellikleri Kimyasal Ve Biyolojik Fonksiyonları Biyokimyasal Fonksiyonları YRD. DOÇ. DR. BEKİR ÇÖL SUNAN: DUYGU BAHÇE Emilim, Transport ve Metabolizma İmmün

Detaylı

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir.

1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir. Doğru beslenme için karbonhidrat, yağ ve proteinler belirli oranlarda belirli miktarlarda düzenli olarak alınmalıdır. Alınan kalori verilen kaloriden fazla olduğu zaman kilo alımı başlar. Her gün yenilen

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik

Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik VİTAMİNLER Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik bileşiklerdir. Vitaminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

Vitaminlerin Sınıflandırılması. Vitaminler. Suda Çözünen Vitaminler. Yağda Çözünen Vitaminler. C ve B vitaminleri. A,D,K,E vitaminleri

Vitaminlerin Sınıflandırılması. Vitaminler. Suda Çözünen Vitaminler. Yağda Çözünen Vitaminler. C ve B vitaminleri. A,D,K,E vitaminleri VİTAMİNLER Vitaminler, normal büyüme ve yaşamın sürdürülebilmesi için gıdalarla dışardan alınması zorunlu olan bileşiklerdir. Her vitaminin vücutta belirli ve kendine özgü bir işlevi olduğundan, yiyeceklerle

Detaylı

Hangi vitamin ne işe yarar?

Hangi vitamin ne işe yarar? On5yirmi5.com Hangi vitamin ne işe yarar? Vitaminler ve mineraller, vücudun biyokimyasal işlevlerinin sürdürülmesini sağlarlar. Yayın Tarihi : 10 Ekim 2012 Çarşamba (oluşturma : 8/24/2015) Yağda eriyen

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 4. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin

EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ. Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin EMZİREN ANNELERİN BESLENMESİ Kendiniz ve bebeğiniz için sağlıklı olan gıdaları seçin Bu yayın, FSA nın (Food Standards Agency) izniyle tercüme edilmiştir. Bu kitapçık, bir GAV yayınıdır. GAV Yayın No:

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

ÜNİTE 8 Vitaminler. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

ÜNİTE 8 Vitaminler. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 8 Vitaminler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Vitaminlerin genel özelliklerini ve sınıflandırılmasını, Vitaminlerin hangi besin maddelerinde bulunduklarını, Organizmadaki görevlerini, Yetersizliklerinde

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON Hijyenin Tanımı ve Önemi... 1 Sanitasyon Tanımı ve Önemi... 1 Kişisel Hijyen... 2 Toplu Beslenme Sistemlerinde (TBS) Hijyenin Önemi... 3 Toplu Beslenme Sistemlerinde

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi SAĞLIKLI BESLENME Yrd. Doç. Dr. Omca DEMİRKOL Beslenme Bilim Dalı Beslenme, besinlerin üretiminden hücrede kullanımına değin geçen tüm evrelerde insan-besin ilişkisini inceleyen bir bilim dalıdır. Beslenme

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL Multivitamin ve Mineral Kombinasyonu FORMÜLÜ : PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL 11 Vitamin Vitamin A 10.000 I.U Vitamin B 1 20 mg Vitamin B 2 5 mg Vitamin B 6 10 mg Vitamin B 12 0.005 mg Vitamin C 150

Detaylı

Yağlar ve Proteinler

Yağlar ve Proteinler Yağlar ve Proteinler Yağlar Yağlar, yağ asitleri ve gliserolden oluşmuş organik bileşiklerdir. Yağlar en ekonomik enerji kaynaklarıdır. Yağlar aynı miktardaki karbonhidrat ve proteinlerin iki katından

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME Beslenme Yetersizliğine Bağlı Sorunlar 1 PROTEİN ENERJİ YETERSİZLİĞİ Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerji, protein, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin yeterince alınmamasına

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 2. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum...

ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum... ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum... ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Ha4ada 2-3 defa kabızlığım oluyor... Kabız olduğumda fissür/hemoroid şikayetlerim

Detaylı

PROSPEKTÜS. Multimix Pediatrik Şurup, dengeli oranlarda bir araya getirilmiş bir multivitamin kombinasyonudur.

PROSPEKTÜS. Multimix Pediatrik Şurup, dengeli oranlarda bir araya getirilmiş bir multivitamin kombinasyonudur. PROSPKTÜS FORMÜLÜ: Her 5 ml (1ölçek) Multimix Pediatrik Şurup etkin madde olarak 2500, 0.9 B 1, 1 B 2, 1.3 B 6, 45, 400 D 3, 8.94, 3.5 D-Pantotenol, 0.085 D-, 11, tatlandırıcı olarak Ksilitol, tat ve koku

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

21.11.2008. Sunum içerigi; VITAMIN BIOKIMYASI YRD.DOÇ. Bekir ÇÖL. Vitamin b5 e tarihsel bakis; bakis;

21.11.2008. Sunum içerigi; VITAMIN BIOKIMYASI YRD.DOÇ. Bekir ÇÖL. Vitamin b5 e tarihsel bakis; bakis; 21.11.2008 Sunum içerigi; VITAMIN BIOKIMYASI YRD.DOÇ. Bekir ÇÖL KONU:PANTOTENIK ASIT HAZIRLAYAN:Sedef Bengü ÖZSOY Tarihsel bakış bakı Kimyasal özellikleri Biyokimyasal fonksiyonları Besin kaynakları Absorbsiyon,

Detaylı

ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI

ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI ALANYA BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONT.MD YETERLİ VE DOĞRU BESLENME KURALLARI 16 EKİM DÜNYA GIDA GÜNÜ Dünya da bir yanda obeziteyle mücadele yapılırken diğer tarafta açlıktan ölme noktasına gelen insanlara

Detaylı

Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı?

Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı? Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı? Vitaminler, vücudumuzdaki birçok metabolik olayın gerçekleşmesinde önemli görevleri olan maddelerdir. Vücudumuz vitaminleri kendisi yapamadığından gıdalarla almak

Detaylı

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME Besinlerle alınan enerjinin başlıca kaynağı olan besin öğeleri proteinler, karbonhidratlar ve yağlardır. Enerji gereksinimi ne olursa olsun, günlük alınan

Detaylı

BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü

BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü BOVİFİT FORTE ÜRÜN ÖZELLİKLERİ Kurutulmuş bira mayası ve keten tohumu

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV (5 Hafta) (04 Ocak-26 Şubat) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Biyokimya 36 10 46 Tıbbi Genetik 18 10

Detaylı

Gıdalar ve Güzellik Ananas Armut Avokado Balık Balkabağı Biber Böğürtlen Brezilya fıstığı Çilek Elma

Gıdalar ve Güzellik Ananas Armut Avokado Balık Balkabağı Biber Böğürtlen Brezilya fıstığı Çilek Elma Gıdalar ve Güzellik Besinlerin dengeli bir şekilde tüketilmesi cildin sağlıklı bir görünüme sahip olmasını sağlar. Aşağıda cilt sağlığına katkıları olan besinler ve içerdikleri vitaminler ile mineraller

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

Kanser Hastalarında Beslenme

Kanser Hastalarında Beslenme Kanser Hastalarında Beslenme Tedavi Öncesi, Tedavi Süresince ve Tedavi Sonrası Beslenme İpuçları Uzm.Dyt.Elvan YILMAZ AKYÜZ Hedefler Sağlıklı kiloyu korumak Vücudun onarımını ve tedavisini sağlayan sağlıklı

Detaylı

Gazlı İçecekler Sağlığımızı Nasıl Etkiliyor?

Gazlı İçecekler Sağlığımızı Nasıl Etkiliyor? Son yıllarda özellikle sofralarımıza hakim olmuş gazlı içecekleri içmeden önce bir kez daha düşünmek de yarar var. Gazlı içecekler hakkındaki gerçekleri anlatan Judith Valentine'in makalesi, bu yabancıyı

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

2) Kolekalsiferol (D 3)

2) Kolekalsiferol (D 3) Sunum İçeriği Öğretim Görevlisi :Yrd.Doç.Dr.Bekir ÇÖL Hazırlayan ve Sunan : Fulya ÇELEBİ Konu : D Vitamini 31/10/2008 D vitamini formları kaynaklarına genel bakış Deride ve vücutta D vitamini sentezi İnce

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ 0 1 YAŞ ÇOCUK BESLENMESİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? o Süt

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

neden az yağlı az kolesterollü diyet?

neden az yağlı az kolesterollü diyet? neden az yağlı az kolesterollü diyet? DYT-YRD07 Rev / 2 Yürürlük Tarihi / 30.12.2005 Rev Tarihi / 17.18.2012 neden az yağlı az kolesterollü diyet? Kolesterol insan vücudunda doğal olarak bulunan yağa benzer

Detaylı

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1 YETERLİ ve DENGELİ BESLENME PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ OKUL ÇAĞINDA BESLENME Okul çağı dönemi, büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu, besin

Detaylı

PİRİDOKSİN VE BİOTİN MERYEM ÇAKIR KONU BA LIKLARI. B6 Vitamini (piridoksin) Eksikliği Beslenme İle ilgili Bilgiler Besin Kaynakları Toksisitesi

PİRİDOKSİN VE BİOTİN MERYEM ÇAKIR KONU BA LIKLARI. B6 Vitamini (piridoksin) Eksikliği Beslenme İle ilgili Bilgiler Besin Kaynakları Toksisitesi KONU BA LIKLARI PİRİDOKSİN VE BİOTİN B6 Vitamini (piridoksin) Eksikliği Beslenme İle ilgili Bilgiler Besin Kaynakları Toksisitesi MERYEM ÇAKIR B7 Vitamini (biyotin) Eksikliği Beslenme İle İlgili Bilgiler

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi

Op Dr Aybala AKIL. ACIBADEM Bodrum Hastanesi Sağlıklı bir anne için Sağlıklı beslenme Düzenli hekim kontrolü Gebelik öncesi hastalıkların sıkı takibi Sağlıklı bir yaşam tarzı Huzurlu bir gebelik süreci Sağlıklı beslenme = Dengeli beslenme Proteinler

Detaylı

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz LİPİTLER Hayvan ve bitki dokularının eter, benzin, kloroform gibi yağ çözücülerinde eriyen bölümlerine ham lipit denir. Organizmanın başlıca besin kaynağını oluştururlar, enerji verme ve depolama yönünden

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

VİTAMİNLER. Dr. Mehmet PENSE S.Ü. Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu

VİTAMİNLER. Dr. Mehmet PENSE S.Ü. Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu VİTAMİNLER Dr. Mehmet PENSE S.Ü. Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Vitaminler: Sağlıklı beslenme için küçük miktarlarda alınmaları zorunlu olan, vücut tarafından üretilemeyen, vücutta düzenleyici olarak

Detaylı

ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER

ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER ALKALİ BESLENME HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER VE ALKALİ GIDA LİSTESİ ph değerinin sağlığımız için önemi nedir? Asidik bir vücut hastalıkları kendine çeken güçlü bir mıknatıstır. Bu nedenle de vücudun ph

Detaylı

Diyabette Beslenme. Diyabet

Diyabette Beslenme. Diyabet Diyabette Beslenme Diyabet BR.HLİ.044 Diyabet Hastası Nasıl Beslenmeli? Halk arasında şeker hastalığı olarak adlandırılan diyabet, düzenli beslenme programı gerektirir. Düzenli ve bilinçli bir beslenme

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür.

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. Besinler ve Sindirim Konu Testi Besin içeriği FEN ve TEKNOLOJİ 4. Sindirim Besinin kimyasal sonunda oluşan olarak sindirildiği yapıtaşları yer Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. B ve K vitaminleri

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Süt Nedir? SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Gıda Mühendisi Tülay DURAN Türk standartları çiğ süt standardına göre: Süt; inek, koyun, keçi ve mandaların meme bezlerinden salgılanan, kendine özgü tat ve kıvamda

Detaylı

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ KOAH VE EGZERSİZ KOAH kalıcı nefes darlığı ile kendini gösteren, geri dönüşü olmayan bir akciğer hastalığıdır. Sigara ve cevre kirliliği gibi faktörlerin etkisiyle hasta sayısı hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır?

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinde Lipitler Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Suda çözünmezler

Detaylı

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti Prospektüs ; berrak sarı renkli çözelti olup her ml'si 500.000 IU Vitamin A, 75.000 IU Vitamin D 3 ve 50 mg Vitamin E içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ uygun farmasötik şekli, içerdiği A, D 3 ve E vitamin

Detaylı

Temel anlamda laktoz intoleransı süt ya da süt ile üretilmiş ürünleri sindirememek ya da bunda güçlük yaşamak anlamına gelir.

Temel anlamda laktoz intoleransı süt ya da süt ile üretilmiş ürünleri sindirememek ya da bunda güçlük yaşamak anlamına gelir. Laktoz temel olarak süt içinde bulunan disakkarid türü bir şekerdir. Disakkaridler iki farklı şeker türünün biraraya gelmesi ile oluşurlar. Glukoz ile galaktoz biraraya gelerek süt şekerini yani laktozu

Detaylı

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir.

Eğer metabolizmanızda bir sorun varsa, başta kilo kontrolünüz olmak üzere vücudunuzdaki pek çok şey problemli hale gelir. Metabolizma, bedeninizdeki kimyasal tepkimelerin toplamını ifade eden sihirli bir sözcüktür. Özellikle orta yaşlar ve sonrasında görülen kilo artışlarının, çabuk yorulma, halsizlik ve yorgunlukların başlıca

Detaylı

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU Arı Zehiri - Tanım Arı zehiri, bal arıları tarafından öncelikle memelilere ve diğer iri omurgalılara karşı

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken

Detaylı

Mutfağınızdaki Eczane: Vitaminler

Mutfağınızdaki Eczane: Vitaminler Mutfağınızdaki Eczane: Vitaminler Vitaminler, vücutta meydana gelen metabolik reaksiyonların gerçekleşmesinde rol alan, vücutta üretilmeyen, yiyeceklerle birlikte dışarıdan alınmak zorunda olan organik

Detaylı

BECOVİT AMPUL PROSPEKTÜS. Steril Apirojen

BECOVİT AMPUL PROSPEKTÜS. Steril Apirojen PROSPEKTÜS BECOVİT AMPUL Steril Apirojen FORMÜLÜ Beher ampul; Vitamin B1 (Tiamin HCl) 10.0 mg Vitamin B2 (Riboflavin 5 -sodyum fosfat) 4.0 mg Vitamin B6 (Piridoksin HCl) 4.0 mg Vitamin B12 (Siyanokobalamin)

Detaylı

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Silver Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 1000 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 50 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.65 mg 150 B2 Vitamini 2.1 mg 150 Niasinamid 24

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME Doğumdan itibaren büyüme ve gelişme, sağlıklı ve uzun bir yaşam için vücudumuza gerekli olan bütün maddeleri besinlerle alırız. Besin; yenilebilen ve yenildiğinde

Detaylı

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Genelde hepsi kalıtsal ve otozomal resesifir

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı