Matriselüler Yeniden Modellemede ADAMTS Ailesi: Biyokimyasal Bir Bakış (ADAMTS family in matricellular remodeling: A biochemical glance)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Matriselüler Yeniden Modellemede ADAMTS Ailesi: Biyokimyasal Bir Bakış (ADAMTS family in matricellular remodeling: A biochemical glance)"

Transkript

1 Yeni Tıp Dergisi 2015;32:67-74 Derleme Matriselüler Yeniden Modellemede ADAMTS Ailesi: Biyokimyasal Bir Bakış (ADAMTS family in matricellular remodeling: A biochemical glance) Sümeyya AKYOL 1, Hacı Kemal ERDEMLİ 2, Salih Fatih KURŞUNLU 3, Büşra AYNEKİN 1, Yudum YARAL 4, M. Ramazan YİĞİTOĞLU 4, Kadir DEMİRCAN 1 1 Turgut Özal Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı, ANKARA 2 Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Biyokimya Laboratuvarı, ÇORUM 3 Adnan Menderes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Periodontoloji Anabilim Dalı, AYDIN 4 Turgut Özal Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, ANKARA ÖZET A disintegrin-like and metalloproteinase with thrombospondin type-1 motif (ADAMTS) olarak adlandırılan ve ürünleri enzim fonksiyonu gören proteazlar, günümüzde 19 üyesi bulunan büyük bir gen ailesidir. Bunlar, ilgili hücreler tarafından salgılanan çinko metalloproteazları olup bir veya daha fazla trombospondin tip 1 motif tekrarları içermektedirler. ADAMTS proteazları prokollajen ve von Willebrant faktörün matürasyonunda, morfogenez, anjiogenez, hücre adezyonu, migrasyon, proliferasyon, ovulasyon, kanser ve artrit ile ilgili hücre dışı matriks proteolizinde görev alırlar. Bu enzimlerin moleküler çalışma mekanizmaları daha yakından incelenip araştırıldığında, bunların propeptidlerin işlenmesi ve posttranslasyonel modifikasyonunda önemli denetleyici fonksiyonları olduğu bulunmuştur. Son yıllarda başta tümör ve artrit patobiyolojisi olmak üzere birçok alanda ADAMTS proteazların rolüne dair araştırılmalar yapılmış olmakla birlikte hücre ve doku bazında meydana gelen süreçleri bu proteaz ailesinin nasıl etkilediğini anlamak için daha çok sayıda öngörüye ve fonksiyonel araştırmaya ihtiyaç vardır. Bu derlemede, daha önceden spesifik olarak nispeten daha az değinilmiş bir konu olan, ADAMTS enzimlerinin biyokimyasal yapısı, sentezi ve sekresyonu üzerinde detaylıca durularak bu başlık altında yapılacak olan yapısal ve mekanizma çalışmalarına ışık tutabilecek toplu bilgiler sunulacaktır. Anahtar Kelimeler: ADAMTS; biyokimya; yapı; sentez; sekresyon; posttranslasyonel modifikasyon GİRİŞ İlk defa 1997 yılında tanımlanan ve klonlanan ADAMTS geni ADAMTS-1 olarak adlandırılmış ve daha sonra bunu diğerleri takip etmiştir. ADAMTS genleri, en son tespit edilenlerle birlikte 19 adet üyeden oluşmakta olup oldukça farklı fizyolojik ve patofizyolojik süreçlerde rol aldıkları tespit edilmiştir. ADAMTS genleri tanımlanıp tarif edildikten sonra, ürünleri olan ADAMTS proteinleri üzerinde de oldukça detaylı çalışmalar planlanarak bunların yapıları detaylıca aydınlatılmaya çalışılmıştır. Correspondence: Sümeyya AKYOL, PhD Turgut Özal Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı, Ankara Yazının geldiği tarih : Yayına kabul tarihi : ABSTRACT Proteases named as A disintegrin-like and metalloproteinase with thrombospondin type-1 motif (ADAMTS), known to have enzymatic functions, are a huge gene family that currently have 19 members. They are secreted as zinc metalloproteases which have one or more thrombospondin type-1 repeats. ADAMTS proteases are involved in maturation of procollagen and von Willebrant factor, and the degradation of extracellular matrix in morphogenesis, angiogenesis, cell adhesion, migration, proliferation, ovulation, cancer, and arthritis. In the approach of investigation of molecular mechanism, it has been noticed that they have regulatory functions on propeptide processing and posttranslational modification. Despite a lot of investigations have been carried out regarding ADAMTS on a wide spectrum of fields from inflammatory disorders as well as arthritis to tumor pathobiology in recent years, more mechanistic and functional studies are required to fully understand know-how of the enzyme dynamics. In this review article, we aimed to put emphasis on the biochemical structure, synthesis and secretion of ADAMTS proteases, a field which is more untouched and virgin than those of other molecular researches, by illuminating the area and giving an opportunity to the relevant scholars who are interested in structural and mechanistic studies of ADAMTS. Key Words: ADAMTS; biochemistry; structure; synthesis; secretion; posttranslational modification Sentezi yapıldıktan sonra sekrete edilen bu özelleşmiş proteinler içerdikleri farklı domain kısımları ile çok fonksiyonlu özellik kazanmaktadır. Bu ve buna benzer sebeplerle bu gen ailesinin ürünleri olan özelleşmiş proteaz enzimlerinin proteomik açıdan iyice anlaşılması, yapılarının detaylıca açığa çıkarılması, posttranskripsiyonel modifikasyonlarının bütün aşamalarının aydınlatılması, dar ve geniş anlamda substrat spesifikliklerinin ortaya konulması büyük önem arz etmektedir. Aşağıda, ADAMTS ailesi proteinlerinin biyokimyası olarak da adlandırabileceğimiz, ADAMTS proteaz ailesinin bahsi geçen özellik ve fonksiyonlarına ait birçok konu alt başlıklar halinde anlatılacaktır. Böylece konuya fonksiyonel, mekanistik ve biyokimyasal açıdan ilgi duyan araştır

2 S. Akyol ve ark. Yeni Tıp Dergisi 2015;32:67-74 macılara, oldukça bakir olan bu sahada ilk defa toplu bir bilgi sunulacaktır. 1. ADAMTS enzimlerinin yapısı Bugüne kadar tespit edilmiş ve moleküler yapısı aydınlatılmış ADAMTS proteinlerinin domain yapısı ve özellikleri detaylı olarak Şekil 1 de gösterilmiştir. Şekil 1. ADAMTS proteinlerin biyokimyasal yapıların şematik olarak gösterimi Bu proteinlerin moleküler yapıları; domainler, modüller ve motifler şeklinde alt kategorilere ayrılabilir. ADAMTS proteinlerinin alternatif bölünmeler yoluyla birçok izoformlarının oluşturulması için hatırı sayılır bir potansiyel mevcuttur. Bu proteinlerin hepsine toptan bakıldığında C-terminal kısmındaki değişkenlik oranı N-terminal ile kıyaslandığında çok daha fazla olduğu görülmektedir. ADAMTS proteinlerinin hepsi başlangıçta bir inaktif pre-proenzim olarak sentez edilmektedir. N terminalden başlayıp C terminale doğru ilerlemek koşulu ile bunlar sırası ile şu kısımları içermektedir: a) Bir sinyal peptid b) Bir pro-domain kısmı (bunun bulunması enzime en spesifik özelliklerden birisini kazandırmaktadır) c) Çinko bağlayıcı motif içeren metalloproteaz katalitik domain (HEXXHXXG/N/SXXHD). Buradaki X herhangi bir amino asit bakiyesini göstermekte olup en sondaki italik karakterle işaret edilmiş olan aminoasit (D) korunmuş bir aspartik asittir. Bu aynı zamanda ADAM ve ADAMTS leri diğer metalloproteazlardan ayırmaktadır. Bu bölüm ayrıca, 3. çinko bağlayıcı histidinin alt kısmında V/IMA/S şeklinde bir sıralamaya sahip olan metionin veya bir Met dönüşü ihtiva etmektedir. d) Bir disintegrin benzeri domain: Bu kısım suda çözünen yılan venom disintegrinlerine benzer bir sıralama ihtiva etmektedir. Disintegrinler, arjinin/ glisin/aspartik asit (RGD) integrin tanıma sekansı içeren bazı polipeptid üyelerinden oluşan bir aile olarak bilinmektedir 1. Bu arada, hiçbir ADAMTS, disintegrin benzeri domain kısımlarında RGD sekansı ihtiva etmemektedir. Yine bu güne kadar yapılan çalışmalarda ADAMTS lerin hiçbiri integrinlerle direkt ilişkili bulunmamıştır. e) TSP1 ve TSP2 (sırasıyla trombospondin 1 ve 2) de bulunan merkezi bir TSP tekrarlama kısmı (trombospondin tip-1-benzeri yapı). f) İçerisinde 10 adet korunmuş sistein içeren ve ADAMTS ler arasında yüksek bir sekans benzerliği bulunan sisteinden zengin bölge. g) Yapısal özellikleri etkileme potansiyeli olmayan ve değişen uzunluklarda bulunabilen bir ara halkası (spacer) kısmı. h) Değişen sayıda C-terminal TSP tekrarları: bunlar ADAMTS-4 te hiç bulunmamaktadır 2, ADAMTS-20 de 14-C terminal tekrar bulunmakta ve ADAMTS-9 da uzun izoformlar bulunmaktadır 3,4. Bazı ADAMTS ler fazladan bir C-terminal modülü daha taşımaktadırlar. Her ikisinde 7 adet bulunan ADAMTS-7 ve -12, C-terminal TSP tekrarlarının üç ve dördüncüleri arasında bir musin domain vardır. Buralar muhtemelen glikoproteinlerin bağlandığı noktalardır. Çünkü bu bölge serin, prolin ve treonin bakımından zengindir. Bunların da O-glikozillenme reaksiyonlarının merkezleri olduğu tahmin edilmektedir 5. ADAMTS-20 ve ADAMTS-9 un uzun izoformu GON domainine sahiptir. Bu, Caenorhabditis elegans ta yumurtalık (gonad) gelişmesine katkıda bulunan bir ADAMTS olarak gon-1 şeklinde tanımlandığından bu ismi almıştır 6. Bu domain yaklaşık olarak 200 aminoasit modülünden oluşmakta olup bu modül, GON- ADAMTS için önemli bir belirteç olarak kabul edilmiştir. ADAMTS-13 iki adet CUB içermesi açısından benzersizdir (complement subcomponent Clr/CIs/embriyonik sea urchin protein UEGF (urchin epidermal growth factor)/bone morphogenic protein 1 domaini) 7. Metzinklerin astasin ailesinde bulunmaktadır 8. CUB domaini çok geniş bir hücre dışı protein türünde bulunan fonksiyonel olarak bağımsız bir modüldür. Bu CUB domain içeren proteinlerin birçoğunun embriyogenez ve organogenez gibi gelişimsel süreçlerde görev aldığı düşünülmektedir 9. ADAMTS-2, -3, -10, -12, -14, -17 ve -19 un hepsi PLAC isimli bir domain içermektedir ki bu domain ilk olarak ekstrasellüler matriks (ECM) proteini lakuninin bilinmeyen bir C- terminal domaini olarak tanımlanmıştır. Bunun embriyo gelişiminde ve Manduca sexta güvelerinin kanat gelişiminde rol sahibi olduğu bulunmuştur 10. ADAMTS lerin filogenetik analizi aile üyelerinin sekans benzerliği ve şayet bilinebilirse hedef 68 68

3 Yeni Tıp Dergisi 2015;32:67-74 S. Akyol ve ark. substratlarının temeline göre 7 alt sınıfa ayrılabileceği gösterilmiştir 4. Bu 7 alt grup şu şekilde sıralanabilir: 1) ADAMTS-1, -4, -5 ve -8; 2) ADAMTS-2, -3 ve -14; 3) ADAMTS-9 ve -20; 4) ADAMTS-7 ve -12 ve ayrıca ADAMTS-6 ve -10; 5) ADAMTS-16 ve -18; 6) ADAMTS-17 ve -19; 7) ADAMTS-13. Bu sınıflardan her biri yapısal olarak incelendiğinde diğer ADAMTS gruplarından oldukça uzak özelliklere sahip olduğu görülecektir. ADAMTS-1, -4, -5, -8, -15 ve -16 içeren alt grubun bütün üyeleri major kıkırdak proteini olan agrekanı değişik derecelerde parçaladığı gösterildiğinden dolayı bunlar agrekanazlar olarak adlandırılmıştır. Bir çalışmada, agrekan, brevikan veya versikanı parçalayabilen bir enzim olduğunu vurgulayabilmek için daha genel bir terim olan hyalektanaz olarak isimlendirilmiştir. Bununla beraber bu substratların en önemli fizyolojik substratlar olup olmadığını bilemediğimiz gibi her iki isim türünün de en gelişmiş ve bir daha değişmeyecek isimler olduğunu ifade edemeyiz. Üstüne üstlük ADAMTS-9, ADAMTS-20 ile birlikte birer GON-ADAMTS olarak sınıflandırılsa da bunlar aynı zamanda agrekan ve versikanı da parçalayabilmektedirler 3. Versikanı parçalayan ADAMTS ler ise versikanazlar olarak adlandırılmakta, ortaya çıkan fragmentlere ise versikinler denilmektedir. ADAMTS ler ve hem MMP ler hem de ADAM lar arasındaki önemli bir fark, ADAMTS lerin (örneğin ADAMTS-1, -4 ve -9) ECM e bağlanabilmeleridir 3,11,12. Bu özellik bütün yönleri ile henüz aydınlatılmasa da TSP tekrarlarının bu fonksiyona katkı sağladığı ileri sürülmektedir. ADAMTS-1 in delesyon mutantları kullanılarak yapılan çalışmalarda ECM bağlanmasının merkezi bölge, C-terminal TS tekrarları ve aralık bölgeleri ile sağlandığı bulunmuştur. Sülfatlanmış glikozaminoglikanların (GAG) muhtemelen bu işlemden sorumlu olduğu düşünülmektedir. Çünkü ADAMTS-4, agrekana onun tek TSP motifi üzerinden bağlanmaktadır; ADAMTS- 4 ün TSP domaininin CD36 bağlanma motifi veya GAG ın bulunduğu bir peptid bunun agrekana bağlanmasını inhibe etmekte ve ayrıca bu domainden eksik olan delesyon mutantları agrekanı parçalayamamaktadır ADAMTS lerin aktivasyonu: Prodomain kesimi ve zimojen aktivasyonu Kollagenazların aksine ADAMTS ler pro-protein konvertaz tarafından direkt olarak aktif forma dönüştürülür. ADAMTS ler translasyon esnasında bir sinyal peptidaz tarafından ilk olarak N-terminal düzenlenmesi işlemine tabi tutulurlar ve daha sonra endoplazmik retikulum membranı üzerinden geçerler, en sonunda da pro-domain uzaklaştırılır. Bu pro-domainin enzimin dayanıklılığını arttırdığına inanılmaktadır. Fakat aynı zamanda protein katlanmasının doğru yapılması ve sekresyonun sağlanması için de önemli olduğu savunulmaktadır 14,15. Bugün bilinen bütün ADAMTS ler SPC (subtilisin benzeri pro-protein konvertaz; PC) yarılma bölgesi içermektedir ve ADAMTS-10 ve ADAMTS-12 hariç bırakılacak olursa bunların hepsinin RXR/KR konsensüs sekansından sonra furin tanıma sekansları içerdiği bilinmektedir (inaktif haldeki proteinleri özel yerlerinden keserek onları aktifleştiren bir protein olan furin aynı zamanda SPCI veya PACE-paired basic amino acid converting enzyme olarak da isimlendirilmektedir) 16. Furin eksikliği olan hücreler kullanılarak ADAMTS-1, -7, -9 ve -12 için pro-protein yeniden düzenlenme süreçleri araştırılmıştır. Pro-domain kısımlarının uzaklaştırılması furin eksikliğinde gerçekleştirilememekte veya çok az gerçekleşmektedir. Böyle bir eksiklikte adı geçen ADAMTS enzimlerinin aktifleştirilmesi için hiçbir alternatif bulunmamakta, sadece furinin transfeksiyonu yoluyla hücrelere ilave edilmesi ile sorun aşılabilmektedir. ADAMTS proteinlerinin pro-domaini MMP lerde olduğu gibi onlarla aynı şekilde fonksiyon görmeyebilir. Burada korunmuş motif olan PRCGVPD deki sistein, enzimin dayanıklılığını sağlamak üzere katalitik çinko atomu ile koordine olmaktadır. Bu pro-domainin yarılması sistein kayması nın aktivasyonu ile sonuçlanmaktadır 17. ADAMTS lerin yalnızca altı tanesi (ADAMTS-1, -6, -7, -10, -12 ve -15) XXCGVXD motifi içindeki pro-domain de bir sistein içermektedir 18. Dahası, ADAMTS-13 ve -7 gibi bazı ADAMTS ler, pro-domain kısımları bağlı iken de katalitik olarak aktif olabilmektedirler 5, ADAMTS lerin substrat spesifikliği ve ECM bağlantısı ADAMTS lerin ekstra C-terminal domainleri enzimin substrat spesifikliğine ve lokalizasyonu üzerine hafif yüzeysel bir etkiye sahiptirler. C-terminal işlenmesi ADAMTS-1,-4, -8,-9 ve -12 için gösterilmiştir 3, Bunların içinden bilim adamları tarafından en iyi ADAMTS-1 ve -4 çalışılmıştır (Şekil 2). Parçalama olayları ara kısımda görülür ve ADAMTS-12 için domain kısmında gerçekleşir. En iyi tanımlanmış olan agrekanazlardan ADAMTS- 4 te C-terminalin işlenmesi sonucunda önceden 27 kda olan tam uzun aktif form 60 kda ve 50 kda ağırlıklarında izoformlar oluşturur (bu şekilde birbirinden hafifçe farklı moleküler kütlelerin bulunması, bunların farklı araştırma grupları tarafından çalışılmalarının bir sonucudur) 24,25. Bunun sonucunda enzimin ECM den serbestleşmesi ve aktivasyon modelinde değişiklikler söz konusu olur 21. Agrekan, hem agrekanazlar hem de MMP ler vasıtasıyla birçok noktasından parçalanır

4 S. Akyol ve ark. Yeni Tıp Dergisi 2015;32:67-74 Bununla beraber kesin agrekanaz kesim noktası Glu 373 -Ala 374 noktasıdır 12. Şekil 2. Genel hatlarıyla DNA dizisinden protein sentezine kadar olan aşamaların şematik gösterimi Orijinal 75 kda uzunluktaki ADAMTS-4, mevcut üç izoform arasında en güçlü agrekanaz olup parçalama noktası Glu Ala 1481 noktasıdır 12. Bunun tersine Glu 373 -Ala 374 noktasından parçalama 60 kda ve 50 kda ADAMTS-4 ün özelliğidir 21. Böylece enzim üzerindeki C-terminal ara halkası bölgesinin, ADAMTS-4 ün Glu 373 -Ala 374 noktasındaki agrekanaz aktivitesine etkili olabileceği söylenebilir. Üstüne üstlük tam uzunluktaki ADAMTS-4, ECM bağımlıdır, ara halkası bölgesi domaininin parçalanması ile enzim ECM den serbestleşir 21,25. ECM bağımlılığı fibronektine bağlanmada önemli bir faktör olarak kabul edilmektedir 13. Dışarıdan verilen fibronektin tam uzunluktaki ADAMTS- 4 ün agrekanaz aktivitesini bloke etmiştir fakat ara halkası bölgesine sahip olmayan mutant enzimde herhangi bir etki oluşturmamıştır. Bu da ECM bağlanmasının substrat spesifikliğini sağlamak üzere C-terminal ara halkası bölgesinin bir kabiliyeti olduğunu göstermektedir. 60 kda izoformu ile benzerlik taşıyan delesyon mutantları karboksimetil transferrin, fibromodulin ve dekorin gibi substratları da parçalayabilmektedir 12. Bununla beraber ADAMTS-4 ün TSP tekrarları enzimin agrekana bağlı sülfatlanmış GAG lara bağlanması için gerekmektedir 26. Bu motifteki bir delesyon agrekan aktivitesini normalle kıyaslandığında %1 e kadar düşürmektedir. Bu da göstermektedir ki agrekana bağlanabilme ve ECM ile substrat/kataliz anlamında bağlantı kurabilme işi, ADAMTS-4 ün farklı domainlerinin görev alması ile tezahür eden fonksiyonlardır. Lokalizasyonu ve biyoaktiviteyi etkileyen C- terminal işlenmesine ait diğer örnek ADAMTS-1 ile ilgilidir. Bunun yüzeysel bir anti-anjiojenik özelliği vardır. C-terminal tarafından işlem gören ADAMTS-1 in 65 kda formu (2 C-terminal TSP tekrarı ve ara halkası bölgesi bulunmayan) kültür medyumunda bulunur. Oysa tam uzunluğa sahip 87 kda luk form endotel hücre kültüründe perisellüler ECM bölgesinde bulunur kda luk ADAMTS-1 izoformu, tam uzunluğa sahip diğer izoforma kıyasla daha az anti-anjiojeniktir. ADAMTS-1, VEGF ün (vasküler endotelyal büyüme faktörü) heparin bağlayıcı izoformu olan VEGF- 165 e bağlanır, sonuçta reseptörü olan VEGFR2 ye bağlanmasını inhibe eder 27. Rekombinant tam uzunluklu ADAMTS-1 ve bir seri delesyon mutantlarının kullanıldığı deneylerle C-terminal TS tekrarlarınının VEGF ye bağlanmasını kontrol ettiği gösterilmiştir 27. ADAMTS in hücresel aktivitelerinin regülasyonunu sağlayacak C-terminal bölge ile ilgili bazı spesifik proteazların katıldığı ek mekanizmalar da vardır. Rekombinant proteinlerin kullanıldığı in vitro çalışmalarda ADAMTS-4 ün otokatalitik olarak yeniden düzenlenmesini sağlayıp iki adet C- terminalden modifiye edilmiş formlar üretilmiştir 25. Bununla beraber Glu 362 -Gln aktif bölgesinde inaktive edilmiş mutant ADAMTS-4, insan kondrosarkom hücrelerine transfekte edildiğinde uygun bir şekilde işlem yapmaktadır 24. Bu şartlar altında, ADAMTS-4 ün C-terminal bölgesinde yeniden düzenlemeye uğraması hücre yüzeyinde meydana gelir ve bu işlemde doku metalloproteaz inhibitörü (TIMP)-1 e duyarlı metalloproteaz görev almaktadır. Bu görevi yapan TIMP-1 de son zamanlarda MMP-17 olarak tanımlanmıştır. Aynı şekilde, MMP- 2, MMP-8 ve MMP-15 in vitro koşullarda ADAMTS- 1 in C-terminalinin yeniden düzenlenmesini sağlayabilirler ADAMTS lerin biyokimyasal olarak düzenlenmesi Her ne kadar TIMP ler MMP lerin yaygın etkili inhibitörleri olsa da (bazı istisnalar hariç) bunlar ADAM lar ve ADAMTS lere daha büyük bir seçicilik gösterirler. ADAMTS-4 ve ADAMTS-5 agrekanazları nanomolar düzeyinden daha az konsantrasyonlardaki Ki değerlerinde güçlü bir şekilde TIMP-3 tarafından inhibe edilir. Bu enzimler aynı zamanda TIMP-1 ve TIMP-2 ye temelde duyarlı değildir 28. Bu durum kıkırdak yıkım modeli olan ex vivo sığır burun kıkırdak eksplant modelinden elde edilen verilerle gösterilmiştir. TIMP-3 ün N-terminal domaini 0,1 μm konsantrasyonda GAG salınımını inhibe etmiştir. Oysa N-TIMP-1 ve N-TIMP-2, 1 μm konsantrasyonda bile GAG salınımını inhibe etmemektedir. Diğer ADAMTS ler TIMP ler tarafından 70 70

5 Yeni Tıp Dergisi 2015;32:67-74 S. Akyol ve ark. farklı bir inhibisyon profiline sahiptir: ADAMTS-1, 500 nm konsantrasyonda TIMP-2 ve TIMP-3 tarafından inhibe edilir. Fakat aynı konsantrasyonda TIMP-1 ve TIMP-4 ün herhangi bir etkisi söz konusu değildir 29. Böylelikle TIMP-3 ün kıkırdakta agrekanaz aktivitesinin esas ve doğal inhibitörü olduğu söylenebilir 30. ADAMTS-4 ve 5, α-2 makroglobulini hiç alışık olunmadık bir parçalama bölgesinden parçalamaktadır 31. ADAMTS-1, -4 ve -5 in agrekanolitik aktivitesi yeşil çayda bulunan kateşin gallat esterleriyle etkin bir şekilde inhibe edilebilmektedir. Hem epigallokateşin gallat hem de epikateşin gallat her üç ADAMTS tarafından güçlü bir şekilde inhibe edilirler. Bunların IC50 değerleri; ADAMTS-4 ve -5 için, nm ve ADAMTS-1 için, nm olarak bulunmuştur. ADAMTS ler üzerine sentetik inhibitörlerin etkisini araştıran az sayıda çalışma vardır: ADAMTS-1; EDTA, 1,10-fenantrolin ve BB- 94 (Batimastat, potent bir MMP inhibitörü) tarafından inhibe edilirken ADAMTS-12 nin BB-94 tarafından inhibe edildiği bulunmuştur 23,29,32. ECM nin esas bir bileşeni olan papilin, organogenez esnasında ADAMTS leri kontrol edebilir 33. Memelilerde bulunan papilin, bir ECM glikoproteini olup enzim olmayan domainlerinde korunmuş bir sekans ihtiva eder (papilin kaseti). Bu kısım ADAMTS lerle benzerlik taşımaktadır: Özellikle bir sinyal peptid, bir TSP tekrarı, bir sisteinden zengin domain ve fazladan birkaç TSP tekrarları içerir. Papilin in vitro koşullarda ADAMTS-2 yi inhibe etmektedir. Bu açıdan bakıldığında papilinin ADAMTS benzeri proteinler (ADAMTS Like; ADAMTSL) ile çok yakın bir yapısal benzerlik taşıdığı söylenebilir. Papilin bütün ADAMTS ler ve ADAMTSL lerden farklı olarak C-terminale doğru bazı ek domainler taşımaktadır: Sisteinden zengin tekrarlar, türe bağımlı olarak değişen sayılarda Kunitz domainler (bovine pankreatik tripsin inhibitör (BPTI) nın homoloğu olarak bilinir), benzersiz bir sisteinden zengin Ig-C2 loop domainleri sayılabilir. Bunların fonksiyonunun ne olduğu bilinmemektedir 33. BPTI ile sekans homolojisi gösterse de Kunitz domainler tripsini, kimotripsini veya plazminojeni inhibe etmezler. 5. ADAMTS lerin sekresyon ve posttranslasyonel modifikasyon ADAMTS proteinlerinin DNA dizisinden protein sentezine, oradan posttranslasyonel olarak modifiye edilmesine ve daha sonra da salgılanmasına kadar geçirilen süreçler Şekil 2 de özetlenmiştir. ADAMTS proteinlerinin posttranslasyonel modifikasyonu konusunda az sayıda araştırma vardır. ADAMTS-benzeri proteinler, ADAMTS ile çok benzer yapılara sahip olup herhangi bir proteolitik aktivite göstermeyen proteinlerdir. Bir çalışmada ADAMTS-benzeri 1/punktin-1 C-mannozilasyonun (triptofan amino asitinin mannozilasyonu) varlığı ve fonksiyonel önemi araştırılmıştır 34. Bu yapı dört adet trombospondin tip-1 motif tekrarları içermektedir. Bunlar da ADAMTS ailesinin belirgin özelliklerinden biridir. Analizler kütle spektrometresi ile yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda modifikasyonun olduğu ve bu modifikasyonların punktin- 1 sekresyonu için bir kalite kontrol mekanizması oluşturduğu iddia edilmiştir. Sekresyonu takiben ADAMTS proteazları hücre yüzeyine tutunmuş olarak (ADAMTS-7, -9, 10) ya da ekstrasellüler matrikse salgılanmış şekilde (ADAMTS-1, -5) bulunabilirler 3,5,35. Bütün çinko metalloproteazlarda olduğu gibi ADAMTS proteazlar inaktif zimojen moleküller olarak sentez edilirler. Memeli subtilisin benzeri proprotein konvertaz (PC) ailesi bu değişik zimojen moleküllerin propeptid bölgelerini uzaklaştırarak aktif enzim oluşumu sürecine ciddi katkı sağlarlar 16. Bazı prommp ler, proadam lar ve proadamts proteazlar için kullanılan bu mekanizmalar çok karakteristik bir şekilde hücre içinde görülür. Transgolgi ağı (TGN) içinde bulunan ve birçok ubikuitin benzeri enzimden birisi olan furin bu sınıflamaya dahildir. Furin, PC ailesinin en iyi çalışılmış bir üyesidir ve salgılanma süreçlerinde proproteinleri işlemede kullanılır. Her ne kadar furinin TGN içinde bulunduğu söylense de plazma membranında da bulunmuştur 36. Daha önceden yapılan çalışmalarda gösterildiği üzere ADAMTS-1, -4 ve -7 nin zimojen halden normal aktif enzim haline geçmeleri PC ler tarafından TGN bölgelerinde yapılmaktadır. ADAMTS-7 için ayrıca hücre yüzeyinde yüzeinde bir PC etkisine maruz kaldığı söylenmektedir. En son olarak proadamts9 un furin tarafından aktif hale getirilmesinin hücre zarında gerçekleştiği bulunmuştur 37. Bazı araştırıcılar ADAMTS-9 un N-terminal propeptidinin proteolitik olarak furin tarafından parçalanmasına ilave olarak HEK293F hücrelerinde proadamts-9 un katalitik domaini ve propeptidi içeren bir moleküler kompleks üzerinden olayın mekanizmasını araştırmışlar, sonuç olarak ADAMTS proteazların sekresyonu ile hücresel şaperonların ilişkili olduğunu bulmuşlardır 38. ADAMTS-5 in hücre yüzeyine bağlandığına dair bir bulgunun olmamasında dolayı ADAMTS-5 in zimojenden aktif enzim haline geçirilmesi mekanizmasında çoklu bir sistemin olduğu, bunların birkaç noktada enzime etki ettiği şeklinde bir yorumda bulunulmuştur 39. İlk defa, gelişmekte olan akciğer, böbrek, yumurtalık, tükrük bezi ve gastrointestinal mezanşimal hücrelerinde eksprese olduğu bulunan ADAMTS-10 un zimojen molekülünün N-terminal sekansının dekanoyil-arg-val-lys-arg-klorometil

6 S. Akyol ve ark. Yeni Tıp Dergisi 2015;32:67-74 keton ile muamelesi sonucunda, subtilisin benzeri bir proprotein konvertaz ile iki bölgeden (Arg64/ Gly ve Arg233/Ser) işlem gördüğü ve aktif enzim haline çevrildiği bulunmuştur 40. Posttranslasyonel modifikasyonların mekanizması ile ilgili yapılan sınırlı sayıda araştırmalardan bir tanesinde ADAMTS ailesi için muhtemel regülatör mekanizmalardan birisi de sayılabilecek O-fukozilasyon mekanizması önerilmektedir 41. Çünkü punktin-1 de bulunan N-bağlı tek bir oligosakkaritin mutasyonu sekrete edilen punktin-1 de azalmaya yol açmıştır. 6. ADAMTS lerin biyokimyasal fonksiyonları ADAMTS lerle ilgili bugüne kadar tespit edilebilmiş biyokimyasal bütün fonksiyonlar bir derleme makalesinde etraflıca ele alınmaya çalışılmıştır 42. ADAMTS proteinlerinin bu oldukça geniş bir sahaya yayılan biyokimyasal fonksiyonları, şematik sınıflandırması ile birlikte Şekil 3 de özetlenmektedir. alırlar. ADAMTS-2 prokollajen I, II ve III e etki ederken ADAMTS-3 ve -14 sadece prokollajen II ve I yeniden düzenlenmesinde fonksiyon görür. d) GON ADAMTS ler: ADAMTS-9 ve -20: gon-1 ismi C.elegans ın yumurtalık gelişimdeki önemli rolünden kaynaklanmaktadır. İnsanda ADAMTS- 9 un yumurtalık gelişimde bir rolünün olup olmadığı henüz bilinmemektedir. Şekil 4. Agrekanın şematik gösterimi ve kesim yerleri Şekil 3. ADAMTS proteinlerinin sınıflandırılmasının şematik gösterimi a) ADAMTS-1 ve -8: Her ikisi de civciv koriallantoik membranda VEGF ile indüklenen anjiogenezi inhibe etmektedir. Ayrıca korneal paket ölçümünde fibroblast büyüme faktörü-2 ile indüklenen damarlanmayı baskılamaktadır. ADAMTS-1 in ADAMTS-8 den daha etkin bir inhibitör kapasiteye sahip olduğu bilinmektedir. b) Agrekanazlar (ADAMTS-1, -4, -5, -8, -9, -15 ve -16): Agrekan, kıkırdağın esas proteoglikanıdır ve dokunun tip II kollajen sarmalına karşı hidrate edilmesi ve şişmesi yoluyla baskıya karşı koymasından sorumludur. En iyi çalışılmış agrekanaz, ADAMTS-4 ve -5 tir. Bunlar agrekanı Glu 373 -Ala 374 kısmından kesmekte, ayrıca GAG-bağlanma bölgesinde bulunan 4 noktadan daha etkin bir kesme gerçekleştirmektedir (Şekil 4). c) Prokollajen N-proteazlar: ADAMTS-2, -3 ve - 14: Prokollajenin kollajene dönüşümü esnasında N-terminal propeptidlerin uzaklaştırılmasında görev e) von Willebrand faktör (vwf) parçalayan proteaz/adamts-13: Bunun substratı vwf dür. Bu da plazma, trombositler ve vasküler endotel hücrelerinde bulunan büyük multimetrik bir glikoproteindir. Pıhtılaşma faktörlerinden birisi olan faktör VIII in taşıyıcı proteinidir. Trombosit agregasyonunu sağlar. Damar hasarı olan bölgelerde hem trombositlerin yüzeyindeki glikoproteinlere bağlanarak hem de ECM bileşenlerinin dışa doğru uzanan kısımlarına bağlanarak trombosit adezyonunu sağlar 43. Dolaşımda vwf ün yok edilme hızı artmış bir proteolitik yatkınlığa yol açar 44. vwfcp/adamts eksikliği, mikrovasküler vwf ve trombositten zengin tıkaç ile karakterize olan patolojik bir durum olarak bilinen trombotik trombositopenik purpura (TTP) ile sonuçlanır. Bunun sonucunda da anemi, böbrek yetmezliği ve nörolojik fonksiyon bozuklukları görülebilir 45. f) Orfan ADAMTS lar: Bugüne kadar fonksiyonu ve substratı bulunamamış ADAMTS proteinlerine verilen bir isimdir. Bunlar ADAMTS-6, -7, -10, -12, -16 ve -19 dur. 7. ADAMTS ile proteoglikan yıkımının biyokimyasal rolü ve bunun hastalıklarla ilişkisi: Klinik olarak tanımı yapılmış ve bütün parametreleri aşağı yukarı aydınlatılmış bazı hastalıkların temelinde, ECM te bulunan proteoglikanların ADAMTS proteazları tarafından yıkılmasında anor

7 Yeni Tıp Dergisi 2015;32:67-74 S. Akyol ve ark. mallikler bulunmaktadır. Şekil 5 te bu hastalık/ süreçlerden bazıları özet halinde verilmektedir. Şekil 5. ADAMTS proteinlerinin agrekan parçalanması üzerindeki etkisinin şematik gösterimi a) Kıkırdak ve tendonda proteoglikanların ADAMTS ile parçalanması: Kıkırdak ve tendonun fonksiyonel özellikleri bir kısım proteoglikanlara bağlıdır. Agrakan, versikan ve smallleucine-rich-proteoglycan (SLRP) ailesinin birçok üyesi hem kıkırdak hem de tendonda bulunmaktadır. ADAMTS-4 ve -5 kıkırdakta proteoglikanların işlenmesinde çok önemli roller üstlenmektedir. Bazı in vitro çalışmalarda tendon proteoglikanları için de aynı durumun geçerli olabileceği iddia edilmiştir 46. Kas iskelet sisteminde ADAMTS ile ilişkili olan bazı önemli enzimler vardır. Örneğin, PACE4 ün (memelilerde nöroendokrin dokuya spesifik subtilisin-benzeri endoproteaz) insan osteoartrit kıkırdağında ana prokonvertaz (PC) olduğu bilinmektedir. PC enzimi, ADAMTS propeptidini, R/KXnR/KY konsensüs motifinden keser. X herhangi bir amino asit ve n=0, 2, 4 ve ya 6 olarak kabul edilmektedir. Bazı PC lar hücre zarına bağlı (furin, PC5/6B ve PC7 gibi); bazıları hücre dışı ortama salgılanmış (PC4, PACE4 ve PC5/6A gibi) ve bazı türleri de yoğun çekirdek granüller halinde bulunurlar (PC1/3, PC2 ve PC5/6A gibi). Agrekanazların muhtemelen uzaysal üç boyutlu yapıları esas alınarak kontrol edildiği tahmin edilmektedir. Hücre hatları ile yapılan çalışmalarda ADAMTS-4 TGN de, ADAMTS-5 hücre dışı matrikste ve ADAMTS-9 hücre zarında furin tarafından aktif hale getirilmektedir. Dolayısıyla PC enzimleri de henüz bakir, çalışılmayı bekleyen aktif araştırma konularındandır 47. b) Glioma dokusunda brevikanın ADAMTS tarafından parçalanması: Brevikan, merkezi sinir sistemine spesifik olan bir lektikandır. Brevikanın gliogenez esnasında beyin gelişiminde ve deneysel olarak oluşturulmuş beyin hasarında glial hücre motilitesine etki ettiği gösterilmiştir. Non-glial orjinli tümörlerde ve normal insan beyninde brevikan ekspresyonu çok düşük bulunmuştur 48. Genel olarak proteazların, özelde de ADAMTS ve diğer ADAM enzimlerinin matriks dokusunu parçalayarak gliomaların büyümesi ve yayılmasında önemli fonksiyon gösterebilecekleri, bu bakımdan gliomanın tedavisinde bu enzimlerin muhtemel hedefler olabilecekleri iddia edilmiştir 49,50. c) Vasküler hastalıklar, anjiogenez, ovulasyon ve doku morfogenezinde versikanın ADAMTS tarafından işlenmesi: Versikan birçok dokuda temel lektikan olarak bilinmektedir. Bulunduğu yerlerde matriksi yüksek oranda hidrate edilmiş halde tutar. Bu proteinin aynı zamanda hücre adezyonu, proliferasyon, migrasyon ve ECM dizaynında önemli olduğu bilinmektedir 51. Dolayısıyla hem bazı damar hastalıklarında hem de normal fizyolojik süreçlerde damar oluşumu, ovulasyon ve doku morfogenezinde ADAMTS enzimlerinin önemli rolleri vardır Her türlü hastalıkta mikroçevrenin tam olarak aydınlatılması, bu hastalıkların ilerlemesi ve tedavilerinin yönlendirilmesi açılarından oldukça önemli bir konu olma özelliğini korumaktadır. Mikroçevrede gerçekleşen olaylar ile burada özne konumunda olan enzim ve proteinlerin ilişkisi, proteinlerin yapıları, substrat özgüllükleri, aktif ve inaktif (zimojen) formları en çok ilgi çeken konulardandır. Sekrete edilme ve hücre dışında fonksiyon görme özellikleri ile ADAMTS proteazları hem fizyolojik hem de fizyopatolojik süreçlerde önemli roller oynamaktadır. Bu rollerin tam anlaşılması ve mekanizmalarının tespit edilmesi, ancak bu proteinlerin biyokimyasal davranışlarının detaylarıyla ortaya konulması ile mümkün olabilecektir. Biyokimyasal özellikleri tanımlandığı ve anlaşıldığı takdirde, geniş bir hastalık spektrumunda bu enzimlerin aktiviteleri regüle edilerek tedavi olanakları geliştirilebilecektir. Birçok araştırma makalesinden yüzeysel olarak verilen ADAMTS proteazlarının biyokimyasal yapısı ve sentezi ile ilgili literatür taranarak ortaya konan bu derlemenin konuya ilgi duyan araştırmacılara yön göstermesi, ADAMTS proteinlerinin daha farklı açılardan in vivo ve in vitro deney düzeneklerinde orijinal hipotezlerle yeni çalışmalar yapılmasına ilham vermesi ümit edilmektedir. Yazarın beyanı: Çıkar çatışması bulunmamaktadır. (Conflict of interest statement: None declared) 73 73

8 S. Akyol ve ark. Yeni Tıp Dergisi 2015;32:67-74 REFERANSLAR 1. Perutelli P. Disintegrins: potent inhibitors of platelet aggregation. Recenti Prog Med 1995;86: Tortorella MD, Burn TC, Pratta MA, et al. Purification and cloning of aggrecanase-1: a member of the ADAMTS family of proteins. Science 1999; 284: Somerville RP, Longpre JM, Jungers KA, et al. Characterization of ADAMTS-9 and ADAMTS-20 as a distinct ADAMTS subfamily related to Caenorhabditis elegans GON-1. J Biol Chem 2003;278: Llamazares M, Cal S, Quesada V, Lopez-Otin C. Identification and characterization of ADAMTS-20 defines a novel subfamily of metalloproteinases disintegrins with multiple thrombospondin-1 repeats and a unique GON domain. J Biol Chem 2003;278: Somerville RP, Longpre JM, Apel ED, et al. ADAMTS7B, the full-length product of the ADAMTS7 gene, is a chondroitin sulfate proteoglycan containing a mucin domain. J Biol Chem 2004;279: Blelloch R, Kimble J. Control of organ shape by a secreted metalloprotease in the nematode Caenorhabditis elegans. Nature (London) 1999;399: Zheng X, Chung D, Takayama TK, Majerus EM, Sadler JE, Fujikawa K. Structure of von Willebrand factor-cleaving protease (ADAMTS13), a metalloprotease involved in thrombotic thrombocytopenic purpura. J Biol Chem 2001;276: Geier G, Zwilling R. Cloning and characterization of a cdna coding for Astacus embryonic astacin, a member of the astacin family of metalloproteases from the crayfish Astacus astacus. Eur J Biochem 1998; 253: Bork P, Beckmann G. The CUB domain. A widespread module in developmentally regulated proteins. J Mol Biol 1993;231: Nardi JB, Martos R, Walden KK, Lampe DJ, Robertson HM. Expression of lacunin, a large multidomain extracellular matrix protein, accompanies morphogenesis of epithelial monolayers in Manduca sexta. Insect Biochem Mol Biol 1999;29: Kuno K, Matsushima K. ADAMTS-1 protein anchors at the extracellular matrix through the thrombospondin type I motifs and its spacing region. J Biol Chem 1998;273: Kashiwagi M, Enghild JJ, Gendron C, et al. Altered proteolytic activities of ADAMTS-4 expressed by C-terminal processing. J Biol Chem 2004;279: Hashimoto G, Shimoda M, Okada Y. ADAMTS4 (aggrecanase-1) interaction with the C-terminal domain of fibronectin inhibits proteolysis of aggrecan. J Biol Chem. 2004; 279: Cao J, Hymowitz M, Conner C, Bahou WF, Zucker S. The propeptide domain of membrane type 1-matrix metalloproteinase acts as an intramolecular chaperone when expressed in trans with the mature sequence in COS-1 cells. J Biol Chem 2000;275: Milla ME, Leesnitzer MA, Moss ML, et al. Specific sequence elements are required for the expression of functional tumor necrosis factor-alphaconverting enzyme (TACE). J Biol Chem 1999;274: Bergeron F, Leduc R, Day R. Subtilase-like pro-protein convertases: from molecular specificity to therapeutic applications. J Mol Endocrinol 2000;24: Nagase H, Woessner Jr JF. Matrix metalloproteinases. J Biol Chem 1999;274: Van Wart HE, Birkedal-Hansen H. The cysteine switch: a principle of regulation of metalloproteinase activity with potential applicability to the entire matrix metalloproteinase gene family. Proc Natl Acad Sci USA 1990; 87: Majerus EM, Zheng X, Tuley EA, Sadler JE. Cleavage of the ADAMTS13 propeptide is not required for protease activity. J Biol Chem 2003;278: V azquez F, Hastings G, Ortega MA, et al. METH-1, a human ortholog of ADAMTS-1, and METH-2 are members of a new family of proteins with angio-inhibitory activity. J Biol Chem 1999;274: Gao G, Westling J, Thompson VP, Howell TD, Gottschall PE, Sandy JD. Activation of the proteolytic activity of ADAMTS4 (aggrecanase-1) by C- terminal truncation. J Biol Chem 2002;277: Rodriguez-Manzaneque JC, Milchanowski AB, Dufour EK, Leduc R, Iruela-Arispe ML. Characterization of METH-1/ADAMTS1 processing reveals two distinct active forms. J Biol Chem. 2000; 275: Cal S, Arguelles JM, Fernandez PL, Lopez-Otin C. Identification, characterization, and intracellular processing of ADAM-TS12, a novel human disintegrin with a complex structural organization involving multiple thrombospondin-1 repeats. J Biol Chem. 2001;276: Gao G, Plaas A, Thompson VP, Jin S, Zuo F, Sandy JD. ADAMTS4 (aggrecanase-1) activation on the cell surface involves C-terminal cleavage by glycosylphosphatidyl inositol-anchored membrane type 4-matrix metalloproteinase and binding of the activated proteinase to chondroitin sulfate and heparan sulfate on syndecan-1. J Biol Chem 2004;279: Flannery CR, Zeng W, Corcoran C, et al. Autocatalytic cleavage of ADAMTS-4 (aggrecanase-1) reveals multiple glycosaminoglycan-binding sites. J Biol Chem 2002;277: Tortorella MD, Pratta M, Liu RQ, et al. Sites of aggrecan cleavage by recombinant human aggrecanase-1 (ADAMTS-4). J Biol Chem 2000;275: Luque A, Carpizo DR, Iruela-Arispe ML. ADAMTS1/METH1 inhibits endothelial cell proliferation by direct binding and sequestration of VEGF 165. J Biol Chem 2003;278: Hashimoto T, Wen G, Lawton MT, et al. Abnormal expression of matrix metalloproteinases and tissue inhibitors of metalloproteinases in brain arteriovenous malformations. Stroke 2003;34: Rodriguez-Manzaneque JC, Westling J, Thai SN, et al. ADAMTS1 cleaves aggrecan at multiple sites and is differentially inhibited by metalloproteinase inhibitors. Biochem Biophys Res Commun 2002;293: Gendron C, Kashiwagi M, Hughes C, Caterson B, Nagase H. TIMP-3 inhibits aggrecanase-mediated glycosaminoglycan release from cartilage explants stimulated by catabolic factors. FEBS Lett 2003;555: Tortorella MD, Arner EC, Hills R, et al. Alpha2-macroglobulin is a novel substrate for ADAMTS-4 and ADAMTS-5 and represents an endogenous inhibitor of these enzymes. J Biol Chem 2004;279: Kuno K, Terashima Y, Matsushima K. ADAMTS-1 is an active metalloproteinase associated with the extracellular matrix. J Biol Chem 1999;274: Kramerova IA, Kawaguchi N, Fessler LI, et al. Papilin in development; a pericellular protein with a homology to the ADAMTS metalloproteinases. Development 2000;127: Wang LW, Leonhard-Melief C, Haltiwanger RS, Apte SS. Posttranslational modification of thrombospondin type-1 repeats in ADAMTS-like 1/punctin-1 by C-mannosylation of tryptophan. J Biol Chem 2009;284: Somerville RP, Jungers KA, Apte SS. Discovery and characterization of a novel, widely expressed metalloprotease, ADAMTS10, and its proteolytic activation. J Biol Chem 2004;279: Mayer G, Boileau G, Bendayan M. Sorting of furin in polarized epithelial and endothelial cells: expression beyond the Golgi apparatus. J Histochem Cytochem 2004;52: Koo BH, Longpre JM, Somerville RP, Alexander JP, Leduc R, Apte SS. Cell-surface processing of pro-adamts9 by furin. J Biol Chem 2006;281: Koo BH, Apte SS. Cell-surface processing of the metalloprotease pro- ADAMTS9 is influenced by the chaperone GRP94/gp96. J Biol Chem 2010;285: Longpré JM, McCulloch DR, Koo BH, Alexander JP, Apte SS, Leduc R. Characterization of proadamts5 processing by proprotein convertases. Int J Biochem Cell Biol 2009;41: Somerville RP, Jungers KA, Apte SS. Discovery and characterization of a novel, widely expressed metalloprotease, ADAMTS10, and its proteolytic activation. J Biol Chem 2004;279: Wang LW, Dlugosz M, Somerville RP, Raed M, Haltiwanger RS, Apte SS. O-fucosylation of thrombospondin type 1 repeats in ADAMTS-like- 1/punctin-1 regulates secretion: implications for the ADAMTS superfamily. J Biol Chem 2007;282: Porter S, Clark IM, Kevorkian L, Edwards DR. The ADAMTS metalloproteinases. Biochem J 2005;386: Soejima K, Mimura N, Hirashima M, et al. A novel human metalloprotease synthesized in the liver and secreted into the blood: possibly, the von Willebrand factor-cleaving protease? J Biochem (Tokyo) 2001;130: Tsai HM, Sussman II, Nagel RL. Shear stress enhances the proteolysis of von Willebrand factor in normal plasma. Blood 1994;83: Levy GG, Nichols, WC, Lian EC, et al. Mutations in a member of the ADAMTS gene family cause thrombotic thrombocytopenic purpura. Nature (London) 2001;413: Stanton H, Melrose J, Little CB, Fosang AJ. Proteoglycan degradation by the ADAMTS family of proteinases. Biochim Biophys Acta 2011;1812: Fosang AJ, Beier F. Emerging Frontiers in cartilage and chondrocyte biology. Best Pract Res Clin Rheumatol 2001;25: Nutt CL, Matthews RT, Hockfield S. Glial tumor invasion: a role for the upregulation and cleavage of BEHAB/brevican, Neuroscientist 2001;7: Mentlein R, Hattermann K, Held-Feindt J. Lost in disruption: role of proteases in glioma invasion and progression. Biochim Biophys Acta 2012;1825: Nakada M, Miyamori H, Kita D, et al. Human glioblastomas overexpress ADAMTS-5 that degrades brevican. Acta Neuropathol 2005;110: Wight TN. Versican: a versatile extracellular matrix proteoglycan in cell biology. Curr Opin Cell Biol 2002;14: Nandadasa S, Foulcer S, Apte SS. The multiple, complex roles of versican and its proteolytic turnover by ADAMTS proteases during embryogenesis. Matrix Biol 2014;35: Fu Y, Nagy JA, Brown LF, et al. Proteolytic cleavage of versican and involvement of ADAMTS-1 in VEGF-A/VPF-induced pathological angiogenesis. J Histochem Cytochem 2011;59: Ren P, Zhang L, Xu G, et al. ADAMTS-1 and ADAMTS-4 levels are elevated in thoracic aortic aneurysms and dissections. Ann Thorac Surg 2013;95: Richards JS. Ovulation: new factors that prepare the oocyte for fertilization. Mol Cell Endocrinol 2005;234:

Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı, 2 Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Fatih Üniversitesi Tıp Fakültesi, Türkiye

Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı, 2 Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Fatih Üniversitesi Tıp Fakültesi, Türkiye A Multi-Functional Gene Family From Arthritis to Cancer: A Disintegrin-Like Metalloproteinase with Thrombospondin Type-1 Motif (ADAMTS) Artritten Kansere Çok Fonksiyonlu Bir Gen Ailesi: Trombospondin Motifli

Detaylı

Kadir Demircan 1, Sümeyya Akyol 2, Ferah Armutcu 2 1

Kadir Demircan 1, Sümeyya Akyol 2, Ferah Armutcu 2 1 A Multi-Functional Gene Family From Arthritis to Cancer: A Disintegrin-Like Metalloproteinase with Thrombospondin Type-1 Motif (ADAMTS) Artritten Kansere Çok Fonksiyonlu Bir Gen Ailesi: Trombospondin Motifli

Detaylı

TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS. Reha Aydın. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS. Reha Aydın. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS Reha Aydın İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi TÜMÖR ANJiYOGENEZİ TUMOR ANGIOGENESIS Reha Aydın, İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Türkçe

Detaylı

EKSTRASELÜLER MATRİKS

EKSTRASELÜLER MATRİKS EKSTRASELÜLER MATRİKS Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre bağlantılar: hücrelerin birbiriyle

Detaylı

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ

TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ TAURİNİN İSKEMİ REPERFÜZYON HASARINDA MMP-2, MMP-9 VE İLİŞKİLİ SİNYAL İLETİ YOLAĞI ÜZERİNE ETKİLERİ CEMRE URAL 1, ZAHİDE ÇAVDAR 1, ASLI ÇELİK 2, ŞEVKİ ARSLAN 3, GÜLSÜM TERZİOĞLU 3, SEDA ÖZBAL 5, BEKİR

Detaylı

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA İYİLEŞMESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA Doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Cerrahi ya da travmatik olabilir. Akut Yara: Onarım süreci düzenli ve zamanında gelişir. Anatomik ve fonksiyonel bütünlük

Detaylı

şımları Dr. Ümit Yaşar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı

şımları Dr. Ümit Yaşar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Anti-anjiojenik faktörler ve tedavi yaklaşı şımları Dr. Ümit Yaşar Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Antianjiojenik faktörler Bugüne kadar 300 den fazla inhibitörü madde gösterildi.

Detaylı

ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER

ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER Endotel Damar duvarı ve dolaşan kan arasında tek sıra endotel hücresinden oluşan işlevsel bir organdır Endotel en büyük endokrin organdır 70 kg lik bir kişide, kalp kitlesix5

Detaylı

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı İlhan Onaran Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre

Detaylı

1.YARIYIL, DERS KURULU II: TEMEL TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ II

1.YARIYIL, DERS KURULU II: TEMEL TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ II .YARIYIL, DERS KURULU II: TEMEL TIP BİLİMLERİNE GİRİŞ II GÜNLER SAATLER 09-0 0- - -3 3-4 4-5 5-6 6-7 6 KASIM BİYOFİZİK BİYOFİZİK TIB.BİY.VE GEN. TIB.BİY.VE GEN. MES.İNG. SEÇMELİ DERS SEÇMELİ DERS 7 KASIM

Detaylı

RNAi Teknolojisinin Deneysel Aşamaları ve Tedavideki Geleceği

RNAi Teknolojisinin Deneysel Aşamaları ve Tedavideki Geleceği RNAi Teknolojisinin Deneysel Aşamaları ve Tedavideki Geleceği sirna Doç.Dr. Metiner Tosun EÜ Eczacılık Fakültesi Farmakoloji AD Trabzon Ekim 07 Geleneksel ilaç geliştirme fazları: Doğrusal süreç 1-5 yıl

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof. Dr. Güldal MEHMETÇİK, gmehmetcik@neu.edu.tr YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EBM 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EBM 601 Biyokimya I S 3 0 3 EBM 602 Biyokimya I Laboratuvar S 0 3 1 EBM

Detaylı

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13 Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: hilalozdag@gmail.com Gen İfadesi

Detaylı

HÜCRESEL FARKLILAŞMASI

HÜCRESEL FARKLILAŞMASI HÜCRESEL FARKLILAŞMASI Embriyo çevresi ile etkileşim halindedir ve gelişimi çevresinden gelen bilgiler yoluyla yönlendirilir. Bir embriyonik hücrenin çevresi ise embriyo içindeki çevreleyen dokudan oluşur

Detaylı

Fare meme kanseri modelinde duysal sinirlerin metastaz oluşumundaki rolü ve etki mekanizması

Fare meme kanseri modelinde duysal sinirlerin metastaz oluşumundaki rolü ve etki mekanizması Fare meme kanseri modelinde duysal sinirlerin metastaz oluşumundaki rolü ve etki mekanizması Dr. Nuray Erin Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Mitojenik sinyaller, Baskılanmış temas inhibisyonu Apopitozdan

Detaylı

HEMOLİTİK ÜREMİK SENDROM ETİYOPATOGENEZ

HEMOLİTİK ÜREMİK SENDROM ETİYOPATOGENEZ HEMOLİTİK ÜREMİK SENDROM ETİYOPATOGENEZ Dr. Nurcan Cengiz 1955 de tanımlandı (Gasser) Çocukluk çağında akut böbrek yetmezliğinin en sık nedenlerindendir. Batıda kronik böbrek yetmezliğinin de önemli sebeplerinden

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

ANJİOJENEZ. Prof. Dr. İbrahim GüllG. llü. Anjiojenezin tanımı Anjiojenez basamakları Anjiojenik molekm

ANJİOJENEZ. Prof. Dr. İbrahim GüllG. llü. Anjiojenezin tanımı Anjiojenez basamakları Anjiojenik molekm ANJİOJENEZ ve ANJİOJENEZ İNHİBİTÖRLERİ Prof. Dr. İbrahim GüllG llü Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü ANJİOJENEZ Anjiojenezin tanımı Anjiojenez basamakları Anjiojenik molekm oleküllerller ve inhibitörler

Detaylı

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II Doç Dr. Nurzen SEZGİN bstrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate

Detaylı

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ RİBOZOM YAPI, FONKSİYON VE BİYOSENTEZİ Ribozom Palade adlı araştırıcı tarafından elektron mikroskop ile tanımlanmıştır. Viruslar hariç tüm canlılarda bulunan bir membranla çevrili olmayan organellerdir.

Detaylı

REKOMBİNANT E.coli KÜLTÜRLERİ İLE ENZİM ÜRETİMİNİN KİNETİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Dilek KAZAN, Amable HOKTAÇSU ve Agnes ÇAMURDAN

REKOMBİNANT E.coli KÜLTÜRLERİ İLE ENZİM ÜRETİMİNİN KİNETİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Dilek KAZAN, Amable HOKTAÇSU ve Agnes ÇAMURDAN REKOMBİNANT E.coli KÜLTÜRLERİ İLE ENZİM ÜRETİMİNİN KİNETİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ Dilek KAZAN, Amable HOKTAÇSU ve Agnes ÇAMURDAN Boğaziçi Üniversitesi. Mühendislik fakültesukimya Mühendisliği Bolümü

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

KOAGÜLASYON TESTLERİ

KOAGÜLASYON TESTLERİ KOAGÜLASYON TESTLERİ Koagülasyon nedir? Pıhtı oluşumudur; Örneğin, kanın pıhtılaşması. Koagülasyon; kandaki birçok protein veya koagülasyon faktörünün kimyasal reaksiyonu sonucu fibrin formasyonu ile sonuçlanan

Detaylı

Kanser Tedavisi: Günümüz

Kanser Tedavisi: Günümüz KANSER TEDAVİSİNDE MOLEKÜLER HEDEFLER Doç. Dr. Işık G. YULUĞ Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü yulug@fen.bilkent.edu.tr Kanser Tedavisi: Günümüz Geleneksel sitotoksik ilaçlar ve

Detaylı

MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ

MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ MESANE TÜMÖRLERİNİN DOĞAL SEYRİ ve MOLEKÜLER PROGNOSTİK FAKTÖRLER Prof. Dr. Levent Türkeri Üroloji Anabilim Dalı Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mesane Tümörü (Transizyonel Hücreli Karsinom) Yüzeyel

Detaylı

Düz Kas. Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Mesane. Uterus. İnce bağırsak

Düz Kas. Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Mesane. Uterus. İnce bağırsak Nerede???? İçi boş organların duvarı, Kan damarlarının duvarı, Göz, Kıl follikülleri. Düz Kas Mesane Uterus İnce bağırsak Düz Kas İşlevleri İstemsiz kasılma Bazı düz kas hücreleri kollajen, elastin, glikozaminoglikan,

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler

KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler Prof.Dr. Adnan Aydıner İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü İstanbul William, WN et al. Nature Reviews, 2009 a Güncel Hedef Tedaviler EGFR İnhibitörleri EGFR: transmembran

Detaylı

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ Sait Murat Doğan, A. Pınar Erçetin, Zekiye Altun, Duygu Dursun, Safiye Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Slayt 1 / 14 Meme Kanseri

Detaylı

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test Yeni Nesil DNA Dizileme (NGS), İmmünHistoKimya (IHC) ile Hastanızın Kanser Tipinin ve Kemoterapi İlacının Belirlenmesi Kanser Tanı

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

VIII. FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013

VIII. FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ VIII. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KALITSAL FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU FAKTÖR XII EKSİKLİĞİ Dr. M. Cem Ar ve THD Hemofili Bilimsel

Detaylı

Homeostaz. Pıhtılaşma Sisteminin Fizyolojisi ve Farmakolojik Modülasyonu. Serin proteaz 27.09.2014

Homeostaz. Pıhtılaşma Sisteminin Fizyolojisi ve Farmakolojik Modülasyonu. Serin proteaz 27.09.2014 Homeostaz Pıhtılaşma Sisteminin Fizyolojisi ve Farmakolojik Modülasyonu Dr. M. Cem Ar İç Hastalıkları Anabilim Dalı Hematoloji Bilim Dalı Yaşamın devamını sağlamak için organizmanın düzenleyici sistemler

Detaylı

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ 05-06 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 0: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ Ders Kurulu Başkanı: / Başkan Yardımcıları: / Histoloji Embriyoloji Yrd. Doç. Dr. Bahadır Murat Demirel / Üyeler: / Tıbbi / Dersin AKTS

Detaylı

MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ

MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ Bengü TOKAT, 1,2 Deniz KANCA, Tülin ÖZTÜRK, M.Fatih SEYHAN, Zerrin CALAY, Şennur İLVAN, Özlem KURNAZ-GÖMLEKSİZ, Hülya

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Expression Pattern Comparison of Two Ubiquitin Specific Proteases. Functional Characterization of Two Potential Breast Cancer Related Genes

ÖZGEÇMİŞ. Expression Pattern Comparison of Two Ubiquitin Specific Proteases. Functional Characterization of Two Potential Breast Cancer Related Genes ÖZGEÇMİŞ 1. Adı ve Soyadı: Shiva Akhavantabasi 2. Ünvanı: Yrd. Doç. Dr. 3. Email adresi: shiva.akhavan@yeniyuzyil.com 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Mikrobiyoloji Jahrom Azad Üniversitesi

Detaylı

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU Arı Zehiri - Tanım Arı zehiri, bal arıları tarafından öncelikle memelilere ve diğer iri omurgalılara karşı

Detaylı

ADAMTS Ailesi ve Anti-Anjiogenetik ADAMTS1

ADAMTS Ailesi ve Anti-Anjiogenetik ADAMTS1 Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 38 (1) 49-56, 2012 DERLEME ADAMTS Ailesi ve Anti-Anjiogenetik ADAMTS1 Fatma Bahar SUNAY 1, Sümeyye AYDOGAN TÜRKOĞLU 2, Feray KÖÇKAR 2 1 Balıkesir Üniversitesi,Tıp

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

3 Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum A.B.D., Ankara, Turkey

3 Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum A.B.D., Ankara, Turkey DEMİRCAN K. ve ark. 144 Derleme Review Jinekoloji - Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi The Journal of Gynecology - Obstetrics and Neonatology ADAMTS Gen Ailesinin Obstetrik ve Jinekolojideki Yeri Role

Detaylı

Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım

Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım Prostat Kanseri Tanısında PSA yı Nasıl Kullanalım Dr. Ö. Levent ÖZDAL Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Üroloji Kliniği, Ankara Tarihçe 1979 da Wang ve ark. Prostat dokusunda PSA yı pürifiye ettiler Serumda

Detaylı

Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları

Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları Haner Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi İmmün-tolerans Adaptif immün yanıt etkili anti-bakteryal immünite ile antiself yanıtın dengede tutulmasına bağlıdır.

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

Telomeraz enzim eksikliğinin tedavisinde yeni yaklaşımlar. Prof. Dr. Fatma İnanç Tolun 08.11.2013 / Kahramanmaraş

Telomeraz enzim eksikliğinin tedavisinde yeni yaklaşımlar. Prof. Dr. Fatma İnanç Tolun 08.11.2013 / Kahramanmaraş Telomeraz enzim eksikliğinin tedavisinde yeni yaklaşımlar Prof. Dr. Fatma İnanç Tolun 08.11.2013 / Kahramanmaraş Sunum Akışı DNA replikasyonu Telomer Telomeraz Telomeraz eksikliğinde görülen hastalıklar

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

BİLİŞSEL GELİŞİM GERİLİĞİ VE OTİSTİK SPEKTRUM BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARDA SERUM PROGRANULİN DÜZEYLERİ

BİLİŞSEL GELİŞİM GERİLİĞİ VE OTİSTİK SPEKTRUM BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARDA SERUM PROGRANULİN DÜZEYLERİ BİLİŞSEL GELİŞİM GERİLİĞİ VE OTİSTİK SPEKTRUM BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARDA SERUM PROGRANULİN DÜZEYLERİ Fatma Betül ÖZGERİŞ, Nezahat KURT, İlknur İBİLİ UCUZ, Kübra KOÇAK YILMAZ, Atilla ÇAYIR, Onur Burak DURSUN,

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

PEPTİDLER ve PROTEİNLERİN ÖZELLİKLERİ

PEPTİDLER ve PROTEİNLERİN ÖZELLİKLERİ PEPTİDLER ve PROTEİNLERİN ÖZELLİKLERİ PEPTİDLER Lineer amino asit polimerleri Amino asitlerin -amino ve -karboksil gruplarının peptid bağları ile birbirlerine bağlanmasıyla oluşurlar Peptid Bağı O - C

Detaylı

BİLİMSEL DOSYA EXTRACT No.1

BİLİMSEL DOSYA EXTRACT No.1 BİLİMSEL DOSYA EXTRACT No.1 Çok üst düzey araştırmacılar ve biyologlarla (Marsilya Eczacılık Fakültesi Biogenotoxicology Laboratuvarı INSERM, GREDECO) işbirliği içerisinde yürütülen 14 yıllık çalışma sonrasında

Detaylı

DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI

DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HAFTALIK DERS PROGRAMI DÖNEM I. DERS KURULU Eylül Kasım 0 Dekan : Dönem Koordinatörü : Ders Kurulu Başkanı : Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ Doç.Dr. Doç.Dr. KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK

Detaylı

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12. Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12. Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12 Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: hilalozdag@gmail.com Gen İfadesi

Detaylı

Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları. Dr. Suat Erdoğan

Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları. Dr. Suat Erdoğan Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Proteinlerin moleküler yapılarını hangi kimyasal güçler belirler? Proteinlerin moleküler yapıları Primer yapı Sekonder yapı α-heliks

Detaylı

Kişisel Bilgiler. Eğitim

Kişisel Bilgiler. Eğitim Dr. Sümeyye AYDOGAN TÜRKOĞLU Balıkesir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Moleküler Biyoloji Ana Bilim Dalı Balıkesir 10145 Türkiye Fax: +90 266 6121215 Tel: +90 266 6121278\1410 E-mail:

Detaylı

2013- Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Doçent. 2010-2013 Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Yardımcı Doçent

2013- Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Doçent. 2010-2013 Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji AD Yardımcı Doçent Doç. Dr. Didem Dayangaç-Erden e-mail: didayan (@) hacettepe.edu.tr Tel: 0 312 305 2541 Eğitim: 1999-2005: Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı, Doktora (Ph.D.) 1997-1999:

Detaylı

Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü. Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D

Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü. Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D Konuşmanın Akışı Genel bilgiler Cisplatine bağlı ABY IL-33 Cisplatine bağlı ABY de

Detaylı

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması Araş.Gör. Yener KURMAN İSTANBUL

Detaylı

O-Bağlı Glikozilasyon. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER

O-Bağlı Glikozilasyon. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER O-Bağlı Glikozilasyon Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Genel olarak O-Glikosilasyon a maruz kalan şekerler, Musinler ve Proteoglikanlar olarak bilinirler. Buna göre genel özelliklerini özetlersek; 1.Musin glikoproteinleri

Detaylı

Proteinlerin Tersiyer & Kuaterner Yapıları. Dr. Suat Erdoğan

Proteinlerin Tersiyer & Kuaterner Yapıları. Dr. Suat Erdoğan Proteinlerin Tersiyer & Kuaterner Yapıları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Proteinlerin Tersiyer (üçüncül) ve Kuaterner (dördüncül) yapıları Globüler ve fibröz proteinler Denatürasyon Proteinlerin biyolojik

Detaylı

Kan dokusu. Hematokriti hesaplamak için eritrositlerle dolu olan tüpün uzunluğu kanla dolu tüpün uzunluğuna bölünüp, çıkan sonuç 100 ile çarpılır.

Kan dokusu. Hematokriti hesaplamak için eritrositlerle dolu olan tüpün uzunluğu kanla dolu tüpün uzunluğuna bölünüp, çıkan sonuç 100 ile çarpılır. Kan dokusu Kan, hücrelerden ve plazma adı verilen bir sıvıdan oluşmuştur. Hücreler eritrositler (kırmızı kan hücreleri), lökositler (beyaz kan hücreleri) ve trombositlerdir. Hücrelerin % 99 undan fazlasını

Detaylı

MEME VE KOLON KANSERİ HÜCRELERİ İLE OLUŞAN ANJİYOGENEZİN PROPOLİS YOLUYLA İNHİBİSYONU PROF.DR. ÇİĞDEM YENİSEY ADÜ TIP FAK. TIBBİ BİYOKİMYA AD

MEME VE KOLON KANSERİ HÜCRELERİ İLE OLUŞAN ANJİYOGENEZİN PROPOLİS YOLUYLA İNHİBİSYONU PROF.DR. ÇİĞDEM YENİSEY ADÜ TIP FAK. TIBBİ BİYOKİMYA AD MEME VE KOLON KANSERİ HÜCRELERİ İLE OLUŞAN ANJİYOGENEZİN PROPOLİS YOLUYLA İNHİBİSYONU PROF.DR. ÇİĞDEM YENİSEY ADÜ TIP FAK. TIBBİ BİYOKİMYA AD GİRİŞ Tümörlerin yayılımının ve uzak organlara metastaz yapmasının

Detaylı

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ

SANKO ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 102: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ 04-05 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS KURULU 0: HÜCRE VE DOKU SİSTEMLERİ Ders Kurulu Başkanı: / Başkan Yardımcısı: Yrd. Doç. Dr. Hakan Darıcı / ve Embriyoloji Üyeler: / ve Embriyoloji / Tıbbi / Dersin AKTS Kredisi:

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

BİYOBENZER ÜRÜNLERDE KALİTE KONTROLÜ. Biyofarmasötikler ve Biyobenzerler 7 Mayıs 2012, Ege Palas, İzmir

BİYOBENZER ÜRÜNLERDE KALİTE KONTROLÜ. Biyofarmasötikler ve Biyobenzerler 7 Mayıs 2012, Ege Palas, İzmir BİYOBENZER ÜRÜNLERDE KALİTE KONTROLÜ Biyofarmasötikler ve Biyobenzerler 7 Mayıs 2012, Ege Palas, İzmir Doç. Dr. Ercüment Karasulu Ege Üniversitesi İlaç Geliştirme ve Farmakokinetik Araştırma- Uygulama

Detaylı

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I V. KURUL DERS PROGRAMI HEMOPOETİK VE İMMÜN SİSTEM

T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I V. KURUL DERS PROGRAMI HEMOPOETİK VE İMMÜN SİSTEM T. C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014 2015 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM I Dekan Baş Koordinatör Dönem I Koordinatörü Dönem I Koordinatör Yardımcısı Dönem I Koordinatör Yardımcısı Kurulun

Detaylı

EK-4 ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Biyoloji Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1997-2001

EK-4 ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Biyoloji Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1997-2001 1. Adı Soyadı: HATİCE YILDIRIM 2. Doğum Tarihi: 08/04/1979 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Doktora EK-4 ÖZGEÇMİŞ Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Biyoloji Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat

Detaylı

Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Fen Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü

Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Fen Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Fen Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü * Glikobiyoloji son 50 yılda ortaya çıkan ve gelişmekte olan önemli bir biyoloji alt dalıdır. * Bu konuya başlarken

Detaylı

Özlem Kurnaz-Gömleksiz, 3 Bengü Tokat, 3 Ezgi Irmak Aslan, Fatih Yanar, 2,3 Deniz Kanca, 4 Zehra Buğra, 3 Hülya Yılmaz Aydoğan

Özlem Kurnaz-Gömleksiz, 3 Bengü Tokat, 3 Ezgi Irmak Aslan, Fatih Yanar, 2,3 Deniz Kanca, 4 Zehra Buğra, 3 Hülya Yılmaz Aydoğan 1,2 Özlem Kurnaz-Gömleksiz, 3 Bengü Tokat, 3 Ezgi Irmak Aslan, 3 Fatih Yanar, 2,3 Deniz Kanca, 4 Zehra Buğra, 3 Hülya Yılmaz Aydoğan 1 Haliç Üniversitesi Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri, Istanbul, Türkiye

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU Doç.Dr. Engin DEVECİ İMMÜN SİSTEM TİPLERİ I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık Fagositik hücreler (makrofajlar, mast

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi

Malnutrisyon ve İnflamasyonun. Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Sürekli Ayaktan Periton Diyalizi Hastalarında Malnutrisyon ve İnflamasyonun Hasta Ötiroid Sendromu Gelişimine imine Etkisi Ebru Karcı, Erkan Dervişoğlu lu, Necmi Eren, Betül Kalender Kocaeli Üniversitesi,

Detaylı

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ GİRİŞ Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); hiperaktivite, dikkatsizlik,

Detaylı

NIRLINE. NIRLINE Amino Asit Analizleri İle Ekonomik Üretim Yaparak Gıda Kalitenizi Arttırın!

NIRLINE. NIRLINE Amino Asit Analizleri İle Ekonomik Üretim Yaparak Gıda Kalitenizi Arttırın! Amino Asit Analizleri İle Ekonomik Üretim Yaparak Gıda Kalitenizi Arttırın! KONU İLGİ Kanatlı beslemede amino asit, sindirilebilir amino asit parametrelerinin önemi ve analizleri amino asit analizleri

Detaylı

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ Klinik ve patolojik özellikler Neslihan KURTULMUŞ,, Mete DÜREN, D Serdar GİRAY, G Ümit İNCE, Önder PEKER, Özlem AYDIN, M.Cengiz

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler proteindir. Katalitik aktiviteleri doğal protein konformasyonunun

Detaylı

A growth factor is a naturally occurring substance capable of stimulating

A growth factor is a naturally occurring substance capable of stimulating BÜYÜME FAKTÖRLERİ Büyüme faktörleri Polipeptid yapıda, endojen solubl faktörler Farklı nöronlar, farklı büyüme faktörleri için reseptör ekspresse ederler Hücrenin yaşamasını,gelişmesini, farklılaşmasını

Detaylı

DERGİ HAKKINDA BİLGİ

DERGİ HAKKINDA BİLGİ DERGİ HAKKINDA BİLGİ 1- Dergi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi nin süreli bilimsel yayınıdır ve yılda 2 sayı yayınlanır. 2- Derginin amacı, tıp fakültesi öğrencilerinin özellikle tıp alanında olmak üzere hemen

Detaylı

PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ

PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ PROSTAT ADENOKARSİNOMLARINDA MAMMALIAN TARGET OF RAPAMYCIN (mtor) YOLAĞININ PROGNOZA ETKİSİ Uzm. Dr. Nilhan KAYA* Prof. Dr. Kutsal YÖRÜKOĞLU* *Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Patoloji Anabilim

Detaylı

Üroonkoloji Derneği. Prostat Spesifik Antijen. Günümüzdeki Gelişmeler. 2 Nisan 2005,Mudanya

Üroonkoloji Derneği. Prostat Spesifik Antijen. Günümüzdeki Gelişmeler. 2 Nisan 2005,Mudanya Prostat Spesifik Antijen ve Günümüzdeki Gelişmeler Prostat Kanseri 2004 yılı öngörüleri Yeni tanı 230.110 Ölüm 29.900 Jemal A, CA Cancer J Clin 2004 Kanserler arasında görülme sıklığı #1 Tümöre bağlı ölüm

Detaylı

Yeni Nesil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar

Yeni Nesil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar Yeni esil Optik ve Elektronik Malzemeler: Tasarım Sentez ve Uygulamalar Dr FATİH ALGI falgi@comu.edu.tr Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Organik Malzeme Laboratuvarı (LOM) 25.01-02.02.2014 1 Sensör

Detaylı

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi KANSER AŞILARI Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi Bir Halk Sağlığı Sorunu Şu an dünyada 24.600.000 kanserli vardır. Her yıl 10.9 milyon kişi kansere yakalanmaktadır. 2020 yılında bu rakam %50

Detaylı

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM I TFT 101 Hücre Bilimleri I. Ders Kurulu Başlangıç Tarihi: 5 Ekim 2015 Ders Kurulu Bitiş Tarihi: 27 Kasım 2015

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM I TFT 101 Hücre Bilimleri I. Ders Kurulu Başlangıç Tarihi: 5 Ekim 2015 Ders Kurulu Bitiş Tarihi: 27 Kasım 2015 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM I TFT 101 Hücre Bilimleri I Ders Kurulu Başlangıç Tarihi: 5 Ekim 2015 Ders Kurulu Bitiş Tarihi: 27 Kasım 2015 Teorik Lab Toplam Biyokimya 22-22 Davranış Bilimleri 8-8

Detaylı

AMİNO ASİTLER. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

AMİNO ASİTLER. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ AMİNO ASİTLER Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Proteinler, tüm hücrelerde ve hücrelerin tüm bölümlerinde en çok bulunan biyolojik makromoleküllerdir ve canlının kuru ağırlığının % 50 veya daha fazlasını kapsarlar.

Detaylı

(ZORUNLU) MOLEKÜLER İMMÜNOLOJİ I (TBG 607 TEORİK 3, 3 KREDİ)

(ZORUNLU) MOLEKÜLER İMMÜNOLOJİ I (TBG 607 TEORİK 3, 3 KREDİ) T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) MOLEKÜLER

Detaylı

Makine Öğrenimi Yaklaşımı ile Homolog Protein Tespiti

Makine Öğrenimi Yaklaşımı ile Homolog Protein Tespiti Makine Öğrenimi Yaklaşımı ile Homolog Protein Tespiti, Gökmen Zararsız, Dinçer Göksülük, Osman Saraçbaşı Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı XVI. Ulusal Biyoistatistik Kongresi,

Detaylı

Prof Dr Davut Albayrak. Ondokuz mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi KAN MERKEZİ VE ÇOCUK HEMATOLOJİ BÖLÜMÜ SAMSUN KMTD KURS-2012

Prof Dr Davut Albayrak. Ondokuz mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi KAN MERKEZİ VE ÇOCUK HEMATOLOJİ BÖLÜMÜ SAMSUN KMTD KURS-2012 Prof Dr Davut Albayrak Ondokuz mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi KAN MERKEZİ VE ÇOCUK HEMATOLOJİ BÖLÜMÜ SAMSUN KMTD KURS-2012 KAN GRUBU ANTİJENLERİ Kan grubu kırmızı kan hücrelerinin üzerinde bulunan ve

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

AMİNO ASİT, KANTİTATİF (PLAZMA, İDRAR)

AMİNO ASİT, KANTİTATİF (PLAZMA, İDRAR) Klinik Laboratuvar Testleri AMNO AST, KANTTATF (PLAZMA, DRAR) Kullanım amacı: Plazma ve idrarda kantitatif amino asit ölçümüne, amino asit metabolizma bozukluklarının araştırılması sırasında ihtiyaç duyulur.

Detaylı

Prof.Dr.Celalettin VATANSEV Prof.Dr. Ayşe Saide ŞAHİN Prof.Dr. Faruk AKSOY Prof.Dr. Nizamettin DALKILIÇ Doç.Dr. Mehmet ÖZDEMİR

Prof.Dr.Celalettin VATANSEV Prof.Dr. Ayşe Saide ŞAHİN Prof.Dr. Faruk AKSOY Prof.Dr. Nizamettin DALKILIÇ Doç.Dr. Mehmet ÖZDEMİR DÖNEM I T.C. KONYA N.E. ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 DERS YILI A GRUBU I. DERS KURULU (7 HAFTA) (HÜCRE BİLİMLERİ) (28 EYLÜL-13 KASIM 2015) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR BAŞKOORDİNATÖR YARD. DÖNEM

Detaylı

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016)

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 07 Aralık Pazartesi Mikrobiyoloji Mikrobiyolojinin tarihçesi ve mikroorganizmalara genel

Detaylı

Ders Kurulu Öğretim Üyeleri. Yrd. Doç. Dr. Türkan TOKA ÖZER Prof. Dr. İsmail ZARARSIZ Yrd. Doç. Dr. Mahinur ULUSOY Öğr. Gör.

Ders Kurulu Öğretim Üyeleri. Yrd. Doç. Dr. Türkan TOKA ÖZER Prof. Dr. İsmail ZARARSIZ Yrd. Doç. Dr. Mahinur ULUSOY Öğr. Gör. TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 AKADEMİK YILI DÖNEM I III. DERS KURULU 9 ŞUBAT 2015-27 Mart 2015 (7 Hafta) Yönetim Dekan Prof. Dr. Süleyman ÖZEN Başkoordinatör Prof. Dr. H. Ramazan YILMAZ Dönem I Koordinatörü

Detaylı

Anahtar kelimeler: Mitokondriyal dinamik, mitofaji, mitokondriyal homeostaz

Anahtar kelimeler: Mitokondriyal dinamik, mitofaji, mitokondriyal homeostaz Denge İçin Savaş Deniz Eda Orhan, Ender Ergüder, Canberk Usta, Ozan Saraçoğlu, Halit Övgehan Aydoğan Danışman: Prof. Dr. F. Belgin Ataç Özet: Hücrenin enerji santrali olarak tanımlanan; dış zar, iç zar,

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I II. KURUL 2009 2010

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I II. KURUL 2009 2010 II. Kurul Hücre Bilimlerine Giriş ve Hücre Zarı II. Kurul Süresi: 7 hafta II. Kurul Başlangıç Tarihi: 4 Kasım 2009 II. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 21 22 Aralık 2009 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Prof. Dr. Ahmet Gül İ. Ü. İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Romatoloji Bilim Dalı Romatoid Artrit Kronik simetrik poliartrit q Eklemde İnflammasyon

Detaylı

DOĞAL BAĞIŞIKLIK. Prof. Dr. Dilek Çolak

DOĞAL BAĞIŞIKLIK. Prof. Dr. Dilek Çolak DOĞAL BAĞIŞIKLIK Prof. Dr. Dilek Çolak 1 DOĞAL BAĞIŞIKLIK İkinci savunma hattı birinci hat: fiziksel bariyerler Kazanılmış bağışık yanıtın aktivatörü ve kontrolörü 2 DOĞAL BAĞIŞIKLIK Kompleman proteinleri

Detaylı

OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM

OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI YENİLENMEK KENDİ İÇİMİZDE KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM DENSITY PLATELET GEL ONARICI TIPTA

Detaylı

METANOJENLERDE TİYAZOL SENTEZİNİN MEKANİZMASI VE TİYAZOLDEKİ KÜKÜRTÜN KAYNAĞI

METANOJENLERDE TİYAZOL SENTEZİNİN MEKANİZMASI VE TİYAZOLDEKİ KÜKÜRTÜN KAYNAĞI METANOJENLERDE TİYAZOL SENTEZİNİN MEKANİZMASI VE TİYAZOLDEKİ KÜKÜRTÜN KAYNAĞI Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Bekir E. Eser 1, Prem Chanani 2, Xuan Zhang 3, Steven E. Ealick *3 ve Tadhg P. Begley *2 1 Zirve

Detaylı

Prof.Dr.Ahmet ÖZKAĞNICI Prof.Dr. Saim AÇIKGÖZOĞLU Prof.Dr. V.Meltem ENERGİN Prof.Dr. Mehmet KOÇ Doç.Dr. Mehmet ÖZDEMİR

Prof.Dr.Ahmet ÖZKAĞNICI Prof.Dr. Saim AÇIKGÖZOĞLU Prof.Dr. V.Meltem ENERGİN Prof.Dr. Mehmet KOÇ Doç.Dr. Mehmet ÖZDEMİR DÖNEM I T.C. KONYA N.E. ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 DERS YILI B GRUBU I. DERS KURULU (7 HAFTA) (HÜCRE BİLİMLERİ) (29 EYLÜL- 14 KASIM 2014) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR BAŞKOORDİNATÖR YARD. DÖNEM

Detaylı