Seçvan Havzasının batı, Tibet platosunun doğu kenarını oluşturan dağların en yüksek zirvesi 7590 m erişen Minyak Gonkkar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Seçvan Havzasının batı, Tibet platosunun doğu kenarını oluşturan dağların en yüksek zirvesi 7590 m erişen Minyak Gonkkar"

Transkript

1 Çin Ling dağlarının batı ucundan itibaren Orta ve doğu Asyayı ayıran sınır çizgisi güneye doğru uzanır. Tibet platosunun doğu eteklerini takibederek Kızıl Havzaya (Seçvan havzası, Sichuan) kadar gelir. Fakat sınır, kızıl havzanın batı etekleri boyunca güneye doğru uzanırken Havzayı Asyaya bırakır. Kızıl Havza, tabanı m ler arasında değiģen etrafı yüksek dağlarla çevrili bir sedimantasyon havzasıdır. Havzanın temeli prekambriene ait eski bir kıta çekirdeğidir. Tektonik hareketler nedeniyle faylanarak blok halinde çöken bu alanda I. Zamandan baģlamak üzere kuvaternere kadar daima sedimantasyon olmuģtur. Havzanın batı kenarında Tibet platosuna sınır olduğu kesimde hala aktif olan diri bir fay vardır. Bu fay zaman zaman çok Ģiddetli ve yüksek sayıda can kaybına sebep olan depremlere yol açar. Elimizdeki jeolojik bilgilere göre havza tabanı Tibet platosunun altına doğru dalmaktadır. Tibet platosu havzanın batı kenarında aniden yükselir. Havza tabanının 500 m rakımında olmasına karģın, havzanın batı kenarını sınırlayan dağlarda yükselti 7590 m ye eriģir (Minyak Gongkar, Minya Konka, Gonga Shan) ). Seçvan Havzasının batı, Tibet platosunun doğu kenarını oluşturan dağların en yüksek zirvesi 7590 m erişen Minyak Gonkkar Yang Çe nehri kızıl havzayı kateder.. Nehir havzaya dahil olurken ve havzadan çıkarken derin boğazlar oluģturur. YaklaĢık yüzölçümü km² kadar olan Kızıl Havzada nemli subtropikal bir iklim

2 hüküm sürer. KıĢlar ılıman ve az yağıģlı yazlar ise sıcak ve yağıģlıdır. Bu bir nevi muson iklimidir. Bu iklime çin musonu adı da verilir. Çok önemli bir ziraat sahası olan Kızıl havzanın en önemli Ģehri, havzanın batı kenarına yerleģmiģ bulunan Çengtu (Chengdu), (30 40 N enleminde), Ģehridir. Kızıl havzadan güneye doğru inmeye devam eden sınır çizgisi Yang çe nehrinin batı kenarındaki dağları (Taliang Shan) takibederek Kunming Ģehri yakınlarına kadar gelir. Kunming Ģehrini dıģta bırakan sınır burada Songkoi (Roter Fluss, Kızıl nehir) nehrinin kaynağına ulaģır ve bu noktadan itibaren kuzey-kuzeybatıya doğru uzanan dağ sıralarını takiben Himalaya dağlarının doğu ucuyla birleģir. Sonra Batıya doğru Himalaya dağlarının su bölümünü takibeder. Himalayaların doğu ucu ile Songkoi nehrinin kaynağı arasındaki kesimde Orta Asya, Güneydoğu Asya ile komģu olmuģ durumdadır. Ancak Dağların birbirine paralel sıkıģık, dar ve yüksek sıralar halinde bulunduğu bu kesimde Orta Asyanın sınırını belirlemek çok güçtür. Fakat yukardaki satırlarda belirlenen sınır gerçeğe en yakın olanı olarak kabul edilebilir. Orta Asyadan Güneydoğu Asyaya geçiģ bölgesi olan bu kısımda yeralan dağlar Alp orojenezi ile teģekkül etmiģ genç dağlardır ve o sisteme bağlıdır. Hindistan eski kütlesi ile Çin eski kütlesi (Seçuan masifi) arasında sıkıģmıģlardır. Ancak iki kütlenin birbirine doğru yaklaģma hareketleri çok Ģiddetli cereyan ettiğinden sıkıģık kıvrımlar teģekkül etmiģtir. Bu kesimde dikkat edilmesi gerekli bir husus Yang Çe baģta olmak üzere Mekong, Saluen, Iravadi, ve hatta Brahmaputra gibi bir çok önemli akarsuyun kaynaklarını Tibet platosunun doğusundan almıģ olmasıdır. Himalaya dağları Orta Asya ile Güney Asyayı ayıran kesin bir doğal sınırdır. Bir yay çizerek doğu batı doğrultusunda 3000 km kadar devam ederler. Silsilenin geniģliği bazı kesimlerde 360 km yi bulur. Dünyanın en yüksek zirvesi bu dağ silsilesinin üzerinde yeralır (Everest 8848 m). Himalayalar üzerinde 7000 m yi geçen ve 8000 m ye yaklaģan bir çok zirve vardır. Alp orojenezi sırasında Hindistan eski kütlesi ile Tarım eski kütlesi arasındaki sedimentlerin Ģiddetle sıkıģması neticesinde oluģmuģtur. Himalayalar kabaca birbirine paralel iki sıra halinde takib edilirler. Güneydeki sıra esas Himalayaları teģkil eder. Kuzeyde buna parale olan ikinci bir sıra vardır. Bunlar Transhimalayalardır. Karakurum dağları da Transhimalayalardan sayılırlar. Birbirine paralel bu iki kuģağı doğuya doğru akan Brahmapura ve batıya doğru akan Ġndüs akarsularının vadileri ayırır.

3 Şekil: Himalaya sıradağlarının en yüksek zirvesi Everest in kuzey yüzünün görünüşü (8848 m, N, E). Everest tropikal kuşak içinde yeralmaktadır. Himalayaların kuzey sıraları Çine bağlı Tibet ülkesi sınırları içinde yeralır. Himalayalar üzerinde iki de bağımsız devlet vardır. Bunlar Bhutan ve Nepaldir. Nepal ve Bhutan arasına sıkıģmıģ durumdaki küçük Sıkkım Prensliği 1975 yılında Hindistan tarafından iģgal edilmiģ ve otonom bir bölge olarak Hindistana bağlanmıģtır. Himalaya dağlarının bir kesimi Hindistan sınırları içinde kalırken, batı ucu KeĢmire, Karakurum sıraları ise Pakistana aittir. Karakurum dağları Himalaya dağları ile beraber Alp orojenezi sonucunda oluģmuģtur. Ġki dağ sırası birbirine paraledir. Arada Ġndüs vadisi yeralır. Karakurum dağları Himalayalardan sonra dünyanın en yüksek zirvelerini üzerinde bulunduran bir sıradağdır. Dağın üzerinde 7000 m yi geçen bir çok zirveden baģka K2 adıyla anılan 8611 m yüksekliğinde dünyanın en yüksek zirvelerinden biri vardır. Tıpkı Himalayalarda olduğu gibi bu dağlarda 5000 m den itibaren nival kat baģlar. Çok sayıda vadi buzulu, takke buzulu ve sirk buzlu, sirk gölleri mevcuttur. Daha önceki satırlarda da değinildiği gibi Karakurum dağları Keşmir adı verilen bölgede veya ülkede bulunur. KeĢmir Tibet platosunun sanki batıya doğru bir devamıdır. Yüksek bir ülkedir. Halkı ezici çoğunlıkla müslümandır. Hindistanın Ġngilizler tarafından yönetildiği

4 dönemde KeĢmir bir Emirlik halinde Hindistana bağlıydı. Ġngilizler 1947 yılında Hindistandan çekilirken ülkeyi Müslümanlar ve Hindular arasında böldüler. Müslümanlar Pakistan denilen devleti kurdu. Fakat KeĢmir Pakistana bağlanmadı. Hindistan burada hak iddia etti. Neticede iki ülke arasında savaģ çıktı ve KeĢmirin kuzey bölümünü Pakistan güney Bölümünü Hindistan iģgal etti. KeĢmir meselesi yüzünden Pakistan ve Hindistan arasında 4. kez 1999 da bir savaģ daha çıktı. ġu anda her iki ülke BM nin 1949 da çizdiği ateģkes hattına uymaktadır. Ancak 1962 yılında Çin keģmirin doğu bölümünü (Aksai Çin) iģgal etmiģtir. Neticede km² kadar olan KeĢmir toprağı bu gün Hindistan, Pakistan ve Çin arasında bölüģülmüģ durumdadır. Himalayalar batıda Karakurum dağları vasıtasıyla Hindukuş dağlarına bağlanır. Fakat sınır Himalayaların Ġndüs nehrinin güneyinde kalan sıraları üzerinden geçtiği için Gerek KeĢmir bölgesi ve gerekse Karakurum dağları Orta Asyaya dahil olarak kabul edilirler. Orta Asya sınırı HindukuĢ dağlarının su bölümünü takibederek Ġranın Kopet dağları üzerinden Hazar denizi kıyılarına ulaģır. HindukuĢ dağları yüksek dağlar olup alp orojenezi ile oluģmuģlardır. (en yüksek zirvesi Afganistanın Vahan bölgesinde Pakistan sınırında Tirih Mir 7708 m). HindukuĢlar doğu kesimlerinde iki kol halindedirler. Bir kolu Karakurum dağlarına bağlanan HindukuĢların güney kolu esas Himalayalara bağlıdır. HindukuĢların Karakuruma bağlanan kolları aynı zamanda Pamir platosunun güney duvarını oluģturur. HindukuĢlar 1200 km boyunca anahatlarıyla kuzeydoğu-güneybatı istikametinde uzanan yüksek sıradağlardır.5000 m nin üstünde kalan kesimleri nival bölgedir. Vadi buzulları, sirkler ve sirk gölleri mevcuttur. HindukuĢlar Orta Asya ile Güneybatı Asyayı ayıran doğal sınırın bir kısmını oluģturur. Bu nedenle Afganistanın kuzey kesimleri Orta Asyaya dahil edilir. Orta Asya Bu kesimde Güneybatı Asya ile komģudur. Çizilen bu sınıra göre Afganistanın Bir kesimi orta Asya sınırları içinde kalırken diğer kesimi (güney Afganistan) Güneybatı Asyaya dahil olur. Ġndüs nehrinin batısında buluna Belucistan dağları ise Güneybatı Asyayı Güney Asyadan ayırır. HindukuĢ dağları güneybatıya doğru Guh i Baba ve Sefid Guh (Propamisus) dağları ile devam ederler.. Her iki silsileyi Kabil suyu ayırır. Kabil suyu Ġndüs nehrinin bir koludur. Kabil suyunun vadisi aynı zamanda Afganistan içlerine sokulan doğal bir yol güzergahıdır. PeĢaver üzerinden Kabil suyu vadisini takibederek gelen yol Hayber geçidinden geçerek Kabil havzasına ulaģır. Yol kuzeye doğru devam eder ve Salang geçidinde (3878 m) HindukuĢları aģar ve Orta Asya geçilmiģ olur. HindukuĢları aģtıktan sonra Bağlan Ģehrinden geçen yol Mezar-ı ġerif Ģehrine gelir. Daha sonra Belh üzerinden Özbekistanın Tirmiz Ģehrine

5 ulaģır. Hayber geçidi Tarihi Hindistan -Orta Asya yolunun baģlangıcı sayılır ve HindukuĢlar da Asyanın iki bölgesini birbirinden ayıran kesin doğal sınırlardır. HindukuĢlar üzerinde bir çok doğal geçit bulunmasına rağmen yüksek geçitler olduğundan tarihi devirlerde geçiģler binbir zorlukla olmuģtur. Daha batıda Kopet (Kopeh) dağları (Kutşen 3191 m). Orta Asyanın sınırını çize. Bu dağlar orta asyayı güneybatı Asyadan ayırır. Kopet dağları doğuda Sefid Guh (veya Propamisus, Siyah Bubak) dağlarına bağlanırlar. Kopet dağları kuzeybatıya doğru biraz alçalarak Balkan (Balhan) dağları (1860 m) adı altında devam ederler ve Hazer Denizi kıyılarında son bulurlar. Bu bölgede Orta Asyanın sınırı gayet net gibi görünmekle beraber detaylı bir inceleme bazı durumların açıklığa kavuģturulmasını icabettirir. Çünkü Kopet dağlarının güneyinde onlara paralel olarak uzanan ikinci bir dağ sırası daha bulunur (Aladağ 3048 m, Binalud dağı 3211 m). Ġkisi arasına Atrek ve Keşef Rud akarsularının vadileri yerleģmiģtir. Atrek ırmağı batıya doğru akarak Hazar denizine dökülür. Keşef Rud ise doğua doğru akarak Herirud ırmağına karıģır. Herirud ırmağı da kuzeye doğru akarak Karakum çölünde kaybolur. Üzerinde durulan bu bölge beģeri bakımdan Turani unsurların ağır bastığı bir bölgedir. Bu bakımdan Orta Asyaya dahil edilmesi düģünülebilir. Bu takdirde de sınır güneydeki sıraların yani Binalud ve Aladağın üzerinden geçerek Atrek ırmağı ağzında Hazar denizine kavuģur. II-Orta Asyanın Coğrafi Bölgeleri Orta Asya kendi içinde doğal olarak Batı Orta Asya ve Doğu Orta Asya (Yukarı asya, Haute asia) olarak ikiye ayrılmıģ durumdadır. Bu üniteleri birbirinden ayıran sınır. HindukuĢ ve Himalayaların kesiģtiği noktadan baģlar. Pamir platosunun doğu kenarını takibederek kuzeye uzanır ve Tanrı Dağlarına eriģir. Bu dağların su bölümünü Ġli ırmağının kaynağına kadar takibeder (buna göre Tanrı dağlarının kuzey yamaçları batı, güney yamaçları doğu Orta Asyaya ait olur). Daha sonra kuzeybatıya döner. Borohoro dağları ve Çungarya Aladağlarının su bölümünü takibeder. Alagöl çöküntüsünü batı Orta Asyaya bırakır ve Tarbagatay dağlarına geçer. Kuzey doğuya doğru uzanır ĠrtiĢ nehrini keser, Zaysan gölünü batıya bırakarak Altayların Biyeluha (Beluha) zirvesinde (4560 m) Kuzey Asya sınırına kavuģur. Kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzanan ve jeomorfolojik oluģumlara dayanan bu nazari hat böylece Orta veya Merkezi Asyayı ikiye bölmüģ olur. Bu bölümleme sadece fiziki coğrafya unsurlarına değil, tarihi ve beģeri gerçeklere de uygun düģmektedir. II.1--Batı Orta Asya Avrupaya, yani Doğu Avrupaya çok açık bir bölgedir. Tüm, batı Orta Asya halkları (ki

6 bunların ekseriyetini Türk boyları teģkil eder), batıya yürüyüģlerinde Hazar ile Urallar arasında bulunan "Kavimler Kapısı"ndan geçerek Karadenizin kuzeyine inmiģlerdir. Fiziki coğrafya Ģartları Orta Asyalı kavimlere batı istikametini göstermektedir. Çünkü kuzeyde Sibirya, doğuda Çin, güneyde Çöller, yüksek ve buzullu platolar ile Himalaya silsilesi vardır. Orta Asyalı kavimler Çini zaman zaman istila etmiģ olmalarına rağmen doğuya Çine doğru gitmek onlar için çok fazla cazip olmamıģtır. Kuzeyin Tayga adı verilen uçsuz bucaksız ormanları ve soğuk iklimi Orta Asyalı milletleri kuzey yönüne gitmekten genellikle alıkoymuģtur. Güney istikametine giden yollar üzerinde ise Gobi, Taklamakan gibi çöller, Tibet, Pamir gibi yüksek ve soğuk platolar ile Dünyanın en yüksek silsileleri olan Himalayalar bulunuyordu ve bu engelleri aģmak binbir müģkülatla doluydu. Halbuki batı yönünde Hazar kıyıları ile Ural dağlarının güney ucu arasındaki steplerle örtülü düzlükler atlı kavimler için geçilmesi en kolay olan sahalardı. Üstelik batıya doğru gidildikçe Ģartlar daha da iyileģiyor otlaklar daha yeģil ve daha gür hale geliyordu. Ural ve Volga nehirlerinin geçilmesi pek problem teģkil etmiyordu. Bu engeller aģılınca Orta Asyalı kavimler kendilerini dünyanın en iyi otlakları olan pontik stepler sahasında buluyorlardı. Tarih bunu ispat eden olaylarla doludur. Doğu Avrupa etnisite bakımından bu sebepten daima doğudan gelen kavimlerce beslenmiģtir. Söz konusu bu etkileri doğu Avrupa milletlerinin etnik çizgilerinde görmek her zaman mümkündür. Büyük Rusların ablak çehreleri ve brakisefal özellikleri, Ukraynalılarda görülen göz, burun ve el ayaklarda görülen mongoloid özelikler, Slovaklarda, Polonyalılarda ve hatta kısmen Almanlar ve bazı iskandinayva kavimlerindeki geniģ çehre, küçük burun ve kısık göz özellikleri gibi. Bütün bu durumlar Doğu Avrupa ve batı Orta Asya arasında çok güçlü antropolojik iliģkilerin bulunduğunu göstermektedir. Bu sebeple Tuna ve Vistül ağızları arasına çekilen hattın doğusu (Ġskandinavya bölgesini dıģta bırakmak suretiyle) ve batı Orta Asya, tek bir bölge gibi algılanarak Avrasya adı altında bütünleģtirilmiģtir. Batı Orta Asyada bugün, halkının çoğunluğu veya tamamı Türk olan Cumhuriyetler vardır. Bu bölgenin tarihi ismi Batı Türkistandır.veya Batı Türkili dir. Batı ve Doğu Türkistan beraberce Türkeli veya Türkili olarak adlandırılırlar. El veya il kelimesi türkçede coğrafi bir mekan parçasını (bölge) ifade eden bir kavramdır. Tablo. Batı Orta Asya Sınırı içinde bulunan Ġdari Üniteler Adı yüzölçümü nüfusu başkenti Ekonomisi

7 ALTAY * Barnaul GORNO ALTAY** Gorno Altajsk KAZAKĠSTAN Astana KIRGIZĠSTAN BiĢkek KURGAN* Kurgan NOVOSĠBĠRSK* Novosibirsk Sanayi faliyetleri OMSK* Omsk Ziraat ÖZBEKĠSTAN TaĢkent TACĠKĠSTAN DuĢanbe TJUMEN* Tjumen Sanayi faaaliyetleri TÜRKMENĠSTAN AĢkabat toplam * Rusya Federasyonuna Ait Yönetim Birimleri ** Özerk Cumhuriyet Çizilen sınrlar içinde yeralan yukardaki ünitelerden bağımsız baģ cumhuriyetlerin toplam yüzölçümü km² dir. Buna Rusyaya bağlı idari birimler de ilave edildiğinde yüzölçümü km ² ye çıkar. Bu durumda Batı Orta Asyanın yüzölçümünün 5 milyon km ² ye yaklaģtığı görülür. Batı Türkistanda, 2,7 milyon km² gibi büyük bir yüzölçümüne sahip Kazakistan en önemli devlettir. Bir kısım toprakları Ural nehrinin batısında, Volga kıyısına kadar uzanır. Bu devletin kuzey sınırı, tayga -step sınırıyla uyuģmaktadır. Özbekistan, bir Maveraünnehir ülkesi olarak ortaya çıkar. Türkmenistan bir çöl (Karakum çölü) ve bozkırlar ülkesidir. Kırgızistan, Tanrı dağlarının batı kesimi üzerinde yeralır. Tacikistan ise Pamir platosunu kapsayan bir ülkedir. Rusyanın kurgan Tjumen, Omsk ve Novosibirsk gibi bazı vilayetleri (oblast),step sahasında yeraldıklarından dolayı kısmen Batı Orta Asyaya dahil sayılırlar. Yine Rusya Federasyonuna bağlı olan Altay ili ve Gorno Altay Özerk Cumhuriyeti de Batı Orta Asya sınırları içinde yeralır. Batı Orta Asyayı kendi içinde Ģu alt bölgelere ayırmak mümkündür. II. I 1-Kuzey Kazakistan veya Büyük Tatar stepi (Kırgız stepleri) Batıda Urallar doğuda Altay dağları güneyde Kazakistan EĢiği kuzeyde ise tayga ile

8 sınırlanmıģ olan ve çok geniģ alanlara yayılmıģ step alanına Büyük Tatar Stepi denir. Burası jeolojik olarak II ve III.zaman tabakalarından meydana gelen yapısal bir düzlük ( platform), jeomorfolojik olarak ise bir ovadır. Bölgede hüküm süren iklimin özelliklerini ortaya koyabilmek amacıyla Astana istasyonunun verilerinden faydalanılacaktır. Astana 51 N, 71 E, yükselti 357 m Aylar yıllık Sıcaklık C YağıĢ (mm) Astanada Temmuz en sıcak aydır ve ortalaması 21 C dir. Bu durum yazların fazla sıcak geçmediğini gösterir. Ocak ve ġubat ise en soğuk aylardır. Ortalamaları -16 C derecedir. Yani kıģın sıcaklıklar çok düģmekte ve dondurucu soğuklar olmaktadır. Bulunulan enleme göre yazların sıcak geçmesi kıģların ise çok soğuk geçmesi ve aradaki sıcaklık amplitüdünün (termik genlik) 37 C yi bulması burada kontinental bir sıcaklık rejiminin hakim olduğunu bize göstermektedir. Bu durum havanın nisbi nem derecesinin düģüklüğünden kaynaklanır. KıĢın bu bölge stabil bir hava kütlesi olan Sibirya antisiklonunun yerleģme sahasıdır. Havalar ancak mayısta ısınmaya baģlar. Mayıs ilkbahar ayıdır. Haziran Temmuz ve Ağustos yaz aylarıdır. Eylül sonbahardır. Ekimde kıģ mevsimi baģlar ve 6 ay devam eder. Görülüyorki ilkbahar ve sonbahar mevsimleri iyice kısalmıģ, kıģ mevsimi ise çok uzamıģtır. Yaz mevsimi vardır fakat pek sıcak değildir. Tüm bunlar karasal iklimin sıcalık rejimine has özelliklerdir. Kuzey Kazakistan veya Büyük Tatar steplerinde yağıģların az olduğunu Astananın yıllık yağıģ değerinden anlıyoruz. Astananın yıllık yağıģı 300 mm civarındadır. Bu yağıģ değeri çöl iklimini ayırma kriteri olan 250 mm ye yakındır. Fakat bu az yağıģın aylara oldukça düzenli bir Ģekilde dağıldığı görülür. Tamamen kurak ve aģırı yağıģlı bir ay yoktur. YağıĢlar her mevsimde düģmektedir. Yaz mevsimi diğerlerine göre daha fazla yağıģlıdır. KıĢ mevsimi ise daha az yağıģlıdır. Bu özellikler karasal (kontinental) iklim yağıģ rejimine has özelliklerdir. KıĢın Sibirya antisiklonunun bu bölgeye yerleģmesi ve uzun zaman kalması yağıģ getiren siklonik hava tiplerinin sahaya sokulmasını önlemektedir. YağıĢlar kar halinde düģmekte ve bu ince kar örtüsü uzun zaman yerde kalmaktadır. Toprak donmaktadır. Yazın ise bir miktar konveksiyon karakterli yağıģlar olmaktadır. YağıĢların mevsimlere düzenli dağılması bu bölgeyi çöl olmaktan kurtarmakta ve tüm yıl yeģilliğini koruyan bir stepin ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Yetersiz yıllık yağıģ miktarı sahada orman örtüsünün geliģmesine engel olmaktadır. Bu iklim Ģartları göz alabildiğine uzanan düzlüklerin doğal meralar olan steplerle örtülmesini

9 sağlamakta ve hayvancılığın temellerini oluģturmaktadır. Ġklim Ģartlarının buğday ziraatine de elveriģli oluģu doğal meraların tarlalara dönüģtürülmesinde baģlıca etken olmuģtur.bu sebeplerle Kazakistan büyükbaģ hayvancılık ve buğday üretimi bakımından önde gelen bir ülkedir. -hidroğrafya Orta Asyanın genel karakterinin aksine olarak Kuzey Kazakistan Stepleri bölgesi hidroğrafya bakımından bir açık havzadır. Sularını Kuzey Buz Denizine yollar. Topoğrafik eğimin azlığı, düzlüklerin hakimiyeti, bulunulan enlem icabı buharlaģmanın Ģiddetli olmaması yıllık yağıģ miktarının düģüklüğüne rağmen (300 mm civarında) bölgenin akarsular ve göller bakımından zengin olmasını sağlamıģtır. Bu nedenle coğrafi peyzajda steplerin ortasında kıvrıla kıvrıla ve ağır ağır akan, kenarları boyunca ağaç topluluklarının uzandığı akarsular ile, yayvan çanaklara yerleģmiģ irili ufaklı sayısız göller ve bataklıkların göze çarpar. Kuzey Kazakistan steplerini Obinin büyük kolu İrtiş nehri akaçlar. Bu geniģ step bölgesine irtiģ üç kol halinde yayılmıģtır. En batıdaki Tobol koludur. Ortadaki İşim doğudaki ise İrtiş akarsuyudur. Tobol akarsuyu (1591 km, yıllık ortalama debi 805 m³/sn) ) Ural dağlarının güneydoğu ucundaki platolardan doğar. Kuzeye doğru akar bu sırada Kustanay ve Kurgan Ģehirlerinden geçer, stepleri ve Taygayı kateder, ĠrtiĢ ile birleģir. KavĢak noktasında Tobolsk Ģehri kurulmuģtur. Tobol ırmağının aģağı çığırında 437 km lik bir kesimde nehir ulaģımı yapılır. Tobol nehri Kazakistan ve Rusya federasyonu arasında paylaģılmıģtır. Nehir ulaģımı daha çok Rusya federasyonu içinde kalan kesimdedir. Obi sistemine dahil olan ve Tobolun doğusunda yeralan İşim (Esil) nehri Kazakistan eģiği adı verilen yükseltilerden doğar. Bir müddet batıya doğru akar. Bu sırada Kazakistanın yeni baģkenti Astana (Akmolinsk, Zelinograd, Akmola) Ģehrinin içinden geçer. Daha sonra kuzeye döner ve Kazakistan sınırları dıģında (Rusya Federasyonu sınırları içinde) ĠrtiĢ nehrine kavuģur. Uzunluğu 2450 km kadardır. Yıllık Ortalama debisi 56 m 3 /sn dir. Yukarı ve orta çığırlarında kendi adıyla anılan stepleri kateder. AĢağı çığırında tayga içinden geçer. AĢağı kesimi ulaģıma elveriģlidir. ĠĢim nehri üzerinde Kazakistana ait Petropavloks Ģehri ile Rusyaya ait ĠĢim Ģehirleri yeralır.

10 Kazakistanın başkenti Astana da bir cami. Kuzey Kazakistan steplerinin doğusunda ĠrtiĢin esas kolu yeralır. Kaynaklarını Büyük Altaylardan veya Moğolistan Altaylarından alır. Birkaç kol da kuzey Altaylardan gelir. Büyük Altaylardan gelen kolun adı Kara ĠrtiĢdir. Kara irtiģ tektonik bir olukta kuzeybatıya doğru akar. Bu tektonik oluk Tarbagatay ile Altay dağları arasındadır. Kara irtiģ önce Zaysan gölüne dökülür. Bu göl bir tatlı su gölüdür (1860 km², maksimum derinlik 15 m). Balıkçılık bakımından önemlidir (Hucho taimen syn:salmo fluvialitis, Brachymystax lenox syn: salmo coregonoides). Evvelce Zaysan gölü ayağı ĠrtiĢ nehrinin kaynaklarını oluģturuyordu. Gölden çıkan bu akarsu üzerine 1960 yılında Buhtarma Barajı inģa edildi. Bunun bir neticesi olarak baraj gölü ile zaysan gölü birleģti ve zaysan gölünün su düzeyi biraz yükseldi.

11 Obi ve kolları (Tobol, İşim, İrtiş) ĠrtiĢ kuzeybatıya doğru devam eder. Semipalatinsk (Semey), Pavlodar, Omsk Ģehirlerinden geçer, ĠĢim ve Tobolu aldıktan sonra kuzeye döner, Hansi-Mansi kasabasının biraz kuzey batısında

12 Semey (Semipalatinsk) şehrinde bir cami-kazakistan Obiye kavuģur. ĠrtiĢin kaynaktan-bu noktaya kadar uzunluğu 4248 km dir. Bu noktadaki Ortalama debisi 1960 m³/sn dir. II-II Kazakistan eşiği Batıda Turgay çukurluğundan doğuda irtiģ nehrine kadar yaklaģık 1600 km uzanur. En yüksek noktası Aksoran 1565 m dir. Bir plato özelliği gösterir. Üzerinde seyrek olarak çam topluluklarına (Pinus cembra, Pinus silvestris) rastlanır. Ancak bu eģik yekpare bir ünite değildir. Batı kesimi bir çöküntü alanı ile diğer kesimden ayrılmıģtır. Batı kesimine Ulutau adı verilir (1133 m). GeniĢliği 600 km civarında olan basık bir jeomorfolojik ünitedir. Kazakistan eģiğinin ortalarından 49 N paraleli geçmektedir. Jeolojik olarak paleozoik yaģlı bir masif olan Kazakistan eģiği bir iklim sınırı oluģturur. Kuzeyinde kuzey Kazakistan stepleri yeralır. Bunlar nemli steplerdir. Güneyinde kurakçıl karakterli ve cılız ot örtülü Güney Kazakistan stepleri ile bazı çöller (Bedpak Dala, Myunkum ) ve Balkaş gölü yeralır. 1-Doğu Orta Asya Çizilen sınırlar dahilinde, tamamen doğu Orta Asyada yeralan tek bağımsız devlet Moğolistandır. Çin Halk Cumhuriyeti Orta Asyada çok geniģ topraklara sahip bir devlettir. Çinliler bir orta Asya milleti olmamalarına karģın tarihi süreç içinde orta Asyada çok büyük araziler ele geçirmiģler buraları kendi yönetimlerine bağlamıģlardır. Biz bugün doğu Orta

13 Asyada Çin Halk Cumhuriyetine bağlı Ģu yönetim birimlerini sayabiliriz. Orta Asyada Çin Halk Cumhuriyetine Bağlı İdari Üniteler Sıra adı İdare merkezi yüzüölçümü (km²) nüfusu özellik Çin Halk Cumhuriyeti Pekin Kansu Lançou * Ġç Mogolistan Huhehot Çinghai Sining * Sinkiang (Doğu Türkistan) Urumçi Uygur Özerk Bölgesi 5 * Tibet Lhasa Seçvan Çengtu ġansi Taiyuan ġensi Sian * Ningsia Hui Yinçuan Müslüman nüfus önemli Görülüyor ki yaklaģık 10 milyon km² kadar bir alana sahip olan doğu Orta Asyanın ¾ üne Çin Halk Cumhuriyeti sahiptir. Çinin Orta Asyadaki arazisi ülke yüzölçümünün yaklaģık yarısını teģkil eder.bu durumda Çini bir Orta Asya (doğu Orta Asya) devleti olarak kabul etmede bir sakınca yoktur. Çinliler Hoangho ve Yangçe taban ovalarında yaģayan insanlardır. Orta Asya topraklarında kendilerine bağlı ünitelerde oturan insanlar Çin kökenli değillerdir. Mesela bugün Çine bağlı bir özerk bölge olan Sinkiang, halkı Türk kökenli (Uygur Türkleri) olan tarihi bir Türk yurdudur. Benzer Ģekilde Tibet Çine bağlı olmasına rağmen halkı Çinli değil Tibetlidir. Çin Tibeti II. Dünya savaģı bitiminden hemen sonra istila etmiģtir. Tibetin statüsü de özerk bölge dir. Ġç Mogolistan özerk bölgesinin ve Ningsia Hui özerk bölgesinin halkları da Çinli değildir. YaklaĢık 7 milyon km² bir alana sahip olan doğu Orta Asyada 240 milyon nüfus barınmaktadır. Bu çizilen sınırlar dahilinde Doğu Orta Asyada ; Moğolistan gibi bir bağımsız devlet ile Çine bağlı 9 idari ünite, Rusya federasyonuna bağlı 2 idari ünite (Tuva Özerk Cumhuriyeti, Çita özerk ili) ve Hindistan, Pakistan ve Çin tarafından iģgal edilmiģ olan KeĢmir olmak üzere 13 siyasal ünite mevcuttur.

14 Doğu Orta Asyada Yeralan Siyasal ve İdari Üniteler Sıra Adı Yönetim Yüzölçümü Nüfusu merkezi 1 MOĞOLĠSTAN 2 DOĞU TÜRKĠSTAN 3 TĠBET 4 ĠÇ MOĞOLĠSTAN 5 NĠNGSĠA HUĠ 6 KANSU 7 ÇĠNGHAĠ 8 SEÇVAN 9 ġansġ 10 SENSĠ 11 TANNU TUVA Kızıl Koyun (TIVA) ÖZERK deve, yak CUMHURĠYETĠ 12 ÇĠTA ÖZERK Çita ĠLĠ 13 KEġMĠR Doğu Türkistan (Sinciang) ve Tibet gibi Çine bağlı ülkeler yeralır. Ayrıca Rusya Federasyonuna bağlı Tuva Özerk Cumhuriyeti, Çita yöneti birimi doğu Orta Asyaya ait sayılır. Büyük Kingan Dağlarının batısında bulunan ve Kerulen nehrinin döküldüğü Dalai Nor veya (Hu Lun Chin ) gölü çevresindeki Barga bölgesi de Çine bağlıdır. Aslında bu bölge Moğolistanın tabii bir parçasıdır. Ayrıca Mogolistan sınırının güneyinde ve ona komģu olan Kansu eyaleti ve Ningsia Hui yönetim birimi, doğu Orta Asyada Çine bağlı olan kesimlerdir. Hoang Ho nun yayı içinde yeralan Çinin ġensi eyaleti (Ordos bozkırı) de doğu Orta Asyaya aittir. Karanlık (Kun Lun) dağları ile Altın ve NanĢan dağları arasında bulunan Çaydam Havzası Tibetin doğal bir parçası iken bugün Çinin, Çinghai adı verilen eyaletini teģkil eder. Çinin Seçuan eyaletinin batı bölümü (Garze ve Aba illeri) de doğu Orta Asyaya dahildir. Doğu Türkistan veya Sinkiang tek bir parça değildir. Güney Altaylar ve Tanrı dağları

15 arasında Çungarya denilen bölge bulunur. Tanrı dağlarının güneyinde ise Tarım Havzası yeralır. Tibet de doğu Orta Asyanın bir birimidir. Karanlık (Kun-Lun Shan), Altın ve NanĢan (Kilian Shan) dağları Tibetin kuzey sınırını çizer. Himalayalar,güney sınırını teģkil eder. KeĢmirin, Himalayaları kuzeyinde kalan kesimi de doğu Orta Asyaya dahildir. Karakurum Dağları bütünüyle KeĢmirdir. Pamirin doğu kenarındaki dağlardan geçen sınır bu platoyu ve Alay dağlarını batı Orta Asyaya bırakır.tanrı Dağları güney etekleri doğu Orta Asyaya dahildir. Ġli kaynağında sınır kuzeybatıya yönelir. Çungarya Aladağları ve Tarbagatay Dağlarından geçerek Altayların batı ucunda kuzey Asya sınırına kavuģur. Bu durumda,tanrı Dağlarının doğu uzantıları doğu Orta Asyaya dahildir. ***

ORTA ASYA. I. Coğrafi Konumu ve Sınırları

ORTA ASYA. I. Coğrafi Konumu ve Sınırları ORTA ASYA I. Coğrafi Konumu ve Sınırları I.1.-Orta Asyanın Matematik Konumu Asya kıtasının ortalarında etrafı genelde yüksek dağlarla çevrelenmiş ve kapalı havza karakterinin ağır bastığı bölgeye Orta

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM Rehber Öğretmen : Şule Yıldız Hazırlayanlar : Bartu Çetin Burak Demiral Nilüfer İduğ Esra Tuncer Ege Uludağ Meriç Tekin 2000-2001 İZMİR TEŞEKKÜR Bize bu projede yardımda bulunan başta

Detaylı

İKLİM TİPLERİ. Yıllık ortalama sıcaklık 25 C dolayındadır. Yıllık ve günlük sıcaklık farkı 2-3 C yi geçmez. Yıllık yağış miktarı 2000 mm den

İKLİM TİPLERİ. Yıllık ortalama sıcaklık 25 C dolayındadır. Yıllık ve günlük sıcaklık farkı 2-3 C yi geçmez. Yıllık yağış miktarı 2000 mm den İKLİM TİPLERİ Dünya'nın hemen her bölgesinin kendine özgü bir iklimi bulunmaktadır. Ancak, benzer iklim kuşaklarına sahip alanlar büyük iklim kuşakları oluştururlar. Yüzlerce km 2 lik sahaları etkileyen

Detaylı

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri Türkiye de Sıcaklık Türkiye de Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı Türkiye haritası incelendiğinde Yükseltiye bağlı olarak

Detaylı

Büyük İklim Tipleri COĞRAFYA DERSİ PERFORMANS ÖDEVİ. Doruk Aksel Anil

Büyük İklim Tipleri COĞRAFYA DERSİ PERFORMANS ÖDEVİ. Doruk Aksel Anil Büyük İklim Tipleri COĞRAFYA DERSİ PERFORMANS ÖDEVİ Doruk Aksel Anil YERYÜZÜNDEKİ BAŞLICA İKLİM TİPLERİ Dünya'nın hemen her bölgesinin kendine özgü bir iklimi bulunmaktadır. Yüzlerce km² lik sahaları

Detaylı

TÜRKİYE NİN İKLİMİ. Türkiye nin İklimini Etkileyen Faktörler :

TÜRKİYE NİN İKLİMİ. Türkiye nin İklimini Etkileyen Faktörler : TÜRKİYE NİN İKLİMİ İklim nedir? Geniş bir bölgede uzun yıllar boyunca görülen atmosfer olaylarının ortalaması olarak ifade edilir. Bir yerde meydana gelen meteorolojik olayların toplamının ortalamasıdır.

Detaylı

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI:

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Ülkemizin güney doğusunda yer alan bölge nüfus ve yüzölçümü en küçük bölgemizdir. Akdeniz, Doğu Anadolu Bölgeleriyle, Suriye ve Irak Devletleriyle

Detaylı

AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ İKLİM TİPLERİ

AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ İKLİM TİPLERİ AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ İKLİM TİPLERİ İklim Tipleri Dünya da İklim ve Doğal Bitki Örtüsü Dünya da Görülen İklim Tipleri Bir yerde benzer sıcaklık, basınç, rüzgar, nemlilik

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA CEVAP 1: (TOPLAM 10 PUAN) 1.1: 165 150 = 15 meridyen fark vardır. (1 puan) 15 x 4 = 60 dakika = 1 saat fark vardır. (1 puan) 12 + 1 = 13 saat 13:00 olur. (1 puan) 1.2:

Detaylı

TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM

TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM Türk Dünyası, Türk milletine mensup bireylerin yaşamlarını sürdürdüğü ve kültürlerini yaşattığı coğrafi mekânın tümünü ifade eder. Bu coğrafi mekân içerisinde Türkiye, Malkar Özerk,

Detaylı

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir?

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? 1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? a. Ova b. Vadi c. Plato d. Delta 2- Coğrafi bölgelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a. Coğrafi özellikleri

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

Kanada Kalkanı Kanada Kalkanı. Kıyı Dağları. Kanada Kalkanı. Kıyı Ovaları. Örtülü Platform. Büyük Ovalar İç Düzlükler. Dağ ve Havzalar Kuşağı

Kanada Kalkanı Kanada Kalkanı. Kıyı Dağları. Kanada Kalkanı. Kıyı Ovaları. Örtülü Platform. Büyük Ovalar İç Düzlükler. Dağ ve Havzalar Kuşağı Örtülü Platform Örtülü Platform Kanada Kalkanı Kanada Kalkanı Kıyı Dağları Örtülü Platform Kanada Kalkanı Dağ ve Havzalar Kuşağı Büyük Ovalar İç Düzlükler QUACHITA WICHITA Kıyı Ovaları BÜYÜK OVALAR= GREAT

Detaylı

DOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI:

DOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: DOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Ülkemizin doğusunda yer alan bölge kabaca üçgene benzer. Marmara ve Ege Bölgeleri hariç her bölge ile komşudur. Suriye hariç bütün doğu komşularımızla

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

70 inde doğuran ortalama 120 yıl yaşayan kanser bilmeyen Türkler

70 inde doğuran ortalama 120 yıl yaşayan kanser bilmeyen Türkler Hunza Türkleri 70 inde doğuran ortalama 120 yıl yaşayan kanser bilmeyen Türkler Bu Türkler kansere yakalanmıyor 120 yıl yaşıyor sırrı ise, Hunza Türkleri Hun Türklerinden geliyor. Pakistan ve Hindistan

Detaylı

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014 BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER 26 ŞUBAT 2014 1 19.02.2014 TANIŞMA, DERSLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER, DERSTEN BEKLENTİLER 2 26.02.2014 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 3 05.03.2014 DOĞAL

Detaylı

Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler

Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler Nüfusun Dağılışında Etkili Faktörler Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler 1-Doğal Faktörler: 1.İklim : Çok sıcak ve çok soğuk iklimler seyrek nüfusludur.

Detaylı

Finlandiya nın Tarihçesi

Finlandiya nın Tarihçesi Finlandiya Yüzölçümü :338.145 km 2 Nüfusu :5.175.783 İdare şekli :Cumhuriyet Başkenti :Helsinki Önemli şehirleri :Tampere, Espoo, Turku Dili :Fince Dini :Hristiyanlık Para birimi :Euro, Fin Markası Finlandiya

Detaylı

EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI

EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI 1/5 EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI Türkiye nin 7 coğrafi bölgesinden biri olan Ege Bölgesi, 85.000 km2 lik yüzölçümüyle Türkiye topraklarının %11 ini kaplar. (Harita:1) Ege Bölgesi, Anadolu nun

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA COĞRAFİ KONUM COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA Yeryüzünün belli bir bölümünü FİZİKİ coğrafya BEŞERİ ve gösterir. EKONOMİK -Doğa olaylarını -Kıtalar coğrafya konu alır. -Ülkeler -İnsanlar ve -Klimatoloji

Detaylı

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ TOPOĞRAFYA, YÜKSELTİ VE RÖLİYEF Yeryüzünü şekillendiren değişik yüksekliklere topoğrafya denir. Topoğrafyayı oluşturan şekillerin deniz seviyesine göre yüksekliklerine

Detaylı

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır.

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır. Büyük İklim Tipleri Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi Hisar Okulları İçindekiler Büyük İklim Tipleri... 3 Ekvatoral İklim... 3 Görüldüğü Bölgeler... 3 Endonezya:... 4 Kongo:... 4 Tropikal İklim:...

Detaylı

RÜZGARLAR. Birbirine yakın iki merkezde sıcaklık farkı oluşması durumunda görülecek ilk olay rüzgarın esmeye başlamasıdır.

RÜZGARLAR. Birbirine yakın iki merkezde sıcaklık farkı oluşması durumunda görülecek ilk olay rüzgarın esmeye başlamasıdır. RÜZGARLAR Yüksek basınçtan alçak basınca doğru olan hava hareketidir. Birbirine yakın iki merkezde sıcaklık farkı oluşması durumunda görülecek ilk olay rüzgarın esmeye başlamasıdır. Rüzgarın Hızında Etkili

Detaylı

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik TARIM VE EKONOMİ Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik düzeyine bağlıdır. Bazı ülkelerde tarım tekniği

Detaylı

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR Ülkelerin Gelişmişliğini Belirleyen Faktörler Coğrafya Öğretmeni Gelişmeyi tek bir ölçütle ifade etmek, ülkelerin ekonomik, sosyal ve siyasal yapılarındaki farklılık

Detaylı

DERS 1. Bölge Sınırlarını Tespiti

DERS 1. Bölge Sınırlarını Tespiti DERS 1 Bölge Sınırlarını Tespiti İster fiziki ve ister beşeri konularda olsun, çalışma yapılacak alanların (havza, yöre, bölüm, bölge) sınırlarının saptanması gerekir. 1-Bir kıtayı ele alabiliriz. Kıtaların

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce İNGİLTERE DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce DİNİ: Hıristiyanlık PARA BİRİMİ: Sterlin 1.

Detaylı

İnce Burun Fener Fener İnce Burun BATI KARADENİZ BÖLGESİ KIYI GERİSİ DAĞLARI ÇAM DAĞI Batıdan Sakarya Irmağı, doğudan ise Melen Suyu tarafından sınırlanan ÇAM DAĞI, kuzeyde Kocaali; güneyde

Detaylı

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler.

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarların şekillendirici etkilerinin görüldüğü yerlerin

Detaylı

VAN OVASININ İKLİM ÖZELLİKLERİ. Doç. Dr. Ejder KALELİOĞLU GİRİŞ

VAN OVASININ İKLİM ÖZELLİKLERİ. Doç. Dr. Ejder KALELİOĞLU GİRİŞ VAN OVAININ İKLİM ÖZELLİKLERİ Doç. Dr. Ejder KALELİOĞLU GİRİŞ Doğu Anadolu, denizlerden uzak ve yüksek bir bölgedir. Bölgenin ortalama yüksekliği 2000 m.'yi bulur. Bunun için bölgede şiddetli karasal bir

Detaylı

Test. Coğrafi Konum BÖLÜM 3

Test. Coğrafi Konum BÖLÜM 3 BÖLÜM 3 Coğrafi Konum 1. Coğrafi konum aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak tanımlanmıştır? A) Bir ülkenin askeri açıdan ve savunma amaçlı konumu demektir. B) Yeryüzünde herhangi bir noktanın coğrafi

Detaylı

Minti Monti. İlkbahar 2015 Sayı:17 Ücretsizdir. Kızıl Panda

Minti Monti. İlkbahar 2015 Sayı:17 Ücretsizdir. Kızıl Panda Minti Monti Çocuklar için eğlenceli poster dergi İlkbahar 2015 Sayı:17 Ücretsizdir ISSN: 2146-281X Kızıl Panda Himalayalar Yeryüzünün Zirvesi Sıradağlar Doğa Yürüyüşünde Yanına Hangi Malzemeleri Alırsın?

Detaylı

SEL KONTROLUNDA AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROL ÇALIġMALARININ ÖNEMĠ

SEL KONTROLUNDA AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROL ÇALIġMALARININ ÖNEMĠ T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROLU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SEL KONTROLUNDA AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROL ÇALIġMALARININ ÖNEMĠ Hanifi AVCI Genel Müdür ġubat-2011 SEL AFETĠNĠN SEBEBĠ

Detaylı

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Bölge yurdumuzun güneyinde, Akdeniz boyunca bir şerit halinde uzanır. Komşuları Ege, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri, Suriye, Kıbrıs

Detaylı

FRANSA. Turizm,Ulaşım,Sanayi. www.sosyal-bilgiler.com

FRANSA. Turizm,Ulaşım,Sanayi. www.sosyal-bilgiler.com FRANSA FİZİKİ ÖZELLİKLERİ Coğrafi konum Yer şekilleri İklimi BEŞERİ ÖZELLİKLER Nüfusu Tarım,Maden Turizm,Ulaşım,Sanayi www.sosyal-bilgiler.com FRANSANIN KİMLİK KARTI Başkenti: Paris Dili: Fransızca Dini:

Detaylı

Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir.

Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir. Mart 30, 2013 Yerel Saat Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir. Yerel saat doğuda ileri, badda geridir.

Detaylı

KONU: HARİTA BİLGİSİ

KONU: HARİTA BİLGİSİ KONU: HARİTA BİLGİSİ Yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün, kuşbakışı görünüşünün, belli bir ölçek dahilinde küçültülerek, bir düzlem üzerine aktarılmasıyla elde edilen çizime harita denir. Bir çizimin

Detaylı

Türk Dünyası'nın Coğrafyası / Prof. Dr. İbrahim Atalay

Türk Dünyası'nın Coğrafyası / Prof. Dr. İbrahim Atalay Türk Dünyası'nın Coğrafyası / Prof. Dr. İbrahim Atalay Orta Asya, batıda Hazar denizi, kuzeyde Kırgız Bozkırları ve Altay dağları, doğuda Moğolistan ve Çin Halk Cumhuriyetinin batısı (Doğu Türkistan),

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) World Climatology

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) World Climatology JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) World Climatology Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 Climate - İklim Geniş sahalarda uzun yıllar hava şartlarının ortalamalarıdır. Hava durumu, anlık hava şartlarını

Detaylı

1. İnsan etkisi dışında, kendiliğinden oluşan her unsur doğayı oluşturmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir doğal unsurdur?

1. İnsan etkisi dışında, kendiliğinden oluşan her unsur doğayı oluşturmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir doğal unsurdur? COĞRAFYA, yeryüzünü oluşturan doğal ortamların özelliklerini, Dünya üzerindeki dağılışlarını; doğal ortamla insan toplulukları ve etkinlikleri arasındaki karşılıklı ilişki ve etkileşimi nedenleriyle birlikte

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ DEPREM ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (DAUM) 25 NİSAN 2015 NEPAL-KATMANDU DEPREMİ (M=7.8)

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ DEPREM ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (DAUM) 25 NİSAN 2015 NEPAL-KATMANDU DEPREMİ (M=7.8) DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ DEPREM ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ (DAUM) 25 NİSAN 2015 NEPAL-KATMANDU DEPREMİ (M=7.8) 25 Nisan 2015 te (saat 06:11, UT) Nepal de M: 7,8 büyüklüğünde bir deprem meydana gelmiştir

Detaylı

TÜRKİYE NİN DÜNYA ÜZERİNDEKİ YERİ

TÜRKİYE NİN DÜNYA ÜZERİNDEKİ YERİ İ İ İ İ Ğ TÜRKİYE NİN DÜNYA ÜZERİNDEKİ YERİ TÜRKİYE VE YAKIN ÇEVRESİ NEOTEKTONİK HARİTASI TÜRKİYE VE ÇEVRESİ LEVHA HARİTASI TÜRKİYE VE ÇEVRESİ LEVHA HARİTASI-2 TÜRKİYE PALEOZOİK ARAZİLER HARİTASI TÜRKİYE

Detaylı

Coğrafya ve Türkiye nin En'leri

Coğrafya ve Türkiye nin En'leri Coğrafya ve Türkiye nin En'leri Enlemin etkilediği en önemli faktör iklimdir. Boylam en çok yerel saat farklılaşmasını sağlar. En büyük paralel Ekvator, en küçük paraleller kutup noktalarıdır. Meridyenlerin

Detaylı

TÜRKĠYE NĠN ĠKLĠMĠ BĠTKĠ ÖRTÜSÜ VE TOPRAK TĠPLERĠ

TÜRKĠYE NĠN ĠKLĠMĠ BĠTKĠ ÖRTÜSÜ VE TOPRAK TĠPLERĠ COĞRAFYA TÜRKĠYE NĠN ĠKLĠMĠ BĠTKĠ ÖRTÜSÜ VE TOPRAK TĠPLERĠ Türkiye nin Matematik Konumunun İklim Üzerindeki Etkileri Dört mevsim belirgin olarak yaşanır Akdeniz iklim kuşağında bulunur Batı rüzgarlarının

Detaylı

JEOLOJİ İÇ KUVVETLER

JEOLOJİ İÇ KUVVETLER JEOLOJİ İÇ KUVVETLER Enerjisini yerin içindeki mağmadan alan güçlere iç kuvvetler denir. İç kuvvetlerin etkisiyle orojenez, epirojenez, volkanizma ve depremler meydana gelir. İç kuvvetlerin oluşturduğu

Detaylı

Taşların fiziksel etkiler sonucunda küçük parçalara ayrılmasına denir. Fiziksel çözülme, taşları oluşturan minerallerin kimyasal yapısında herhangi

Taşların fiziksel etkiler sonucunda küçük parçalara ayrılmasına denir. Fiziksel çözülme, taşları oluşturan minerallerin kimyasal yapısında herhangi TOPRAK Yer kabuğunu oluşturan çeşitli kaya ve minerallerin fiziksel ve kimyasal yoldan ayrışmasıyla meydana gelen, içinde son derece zengin flora, hayvan varlığı barındıran ve inorganik maddeler ile hava,

Detaylı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

COĞRAFYA DERSİ 9. SINIF 2. DÖNEM 1. YAZILISI SORULARI (1) (CEVAP ANAHTARLI)

COĞRAFYA DERSİ 9. SINIF 2. DÖNEM 1. YAZILISI SORULARI (1) (CEVAP ANAHTARLI) COĞRAFYA DERSİ 9. SINIF 2. DÖNEM 1. YAZILISI SORULARI (1) (CEVAP ANAHTARLI) 2013-2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI.. OKULU 2.DÖNEM 9/ SINIFI COĞRAFYA DERSİ 1. YAZILISI ADI SOYADI:...SINIF NO..PUAN 1. Yukarıdaki

Detaylı

Doğal ve doğal olmayan yapı ve tesisler, özel işaretler, çizgiler, renkler ve şekillerle gösterilmektedir.

Doğal ve doğal olmayan yapı ve tesisler, özel işaretler, çizgiler, renkler ve şekillerle gösterilmektedir. HARİTA NEDİR? Yeryüzünün tamamının veya bir parçasının kuşbakışı görünümünün, istenilen ölçeğe göre özel işaretler yardımı ile küçültülerek çizilmiş örneğidir. H A R İ T A Yeryüzü şekillerinin, yerleşim

Detaylı

İTALYA. Sanayi,Turizm,Ulaşım

İTALYA. Sanayi,Turizm,Ulaşım İTALYA FİZİKİ ÖZELLİKLERİ Coğrafi konum Yer şekilleri İklimi BEŞERİ ÖZELLİKLERİ Nüfusu Tarım ve hayvancılık Madencilik Sanayi,Turizm,Ulaşım İTALYANIN KİMLİK KARTI BAŞKENTİ:Roma DİLİ:İtalyanca DİNİ:Hıristiyanlık

Detaylı

IĞDIR ARALIK RÜZGÂR EROZYONU ÖNLEME PROJESİ İZLEME RAPORU

IĞDIR ARALIK RÜZGÂR EROZYONU ÖNLEME PROJESİ İZLEME RAPORU Rapor No. :1 Tarihi: 04/12/2012 IĞDIR ARALIK RÜZGÂR EROZYONU ÖNLEME PROJESİ İZLEME RAPORU Projenin Adı: Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Proje Alanının Genel Özellikleri: Iğdır İli Aralık İlçesinde

Detaylı

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5. Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.Arkensis, 6.Kapensis Flora alemleri flora bölgelerine (region), flora

Detaylı

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU AKÇAKALE KÖYÜ (MERKEZ/GÜMÜŞHANE) 128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU 2016 AKÇAKALE KÖYÜ-MERKEZ/GÜMÜŞHANE 128 ADA 27 VE 32 NUMARALI PARSELLERE

Detaylı

Doðal Unsurlar I - Ýklimin Etkisi Doðal Unsurlar II - Yerþekillerinin Etkisi Dünya'nýn Þekli ve Sonuçlarý

Doðal Unsurlar I - Ýklimin Etkisi Doðal Unsurlar II - Yerþekillerinin Etkisi Dünya'nýn Þekli ve Sonuçlarý Ödev Tarihi :... Ödev Kontrol Tarihi :... Kontrol Eden :... LYS COĞRAFYA Ödev Kitapçığı 1 (TM-TS) Doðal Unsurlar - Ýklimin Etkisi Doðal Unsurlar - Yerþekillerinin Etkisi Dünya'nýn Þekli ve Sonuçlarý Adý

Detaylı

SEYİTÖMER LİNYİT ÇIKARIM SAHASI

SEYİTÖMER LİNYİT ÇIKARIM SAHASI Yoncalı Ovası Kütahya ovası kuzeydeki "Yoncalı Depresyonu"ndan bir eşik alanıyla ayrılmaktadır. Zengin linyit yataklarının içinde yer aldığı neojen bir düzlük olan Yoncalı Depresyonu, Kütahya Ovası'ndan

Detaylı

Düden Suyu ve Köprü Çayı da kaynaklarla beslenen akarsulara örnektir.

Düden Suyu ve Köprü Çayı da kaynaklarla beslenen akarsulara örnektir. Akarsu, belirli bir yatak içinde sürekli veya en az bir mevsim boyunca akan sudur. Akarsuyun doğduğu yere kaynak, döküldüğü yere ağız denir. Bir akarsuyu komşu akarsu havzasından ayıran sınıra su bölümü

Detaylı

Büyük İklim Tipleri. Başak Karakuş 9A COĞRAFYA PERFORMANS ÖDEVİ HİSAR OKULLARI

Büyük İklim Tipleri. Başak Karakuş 9A COĞRAFYA PERFORMANS ÖDEVİ HİSAR OKULLARI Büyük İklim Tipleri Başak Karakuş 9A COĞRAFYA PERFORMANS ÖDEVİ HİSAR OKULLARI İçindekiler BÜYÜK İKLİM TİPLERİ... 3 SICAK İKLİMLER... 4 1) Ekvatoral İklim... 4 Görüldüğü Yerler Bölgeler... 4 Endonezya...

Detaylı

KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER

KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER 392 4. Ünite KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER 1. Bölge Kavramı... 146 2. Bölge Sınırları... 148 Konu Değerlendirme Testi-1... 151 145 Bölge Kavramı 393 394 BÖLGE NEDİR? Yeryüzünde doğal, beşeri ve ekonomik

Detaylı

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA III.BÖLÜM Bu bölümde ağırlıklı olarak Kızılırmak deltasının batı kenarından başlayıp Adapazarı ve Bilecik'in doğusuna kadar uzanan ve Kastamonu yu içine alan Batı Karadeniz Bölümü, Kastamonu ili, Araç

Detaylı

Beşparmak, Karakümes ve Marçal Dağları'ndan oluşan dağlara "Batı Menteşe Dağları" denir.

Beşparmak, Karakümes ve Marçal Dağları'ndan oluşan dağlara Batı Menteşe Dağları denir. Beşparmak, Karakümes ve Marçal Dağları'ndan oluşan dağlara "Batı Menteşe Dağları" denir. yukarıda adı geçen dağlardan oluşan "Doğu Menteşe Dağları" arasında arasında Çine Çayı Vadisi uzanır. Aydın iline

Detaylı

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI Avusturya da un üretimi sağlayan 180 civarında değirmen olduğu tahmin edilmektedir. Yüzde 80 kapasiteyle çalışan bu değirmenlerin ürettiği un miktarı 500 bin

Detaylı

ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ

ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ Erzurum, 2015 Proje adı Şenkaya ilçe merkezinin mekan olarak değiştirilmesi

Detaylı

Çaldıran daha önceleri Muradiye İlçesinin bir kazası konumundayken 1987 yılında çıkarılan kanunla ilçe statüsüne yükselmiştir.

Çaldıran daha önceleri Muradiye İlçesinin bir kazası konumundayken 1987 yılında çıkarılan kanunla ilçe statüsüne yükselmiştir. Çaldıran Tarihçesi: İlçe birçok tarihi medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Medler, Bizanslılar, Urartular, İranlılar ve son olarak Osmanlı devleti bu ilçede hâkimiyet sürmüşlerdir. İlçenin tarih içerisindeki

Detaylı

LEVHA HAREKETLERĠNĠN ETKĠLERĠ Alfred WEGENER 1915 yılında tüm kıtaların bir arada toplandığını,sonra farklı yönlere kayarak dağıldığını ileri

LEVHA HAREKETLERĠNĠN ETKĠLERĠ Alfred WEGENER 1915 yılında tüm kıtaların bir arada toplandığını,sonra farklı yönlere kayarak dağıldığını ileri LEVHA HAREKETLERĠNĠN ETKĠLERĠ Alfred WEGENER 1915 yılında tüm kıtaların bir arada toplandığını,sonra farklı yönlere kayarak dağıldığını ileri sürmüģtür. KITALARIN KAYMASI TEORĠSĠ olarak anılan bu teoriye

Detaylı

1.1 COĞRAFİ KONUM Bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu konuma coğrafi konum denir. Coğrafi konum, matematik ve özel konum olarak ikiye ayrılır.

1.1 COĞRAFİ KONUM Bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu konuma coğrafi konum denir. Coğrafi konum, matematik ve özel konum olarak ikiye ayrılır. 1. Yeryüzünde Yaşam 1.1 COĞRAFİ KONUM Bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu konuma coğrafi konum denir. Coğrafi konum, matematik ve özel konum olarak ikiye ayrılır. 1.2 MATEMATİK KONUM Dünya üzerindeki bir

Detaylı

DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı

DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı JEOLOJİK OSEONOGRAFİ Genelde çok karmaşık bir yapıya sahip olan okyanus ve deniz

Detaylı

Karasu Nehri Vadisinin Morfotektonik Gelişiminde Tiltlenme Etkisi

Karasu Nehri Vadisinin Morfotektonik Gelişiminde Tiltlenme Etkisi Karasu Nehri Vadisinin Morfotektonik Gelişiminde Tiltlenme Etkisi Tilting effect on the morpho-tectonic evolution of Karasu River valley Nurcan AVŞİN 1 1 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Coğrafya Bölümü Öz: Karasu

Detaylı

Muson Yağmurlarını Atlatmak Kelsey, Dylan, and Trevor Bölüm 1 Fen Bilimleri

Muson Yağmurlarını Atlatmak Kelsey, Dylan, and Trevor Bölüm 1 Fen Bilimleri Muson Yağmurlarını Atlatmak Kelsey, Dylan, and Trevor Bölüm 1 Fen Bilimleri Hedefimiz Arizona, Phoenix te yaşayan sizleri büyük Phoneix bölgesindeki musonların olası riskleri hakkında bilgilendirmek. Bir

Detaylı

GENEL JEOLOJİ. y e r i n d ı ş o l a y l a r ı

GENEL JEOLOJİ. y e r i n d ı ş o l a y l a r ı GENEL JEOLOJİ y e r i n d ı ş o l a y l a r ı D I Ş D İ N A M İ K y e r i n d ı ş o l a y l a r ı - Dış olayların genel değerlendirmesi - İklim - Ayrışma - Deniz ve okyanusların genel özellikleri - Dış

Detaylı

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti 05.02.2013 Toplam 26.2 trilyon metreküp ispat edilen doğalgaz rezervleriyle dünyadaki ispat edilen doğalgaz kaynaklarının yüzde 11,7 sini elinde bulunduran Türkmenistan,

Detaylı

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDA İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere bağlı olarak bitki ve hayvan topluluklarını barındıran

Detaylı

BÖLÜM B EŞ ERİ DOKULAR

BÖLÜM B EŞ ERİ DOKULAR BÖLÜM 6 Rİ DOKU L A ŞE R BE BÖLÜM 7 COĞRAFYA Coğrafya nın iki ana bölümü vardır: Yer şekillerini, iklim, toprak, bitkiler, hayvanlar ve benzeri elemanlardan oluşan fiziki (doğal) çevreyle ilgilenen fizik

Detaylı

Yüz ölçümü: 301 225 km² Nüfusu : 61.261.254 (2012) Önemli Şehirleri: Napoli, Milano, Torino, Venedik, Cenova

Yüz ölçümü: 301 225 km² Nüfusu : 61.261.254 (2012) Önemli Şehirleri: Napoli, Milano, Torino, Venedik, Cenova Yüz ölçümü: 301 225 km² Nüfusu : 61.261.254 (2012) Önemli Şehirleri: Napoli, Milano, Torino, Venedik, Cenova Başkenti: Roma Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500dolar

Detaylı

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 Türkiye de Arazi Kullanımı Türkiye yüzey şekilleri bakımından çok farklı özelliklere sahiptir. Ülkemizde oluşum özellikleri birbirinden farklı

Detaylı

FAYLARI ARAZİDE TANIMA KRİTERLER TERLERİ TEKTONİK IV-V. V. DERS. Doç.. Dr. Sabah YILMAZ ŞAHİN

FAYLARI ARAZİDE TANIMA KRİTERLER TERLERİ TEKTONİK IV-V. V. DERS. Doç.. Dr. Sabah YILMAZ ŞAHİN FAYLARI ARAZİDE TANIMA KRİTERLER TERLERİ JEOFİZİK K MÜHENDM HENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEKTONİK IV-V. V. DERS Doç.. Dr. Sabah YILMAZ ŞAHİN Fayları Arazide Tanıma Kriterleri Fay düzleminin karakteristik özellikleri

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ)

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 EUROPE Avrupa ikliminin olusmasında ana faktör hava olaylarına sebebiyet veren Atlantik kaynaklı ve bütün Avrupayı gezen alcak

Detaylı

Haritanın Tanımı. Harita Okuma ve Yorumlama. Haritanın Tanımı. Haritanın Özellikleri. Haritanın Özellikleri. Kullanım Amaçlarına Göre

Haritanın Tanımı. Harita Okuma ve Yorumlama. Haritanın Tanımı. Haritanın Özellikleri. Haritanın Özellikleri. Kullanım Amaçlarına Göre Haritanın Tanımı Harita Okuma ve Yorumlama Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ HARİTA: Yer yüzeyinin tümünün ya da bir kısmının, doğal ve yapay özelliklerini bir projeksiyon sistemine göre ve belirli bir ölçekte

Detaylı

DERS II ORTADOĞU DEVLETLERĠNE GENEL BAKIġ

DERS II ORTADOĞU DEVLETLERĠNE GENEL BAKIġ DERS II ORTADOĞU DEVLETLERĠNE GENEL BAKIġ Belirlenen sınırlar dahilinde Ortadoğu en güneyde Arabistan yarımadası kıyılarında (Yemen) 12 N enlemine kadar iner. En kuzeyinden (Türkiye kuzey kıyıları, Sinop

Detaylı

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir?

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 1. Bir çizimin harita özelliği taşıması için gerekli koşullar nelerdir? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 3. Haritalar günlük hayatımızda ne gibi kolaylıklar sağlamaktadır? 4. Haritalar hangi

Detaylı

TÜRK DÜNYASI'NIN COĞRAFYASI. İçindekiler Tablosu

TÜRK DÜNYASI'NIN COĞRAFYASI. İçindekiler Tablosu İçindekiler Tablosu Tarihi... 2 Fizikî Coğrafya Özellikleri... 4 Orta Asya Ülkeleri... 7 Kazakistan... 7 Özbekistan... 10 Çevre Felaketine Bir Örnek: Aral Gölü... 13 Kırgızistan... 15 Türkmenistan... 17

Detaylı

çöz kazan kpss ÖSYM sorularına en yakın tek kitap tamamı çözümlü coğrafya 2014 kpss de 94 soru yakaladık soru bankası

çöz kazan kpss ÖSYM sorularına en yakın tek kitap tamamı çözümlü coğrafya 2014 kpss de 94 soru yakaladık soru bankası çöz kazan kpss 2015 ÖSYM sorularına en yakın tek kitap tamamı çözümlü coğrafya 2014 kpss de 94 soru yakaladık soru bankası Mesut Atalay - Önder Cengiz KPSS Coğrafya Soru Bankası ISBN 978-605-364-900-7

Detaylı

NEMLİLİK VE YAĞIŞ Su Döngüsü: döngüsü NEMLİLİK nem

NEMLİLİK VE YAĞIŞ Su Döngüsü: döngüsü NEMLİLİK nem NEMLİLİK VE YAĞIŞ Yeryüzünde yaşamın en önemli öğelerinden biri olan su, atmosferde katı, sıvı ve gaz halinde bulunur. Su, her derecede gaz haline geçebilir. Sıcaklık 0 C nin altına düşünce donarak, katı

Detaylı

Akarsular ve oluşturduğu şekiller

Akarsular ve oluşturduğu şekiller Akarsular ve oluşturduğu şekiller akarsular Yeryüzünde doğal bir yatağa bağlı olarak akan su kütlelerine denir. Seyelan da akış belli bir yatağa bağlı olarak meydana gelmez yeryüzünü kaplarcasına bir örtü

Detaylı

Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti Bilgi Notu

Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti Bilgi Notu Tartışma Metinleri 1001 Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti Bilgi Notu Murat Topçu Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Marmara Üniversitesi İstanbul 1 Kafkasya Stratejik Araştırmalar Merkezi Şenyuva Mah. Kafkas Sok.

Detaylı

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 20142012 YILI ALANSAL YILI YAĞIŞ YAĞIŞ DEĞERLENDİRMESİ MAYIS 2015-ANKARA T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Meteoroloji Genel Müdürlüğü 2014

Detaylı

***Yapılan bir çizimin harita özelliğini gösterebilmesi için çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir.

***Yapılan bir çizimin harita özelliğini gösterebilmesi için çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir. HARİTA BİLGİSİ Harita Kuşbakışı görünümün Ölçekli Düzleme aktarılmasıdır. ***Yapılan bir çizimin harita özelliğini gösterebilmesi için çizimin belirli bir ölçek dahilinde yapılması gerekir. Kroki Kuşbakışı

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

9. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

9. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ KASIM EKİM Ay Hafta Ders Saati KONULAR KAZANIMLAR 1 3 İnsan, Doğa ve Çevre A.9.1. Doğa ve insan etkileģimini anlamlandırır. A.9.2. Doğa ve insan etkileģimini ortaya koymada coğrafyanın rolünü algılar.

Detaylı

Malezya. Palme Yayıncılık. 1 cm. Büyük Okyanus C) Doğal bitki örtüsü kışın yapraklarını döken ağaçlardan oluşmaktadır.

Malezya. Palme Yayıncılık. 1 cm. Büyük Okyanus C) Doğal bitki örtüsü kışın yapraklarını döken ağaçlardan oluşmaktadır. BÖLÜ Test İklim Tipleri 1. 1 4. Yeryüzünde sıcak, ılıman ve soğuk iklimler gibi makro klima tipler yanında bu tiplerden az çok ayrılan mikro klima tipler de vardır. şağıdakilerden hangisi makro klima tiplerle

Detaylı

AKHİSAR (MANİSA) DURASIL MAHALLESİ, 2 PAFTA 6, 7, 8, 9, 22, 25, 26, 27, 28, 29, 30 PARSELLER ENERJİ ÜRETİM ALANI (GÜNEŞ ENERJİ SANTRALİ)

AKHİSAR (MANİSA) DURASIL MAHALLESİ, 2 PAFTA 6, 7, 8, 9, 22, 25, 26, 27, 28, 29, 30 PARSELLER ENERJİ ÜRETİM ALANI (GÜNEŞ ENERJİ SANTRALİ) AKHİSAR (MANİSA) DURASIL MAHALLESİ, 2 PAFTA 6, 7, 8, 9, 22, 25, 26, 27, 28, 29, 30 PARSELLER ENERJİ ÜRETİM ALANI (GÜNEŞ ENERJİ SANTRALİ) N A Z I M İ M A R P L A N I A Ç I K L A M A R A P O R U HAZIRLAYAN

Detaylı

Harita Okuma ve Yorumlama. Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil

Harita Okuma ve Yorumlama. Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil Harita Okuma ve Yorumlama Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil Harita: Tanım HARİTA: Yer yüzeyinin tümünün ya da bir kısmının, doğal ve yapay özelliklerini bir projeksiyon sistemine göre ve belirli bir ölçekte

Detaylı

Türkiye nin Bitki Zenginliği. Hazırlayan: Hakan ULUTAġ

Türkiye nin Bitki Zenginliği. Hazırlayan: Hakan ULUTAġ Türkiye nin Bitki Zenginliği Hazırlayan: Hakan ULUTAġ Avrupa:10.523.000 km2 Türkiye: 814.000 km2 AVRUPA: 12 000 TÜR Türkiye, Bitki türleri bakımından dünyanın en zengin ülkelerinden biridir! Avrupa kıtasında:

Detaylı

AKARSULAR

AKARSULAR AKARSULAR Dünya yüzeyinin şekillenmesi açısından en önemli pay hiç şüphesiz akarsulara aittir. Yüzeydeki sularının bir yatak içinde toplanıp akmasıyla oluşurlar. Akarsuyun doğduğu yere akarsu kaynağı,

Detaylı

2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER. 1. Beşeri Yapı... 130. Konu Değerlendirme Testi-1... 136

2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER. 1. Beşeri Yapı... 130. Konu Değerlendirme Testi-1... 136 352 2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER 1. Beşeri Yapı... 130 Konu Değerlendirme Testi-1... 136 129 Beşeri Yapı 353 354 Yeryüzünde yaşamın başlamasıyla birlikte insanoğlu doğadan faydalanmaya başlamış, yaşamını

Detaylı

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA SUCUL BİYOMLAR Sucul biyomlar, biyosferin en büyük kısmını oluşturur. Fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre tuzlu su ve tatlı su biyomları olmak üzere iki kısımda incelenir.

Detaylı