T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ"

Transkript

1 T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TÜRKİYE DOĞAL FLORASINDA YETİŞEN Papaver CİNSİ Oxytona SEKSİYONUNA AİT GEN HAVUZUNUN ISSR TEKNİĞİ İLE GENETİK KARAKTERİZASYONU Tuğba GÜRKÖK Yüksek Lisans Tezi Biyoloji Anabilim Dalı Yrd. Doç. Dr. İskender PARMAKSIZ 2009 Her hakkı saklıdır

2 T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ TÜRKİYE DOĞAL FLORASINDA YETİŞEN Papaver CİNSİ Oxytona SEKSİYONUNA AİT GEN HAVUZUNUN ISSR TEKNİĞİ İLE GENETİK KARAKTERİZASYONU Tuğba GÜRKÖK TOKAT 2009 Her hakkı saklıdır

3 Yrd. Doç. Dr. İskender PARMAKSIZ danışmanlığında, Tuğba GÜRKÖK tarafından hazırlanan bu çalışma 19/ 08 / 2009 tarihinde aşağıdaki jüri tarafından oy birliği ile Biyoloji Anabilim Dalı nda Yüksek Lisans tezi olarak kabul edilmiştir. Başkan: Doç. Dr. Şaban TEKİN İmza: Üye: Doç. Dr. İsa GÖKÇE İmza : Üye: Yrd. Doç. Dr. İskender PARMAKSIZ İmza: Yukarıdaki sonucu onaylarım Prof. Dr. Metin YILDIRIM Enstitü Müdürü

4 TEZ BEYANI Tez yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan bu tezin yazılmasında bilimsel ahlak kurallarına uyulduğunu, başkalarının eserlerinden yararlanılması durumunda bilimsel normlara uygun olarak atıfta bulunulduğunu, tezin içerdiği yenilik ve sonuçların başka bir yerden alınmadığını, kullanılan verilerde herhangi bir tahrifat yapılmadığını, tezin herhangi bir kısmının bu üniversite veya başka bir üniversitedeki başka bir tez çalışması olarak sunulmadığını beyan ederim. Tuğba GÜRKÖK

5 ÖZET Yüksek Lisans Tezi TÜRKİYE DOĞAL FLORASINDA YETİŞEN Papaver CİNSİ Oxytona SEKSİYONUNA AİT GEN HAVUZUNUN ISSR TEKNİĞİ İLE GENETİK KARAKTERİZASYONU Tuğba GÜRKÖK Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. İskender Parmaksız Papaver L. cinsi tıbbi öneme sahip alkaloitleri içermesinden dolayı ticari öneme sahiptir. Oxytona seksiyonu içerisinde yer alan Papaver bracteatum (2n=14), P. orientale (2n=28) ve P. pseudo-orientale (2n=42) türleri ülkemiz doğal florasında bulunmaktadır. Oxytona seksiyonu morfin alkaloiti içermemsine karşın kodein, oxymorfin ve oxykodon u da içine alan opiate analjeziklerine dönüşebilen tebain kaynağı olarak kullanılmaktadır. Her ne kadar bu üç türün morfolojik ve biyokimyasal özellikleri belirlense de bu özellikler intersipesifik hibridizasyon ve çevresel faktörlerden etkilendiğinden dolayı birbirlerinden ayrılması oldukça güçtür ve karışıklıklar yaşanmaktadır. Bu karışıklıkların giderilmesinde moleküler metotlardan yararlanılmaktadır. Bu çalışma da üç türe ait farklı bölgelerden toplanmış 180 bitki örneğinde ISSR tekniği ile moleküler karakterizasyon yapılmıştır. 20 ISSR primeri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda 180 bitkide polimorfizm oranı %96,97 olup toplam 82 bant oluşturmuş 80 polimorfik bant vermiştir. Ortalama genetik mesafe 0.35, Shannon indeksi 0.50 dir. En az bant sayısı 3 (AT10) en fazla bant sayısı ise 5 (AT19 ve AT3) dir. 2009, 54 sayfa Anahtar Sözcükler: Papaver, Oxytona, P. bracteatum, P. orientale, P. pseudo-orientale, ISSR, genotiplendirme i

6 ABSTRACT Ms Thesis MOLECULAR CHARACTERIZATION OF GENE POOL OF Papaver GENUS Oxytona SECTION GROWN in WILD FLORA OF TURKEY BY ISSR TECHNIQUE Tuğba GÜRKÖK Gaziosmanpaşa University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Biology Supervisor: Asst. Prof. Dr. İskender Parmaksız Genus Papaver L. has a commercial importance for high alkaloid containing. P. bracteatum (2n=14), P. orientale (2n=28), P. Pseudo-orientale (2n=42) species of Oxytona section in Papaver genus were found widely in native flora of Turkey. Although section Oxytona species does not contain morphine alkaloid they are used for the source of tebaine alkaloid which can turn to opiate analgesics like codeine, oxymorphine and oxycodon. Eventhough the morphologic and biochemical traits of 3 species determined, because these traits effected from interspesific hybridizations and environmental conditions, the identification of the plant populations of Oxytona section are located in different regions is in turmoil. To resolve this confusion, some important morphological characters, tebaine content, chromosome number and molecular results were associated. In this study 20 ISSR primers have been studied on 180 populations collected from different regions of Turkey. Total 82 bands were obtained of which 80 were polymorphic. Average genetic distance was found to be 0,35, and Shannon index is 0,50. The least number of bands belonging to primer AT10 is 3 and the highest is 5 belonging to primers AT19 and AT , 54 pages Key words: Papaver, Oxytona, P. bracteatum, P. orientale, P. pseudo-orientale, ISSR, phylogenetic relation. ii

7 TEŞEKKÜR Yüksek lisans yaptığım süre içerisinde çalışmalarımda beni her konuda yönlendiren, destekleyen ve bana gerekli imkan ve koşulları sağlayan, her koşulda yanımda olan Danışman Hocam Yrd. Doç. Dr. İskender PARMAKSIZ a, çalışmalarım süresince maddi ve manevi desteklerini esirgemeyen değerli bölüm başkanımız sayın Prof. Dr. Zekeriya ALTUNER e, bana daima odasının ve laboratuarının kapılarını açık tutan ve beni her konuda destekleyen Doç. Dr. İsa GÖKÇE ye, çalışmalarım sırasında katkılarda bulunan Doç. Dr. Şaban TEKİN e ve manevi desteğini hiç esirgemeyen Yrd. Doç. Dr. İbrahim TÜRKEKUL a, laboratuar çalışmalarımda emekleri geçen değerli arkadaşlarım Gülşen BOZTEPE ye, Elif KAYMAK a ve İsmail BENLİ ye, yardımını esirgemeyen ve sıkıntılarıma katlanan arkadaşım Seval ŞAHİN ve ailesine, son olarak hayatım boyunca benim dertlerimle dertlenen, sevincimle sevinen aileme en içten teşekkürlerimi sunuyorum. Tuğba GÜRKÖK iii

8 İÇİNDEKİLER DİZİNİ Sayfa ÖZET ABSTRACT TEŞEKKÜR İÇİNDEKİLER DİZİNİ SİMGE ve KISALTMALAR DİZİNİ ŞEKİLLER DİZİNİ ÇİZELGELER DİZİNİ i ii iii iv vi viii ix 1. GİRİŞ 1 2. KAYNAK ÖZETLERİ Papaveraceae Familyasının Genel Özellikleri Oxytona seksiyonun Genel Özellikleri Genetik Markörler Genetik Markörlerin Kullanım Alanları Genetik Markör Çeşitleri Morfolojik Markörler Protein markörleri DNA Markörleri Hibridizasyona Dayalı DNA (RFLP) Markörleri PCR a Dayalı DNA Markörleri Mikrosatelitler SSR (Basit Dizi Tekrarları) SAMPL Markörleri ISSR (Basit İç Dizi Tekrarları) iv

9 3. MATERYAL VE YÖNTEM 3.1. Materyal Yöntem Bitki Örneklerinin Laboratuar Çalışmaları İçin Hazırlanması DNA İzolasyonu PCR Uygulaması Çalışmada Kullanılan ISSR Primerleri Elektroforez İşlemi DNA Bantlarının Görüntülenmesi DNA Bantlarının Değerlendirilmesi BULGULAR TARTIŞMA VE SONUÇ Sonuç 46 KAYNAKLAR 48 ÖZGEÇMİŞ 54 v

10 SİMGE ve KISALTMALAR DİZİNİ Simgeler Açıklama bp Base pair (baz çifti =bç) kb kilo base mm milimolar ng nanogram rpm Revolutions per minute (dakikadaki devir) µg mikrogram µl mikrolitre µm mikromolar UV Ultraviole Kısaltmalar Açıklama AFLP Çoğaltılmış Parça Uzunluğu Polimorfizmi AUZF Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi cdna Komplementer deoksiribonukleik asid The cleaved amplified polymorphic sequence (Kesilip Çoğaltılmış CAPS Polimorfik Diziler) dntp deoksinükleotidtrifosfat DNA deoksiribonükleik asid EDTA Ethilendiamintetraasetik asid ISSR Inter Simple Sequence Repeats (Basit İç Dizi Tekrarları) MEGA Molecular Evolutionary Genetics Analysis (Moleküler Evrim Genetik Analizi) PCR Polymerase Chain Reaction (Polimeraz Zincir Reaksiyonu) PAGE Polyacrilamide Gel Electrophoresis (Poliakrilamid Jel Elektroforezi) POPGENE Population Genetic Analysis (Populasyon Genetik Analizi ) RAPD Randomly Amplified Polymorfic DNA (Rastgele Çoğaltılmış Polimorfik DNA) RFLP Restriction Fragment Length Polymorphism (Kesilmiş Parçaların Uzunluk Polimorfizmi) vi

11 RNA SCAR SDS SSR STS Taq TBE TE Tris Ribonukleik Asid Sequence Characterized Amplified Region Markers (Belirlenmiş ve Çogaltılmış Polimorfik Diziler) Sodyumdodesilsülfat Simple Sequence Repeat (Basit Dizi Tekrarı) Sequence target site (Dizisi Etiketlenmiş Bölge) Thermus aquaticus Tris/borat/EDTA (Buffer) Tris/EDTA (Buffer) Tris(hidroksimetil) aminometan vii

12 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil Sayfa Şekil 4.1. ISSR AT3 primerinin %2 agaroz jel görüntüsü 29 Şekil 4.2. ISSR AT10 primerinin %2 agaroz jel görüntüsü 29 Şekil 4.3. ISSR primerlerinin oluşturduğu, filogenetik ilişkiyi gösteren dendogram 30 viii

13 ÇİZELGELER DİZİNİ Çizelge Sayfa Çizelge 2.1. Bazı bitki türlerinde mikrosatelit tabanlı markörlerin uygulanması 16 Çizelge 2.2. Mikrosatelit tabanlı markörlerin temel özelliklerinin bir karşılaştırması 17 Çizelge 3.1. Oxytona seksiyonuna ait Papaver türlerinin toplandıkları bölgeler 24 Çizelge 3.2. PCR mix bileşenlerinin konsantrasyonları ve miktarları 26 Çizelge 3.3. PCR protokolü 26 Çizelge 3.4. Kullanılan primerlerin isimleri ve baz dizileri 27 Çizelge 4.1. Moleküler özelliklerin kromozom sayısı, önemli morfolojik özellikler ve tebain içerikleriyle birlikte gösterilmesi 31 ix

14 1. GİRİŞ Bitkiler yaşam için önemli enerji kaynakları olup, yaşamın devamı için vazgeçilmez öğelerdir. İklim şartlarının değişimi göz önüne alındığında bitki ve hayvan nesillerinin risk altında olduğu gözlenmektedir. Bitki popülasyonlarındaki riskler tüm ekosistemleri etkileyeceğinden bitki gen kaynakları daha da önemli hale gelmektedir. Yüksek bitkilerin genomları, büyük ve kompleks bir organizasyona sahiptir. DNA analizlerinde moleküler metotların kullanımı bu karmaşık genomların incelenmesinde ki yaklaşımlardan biridir. Moleküler markörlerin biyoloji çalışmalarına girmesi genetik çeşitliliğin çalışılması ve türler arasındaki akrabalığın belirlenmesi için yeni fırsatlar sağlar. Moleküler DNA markörlerinin kullanımı, detaylı kromozom haritalanması, genlerin tanımlanması ve klonlanması, yeni bitki kültürlerinin oluşturulmasında oldukça ümit vaat etmektedir. Son yıllarda bitki genom çalışmaları bu alanda devrim niteliğindedir. Bitki genom analizlerinde kullanılan moleküler markörler bu devrimde önemli birer araç haline gelmişlerdir. Taksonomi, filogeni, ekoloji, genetik mühendisliği ve ıslah çalışmalarında rutin olarak uygulanmaktadır. DNA markör terimi bireyler arasındaki genetik çeşitliliğe ait bir terimdir. DNA markör testlerinden basit özelliklerle elde edilen genotip bilgisinin kullanımı oldukça kolaydır. Bu gibi özellikler sıklıkla bir tek gen ve bu özelliğin fenotipini tamamen gösterebilen bir gen tarafından kontrol edilmektedirler. Ülkemiz coğrafik konumu nedeniyle canlı çeşitliliği bakımından oldukça zengindir. Sebebi ise iklim farklılıkları, topografik çeşitlilikler, jeolojik çeşitlilikler, deniz, göl, akarsu gibi değişik su ortamı çeşitlilikleri, yükseklik farklılıkları ve ekolojik farklılıklardır (Atalay 1994; Çelik 2003). Dünyada Papaver cinsine ait yaklaşık 110 türün (Kapoor, 1997) 50 taksonunun ülkemizde bulunduğu bildirilmiştir (Güner ve ark., 2000). Papaver cinsi Oxytona seksiyonu içerisinde yer alan 3 türün (Papaver

15 2 bracteatum, P. pseudo-orientale ve P. orientale) ülkemiz doğal florasında bulunduğu ifade edilmektedir. Bu tez çalışmasının amacı ülkemiz doğal florasındaki değişik bölgelere ait Papaver cinsi Oxytona seksiyonu içerisinde yer alan 3 türe ait toplam 180 tek bitki üzerinde ISSR yöntemiyle genetik karakterizasyon araştırması yapmaktır. Çalışmamız sonucunda elde edilen veriler; Oxytona seksiyonu ile ilgili yapılacak olan daha kapsamlı moleküler çalışmalara ve ülke ekonomisine katkı sağlayacaktır.

16 3 2. KAYNAK ÖZETLERİ 2.1. Papaveraceae Familyasının Genel Özellikleri Papaveraceae familyasına ait türler genellikle Kuzey Yarımkürenin ılıman ve subtropik bölgelerinde yayılış göstermektedir. Bu familyada 28 cins ve yaklaşık 250 tür vardır. Ülkemizde bu familyaya ait 5 cins bulunmaktadır (Seçmen ve ark., 1995) Oxytona Seksiyonun Genel Özellikleri (Syn: Macrantha) Bu seksiyondaki türler çok yıllık kalıcı kazık köklü otsu bitkilerdir. Temel kromozom sayısı n=7 dir (Goldblatt, 1974). Oxytona seksiyonu Papaver cinsine ait olup, çok yıllık türleri içermektedir. Yayılım olarak Orta ve Doğu Türkiye, Kuzey ve Kuzey batı İran, Kafkas ve Trans Kafkas bölgelerinde bulunmaktadır. Bu familyaya ait monograflar Fedde (1909) ve Medwedev (1918) ile başlamış en son Goldblatt (1974) tarafından yapılmıştır. Papaver bracteatum Lindl., Coll. Bot., t. 23 (1821) Syn : P. lasiothrix Fedde. Oxytona seksiyonunun en büyük bitkisidir. Aynı lokalitede her zaman var olan önemli taksonomik özellikleri ile uniformdur. Somatik kromozom sayısı 2n=14 dür (Goldblatt, 1974). Erzurum Kop dağı. Bayburt Aşkale arası m. Kars, Kayseri Erciyes dağı, Sivas, Ulaş, Erzincan Karadağ 1960 m. Van, Çatak, Ağrı, Büyük Ağrı dağı, Niğde, Pertek 2000 m (Cullen, 1965; Golldblatt, 1974). Papaver orientale L., Sp. Pl. 508 (2753). Ic. Bot. Mag., 2: t. 57 (1794). Syn: P. paucifoliatum (Trautv) Fedde; P. orientale var. paucifoliatum Trautv.; P. orientale. var. parviflora Busch.

17 4 Kuzey batı İran ve kuzey doğu Türkiye de yayılış gösteren ince narin bitkidir. P. orientale 1800 m nin genelde üzerinde bulunmasına rağmen bazen altında da Türkiye ve İran da bulunabilmektedir. P. bracteatum a göre daha nemli ve sulu alanlarda, açık dağ eğimlerinde ve güneşi az alan kuytularda bulunmaktadır. Somatik kromozom sayısı 2n=28 dir (Golldblatt, 1974). Orta ve Doğu Anadolu, Ağrı, Erzurum, Erzincan, Kars, Kayseri, Sivas, Tunceli ve Van çevresi (Cullen, 1965; Golldblatt, 1974). Papaver pseudo-orientale (Fedde) Medw. Syn: P. intermedium DC.; P. bracteatum var. pseudo-orinale Fedde. Genel olarak İran ve Türkiye nin nemli yerlerinde bulunmaktadır. Literatürde yaygın olduğu bildirilmektedir. Bu tür arazide kendini belirgin bir şekilde göstermektedir. Bitkide diğer iki türe kıyasla değişiklik vardır. Somatik kromozom numarası 2n=42 dir (Golldblatt, 1974). Çoruh, Erzincan, Erzurum, Muş, Ağrı, van, Niğde, Hakkâri çevresinde dağılım göstermektedir (Golldblatt, 1974) Genetik Markörler Kalıtım şekilleri, morfolojik, biyokimyasal ve DNA düzeyinde izlenebilen karakterlere genetik markörler denir. Bu karakterlerin markör (işaret) olarak isimlendirilmesinin nedeni, çalışılan organizmadaki ilgilenilen diğer özelliklerin genetiği hakkında, dolaylı da olsa, bilgi sağlamalarıdır. Moleküler markörler DNA nın aktif bölgelerinden veya herhangi bir genetik kodlama fonksiyonuna sahip olmayan DNA dizilerinden geliştirilebilmektedirler (Yıldırım ve Kandemir, 2001).

18 Genetik Markörlerin Kullanım Alanları a-genetik Haritaların Hazırlanması Genetik markörlerin en önemli kullanım alanı genetik haritaların hazırlanmasıdır. Genetik haritalar bir haritalama popülasyonunda çok sayıda markörün analiz edilerek bağlantı ilişkilerinin bulunması ile hazırlanır (Yıldırım ve Kandemir, 2001). b-genetik Parmak İzi (Fingerprinting) Analizi Parmak izi analizi genetik materyallerin birbiriyle benzerlik veya farklılıklarının saptanması amacını güder. DNA parmak izi terimi, genomik DNA fragmentlerinin elektroforetik ayırımından sonra çok lokuslu problar tarafından oluşturulan ve barkoduna benzeyen DNA fragment örneklerini tanımlamak üzere ilk kez 1985 yılında Alec Jeffrey tarafından ortaya atılmıştır. Ortaya çıkan örnekler, incelenen bireye özgüdür. Son zamanlarda, DNA parmak izini/profilini çıkarma, tek bir lokusu saptamak için kullanılan birkaç sistemin birlikte kullanımını belirtmek üzere ve genomları çeşitli yönlerden araştırmak için çok amaçlı araçlar olarak kullanılmaktadır. Örneğin, genetik çeşitliliğin karakterizasyonu, genom parmak izinin çıkarılması, genom haritalaması, gen lokalizasyonu, genom evriminin analizi, populasyon genetiği, taksonomi, ıslah ve teşhis gibi (Sümer S., 2009). Parmak izi analizinde aynı anda genomun pek çok yerine dair bilgi sağlayan markörler yaygın olarak kullanılmaktadır. Parmak izi analizi ayrıca çeşit teşhisinde de kullanılır (Smith ve Helenjaris, 1996). c-doğrudan Gen Etiketlenmesi Bitki ıslahında kullanılan yeni karakterler çoğu zaman az bilinen genotiplerden gelmektedir. Burada bitki ıslahçısının istediği, bütünüyle tamamlanmış bir genetik

19 6 harita hazırlamadan karakteri etiketleyecek bir markör bulmaktır. Islah çalışmalarının ileri safhalarında veya başka ıslah programlarında, fenotip sınıflarına ayrılması güç olan karakter yerine, kolayca gözlenebilen marköre bakılarak seçim yapılır. Kullanılan markörlerin DNA markörü olması durumunda seçim bitki henüz fide devresinde iken yapılır. İstenen birkaç bitki seçilirken diğerleri atılır (Yıldırım ve Kandemir, 2001). d-genlerin Klonlanması Haritayı temel alan klonlama yöntemi doğal olarak oluşan mutasyonları kullanmaktır. Genetik bağlantı analizi bir genin bir genomun %0,1veya daha az aralıklı bir bölgesinde yerinin belirlenmesinde ve daha sonra geni içeren DNA kısmının fiziksel haritalama yöntemiyle klonlanmasında kullanılmaktadır (Paterson, 1996b). Bu bölgeden çıkarılan diziler, çeşitli yollarla izole edilmekte ve son olarak hedef gen mutant tamamlanması gibi bazı yöntemlerle tanımlanmaktadır. Haritayı temel alan klonlama yöntemi tamamen haritalara bağımlı olan tek yöntem olmasına rağmen, genetik haritalama birçok gen izolasyonu stratejilerinin ana unsurlarından birisidir (Yıldırım ve Kandemir, 2001) Genetik Markör Çeşitleri Morfolojik Markörler Bitki genetik haritalarının oluşturulmasında kullanılan markör sistemlerinden biri olan fenotipik markörler, yaprak veya çiçek morfolojisini etkileyen özellikler ile bitki boyu ve pigment biyosentezi gibi birçok özelliklerdir. Fenotipik markörlere dayalı genetik haritalar "klasik haritalar" olarak isimlendirilmektedir (Koornneef, 1990) Protein Markörleri Morfolojik karakterlerin çevreden etkilenmelerini ortadan kaldırmak için geliştirilen protein markörleri, doğrudan gen ürünleri oldukları için çok önemli üstünlüklere sahiptirler. Eşbaskın (ko-dominant) markör oluşları ve birim başına maliyetlerinin

20 7 düşük olması kullanım alanlarını artırmıştır. Ancak üzerinde çalışılacak lokus sayısının azlığı ve varyasyon oranının düşük oluşu bu tekniğin kullanımını sınırlamaktadır (Parmaksız, 2004) DNA Markörleri DNA markörleri birçok farklı mutasyon sınıflarının bir sonucu olarak ortaya çıkarlar. Bunun en basit örneği iki genotipi birbirinden ayıran tek bir nükleotidin yer değişmesi kadar küçük bir farklılıktır (Paterson, 1996). Tek bir bazın yer değiştirerek bir enzimin kesim noktasını değiştirmesi, DNA parçasının uzunluğunu değiştirerek ilgili gözlem metodunda direkt olarak bir bireyin genotipini temsil eden farklı bir markör ortaya çıkarır. PCR metodunu temel alan gözlemlerde PCR primerinin bağlanacağı bölgedeki bir bazdaki değişiklik de aynı şekilde bir etkiye sahiptir (Yıldırım, 2001). Yüksek yapılı bitkilerin genomları oldukça karmaşık ve büyüktür. Bu genomların DNA analizlerinde moleküler metotların kullanımı farklı yaklaşımlardan biridir. Moleküler DNA markörleri mutasyonları PCR tabanlı tekniklerle belirlenebilen tüm genoma yayılmış polimorfik nükleotid dizileridir. İdeal DNA Markörlerinin Özellikleri : Yüksek oranda polimorfik yapı Kodominant kalıtım (diploid organizmaların homozigot ve heterozigotluğunun saptanması) Genomda sık bulunması Seçici nötral davranış (herhangi bir organizmanın DNA dizisinin çevresel koşullara ya da işletim uygulamalarına karşı nötr olması) Kolay elde edilebilirlik Kolay ve hızlı çalışma Yüksek verim Verilerin laboratuarlar arasında kolaylıkla alıp verilebilmesi

21 8 DNA polimorfizmini değerlendirmek üzere moleküler markörlerin çeşitli tipleri kullanılır. Bunlar genel olarak iki sınıfa ayrılır: a) Hibridizasyon temelli markörler b) PCR temelli markörler a) Hibridizasyon temelli markörlerde DNA profilleri, restriksiyon enzimi ile kesilmiş DNA nın, orijini ya da dizisi bilinen bir DNA fragmenti olan işaretlenmiş bir prob ile hibridizasyonuyla görünür hale gelmektedir. b) PCR temelli markörler, belirli bir DNA dizisinin ya da bölgesinin özgül olarak hazırlanmış ya da rastgele seçilmiş oligonükleotit dizileri (primer) ve ısıya dayanıklı bir DNA polimeraz enzimi yardımı ile in vitro olarak çoğaltılmasını içerir. Çoğaltılmış olan fragmentler elektroforetik olarak ayrılır ve bant örnekleri, boyama ve otoradyografi gibi çeşitli yöntemlerle saptanır Hibridizasyona Dayalı DNA (RFLP) Markörleri Bu markörler çeşitli şekillerde etiketlenmiş bir DNA parçasının (prob DNA) araştırılan bir DNA örneğindeki benzer veya aynı dizilişteki DNA ya melezlenebilmesini baz almaktadır. Bu teknik RFLP analizi ile çok yaygın bir kullanım alanı bulmuştur. RFLP analizi dokulardan izole edilen genomik DNA nın nükleik asit dizilişlerini tanıyan DNA kesim enzimlerince spesifik olarak kesilmesi ve prob DNA nın melezlendiği DNA etrafındaki farklı kesim yapılarının saptanması esasına dayanır. Genomik DNA nın kesimi tipik olarak 4 6 nükleotid tanıyan enzimlerce yapılır. Kesim sonrasında DNA bir jel destek sistemi içinde elektroforeze tabi tutulduğunda taşıdığı negatif yüklerden dolayı pozitif yöne doğru hareket edecektir. DNA nın bu hareketi kütlesinin logaritması ile ters orantılıdır. Kesilen parçalar elektroforez sonucunda jel içinde büyüklüklerine göre sıralanırlar. Bu sıralama sonrası DNA jel ortamdan daha kullanışlı olan naylon filtrelere tek iplik halinde southern transfer metoduyla transfer edilir (Yıldırım ve Kandemir, 2001).

22 PCR a Dayalı DNA Markörleri AFLP (Çoğaltılmış Parça Uzunluğu Polimorfizmi): Restriksiyon enzimleri ile kesilmiş DNA fragmentlarının seçici amplifikasyonu temeline dayanır. Çoklu bantlar, tesadüfî bölgelerde DNA markörleri içeren amplifikasyon reaksiyonunda oluşturulur. DNA analizleri, her örnekten 50 ile 100 bant elde edilecek şekilde sonuçlanır. AFLP analizleri ile heterozigot ve homozigot bireyler arasındaki farklılık tespit edilebilmektedir (Parmaksız, 2004). RAPD (Rastgele Artırılmış Polimofik DNA): RAPD (Rastgele Arttırılmış Polimorfik DNA, Randomly Amplified Polimorphic DNAs) ilk defa 1990 da rastgele seçilmiş primerlerin kullanıldığı ve Polimeraz Zincir Reksiyonu nu (PCR) temel alan bir teknik olarak ortaya çıkmıştır (Williams ve ark., 1990). RAPD yönteminin temel prensibi ilgili olan türe ait genomik DNA üzerinde rastgele seçilmiş, tek bir 9 10 bp oligonükleotidin, düşük bağlanma sıcaklığında tesadüfi olarak bağlanarak PCR ile çoğaltma yapmasıdır. Tekniğin devamında elde edilen çoğaltma ürünü radyoaktif olmayan standart jel elektroforezinde yürütülür ve çoğaltma ürünleri bantlar halinde gözlemlenerek incelenir. Bantların varlığı veya yokluğuyla sonuçlar değerlendirilmektedir (Williams ve ark., 1990; Welsh ve McClelland, 1990). SCAR Markörleri ( Belirlenmiş ve Çoğaltılmış Polimorfik Diziler): Bireysel RAPD parçalarından köken alan PCR tabanlı markörlerdir ancak uzun, özel primerlerin kullanımıyla tanımlanırlar. Spesifik SCAR markörlerini elde etmek için RAPD veya ISSR parçaları jelden kesilir, klonlanır ve dizi analizi yapılır. Dizi analizinden sonra genellikle baz uzunluğundaki parçaların terminal bölgeleri için SCAR primerleri seçilir. Bu markörler marul (Keselsi ve ark. 1993), domates (Deng ve ark. 1997) ve buğday (Laroche ve ark. 2000) da çeşitli hastalıklara karşı direnç genlerinin tanımlanması ve haritalanmasında başarılı bir şekilde kullanılmıştır (Gostimsky ve ark. 2005).

23 10 CAPS Markörleri ( Kesilip Çoğaltılmış Polimorfik Diziler): CAPS metodu STS grubuna aittir. Primerler bilinen bir DNA dizisine bağlı olarak sentezlenirler. CAPS metodu random-replicon metotlar üzerine özellikle ko-dominant kalıtım ve yüksek güvenirlilik avantajlarına sahiptir. Buna ek olarak, CAPS markörlerinin kullanımı genetik ve fiziksel kromozom haritaları arasındaki uygunluğu belirlemeyi mümkün kılar çünkü verilen tipin yerinin fiziksel pozisyonları genetik analizlerinin kullanımından önce genellikle bilinir. Bu metot DNA kalıbının miktarına duyarlı değildir ve ucuzdur (Gostimsky ve ark. 2005). SRAP Markörler (Sequence-related amplified polymorphism): SRAP; patates, pirinç, kıvırcık, kereviz gibi pek çok üründe başarıyla kullanılmış yeni, basit ve güvenilir PCR-tabanlı marker sistemidir( Li ve Quiros,2004). Pek çok yayın SRAP marker sisteminin genetik çeşitlilik analizlerinde,kültürlerin tanımlanmasında ve filogenetik çalışmalarda çok etkili bir araç olduğunu göstermiştir (Ferriol ve ark., 2003). Feriol ve ark. (2003) SRAP markörler tarafından verilen bilginin morfolojik çeşitlilik ve morfotiplerin evrimsel geçmişi ile AFLP markörlerinden daha uygun olduğunu bildirmiştir. SRAP, bitkilerde genetik farklılık çalışmaları için son dönemlerde geliştirilmiş bir moleküler markör sistemidir (Li ve Quiros, 2001). ISSR dan farklı olarak SRAP tekniği primer dizilerinin kendine has dizaynını kullanarak genomdaki kodlanmış dizileri hedefler ve bir kısım ko-dominant markörlerin tanımlanmasında sonuçlanır. SRAP primerleri, 17 veya 18 nükleotid uzunluğundadır. 13 veya 14 bazlık bir öz dizi ve bunun içinde 5 ucunda spesifik olmayan 10 veya 11 nükleotidden oluşur, bu diziyi forward primerde CCGG ve reverse primerde AATT izler (Li ve Quiros, 2001). SRAP markörleri genetik farklılığı belirlemek (Ferriol ve ark., 2003) ve aynı zamanda gen işaretleme ve genom haritalanması (Li ve Quiros, 2001) için kullanışlı bir yöntem olarak tanımlanmıştır.

24 Mikrosatelitler Mikrosatelitler hem prokaryot (Gur-Arie, R. ve ark.,) hem ökaryotlarda bulunan tekrarlı DNA dizileridir. Genellikle tekrarlayan 2 6 bp uzunluğunda tüm genoma rast gele dağılmış dizilerdir (türlerde ve kromozomlarda dağılımı çeşitlidir) ve çok korunmuş dizilerce çevrilmiştir (Chambers ve MacAvoy, 2000). Mikrosatelitler hem kodlanan hemde kodlanmayan bölgelerde bulunmasına rağmen bunların frekansı transkribe edilen yerlerde daha yüksektir, özellikle UTR (Untranslated Regions) lerde (Morgante ve ark., 2002, Hongtrakul ve ark.,1998, Panaud ve ark.,1995). Kodlanan ve kodlanmayan bölgelerdeki mikrosatelitlerin dizilişinde değişiklik olabilir. Metzgar ve ark. (2000) 7 ökaryotik hatlar için 3 ve 6 nükleotid tekrarların hem kodlanan hem de kodlanmayan bölgelerde olduğunu, ancak diğer tekrarlı dizilerin frekansı kodlanan bölgelerde kodlanmayan bölgelere göre daha düşük bulmuştur. Bu bulgular, kodlanan ve kodlanmayan mikrosatelit frekanslarından, kodlanan bölgelerdeki çerçeve kayması mutasyonlarına karşı spesifik seleksiyondan doğan farklılıkları ortaya koymaktadır ve nontriplet tekrarlarındaki uzunluk değişimlerinden kaynaklanmaktadır. Morgante ve ark. (2002), mikrosatelitlerin frekansının genom boyutuyla ters orantılı olduğunu ancak tekrarlı olmayan DNA da sabit kaldığını belirtmiştir. Mikrosatelitler tekrarlayan nükleotidlerin kısa serilerini (8 nükleotide kadar) içeren bölgelerde ortaya çıkar. Bu çeşitliliği ortaya çıkaran iki muhtemel mekanizma vardır: DNA replikasyon kaymasını takiben sıra dışı bir mutasyon oranıyla ilişkili olan yüksek etkinlikte bir yanlış eşleşme tamir mekanizması (nesil başına ²). Mikrosatelitler çok basit bir şekilde dizilebilirler, örneğin 2 veya daha fazla tekrarlı dizileri içerir (N1N2..Nx)- veya daha karmaşık bir yapıya, (CA)n(GT)n veya (dcda)n(dg-dt)n, sahip olabilirler. Kusurlu veya bileşik olarak isimlendirilen mikrosatelitler pek çok kez tekrar eden dizilerin arasında boşluklara sahiptir, örneğin (GA)n(N)n(CT)n. Bitkilerdeki en sık mikrosatelitler dinükleotid motiflerden oluşmuştur, genellikle (AT)n ve (GT)n, hayvanlarda ise (AC)n tekrarları yaygındır (Morgante ve ark., 2002, Panaud ve ark., 1995). Trinükleotidler de ise, TAT tekrarları yaygındır. Mikrosatelitlerin bazı çeşitleri belli bitki gruplarına spesifiktir ve daha çok

25 12 bulunur, örneğin CCG/CGG tekrarları diğer tahıl veya dikotiledon bitkilere göre pirinçte daha bol bulunur (Morgante ve Olivieri, 1993). Yıllar önce tekrarlayan DNA çöp DNA olarak isimlendiriliyordu çünkü herhangi bir fonksiyonu olmadığı düşünülüyordu. Bugün ise bitki DNA larındaki mikrosatelitlerin görevleri hala bilinmemesine rağmen araştırmacılar için önemli bir araç haline gelmiştir çünkü bütün canlı organizmaların genomlarında bulunan, yüksek seviyede allelik çeşitlilik, ko-dominant kalıtımı ve genotipleme, haritalama ya da genlerin pozisyonel klonlanmasında kullanılan mükemmel moleküler markörlerdir (Rafalski ve Tingey, 1993) SSR (Basit Dizi Tekrarları): SSR markörleri 1 4 arasında tekrarlanan nükleotid motifleri içerir (Braaten ve ark., 1988, Vergnoud 1989). Bu bölgeler "mikrosatellit" olarak adlandırılır (Litt ve Luty 1989) ve PCR (Saiki ve ark., 1988) da bireysel olarak amplifiye olurlar. (GT) veya n (CT) gibi birbiri arkasına tekrar eden 2 den 10 a kadar tekrarlı olabilen dizinlerdir. n Bitki nükleer DNA sında tekrarlanan basit dizi motiflerinin (örneğin CACACA...) varlığı Delseny ve ark. (1983) tarafından kanıtlanmıştır. Mikrosatelit olarak da adlandırılan basit dizi tekrarlarının, sonradan bitki genomu ve organel genomu içeren çoğu organizmalarda bolca bulunduğu görülmüştür (Lagercrantz ve ark. 1993, Wang ve ark. 1994). Bu diziler, bitki genetiğinin araştırılması için uygun olan genetik varyasyonun büyük bir kaynağını oluşturmaktadır (Tautz ve ark. 1986). SSR metodu, tekrarlanan dizilerin iki yanına bağlanan primerlerin bu bölgeleri PCR la çoğaltması ve agaroz jel, poliakrilamid jel aracılığı ile büyüklüklerine göre ayrılması üzerine kuruludur.

26 SAMPL Markörleri: Diğer bir mikrosattelit tabanlı markör sistemi olan SAMPL AFLP tekniğinin modifiye edilmiş şeklidir [Morgante ve Vogel, 1994, Vos ve ark., 1995]. Genomik DNA nın iki endonükleaz tarafından kesilmesi sonucu oluşan parçaların adaptörlerle bağlanması ve sentetik adaptörlere bağlı olarak tasarlanan primerleri kullanarak preamplifiye edilmesidir. SAMPL analizleri mikrosatelitlerin katlanan dizileriyle ilgili ön bilgi gerektirmediğinden dolayı ve çoklu orana sahip olduğundan dolayı bilinen en etkili moleküler markörlerden biri olarak düşünülmektedir (Vos, 1995). Şimdiye kadar, SAMPL markör sistemleri sadece bir kısım bitki türüne uygulanmıştır örneğin havuç (Vivek ve Simon, 1999), arpa (Bolibok ve Rakoczy-Trojanowska, 2003), buğday (Roy ve ark., 2002), marul (Witsenboer ve ark., 1997), konifer (Paglia ve Morgante, 1998), börülce (De Simone ve ark., 1997). Bu bitkilerde genetik çeşitlilik, genotip tanımlanması, gen işaretlenmesi, bağlantı haritalarını da içeren çalışmalarda başarılı bir şekilde kullanılmıştır (Trojanowska ve Bolıbok, 2004) ISSR Markörler (Basit İç Dizi Tekrarları): Mikrosatelitler genellikle az çok tüm genoma yayılmışlardır. Bununla birlikte, bu dizileri bol miktarda içeren bölgeler bulunmuştur ve SSR hot spots olarak isimlendirilmiştir (Zietkiewicz ve ark., 1994). Böyle bölgeler ISSR markör kaynakları olarak işlev görebilirler (Trojanowska ve Bolıbok, 2004). ISSR teknolojisi ters düzenlenmiş yakın aralıklı mikrosatelitlerin arasındaki bölgelerin ( bç) amplifikasyonuna dayanmaktadır (Zietkiewicz ve ark., 1994). Bu bölgelerin amplifikasyonu için kullanılan bç uzunluğunda tek primerleri içeren çok sayıda basit dizi tekrarları herhangi bir SSR motifi ve 5 veya 3 ucuna bağlanmış tesadüfi seçilmiş nükleotidlere dayanabilir. Ayrıca bağlanmamış primerler de

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP)

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) Deney: M 1 POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) a) PCR yöntemi uygulaması b) RPLF sonuçları değerlendirilmesi I. Araç ve Gereç dntp (deoksi Nükleotid

Detaylı

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS)

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) Herhangi iki bireyin DNA dizisi %99.9 aynıdır. %0.1 = ~3x10 6 nükleotid farklılığı sağlar. Genetik materyalde varyasyon : Polimorfizm

Detaylı

Biyoloji Anabilim Dalı Yrd. Doç. Dr. Ġskender PARMAKSIZ 2010 Her hakkı saklıdır

Biyoloji Anabilim Dalı Yrd. Doç. Dr. Ġskender PARMAKSIZ 2010 Her hakkı saklıdır 1 TÜRKĠYE DE TĠCARĠ DEĞERĠ OLAN Papaver somniferum L. ÇEġĠTLERĠNĠN MOLEKÜLER KARAKTERĠZASYONU GülĢen BOZTEPE Yüksek Lisans Tezi Biyoloji Anabilim Dalı Yrd. Doç. Dr. Ġskender PARMAKSIZ 2010 Her hakkı saklıdır

Detaylı

DNA Dizileme (Sekanslama)

DNA Dizileme (Sekanslama) T.C GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI PENDİK VETERİNER KONTROL ENSTİTÜSÜ DNA Dizileme (Sekanslama) Dr. Eray ATIL Vet. Hekim, Mikrobiyolog Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü Eğitim Bilgileri Eğitim süresi

Detaylı

HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama

HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama Biyoteknoloji ve Genetik I HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama Prof. Dr. Hilâl Özdağ T.H. Morgan ve A.H. Sturtevant 1911 Morgan ın soruları: 1. Gen ayrılmasının kaynağı nedir? Janssens ve ark:

Detaylı

SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ

SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ Prof.Dr. Meltem Yalınay Çırak Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. fenotipik yöntemler genotipik yöntemler

Detaylı

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri GENETĐK 111-503 Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri Doç.Dr. Hilâl Özdağ Rekombinant DNA Teknolojisi Amaç Spesifik DNA dizilerinin yerlerinin belirlenmesi. DNA nın belirli noktalardan kesilmesi Belirli

Detaylı

GENETİK POLİMORFİZMLER. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER

GENETİK POLİMORFİZMLER. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER GENETİK POLİMORFİZMLER Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER Genomu bir kitap olarak düşünürsek... (Ridley, 2000) Kromozom olarak adlandırılan 23 bölüm Her bölüm birkaç bin hikayeden oluşur ki bunlar genlerdir.

Detaylı

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D 1 Enfeksiyonun Özgül Laboratuvar Tanısı Mikroorganizmanın üretilmesi Mikroorganizmaya

Detaylı

NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ

NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ Yüksek Lisans Semineri Hazırlayan: Venhar ÇELİK Danışman: Yrd.Doç.Dr. Dilek Turgut-BALIK NÜKLEİK ASİTLERİN

Detaylı

Moleküler Nematoloji. Eğitim Süresi: 6 ay (29 Aralık 2013 29 Haziran 2014) Eğitim Yeri: Kaliforniya Üniversitesi, Davis Bitki Bilimleri Bölümü

Moleküler Nematoloji. Eğitim Süresi: 6 ay (29 Aralık 2013 29 Haziran 2014) Eğitim Yeri: Kaliforniya Üniversitesi, Davis Bitki Bilimleri Bölümü Moleküler Nematoloji 27.08.2014 Eğitim Süresi: 6 ay (29 Aralık 2013 29 Haziran 2014) Eğitim Yeri: Kaliforniya Üniversitesi, Davis Bitki Bilimleri Bölümü Dr. Gülden HASPOLAT gulden.haspolat@gthb.gov.tr

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURULU YARDIMCI DOÇENT 01.12.2014. : Sinop Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Sinop

YÜKSEKÖĞRETİM KURULU YARDIMCI DOÇENT 01.12.2014. : Sinop Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Sinop HÜLYA SİPAHİ ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU YARDIMCI DOÇENT 01.12.2014 Adres : Sinop Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Sinop Telefon : 3682715516-4206 E-posta Doğum Tarihi : Faks : Kadro

Detaylı

ÖZET. Yüksek Lisans Tezi. Đmge Đ. TOKBAY. Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı

ÖZET. Yüksek Lisans Tezi. Đmge Đ. TOKBAY. Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı iii ÖZET Yüksek Lisans Tezi AYDIN EKOLOJĐK KOŞULLARINDA FARKLI EKĐM ZAMANI VE SIRA ARALIĞININ ÇEMEN (Trigonella foenum-graecum L.) ĐN VERĐM VE KALĐTE ÖZELLĐKLERĐNE ETKĐSĐ Đmge Đ. TOKBAY Adnan Menderes

Detaylı

07.04.2008. DNA İnceleme Teknikleri GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DNA İNCELEME TEKNİKLERİ VE PRENSİPLERİ. DNA Jel Elektroforezin Aşamaları. DNA Jel Elektroforezi

07.04.2008. DNA İnceleme Teknikleri GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DNA İNCELEME TEKNİKLERİ VE PRENSİPLERİ. DNA Jel Elektroforezin Aşamaları. DNA Jel Elektroforezi GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE DNA İNCELEME TEKNİKLERİ VE PRENSİPLERİ Prof.Dr.Behnan ALPER Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Adana DNA İnceleme Teknikleri DNA Jel Elektroforezi RFLP Restriksiyon

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Moleküler Biyoloji Lab. Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

Türkiye Tenthredopsis (Hymenoptera: Symphyta: Tenthredinidae) Tür Sınırlarının Barkodlama Yöntemi İle Saptanması

Türkiye Tenthredopsis (Hymenoptera: Symphyta: Tenthredinidae) Tür Sınırlarının Barkodlama Yöntemi İle Saptanması Türkiye Tenthredopsis (Hymenoptera: Symphyta: Tenthredinidae) Tür Sınırlarının Barkodlama Yöntemi İle Saptanması Sevda HASTAOĞLU ÖRGEN 1, Mahir BUDAK 2, E. Mahir KORKMAZ 2, Hasan H. BAŞIBÜYÜK 3 1 Sivas

Detaylı

KAPİLLER ELEKTROFOREZ DNA SEKANSLAMA

KAPİLLER ELEKTROFOREZ DNA SEKANSLAMA İçerik Giriş...2 Deney İçin Gerekli Olan Malzemeler...3 Deneyin Yapılışı... 4-9 Genomik DNA Kalıbının Hazırlanması...4 PCR Amplifikasyonu... 4-5 DNA Miktarının Belirlenmesi...6 Sekans Reaksiyonunun Hazırlanması...7

Detaylı

Sebze Islahında Moleküler Markırların Kullanımı

Sebze Islahında Moleküler Markırların Kullanımı Sebze Islahında Moleküler Markırların Kullanımı Esra CEBECİ Ziraat Yüksek Mühendisi 28.12.2012-28.06.2013 Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü YALOVA Sunu Planı Çalışmanın tanıtımı, Yapılan

Detaylı

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Viral Salgınların Araştırılması Sekans Temelli Genotiplendirme Yöntemleri Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Genotipleme Genomun genetik karakterizasyonu Bir bireyi/suşu, diğerlerinden ayıran mutasyonları (nt dizisi

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ PAPAVER CİNSİ OXYTONA SEKSİYONUNUN TÜRKİYE DE YETİŞEN

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ PAPAVER CİNSİ OXYTONA SEKSİYONUNUN TÜRKİYE DE YETİŞEN ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ PAPAVER CİNSİ OXYTONA SEKSİYONUNUN TÜRKİYE DE YETİŞEN TÜRLERİNDE GENETİK ÇEŞİTLİLİĞİN RAPD MARKÖRLERİ İLE ANALİZİ İskender PARMAKSIZ TARLA BİTKİLERİ

Detaylı

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması Araş.Gör. Yener KURMAN İSTANBUL

Detaylı

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ Bitki Doku Kültürü Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 4. Hafta (08.10.2013) ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü

Detaylı

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD HLA Tiplendirmesi PCR-SSP Türker Duman PhD Büyük Doku Uygunluk Kompleksi (Major Histocompatibility Complex - MHC) İlk olarak farklı fare suşlarında deri naklinin reddiyle tanımlanan genetik bölgedir Alloreaktiviteden

Detaylı

1. Ekstraksiyon Tamponu: %2 (w/v) CTAB (Cetyltrimethyl-ammonium bromide) 1.4 M NaCl, % 0.2 (v/v) β-merkaptoetanol, 20 mm EDTA. 100 mm Tris-HCl (ph 8)

1. Ekstraksiyon Tamponu: %2 (w/v) CTAB (Cetyltrimethyl-ammonium bromide) 1.4 M NaCl, % 0.2 (v/v) β-merkaptoetanol, 20 mm EDTA. 100 mm Tris-HCl (ph 8) KONU-7. MOLEKÜLER BĠYOLOJĠDE TEMEL TEKNĠKLER BĠTKĠDEN GENOMĠK DNA ĠZOLASYONU Kullanılan Tamponlar: 1. Ekstraksiyon Tamponu: %2 (w/v) CTAB (Cetyltrimethyl-ammonium bromide) 1.4 M NaCl, % 0.2 (v/v) β-merkaptoetanol,

Detaylı

GENETİK LABORATUVARI

GENETİK LABORATUVARI GENETİK LABORATUVARI Laboratuvar sorumluları: Prof. Dr. Mehmet TOPAKTAŞ Prof. Dr. Hasan Basri İLA Temel Araştırma Alanımız: Genetik, Sitogenetik, Genotoksikoloji Genetik laboratuvarında günlük hayatta

Detaylı

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Doç. Dr. Sibel Aylin Uğur İstanbul Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü-Genetik 13. Ulusal Sinirbilim

Detaylı

Kromozom, DNA ve Gen. Allel Segregasyonu. DNA çift sarmalı. Hastalık yapan mutasyonlar protein fonksiyonunu bozar. Hastalık yapan mutasyonlar

Kromozom, DNA ve Gen. Allel Segregasyonu. DNA çift sarmalı. Hastalık yapan mutasyonlar protein fonksiyonunu bozar. Hastalık yapan mutasyonlar Temel Genetik Kavramlar DNA izolasyon yöntemleri Kromozom, DNA ve Gen Hücre Nukleus Kromozomlar Gen Prof.Dr.Uğur ÖZBEK Protein DNA çift sarmalı Allel Segregasyonu Şeker Fosfat omurga Bazlar Baz çifti A

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER * Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER *Bitki nüklear, mitokondriyal ve kloroplast DNA'ları *Burada yer alan bugünkü bilgilerimizin çoğu, moleküler evrim mekanizması ve oranları kullanılarak

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03.2014) 1 5. Haftanın Ders İçeriği DNA ekstraksiyonu DNA ekstraksiyonunun amacı

Detaylı

(ZORUNLU) MOLEKÜLER İMMÜNOLOJİ I (TBG 607 TEORİK 3, 3 KREDİ)

(ZORUNLU) MOLEKÜLER İMMÜNOLOJİ I (TBG 607 TEORİK 3, 3 KREDİ) T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) MOLEKÜLER

Detaylı

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016)

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 07 Aralık Pazartesi Mikrobiyoloji Mikrobiyolojinin tarihçesi ve mikroorganizmalara genel

Detaylı

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD β-talaseminin MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ SERPİL ERASLAN, PhD BETA TALASEMİ HEMOGLOBİNOPATİLER Otozomal resesif (globin gen ailesi) Özellikle Çukurova, Akdeniz kıyı şeridi,

Detaylı

MANTARLARIN EPİDEMİYOLOJİK TİPLENDİRİLMESİ. Dr. Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara

MANTARLARIN EPİDEMİYOLOJİK TİPLENDİRİLMESİ. Dr. Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara MANTARLARIN EPİDEMİYOLOJİK TİPLENDİRİLMESİ Dr. Ayşe Kalkancı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Ankara Taksonomik terimler Alem (Kingdom) Bölüm veya şube (divisio, filum)

Detaylı

TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI

TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI Programın Yürütücüsü Programın Kadrolu Öğretim Üyeleri : Prof. Dr. Elif YEŞİLADA : Prof. Dr. Başak KAYHAN Doç. Dr. Yılmaz ÇİĞREMİŞ Doç. Dr.Şengül YÜKSEL Doç. Dr.

Detaylı

ILIMAN İKLİM MEYVE TÜRLERİNDE ÇEŞİT VE TİPLERİN MOLEKÜLER TEKNİKLERLE KARAKTERİZASYONU

ILIMAN İKLİM MEYVE TÜRLERİNDE ÇEŞİT VE TİPLERİN MOLEKÜLER TEKNİKLERLE KARAKTERİZASYONU ILIMAN İKLİM MEYVE TÜRLERİNDE ÇEŞİT VE TİPLERİN MOLEKÜLER TEKNİKLERLE KARAKTERİZASYONU Meryem YILDIZ ÖCAL Gıda Yüksek Mühendisi Manavgat Gıda Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğü EĞİTİM BİLGİLERİ Eğitim

Detaylı

Nilgün Çerikçioğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Nilgün Çerikçioğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Nilgün Çerikçioğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Kandolaşımı Enfeksiyonları %10 Kandidemi Ölüm hızı : % 50 (YBÜ) Erken tanı (?), tedavinin önemi Etken: Candida allbicans

Detaylı

FRANSA DA ORTAÖĞRETİM İKİNCİ SINIF DERS KİTAPLARINDA EVRİM

FRANSA DA ORTAÖĞRETİM İKİNCİ SINIF DERS KİTAPLARINDA EVRİM FRANSA DA ORTAÖĞRETİM İKİNCİ SINIF DERS KİTAPLARINDA EVRİM Burcu GÜNGÖR, Sami ÖZGÜR Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim OFMA Biyoloji Eğitimi A.B.D Özet Ders kitapları, hem öğretmenlerin hem öğrencilerin

Detaylı

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test Yeni Nesil DNA Dizileme (NGS), İmmünHistoKimya (IHC) ile Hastanızın Kanser Tipinin ve Kemoterapi İlacının Belirlenmesi Kanser Tanı

Detaylı

T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ DNA PARMAKİZİ YÜKSEK LİSANS SEMİNERİ. HAZIRLAYAN Bünyamin ATMIŞ

T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ DNA PARMAKİZİ YÜKSEK LİSANS SEMİNERİ. HAZIRLAYAN Bünyamin ATMIŞ T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ DNA PARMAKİZİ YÜKSEK LİSANS SEMİNERİ HAZIRLAYAN Bünyamin ATMIŞ DANIŞMAN Yrd. Doç. Dr. Dilek TURGUT BALIK 1. PARMAKİZİ 2. DNA PARMAKİZİ 3.

Detaylı

MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ. Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL

MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ. Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL Biyoteknoloji; Genetik materyallerde moleküler düzeyde yapılan manipulasyonlarla yeni ve istenilen fenotipte organizmalar ve faydalı ürünler elde etmektir

Detaylı

Hücre Neden DNA sını Replike Eder? ÇÜNKİ Mitoz Bölünmenin Gerçekleşmesi İçin S Evresinde DNA nın 2 Katına Çıkması Gerekmektedir

Hücre Neden DNA sını Replike Eder? ÇÜNKİ Mitoz Bölünmenin Gerçekleşmesi İçin S Evresinde DNA nın 2 Katına Çıkması Gerekmektedir DNA REPLİKASYONU Hücre Neden DNA sını Replike Eder? ÇÜNKİ Mitoz Bölünmenin Gerçekleşmesi İçin S Evresinde DNA nın 2 Katına Çıkması Gerekmektedir Hücre yaşam döngüsü G 1, S, G 2, Mitoz,evreleri ile tamamlar.

Detaylı

RTA JEL / PZR Saflaştırma Kiti

RTA JEL / PZR Saflaştırma Kiti RTA JEL / PZR Saflaştırma Kiti Kullanma Kılavuzu Yayın Tarihi - 2011-12 DNA parçalarının agaroz jelden geri kazanımı ve PZR ürünlerinin saflaştırılması için Yalnızca profesyonel kullanım için REF 09009050

Detaylı

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13 Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: hilalozdag@gmail.com Gen İfadesi

Detaylı

BİYOLOJİ BÖLÜMÜ. http://fened.gop.edu.tr/bolumler/biyoloji/index.asp

BİYOLOJİ BÖLÜMÜ. http://fened.gop.edu.tr/bolumler/biyoloji/index.asp BİYOLOJİ BÖLÜMÜ http://fened.gop.edu.tr/bolumler/biyoloji/index.asp HAKKIMIZDA Bölümümüz, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı nın 26.02.1993 tarihli yazısında belirtilen yürütme kurulunun 25.02.1992 tarihli

Detaylı

AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF)

AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF) AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF) MOLEKÜLER YAKLAŞIMLAR DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ SERPİL ERASLAN, PhD AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ Otozomal resesif kalıtım Akdeniz ve Ortadoğu kökenli populasyonlarda

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Enzimler

ayxmaz/biyoloji Enzimler Enzimler 1. Bir enzim substrat ile karıştırılır. 1 dakika süren karıştırılmada,10 de saniyelik aralıklarla oluşan ürün miktarı belirlenir. Bu denemeden elde edilen veriler aşağıda gösterilmiştir: Zaman

Detaylı

Fen Edebiyat Fak. Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Kütahya 1977

Fen Edebiyat Fak. Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Kütahya 1977 Adı Soyadı Ünvanı Birimi Doğum Yeri Doğum Tarihi BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ İsmail POYRAZ Yrd.Doç.Dr. AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU KİŞİSEL BİLGİLER Fen Edebiyat Fak. Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü

Detaylı

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Viroloji Ünitesi HPV tanısı... Sitolojik/Patolojik

Detaylı

RT-PCR. (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler

RT-PCR. (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler RT-PCR (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler RT-PCR (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) mrna ekspresyon seviyelerini belirlemek için sensitiv bir metod

Detaylı

DNA TEKNOLOJİSİNİN GELİŞİMİ

DNA TEKNOLOJİSİNİN GELİŞİMİ İLERİ TEKNOLOJİK YÖNTEMLER PROF.DR. MEHMET ALİKAŞİFOĞLU DNA TEKNOLOJİSİNİN GELİŞİMİ 1869 Miescher DNA izolasyonu 1944 Avery Genetik bilginin taş y c s : DNA 1953 Watson & Crick DNA n n Double-helix yap

Detaylı

Protokolü PD S001 01. 50 Reaksiyon

Protokolü PD S001 01. 50 Reaksiyon Salmonella sp. Real time PCR Tespit Kiti Protokolü PD S001 01 50 Reaksiyon REAKSİYON PRENSİPLERİ Reaksiyon Bileşenleri: qpcr Master Mix (PMM) Hedef probe Mix (HPM) Zenginleştirilmiş gıda ürünleri kültüründen

Detaylı

Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (01.10.2013)

Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (01.10.2013) Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (01.10.2013) ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü 1 DNA moleküllerinin analizinde çok çeşitli yöntemler

Detaylı

REAKSİYON PRENSİPLERİ

REAKSİYON PRENSİPLERİ REAKSİYON PRENSİPLERİ Reaksiyon Bileşenleri: qpcr Master Mix (PMM) Hedef probe Mix (HPM) Zenginleştirilmiş gıda ürünleri kültüründen izole edilen DNA örneği Polimerase Chain Reaction (PCR): Son yıllarda

Detaylı

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE GÜVENLİK GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE UYGULAMALARI. Neslihan ATLIHAN

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE GÜVENLİK GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE UYGULAMALARI. Neslihan ATLIHAN GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE GÜVENLİK GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE VE GDO UYGULAMALARI GÜVENLİK VE GDO UYGULAMALARI Neslihan ATLIHAN Neslihan ATLIHAN Gıda Yüksek Mühendisi Gıda Yüksek Mühendisi Gıda ve Yem Kontrol

Detaylı

VİRAL TANI KİTLERİ (GFJ-480)

VİRAL TANI KİTLERİ (GFJ-480) VİRAL TANI KİTLERİ (GFJ-480) CMV PCR Tanı Kiti Cytomegalovirus un Konvensiyonel PCR yöntemiyle tanınması. HHV-5 olarak da bilinen Sitomegalovirüs, herpes virus ailesinin bir üyesidir. Oldukça sık görülen

Detaylı

Rekombinant DNA Teknolojisi-I

Rekombinant DNA Teknolojisi-I BYM613 Genetik MühendisliM hendisliği Rekombinant DNA Teknolojisi-I Hacettepe Üniversitesi Biyomühendislik BölümüB 2012-2013 2013 Güz G z DönemiD Dr. Eda Çelik-AKDUR edacelik@hacettepe.edu.tr İçerik (2

Detaylı

Bitki Biyoteknolojisinde Moleküler Markörler. Molecular Markers in Plant Biotechnology

Bitki Biyoteknolojisinde Moleküler Markörler. Molecular Markers in Plant Biotechnology GOÜ, Ziraat Fakültesi Dergisi, 2011, 28(2), 207-214 Bitki Biyoteknolojisinde Moleküler Markörler Ertuğrul FİLİZ 1 İbrahim KOÇ 2 1 Düzce Üniversitesi, Çilimli Meslek Yüksek Okulu, Düzce 2 Gebze Yüksek Teknoloji

Detaylı

PCR Bir reaksiyonun kurulması ve optimize edilmesi

PCR Bir reaksiyonun kurulması ve optimize edilmesi Hafta V PCR Temelli Genetik Analiz Yaklaşımları PCR Bir reaksiyonun kurulması ve optimize edilmesi Doç. Dr. Hilâl Özdağ F Đ Z Đ K Đ A L T Y A P I Reaksiyonda kullanılanlar: P C R I. Kalıp DNA a) PCR degrade

Detaylı

Gıda Örneklerinde Genetiği Değiştirilmiş Organizma Analizleri. Bölüm 9. MON810 Mısır, Bt-176 Mısır ve Roundup Ready Soya nın PCR ile Nitel Saptanması

Gıda Örneklerinde Genetiği Değiştirilmiş Organizma Analizleri. Bölüm 9. MON810 Mısır, Bt-176 Mısır ve Roundup Ready Soya nın PCR ile Nitel Saptanması Gıda Örneklerinde Genetiği Değiştirilmiş Organizma Analizleri Bölüm 9 MON810 Mısır, Bt-176 Mısır ve Roundup Ready Soya nın PCR ile Nitel Saptanması M. Querci, M. Maretti, M. Mazzara WORLD HEALTH ORGANIZATION

Detaylı

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi BİYOLOJİDEKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE ÖNCELİKLERİMİZ Dr. Aslı Tolun Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi KLONLAMA / KOPYALAMA Tanım Yöntem Amaç: Kopya birey yaratma Kök hücre oluşturma

Detaylı

2. Materyal ve Metot. 2.1. Bitkisel Materyal

2. Materyal ve Metot. 2.1. Bitkisel Materyal Basit (Sekans) Baz Dizilimi Arası Tekrarlamaları Yoluyla Ortaya Çıkarılan (Camellia sinensis (L.) O Kuntze) Çay da ki Somaklonal Değişkenlerin Genetik Bütünlüğü Jibu Thomas, Deepu Vijayan, Sarvottam D.

Detaylı

Yeni Nesil Genomik Sistemler. ve Uygulamaları

Yeni Nesil Genomik Sistemler. ve Uygulamaları Yeni Nesil Genomik Sistemler ve Uygulamaları Sunum Başlıkları Mikroarray Sistemleri (iscan) Ekspresyon Array SNP Array Metilasyon Array Yeni Nesil Dizileme Teknolojileri Ekspresyon Array Tüm Genom Gen

Detaylı

Farmakogenetikte Kullanılan Temel Yöntemler

Farmakogenetikte Kullanılan Temel Yöntemler Farmakogenetikte Kullanılan Temel Yöntemler Dr. Melih Ö. Babaoğlu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji A.D. XIII. TFD Eğitim Sempozyumu Van 1 Hastalık derecesi Fizyolojik durum İlaç etkileşmeleri

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam.

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam. DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 22 18 40 Tıbbi Biyokimya 21 4 25 Tıbbi Biyoloji 16 2 18 Histoloji ve Embriyoloji

Detaylı

KARADENİZ BÖLGESİNDEN SEÇİLEN BAZI KIRMIZI AHUDUDU (Rubus ideaus L.) TİPLERİNİN GENETİK FARKLILIĞININ RAPD TEKNİĞİ İLE BELİRLENMESİ

KARADENİZ BÖLGESİNDEN SEÇİLEN BAZI KIRMIZI AHUDUDU (Rubus ideaus L.) TİPLERİNİN GENETİK FARKLILIĞININ RAPD TEKNİĞİ İLE BELİRLENMESİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, 2008, 21(2), 185 191 KARADENİZ BÖLGESİNDEN SEÇİLEN BAZI KIRMIZI AHUDUDU (Rubus ideaus L.) TİPLERİNİN GENETİK FARKLILIĞININ RAPD TEKNİĞİ İLE BELİRLENMESİ İlknur

Detaylı

MANTAR ENFEKSİYONLARININ MOLEKÜLER YÖNTEMLERLE TANISI

MANTAR ENFEKSİYONLARININ MOLEKÜLER YÖNTEMLERLE TANISI MANTAR ENFEKSİYONLARININ MOLEKÜLER YÖNTEMLERLE TANISI Nilgün Çerikçioğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 1 İnvazif Mantar Enfeksiyonları (İME) Bağışıklık sistemi Morbidite-mortalite

Detaylı

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ Sait Murat Doğan, A. Pınar Erçetin, Zekiye Altun, Duygu Dursun, Safiye Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Slayt 1 / 14 Meme Kanseri

Detaylı

FİLOGENİ ve HAYAT AĞACI

FİLOGENİ ve HAYAT AĞACI FİLOGENİ ve HAYAT AĞACI Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Giriş Filogenetik veriler ile canlılar arasında oluşturulan akrabalık ilişkileri, canlılığın gelişimine dair bize akrabalık ağaçlarını

Detaylı

Protein Ekstraksiyonu

Protein Ekstraksiyonu Protein Ekstraksiyonu Dr.Gaye Güler Tezel Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı Proteinler tüm canlı organizmalar için en önemli makromoleküllerden biridir. Bazıları yapısal komponentleri

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR 1 Kalıtım : Bir canlının sahip olduğu özelliklerin nesilden nesile aktarılması olayına kalıtım denir. Genetik: Canlı soyları arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkmasını

Detaylı

Nükleik asitler. Deoksiribonükleik asit Ribonükleik asit 18.11.2008. DNA nın YAPISI ve ÖZELLİKLERİ

Nükleik asitler. Deoksiribonükleik asit Ribonükleik asit 18.11.2008. DNA nın YAPISI ve ÖZELLİKLERİ Nükleik asitler Sıcaklıkla öldürülmüş S suşları Canlı R suşlarını canlı S suşuna dönüştürür a) Farelere virulan S suşu enjekte edildiğinde ölür b) R suşu enjekte edildiğinde yaşar c) Isıyla öldürülmüş

Detaylı

ZİRAAT MÜHENDİSİ (TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ)

ZİRAAT MÜHENDİSİ (TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ) TANIM Tarımsal Biyoteknoloji, bitki, hayvan ve mikrobiyal organizmaların genleri, hücreleri, proteinleri, kültürleri ve dokuları üzerinde çalışarak, tarımsal üretimi, kaliteyi, verimi arttırmayı amaçlayan

Detaylı

Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi

Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi GENETĐK 111-503 Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi Doç. Dr. Hilâl Özdağ 1 RNA nın Kendi Kendini Kopyalayabiliyor Olmalıydı Đlkin zamanlardaki RNA dünyasında RNA moleküllerinin kopyalanması. RNA polimerazlar

Detaylı

GENETİK ALGORİTMALAR. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ

GENETİK ALGORİTMALAR. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ GENETİK ALGORİTMALAR Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ GENETİK ALGORİTMALAR Genetik algoritmalar, Darwin in doğal seçim ve evrim teorisi ilkelerine dayanan bir arama ve optimizasyon yöntemidir.

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

ÜNİTE 12:GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ

ÜNİTE 12:GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÜNİTE 12:GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ Genetik mühendisliği gelişmeden önce insanlar yapay seçilim yoluyla istenen özelliklerin yavru canlılarda görülmesini sağlamışlardır. Örneğin seçici üretim

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTÜTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTÜTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTÜTÜSÜ DOKTORA TEZİ Muharrem YILMAZ BAZI FINDIK ÇEŞİT VE GENOTİPLERİNİN POMOLOJİK, MORFOLOJİK VE MOLEKÜLER KARAKTERİZASYONU BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI ADANA, 2009

Detaylı

X kromozomu (Devam) X STR Polimorfizmi 08.04.2008. Yaklaşık 6 µm uzunluğunda olup 165 milyon baz çifti içermektedir. Şimdiye kadar X kromozoma bağlı

X kromozomu (Devam) X STR Polimorfizmi 08.04.2008. Yaklaşık 6 µm uzunluğunda olup 165 milyon baz çifti içermektedir. Şimdiye kadar X kromozoma bağlı X kromozomu X KROMOZOMAL STR POLİMORFİZMİ Doç. Dr. Faruk AŞICIOĞLU Adli Tıp Uzmanı & Tıbbi Biyoloji Bilim Dr. Yaklaşık 6 µm uzunluğunda olup 165 milyon baz çifti içermektedir. Şimdiye kadar X kromozoma

Detaylı

YÜZEYSULARI ÇALIŞMA GRUBU

YÜZEYSULARI ÇALIŞMA GRUBU 1/23 HEDEFLER Mühendislerimiz ve akademisyenlerimiz ile birlikte gelişmiş yöntem ve teknikleri kullanarak; su kaynaklarımızın planlama, inşaat ve işletme aşamalarındaki problemlere çözüm bulmak ve bu alanda

Detaylı

Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri

Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri Soru Öğrencilerin derse katılım düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilen 16 soruluk bir test için öğrencilerin ilk 8 ve son 8 soruluk yarılardan aldıkları puanlar arasındaki

Detaylı

RTA Kandan Genomik DNA İzolasyon Kiti

RTA Kandan Genomik DNA İzolasyon Kiti RTA Kandan Genomik DNA İzolasyon Kiti Kullanma Kılavuzu Yayın Tarihi - 2011-05 IVD İnsan kan örneklerinden in vitro tanı amaçlı genomik nükleik asit izolasyon ve saflaştırması için In vitro tanı amaçlı

Detaylı

BAZI MEYVE VE SEBZELERDE C VİTAMİNİ TAYİNİ

BAZI MEYVE VE SEBZELERDE C VİTAMİNİ TAYİNİ Tübitak Eğitimde Bilim Danışmanlığı Projesi Kayseri deki Fen ve Teknoloji Öğretmenleri Bilim Danışmanlığı ve Eğitimi Yönünden Destekleme Çalıştayı 14-20 Haziran 2008 BAZI MEYVE VE SEBZELERDE C VİTAMİNİ

Detaylı

Prof. Dr. Nermin Gözükırmızı

Prof. Dr. Nermin Gözükırmızı Biyoloji Araştırmaları, Moleküler Boyutu ve Önceliklerimiz Prof. Dr. Nermin Gözükırmızı İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü nermin@istanbul.edu.tr, http://www.istanbul.edu.tr/fen/mbg/personel.php?id=30

Detaylı

BAZI MEYVE TÜRLERİNDE DNA İZOLASYON YÖNTEMLERİNİN ETKİNLİĞİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

BAZI MEYVE TÜRLERİNDE DNA İZOLASYON YÖNTEMLERİNİN ETKİNLİĞİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Derim Dergisi, 2008, 25(1):59-69 ISSN 1300-3496 BAZI MEYVE TÜRLERİNDE DNA İZOLASYON YÖNTEMLERİNİN ETKİNLİĞİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Özhan ŞİMŞEK 1 Fırat Ege KARAAT

Detaylı

Buğdayda Sarı Pasa Dayanıklı ve Duyarlı Bazı Çeşit ve Hatların SSR Analizleri 1

Buğdayda Sarı Pasa Dayanıklı ve Duyarlı Bazı Çeşit ve Hatların SSR Analizleri 1 Araştırma Makalesi Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg., 2009, 46 (1): 1-8 ISSN 1018 8851 M. Alp FURAN 2 Süer YÜCE 3 1 Dr. Y.Y.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, 65080 Van alpfuran@hotmail.com 2 Prof.

Detaylı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN Döl almaşı Angiospermlerde; Baskın döl sporofit, Gametofit indirgenmiş, Sporofit üreme yapısı olan çiçeği oluşturur. Ovaryum

Detaylı

PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ

PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ Yrd. Doç. Dr. Hakan GÜRKAN Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Anabilim Dalı PGT NEDİR? Gebelik öncesi genetik tanı (PGT) adı verilen

Detaylı

DNA ONARIMI VE MUTASYON. Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005

DNA ONARIMI VE MUTASYON. Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005 DNA ONARIMI VE MUTASYON Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005 *DNA nın dölden döle değişmeden aktarımı için 2 süreç önemlidir: DNA ONARIMI 1. Replikasyon sürecinin doğru yapılması

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES114 2. BAHAR 3 0 0 2

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES114 2. BAHAR 3 0 0 2 TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Dersin Adı Kodu Yarıyıl TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı

SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI

SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI SU ÜRÜNLERİ SAĞLIĞI BÖLÜM BAŞKANLIĞI Hacı SAVAŞ-SÜMAE, Su Ürünleri Sağlığı Bölüm Başkanı Su Ürünleri Sağlığı Bölüm Başkanlığı enstitümüz bünyesinde faaliyet gösteren bölümlerden birisidir. 2000 yılı başından

Detaylı

Gezgin Satıcı Probleminin İkili Kodlanmış Genetik Algoritmalarla Çözümünde Yeni Bir Yaklaşım. Mehmet Ali Aytekin Tahir Emre Kalaycı

Gezgin Satıcı Probleminin İkili Kodlanmış Genetik Algoritmalarla Çözümünde Yeni Bir Yaklaşım. Mehmet Ali Aytekin Tahir Emre Kalaycı Gezgin Satıcı Probleminin İkili Kodlanmış Genetik Algoritmalarla Çözümünde Yeni Bir Yaklaşım Mehmet Ali Aytekin Tahir Emre Kalaycı Gündem Gezgin Satıcı Problemi GSP'yi Çözen Algoritmalar Genetik Algoritmalar

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ İlknur SOLMAZ BAZI KARPUZ GENOTİPLERİNİN SSR ve SRAP MARKÖRLERİ İLE KARAKTERİZASYONU ve FUSARIUM SOLGUNLUĞU (Fusarium oxysporum f.sp. niveum)

Detaylı

HLA Tiplendirmesinde Yeni Nesil Dizileme. Dr. Türker DUMAN

HLA Tiplendirmesinde Yeni Nesil Dizileme. Dr. Türker DUMAN HLA Tiplendirmesinde Yeni Nesil Dizileme Dr. Türker DUMAN MHC MHC bölgesi Kr. 6p21 de lokalize olan 4 mega baz yaklaşık 220 gen Genomunun en yoğun bölgesidir, genomun büyüklük olarak yaklaşık % 0.1 ine

Detaylı

GENETİK HASTALIKLAR. Dr.Taner DURAK. Tıbbi Genetik Uzmanı. Bursa Orman Bölge Müdürlüğü Fikir Bahçesi Konferansı 06.03.2014

GENETİK HASTALIKLAR. Dr.Taner DURAK. Tıbbi Genetik Uzmanı. Bursa Orman Bölge Müdürlüğü Fikir Bahçesi Konferansı 06.03.2014 GENETİK HASTALIKLAR Dr.Taner DURAK Tıbbi Genetik Uzmanı Bursa Orman Bölge Müdürlüğü Fikir Bahçesi Konferansı 06.03.2014 Dr. Taner DURAK özgeçmişi 1966 Artvin Şavşat doğumlu 1983-1989, Bursa, Uludağ Üniv,Tıp

Detaylı

GENOM ve EVRİMİ. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER

GENOM ve EVRİMİ. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER GENOM ve EVRİMİ Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER 1. Genlerin Haritalanması 1.1.Genlere ait Farklı Şekilde Fiziksel Haritalar oluşturulabilir. Yapılan çalışmalar ve gelişen yeni teknolojiler

Detaylı

Model Organizmalar. Yusuf DOĞAN

Model Organizmalar. Yusuf DOĞAN Model Organizmalar Yusuf DOĞAN Model Organizma Nedir? Model organizmalar çeşitli biyolojik olayların anlaşılması için üzerinde çalışılan bir türdür. Bu organizmaları laboratuvar ortamında üretmek ve üretimlerini

Detaylı

PROTEİN ANALİZ YÖNTEMLERİ

PROTEİN ANALİZ YÖNTEMLERİ PROTEİN ANALİZ YÖNTEMLERİ Protein analizleri, fen bilimleri araştırmaları ve farmosötik endüstrisinde önemli bir araç olarak karşımıza çıkar. Protein Analizinin Amaçları: Hastalıkların Kesin Tanısının

Detaylı

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Doç. Dr. Işın N. Geren Yrd. Doç. Dr. Turgay Çakmak Yrd. Doç. Dr. Filiz Kısaayak Çollak Uzman Zeynep N. Koytak Araş. Gör. Fatma Sağır Araş. Gör. Kuaybe Yücebilgili (ÖYP)

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri

Detaylı

Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU.

Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU. Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU. IAUD.m.13091352.2015.7/25.13-17 Nurten BOZDEMİR 1 Murat ÇİMEN 1* Seyhan AKÇAN 1 Özet

Detaylı