Kakao. Sak z. Yenibahar. Vanilya

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kakao. Sak z. Yenibahar. Vanilya"

Transkript

1 Baharat Çeflitleri Anason Baharat Çeflitleri K rm z Biber Baharat Çeflitleri Çemen Baharat Çeflitleri Çörekotu Baharat Çeflitleri Sak z Baharat Çeflitleri Kakao Baharat Çeflitleri Demirhindi Baharat Çeflitleri Dereotu Baharat Çeflitleri Hardal Anason bitkisinin meyvelerinden elde edilir. Rak gibi alkollü içkilere çeflni katmak için kullan l r. Anasonun tatl ms tad ve özgün kokusu içinde bulunan anethol adl ya dan gelir. Anethol, alkolde çözünür; ama su oran artt kça çökelir. Bu nedenle anasonlu içkiler suyla kar flt r ld nda beyaz olur. Anason, tatl larda da kullan lan bir baharatt r. Ayr ca kedi, köpek mamalar na tat vermek için de kar flt r l r. Anason bitkisinin anavatan Do u Akdeniz dir. Çok çeflitli biçimleri ve adlar olan bahçe biberinden elde edilir. Toz ya da pul halinde olabilir. Biberin olgunlaflm fl meyveleri kurutulup, saplar al nd ktan sonra yar ö ütülerek pul, tam ö ütülerek toz haline getirilir. Farkl ac l klarda olur. Yemeklere, kebaplara, soslara çeflni verir. Ayr ca salças da yap l r. Biberin anavatan, Orta ve Güney Amerika d r. Çemenotu (buyotu) bitkisinin tohumlar n n kurutulmas yla elde edilir. Ac ms ve yanm fl fleker tad ndad r. Günümüzde en çok Orta Do u ve Hint mutfa nda kullan l r. Ö ütülmüfl olarak turflulara, çorbalara, soslara ve di er et yemeklerine kat l r. Ayr ca, sarm sak ve k rm z biberle kar flt r larak past rman n üzerine kaplan r. Çemenotu bitkisinin anavatan, Yak n Do u, özellikle Lübnan ve Suriye, Güneybat Avrupa, Hindistan ve Çin dir. Çörekotu bitkisinin küçük, üçgen biçimindeki, siyah tohumlar olgunlaflt ktan sonra toplan r ve kurutularak baharat olarak kullan l r. Çöreotu olarak da bilinir. Hint mutfa nda çok sevilir. Çöreklerin, pide ve ekmeklerin üzerine piflmeden önce ekilir. Çorbalar n üzerine serpifltirilir. Ayr ca çay gibi demlenerek içilebilir. Çörekotunun anavatan Akdeniz k y lar d r. Sak z a ac n n reçinesidir. A açlar n, yaralanan yerlerinden akan bu reçinenin p ht laflmas yla sak z elde edilir. Bafllang çta donuk yeflil renkte olan reçine, daha sonra sar renk al r. Tatl lara, özellikle muhallebi, sütlaç gibi sütlü tatl lara kat l r. Sak z, yiyeceklere güzel bir tat ve koku verir. Ayr ca güveç ve ekmek hamuruna çeflni katmak için de kullan l r. Sak z a ac n n anavatan, Sak z Adas, Ege ve Akdeniz sahilleridir. Kakao a ac n n tohumlar ya hemen ya da bir süre sonra mayaland r l r ve ard ndan kurutulur. Böylece tohumun ac lezzeti kaybolur ve hofl bir koku meydana gelir. Bu taneler kavrulurarak un haline getirilip ya al n r. Sonra yeniden ö ütülerek, toz halindeki kakao elde edilir. Kakao, sütle kar flt r l p içilir. Ayr ca, ya al nmam fl kakao tohumlar ndan çikolata yap l r. Kakao a ac n n anavatan Amerika n n tropikal bölgeleridir. Demirhindi a ac n n olgunlaflm fl meyveleri baharat olarak kullan l r. Tad ekfli olan bu baharat, çok besleyicidir. Birçok yeme e, salatalara, çorbalara, turflulara kat l r. Üzerine toz fleker serpilerek çi olarak da tüketilir. Ayr ca içki üretiminde, reçel ve flerbet yap m nda da kullan l r. Demirhindi a ac n n anavatan Do u Afrika d r. Dereotu bitkisinin tohumlar n n ya da yapraklar n n kurutulmas yla elde edilir. Genellikle bal k ve deniz ürünlerinden yap lan yemeklerde kullan l r. Ayr ca zeytinya l yemeklere de hofl bir tat ve koku verir. Dereotunun anavatan, Avrupa n n güneyi ve Asya n n bat s d r. Ülkemizde yabani olarak bulunur. Ayr ca kültür bitkisi olarak bahçelerde de yetifltirilir. Siyah hardalotu ya da beyaz hardalotu bitkilerinin tohumlar ya da bu tohumlar n ö ütülmüfl hali baharat olarak kullan l r. Keskin ve yak c bir lezzeti vard r. Sos olarak kullan l r. Sosa sar ms renk vermek için zerdeçal eklenir. Turflu, salata soslar, bal k çorbas, et yemeklerinde hardal tohumlar kullan r. Toz hardal da içeceklere ve f r nda yap lan baz yemeklere kat l r. Hardalotunun anavatan Akdeniz ülkeleridir. Baharat Çeflitleri Havl can Baharat Çeflitleri Kakule Baharat Çeflitleri Karabiber Baharat Çeflitleri Karanfil Baharat Çeflitleri Kimyon Baharat Çeflitleri Kiflnifl Baharat Çeflitleri Küçük Hindistancevizi Baharat Çeflitleri Meyankökü Baharat Çeflitleri Rezene Kökleri ve toprakalt gövdesi kurutularak baharat olarak kullan l r. ki türü vard r. Endonezya havl can da denen büyük havl can ve Çin havl can. Tad ac ms d r. Yemeklere ac l k ve tat vermek üzere özellikle Güneydo u Asya ve Endonezya mutfaklar nda kullan l r. Zencefile benzedi i söylense de iki baharat n yemeklere katt lezzet farkl d r. Havl can bitkisinin anavatan Hindistan, Güneydo u Asya ve Laos tur. Kakule bitkisinin olgunlaflmaya yak n meyvelerinin kurutulup tohumlar n n ayr lmas yla elde edilir. Yemeklere, özellikle de baklagillere ve bal a kat l r. Muhallebi, sütlü tatl lar, hoflaflar, çay ve kahvede çeflni verici olarak kullan l r. sveç ve Finlandiya da unlu mamullere de kat l r. Hintliler, nefesleri güzel koksun diye tohumlar n sak z gibi çi nerler. Kakule bitkisinin anavatan, Güney Hindistan dan Sri Lanka ya kadar olan bölgedir. Karabiber a ac n n meyveleri tam olgunlaflmadan toplan r, kurutulur ve ö ütülür. Böylece keskin kokulu, yak c tatta siyah renkli karabiber elde edilir. Yak c tad, meyvenin bilefliminde bulunan piperin adl madde verir. Daha az ac olan beyaz biber de, meyvelerin daha olgunken ifllenmesiyle elde edilir. Salata, k rm z et, bal k, çorba ve sebze yemeklerinde kullan - l r. Ayr ca konservelerde ve et/bal k ürünlerinin ifllenmesinde de kullan l r. Karabiber a ac n n anavatan Hindistan d r. Karanfil a ac n n çiçek tomurcuklar ndan elde edilir. Odunumsu, siyah renkli bu tomurcuklar n güzel bir kokusu vard r. Ac ms ve ekfli bir tada sahiptir. Çi nendi inde nefesi taze ve temiz tutar. Hindistan da yemeklerde çokça kullan l r. Avrupa da da daha çok turflu ve reçellere çeflni katmak için, bazen de tatl larda kullan l r. Karanfil a ac n n anavatan Molucca Adalar d r. Kimyon bitkisinin olgunlaflt ktan sonra toplan p kurutulan tohumlar ndan ya da bu tohumlar n ö ütülmesinden elde edilir. Keskin, ac ve biraz sert bir tad olur. Özellikle et yemeklerine kat l r. Kebap gibi pek çok yöresel yemekte, ayr ca baz içkilere ve hamur yemeklerine çeflni katmak için kullan l r. Kimyon bitkisinin anavatan Do u Akdeniz ve Orta Do u dur. Kiflnifl bitkisinin küre biçimli sar ms yeflilden aç k kahverengine kadar de iflen renklerdeki meyvelerinin kurutulmas ya da ö ütülmesiyle elde edilir. Ayr ca bitkinin yapraklar ve kökleri de baharat olarak kullan l r. Ferahlat c hofl bir kokusu, tatl ms baharl ve meyvemsi bir lezzeti olur. Et yemeklerine ve zeytinya l dolmalara çeflni katmak için kullan lan yapraklar, yak c bir tat verir. Kiflnifl bitkisinin anavtan Akdeniz ülkeleridir. Baharat olarak, küçük hindistancevizi a ac n n olgun meyveleri kullan l r. Hindistanceviziyle ilgisi yoktur. Endonezya da, meyvenin etli dokusu palmiye flekeriyle kar flt r l p güneflte kurutularak, besleyici bir tatl yap l r. Frans zlar ve ngilizler yemeklerinde kullan rlar. Geçmiflte reçeli de yap l yordu. Küçük hindistancevizinin anavatan, Malay Tak madas n n do usundaki Banda Adalar d r. Bitkinin kökleri ve yeralt ndaki gövdesi (rizom) baharat olarak kullan l r. Tatl, sert ve tuzlu bir tat ve hofl bir kokuya sahiptir. Köklerin suyla kaynat l p suyunun buharlaflt r lmas yla elde edilen bal na çubuk flekli verilir. Bu bal, tatl, pasta, flekerleme ve çikolata yap m nda kullan l r. Meyankökünü Kuzey Avrupal lar tatl larda, Çinlilerse daha çok yemeklerde çeflni olarak kullan rlar. Ayr ca kolal içeceklere de tat vermek üzere kat l r. Meyankökünün anavatan, Rusya ve Çin dir. Rezene bitkisinin yapraklar ndan, kurutulmufl tohumlar ndan ya da bu tohumlar n ö ütülmesiyle elde edilir. Bal k ve tavuk yemeklerine, salatalara güzel koku ve tat verir. Yöresel olarak baz unlu ve flekerli yiyeceklerin yap m nda da kullan l r. Rezene bitkisinin anavatan Akdeniz ve Yak n Do u dur. Baharat Çeflitleri Safran Baharat Çeflitleri Sarm sak Tozu Baharat Çeflitleri Sumak Baharat Çeflitleri Tarç n Baharat Çeflitleri Vanilya Baharat Çeflitleri Yenibahar Baharat Çeflitleri Zencefil Baharat Çeflitleri Zerdeçal Baharat Çeflitleri Kebâbe Safran bitkisinin tepeciklerinin toplan p kurutulmas yla elde edilir. Pilav, bal k, tavuk ve tatl lara sar renk, koku ve lezzet verir. Ekme e de kat l r. Safran kat larak yap lan zerde adl tatl ülkemizde çok sevilir. Safran bitkisinin anavatan Anadolu dur; flimdilerde Safranbolu nun Davutobas ve O ulören köylerinde az miktarda üretilmektedir. Oysa geçmiflte bölgede genifl ölçüde safran üretimi yap ld ndan, yöreye safran flehri anlam na gelen Safranbolu ad verilmiflti. Sarm sa n kabu undan ayr l p, kurutulup toz haline getirilmesiyle elde edilir. Bal k yemeklerine, sucuk, past rma gibi ifllenmifl et ürünlerine, zeytinya l yemeklere, çorbalara, konservelere, kurutulmufl ya da dondurulmufl besinlere, turflulara çeflni katmak için kullan l r. Sarm sak bitkisi, Asya, Himalayalar ve Sibirya dan bütün dünyaya yay lm flt r. Çal görünümlü sumak bitkisi meyvelerinin kurutulduktan sonra belirli oranda sofra tuzu kat larak ö ütülmesiyle elde edilir. Tad ekfli ve buruktur. Morumsu renklidir. Et, kebap ve sebze yemeklerine tat vermek için kullan l r. Ayr ca salatalara da tat vermek amac yla kat l r. Sumak bitkisinin anavatan Ortado u ve Akdeniz ülkeleridir. Tarç n a ac n n gövde ve dal kabuklar n n d fl k sm s yr ld ktan sonra kalan iç kabu un kurutulup ö ütülmesiyle elde edilir. Ayr ca, kabuklar n iç içe konularak rulo gibi k vr lmas yla da çubuk tarç n elde edilir. Tad ac, kokusu keskin ve uzun sürelidir. Tatl lara, özellikle de sütlü tatl lara çeflni olarak kat l r. Kahve, çikolata ve meyve soslar nda, içeceklerde de yayg n olarak kullan l r. Tarç n a ac n n anavatan, Seylan ve Malabar Sahilleri dir. Vanilya bitkisinin, olgunlaflmadan toplanan meyvelerinin kurutulup mayaland r lmas gibi ifllemler sonucunda meyvelerin ezilip, alkolle ifllenmesiyle vanilya elde edilir. Evlerimizde kulland m z genellikle do al vanilya de ildir. Pasta, çikolata, dondurma, flekerleme, kahve, kakao ve kola, likör gibi pek çok ürüne tat katmak için kullan l r. Vanilya bitkisinin anavatan, Orta Amerika ve Bat Hint Adalar d r. Yenibahar bitkisinin küçük ve kokulu meyvelerinden elde edilir. Meyveler yeflilken toplan r ve güneflte kurutulur, rengi kahverengiye dönüfltü ünde kullan lmaya haz rd r. Kokulu ve hafif ac bir baharatt r. Yemeklere özel bir tat katar; özellikle köfte yaparken kullan l r. Turflulara çeflni katmak amac yla kullan l r. Yenibahar bitkisinin anavatan, Bat Hint Adalar ve Orta Amerika d r. Zencefil bitkisinin flekilsiz, parçalar halinde bulunan, soyulmufl ya da soyulmam fl haldeki kurutulmufl kökleri ya da bunlar n ö ütülmüfl halidir. Çöreklere kat l r. Ayr ca, zencefilden gazoz, flarap, turflu ve reçel de yap l r. Taze kökleri salatalara da kat l r. Zencefil bitkisinin anavatan, Çin in tropikal bölgeleridir. Zerdeçal bitkisinin temizlendikten sonra suda kaynat l p kurutulmufl, koyu sar renkli kök saplar n n ö ütülmesiyle elde edilir. Safran yerine de kullan l r. Bal k çorbas, pilav, sö üfl ve çeflitli sebze yemeklerine kat l r. spanyollar n deniz mahsullerinden yap lan ünlü "paella" adl yeme inde, Hintlilerin "köri" adl baharat kar fl m nda da kullan l r. Zerdeçal bitkisinin anavatan, Güney Asya d r. Kebâbe bitkisinin siyah, kuyruk gibi uzant lar olan meyvelerinin güneflte kurutulmas yla elde edilir. Günümüzde pek tan nmayan bir baharatt r. Yemeklere çeflni vermek amac yla kullan l r. Çay gibi demlenip içilir. Nefesi taze tutma özelli inden dolay a zda çi nenir. Kebâbe bitkisi, karabiber bitkisinin akrabas d r ve anavatan, Endonezya ve Cava d r.

2 Benim manevi miras m ilim ve ak ld r Mustafa Kemal Atatürk Sahibi TÜB TAK Ad na Baflkan V. Prof. Dr. Nüket Yetifl Genel Yay n Yönetmeni Sorumlu Yaz flleri Müdürü Raflit Gürdilek Yay n Kurulu Vural Alt n Ahmet nam Adnan Kurt Cihan Saçl o lu Yay n Koordinatörü Zuhal Özer Teknik Koordinatör Duran Akca Redaksiyon Zeynep Tozar Araflt rma ve Yaz Grubu Gülgûn Akbaba Alp Ako lu Tu ba Can Deniz Candafl Meltem Y. Coflkun Bülent Gözcelio lu Gökhan Tok Serpil Y ld z Elif Y lmaz Asl Zülâl Grafik Tasar m Hülya Y lmazcan Fulya Koçak Ayflegül Do an Bircan Okur liflkileri Vedat Demir Zehra fien Figen Akdere brahim Aygün dari Hizmetler Kemal Çetinkaya Yaz flma Adresi Bilim Çocuk Dergisi Atatürk Bulvar /No: 221/ Kavakl dere/06100/ankara Tel (312) (Yaz flleri) Tel (312) (Yaz flleri) Tel (312) (TÜB TAK Santral) Faks (312) (Yaz flleri) e-posta Internet Sat fl-abone-da t m Tel (312) Faks (312) ISSN Fiyat TL. (3 YTL) (KDV dahil) Bask Promat Bas m Yay n San. ve Tic. A. fi. Tel : (212) Reklam Tel : (312) (312) Faks : (312) Da t m: Merkez Da t m A.fi. Bilim Çocuk Sevgili Okurlar m z, Kimi sözcükler vard r, duydu unuzda kendi anlam ndan fazlas n pek ça r flt rmaz. Ancak kimi sözcükler de vard r ki duydu unuzda, bir anda bir sürü fley hat rlars n z. flte safari de böyle bir sözcük. Safari dendi inde, ço umuzun akl na uçsuz bucaks z düzlükler, tek tük akasya a açlar ve leoparlar, aslanlar, çitalar, babunlar, büyük fil sürüleri gelir. K sacas safari, bizim için Afrika yla özdeflleflmifltir neredeyse. Peki, bu sözcü ün anlam n biliyor musunuz? Safari, Swahili dilinde yolculuk demek. Biz de bu say m zda sizinle birlikte bir safariye ç kmak istedik. Bu minik safaride Afrika kültürüne, geleneklerine, yaflam biçimini biraz tan m fl olduk. Masailerle selamlaflt k, Afrikal çocuklar n dünyas na konuk olduk, Etiyopyal lar n injera adl ekme inin tad na bakt k. Biraz da Swahili dili ö rendik. Bu eflsiz k ta, her yönüyle bizi çok heyecanland rd. Afrika, gerçekten de hem do as hem de kendine özgü kültürüyle dünyan n en de erli yerlerinden biri. Bugün Afrika da yaflanan birçok sorun var. Açl k, AIDS, tropikal hastal klar, susuzluk gibi. Küresel s nmay da unutmamak gerek. Afrika k tas ndaki ülkelerin küresel s nmadaki pay çok düflük. Ancak küresel s nman n olumsuz etkilerinden flimdiden zarar görmeye bafllad lar. Da lardaki buzullar eriyor, kurak bölgelerde s cakl k daha da art yor, deniz seviyeleri yükseliyor. Biliminsanlar, kurulufllar, ülkeler tüm dünyay ilgilendiren bu sorunlara çare bulmaya çal fl yorlar. Afrika, ülkemiz, dünyam z... Hepsi çok güzel! Hepsi özenle korunmaya de er! Zuhal Özer HER AYIN 15 NDE ÇIKAR

3 27 12 Ç NDEK LER Bilim Çocuk Kartlar 3 Ne Var Ne Yok 4 TÜB TAK Yaz Bilim Kamp A ustos ta! 8 9. Ulusal Gökyüzü Gözlem fienli i 11 Dünya Yuvarlakm fl! 12 Everest e Yolculuk 16 Yaz m, Tura m? 21 Hafif Uçaklar 22 Tükürük Deyip Geçmeyin 24 Güzel Afrika 27 Bilimi Yaratanlar 34 Hindistancevizi A ac n Tan yal m 36 Televizyon Çekimlerinde Bir Gün 38 Spor Yap yoruz 42 Do ada Bu Ay 44 Gözlem Defterinizden 46 Gökyüzü Günlü ü 48 Evde Bilim 49 Bulufl Atölyesi 50 Gezegenimiz ve nsanlar 51 Bilgisayar Dünyas ndan Sorun Söyleyelim 53 Düflünerek E lenelim 54 Satranç Oynuyoruz Mektup Kutusu 57 Sizden Gelenler 58 Buket Anlat yor 60 Kitap Kurdu 62

4 Bilim Çocuk Kartlar yla Baharat Çeflitlerini Tan yoruz... Baharat deyince akla lezzet gelir. Yemeklerimize çeflni katmak amac yla kulland m z baharat, bitkilerin tohum, meyve, çiçek, kök, kabuk ve yaprak gibi bölümlerinin kurutulmas, parçalanmas, ö ütülmesi gibi ifllemlerden geçirilerek haz rlan yor. Baharat, mutfaklar m zda, üzerlerinde adlar yaz l kavanozlarda, hemen elimizin alt nda tutuyoruz. Çünkü baharat, yemeklerimizin vazgeçilmezi. Etlerin, bal klar n, çorbalar n, reçellerin, turflular n, pastalar n, böreklerin, çöreklerin; tatl s, tuzlusu, ac s, ekflisiyle bütün yiyeceklerimizin tat ve koku kayna. Baharat-yemek dostlu u çok eskilere dayan - yor. Yüzy llar öncesinden insanlar baharat n ola- anüstü tad n, kokusunu keflfetmifller. 14. yüzy lda yay mlanan yemek kitaplar nda baharat n tad n daha iyi alman n yollar bile ö retilmifl. Bu kitaplardaki önerilerden birine göre, tad n n belirgin olmas için baharat n yemeklere geç konulmas gerekiyor. Bir baflka öneri de kurutulmufl besinlerin lezzet kayb n n baharatla tatland r larak önlenebilece i fleklinde. nsanlar, çok eski zamanlardan beri baharat kullanarak, hem besinlere lezzet katm fllar hem de besinleri bozan mikroorganizmalarla bafletmifller. Bugün de baharat ayn amaçlarla kullan yoruz. fiimdi size Trabzon ilimizin zengin mutfa ndan bize ulaflm fl bir salata tarifi verece iz. Sosunda da kiflnifl ve k rm z biber kullanaca z. Seçim sizin! Biraz baharat ve manav al flverifli yapt ktan sonra mutfa a girip bu lezzetli salatay haz rlayabilirsiniz. Salatam z n ad malohta. Bu salatada kullanaca n z malzemeler, 1 kg taze fasulye, 100 gr ceviz içi, yar m bafl sarm sak, 1 limon, yar mflar çorba kafl kiflnifl, k rm z biber ve tuz. lk olarak fasulyeleri ikiye k r p hafllay n ve süzün. Ceviz, sarm sak, kiflnifl, k rm z biber ve tuzu bir havanda dövdükten sonra üzerine limon suyu dökün. Elde edilen kar fl m hafllanm fl fasulyelerin üzerine dökün. fiimdiden afiyet olsun... Kartlar Haz rlayan: Gülgûn Akbaba Kaynaklar Dalby A., Tehlikeli Tatlar, Tarih Boyunca Baharat Bilim Çocuk 3

5 NEne VARvar NEne YOKyok Uluburun Bat Bodrum da Tarih, deniz ve araflt rma sevgisi, bir grup insan bir araya getirmifl. Farkl meslek dallar ndan olan bu insanlar, 360 Derece Tarih Araflt rmalar Grubu adl bir grup kurmufllar. Grup, tarih araflt rmalar yaparken, tarihi yaflamay amaçl yor. Bunu yaparak tarihi daha iyi anlayabilece imizi söylüyorlar. Grubun çok say daki projesinden biri, Uluburun Bat - yla ilgili. Uluburun Bat, bundan 3300 y l önce Kafl-Uluburun aç klar nda batm fl olan bir gemiye ait. 360 Derece Tarih Araflt rmalar Grubu, bilinen en eski aç k deniz bat olan Uluburun Bat n n bir benzerini yapm fl. Projenin en çarp c yanlar ndan biri de bu gemiyle gerçekten yolculuk etmeleri. Gemi, 27 Temmuz 2006 tarihine kadar Bodrum liman nda demirli olacak. Siz de tarihe ad m atmak isterseniz, hem bu gemiyi hem de Bodrum Kalesi nde projeyi foto raflarla anlatan sergiyi ziyaret edebilirsiniz. Kaynak: Dondurulmufl nsanlar Yeniden Yaflama Dönebilirler mi? flte bilimkurgu filmlerinin en sevilen senaryolar ndan biri: Birini dondurup y llar sonra buzlar n çözüp yeniden yaflama döndürmek. Ancak bu defa, bu senaryo gerçe e dönüflebilir. Biliminsanlar, tedavisi olmayan bir hastal a sahip insanlar n vücutlar n dondurup, tedavi bulundu unda yeniden canland rmay düflünüyorlar. Ancak, hücre içinde oluflan keskin buz kristallerinin hücrelere zarar vermesi, böyle bir fleyin gerçeklefltirilmesinin önündeki en büyük engellerden biri. Bununla birlikte, Helsinki Üniversitesi nden araflt rmac Anatoli Bogdan, buz kristallerinin oluflmas na izin vermeden vücudun kimi parçalar n n ya da tümünün yavafl yavafl dondurulmas n n olas oldu unu kan tlayan bir çal flma yapm fl. Kaynak: 4 Bilim Çocuk

6 NEne VARvar NEne YOKyok Bakteri Metali Koruyabilir Gece yatmadan önce büyük bir ifltahla içmek için ald n z süt bozulmufl mu? Çok kötü! Ama, bunun sorumlusunu biliyoruz: Bakteriler! Bakteriler sütün bozulmas na yol açabildikleri gibi, bir k sm bizim için zararl da olabilir. Bakterilerin yol açt birçok hastal k var. Ancak, biliminsanlar kimi bakterilerden yararlanman n yollar n buluyorlar. Bu alanda yap lan bir çal flmada, metalleri korumada bakterilerden yararlan lm fl. Üzerleri bir koruyucu maddeyle kaplanmad nda metallerin bafl na ne gelebilece ini hepimiz biliyoruz. Birçok metal malzeme korunmad nda paslan r. Bu nedenle metallerin üzerine ço u zaman paslanmay engelleyici boya ya da cila sürülür. Ancak, Güney Kaliforniya Üniversitesi nden araflt rmac Florian Mansfield bir tür bakterinin metallerdeki paslanmay engelleyebilece ini buldu. K saca MR 1 ad verilen bakteri, hemen hemen her yerde üreyebiliyor ve insanlarla hayvanlara zarar vermiyor. Mansfield, yapt deneylerde MR 1 sayesinde demir, çinko, yumuflak çelik, bak r, pirinç gibi metallerin paslanmaya karfl dirençlerinin artt n saptam fl. Kaynak: Uydular Gözleri Görmeyenlere Yol Gösterecek Gözleri görmeyen insanlar için özellikle kentlerde, bir yerden bir yere güvenli bir biçimde gidebilmek pek kolay de ildir. Ama art k bu zorluk afl l yor. ESA (Avrupa Uzay Ajans ) ve bir spanyol firman n gelifltirdi i düzenek sayesinde, gözleri görmeyen ya da görüflleri zay f olan insanlar kolayca yollar n bulabilecekler. Bunun için küresel konumland rma sistemi (GPS) uydular ve veri aktar m sa layan a lar kullan l yor. Gitmeyi hedefledi imiz yerle ilgili gerekli veriler uydulardan al nd ktan sonra, Avrupa da 40 noktada yer istasyonu bulunan EGNOS adl uydu yer bulma sisteminde iflleniyor. Bu veriler, daha sonra cep telefonu sistemi mant yla kurulmufl bir a yard m yla kullan c ya ulafl yor. Kulakl k yard m yla sesli bilgilendirmeye dönüflen yer bilgileri sayesinde kullan c, ne zaman sa a dönmesi gerekti- ini ya da ne kadar daha düz gitmesi gerekti ini biliyor. Kaynak: Bilim Çocuk 5

7 NEne VARvar NEne YOKyok Yeni Teleskop Tehlikeli Küçük Gezegenleri Yakalayacak En çok konuflulan karanl k senaryolardan biri de, Dünya ya büyük bir göktafl n nçarpmas. Bu, gerçekleflme olas l hiç olmayan bir senaryo de il. Ama biliyoruz ki, çok küçük bile olsa böyle bir olas l k varsa, biliminsanlar bunu de erlendirir. Hawaii de kurulan yeni teleskopun görevi, birkaç yüz metre geniflli indeki küçük gezegenleri (asteroid) saptamak. PS1 ad verilen teleskopa 2007 de dünyan n en genifl kameras yerlefltirilecek. PS1, Panoramik zleme Teleskopu ve H zl Yan t Sistemi (Pan STARRS) ad verilen büyük bir projenin ilk teleskopu y l na kadar üç teleskopun daha kurulmas planlan yor. Toplam dört teleskopun gökyüzünü izleyece i projede, Dünya ya yak n geçen ve çaplar 300 m den büyük olan küçük gezegenlerin % 99 unun teleskoplar yard m yla saptanabilece i söyleniyor. Kaynak: Milyonlarca Y ll k Örümcek A lar Hiç örümcek a na dokundunuz mu? Dokunduysan z bilirsiniz, biraz yap flkan olmas na karfl n, kolayca parçalanabilir. Durum böyle olunca da, bir örümcek a n n milyonlarca y l dayanabildi ine inanmakta zorlanabilirsiniz. Ancak, spanyol ve ABD li araflt rmac lar en az 110 milyon y ll k oldu u san lan bir örümcek a bulmufllar, üstelik üzerinde a a yakalanm fl kimi böcek ve amber (çok eskiden kalma a aç reçinelerinin kaya kadar sertleflmifl hali) parçalar da bulunuyormufl. A n büyük bir k sm parçalanm fl oldu u için, bütününün tam olarak neye benzedi i bilinmiyor. Ancak, araflt rmac lar bu a n arka bahçemizde gördü ümüz yap flkan ve yuvarlak a lardan çok farkl olmad n düflünüyorlar. Örümcekler konusunda uzman olan araflt rmac Jessica Garb ve di er araflt rmac lara göreyse, bu tür örümcek a lar çok daha eskiden kalma olabilir. Örümcekler, daha önceden örülmüfl a lar n çevresinde dönerek, üzerine benzer a lar örebiliyorlarm fl. Bu a ördü ü düflünülen örümce in büyük büyük annesinin de 136 milyon y l önce yaflad ve bu a ilk ören örümcek oldu u düflünülüyor. Bu durumda, bu örümcek a n n en eski bölümleri henüz dinozorlar yafl yorken örülmüfl diyebiliriz. Kaynak: 6 Bilim Çocuk

8 NEne VARvar NEne YOKyok Robotlar da Bizim Gibi Dokunabilecek Günün birinde, elleri insan eli kadar duyarl robotlar yap l rsa ne olur? Büyük olas l kla böyle bir beceri, robotlar n ayakkab ba lamaktan tutun da, iskambil kâ d ndan ev yapmaya, hatta önemli ameliyatlarda cerrahl a kadar birçok ifli kolayca gerçeklefltirebilmelerini sa layacak. Asl nda, flu anda da robotlar kimi aç k ameliyatlarda kullan l yorlar. Vücudun çok duyarl bölgelerinde çok ince çal flmalar yapmalar gerekti inde, cerrahlar bu tür kesme, ç karma, dikme gibi ifllemleri incelikle çal - flan robotlara yapt r yorlar. Ancak, gelecekte robotlar n çok daha incelikli çal - flabilecekleri ameliyatlara girebilmeleri için, insan elinin duyarl l nda olmalar gerekiyor. Araflt rmac lar bunun için çal flmalara bafllad lar bile. Gelifltirilen yeni bir alg lay c, insan parmaklar gibi bas nç ve dokuya duyarl. Özel bir tür filmin kullan ld çal flmada, araflt rmac lar bozuk para gibi bir nesneyi filmin üstüne bast rm fllar. Uygulanan bask yla filmde bir parlakl k oluflmufl. Bu fl alg layan kameraysa, bozuk paran n çok ayr nt l bir görüntüsünü ç - karm fl. Kullan lan bu gereçlerin ne kadar duyarl oldu u görüldükten sonra, robotlar n ellerinde de bu filmin kullan labilece i düflünülmüfl. Filmden gelen fl görüntüye dönüfltüren kamera da robotu idare eden bilgisayara ba lanacakm fl. Öyle görünüyor ki robotlar da insan elleri kadar duyarl ellere kavuflabilecekler. Kaynak: Günefl e Selam Yola Devam Formula G, TÜB TAK Günefl Enerjili Araba Yar fl n n bu y l ikincisi düzenleniyor. Türkiye nin çeflitli üniversitelerinden ö rencilerin oluflturdu u tak mlarca yap lan araçlar, Günefl ten ald klar enerjiyi elektrik enerjisine dönüfltürerek çal fl yorlar. Bir baflka deyiflle, bu arabalar n tek yak t Günefl! 38 tak m n kat ld - bu y lki yar fllar n ilki 6 9 Temmuz da zmir de gerçeklefltirildi. Yar flta stanbul Teknik Üniversitesi nden Ar ba 1 adl araç birinci, Sakarya Üniversitesi nden Saguar ikinci, stanbul Teknik Üniversitesi nden Ar ba 2 de üçüncü oldu. Ancak, bu yaln zca yar fl n ilk aya yd Temmuz da yar fl n ikinci aya, stanbul Kurtköy deki stanbul Park Pisti nde gerçeklefltirilecek. Giriflin ücretsiz olaca- 22 Temmuz daki büyük finale hepiniz davetlisiniz. Elif Y lmaz Bilim Çocuk 7

9 TÜB TAK Yaz Bilim Bu y l TÜB TAK olarak bir ilke imza at yoruz. Çocuklar bilimin güleryüzüyle tan flt rmak amac yla Yaz Bilim Kamp düzenliyoruz. Kamp m z n slogan Bilim Her Yerde! Gerçekten de bilim yaflam m z n her alan nda bizimle! Do ada, yiyeceklerimizde, bilgisayar m zda, dinledi imiz müzikte... Üstelik kamp m zda hem ö renece iz hem e lenece iz hem de bol bol flafl raca z. En güzeli de yeni arkadafllar kazanaca z. TÜB TAK olarak ilk kez düzenleyece imiz Yaz Bilim Kamp, A ustos 2006 ve 28 A ustos - 2 Eylül 2006 tarihleri aras nda iki ayr dönem halinde gerçeklefltirilecek. Kamp n yap laca yer, TÜB TAK n Gebze deki Marmara Araflt rma Merkezi (MAM) yerleflkesinde bulunan TÜSS DE (Türkiye Sanayi Sevk ve dare Enstitüsü) tesisleri. Kampç lar m z, bu tesislerin do al güzellikler içindeki rahat ve güvenli ortam nda hem oyun oynay p hem bilimle tan flacaklar tam 6 gün geçirecekler. Geçen say m zda kamp m z n duyurusunu yapt ktan sonra 7 Temmuz 2006 tarihine kadar baflvurular n z kabul ettik. Noter huzurunda yap lan bir çekiliflle, kat l m koflullar na uygun baflvurular aras ndan, iki ayr dönem için de 30 asil 10 yedek kampç belirlendi. En k - sa süre içinde kampç lar m z n aileleriyle iletiflime geçerek kat l m için gerekli bilgi al flveriflini gerçeklefltirece iz. Kamp Program nda Neler Var? Hepinizin kamp program n çok merak etti inizi biliyoruz. Kamp program nda yok yok!.. Sizin için, ö renece iniz, bir yandan çok flafl raca n z ama doyas ya e lenece iniz pek çok etkinlik ve atölye haz rlad k. Çal flmalar m z hâlâ da devam ediyor. Çünkü amac m z size harika bir kamp yaflatmak. Bulufl nas l yap l r? Herkes bulufl yapabilir mi? Bulufllar rastlant sonucu mu ortaya ç kar? Yarat c - l k ve bilgi nas l bir araya getirilir? Kampç lar, bulufl atölyesinde bulufl yapman n inceliklerini ö renecek ve asl nda bu iflin hiç de o kadar zor olmad n fark edecekler... Günlük yaflam m z n hemen her alan nda teknolojik ürünlerle karfl lafl yoruz. Bu ürünlere bak p hiç düflündü ünüz oldu mu? Onlar n arkas nda yatan tasar m ve mühendislik bazen gözümüze bir mucize gibi görünür. Ama elbette öyle de il, yaflam m z kolaylaflt ran bu ürünlerin arkas ndaki sihirli dokunufl bilime ait... Kampç lar m z teknoloji tasa- 8 Bilim Çocuk

10 Kamp A ustos ta!.. r m atölyesinde, basit malzemelerin nas l karmafl k ürünlere dönüfltü ünü, yaparak ö renecekler... Do a gezilerini hepimiz çok severiz. Ama bizim do a gezimiz epeyce farkl olacak. Bir do abilimci, kampç lar m z do ayla ve arkas ndaki bilimle tan flt racak. Canl lar gözlemleyece iz, mikroskopla incelemeler yapaca z, bölgenin jeolojik yap s n inceleyece iz. Kat l mc lar m z için planlad m z en güzel etkinliklerden biri de TÜB TAK Marmara Araflt rma Merkezi ne yapaca m z geziler. Marmara Araflt rma Merkezi nde, çeflitli konularda araflt rma yapan enstitüler var. Biz de bu f rsat de erlendirerek kampç lar m z, ensititülerin laboratuvarlar nda çal - flan biliminsanlar yla tan flt raca z. Onlar n hangi konular üzerinde çal flt klar n ö renece iz, merak ettiklerimizi onlara soraca z. Üstelik onlarla birlikte deney bile yapaca z. Kamp m zda arkeoloji konulu bir atölyemiz de olacak. Arkeoloji, bize geçmiflte yaflam fl insan topluluklar yla ilgili ipuçlar verir. Bu atölyede kat l mc - lar, gerçe inin çok benzeri bir arkeoloji kaz s yapacak. Kaz dan ç kan buluntular inceleyecekler ve geçmiflin izlerini sürecekler. Hiç TÜB TAK Yaz Bilim Kamp olur da gökyüzü gözlemi yapmadan olur mu? Kampç lar m z, gökyüzü gözlemleri yaparak gökcisimlerini yak ndan tan yacaklar. Fizik atölyemizin konusu gökbilim olarak seçildi. Bu atölyede Günefl Sistemi nin gerçe e uygun bir modeli, günefl saati ve i ne deli i kamera yap m gibi etkinliklere yer verece iz. Bilim her yerde! demifltik ya! Bilim mutfakta da karfl m za ç k yor. Mutfakta bilim atölyemizde, birlikte yemekler haz rlayaca z. Ancak yaln zca yemek yapmakla kalmay p baz bilimsel ilkeleri de ö renece iz. Küçük, e lenceli mutfak deneyleri de yapaca z. Ama sak n unutmay n, piflirdi imiz her fleyi de afiyetle yiyece iz. Bilim bazen iz sürmemizi de kolaylaflt r r. Kampç lar m z n her biri, bir dedektif olacak. Bu dedektifler ne mi yapacak? Bizim dedektiflerimiz, bir tarihi eser kaçakç s n n ard nda b rakt izleri bilimsel yöntemlerden yararlanarak yorumlayacaklar. Dedektiflerimizin iz sürece i atölyemiz çok heyecanl olacak. Kamp boyunca gerçeklefltirece imiz tüm etkinliklerimizin de erlendirme çal flmalar da yap lacak. Kampç lar m z, Bugün neler ö rendik? sorusunu resim yaparak, öykü ya da fliir yazarak, dans ederek, oyun oynayarak ya da yarat c drama etkinlikleri yaparak yan tlayacaklar. Elbette sanat ve spor da kamp m z n önemli bir parças olacak. Ayr ca deniz k y s na gezi de yapaca z. Kamp süresince üretti imiz her fleyi de kamp n son günü sergileyece iz. TÜB TAK Yaz Bilim Kamp na bu y l kat lamayacaklar üzülmesin. Çünkü TÜB TAK, bu y lki deneyimleri fl nda, gelecek y llarda daha genifl kat - l ml ve farkl yafl gruplar na seslenen bilim kamplar da düzenleyecek. Bilim Çocuk 9

11 TÜB TAK Yaz Bilim Kamp Kat l mc Listesi I. Dönem 21 A ustos 26 A ustos 2006 Asiller 1 Ahmet Cihan Kara zmir 2 Kutay H rç n stanbul 3 Baflak Kahrat zmir 4 H. Utku Öztürk Ankara 5 Ekin Çubu uuzun stanbul 6 S la Tan zmir 7 Göksu Sivrikaya zmir 8 Yunus Emre Zengin stanbul 9 Burkay Anduv Ankara 10 Talha Gider stanbul 11 Gözdem Akp naro lu Bursa 12 Hande Ero lu Adana 13 Asl nur Özdemir zmir 14 Ahmet Selman Topçu Konya 15 Sezen Yank Esen zmir 16 Gözde Özçiftçi Denizli 17 Asena Erdem Adana 18 Alper Utku Kocaeli 19 Berkutay Binol Bursa 20 Deniz Ekin Polat Ankara 21 Onur Uygun stanbul 22 Asl Özge Hamurabi stanbul 23 At l Kaan Kalayc stanbul 24 Huriye Ezgi Çelikyurt Denizli 25 Simge Arslan Zonguldak 26 Baver Merih Mermertafl Diyarbak r 27 Ya mur Y ld z Adana 28 Kubilay Sakarya Ankara 29 Sena Tokmak Ni de 30 Selen Sar kaya zmir Yedekler 1 Hasan Güney Esendemir Ankara 2 Hilal rem Özdemir zmir 3 O uzhan Kemal Beflik Adapazar 4 Nihan Çoruh Kocaeli 5 Bu ra Bütün Eskiflehir 6 M.Halil K fllal Ankara 7 Selenay Sevinç fiarkl o lu A r 8 Eren Al c Bursa 9 Ümit Levent Erol stanbul 10 Seda Kumru Manisa II. Dönem 28 A ustos 2 Eylül 2006 Asiller 1 Gül Nihal Esen Ankara 2 Murat Çetin Çanakkale 3 Onur Özmen Bal kesir 4 Begüm Saracel Ankara 5 Edanur Aç kgöz Ankara 6 Deniz Toprak zmir 7 Furkan Yanmaz stanbul 8 Kutay Yarg c stanbul 9 An l Yüksek Ankara 10 Mücahit Y lmaz Ankara 11 Atakan Mert Kökenek stanbul 12 Taylan Temmuz Halat stanbul 13 Turhan Mert Topuz Ankara 14 O ulcan Irfan Ç rpan stanbul 15 Hilal Ayd n Bilecik 16 Burak Çevirici Afyonkarahisar 17 Deniz Gülay stanbul 18 Atakan Özcan Çanakkale 19 Esma Ac mert Ankara 20 Nilgün Y lmazarslan Ankara 21 Berk Abay Edirne 22 Batuhan Boz Bilecik 23 Burkay Pehlivan Hatay 24 Tu berk Kaan Nazl Kocaeli 25 Zeynep Carfi zmir 26 Ömer Ka an Erdim Ankara 27 Aytaç Aydemir Malatya 28 Ertan Hoflafç Ankara 29 Burak Buran Ayd n 30 Onur Do an Taflç Bilecik Yedekler 1 Erva Ayd nl Adapazar 2 Umut Mert Ba ra Mufl 3 Tu ser Sar tafl Malatya 4 Ecem Erkol stanbul 5 Bahad r Adak Ankara 6 Nazl Aybala Tektemur Ankara 7 Sena Çobano lu stanbul 8 Ecem Kalemo lu stanbul 9 Seda Özcan Kayseri 10 Berk Yurdusever Ankara TÜB TAK Yaz Bilim Kamp TÜB TAK Bilim ve Toplum Dairesi, Atatürk Bulvar, No: Kavakl dere Ankara Tel: (0312) / 3407 e-posta: 10 Bilim Çocuk

12 Ulusal Ulusal Gökyüzü Gökyüzü Ulusal Gözlem Gözlem fienli i fienli i Gökyüzü 9. Ulusal Gökyüzü Gözlem fienli i Gözlem fienli i Amatör gökbilimcilerin heyecanla bekledikleri 9. Ulusal Gökyüzü Gözlem fienli i, A ustos 2006 tarihleri aras nda, Antalya-Sakl kent te yap lacak. 9. Gökyüzü Gökyüzü Gözlem fienli i için baflvuru süresi sona erdi. Art k, flenlik için geri say ma bafllad k. Her y l düzenledi imiz gökyüzü gözlem flenliklerinde, gökyüzünün alt nda, gökyüzü tutkunlar yla bir araya geliyoruz. fienli e kat lmak isteyenlerde yaln zca bir özellik ar yoruz: gökyüzüne ilgi duymalar. Gökyüzü gözlemcili iyle ilgili herhangi bir deneyim sahibi olmak ya da teleskop gibi bir gözlem arac na sahip olmak gerekmiyor. 9. Ulusal Gökyüzü Gözlem fienli i nde, gökyüzü gözlemlerinin yan s ra, gökyüzü gözlemcili i ve gökbilim hakk nda bilgiler verilecek, e itici oldu- u kadar e lenceli de olan birçok etkinlik gerçeklefltirilecek. Geçti imiz y l yap lan flenlik, Perseid göktafl ya murunun en yüksek etkinli ine ulaflt tarihlere denk gelmiflti. Bu y l da Perseidler in etkinli- inin azalm fl oldu u, ancak yine de sürdü ü bir tarihte yap yoruz flenli imizi. Bu nedenle akany ld z gözlemleri yine yap lacak. Bunun yan s ra, ç plak gözle y ld zlar, tak my ld zlar tan t ld ktan sonra, teleskoplu gözlemlere geçilecek. Teleskoplarla gezegenler, y ld z kümeleri, bulutsular ve gökadalar gibi çeflitli gökcisimleri gözlenecek. Kat l mc lar ayr ca, flenli imize destek vermek üzere gelen de erli gökbilimcilerimizle tan flma, onlarla sohbet etme olana- bulacaklar. Gözlem flenli inin düzenlenece i Sakl kent, TÜB TAK Ulusal Gözlemevi nin yer ald yaklafl k 2500 metre yükseklikteki Bak rl tepe nin ete inde bulunan, deniz seviyesinden yaklafl k 2000 metre yüksekte, küçük bir yerleflim yeri ve ayn zamanda Antalya n n kayak merkezi. Sakl kent in yan bafl ndaki Bak rl tepe de kurulu olan Ulusal Gözlemevi, 1,5 metre ayna çap yla, Türkiye nin en büyük teleskopuna sahip. TÜB TAK Ulusal Gözlemevi nin gezilmesi de flenlik program içinde. Bu gezide, gözlemevindeki teleskop binalar, teleskoplar ve burada yap lmakta olan çal flmalar hakk nda kat l mc lara bilgiler verilecek. Üç gün, iki gece sürecek olan flenli e gelen kat l mc lar, Sakl kent te yer alan motellerde ya da kamp yaparak konaklayacaklar. Deniz seviyesinden 2000 metre yüksekte, y ld zlar n alt nda kamp yapma zevkini yaflamak isteyen kat l mc lar m z, çad rlar n ve uyku tulumlar n getiriyorlar. Ço u kat l mc m z, motelde kalmak yerine kamp yapmay seçiyor. fienli e baflvuranlar, önümüzdeki günlerde bizden bir davet yaz s alacaklar. Yaz da, flenli in ayr nt l program, buluflma yeri ve flenlikle ilgili birtak m baflka bilgiler yer alacak. Davet yaz s n n ulaflmad kat l mc lar m z, afla da verdi imiz telefonlardan bizi arayabilirler. Bilgi için: (312) / Bilim Çocuk 11

13 Dünya Yuvarlakm fl! Günümüzden binlerce y l önce ilk biliminsanlar, üzerinde yaflad klar yeryüzünün yap s yla ilgili birtak m varsay mlarda bulundular. Bunlardan birine göre Dünya bir davul gibi, genifl ama k sa bir silindir biçimindeydi. nsanlar da bu silindirin düz olan tepesinde yafl yorlard. Yeryüzünün düz oldu una iliflkin bunun gibi birçok varsay m ileri sürüldü. Ancak, yine eski ça larda, birtak m basit yöntemler kullanan düflünürler, Dünya n n asl nda yuvarlak oldu unu buldular. 12 Bilim Çocuk

14 Yaklaflmakta olan bir geminin önce dire i, sonra güvertesi görünür. Bu ancak, Dünya yuvarlaksa gerçekleflebilir. nsanlar n, üzerinde yaflad klar yeryüzünün düz olmad n anlamalar nda denizcili in geliflmesinin önemli bir katk s var. Örne in, yaklaflmakta olan bir geminin önce dire i, sonra güvertesi görünür. Bu ancak, suyun yüzeyinin düz olmad -, e imli oldu u durumda, yani e er Dünya yuvarlaksa gerçekleflebilir. Benzer biçimde, güneye ya da kuzeye yolculuk yapan insanlar, gökyüzünde daha önce görmedikleri y ld zlar n belirdi ini, Kutupy ld z n n ufuktan yüksekli inin de iflti ini gördüler. Bunun yan nda, Ay tutulmalar nda, Dünya n n Ay n üzerine düflen gölgesi her zaman yuvarlak oluyordu. Ay ve Günefl yuvarlaksa, Dünya n n da böyle olmas beklenmez miydi? Asl nda, günümüzden yaklafl k 2500 y l önce bile, e itimli insanlar Dünya n n bir top gibi yuvarlak olmas gerekti ini düflünüyorlard. Ünlü düflünür Aristo, o zamanlar Ay tutulmalar s ras nda, Dünya n n Ay üzerine düflen gölgesine bakarak onun da yuvarlak olabilece ini öne sürmüfltü. Ancak, o zamanlar, Dünya n n ne kadar büyük oldu- u bilinmiyordu. Yeryüzünün pek az keflfedilmiflti ve kimsenin onun ne kadar büyük oldu unu anlayabilecek kadar uza a gitmesi söz konusu de ildi. (Üstelik, bir de ekvatorda denizlerin kaynad, uzaklarda canavarlar n yaflad gibi, insanlar korkutan söylentiler vard.) Elbette, Dünya n n ne kadar büyük oldu unu bulmak için bir cetvel al p çevresini ölçmek olas de ildi. Nitekim, ünlü skenderiye Kütüphanesi nin bafl nda bulunan Yunanl düflünür Eratosthenes, MÖ 3. yüzy lda, bunun basit say labilecek bir yolunu buldu. Eratosthenes, bir gün kütüphaneye gelen ziyaretçilerden ilginç bir söylenti duydu. Buna göre, her y l 21 haziranda (yaz gündönümü, yani en uzun gündüzün yafland gün), tam ö le saatinde, Günefl fl M s r n Assuan kentindeki derin bir kuyunun dibine düflüyordu. Bilge biri olan Eratosthenes, bunun ne anlama geldi ini anlam flt. Günefl fl nlar n n derin bir kuyunun dibine düflebilmesi için, Günefl in o s rada tam tepede olmas Bilim Çocuk 13

15 Eratosthenes, Günefl fl nlar n n Dünya n n farkl yerlerine ayn anda farkl aç larda düfltü ünü keflfetti ve bunu, Dünya n n çevresinin uzunlu unu hesaplamada kulland. Üstelik, MÖ 3. yüzy lda, Dünya n n çevresinin uzunlu unu gerçe ine yak n bir flekilde buldu. gerekiyordu. Nitekim Assuan, Günefl fl nlar n n 21 haziranda dik geldi i Yengeç dönencesine çok yak n konumda bulunuyor. Eratosthenes, skenderiye de gölgesiz bir ö len yafland n hiç duymam flt. Peki, bir yerde Günefl tam tepedeyken, ayn anda bir baflka yerde nas l e ik olabiliyordu? Bunun tek bir aç klamas olabilirdi: Dünya yuvarlak olmal yd! Eratosthenes basit bir yöntemle, Dünya n n yuvarlak oldu unu kan tlamakla kalmay p, onun çap n da hesaplayabilece ini düflündü. Bunun için öncelikle, skenderiye ve Assuan aras ndaki uzakl bulmas gerekiyordu. O zamanlar, uzakl k ölçebilen ayg tlar geliflmedi inden, bu o kadar kolay de ildi. Eratosthenes, bir deve kervan n n iki kent aras n 50 günde katetti ini ö rendi. Bu kervanlar günde yaklafl k 16 kilometre yol alabiliyorlard. Bu, hiç de duyarl bir ölçüm yöntemi olmasa da, o zamanda yapacak baflka bir fley yoktu. Sonuçta Eratosthenes, iki kent aras ndaki uzakl 800 kilometre olarak hesaplad. Peki, bu uzakl k Dünya n n çevresinin kaçta kaç yd? Bunun için bir 21 haziran ö leni, skenderiye de basit bir ölçüm yapmak gerekiyordu. Yüksekli i bilinen bir çubu un gölgesinin uzunlu unu ölçmek, bu ifl için yeterliydi. Eratosthenes, bunun için, bir dikilitafltan yararland. Böylece, trigonometri kullanarak skenderiye ye 21 haziran da Günefl fl nlar n n hangi aç yla düfltü ünü hesaplad. 7,2 derecelik bu aç, çemberin toplam 360 derece olan iç aç s n n yaklafl k 50 de biri kadard. Yani, Dünya n n çevresi skenderiye ve Assuan aras ndaki uzakl n 50 kat olmal yd. 800 kilometreyi 50 yle çarp nca, Dünya n n çevresini kilometre olarak buldu. Bu, o zaman n duyarl l ktan yoksun ölçüm yöntemlerine karfl n, gerçe ine çok yak n bir hesaplamayd. Bundan yaklafl k 400 y l sonra Yunanl Ptolemaios, enlem ve boylam çizgilerini haritalar nda kullanan ve kuzeyi haritan n tepesine koyan ilk co rafyac oldu. Ne var ki Ptolemaios, Dünya n n çap n km olarak gerçe inden oldukça farkl bir sonuç verecek biçimde hesaplad. Çok daha sonralar, 1492 de, Kristof Kolomb, Ptolemaios un hesaplamalar na dayanarak Dünya y katedecek bir yolculu a ç kmaya karar verdi. Amac, Avrupa dan Asya ya uzanan daha kestirme ve güvenli bir yol bulmakt. Dünya yuvarlak oldu una göre, spanya dan

16 Macellan ve filosu, Amerika k tas n n güneyinden geçti ve Büyük Okyanusu kateden ilk filo oldu da 265 kiflilik mürettebatla spanya dan yola ç kan befl gemiden biri ve 18 kifli, Dünya çevresindeki yolculu u tamamlayarak üç y l sonra spanya ya geri dönmeyi baflard. Magellan da yolculu u tamamlayamayanlar aras ndayd. yola ç kacak ve sürekli bat ya giderek Asya ya do udan ulaflacakt. Hesaplar na göre, yaklafl k bir ayda bu yolculu u tamamlayabilecekti. Ne var ki arada flimdi Amerika denen bir k ta oldu unu o zamanlar hiçbir Avrupal bilmiyordu. Bir süre sonra Amerika k tas na ulaflt klar nda, Asya ya ulaflt klar n sand lar. Ama gerçe i ö renene kadar, Dünya n n ne kadar büyük bir gezegen oldu unu hâlâ bilmiyorlard. Bundan birkaç y l sonra, Portekizli kâflif Ferdinand Macellan, Dünya n n çevresini dolanmak için yola ç kt. Macellan n filosu, Amerika k tas - n n güneyinden geçti ve Büyük Okyanusu kateden ilk filo oldu. Macellan, bu yolculu u s ras nda, Filipinler deki bir çat flmada öldürüldü. Buna karfl n, 1519 da 265 kiflilik mürettebatla spanya dan yola ç kan befl gemiden biri ve 18 kifli, Dünya çevresindeki yolculu u tamamlayarak üç y l sonra spanya ya geri dönmeyi baflard. Bu çabalar n sonunda anlafl ld ki, Dünya gerçekten de yuvarlakm fl! Alp Ako lu Kaynak: So, How Big Is It, Ask, Nisan 2005 Bilim Çocuk 15

17 E verest e Yolculuk Mustafa Cihan Everest! Dünyan n en yüksek da! Bu görkemli ve güzel da n yaln zca foto raflar n görmek bile insan heyecanland r yor. Bu y l Türkiye den 10 da c, Everest e çok önemli bir t rman fl baflar yla gerçeklefltirdi. Bize de t rman fllar n anlatt lar. 16 Bilim Çocuk

18 Bilim Çocuk - T rman fl n zla ilgili bize biraz bilgi verebilir misiniz? Serkan Girgin - Bu y l dünyan n en yüksek da olan Everest e t rman fla gittik. 12 kiflilik tak m m zda 10 kifli t rman fl gerçeklefltirirken, bir arkadafl m z kamp müdürü, di er bir arkadafl m z da kameraman olarak bizimle birlikte da dayd. 27 Mart 2006 da bafllayan t rman fl yolculu umuz 75 gün sonra, yani 9 Haziran da sona erdi. Bu tarihleri seçmifl olmam - z n bir nedeni var. Everest çok yüksek bir da oldu u için, hava koflullar al fl k oldu umuzdan çok farkl. Her fleyden önce çok so uk ve karl. Ayr ca da, belli dönemlerde muson ya murlar n n ya d bir bölgede bulunuyor. Bizim gitti imiz tarihler, hava koflullar aç s ndan t rman fl için en uygun dönemlerden biriydi. Daha önce Türkiye den Everest e iki bireysel t rman fl yap lm flt. Bizimkiyse, Everest e yap lan ilk tak m t rman fl oldu. Bu nedenle Türkiye T rman fl olarak kay tlara geçti. T rman fl m z n önemli bir özelli i de, Türkiye den kad n da c lar n ilk kez Everest e t rmanmas yd. Tak m m zda bulunan dört kad n da c da zirveye ulaflt. Bu y l, kuzey taraf ndan Everest e t rmanan toplam alt kad n da c n n dördü bizim tak mdan. T rman fl m z n hedeflerinden biri de, oksijen deste i almadan zirveye ulaflmakt ; ancak T rman fl ekibi: nde Serkan Girgin; ikinci s rada soldan sa a Suna Y lmaz, Burçak zo lu Poçan, Eylem Elif Mavifl, Meltem zmine, Mustafa Cihan, Soner Büyükatalay; üçüncü s rada soldan sa a Serhan Poçan, Haldun Ülkenli, Bora Mavifl, Mustafa Temiztafl (kameraman) Soner Büyükatalay Tibet in Tingri köyünde inli çocuklar bunu gerçeklefltiremedik. Onun yerine tüm tak m, 10 kifli, zirveye ulaflt k. Bu bizim için çok önemli, çünkü bir t rman flta tüm tak m n zirveye ulaflmas güç elde edilen bir baflar. Bilim Çocuk T rman fl program n z nas ld? Serhan Poçan Bu 75 günün 60 günü da dayd k, kalan 15 günüyse da a yaklaflmak ve Türkiye ye dönüfl için geçirdik. lk olarak Nepal in baflkenti Katmandu ya gittik. Nepal de birkaç gün kald ktan sonra Tibet e geçtik. Tibet te önce Zhangmu, sonra Nyalam ve en son da Tingi kasabalar nda kald ktan sonra, 5200 m yükseklikteki ana kamp m za ulaflt k. Bu andan itibaren 60 gün boyunca hep çad rda, uyku tulumunda uyuduk. Beslenme konusunda da orada baz yard mc lar n deste ini ald k. Vücudumuzu yüksekli e al flt rmak için, 5200 m deki ana kamp ve 6400 m deki ileri ana kamptan çeflitli yüksekliklere k sa t rman fllar düzenledik. Vücudumuz 5000 m nin üzerinde sürekli yaflamaya elveriflli de il. Bir anda bu yüksekli e ç karsak zarar görebiliriz. Bu nedenle, ana kamplar d fl nda, 7000 m, 7900 m ve 8300 m de de kamplar kurduk. De iflik seferlerde bu yüksekliklere ç k p, eflyalar m z n bir k sm n buralarda kurdu umuz kamplara b rak p, ana kampa indik. T rman fllardan sonra ana kampta dinlendik. Bilim Çocuk Everest nas l bir da? Burçak Özo lu Poçan 8850 m yüksekli indeki Everest dünyan n en yüksek noktas. Everest i 3000 katl bir apartmana benzetebiliriz. nsanlar, dünyan n en yüksek noktas n n Everest oldu unu anlad ktan sonra yüksekli ini ölçmeye çal flm fllar. Ard ndan Everest in zirvesine ç kma düflüncesi yaflama geçirilmeye çal fl lm fl. Y llar süren çabalar so- Bilim Çocuk 17

19 Yükse e ç kt kça bas nç azal yor. Bu durumda oksijen miktar azalmasa bile, bas nc azald için vücut oksijenden yeterince yararlanam yor ve normal etkinliklerini sürdüremiyor. Bu nedenle o yükseklikte t rman fl yapabilmek için d flar dan oksijen deste i almak gerekiyor. Bu deste i de oksijen tüplerinden sa l yoruz. (T rman fl ekibi 8000 metre civar nda ) Da c lar, ana kampta Gamow Bag ad verilen tüpü deniyorlar. Pompayla fliflirilen bu tüp, hava s zd rmad için içerideki bas nç da havayla birlikte art yor. Bu sayede bulundu unuz yükseklikten daha afla inmifl gibi oluyorsunuz. Bu tüp, yüksek bölgelerde bas nç de iflikli inin neden oldu u sorunlar tedavi etmek için kullan l yor. Soner Büyükatalay Mustafa Cihan nunda, 1953 te Yeni Zelanda as ll ngiliz vatandafl Edmund Hillary ve Nepal li Norgay Tenzing zirveye ulaflmay baflarm fl. Bu tarihten günümüze kadarsa, Everest e bini aflk n t rman fl gerçeklefltirilmifl. Everest e 16 farkl rotadan t rman labiliyor. Bunlardan görece daha kolay ve daha fazla t rman fl n yap ld ikisine klasik rota deniyor. Bu klasik rotalardan da n kuzey taraf nda olan Çin Tibet, güney taraf nda olan da Nepal s n rlar içinde. Biz, kuzey taraf ndaki rotadan t rmand k. Bu yükseklik, canl lar n yaflam na pek elveriflli de il; en az ndan gözle görülebilir olanlar nkine. Kufllar d fl nda, m de ula ad verilen yabani tavuklar var. Yak ad verilen büyükbafl hayvanlar da 6500 m ye kadar görmek olas. Yük tafl - mada kullan lan yak lar, normalde bu yükseklikte yaflam yorlar, yüklerini b rak p afla geri dönüyorlar. Himalayalar da 5000 m nin üzerinde orman yok. Bu nedenle burada pek fazla bitki görmek de olas de il. Zaten Everest in t rman fl rotas na girdikten sonra buzul üzerinde ilerleniyor, pek toprak görmüyorsunuz. Bilim Çocuk - T rman fla nas l haz rland n z? Her isteyen Everest e t rmanabilir mi? Meltem Özmine Da c l k, e itim ve deneyim gerektiren bir spor. Bu sporda temel e itimler al nd ktan sonra, ileri e itimlere geçiliyor. Biz tak m olarak yaklafl k 15 y ld r bu sporla u rafl yoruz. Yani hepimizin yeterli birikimi ve deneyimi var. Ancak yine de Everest e gitmeye karar verdikten sonra 6 7 ay çok s k bir biçimde antrenman yapt k. Kimi günler 2 Everest Tak m ndan Size Everest tak m n n sizin için sordu u bu iki soruyu do ru yan tlayan flansl okuyuculara sürpriz hediyeleri olacak. Yan tlar n z adresindeki iletiflim bölümüne mesaj atarak gönderebilirsiniz. Everest kadar yüksek bir apartman olsayd (yaklafl k 3000 katl ), en üst kat na bir seferde asansörle ç kabilir miydik? Neden? stanbul dan yola ç karken fliflirdi imiz bir balonu yan m zda Everest in zirvesine götürmüfl olsayd k, nas l bir de ifliklik olurdu? Neden? 18 Bilim Çocuk

20 saati aflan koflular, dayan kl l k ve güç antrenmanlar yapt k. Ayr ca t rman fl için baflta A r olmak üzere birçok da a antrenman t rman fllar gerçeklefltirdik. Bunun d fl nda aram zda iflbölümü yapt k. Herkesin bir sorumlulu u vard. Her isteyen Everest e ç kabilir! Ancak, bunun birtak m gereklilikleri var. Her fleyden önce gerekli da c l k e itimlerini almak ve disiplinli bir biçimde antrenman yapmak flart. Bu y l biz oradayken, iki baca n da kaybetmifl Avustralyal bir da c Everest in zirvesine ç kmay baflard. Demek ki, insan gerçekten çok istedi inde ve yeterince çal flt nda bunu baflarabiliyor. Serhan Poçan Asl nda pikni e gidip oradaki ufak bir tepeye t rmand n zda temel düzeyde da c l k yapm fl oluyorsunuz. Ama o tepe alçak oldu u ve gözden uzaklaflmadan t rmand n z için çok fazla haz rl k yapman z gerekmiyor. Ama geceyi orada geçirmeyi hedeflerseniz, daha çok fley ö renmeniz ya da bilmeniz gerekir. Önemli olan, do ru deneyimle do ru yere gitmek. Everest gibi yüksek da lara gitmeden önce vücudun yüksekli e olan tepkilerini, daha alçak yüksekliklerde gözlemek gerekiyor. Da larda birçok zorlukla karfl lafl rs n z. Örne in, f rt nayla ya da çad r n içine su dökülmesi gibi kazalarla ilk kez Everest te karfl laflmamak önemli; bu tür kazalar ve zorluklar, ilk kez daha az riskli ve kolay t rman fllarda yaflanmal. Bu sayede, Everest gibi zor bir t rman flta bunlarla daha kolay bafla ç k labilir. Bu tip konularda 5200 m deki ana kamp düzlü ünden Everest in görünümü. Kampta bekleyen yaklarla, 6400 m deki ileri ana kampa yük tafl n yor. Suna Y lmaz Serhan Poçan Tibet te, Zangmu-Nyalam aras erimeyen karlar nedeniyle darlaflan da yolundan kamyonlar zorlukla geçiyor. bir da c n n güven ve deneyim kazanmas yaklafl k 10 y l gibi bir süre al yor. Ancak bundan sonra Everest e haz r hale gelebilir. Bir de flöyle bir gerçek var: Everest ya da herhangi bir baflka da a, yeterince haz rlanm flsak bile ç kamayabiliriz. Bu durumda deneyimli bir da c, mutlaka zirveye ç kmak için u raflmamal, gerekti i anda zirveden vazgeçip bir sonraki sefere diyebilme cesaretinde olmal d r. Bilim Çocuk T rman fl zor oldu mu? Haldun Ülkenli T rman fl zor oldu, ama bizi daha çok hava koflullar zorlad. Hava s cakl rüzgâr esmedi inde C, rüzgâr esti indeyse hissedilen hava s cakl 50 C nin alt na düflebiliyor. Bu kadar so ukta yaflayabilmek için, yal t ml özel giysilerimiz var. Ayakkab lardan eldivenlere kadar kulland m z tüm giysiler, ileri teknolojiyle üretilmifl yal t m malzemeleri kullan larak yap lm fl. Kulland - m z hafif ve dayan kl malzemeler sayesinde t rman fl m z kolaylaflt. Ancak yine de oksijen miktar n n azl nedeniyle t rman fl zordu. Kamp seviyesindeki yükseklikte bile oksijen miktar deniz seviyesinin yar s na eflit; bu da performans n z düflürüyor. Bu zorluklar aflmak için beslenme program n da biraz de- ifltirmek gerekiyor. Biz de daha çok karbonhidratça zengin makarna, pirinç gibi besinleri tükettik. Karbonhidratl yiyecekler, uzun sürede kana kar fl yorlar ve depolanabiliyorlar. Ayr ca karbonhidratlar n hücrelerimizde enerjiye dönüflebilmeleri için daha az oksijen gerekiyor. Kuruyemifl gibi besinlerden de, mineral gereksinimimizin bir k sm n gidermeye çal flt k. Bilim Çocuk 19

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Kap y açt m. Karfl daireye tafl nan güleç yüzlü Selma Teyze yi gördüm.

Kap y açt m. Karfl daireye tafl nan güleç yüzlü Selma Teyze yi gördüm. Yazar Dede ve Torunlar Muzaffer zgü Kap y açt m. Karfl daireye tafl nan güleç yüzlü Selma Teyze yi gördüm. Buraya yak n market var m dil, markete gidece iz de?.. diye sordu. Annem kap ya geldi. Selma Han

Detaylı

Uzay Keflfediyoruz. Günefl Sistemi Nerede? Her Yer Gökada Dolu! n yaln zca biri! evrendeki sonsuz Dünya bizim evimiz ve

Uzay Keflfediyoruz. Günefl Sistemi Nerede? Her Yer Gökada Dolu! n yaln zca biri! evrendeki sonsuz Dünya bizim evimiz ve uzayi kesfet 13/2/6 19:35 Page 34 Uzay Keflfediyoruz n yaln zca biri! de in is kc gö da y sa evrendeki sonsuz Dünya bizi eviiz ve ister isiniz? ak n ta z r la flu renek, ko Evrendeki adresiizi ö Her Yer

Detaylı

SIVILARI ÖLÇME. Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir.

SIVILARI ÖLÇME. Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir. S v lar Ölçme MATEMAT K SIVILARI ÖLÇME Marketten litreyle al nan ürünlerden baz lar afla da verilmifltir. Baflka hangi ürünleri litreyle al rs n z? S v lar ölçme birimi litredir. Litre = L Arda, evlerindeki

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d Matematik ve Sonsuz G erek konuflma vermeye gitti im okullarda, gerek bana gelen okur mektuplar nda, ö renci ve ö retmenlerin matematikteki sonsuzluk kavram n pek iyi bilmediklerini gözlemledim. Örne in,

Detaylı

Minti Monti. Kızak Keyfi. Kızak Bir Kış Eğlencesi KIŞIN SOKAK Yeni Yıl Kartı Hazırlayalım Kar Hakkında Neler Biliyorsun?

Minti Monti. Kızak Keyfi. Kızak Bir Kış Eğlencesi KIŞIN SOKAK Yeni Yıl Kartı Hazırlayalım Kar Hakkında Neler Biliyorsun? Minti Monti Çocuklar için eğlenceli poster dergi Ücretsizdir Kış 2014 Sayı:12 ISSN: 2146-281X Kızak Keyfi Kızak Bir Kış Eğlencesi KIŞIN SOKAK Yeni Yıl Kartı Hazırlayalım Kar Hakkında Neler Biliyorsun?

Detaylı

Sat fl ve Tan t m Ofisi: Arjantin Cad. Attar Sok. No: 8 Çankaya-Ankara 0.312 444 0 989 www.trendcankaya.com www.gogusholding.com.

Sat fl ve Tan t m Ofisi: Arjantin Cad. Attar Sok. No: 8 Çankaya-Ankara 0.312 444 0 989 www.trendcankaya.com www.gogusholding.com. Sat fl ve Tan t m Ofisi: Arjantin Cad. Attar Sok. No: 8 Çankaya-Ankara 0.312 444 0 989 www.trendcankaya.com www.gogusholding.com.tr Kral Dairesinde Yaflamakt r. Sat fl ve Tan t m Ofisi: Arjantin Cad. Attar

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

Marketten tatl yiyecek olarak hangisini tartarak al r z? Resimdeki sebzelerden hangisi tart larak sat l r?

Marketten tatl yiyecek olarak hangisini tartarak al r z? Resimdeki sebzelerden hangisi tart larak sat l r? TARTMA B Z M MARKET Afla daki sorular resme göre cevaplay n z. Marketten tatl yiyecek olarak hangisini tartarak al r z? 5. 7. Resimdeki sebzelerden hangisi tart larak sat l r? Resimde yiyeceklerden tartarak

Detaylı

KASIM AYI VELİ BÜLTENİ

KASIM AYI VELİ BÜLTENİ 2010-2011 KASIM AYI VELİ BÜLTENİ Kasım Ayı ndan herkese Merhaba Sonbahar Mevsimi nin kendisini iyice hissettirmeye başladığı dopdolu bir Ekim Ayı nı geride bıraktık. Kasım Ayı nda yepyeni öğrenmelerin,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Amerika Birleflik Devletleri nde dikkatimi ilk çeken her fleyin

Amerika Birleflik Devletleri nde dikkatimi ilk çeken her fleyin Dünyan n En Zeki nsan Matematikçilere Karfl Amerika Birleflik Devletleri nde dikkatimi ilk çeken her fleyin büyüklü ü oldu. Arabalar, binalar, Coca Cola lar, al flverifl merkezleri, insanlar... Her fley

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler,

Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Ek 1. Fen Maddelerini Anlama Testi (FEMAT) Sevgili öğrenciler, Bu araştırmada Fen Bilgisi sorularını anlama düzeyinizi belirlemek amaçlanmıştır. Bunun için hazırlanmış bu testte SBS de sorulmuş bazı sorular

Detaylı

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z Yoksulun fians Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z sonuca geçelim: Teorem. Yoksulun zengine karfl flans yoktur. Bu çok bilinen teorem i kan tlayabilmek için her fleyden önce önermeyi

Detaylı

Afrodisyas Ek Müzesi. Yap Tan t m. Mimari Tasar m. : Cengiz BEKTAfi, Yük. Müh. Mimar Bektafl Mimarl k flli i Yard mc Mimarlar

Afrodisyas Ek Müzesi. Yap Tan t m. Mimari Tasar m. : Cengiz BEKTAfi, Yük. Müh. Mimar Bektafl Mimarl k flli i Yard mc Mimarlar EGEM MARLIK 2008/2-65 Yap Tan t m Afrodisyas Ek Müzesi Mimari Tasar m : Cengiz BEKTAfi, Yük. Müh. Mimar Bektafl Mimarl k flli i Yard mc Mimarlar : Eda ERKAN ALTUNBAfi Gülnaz GÜZELO LU Emrah DEM R Statik

Detaylı

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km

Yol (km) a) 50 cm 2 m b) 140 km 1040 m c) 8000 m 8 km .2 Uzunluklar Ölçme Kilometre 1. Grafik: Servis Arac n n Ald Yollar 1. Yandaki grafik, okul servis arac n n bir hafta boyunca ald yolu (km) göstermektedir. Grafi e göre afla daki sorular cevaplay n z.

Detaylı

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi.

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. KES RLER Bunlar biliyor musunuz? Bütün: Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. Yar m: Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Kesir: Bir bütünün bölündü ü eflit parçalar n birini veya

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

Vaziyet Plan Aksüt nflaat Mimarl k Ticaret Limited fiirketi

Vaziyet Plan Aksüt nflaat Mimarl k Ticaret Limited fiirketi Vaziyet Plan AKSÜT NfiAAT VE M MARLIK Aksüt nflaat Mimarl k Ticaret Limited fiirketi Konaklar Mahallesi Ç nar Sokak Emlak Bankas Apt. Kat 1 Daire 2 4. Levent / stanbul Tel: 0212 325 90 62-63 Faks: 0212

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

PALANDÖKEN'E KATKILARIM

PALANDÖKEN'E KATKILARIM nsanlar Yaflad kça Mehmet Ünver PALANDÖKEN'E K fi SEL KATKILARIM lk kez seksenli y llar n ortas nda gitmifltim Palandöken Kayak Merkezi'ne. Da da özel sektöre ait küçük bir otel vard o zamanlar. Telesiyej

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

yaz -tura at yor. Yaz gelirse birinci oyuncu, tura gelirse ikinci oyuncu kazanacak. Birinci oyuncu oyunun bafl nda ortaya 1 lira koyuyor.

yaz -tura at yor. Yaz gelirse birinci oyuncu, tura gelirse ikinci oyuncu kazanacak. Birinci oyuncu oyunun bafl nda ortaya 1 lira koyuyor. Sonlu Oyunlar B u kitapta s k s k oyunlar konu edece iz. Oyunlar sonlu ve sonsuz oyunlar diye ikiye ay raca z. Sonsuz oyunlar da ilerde ikiye ay raca z: Uygulamada sonsuza dek sürebilen ve süremeyen oyunlar.

Detaylı

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Sağlıklı, güçlü kuvvetli bir erkeksiniz ama çocuğunuz olmuyorsa bu önemli sorunun sebebi yediklerinizle ilgili olabilir. Erkekler üzerinde yapılan bilimsel

Detaylı

Tavla ve Bilimsel Düflünce

Tavla ve Bilimsel Düflünce Tavla ve Bilimsel Düflünce Y llar önce çok satan bir gazetemiz Türkiye Tavla fiampiyonas düzenlemiflti. Bizde tavlac çok. fl yerlerinde bile tavla oynan r ülkemizde. Bile ine güvenen kat ld flampiyonaya.

Detaylı

Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı. Murat dağı (2312m)

Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı. Murat dağı (2312m) Murat Dağı-Uşak (2312m) (03-04 Ekim 2015) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı Uşak Dağcılık ve Doğa Sporları Kulübü nün (UDOSK) düzenlediği Murat Dağı etkinliğine katılmak üzere Pınar Doğan ile birlikte

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER nternet, her fleyi de ifltirdi Hat rlamak ve zihnimizi kullanmak konusunda, geleneksel yöntemlerimizden h zla uzaklafl yoruz. Be endi imiz bir yeme in tarifini,

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK

JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK Otopsi Cengiz Özak nc JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK Amerikan And : Herkes için adalet ve özgürlükle bölünmez tek ulusa dayanan Cumhuriyet e ve bayra ma ba l olaca ma and içerim. Yer

Detaylı

Hem Nefleli, Hem Dinamik

Hem Nefleli, Hem Dinamik 66 Hem Nefleli, Hem Dinamik ZM R Ç L DE YER ALAN EK N KOLEJ, M N K ARKADAfiLARIN MEKANI NASIL ALGILAYACAKLARI, VÜCUT ÖLÇÜLER VE DÜfiÜNCE fiek LLER GÖZ ÖNÜNE ALINARAK TASARLANMIfiTIR. SINIFLARDA HEM NEfiEL

Detaylı

Suyun. Belle i Var! Bilgiyi belle ine kaydediyor; kesinlikle unutmuyor!... Suyun belle i var!.. Do an n Gizemi Yücel Aksoy SUYUN G ZEM

Suyun. Belle i Var! Bilgiyi belle ine kaydediyor; kesinlikle unutmuyor!... Suyun belle i var!.. Do an n Gizemi Yücel Aksoy SUYUN G ZEM Do an n Gizemi Yücel Aksoy SUYUN G ZEM Suyun Belle i Var! Bilgiyi belle ine kaydediyor; kesinlikle unutmuyor!... Suyun belle i var!.. Bu sözcükler, Japon araflt rmac Dr. Masaru Emoto nun belle inde sürekli

Detaylı

ÜRET M, PAZARLAMA VE SATIfi PLANLARINIZI YEN DEN GÖZDEN GEÇ RECEKS N Z

ÜRET M, PAZARLAMA VE SATIfi PLANLARINIZI YEN DEN GÖZDEN GEÇ RECEKS N Z ÜRET M, PAZARLAMA VE SATIfi PLANLARINIZI YEN DEN GÖZDEN GEÇ RECEKS N Z MARKET DONANIMLARI VE YAZILIMLARI 2009 Market donan mlar ve yaz l mlar pazar araflt rmas, sektördeki tüm firmalara aç k kollektif

Detaylı

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl)

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) I Dr. Leyla ÇAKICI GERÇEK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Alapl MYO Ö retim Üyesi GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) II Yay n No : 2323 Hukuk Dizisi : 1151 1. Bas - Eylül 2007 - STANBUL 2. Bas - Ekim

Detaylı

Mutfak Etkinliği. Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Şarkı. Kek yapıyoruz.

Mutfak Etkinliği. Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Şarkı. Kek yapıyoruz. Türkçe Dil Etkinlikleri Sanat Etkinlikleri Oyunlar Şarkı Mutfak Etkinliği Sohbetler Yaşayan değerlerimizden Görevlerimizi Bilmek ile ilgili sohbet ediyorum. Görevlerimizi yerine getirme konulu sohbet ediyorum.

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

FOTOĞRAF SANATI KURUMU 4. ÇAMLIDERE KÖY GEZİSİ 5 Nisan 2009

FOTOĞRAF SANATI KURUMU 4. ÇAMLIDERE KÖY GEZİSİ 5 Nisan 2009 FOTOĞRAF SANATI KURUMU 4. ÇAMLIDERE KÖY GEZİSİ 5 Nisan 2009 Hazırlayan: Sümer ÖZVATAN sumerozvatan@yahoo.com Ahmet BOZKURT önderliğinde iki araç ile yola çıktık. Bu defa rotamız Çamlıdere ilçesinin güneyi.

Detaylı

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER 31 BU ÜN TEN N AMAÇLARI Bu üniteyi çal flt n zda; Karbon hidratlar n genel yap lar n, adland

Detaylı

İstek Özel Kemal Atatürk Anaokulu. Kanaryalar Sınıfı

İstek Özel Kemal Atatürk Anaokulu. Kanaryalar Sınıfı Okyanus, Yaşam İçin Gereklidir Ve Doğal Dengesinin Korunması İçin İnsanların Çaba Göstermesi Gereklidir Neler Biliyoruz? İpek A.: Okyanusun mavi ve yeşil su olduğunu biliyorum. Deniz Can K: Yunuslar karaya

Detaylı

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE

Tema Sonu De erlendirme. erlendirme. A.3.1, B.3.13, B.3.31, C.3.5 kazan mlar. Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, 11 ders saati EL ELE, HEP B RL KTE Ü N T E L E N D R L M fi Y I L L I K P L A N ARAÇ GEREÇLER, YÖNTEM VE Temiz yaz lmam fl yaz l belgeler, proje ve performans formlar, resim kâ - d, boya, sözlük, yaz m k lavuzu Gözlem ve inceleme, tart

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

Temel Kaynak 4. Ülkeler

Temel Kaynak 4. Ülkeler SOSYAL B LG LER Temel Kaynak 4 Uzaktaki Arkadafl m Ülkeler Dünya n n 1/4 i karalarla kapl d r. Karalar, büyük parçalar hâlinde de bulunmaktad r. Buna k ta denir. Dünya da 6 k ta vard r. Bunlar, Asya Amerika

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti ne YAHUD SOYKIRIMI SUÇLAMASI

Türkiye Cumhuriyeti ne YAHUD SOYKIRIMI SUÇLAMASI Otopsi Cengiz Özak nc 8 Türkiye Cumhuriyeti ne YAHUD SOYKIRIMI SUÇLAMASI 71 Y l Sonra Dünyada ve Türkiye de lk Kez T pk Bas m ve Tam Metin 24 fiubat 1942 Struma Facias nda Türkiyenin Suçsuzlu unu Kan tlayan

Detaylı

DO A VE MATEMAT K. Kufllar n ve kurba alar n toplam say s n n 3 e bölümü kaçt r?

DO A VE MATEMAT K. Kufllar n ve kurba alar n toplam say s n n 3 e bölümü kaçt r? DO A VE MATEMAT K DO AL SAYILARLA BÖLME filem Afla daki sorular resme göre cevaplay n z. Kufllar n ve kurba alar n toplam say s n n 3 e bölümü kaçt r? A açtaki kufllar 2 dala eflit olarak konsayd, her

Detaylı

Pelitcik ve Sarıkavak Köyleri-Çamlıdere (04 Ekim 2009) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı (huseyinsari.net.tr)

Pelitcik ve Sarıkavak Köyleri-Çamlıdere (04 Ekim 2009) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı (huseyinsari.net.tr) Pelitcik ve Sarıkavak Köyleri-Çamlıdere (04 Ekim 2009) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı (huseyinsari.net.tr) 04 Ekim 2009 Pazar günü, Ahmet Bozkurt un öncülüğünde Fotoğraf Sanatı Kurumu tarafından organize

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

Kızlarsivrisi (3070 m) (27-28 Haziran 2015) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı

Kızlarsivrisi (3070 m) (27-28 Haziran 2015) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı Kızlarsivrisi (3070 m) (27-28 Haziran 2015) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı Antalya Toros Dağcılık ve Doğa Sporları Kulübü (TODOSK) tarafından düzenlenen 22. Kızlarsivrisi Yaz Dağcılık Şenliği ne katılmak

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

ÇİÇEK GRUBU 2013-2014 EĞİTİM DÖNEMİ EKİM AYI BÜLTENİ 29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI DÜNYA HAYVANLAR GÜNÜ DÜNYA ÇOCUK GÜNÜ DÜNYA EL YIKAMA GÜNÜ KULELER Atatürk ün hayatını öğrenme Atatürk ün ülkemize kazandırdıkları

Detaylı

Pisagorion. Kufladas ndan kufl uçuflu uzakl ktaki

Pisagorion. Kufladas ndan kufl uçuflu uzakl ktaki Gezdikçe Gördükçe zlen fien Toker Kufladas ndan kufl uçuflu uzakl ktaki Pisagorion Baz günler gökyüzünde sanki gerçekten de gö ün yüzü görünür. ncecik beyaz bulutlardan çizgi gibi gözler, afla do ru uzanan

Detaylı

e-bülten STANBUL B LG ÜN VERS TES LET fi M FAKÜLTES REKLAMCILIK BÖLÜMÜ ADWORKERS YEN AJANS VE MÜfiTER LER YLE DD ALI!

e-bülten STANBUL B LG ÜN VERS TES LET fi M FAKÜLTES REKLAMCILIK BÖLÜMÜ ADWORKERS YEN AJANS VE MÜfiTER LER YLE DD ALI! 2007 3 ADWORKERS YEN AJANS VE MÜfiTER LER YLE DD ALI! stanbul Bilgi Üniversitesi Reklamc l k Bölümü 4. s n f ö rencilerinden oluflan AdWorkers reklam ajans, Türkiye nin önde gelen reklam ajanslar yla birlikte

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 2015-2016 5. SINIF DEĞERLENDİRME SINAVI - 1 FEN BİLİMLERİ Adı ve Soyadı :... Sınıfı :... Öğrenci Numarası :... SORU SAYISI : 20 SINAV

Detaylı

Yeni Sınav Sistemi (TEOGES) Hakkında Bilgilendirme

Yeni Sınav Sistemi (TEOGES) Hakkında Bilgilendirme Yeni Sınav Sistemi (TEOGES) Hakkında Bilgilendirme 8. SINIF Sevgili Ö renciler, SBS nin kald r lmas ile bunun yerine yaz l s navlar n merkezî bir uygulamayla yap lmas n esas alan bir sistem getirilmifltir.

Detaylı

Dil ve Oyun. Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama

Dil ve Oyun. Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama Dil ve Oyun Günlük İşlerinizi Yaparken Konuşma ve Oynama Biliyor muydunuz? Günlük ev işlerinizi yaparken çocuğunuza konuşmak veya şarkı söylemek çocuğunuzun yeni kelimeler ve alışkanlıklar öğrenmesine

Detaylı

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n Anne baba olmaya Evde Pedagog ile haz rlan n Bebek bekliyorsunuz ve çok yo un duygular içindesiniz. Bebe inizin geliflimini en iyi flekilde sa lamak istiyorsunuz. flte tam bu durumdaki anne baba adaylar

Detaylı

ksi 30 derecelik so uk ve buzdan bir turizm fikri gelifltirilebilece i akla gelir miydi?

ksi 30 derecelik so uk ve buzdan bir turizm fikri gelifltirilebilece i akla gelir miydi? BD EYLÜL 2014 Yazan: G ZAY TEM ZSOYLU ksi 30 derecelik so uk ve buzdan bir turizm fikri gelifltirilebilece i akla gelir miydi? Y llard r günefl, deniz ve s cak için dünyan n güneyine akan kuzeyin insanlar

Detaylı

Turistler art k stanbul u "T kl yorlar"

Turistler art k stanbul u T kl yorlar Turistler art k stanbul u "T kl yorlar" Tanıtım görevlisi bürokratların, turizm acentalarının ve halkla ilişkiler uzmanlarının yıllardır Kafdağı nın ardında sandıkları ve o nedenle yalnızca düşlemekle

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab

4. Ünite Ö retmen K lavuz Kitab . Ünite Ö retmen K lavuz Kitab S n f: 1 : Matematik Ünite Numaras : 1 Ünite Süresi: ders saati / GEOMETR Örüntü ve Süslemeler Örüntü ve Süslemeler EK M EYLÜL Do al Do al 1. Bir örüntüdeki iliflkiyi belirler..

Detaylı

PONY CLUB TÜRK YE JOKEY KULÜBÜ. fiehr N ZE GEL YOR FOTOGRAFLAR : KAD R Ç V C

PONY CLUB TÜRK YE JOKEY KULÜBÜ. fiehr N ZE GEL YOR FOTOGRAFLAR : KAD R Ç V C PONY CLUB fiehr N ZE GEL YOR FOTOGRAFLAR : KAD R Ç V C TÜRK YE JOKEY KULÜBÜ PONYLER Çocuklar!.. fiehr N ZE GEL YOR 75 günde 24 ilimizdeyiz Küçük yaflta at sevgisinin geliflmesine yönelik, Kulübümüz taraf

Detaylı

Seramik nedir? alfabesi 6

Seramik nedir? alfabesi 6 Seramik in alfabesi 6 Seramik nedir? Seramik, en basit tarifiyle, çok yüksek s cakl kta piflirilmifl toprak demektir. Serami in tarihi, uygarl k tarihi kadar eskidir. lk serami in Milattan Önce 6000 y

Detaylı

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ

YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ YÜZEY ETKĐSĐNDE UÇUŞ Gülkız Doğan Araş. Gör., ODTÜ, Havacılık Mühendisliği Bölümü Uçak pilotları inişe geçen uçağın yere değmeden az önce daha fazla alçalmak istemediğine, yoluna öylece devam etmek istediğine

Detaylı

Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir

Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir Rastgele Bir Say Seçme ya da Olas l k Nedir B irçok yaz mda olas l k sorusu sordum. Bu yaz mda soru sormayaca m, sadece olas l n matematiksel tan m n verece im. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 say lar aras

Detaylı

... LKÖ RET M OKULU 2010-2011 E T M Ö RET M YILI. 2. SINIF TÜRKÇE DERS TEMALANDIRILMIfi YILLIK PLAN

... LKÖ RET M OKULU 2010-2011 E T M Ö RET M YILI. 2. SINIF TÜRKÇE DERS TEMALANDIRILMIfi YILLIK PLAN ... LKÖ RET M OKULU 00-0 E T M Ö RET M YILI. SINIF TÜRKÇE DERS TEMALANDIRILMIfi YILLIK PLAN GÖRSEL AY HAFTA SAAT TEMA MET N ADI D NLEME OKUMA KONUfiMA YAZMA OKUMA GÖRSEL SUNU EYLÜL Trafik Ifl klar.5,.7,.7,..6.0,.,.,.7,0,.,.,.5,.0.,.5,.,.,.5

Detaylı

Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV. Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun. Kapak Can Eren

Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV. Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun. Kapak Can Eren Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV ISBN No: 978-99-44-234-22-1 Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun Kapak Can Eren Tasar m / Uygulama Referans Ajans Tel: +90.212 347 32 47

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

20 Çekirdek Dedesiyle Birlikte

20 Çekirdek Dedesiyle Birlikte 2 Ece nin Sürprizli Sandviçleri 6 Sandviç Parçalar n E le tirir misin? 7 Yiyecekleri Buzdolab na Yerle tir! 8 Çakçak Mutfaktaki Sesleri Taklit Ediyor 11 Bu Çocuklar Çok Sa l kl! 12 Kurabiye Yapmak Çok

Detaylı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ. Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK VE ÖNEMİ ÇEVRE VE İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ İLE İLİŞKİSİ Gürbüz YILMAZ Makina Mühendisi A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) Çevre İş Sağlığı Güvenliği ŞİRKETLER

Detaylı

İşletme Gelişimi Atölye Soruları

İşletme Gelişimi Atölye Soruları İşletme Gelişimi Atölye Soruları Şemsettin Akçay Satış Pazarlama ve İnovasyon Mühendisi İşletmenizi Başarıya Götüren 50 Soru! Bir gün küçük kızımız Lara (o zaman 3.5 yaşındaydı): Baba deniz gölgesi nedir,

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

Bir önceki yaz da, yaz -tura oyununda yoksulun zengine karfl

Bir önceki yaz da, yaz -tura oyununda yoksulun zengine karfl Zü ürt Tesellisi Bir önceki yaz da, yaz -tura oyununda yoksulun zengine karfl flans n n çok az oldu unu kan tlam flt k. Öyle ki, zengin sonsuz zengin oldu unda oyunu 1 olas l kla (yani yüzde yüz) kazanacakt

Detaylı

OKUL ÖNCESİ KİTAPLARI - 7. PARMAKKIZ Andersen ISBN 978-975-07-0762-9

OKUL ÖNCESİ KİTAPLARI - 7. PARMAKKIZ Andersen ISBN 978-975-07-0762-9 OKUL ÖNCESİ KİTAPLARI - 7 PARMAKKIZ Andersen ISBN 978-975-07-0762-9 Tasarım: Erkal Yavi Tasarım Uygulama: Gelengül Çakır Baskı ve Cilt: Türkmenler Matbaası 1. Basım: 2007 3. Basım: Eylül 2011 Can Sanat

Detaylı

DEPREM ANI 1... 2... 3...

DEPREM ANI 1... 2... 3... DEPREM ANI 1. Afla da plan verilen evin deprem s ras nda tehlikeli ve güvenli yerleriyle ç k fllar n gösteriniz. Güvenli yerleri mavi yuvarlak ile, tehlikeli yerleri k rm z çarp ile ç k fl yollar n da

Detaylı

Walt Whitman. - şiirler - Yayın Tarihi: 9.4.2004. Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat

Walt Whitman. - şiirler - Yayın Tarihi: 9.4.2004. Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat Walt Whitman - şiirler - Yayın Tarihi: 9.4.2004 Yayınlayan: Antoloji.Com Kültür ve Sanat Yasal Uyarı: Bu ekitap, bilgisayarınıza indirip kayıt etmeniz ve ticari olmayan kişisel kullanımınız için yayınlanmaktadır.

Detaylı

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev EGEM MARLIK 00/ - 0 Yap Tan t m Genel görünüm O live Park Evleri Mimari Tasar m : M art D Mimarl k, Metin K l ç Mimari Proje ve Uygulama Ekibi: Özgür Dinçer, Gökhan Yadel, Okan Taflk ran, brahim Deniz,

Detaylı

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika

standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika standartlar Standartlar ve Sertifikalar sertifika Standartlar ve Sertifikalar.1. Genel Önceki bölümlerde paslanmaz çeliklere ait pek çok özellikler, standartlar ve karfl l klar hakk nda baz bilgiler verilmiflti.

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

umhurbaflkan iken, Kendi ste iyle Kimya Ö rencisi Oldu

umhurbaflkan iken, Kendi ste iyle Kimya Ö rencisi Oldu C umhurbaflkan iken, Kendi ste iyle Kimya Ö rencisi Oldu Çankaya Köflkü nde Cumhurbaflkan smet nönü, 1942 y l nda hergün sabah akflam büyük bir dikkat ve merakla Hitler in Rusya topraklar ndaki ilerlemesini

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

Thomas Hare adl bir ngiliz 1860 larda güzel bir seçim sistemi

Thomas Hare adl bir ngiliz 1860 larda güzel bir seçim sistemi Bu Ne Biçim Seçim 1 Thomas Hare adl bir ngiliz 1860 larda güzel bir seçim sistemi bulmufl 2. Demek ki ngilizler o zamanlar bir yandan sömürüyor, öte yandan demokrasi üzerine araflt rma yap yorlarm fl.

Detaylı

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA B üyükçekmece deki yeni kampüsünü e itim ve ö retime açan, anas n f, ilkö retim, anadolu ve fen liselerini içeren Ç nar Koleji 32 bin metrekarelik alana kurulu

Detaylı

PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ. PROJE EKĠBĠ Süleyman SÖNMEZ Ercan AKÇAY Serkan DOĞAN. PROJE DANIġMANLARI

PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ. PROJE EKĠBĠ Süleyman SÖNMEZ Ercan AKÇAY Serkan DOĞAN. PROJE DANIġMANLARI TÜBĠTAK-BĠDEB LĠSE ÖĞRETMENLERĠ (FĠZĠK, KĠMYA, BĠYOLOJĠ VE MATEMATĠK) PROJE DANIġMANLIĞI EĞĠTĠMĠ ÇALIġTAYLARI LĠSE-1 (ÇALIġTAY 2011) FĠZĠK GRUP SES-2011 PROJE ADI DOĞAL ÇEVRECĠ SEBZE-MEYVE KURUTMA SĠSTEMĠ

Detaylı

Kızılcahamam Köyleri: Dereneci, Gebeler, Berçin Çatak, Süleler (7 Kasım 2010)

Kızılcahamam Köyleri: Dereneci, Gebeler, Berçin Çatak, Süleler (7 Kasım 2010) Kızılcahamam Köyleri: Dereneci, Gebeler, Berçin Çatak, Süleler (7 Kasım 2010) Yazı ve fotoğraflar: Hüseyin Sarı (www.huseyinsari.net.tr) 7 Kasım 2010 Pazar günü, Ahmet Bozkurt un öncülüğünde Fotoğraf Sanatı

Detaylı

TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI

TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI Sayın İlgili; Bu anket çalışması, akılcı ilaç kullanımı konusunda mevcut durumun değerlendirilmesi

Detaylı

seramikler Afl nma de erlerine göre alfabesi 22

seramikler Afl nma de erlerine göre alfabesi 22 Seramik in alfabesi 22 Afl nma de erlerine göre seramikler Seramikler, afl nma de erlerine göre 5 e ayr l r. Seramik karolar n afl nma dayan m s n f PEI yöntemi kullan larak belirlenir. Bu kategoriler

Detaylı

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2 Atütürk ün Dünyas Cengiz Önal Ekonomik kalk nma, Türkiye'nin özgür, ba ms z ve daima daha kuvvetli olmas n n ve müreffeh bir Türkiye idealinin bel kemi idir. Tam ba ms zl k ancak ekonomik ba ms zl kla

Detaylı

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU Aytaç ACARDA * I G R fi flletmeler belli dönemlerde sat fllar n artt rmak ve iflletmelerini

Detaylı