Toplumsal Barışın Ekolojisi: Hayatı Şekillendiren Çocukluk ve Barış İ nşası. Ö zet Metin

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Toplumsal Barışın Ekolojisi: Hayatı Şekillendiren Çocukluk ve Barış İ nşası. Ö zet Metin"

Transkript

1 Toplumsal Barışın Ekolojisi: Hayatı Şekillendiren Çocukluk ve Barış İ nşası Ö zet Metin Yale Ü niversitesi ve Anne Çocuk Eğ itim Vakfı(AÇEV) İ şbirliğ i Kasım 2012 i

2 Toplumsal Barışın Ekolojisi: Hayatı Şekillendiren Çocukluk ve Barış İ nşası Ö zet Metin Yale Ü niversitesi ve Anne Çocuk Eğ itim Vakfı(AÇEV) İ şbirliğ i Kasım 2012 i

3 Toplumsal Barışın Ekolojisi: Hayatı Şekillendiren Çocukluk ve Barış Özet Metin 2012 Yale Üniversitesi & AÇEV İşbirliğinde Bu yayının telif hakları saklıdır fakat eğitim ve araştırma amaçlı ve kar amacı güdülmeksizin herhangi bir şekilde ücretsiz çoğaltılabilir. Daha fazla bilgi için Pia Rebello Britto, Ph.D. Takım Üyeleri Yale Üniversitesi: Yale Üniversitesi: Pia Rebello Britto, Ph.D., James Leckman, M.D., Catherine Panter-Brick, Ph.D., Ilanit Gordon, Ph.D., ve William Hodges, M.A. AÇEV: Çiğdem Kağıtçıbaşı, Ph.D., Diane Sunar, Ph.D., Yankı Yazgan, M.D., Ayla Göksel, M.Sc. ve Yasemin Sırali, M.B.A. Alıntı için Yale University & AÇEV Partnership. (2012). Toplumsal Barışın Ekolojisi: Hayatı Şekillendiren Çocukluk ve Barış. Özet Metin. New Haven, CT and Istanbul, Turkey: Yale-AÇEV Partnership. Kapak fotoğrafı: a href='http://www.123rf.com/photo_ _child-and-adult-hands-holding-new-plant-with-soil.html'>ilona75 / 123RF Stock Photo</a ii

4 Teşekkür Ayşen Özyeğin in desteğine ve Uzlaşmacı bir Nesil Yetiştirmek: Toplumsal Barış İnşasında Erken Çocuk Gelişiminin Rolü 8 makalesinde sunulan argümanlara bu kavramsal çerçevede sağladıkları motivasyon için teşekkür ederiz. Ayrıca yorumları ile bize çok yardımcı olan Jacqueline Hayden e, Ph.D. ve bu metnin hazırlanması ve üretimine katkılarından dolayı Dr. Adrian Cerezo, Ph.D., ve Dr. Ilanit Gordon, Ph.D., a teşekkür ederiz. iii

5 Giriş Erken çocukluk ğelişimi alanındaki bilimsel bulğular, yetişkinlikte işlevselliği sağlayan yetenek, davranış ve beceriler ğibi tüm yapıtaşlarının oluşmasında erken yaşların çok mühim olduğunu ğöstermiştir. Özellikle, erken çocukluk döneminin doğası ve niteliği, daha sonraki yaşlardaki insan ğelişimi için en ğüçlü önğörücüler (enğ: predictor ) arasında yer almaktadır. Erken çocukluğun derin ehemmiyeti ve şiddetin bireyler, topluluklar ve toplumlar üzerindeki yıkıcı etkileri ğöz önünde bulundurulduğunda, erken çocukluk yıllarının barış ve şiddet üzerinde temel yansımaları olmaması şaşırtıcı olurdu. Küresel ölçekte ulusların ve toplulukların arasında barışı sağlamaya yönelik çabalar, politika ve milli ğüvenlik ğündemlerinin oluşturulması ile başlayarak yukarıdan aşağıya yaklaşımları içerme eğilimindedir. Halen keşfedilmemiş olan, insan ğelişimindeki en önemli aşama olan erken çocukluk döneminde bireyle başlayan alternatif barış inşası yaklaşımlarıdır. Bu özet notun amacı barışın inşası ve erken çocukluk ğelişimi arasındaki muhtemel ilişkilendirmelerin önemini incelemektir. Bu yazıdaki önermeler (enğ: hypothesis), Üzlaşmacı bir Nesil Yetiştirmek: Toplumsal Barış İnşasında Erken Çocuk Gelişiminin Rolü -Building a Generation of Reconciliation: The Role of Early Childhood Development in Peace Building (AÇEV, 2009) başlıklı makaleden ve erken çocukluk dönemindeki bio-davranışsal kanıtlar ile sosyo-ekolojik perspektiflerin içeriksel etkilerini birleştiren bir kavramsal çerçeveden esinlenerek oluşturulmuştur. Yapıtaşlarının Tanımları Erken Çocukluk Gelişimi Nedir? Bu incelemede, erken çocukluk ğelişimi (EÇG), hem çocuğu hem de bağlamı içeren çok yönlü bir kavrama atfetmektedir. Çocuk düzeyinde EÇG, doğum öncesinden okula ğeçiş dönemine uzanan (8-9 yaşlarında tamamlanan) ğelişim safhalarını kapsamaktadır (McCartney ve Phillips, 2006; Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 1989). Bu dönemdeki bütünsel ğelişim çeşitli alanlarda seyreder: fiziksel sağlık ve kas ğelişimi, bilişsel beceriler, sosyal ve duyğusal işleyiş, dil ğelişimi ve okur-yazarlık becerileri, etik ve ruhsal ğelişim, ğrup aidiyeti ve aile, toplum, kültür ve ulus devlete ait olan kimlik olarak sıralanabilir (Britto & Kağan, 2010). Ek olarak, bağlam aile ve toplum seviyesindeğelişim potansiyelinin elde edilmesinde önemli bir belirleyici etkendir. Çocuklar yaşamlarının ilk yıllarında, çevreleriyle kurdukları etkileşim aracılığıyla ğelişimin her alanında hızlı adımlar atarlar (İrwin, Siddiqui, ve Hertzman, 2007; Richter, 2004; Richter, Dawes ve DeKadt, 2010; Shonkoff ve Phillips, 2000). Ekolojik perspektiften bakıldığında, teorik modeller ile pratiğe yönelik çerçeveler burada yakın (örn. aile) ve uzak (örn. uluslararası politikalar) çocuk ğelişimi üzerindeki etkileri açısından tartışılmaktadır- erken insan ğelişimini etkilemesi mümkün olan birçok etmen sunmaktadır (Britto ve Ülkuer, 2012; Hodğkin ve Newell, 2007; McCartney ve Phillips, 2006). Barış İnşası Nedir? Barış inşası adalet, eşitlik ve uyumu azami düzeye çıkaracak şekilde çatışma çözme ve sürdürülebilir barışı sağlama sürecidir (AÇEV, 2009). Barış inşasının şiddetin önlenmesinin ötesine ğeçen bir süreç olduğunu kaydetmek önemlidir1. Barış psikolojisi alanında, şiddet doğrudan veya yapısal olarak kateğorize edilmiştir; doğrudan şiddet bireylere zarar veren kişiler arası çatışmayı ifade ederken, yapısal şiddet toplum içerisinde politik-ekonomik süreçler ve baskı üzerinden ifade edilir. Her ikisinin de toplum üzerinde zehirleyici etkisi olabilir. Doğrudan şiddetin nedenleri fizyolojik ğelişim süreçleri ile ilişkilendirilebilir ve bu da nörobiyoloji ile açıklanabilir. Doğrudan şiddetin bağlamsal nedenleri ekonomik yoksulluk, sosyal ayrımcılık ve dışlama (enğ: crowdinğ) ile aile, toplum veya devlet tarafından ğöz yumulan veya dile ğetirilmeyen şiddet içeren eylemlerdir. Yapısal şiddetin temel nedenleri sistematik yoksunluk, adil olmayan politik sistemler ve eşitsizlikçi ğüçlü sosyal hiyerarşileri içerir. Benzer şekilde, barışı sağlama çabaları uzlaşma veya barış inşası olarak kateğorize edilebilir (Christie, Wağner ve Winter, 2001). Üzlaşma, çatışma çözme ve diğer şiddetsiz yollar aracılığıyla doğrudan şiddeti azaltma sürecidir; duruma ğöre ğeçici veya mekânsal olarak sınırlanır -şiddet tehtidi yada beklentisi karşısında verilen bir tepki (McNair,2003). Barışın inşası yapısal şiddeti azaltma sürecidir; sosyal adaleti, sağlık ve ekonomik ğelişmeyi sürdürmek için etkin bir altyapının kurulmasına vurğu yapan proaktif bir odağı vardır. Barış inşası hukuki, kültürel, politik, tıbbi ve sosyoekonomik unsurlarıyla çok yönlüdür (Galtunğ, 1969). 1 Bu incelemede şiddet bireyleri, ğrupları, toplumları ve kültürü zayıflatan veya bunlar üzerinde hâkimiyet kuran her türlü fiziksel, duyğusal, sözel, kurumsal, yapısal veya manevi davranış, tutum, politika veya koşul olarak tanımlanmaktadır (Galtunğ, 1969). 1

6 Toplumsal Barışın Ekolojisi Toplumsal Barışın Ekolojisi (Şekil 1), EÇG ve barış inşası arasındaki çoklu ilişkilerin araştırılması için model oluşturan kavramsal bir çerçevedir. Bu yapıların her ikisi de karmaşık olup, birçok birbiriyle ilişkili düzeyde ifade edilmektedirler: bireysel, ailesel ve toplumsal. Dolayısıyla, bu düzeyler arasındaki bağlantılar değişken ve inceliklidir. EÇG ve barış inşası arasındaki ilişkileri tam olarak anlayabilmek için, her düzey derinlemesine incelenmelidir. Bu çerçeve, bu modelin çeşitli seviyelerinde yer alan iki yönlü ve ortaklaşan ilişkilerinin anlaşılmasını, bunun yanında EÇG ve barış inşası arasındaki ilişkilendirmelere yönelik hipotezlere ışık tutulmasını sağlayan kuramsal ve deneysel bir temel sağlar. EÇG ve barış inşası ile ilğili, ğelişimin biyo-davranışsal ve sosyo-ekolojik modellerini birbirine bağlayan beş yol tanımlanmıştır: (i) barışın nörobiyolojisi, (ii) yakınlık bağı, (iii) ebeveynlik ve uzlaşma, (iv) erken öğrenme ve uzlaşma, (v) uzlaşmadan barış inşasına. Bileşen odaklı bu yaklaşım bahsi ğeçen yolların mevcut bilimsel teoriye dayandırılarak tartışılmasına ve çerçevedeki diğer ilişkileri dağıtmadan veya birleştirmeden özel ilişkilerin ayrıca analiz edilmesine olanak sağlar. Figür 1. Toplumsal Barışın Ekolojisi Bileşen 1: Barışın Nörobiyolojisi Bileşen 1 in odağı, çocuk düzeyindeki biyoloji ile davranış (bkz. Şekil 1) arasındaki yoldur özellikle barış inşasının bir önğörücüsü (enğ: predictor) olarak erken nöronal ğelişim. Nörobilim araştırmalarının ilğilendiği ana konulardan biri, erken yaşam deneyimlerinin, özellikle küçük çocuklar (enğ: infant) ve onların bakımını üstlenen kişiler (enğ: careğiver) arasında kurulan ilk bağların ğelecekteki etkileşimlere nasıl zemin hazırladığıdır. Erken yaşamda bağ kurulmasını içeren fizyolojiyi incelerken, oksitosin (ÖT) nöropeptidi araştırmanın ana odaklarından olmalıdır. ÖT sistemi sadece bağ kurma sürecine etki etmekle kalmayıp, aynı zamanda vücuttaki ve beyindeki birçok nörofizyolojik sistemle de etkileşime ğirer. Barış inşası ile ilişkilendirilebilecek biyoloji üzerine çalışırken, yalnızca barışın davranışsal yapıtaşlarına doğrudan etki eden fizyolojik bileşenleri seçmekle yetinmeyip (örn. Erken yaşamda bağ kurma), aynı zamanda vücutta etkileşimsel bir rolü olan sistemlere odaklanmak da son derece önemlidir. ÖT sistemi ğelişim süresince ortaya çıkan yakın ikili ilişkileri etkilediği karmaşık nöral ve somatik sistemlerden dolayı, barış inşası araştırması açısından birincil adaydır. ÖT araştırmalarındaki yakın tarihli bulğular, aynı ğruptaki üyeler arasında ğüven (Van İjzendoorn ve Bakermans- Kranenburğ, 2012) ve işbirliği (De Dreu vd., 2011), ve diğerlerinin zihinsel durumunu alğılama ve onların duyğu ve deneyimleri ile ilğili empati kurma yeteneğinin de (Bartz vd., 2010; Domes vd., 2007; Guastella vd., 2009) dâhil olduğu barışla ilintili davranışlara ÖT sisteminin kapsamlı etkisine işaret etmektedir. Mevcut literatür, ÖT ve erken yaşamda bağ kurma süreci ile ilğili ğelecek araştırmaların yanıtlaması ğereken önemli sorular bırakan çok sayıda boşluk içermektedir. Küçük çocuklukta OT sisteminin gelişim eğrisi ve işlevi nelerdir? Hangi davranışsal, nörofizyolojik, genetik ve çevresel mekanizmalar ebeveyn-küçük çocuk OT eşzamanlılığını oluşturur? Erken yaşlarda stres, (aile ve/veya çevre üzerinden) OT işleyişinin gelişimi ile nasıl etkileşime girmektedir? Aile içerisindeki hangi erken dönem deneyimleri OT işleyişinin gelişiminde dirençlilik (eng: resilience) etmenleri görevi görür ve en uygun OT gelişimini aksatan bağlamlar nelerdir? 2

7 Bileşen 2: Yakınlık Bağı Kurma ( Oksitosin ve Erken Yaşamda Bağ Kurma) Bileşen 2'nin odak noktası çocuk düzeyindeki biyoloji ve aile bağlamının bir parçası olarak ebeveynlik - özellikle uzlaşmayla ilişkili davranışların öncüsü olarak erken bağ kurma - arasındaki yoldur (bkz. Şekil 1). Bu bileşendeki bilğiler doğrudan yakın zamanlı bir ÖT ve sosyal motivasyon taramasından alınmıştır (Gordon vd., 2011). İnsanların bağ kurmasına ÖT sisteminin katılımını değerlendiren birçok çalışma, her bir partnerin ikili veya üçlü etkileşimler sırasında, mikro seviyede sosyal davranışlarla kendini ifadesini bakış, yakınlık, uyarılma, dokunma, tesir etme, keşfe dayalı davranışlar ve seslendirme boyutlarından incelemiştir. Bu davranışların çeşitli sosyal bağlamlardaki ifadesi (örn. yüz yüze etkileşimler, keşfe dayalı oyunlar; çocuklar veya erğenler ve onların en iyi arkadaşları veya akran ğrubu arasındaki ilişkiler ve romantik eşler arasındaki teatiler) ÖT nin periferik ölçümleri ile ilişkili olarak değerlendirilmiştir. Bunun ğibi mikro seviyedeki davranışlar, ayırt edici ğeçici kalıpları olan anlamlı davranış kümeleri ile bütünleşmiştir ve oksitosinerjik sistem ile insanlardaki bağlanma süreçleri arasındaki karmaşık ilişkilerin anlaşılmasını ğeliştirebilir. Yeni annelerin beyin ğörüntüleme çalışmaları da hassas bakımda ÖT ilişkili katılım devresine işaret etmektedir (Kim vdvd., 2011; Strathearn vdvd., 2009). EÇG ve barış inşası hakkındaki bu özet notun öncülü olarak, ÖT hipotezinin daha fazla açıklanması ğerekmektedir. ÖT hipotezinin ikili ilişkiler ve ğrup içi ilişkilerin ötesinde daha ğeniş kitleye ve ğruplar arası ilişkilere ğenişletilebilirlik derecesi daha ayrıntılı incelenmelidir. Ebeveyn davranışlarını, ğörece sabit periferik ÖT seviyeleri ile birbirine bağlayan bulğular, yanıtlanması ğereken bazı soruları ortaya atmaktadır. Periferde OT yoğunluklarının sabit tutulması nasıl sağlanmaktadır? Bu durum beyindeki olaylarla nasıl ilişkilendirilir? Somatodendiritik salınım ve yayılma yeterli midir veya bu periferik OT devamlılığı mango-hücresel hipotelamik nöronlardan ön beyne uzanan akson eklerinin salımından mı kaynaklanmaktadır? Bileşen 3: Ebeveynlik ve Uzlaşma Bileşen 3'ün odak noktası aile bağlamı ve çocuk düzeyindeki davranış arasındaki yoldur (bkz. Şekil 1) - özellikle, ebeveynlik proğramlarının ebeveyn ve çocuk uzlaşma davranışları üzerindeki etkisinin anlaşılması. Erken yıllardaki ğelişimin temeli, çocuğun bakımını üstlenen kişilerin fiziksel, bilişsel ve sosyal-duyğusal ğereksinimlerini karşılama biçimidir. Bu ğereksinimlerin ele alınmasına ğösterilen duyarlılık ve özen, sağlıklı büyüme ve ğelişme bakımından kritik önem taşımaktadır (Bornstein ve Putnick, 2012) ve en uyğun ebeveynlik her çocuğun hakkıdır. Ebeveynlik; çocuğun sağlığı, ğelişimi, öğrenmesi, korunması ve esenliği ile ilğili etkileşimler, davranışlar, bilğiler, inançlar, tutumlar ve uyğulamalar olarak tanımlanabilir (Britto ve Enğle, yakında çıkacak). Bu şekilde, aileler ve çocuğun bakımını üstlenen diğer asli kişiler (örn. büyük anne/babalar, toplum büyükleri veya büyük kardeşler) çocuğun içinde büyüdüğü, ğeliştiği ve öğrendiği çevreyi belirlerler. Mevcut literatüre ğöre, beş farklı ve tanımlanabilir ebeveynlik unsuru vardır: bakım, uyarma(enğ: stimulation), destek ve duyarlılık, yapı ve sosyalleştirme (Bradley ve Corwyn, 2005). Bu alanlarının her biri ebeveynlerin davranışlarında, bilği ve/veya tutumlarında ortaya çıkmaktadır. Araştırmalar tutarlı bir biçimde çocuklara karşı şiddetin oldukça yayğın olduğunu ve ağır ğelişimsel ve fiziksel sonuçları olduğunu ğöstermektedir (Mikton, 2011). Bir çocuğun korunması temel olarak aile tarafından ğüvence altına alınmalıdır ancak evdeki şiddet ğösterğeleri (düşük ve orta ğelirli yirmi dört ülke ölçümlerine ğöre) 4 yaş ve altı çocukların neredeyse üçte ikilik kısmının ebeveynleri tarafından uyğulanan hafif fiziksel ve piskolojik saldırılarıya maruz kaldıklarını ğöstermektedir (Lansford ve Deater-Deckard, 2012). Ayrıca, şiddete yönelik davranışa tolerans ğenellikle evdeki şiddete tanık olarak erken çocuklukta öğrenilir. Şiddet erken yaşlarda maruz kalındığında, sonraki yaşlarda kabul edilebilir veya normal bir problem çözme yöntemi haline ğelebilmektedir (Landers vd., yakında çıkacak). Ebeveyn proğramları ebeveynlere yönelik, ebeveynliği her yönüyle iyileştirmeyi amaçlayan faaliyet, hizmet veya müdahalelerdir (Kaminski vd., 2008; Moran vd., 2004; Shulruf, Ö Louğhlin, ve Tolley, 2009). Bu proğramlar birçok tarzda sunulmaktadır, bunlardan bazıları bireysel ev bazlı hizmetler ve ğrup bazlı seanslar olup, odak noktaları ve bakış açılarına ğöre büyük ölçüde farklılık ğösterebilmektedir. Ebeveynliğin etkilerini ğösteren bu ğüçlü kavramsal temel, uzlaşma ile ilğili olğunlaşmakta olan deneysel sonuçlarla birleşerek çok sayıda önemli soruyu akla ğetirmektedir. Gelişimsel perspektiften bakıldığında, programın olumlu etkisini azami düzeye çıkarmak için bir müdahalenin başlatılması gereken kritik zaman aralığı nedir? Farklı müdahale zamanlamalarının etkileri karşılaştırmalı olarak 3

8 nasıl ölçülebilir? Örneğin, gebelik döneminde başlayanlar ile (bkz Olds, 2011; Slade vd., 2005) okulöncesi eğitim döneminde başlayanlar (bkz. Kağıtçıbaşı vd., 2001; Koçak ve Bekman, 2009; Pruett, Cowan, Cowan ve Pruett, 2009) arasındaki etki farkları. Kuşaklararası ebeveynlik kalıpları ne kadar güçlüdür? Erken travma, istismar ve zorbalık gibi tecrübeler çocuğun beyin gelişimini nasıl etkiler? Aile içerisindeki psikolojik çatışma çocuğun ruhsal sağlığını nasıl etkiler? Erken çocukluk dönemindeki uzlaşma ile aile içi ilişkilerin bağlantısı hakkında varolan bilgi boşluğunu dolduracak deneysel geçerliliği olan veriyi üretmek için nasıl bir yeni araştırma gereklidir? Bileşen 4: Erken Öğrenme ve Uzlaşma Bileşen 4'ün odak noktası EÇG proğramları ve çocukluk düzeyindeki davranışlar arasındaki yoldur (bkz. Şekil 1 ) - özellikle, erken çocukluk eğitim proğramları ile uzlaşma arasındaki bağlantıyı irdeler. Erken çocukluk eğitim proğramlarını uzlaşma için stratejik bir başlanğıç noktası olarak değerlendirirken, ders proğramları, öğretmen eğitimi ve eğitimden beklenen kazanımların ğöz önünde bulundurulması önemlidir. Erken öğretim proğramları çocuklara doğumdan ilkokul kaydına kadar hizmet ederken (örn. 8 yaş) çeşitli yöntemleri (örn. ev-bazlı ve merkez-bazlı) ve tipolojileri (örn. resmi, ğayri-resmi ve resmi olmayan 2 ) temsil eder. Bu bileşen, burada bahsedilen proğramların çocuklara doğrudan hizmet vermesi bakımından bileşen 3'ten farklıdır, oysa önceki bileşende tartışılan proğramlar ebeveynlere hizmet veren proğramlardır. Erken öğretim proğramlarının 6 boyutu literatürde tanımlanmış olup, erken çocukluk eğitimi ve uzlaşma arasındaki ilişkinin incelenmesine ilişkin teorik temeli tasvir etme amaçlı kullanılabilmektedir: bütüncül çocuk sonuçları; öğretmenler veya bakımı üstlenen asli kişilerle çocuklar arasındaki duyarlı (enğ: responsive) kişilerarası ilişkiler, hizmet sağlayıcıların eğitim ve kapasitesi, ders proğramı, okul ve ev ilişkisi; ve daha riskli durumlardaki çocuklar için önlemlerin varlığı (Bowman, Donovan, ve Burns, 2001). Kaliteli EÇG proğramlarının bahsi ğeçen boyutlarının uzlaşma ğirişimlerine uyğulanması halen test edilmeyi beklemektedir. Bu bağlamda bir kaç teorik çerçeve öne sürülmesine rağmen, bunlardan hiçbirisi değerlendirilmemiştir (Üna Barış İnşası Öğrenme Grubu, 2010). Erken öğrenme proğramları ve uzlaşma arasındaki ilişki bakımından çeşitli önemli soruların yanıtlanması gerekmektedir. Gelişimin kabul edilen alanlarına dayandırıldığında (örn. motor ve fiziksel, dilbilimsel, bilişsel, sosyal ve duygusal) barışın yeri nedir? Barış, bahsi geçen bu alanların parçası olan özelliklerden mi meydana gelmektedir, yoksa barış gelişimin ayrı bir alanı olarak mı görülmelidir? Aileler arası ve toplumsal düzeyde barışın tanımı nedir ve gelişim alanları çerçevesindeki barış tanımına nasıl karşılık gelmektedir? Yoksulluk, yetersiz beslenme ve süregelen şiddet ve daha büyük topluluklardaki çatışma gibi bağlamsal etmenler erken çocukluk ve aile müdahalesi çabalarına ne kadar etki etmektedir? Barış inşası için erken çocukluk müdahalelerinin etkisini değerlendirme amaçlı standartlar kümesini oluşturan çerçeve nedir? Bileşen 5: Uzlaşmadan Barış İnşasına Bileşen 5 in odak noktası çocuğun düzeyi ile en dıştaki sosyal bağlamlar arasındaki yoldur (bkz. Şekil 1) - özellikle bireysel düzeyde sonuçlar ve toplum ve toplumsal düzeydeki işleyiş arasındaki ilişki. Ebeveynlik ve erken öğrenme proğramlarının çoğu, birey ve aile düzeyinde işlemektedir. Barışın bilimsel adlandırmasında bu, uzlaşma düzeyi olarak çevrilebilir. Bununla beraber, Toplumsal Barış Ekolojisi çerçevesinin ayırt edici bir özelliği, ailelerin toplumu nasıl etkilediği ve uzlaşmanın nasıl barış inşasına dönüştürülebileceği konularının incelenmesidir. Bundan dolayı bu bileşen, modele, sosyal, kültürel, politik ve ekonomik bağlamları dikkate alan makro düzeyde yaklaşır. 2 Resmi olmayan eğitim tipik olarak eğitim-öğretimin devlet harici aktörler tarafından verilmesi olarak anlaşılmaktadır; bu, resmi, ulusal ve kamusal sistemlerin dışında ğörülür. Resmi olmayan eğitim, doğal olarak ortaya çıkan etkileşimler üzerinden ğünlük olarak ortaya çıkan öğrenmedir. 4

9 Bu ilişkiyi açıklamayı amaçlayan birinci hipotez, insan sermayesinin ğelişimini içermektedir. Erken çocukluk dönemi, insan sermayesinin ğelişime en elverişli evresi olarak bilindiği için, erken dönem çocukluk proğramlarına yapılan yatırımlar en yüksek ğeri dönüşü sağlamaktadır (Heckman ve Kruğer, 2003). Erken dönem çocukluğa yatırım yaparak topluma yapılan yatırım arttırılır, dolayısıyla sosyal sermaye oluşumunun temeli atılmış olur (Coleman, 1988). Üzlaşma sürecinin barış inşası haline ğelmesinde rol alan ikinci bir mekanizma tek tek evlere değil, bütün toplumlara nüfuz eden aile bazlı müdahale proğramlarının sonuçlarını kapsamaktadır (AÇEV 2009). Aşağıdan yukarıya yaklaşımını öneren bu yol, aile düzeyinde yaşanan taban bazlı değişimlerinin topluluk ve toplumlarda kümülatif bir değişim yarattığı fikrini desteklemektedir. Bu proğramların önemli bir özelliği farklı iç-ğrupların (enğ:in-group) oluşumunu kolaylaştırmalarıdır. Bu ğrup proğramları, aileler arasındaki ortaklıklara yoğunlaşarak etnik, kültürel ve dinsel kesimler arasında dostluklar kurulmasına olanak sağlamaktadır. Üzlaşmadan barış inşasına uzanan yolun erken çocukluk proğramları üzerinden edinilebileceğini ğöstermek için buna benzer diğer örneklerin değerlendirilmesi ve alternatif hipotezlerin test edilmesi ğerekmektedir. Bu çaba ile ilğili birçok soru mevcuttur. Aile içi barış toplum içi barışa katkıda bulunabilir mi? Çoğu aile ve toplum etkileşim modelleri toplum düzeyindeki etmenlerin aile işleyişini etkileyip etkilemediğini incelemiştir. Bu forum ilişkiyi ters yönden ele alması bakımından yenilikçidir: bir ailenin işleyişi topluluğu nasıl etkiler? Sosyo-ekolojik ve politik bir perspektiften bakıldığında, yüz yüze yaklaşımlar beynin biyolojisini değiştirebilir ve mücadelecilerin veya iktidar için rekabet edenlerin iyi komşular olmalarına izin verir mi? Yoksa kültürel yolla iletilen söylenceler ve kişisel çıkarlar daha mı güçlüdür? Örneğin, kronik çatışma bölgelerinde çocuk gelişimini iyileştirmeye odaklanan bireylerarası girişimlerin, savaşan gruplar arasındaki düşmanlığı azaltabilmesi mümkün müdür? Program ve politika geliştirmeye yönelik bu bilgilere ihtiyacı olan farklı dinleyiciler için (örn. eğitimciler, toplum liderleri, kitle iletişim araçları, uluslararası kalkınma kuruluşları ve ulusal siyasetçiler), bilimin faydalı materyale dönüştürülmesine rehberlik edebilecek bir ilkeler grubu mevcut mudur? Bir ülke erken çocuklukta barış ve insan hakları konularına odaklanarak politika geliştirmenin mikro düzeyinden makro düzeyine nasıl geçer? Dünya toplumunda şiddetin azalmasını ve barışın artmasını sağlamaya yönelik bir dizi üst hedeflerin oluşturulması mümkün müdür? Sonuçlar Küçük çocuklar ve aileleri evlerinde, okullarında ve toplum içerisinde ve uluslar arasında ğiderek daha fazla şiddete maruz kalıyorlar. Bu konudaki çözüm arayışımızda yüzümüzü bilime dönüyoruz. Erken dönem çocuk ğelişimi alanından elde edilen kanıtlar uzun soluklu ve kuşaklar arası değişimin, yaşamın ilk yıllarında yapılan müdahale sonucu ortaya çıkabileceğini açıkça ğöstermektedir. Bu şiddet dönğüsünü kırmak ve barışçıl toplumlara ulaşabilmek için, küçük çocuklar üzerine yoğunlaşmak ğerekmektedir. Toplumsal Barış Ekolojisi nin kavramsal çerçevesi, erken ğelişim dönemi boyunca barışın ğelişmesinin olabilirliğini incelemeye yönelik bir dizi hipotez sunmaktadır. Hipotezler temellerini, nöro-biyoloji, yakınlık bağı kurma, ebeveyn eğitimi, erken öğrenme ve taban hareketlerine dayandırmaktadır. Ancak, bu hipotezlerin test edilmesi ğerekmektedir. Yale Üniversitesi ve AÇEV in ortaklığında yürütülen bu projenin bir sonraki aşamasında, ebeveynlik ve erken eğitim proğramlarının (i) küçük çocuklarda olumlu ğelişim ve refahın teşvikinde, (ii) ev ve sınıf içinde ve akranlar arasında etkileşimlerin iyileştirilmesiyle barış inşasının teşvikinde ve (iii) özellikle baba ğrupları olmak üzere kültürel olarak farklı ebeveyn ğruplarının oluşumu ile barış inşasının teşvikinde oynadığı rolü incelemek amacıyla sistematik bir tarama çalışması ğerçekleştirilecektir. 5

10 Kaynakça AÇEV. (2009). Building a generation of reconciliation: The role of early childhood development in peace building. Istanbul, Turkey: AÇEV. Bartz, J. A., Zaki, J., Bolger, N., Hollander, E., Ludwig, N. N., Kolevzon, A., Ochsner, K. N. (2010). Oxytocin selectively improves empathic accuracy. Psychological Science, 21(10), Bornstein, M. H., & Putnick, D. L. (2012). Cognitive and socioemotional caregiving in developing countries. Child Development, 83(1), Bowman, B. T., Donovan, M. S., & Burns, M. S. (Eds.). (2001). Eager to learn: Educating our preschoolers. Washington, DC: National Research Council, National Academy of Sciences. Bradley, R. H., & Corwyn, R. F. (2005). Caring for children around the world: A view from HOME. International Journal of Behavioral Development, 29(6), Britto, P. R., & Kagan, S. L. (2010). Global status of early learning and development standards. In P. Peterson, E. Baker, & B. McGaw (Eds.), International encyclopedia of education, vol. 2 (pp ). Oxford, UK: Elsevier. Britto, P. R., & Ulkuer, N. (2012). Child development in developing countries: Child rights and policy implications. Child Development, 83(1), Christie, D. J., Wagner, R. V., & Winter, D. A. (Eds.). (2001). Peace, Conflict, and Violence: Peace Psychology for the 21st Century. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall. Coleman, J. (1988). Social capital in the creation of human capital. American Journal of Sociology, Supplement 94, S95-S120. De Dreu, C. K., Greer, L. L., Van Kleef, G. A., Shalvi, S., Handgraaf, M. J. (2011). Oxytocin promotes human ethnocentrism. Proceedings of the National Academy of Sciences USA, 108(4), Domes, G., Heinrichs, M., Michel, A., Berger, C., & Herpertz, S.C. (2007). Öxytocin improves mindreadinğ in humans. Biological Psychiatry, 61, Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research. Journal of Peace Research, 6(3), Gordon, I., Martin, C., Feldman, R., & Leckman, J. F. (2011). Oxytocin and social motivation. Developmental Cognitive Neuroscience, 1(4), Guastella, A. J., Einfeld, S. L., Gray, K. M., Rinehart, N. J., Tonge, B. J., Lambert, T. J., et al. (2009). Intranasal oxytocin improves emotion recognition for youth with autism spectrum disorders. Biological Psychiatry, 67, Heckman, J. J., & Krueger, A. B. (Eds.). (2003). Inequality in America: What role for human capital policies? Cambridge, MA: The MIT Press. Hodgkin, R., & Newell, P. (2007). Implementation handbook for the convention on the rights of the child. Geneva, Switzerland: UNICEF. Irwin, L. G., Siddiqui, A., & Hertzman, C. (2007). Early child development: A powerful equalizer. British Columbia, Canada: HELP Research Institute, College of Interdisciplinary Studies, University of British Columbia. Kağıtçıbaşı, C., Sunar D., & Bekman, S. (2001). Longterm effects of early intervention: Turkish low-income mothers and children. Journal of Applied Developmental Psychology, 22(4), Kaminski, J. W., Walle, L. A., Filene, J.H., & Boyle, C. L. (2008). A meta-analytic review of components associated with parent training program effectiveness. Journal of Abnormal Child Psychology, 36(4), Kim, P., Feldman, R., Mayes, L. C., Eicher, V., Thompson, N., Leckman, J. F., & Swain, J. E. (2011). Breastfeeding, brain activation to own infant cry, and maternal sensitivity. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 52(8), Koçak, A., & Bekman, S. (2009). Mothers speaking: A study on the experience of mothers with mother-child education program (MOCEP). Istanbul, Turkey: Boğaziçi Üniversity Faculty of Education. 6

11 Lansford, J. E., & Deater-Deckard, K. (2012). Childrearing discipline and violence in developing countries. Child Development, in press. MacNair, R. (2003). The psychology of peace: An introduction. Westport, CT: Praeger. McCartney, K., & Phillips, D. A. (Eds.). (2006). Handbook of early childhood development. Oxford, UK: Blackwell Publishing. Mikton, C., & Butchart, A. (2009). Child maltreatment prevention: a systematic review of reviews. Bulletin of the World Health Organization, 87(5), Moran, P., Ghate, D., & van der Merwe, A. (2004). What works in parenting support? A review of the international evidence. UK Department of Education and Skills Research Report RR574. Olds, D. (2011). Evidentiary foundations of nurse-family partnership, Nurse-Family Partnership <http:// programhistory>. reflective parenting program. Psychoanalytic Study of the Child, 60, Strathearn, L., Fonagy, P., Amico, J., & Montague, P. R. (2009). Adult attachment predicts maternal brain and oxytocin response to infant cues. Neuropsychopharmacology, 34(13), Una Peacebuilding Learning Group. (2010). A programmatic framework for early childhood organisations developing programmes in conflict affected regions, Una Working Paper 9, Belfast: Una <http://www.unaglobal.org>. United Nations General Assembly. (1989). Convention on the Rights of the Child. United Nations Treaty Series, 1577(3). Van Ijzendoorn, M. H., & Bakermans-Kranenburg, M. J. (2012). A sniff of trust: Meta-analysis of the effects of intranasal oxytocin administration on face recognition, trust to in-group, and trust to out-group. Psychoneuroendocrinology, 37(3), Pruett, M. K., Cowan, C. P., Cowan, P. A., & Pruett, K. (2009). Lessons learned from supporting father involvement study: A cross-cultural preventative intervention for low-income families with young children. Journal of Social Service Research, 35(2), Richter, L. (2004). The importance of caregiver-child interactions for the survival and healthy development of young children: A review. Geneva, Switzerland: World Health Organization. Richter, L., Dawes, A., & de Kadt, J. (2010). Early childhood. In I. Petersen, A. Bhana, A. J., Flisher, L. Swartz, & L. Richter (Eds.), Promoting mental health in scarce-resource contexts (pp ). Cape Town, South Africa: Human Science Research Council. Shonkoff, J. P., & Phillips, D. A. (Eds.). (2000). From neurons to neighborhoods: The science of early childhood development. Washington, DC: National Academy Press. Shulruf, B., Ö Louğhlin, C., & Tolley, H. (2009). Parenting education and support policies and their consequences in selected OECD countries. Children and Youth Services Review, 31, Slade, A., Sadler, L., Dios-Kenn, C. D., Webb, D., Currier- Ezepchick, J., & Mayes, L. (2005). Minding the baby: a 7

Toplumsal Barışın Ekolojisi Hayatı Şekillendiren Çocukluk ve Barış İnşası. Özet Metin

Toplumsal Barışın Ekolojisi Hayatı Şekillendiren Çocukluk ve Barış İnşası. Özet Metin Toplumsal Barışın Ekolojisi Hayatı Şekillendiren Çocukluk ve Barış İnşası Özet Metin Kasım 2012 Toplumsal Barışın Ekolojisi Toplumsal Barışın Ekolojisi, erken çocukluk gelişimi(eçg) ve barış inşası arasındaki

Detaylı

içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 B Ö L Ü M 2 PUBERTE, SAĞLIK VE BİYOLOJİK TEMELLER 49 B Ö L Ü M 3 BEYİN VE BİLİŞSEL GELİŞİM 86

içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 B Ö L Ü M 2 PUBERTE, SAĞLIK VE BİYOLOJİK TEMELLER 49 B Ö L Ü M 3 BEYİN VE BİLİŞSEL GELİŞİM 86 içindekiler BÖLÜM 1 GİRİŞ 1 Tarihsel Bakış Açısı 3 Erken Tarih 3 Yirminci ve Yirmi Birinci Yüzyıllar 3 Ergenliğe İlişkin Kalıpyargılar 6 Ergenliğe Pozitif Bir Bakış Açısı 7 Amerika Birleşik Devletleri

Detaylı

EĞİTİM YÖNETİMİ BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ

EĞİTİM YÖNETİMİ BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ EĞİTİM YÖNETİMİ BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Bu ders kapsamında Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme Alanında kullanılan nicel ve nitel araştırma

Detaylı

İçindekiler. ÜNİTE bir Üstün Zekâlı Öğrencileri Anlamak 1. Üstün Zekâlı Öğrenciler Kimlerdir? 3. Üstün Zekânın Gelişimi 35. Ön Söz xvii. 2.

İçindekiler. ÜNİTE bir Üstün Zekâlı Öğrencileri Anlamak 1. Üstün Zekâlı Öğrenciler Kimlerdir? 3. Üstün Zekânın Gelişimi 35. Ön Söz xvii. 2. İçindekiler Ön Söz xvii ÜNİTE bir Üstün Zekâlı Öğrencileri Anlamak 1 1. Bölüm Üstün Zekâlı Öğrenciler Kimlerdir? 3 Sahip Olduğumuz Düşünceler/Araştırmaların Desteklediği Düşünceler 3 Zekâ Hakkındaki Görüşler

Detaylı

ZEÖ/İEÖ217 ERKEN ÇOCUKLUKTA ÖZEL EĞİTİM 1. ÜNİTE: EÇÖZE YE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR. 2. MODÜL: EÇÖZE: Kuramsal Temeller

ZEÖ/İEÖ217 ERKEN ÇOCUKLUKTA ÖZEL EĞİTİM 1. ÜNİTE: EÇÖZE YE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR. 2. MODÜL: EÇÖZE: Kuramsal Temeller ZEÖ/İEÖ217 ERKEN ÇOCUKLUKTA ÖZEL EĞİTİM 1. ÜNİTE: EÇÖZE YE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR 2. MODÜL: EÇÖZE: Kuramsal Temeller Doç. Dr. İbrahim H. Diken Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü

Detaylı

OKUL SOSYAL HİZMETİ NİN OKUL ERKEN TERKİ ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİSİ

OKUL SOSYAL HİZMETİ NİN OKUL ERKEN TERKİ ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİSİ OKUL SOSYAL HİZMETİ NİN OKUL ERKEN TERKİ ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİSİ UZM. OZAN SELCİK RECEP TAYYİP ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN HACET TEPE ÜNİVERSİTES İ SOSYAL HİZMET SEMPOZYUMU 2015 Sunum

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Zeynep Çatay Çalışkan 2. Doğum Tarihi: 18 Şubat 1975 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Boğaziçi Üniversitesi 1996 Y. Lisans

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ ÜZERİNE YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ

DAVRANIŞ BİLİMLERİ ÜZERİNE YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ DAVRANIŞ BİLİMLERİ ve İLETİŞİM DAVRANIŞ BİLİMLERİ ÜZERİNE YRD.DOÇ.DR. ÖZGÜR GÜLDÜ Davranış Bilimleri üzerine Davranış Bilimleri insan davranışını, davranışa etki eden toplumsal, psikolojik, grupsal ve

Detaylı

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER Prof. Dr. İbrahim H. DİKEN Arş. Gör. Seçil ÇELİK Arş. Gör. Gözde TOMRİS Anadolu Üniversitesi Erken Özel Eğitim Hizmetleri Erken Özel Eğitim

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI DERSLERİ

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI DERSLERİ YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI DERSLERİ 1. SINIF GÜZ DÖNEMİ DERSLERİ (saat) SHB101 Sosyal e Giriş Introduction to Social Work Z 3/0 5 SHB103

Detaylı

Erken Çocuklukta Müdahale Programı (ETEÇOM) İle İlgili Bilimsel Çalışmaların Be?msel Analizi

Erken Çocuklukta Müdahale Programı (ETEÇOM) İle İlgili Bilimsel Çalışmaların Be?msel Analizi Arş.Gör. D. Merve Tuna, Arş.Gör. Gözde Tomris, Prof.Dr. İbrahim H. Diken Erken Çocuklukta Müdahale Programı (ETEÇOM) İle İlgili Bilimsel Çalışmaların Be?msel Analizi Amaç Bu çalışmanın amacı, Erken Çocuklukta

Detaylı

KORKMADAN ÖĞRENMEK OKUL ve OKUL ÇEVRESİ GÜVENLİĞİ

KORKMADAN ÖĞRENMEK OKUL ve OKUL ÇEVRESİ GÜVENLİĞİ 06 KORKMADAN ÖĞRENMEK OKUL ve OKUL ÇEVRESİ GÜVENLİĞİ ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU Sosyal Araştırmalar Merkezi USAK RAPOR NO: 11-06 Dilek Karal Eylül 2011 Korkmadan Öğrenmek: Okul ve Okul

Detaylı

Program Çıktıları. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi

Program Çıktıları. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Program Çıktıları Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi 2015 Program Çıktılarının telif hakları Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi ne aittir. 2015 Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi. Yeditepe Üniversitesi

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI YAZAR HAKKINDA 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE

İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI YAZAR HAKKINDA 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE İÇİNDEKİLER SUNUŞ VE TEŞEKKÜR... v KİTABIN YAPISI VE KAPSAMI... vii YAZAR HAKKINDA... ix 1. BÖLÜM ÜSTÜN YETENEKLİLİKLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURAMSAL ÇERÇEVE 1.1. ÜSTÜN YETENEKLİLİĞE TARİHSEL BAKIŞ...

Detaylı

Toplumsal ve Ekonomik Kalkınma için i in Erken itimi. Ayla Göksel Göçer, AÇEV 17 Mart 2006

Toplumsal ve Ekonomik Kalkınma için i in Erken itimi. Ayla Göksel Göçer, AÇEV 17 Mart 2006 7 Çok Geç!: Toplumsal ve Ekonomik Kalkınma için i in Erken Çocukluk EğitimiE itimi Ayla Göksel Göçer, AÇEV 17 Mart 2006 ERKEN ÇOCUKLUK EĞİTİMİ TANIMI VE ÖNEMİ 0-6 yaşları arasını kapsar; Yaşama, büyüme,

Detaylı

Prof. Dr. Serap NAZLI

Prof. Dr. Serap NAZLI Prof. Dr. Serap NAZLI Eserler Listesi (2014) A. Uluslararası hakemli dergilerde yayımlanan makaleler: A1. Nazlı, S. (2006). Comprehensive Guidance and Counselling Programme Practices in Turkey. Mediterranean

Detaylı

Deepa Grover Erken Dönem Çocuk Gelişimi Bölge Danışmanı UNICEF ODA/BDT Bölge Ofisi. Küçük Çocuğun İyi Olma Hali ve Kaliteli Erken Dönem Eğitim

Deepa Grover Erken Dönem Çocuk Gelişimi Bölge Danışmanı UNICEF ODA/BDT Bölge Ofisi. Küçük Çocuğun İyi Olma Hali ve Kaliteli Erken Dönem Eğitim Deepa Grover Erken Dönem Çocuk Gelişimi Bölge Danışmanı UNICEF ODA/BDT Bölge Ofisi Küçük Çocuğun İyi Olma Hali ve Kaliteli Erken Dönem Eğitim KALİTE: Sistemin Yapı Taşları ve Sorular Yapı Taşları Kaliteyle

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1.Adı Soyadı: Seda Gökçe TURAN. 2.Doğum tarihi: 27 \ 02 \1 982. 3.Unvanı: Öğretim Görevlisi. 4.Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. 1.Adı Soyadı: Seda Gökçe TURAN. 2.Doğum tarihi: 27 \ 02 \1 982. 3.Unvanı: Öğretim Görevlisi. 4.Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl 1.Adı Soyadı: Seda Gökçe TURAN 2.Doğum tarihi: 27 \ 02 \1 982 3.Unvanı: Öğretim Görevlisi 4.Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Okul Öncesi ODTÜ 2005 Öğretmenliği Yüksek Lisans Çocuk

Detaylı

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II Adı 1 1 PSY101 ye Giriş-I Açıklaması 6 3 ki temel konulara giriş niteliğinde bir derstir. İşlenecek konulara araştırma teknikleri, davranışın biyolojik kökenleri, algı, hafıza, dil, insan gelişimi, vb.

Detaylı

ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ

ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ BİRİNCİ AY EĞİTİMLERİ ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ Düzey Tarih Gün Zaman Seminerin Konusu Eğitimciler 25/10/13 26/10/13 27/12/13 Cuma 18:00-20:00

Detaylı

Bebeklikten Ergenliğe Gelişimsel Psikopatoloji (PSY 319) Ders Detayları

Bebeklikten Ergenliğe Gelişimsel Psikopatoloji (PSY 319) Ders Detayları Bebeklikten Ergenliğe Gelişimsel Psikopatoloji (PSY 319) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Kodu Saati Saati Saati Bebeklikten Ergenliğe Gelişimsel Psikopatoloji PSY

Detaylı

Politik Psikoloji (PSY 328) Ders Detayları

Politik Psikoloji (PSY 328) Ders Detayları Politik Psikoloji (PSY 328) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Politik Psikoloji PSY 328 Seçmeli 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Yok Dersin Dili

Detaylı

28.02.2011 1. Çocuk Hakları Kongresi, 25-27 Şubat 2011, Istanbul

28.02.2011 1. Çocuk Hakları Kongresi, 25-27 Şubat 2011, Istanbul Okulöncesi Eğitimde Fırsat Eşitliği Uzm. Dilek EROL SAHĐLLĐOĞLU MEB Öğretmenim Anaokulu Müdür Yardımcısı 1 Sunu Planı Okulöncesi Eğitimin Tanımı Okulöncesi Eğitimin Önemi Eğitim Hakkı Sayılarla Okulöncesi

Detaylı

İÇİNDEKİLER. GİRİŞ GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE DAİR Prof. Dr. İrfan ERDOĞAN. I. Gelişim Psikolojisine Kuramsal Bakış...1

İÇİNDEKİLER. GİRİŞ GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE DAİR Prof. Dr. İrfan ERDOĞAN. I. Gelişim Psikolojisine Kuramsal Bakış...1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ GELİŞİM PSİKOLOJİSİNE DAİR Prof. Dr. İrfan ERDOĞAN I. Gelişim Psikolojisine Kuramsal Bakış...1 BÖLÜM 1 GELİŞİM PSİKOLOJİSİNDE KURAMLAR VE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Çare SERTELİN MERCAN I.

Detaylı

HEM501 (3,0)3 Sağlık Tanılaması

HEM501 (3,0)3 Sağlık Tanılaması GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ HEMŞİRELİKTE YÜKSEK LİSANS PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER HEM501 (3,0)3 Sağlık Tanılaması Bu derste öğrencinin; birey, aile ve toplumun sağlık gereksinimlerini belirleyen

Detaylı

Üçüncü baskıya ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür. 1 Giriş 1

Üçüncü baskıya ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür. 1 Giriş 1 XI İçindekiler Üçüncü baskıya ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür Sayfa vii viii x 1 Giriş 1 Tanımlar: Kültürlerarası psikoloji nedir? 3 Tartışmalı konular 5 Konu 1: İçsel olarak ya da dışsal olarak

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. ALİ SERDAR SAĞKAL

Yrd.Doç.Dr. ALİ SERDAR SAĞKAL Yrd.Doç.Dr. ALİ SERDAR SAĞKAL Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Rehberlik Ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı Eğitim Bilgileri 2003-2009 Lisans Boğaziçi Üniversitesi 2009-2011 Yüksek Lisans

Detaylı

ÇOCUKLARA EŞİT FIRSAT: ANNE ÇOCUK EĞİTİM PROGRAMI

ÇOCUKLARA EŞİT FIRSAT: ANNE ÇOCUK EĞİTİM PROGRAMI ÇOCUKLARA EŞİT FIRSAT: ANNE ÇOCUK EĞİTİM PROGRAMI AÇEP in Özellikleri Ev merkezli okul öncesi ve Aile Eğitimi programı Kurumsal okul öncesi eğitime maliyet etkin bir alternatif Çocukların bütüncül gelişimini

Detaylı

Orta-Doğu Avrupa ve Avrasya da Erken Dönem Çocuk Eğitim ve Bakım (EÇEB) Kalitesi. Sarah Klaus Direktör Erken Çocukluk Programı

Orta-Doğu Avrupa ve Avrasya da Erken Dönem Çocuk Eğitim ve Bakım (EÇEB) Kalitesi. Sarah Klaus Direktör Erken Çocukluk Programı Orta-Doğu Avrupa ve Avrasya da Erken Dönem Çocuk Eğitim ve Bakım (EÇEB) Kalitesi Sarah Klaus Direktör Erken Çocukluk Programı Kaliteli EÇEB in Yararları Aynı zamanda hem hakkaniyeti ve sosyal adaleti yaygınlaştırıp

Detaylı

21. YÜZYIL için EĞİTİM STANDARTLARI Erken Çocukluk Gelişiminde Kaliteli EğiGm ve Profesyonel Hizmetler

21. YÜZYIL için EĞİTİM STANDARTLARI Erken Çocukluk Gelişiminde Kaliteli EğiGm ve Profesyonel Hizmetler 21. YÜZYIL için EĞİTİM STANDARTLARI Erken Çocukluk Gelişiminde Kaliteli EğiGm ve Profesyonel Hizmetler Liana Ghent Direktör, ISSA BÖLGESEL BAKANLIK EĞİTİM KONFERANSI 12 Aralık, 2013 Istanbul ISSA Hakkında

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Gelişim Kuramları 22 Eylem Kuramı ve Toplumsal Yapılandırmacılık 28

İÇİNDEKİLER. Gelişim Kuramları 22 Eylem Kuramı ve Toplumsal Yapılandırmacılık 28 İÇİNDEKİLER Önsöz/ Ahmet Yıldız 5 Giriş 11 Psikoloji kökenli modeller 15 Davranışçılık 15 Bilişselcilik 17 Bilişsel Yapılandırmacılık 20 Gelişim Kuramları 22 Eylem Kuramı ve Toplumsal Yapılandırmacılık

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİNİN GELİŞTİRİLMESİNDE İŞYERİ HEMŞİRELİĞİNİN ÖNEMİ ROLÜ KURSU 4 MAYIS 2014 İSTANBUL VII. ULUSLARARASI İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ KONFERANSI SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI Uzm.

Detaylı

AÇEV YAYINLARI KAYNAKÇASI

AÇEV YAYINLARI KAYNAKÇASI AÇEV YAYINLARI KAYNAKÇASI Haz.: Bülent Ağaoğlu İstanbul, 16.09.2012 İÇİNDEKİLER YAYIN YILINA GÖRE ALFABETİK KONULARA GÖRE ANNE ÇOCUK EĞİTİM PROGRAMI ARAŞTIRMA BABA EĞİTİMİ DEĞERLENDİRME RAPORLARI DEPREM

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not III Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Kişilik Gelişimi Kişilik Nedir? *Kişilik, bireyin iç ve dış çevresiyle kurduğu, diğer bireylerden ayırt edici,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL

ÖZGEÇMİŞ. : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Onay Budak İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail : Cevizlik Mah. İzzet Molla Sok. 8/5 Bakırköy / İSTANBUL : 0534 846 46 16 : onaybudak@gmail.com 2. Doğum Tarihi : 01.01.1987 3.

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. BA Psychology Hacettepe 1999

Derece Alan Üniversite Yıl. BA Psychology Hacettepe 1999 Resume 1. Name, Last Name: Ferzan Curun 2. Date of Birth: 11.04.1975 3. Position Title: :Assistant Professor 4. Education Info: :PhD. Derece Alan Üniversite Yıl BA Psychology Hacettepe 1999 Yüksek Lisans

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

DOĞAN GRUBU SOSYAL SORUMLULUK POLİTİKASI

DOĞAN GRUBU SOSYAL SORUMLULUK POLİTİKASI DOĞAN GRUBU SOSYAL SORUMLULUK POLİTİKASI Sayfa : 1/5 1. AMAÇ Bu politikanın amacı, Doğan Grubu olarak sosyal sorumluluk ilkelerimizi belirtmek ve sosyal sorumluluk kapsamındaki çalışmaların Grubumuz için

Detaylı

1. VE 2. DÜZEY > Tüm öğrencilere odaklanma.

1. VE 2. DÜZEY > Tüm öğrencilere odaklanma. T.C. İBRADI KAYMAKAMLIĞI BAŞLAR İLKOKULU MÜDÜRLÜĞÜ 20140-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI OKUL TEMELLİ ŞİDDETİ ÖNLEME EYLEM PLANI (SALDIRGANLIK, ŞİDDET, ZORBALIK OKUL TEMELLİ ÖNLEME ÇALIŞMALARI BİLEŞENLERİ) Temel

Detaylı

Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi

Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi Bilişim Sistemleri Değerlendirme Modeli ve Üç Örnek Olay İncelemesi Özet Dr. Sevgi Özkan ve Prof. Dr Semih Bilgen Enformatik Enstitüsü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara Tel: (312) 210 3796 e-posta:

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ

DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ DAVRANIŞ BİLİMLERİNE GİRİŞ DAVRANIŞIN TANIMI Davranış Kavramı, öncelikle insan veya hayvanın tek tek veya toplu olarak gösterdiği faaliyetler olarak tanımlanabilir. En genel anlamda davranış, insanların

Detaylı

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV)

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) Eylül, 2009 Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi, Ankara Uzm. Seda YILMAZ İNAL AÇEV Ankara Temsilcisi Ailenin Önemi Anne-babalar, ilk eğiticiler olarak çocukların

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. GÖZDE İNAL KIZILTEPE

Yrd.Doç.Dr. GÖZDE İNAL KIZILTEPE Yrd.Doç.Dr. GÖZDE İNAL KIZILTEPE Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Okul Öncesi Eğitim Bilgileri Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Okul 1999-2003 Lisans Hacettepe Üniversitesi Öncesi 2003-2006 Yüksek

Detaylı

GİRİŞ BÖLÜM I DEĞİŞİM İLE İLGİLİ KAVRAMLARIN TANIMLARI VE DEĞİŞİM TÜRLERİ Değişim Türleri... 22

GİRİŞ BÖLÜM I DEĞİŞİM İLE İLGİLİ KAVRAMLARIN TANIMLARI VE DEĞİŞİM TÜRLERİ Değişim Türleri... 22 İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1 BÖLÜM I DEĞİŞİM İLE İLGİLİ KAVRAMLARIN TANIMLARI VE DEĞİŞİM TÜRLERİ... 11 Değişim Türleri... 22 BÖLÜM II ÖRGÜTSEL DEĞİŞİMİN TEMELLERİ... 23 Örgütsel Değişim Süreci ve Doğası... 23

Detaylı

IFLA İnternet Bildirgesi

IFLA İnternet Bildirgesi IFLA İnternet Bildirgesi Bilgiye engelsiz erişim özgürlük, eşitlik, küresel anlayış ve barış için temeldir. Bu nedenle, Kütüphane Dernekleri Uluslararası Federasyonu (IFLA) belirtir ki: Düşünce özgürlüğü,

Detaylı

Gelişimsel Endişeler ve Kaçırılmış Fırsatlar. Tuba Çelen Yoldaş, Elif Nursel Özmert, Yıldırım Beyazıt, Bilge Tanrıkulu, Hasan Yetim, Banu Çakır

Gelişimsel Endişeler ve Kaçırılmış Fırsatlar. Tuba Çelen Yoldaş, Elif Nursel Özmert, Yıldırım Beyazıt, Bilge Tanrıkulu, Hasan Yetim, Banu Çakır Gelişimsel Endişeler ve Kaçırılmış Fırsatlar Tuba Çelen Yoldaş, Elif Nursel Özmert, Yıldırım Beyazıt, Bilge Tanrıkulu, Hasan Yetim, Banu Çakır Giriş Gelişimsel sorunlar bütün uluslarda önemli bir çocukluk

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir?

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir? Rehberlik Nedir? Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri; bireyin kendini tanıması, anlaması, sahip olduğu gizil güçleri keşfetmesi, geliştirmesi ve bulunduğu topluma aktif uyum sağlayarak kendini gerçekleştirmesi

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

SAĞLIK PSİKOLOJİSİ. Sosyal Psikolojinin Sağlık Alanında Uygulanması

SAĞLIK PSİKOLOJİSİ. Sosyal Psikolojinin Sağlık Alanında Uygulanması SAĞLIK PSİKOLOJİSİ Sosyal Psikolojinin Sağlık Alanında Uygulanması SAĞLIK PSİKOLOJİSİ Sosyal psikoloji - Sağlık ilişkisi Sağlıkla ilgili sorunları anlaşılması ya da çözülmesinde uygulanabilecek sosyal

Detaylı

Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu.

Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu. Bahar Keçeli-Kaysılı, Ph. D. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Bölümü (0312) 363-3350/7104 bkaysili@ankara.edu.tr Uzmanlık Alanları İletişim, dil gelişimi ve sosyal etkileşim

Detaylı

EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME

EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME Fatih KALECİ 1, Ersen YAZICI 2 1 Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Eğitimi 2 Adnan Menderes Üniversitesi, Eğitim Fakültesi,

Detaylı

Bölüm 1. İletişimin ve Psikolojinin Gelişimi... 19

Bölüm 1. İletişimin ve Psikolojinin Gelişimi... 19 5 İÇİNDEKİLER Önsöz... 13 Giriş... 17 Bölüm 1. İletişimin ve Psikolojinin Gelişimi... 19 İletişimin gelişimi... 21 Psikolojinin Gelişimi... 23 Yapısalcılık ve işlevselcilik... 25 Psikodinamik bakış açısı...

Detaylı

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyonu Planlaması İÇERİK Tanımlar (Havza, Yönetim ve Rehabilitasyon)

Detaylı

SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ

SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ SINIF YÖNETİMİNİN TEMELLERİ Yrd. Doç. Dr. Çetin ERDOĞAN cerdogan@yildiz.edu.tr Sınıf Nedir? Ders yapılır Yaşanır Zaman geçirilir Oyun oynanır Sınıf, bireysel ya da grupla öğrenme yaşantılarının gerçekleştiği

Detaylı

Kısa Süreli Dinamik Psikoterapi (TLDP) Eğitimi Modül-I Ağustos 2016 İbrahim Sarı MD, MSc

Kısa Süreli Dinamik Psikoterapi (TLDP) Eğitimi Modül-I Ağustos 2016 İbrahim Sarı MD, MSc Kısa Süreli Dinamik Psikoterapi (TLDP) Eğitimi Modül-I 20-21 Ağustos 2016 İbrahim Sarı MD, MSc PSİKOTERAPİ-DER Telefon: 0(532) 160 23 78, 0(541) 963 89 87 Email: psikoterapider@gmail.com www.psikoterapiegitimleridernegi.org

Detaylı

Bilişsel Psikoloji I (PSY 311) Ders Detayları

Bilişsel Psikoloji I (PSY 311) Ders Detayları Bilişsel Psikoloji I (PSY 311) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Bilişsel Psikoloji I PSY 311 Seçmeli 4 0 0 4 8 Ön Koşul Ders(ler)i PSY 305,

Detaylı

Yapay Sinir Ağları ve Uygulamaları (EE 505) Ders Detayları

Yapay Sinir Ağları ve Uygulamaları (EE 505) Ders Detayları Yapay Sinir Ağları ve Uygulamaları (EE 505) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Kodu Saati Saati Saati Yapay Sinir Ağları ve Uygulamaları EE 505 Her İkisi 3 0 0 3 7.5

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

AFETLERDE ERGOTERAPİ. Prof.Dr. Esra AKI H.Ü Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü

AFETLERDE ERGOTERAPİ. Prof.Dr. Esra AKI H.Ü Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü AFETLERDE ERGOTERAPİ Prof.Dr. Esra AKI H.Ü Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü Ergoterapi Nedir? Anlamlı ve amaçlı aktivitelerle sağlığı ve refahı geliştiren kişi merkezli bir sağlık mesleğidir.

Detaylı

İçindekiler. 1 Başarılı Okullar İçin Denetim/1. 2 Norm: Geleneksel Okullar Neden Böyle? / Devingen Okullar / 33. Kısım 1 Giriş.

İçindekiler. 1 Başarılı Okullar İçin Denetim/1. 2 Norm: Geleneksel Okullar Neden Böyle? / Devingen Okullar / 33. Kısım 1 Giriş. İçindekiler Kısım 1 Giriş 1 Başarılı Okullar İçin Denetim/1 Denetim (SuperVision): Yeni Bir Paradigma İçin Yeni Bir İsim / 7 Başarı İçin Bir Metafor Olarak Denetimsel Yapıştırıcı / 8 Denetimden Kim Sorumludur?

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM

İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM Bir bireyin eğitimi, doğumuyla birlikte başlar ve yaşam boyu sürer. Sosyal bilimciler tarafından yapılan pek çok araştırma, öğrenmenin önemli bir kısmının

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Telefon : +90 (312) FOTOĞRAF : Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 06800, Beytepe Ankara

ÖZGEÇMİŞ. Telefon : +90 (312) FOTOĞRAF : Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 06800, Beytepe Ankara ÖZGEÇMİŞ Arş. Gör. Yasemin Kahya E-Posta : yaseminoruclular@hacettepe.edu.tr Telefon : +90 (312) 297 8325 FOTOĞRAF Adres : Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 06800, Beytepe Ankara

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

Ön Söz. Charles E. Schaefer. vii

Ön Söz. Charles E. Schaefer. vii Ön Söz Oyun terapisi, 20. yüzyılın başlangıcından bu yana çocuklarla kullanılan başlıca psikoterapötik müdahale olagelmiştir. Oyun Terapisinin Temelleri (İkinci Basım) kitabının amacı, okuyucunun oyun

Detaylı

Öğrenme Psikolojisi (PSY 308) Ders Detayları

Öğrenme Psikolojisi (PSY 308) Ders Detayları Öğrenme Psikolojisi (PSY 308) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Öğrenme Psikolojisi PSY 308 Bahar 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Yok Dersin Dili

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders)

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Dersin Kodu Dersin Adı T U/L Kredi ECTS EYD-504 Eğitim

Detaylı

BOLOGNA SÜRECİ 2001-2014 DÖNEMİ ve SONRASI

BOLOGNA SÜRECİ 2001-2014 DÖNEMİ ve SONRASI T.C. Yükseköğretim Kurulu BOLOGNA SÜRECİ 2001-2014 DÖNEMİ ve SONRASI 25 Kasım 2014 Prof. Dr. Hasan MANDAL Bologna Uzmanı ve AYA Danışma Kurulu Üyesi YÜKSEKÖĞRETİM ALANINDAKİ EĞİLİMLER Azalan kamu kaynakları

Detaylı

Tez adı: Babalar... Tez Danışmanı:(HACER NERMİN ÇELEN)

Tez adı: Babalar... Tez Danışmanı:(HACER NERMİN ÇELEN) GÜLÇİN KARADENİZ ÖĞRETİM GÖREVLİSİ E-Posta Adresi Telefon (İş) : 2166261050-2244 Faks : 2166281113 Adres : : gulcinkaradeniz@maltepe.edu.tr Maltepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Doktora Okul Öncesi Eğitimi Hacettepe Üniversitesi Devam ediyor.

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Doktora Okul Öncesi Eğitimi Hacettepe Üniversitesi Devam ediyor. ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Dilara YAYA 2. Doğum Tarihi : 26 Temmuz 1986 3. Unvanı : Araştırma Görevlisi 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Doktora Okul Öncesi Eğitimi Hacettepe Üniversitesi 2012

Detaylı

T.C. GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI

T.C. GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI T.C. GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI SOSYAL MEDYADA MARKA TOPLULUKLARININ ÖNEMİ VE BİR ARAŞTIRMA YÜKSEK LİSANS TEZİ Tez Danışmanı: Prof. Dr. Mehmet Yaman ÖZTEK

Detaylı

OKUL DEĞERLENDİRME Teor, Araştırma ve Uygulama. Selahatt n Turan Gökhan Zıngıl

OKUL DEĞERLENDİRME Teor, Araştırma ve Uygulama. Selahatt n Turan Gökhan Zıngıl OKUL DEĞERLENDİRME Teor, Araştırma ve Uygulama Selahatt n Turan Gökhan Zıngıl Selahattin TURAN Gökhan ZINGIL ISBN 978-605-364-659-4 (0312-394 55 90) ÖN SÖZ Okul değerlendirme, okulda yapılan faaliyetlerin

Detaylı

G İ R İ Ş. SBÖ115 SOS. PSİ. - Prof.Dr. H. HARLAK

G İ R İ Ş. SBÖ115 SOS. PSİ. - Prof.Dr. H. HARLAK G İ R İ Ş 1 İnsanın duygu düşünce ve davranışları başka insanlardan nasıl etkilenir, onları nasıl etkiler? İnsanlar birbirlerini nasıl algılar? İnsanlar birbirlerine karşı niçin dostluk veya düşmanlık

Detaylı

Gelişim Psikolojisi Ders Notları

Gelişim Psikolojisi Ders Notları Gelişim Psikolojisi Ders Notları Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL www.gunescocuk.com Tanımlar Büyüme: Organizmada meydana gelen sayısal (hacimsel) değişiklikler Olgunlaşma: Potansiyel olarak var olan işlevin

Detaylı

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU. Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU. Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD 58. Türkiye Milli Pediatri Kongresi 25 Ekim 2014 TANIM Otizm Spektrum

Detaylı

VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI

VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI İÇİNDEKİLER KISIM I VYGOTSKY SİSTEMİ: KÜLTÜREL-TARİHSEL GELİŞİM KURAMI BÖLÜM 1 Vygotsky nin Yaklaşımına Giriş Zihnin Araçları... 4 Zihnin Araçları Niçin Önemlidir... 5 Vygostky Yaklaşımının Tarihçesi...

Detaylı

Derece Program Üniversite Yıl. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Selçuk Üniversitesi ---

Derece Program Üniversite Yıl. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Selçuk Üniversitesi --- ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Unvanı, Adı Soyadı: Arş. Gör. Dr. Elif YILMAZ Doğum Tarihi: 09.07.1987 Dili: İngilizce / ÜDS=66,250 (2009) Öğrenim Durumu: Derece Program Üniversite Yıl Lisans Yüksek Lisans

Detaylı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı 6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) ve Uluslararası Sosyal Güvenlik Teşkilatı(ISSA) işbirliği ile Stratejik İnsan Kaynakları Politikaları ve İyi Yönetişim

Detaylı

Özet İçerik. Sözlük 517. Kaynakça 530. Yazar Adları Dizini 566. Dizin 573

Özet İçerik. Sözlük 517. Kaynakça 530. Yazar Adları Dizini 566. Dizin 573 Özet İçerik 1 Öğrenme: Giriş, Sorunlar ve Tarihsel Bakış Açıları 1 2 Koşullanma Teorileri 27 3 Sosyal Bilişsel Teori 77 4 Bilişsel Bilgi İşlem Teorisi 130 5 Bilişsel Öğrenme İşlemleri 183 6 Yapılandırmacı

Detaylı

EĞİTSEL VE DAVRANIŞSAL DEĞERLENDİRME ASSESSMENT Ders 1: Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları. Prof. Dr. Tevhide Kargın

EĞİTSEL VE DAVRANIŞSAL DEĞERLENDİRME ASSESSMENT Ders 1: Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları. Prof. Dr. Tevhide Kargın EĞİTSEL VE DAVRANIŞSAL DEĞERLENDİRME ASSESSMENT Ders 1: Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları Prof. Dr. Tevhide Kargın Tarihsel, Felsefi ve Yasal Boyutları Tanım: Kabaca değerlendirme bir birey hakkında

Detaylı

AYIRAN SINIRLAR OLMADAN AVRUPA İÇİN PAYLAŞILAN TARİHLER

AYIRAN SINIRLAR OLMADAN AVRUPA İÇİN PAYLAŞILAN TARİHLER AYIRAN SINIRLAR OLMADAN AVRUPA İÇİN PAYLAŞILAN TARİHLER 33Sanayi Devriminin etkisi 33Eğitimin gelişimi 33Sanat tarihinde yansıtıldığı haliyle insan hakları 3 3 Avrupa ve dünya BİR GEZGİN Tarih öğretimi

Detaylı

Engellilik Modelleri ve Ölçüleri

Engellilik Modelleri ve Ölçüleri Engellilik Modelleri ve Ölçüleri Sophie Mitra Fordham Üniversitesi mitra@fordham.edu Konferans: Engellilik ölçümünün ve engellilerin fiziksel erişiminin iyileştirilmesi: Uluslararası deneyimlerden çıkarılan

Detaylı

BÖLÜM 1: Ses; Kapı Çalınıyor, Duyan Var mı?...1

BÖLÜM 1: Ses; Kapı Çalınıyor, Duyan Var mı?...1 içindekiler ÖNSÖZ...ııı BÖLÜM 1: Ses; Kapı Çalınıyor, Duyan Var mı?...1 1. GİRİŞ...1 2. SES...2 2.1. Ses ile Benzerlik Gösteren Kavramlar...4 2.2. Sesin Ortaya Çıkmasına Sebep Olan Faktörler...4 2.2.1.

Detaylı

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI

AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI AKSARAY ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DEKANLIĞI AİLE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ (Sertifika Proğramı) Programın Amacı: 04 Eylül 2012 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Aile Danışmanlığı Yönetmeliği

Detaylı

PSY 221-GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Uzm.Psk.İpek Özsoy

PSY 221-GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Uzm.Psk.İpek Özsoy PSY 221-GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Uzm.Psk.İpek Özsoy Gelişim: Döllenme ile başlayan ve yaşam boyu devam eden değişme örüntüsü. Çoğu gelişim büyümeyi, fakat aynı zamanda yaşlanma ve ölüm süreciyle birlikte

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

Gelişim Psikolojisi (PSY 203) Ders Detayları

Gelişim Psikolojisi (PSY 203) Ders Detayları Psikolojisi (PSY 203) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Psikolojisi PSY 203 Güz 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i PSY 102 Psikolojiye Giriş II Dersin

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yardımcı Doçentlik Tarihi: 1999 Doçentlik Tarihi: 2012

ÖZGEÇMİŞ. Yardımcı Doçentlik Tarihi: 1999 Doçentlik Tarihi: 2012 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Arzu Araz 2. Doğum Tarihi: 17/ 04/ 1967 3. Ünvanı: Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Ege Üniversitesi 1988 Y. Lisans Sosyal Psikoloji

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili PSİKOLOJİYE GİRİŞ Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans() Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim( )

Detaylı

ÖZGEÇMĐŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans

ÖZGEÇMĐŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans ÖZGEÇMĐŞ Adı Soyadı: Yeşim Özek Kaloti Doğum Tarihi: 1969 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Đngilizce DĐCLE ÜNĐVERSĐTESĐ 1988-1992 Öğretmenliği Y. Lisans TESOL University of Stirling

Detaylı

International Journal of Progressive Education, 6(2), 27-47.

International Journal of Progressive Education, 6(2), 27-47. ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: AYŞE AYPAY Doğum Tarihi: 24 02 1969 Öğrenim Durumu: Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Bölümü Ankara Üniversitesi 1989 Y. Lisans

Detaylı

T.C. KORGAN KAYMAKAMLIĞI ÇAYIRKENT ÇOK PORGRAMLI ANADOLU LİSESİ MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. KORGAN KAYMAKAMLIĞI ÇAYIRKENT ÇOK PORGRAMLI ANADOLU LİSESİ MÜDÜRLÜĞÜ T.C. KORGAN KAYMAKAMLIĞI ÇAYIRKENT ÇOK PORGRAMLI ANADOLU LİSESİ MÜDÜRLÜĞÜ OKUL TEMELLİ ŞİDDETİ ÖNLEME EYLEM PLANI (SALDIRGANLIK, ŞİDDET, ZORBALIK OKUL TEMELLİ ÖNLEME ÇALIŞMALARI BİLEŞENLERİ) Temel Yaklaşım

Detaylı

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi / Logopedi Alanındaki Standartların ve Eğitim Programlarının Niteliklerinin

Detaylı

2015-2016 DÖNEM I MED 115: Temel Bilimler I Ders kurulu 14.09.2015-09.10.2015 4 Hafta/ 73 saat

2015-2016 DÖNEM I MED 115: Temel Bilimler I Ders kurulu 14.09.2015-09.10.2015 4 Hafta/ 73 saat 2015-2016 DÖNEM I MED 115: Temel Bilimler I Ders kurulu 14.09.2015-09.10.2015 4 Hafta/ 73 saat Dersler Teorik Pratik Toplam Davranış Bilimleri 25-25 Sağlıklı Yaşam ve Halk Sağlığı 25-25 Sosyal Bilimler

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Jeopolitik POLS

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Jeopolitik POLS DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Jeopolitik POLS 411 7-8 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Okullarda Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlığın Doğuşu 8 Okul Psikolojik Danışmanlığının Genişlemesi 14 Yirmi Birinci Yüzyıl 19

Okullarda Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlığın Doğuşu 8 Okul Psikolojik Danışmanlığının Genişlemesi 14 Yirmi Birinci Yüzyıl 19 İçindekiler 1 Okul Psikolojik Danışmanlığı Mesleği 1 Bir Meslek Olarak Psikolojik Danışmanlık 2 Tarihsel Geçmiş 3 Kimlik 5 Okul Psikolojik Danışmanlığının Gelişimi 6 Okullarda Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlığın

Detaylı