HİKMET ULUĞBAY_ 22 Kasım 2008_ODTÜ Mezunları Derneği

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HİKMET ULUĞBAY_ 22 Kasım 2008_ODTÜ Mezunları Derneği"

Transkript

1 İmparatorluktan Cumhuriyete Petropolitik in Dramatik Öyküsü Değerli Konuklar, ODTÜ Mezunları Derneği Enerji Komisyonu na ve Prof. Dr.Osman Sevaioğlu na bana bu konuşma olanağını sundukları için huzurunuzda teşekkürü borç bilirim. Bugün sizlere Osmanlı topraklarından, günümüz Ortadoğu sunu oluşturan bölümlerin, petrol varlıkları nedeni ile nasıl koparıldığının dramatik öyküsünün belirli noktalarını kısaca anlatmak istiyorum. Bu anlatım için mozaik yaklaşımını izleyeceğim. Ancak bu Petropolitik in özet bir sunuşu olmaktan çok, bu mücadeleyi şekillendiren devletlerin yöneticilerinin içinde bulundukları dünyayı algılayışları ve ulusal çıkarlara bakış açıları ile, ilgili devletlerin fiziki güç karşılaştırması ekseni etrafında yapılacaktır. Zira anlatacağım konular, Petropolitik te yer alsalar bile, petrole yönelik entrikaların kapsamlı öyküsü içinde, geri planda kalmaktadırlar. Burada ön plana çekeceğim bilgiler ışığında Petropolitik farklı bir boyutta okunacaktır. Anlatacaklarımın bir bölümü İmparatorluktan Cumhuriyete Petropolitik isimli kitabımda yer almasına karşın bir bölümü de henüz orada yer almayan bilgiler olacaktır. Önce anlatacaklarım için neden dramatik veya hüzünlü sıfatını kullandığımı açıklamak isterim. Çünkü dinleyeceklerinizin bir bölümü gerçek anlamda trajik iken diğer bazıları komik görünecektir. Öykünün iki temel karakteri vardır; birincisi sanayi devrimini başlatan ve onun dalgaları üzerinde yükselişini sürdüren İngiliz İmparatorluğu ve diğeri bir zamanlar dünyayı titreten Osmanlı İmparatorluğundan geri kalan ve ayakta durmaya çabalayan, Avrupa nın tanımlaması ile, hasta adam. Bir numaralı yardımcı rolde ise Almanya yer almaktadır. Ayrıca bazı figüranlar da sahnede yer almaktadır. 1 Önce bu aktörlerin petrol paylaşımı sürecindeki fikri yapıları ve fiziki güçlerine ilişkin bazı bilgileri paylaşmak istiyorum yılında İngiltere ile Osmanlı Devleti arasında Balta Limanı Antlaşması olarak bilinen Ticaret Antlaşması imzalanmıştır. Kısa sürede benzeri antlaşmalar diğer Avrupa ülkeleri ile de imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti, sanayi devrimini yaşama geçirme şansına ebediyen veda etmiştir. Bunun sonucunda Osmanlı ekonomik yapısı geniş ölçüde eriyip yıkılma yoluna girmiştir. Bu antlaşmanın bir maddesine göre, Osmanlı Devleti İngiltere ve benzeri antlaşmaların imzalandığı diğer devletlerin uygun görüşünü almadan ithal ettiği malların gümrük vergilerini yükseltemeyecektir. İlk bakışta Petropolitik ile hiç ilgisi yokmuş gibi görünen bu husus, İngiltere nin elinde Petropolitik i şekillendiren önemli bir silah konumu kazanacaktır. İngiliz Parlamentosu, sömürgesi Hindistan a ulaşmak için güvenli güzergah arayışları çerçevesinde, Fırat Nehri Havzasını incelemek üzere, 1834 yılında Yarbay Francis Rawdon Chesney i bölgeye göndermiştir. Chesney in çalışmaları iki yıl sürmüş ve ayrıntılı bir rapor halinde İngiliz Hükümeti ne sunulmuştur. Daha sonra da incelemelerini 1850 yılında dört ciltlik kitap olarak yayınlamıştır. Bu kitapta Dicle-Fırat Havzası ndaki petrol yatakları hakkında da bilgiler mevcuttur. 1 Mart 1848 günü Avam Kamarası İngiltere nin izlemekte olduğu dış politika üzerinde görüşmeler yapmaktadır. Bu görüşmeler sırasında söz alan Henry Temple Palmerston isimli bir milletvekili şu değerlendirmeyi yapıyor; Bizim sonsuza dek yanımızda olacak

2 dostlarımız yoktur ve bizim sürekli kalıcı düşmanlarımız da yoktur. Bizim sürekli ve sonsuza dek var olacak çıkarlarımız mevcuttur ve işte bu çıkarları izlemek bizim görevimizdir (1). Bana göre, Palmerston bu sözleri ile, bir yandan tarih okumak ve anlamak için temel felsefi bakış açısını belirtirken, diğer yandan da modern jeopolitik ve jeo-stratejinin temel ilkesini dile getirmiştir. Bu sözün sahibi, yılları arasında, İngiliz İmparatorluğu nun Başbakanlığını yapmıştır. Kudüs konusunda Katolik çıkarlarını korumak için Fransa nın ağırlık koyması ve buna Ortodokslar adına Rusya nın karşı çıkmasının yol açtığı, Osmanlı-Rus gerginliği, İngiliz devlet adamları ve Parlamentosu tarafından kaygı ile izlenmekte idi. Bu olaylara ilişkin olarak, 15 Ağustos 1853 günü Avam Kamarasında yapılan görüşmeler sırasında Austin Henry Layard isimli milletvekili şu uyarıda bulunmuştur; İstanbul un çökmesi halinde, Osmanlı yı oluşturan bütün büyük bölgeler, örneğin Küçük Asya, Suriye, Mezopotamya tam bir kargaşa ve anarşi içine düşecektir. Bu bölgeleri ele geçiren devlet Hindistan a da egemen olacaktır (2). Layard ın bu söyleminin gerisinde Osmanlı topraklarında bulunduğu sürede edindiği izlenimlerin mutlaka katkısı vardır. Layard uzun yıllar Mezopotamya topraklarında arkeolojik kazılar yapmış ve eski medeniyetlere ilişkin birçok eseri ortaya çıkarmıştır yılında yağmalanan Bağdat Müzesindeki eserlerin bir kısmı Layard ın ortaya çıkardığı eserlerdir. Layard, bu kazılarına ilişkin bilgileri ve bölgedeki gözlemlerini 1849 yılında bir kitap halinde yayınlamıştır. Bu kitap, Ninova ve Kalıntıları ismi ile 2000 yılında Türkçe ye çevrilmiştir. Layard daha sonra 1877 yılında İstanbul da İngiltere nin Büyükelçisi olarak da görev yapmıştır. Aktörlerden İngiltere nin fikri gücü ve ufkunu anlamak için seçilmiş bu birkaç örneğin bu aşama için yeterli olduğunu düşünüyorum. Şimdi de aynı dönemde Osmanlı İmparatorluğu nun fikri gücünü ve ufkunu anlamamıza yardımcı olacak bazı gözlemler yapalım. Her şeyden önce anılan tarihlerde ülkede bir Parlamento yoktur ve buna gereksinim duyan, birkaç kişi dışında, böyle bir zihniyet ise henüz oluşmamıştır. 2 Fransa İmparatoru III Napolyon, 1867 yılında açılacak Uluslar arası Paris Fuarı na şeref konuğu olarak Osmanlı Sultanı Abdülaziz i davet eder. Sadrazam Ali Paşa, Heyet te İstanbul Belediye Başkanı Ömer Faiz efendinin de bulunmasını ister ve gezi ile ilgili notlar alıp temize çekmeden müsvette halinde kendisine vermesini söyler. Temize çekmemesini istemesinin nedeni ilk izlenimin kaybolmaması içindir. Şimdi size, Osmanlı Devleti nin ufkunu gösterebilmek için, Ömer Faiz efendinin notlarında yer alan bazı bilgileri aktaracağım. Seyahate katılanların arasında ileride tahta geçecek şehzade Abdülhamit te vardır ve gözlemlerinden bir tanesi şudur; İngiltere de gördüğüm servet ve refah beni hayrette bırakmıştı. Hafsalam almıyordu. Trenimiz Londra ile Dover arasında adeta havadan gidiyordu. İki tarafımızdan başka trenler durmadan gelip geçiyorlardı. Her yerde muazzam faaliyet vardı. Limanlar vapur dolu idi. Bütün dünya adeta İngiltere için çalışıyordu. Bu seyahatin uzun süre etkisinden kurtulamadım (3). Ömer Faiz efendi, veliaht Murat efendi ve şehzade Abdülhamit ile birlikte Paris fuarını gece ziyaret ettiklerinde şu gözlemde bulunuyor; Üçüncü defadır ki fırsat bularak yine Belediye Sarayı civarına gelmek imkanını buldum. Bir anda bütün ışıklar yanıyor, bir anda sönüyor, sonra kısım kısım yanmaya devam ediyordu. Güneş adeta yere inmiş, sadece burasını aydınlatır olmuştu. Bu ışık oyunlarını seyretmekte olan veliaht Murat efendi duygularını şöyle dile getirmiştir, ne garip, ne ibretli manzara. Adamlar

3 azmetmişler, uğraşmışlar, adeta güneşin ışıklarını almışlar, saklamışlar, gecelerin karanlığını gündüze çevirmek için kullanıyorlar (4). Londra da bulunan ve orada Hürriyet gazetesini çıkaran Namık Kemal, Abdülaziz in İngiltere yi ziyaret ettiği günlerde yazdığı yazıda şu tespiti yapıyor Bize hasta adam diyorlar. Doğrudur. Hastalık tedavi edilmez, kendi haline kalırsa kangren olur ve hasta ölür. Avrupa şimdi bu günü bekliyor. Mirasımızı taksim için (5). Namık Kemal in bu gözleminden sonra, hasta tedavi edilmediği için, 45 yıl sonra başlayacak Birinci Dünya Savaşı bitiminde Sevr antlaşması ile bu taksim planı masaya konulacaktır. Ömer Faiz efendi Padişah ın Elysse sarayını ziyaretinden sonra şu notları almıştır; Olaylar, Padişah ı başka konularda da uyarmanın şart olduğunu gösterdi; (ülkede) uyanmaları gerekenlerin başında bizzat kendisi vardı. Fransızların sadece saraylarında değil, tarlalarında, tezgahlarında, hatta ahırlarında ve kümeslerinde Osmanlılar için dersler vardı. Uyanma köy evinde başlayacak, sanata oradan intikal edecekti (5). Ömer Faiz efendinin diğer bir gözlemi ise şudur; Paris teki sergide her devletin pavyonunda geniş bir salonun duvarları, yayınlanmış eserlerin, kitapların, dergilerin, gazetelerin, albümlerin, afiş denilen büyük ilanlarına ayrılmıştı. Bundan mahrum olanlar, aralarında bizim olduğumuz ve daha doğrusu bizim temsil ettiğimiz Doğu ülkeleri idi. Ben bu sunumları, sergi için hazırlanmış zannetmiş, bu duygu ve beğeni ile seyretmiştim. Ne zaman ki Londra da, daha sonra Viyana da ve Peşte de aynı şeyleri halkın yoğun olarak bulunduğu yerlerde gördüm, o zaman ibretle uyandım ki, Avrupa demek ilim ve okuma demektir. Herkes okuyacaktır. Okumasını yazmasını bilecek ve kendi seviyesine göre okumak istediğini bol ve ucuz bulacak, her okuduğundan yeni bir şeyler öğrenecek, böylelikle milletçe yaşanılan zamanın insanları haline gelinecektir (6). Ömer Faiz efendi Osmanlı nın Fuardaki pavyonu için ise şu gözlemde bulunmuştur; Her milletin pavyonlarında kendi halkının yaptığı işler gururla sunuluyor. Bizim pavyonumuzda ise asıl ilgi çekmeyi kahve ve nargile ikramında bulmuşuz (7). 3 Şimdi de, üzerinde durduğumuz bu dönemdeki Sadrazamı Ali Paşa ve Dışişleri Bakanı Fuat Paşa nın yazdıkları vasiyetnamelerden sadece birer alıntıyı sizlerle paylaşmak istiyorum. Ali Paşa, Türkiye coğrafi bakımdan Hint Okyanusu ndan, Karadeniz e, Akdeniz e, Kızıldeniz e, Adriyatik e kadar uzanmaktadır. Bu denizlerde bütün Avrupa Devletlerinin gemileri dolaşmaktadır. Türkiye bu denizlerde coğrafi konumuna uygun bir rol oynamamaktadır. Avrupa Devletleriyle rekabet şöyle dursun, onlara teslimiyet göstermektedir (8). Fuat Paşa ise şöyle diyor; İhmaller yüzünden mahvolma felaketinden kurtulabilmemiz, İngiltere kadar paraya, Fransa kadar bilgi aydınlığına ve Rusya kadar askere sahip olmamıza bağlıdır. Bizim için artık önemli olan çok gelişmek değil, fakat kesin olarak Avrupa nın diğer ülkeleri kadar gelişmiş olmaktır (9). Sizlere her iki vasiyetnameyi de baştan sona okumanızı öneririm. Zira vasiyetnamelerde çok zengin bir Osmanlı Devleti analizi vardır. Buraya kadar sunduğum bilgiler ile 1850 li yıllarda Petropolitik dramın iki baş aktörünün fikri ve fiziki güçleri genel hatları ile ve Osmanlı Devleti açısından hüzün verecek şekilde ortaya çıkmıştır. Şimdi de bazı tablolar eşliğinde, iki baş aktörümüzden sadece birisinin yer aldığı, çeşitli ülkelerin fiziki gücünün döneminde gösterdiği seyre göz atalım. Tablo 1 den, silah üretiminin temel maddelerinden biri olan çelik üretimi 1913 yılında bile Osmanlı Devleti nde yapılamamakta olduğu görülmektedir. Bu konuda, TÜİK in yayınladığı

4 Osmanlı Sanayii 1913, 1915 yılları sanayi istatistikleri başlıklı kitabın 182 inci sayfasında Osmanlı ülkesinde yüksek fırınlar ve metalürji fabrikaları yoktur ifadesi yer almakta ve 1913 yılında ithal edilen çelik miktarı olarak da sadece ton rakamı verilmektedir. Bu noktada sizlere, sanayi devriminin Avrupa da hızla yayıldığı dönemde 1835 yılında Osmanlı Devleti nin isteği üzerine gönderilen yüzbaşı Helmuth von Moltke nin ki daha sonra Mareşal rütbesine kadar yükselmiştir- Osmanlı topraklarını gezdiği sırada 11 Mart 1838 günü Tokat tan yolladığı mektubundan bir pasajı, madenciliğimizin o tarihteki durumunu göstermesi bakımından, okumak istiyorum; Ben Halib lerin ve Kalde lilerin bu eski işliklerinde bakır kalhanelerinin (izabe) nasıl işlediğini görmeyi merak ediyordum. Fakat benim ümidim lüzumundan fazla büyükmüş! Burada maden yok, ya da hiç değilse işletilmiyor. Maden cevheri Ergani de topraktan temizlendikten sonra maden külçeleri halinde, altı günlük yoldan izabe için develerle buraya getiriliyor. Niye buraya getiriyorlar anlamadım. Kasabanın ortasından akan bir dereyi tanzim etmeyi düşünmemişler, bundan faydalanmıyorlar. Sefil tahta barakalar içinde ekmekçi fırını gibi iki sıra küçük izabe fırını, insanların çektiği körükler ve ağaç kömürü yığınları; işte meşhur Tokat izabe ocaklarının bütün nitelikleri bundan ibaret(10). Osmanlı topraklarındaki petrol yataklarının işletilmesi, I. Dünya Savaşı na değin sızıntıların bulunduğu yerlerde küçük kuyular açılmasından ibarettir. Bir devletin savunma sanayi dahil tüm sanayine yön veren temel maddelerden diğer birisi de enerjidir. Tablo 2 de çeşitli ülkelerin enerji tüketimleri yer almaktadır. Osmanlı Devleti için veri konamamıştır. Zira tablonun hazırlandığı birim bazında veri yoktur. Ancak, TÜİK in yayınladığı Osmanlı dönemi sanayi istatistiklerinde şu bilgiler yer almaktadır yılında Osmanlı İmparatorluğunda 20,977 beygir gücü kullanılmaktadır. Bunun yüzde 75.9 u buhar makinelerinden, yüzde 12.8 petrol ürünü kullanan içten patlamalı motorlardan elde edilmektedir. Bu yaklaşık 21 bin beygir gücünün boyutunu tam gösterebilmek için 1840 yılında İngiltere nin 620 bin beygir gücü enerji kullandığını söylemek yeterlidir yılında Osmanlı Devletinde kullanılan enerji, 1840 yılında İngiltere nin kullandığı mekanik gücün yaklaşık 30 da biridir yılında İngiltere, 10,749,000 beygir gücü enerji kullanma noktasına gelmiştir(11). Osmanlı Devleti nin 1915 deki yaklaşık 21 bin beygir gücü enerji kullanımı bu rakamın binde 2 sidir. 4 Bu noktada, bir başka güç unsuru olan mali güce de kısaca değinmek istiyorum. İngiltere, dünyaya yoğun olarak sermaye ihraç etmekte ve borç vermektedir. Osmanlı Devleti ise 1854 yılından itibaren ağırlıkla Fransa ve İngiltere den aldığı borçları sanayi yatırımı yerine tüketimde kullanmakta, maaş ödemekte ve sonuçta da mali iflasa düşüyor ve 1876 yılında borçlarını ödeyemeyeceğini açıklıyor yılında da Düyun-i Umumiye İdaresi kurulmuştur. Balta Limanı Antlaşması ndan sonra bir de bu İdare nin kurulması ile birlikte Osmanlı Devleti nin ekonomik denetimi tamamen yabancı devletlerin eline geçmiştir. Bazı devletlerin Birinci Dünya Savaşı öncesinde sanayi gücünün İngiltere ye göre ne konumda olduğuna ilişkin bilgiler Tablo 3 de yer almaktadır. Tablo 3 den de görüldüğü üzere, İngiltere nin 1900 yılındaki sanayi gücü 100 kabul edildiğinde çeşitli ülkelerin muhtelif yıllardaki sanayi gücünün göreceli durumu ilginç bir manzara göstermektedir. İşin en üzüntü veren yanı, Osmanlı Devleti nin bu tabloda yer alabilecek bir sanayi gücünün var olmadığı acı gerçeğidir. İngiltere, Osmanlı ve Almanya nın fiziki güçleri konusundaki bu bilgiler, Osmanlı Devleti nin Birinci Dünya Savaşı na girmesinin ne kadar hatalı bir intihar karar olduğunu açıkça göstermektedir.

5 Şimdi de Birinci Dünya Savaşı na giden yıllarda İngiltere ve Osmanlı Devletlerindeki yöneticilerin bazı görüşlerine ve bazı olaylara yer vermek istiyorum. Osmanlı Devleti nin petrol bulunan topraklarını denetlemeye yönelik ilk İngiliz girişimi 1880 yılında yer almıştır. İngiltere Bahreyn Şeyhi ile bir anlaşma imzalamıştır. Bu anlaşma ile Bahreyn Şeyhi topraklarına İngiliz Hükümetinin izni olmadan diğer devletlerin temsilcilerini kabul etmeyeceğine ve kömür istasyonu kurdurmayacağına söz vermiştir. O tarihlerde donanmaların kömür enerjisi ile çalıştıkları hatırlanırsa, böyle bir anlaşmanın stratejik önemi de kolayca anlaşılır. Bu anlaşma ve daha sonra diğer Basra Körfezi Şeyhlikleri ile yapılacak bir seri anlaşmalar ile bu bölge Osmanlı Devleti nin elinden hızla kaymaya başlamıştır. İşin ilginci ve hüzün veren tarafı Osmanlı Devleti nin bu anlaşmaların yapıldığından haberdar olmamasıdır. Osmanlı Devleti bu anlaşmaların varlığından çok sonra haberdar olacak ve hiçbir şey yapamaycaktır ve 1898 yıllarında Osmanlı Padişahı II. Abdülhamit, dünya tarihinin en büyük özelleştirmesini ilginç bir şekilde yapmıştır. Musul ve Bağdat Vilayetlerindeki petrol varlıklarını, Osmanlı Devlet Hazinesi nden Padişah ın yani kendisinin Özel Hazinesi ne devretmiştir. İngiltere Dışişleri Bakanlığı Politik Müsteşarı Lord Curzon, 1892 yılında yayınladığı kitabında yer alan bir ifadeyi sizinle paylaşmak istiyorum; İran Körfezi nde (Basra Körfezi) herhangi bir devlet tarafından Rusya ya bir liman kurma ayrıcalığı tanınmasını, İngiltere ye yapılmış bir hakaret ve statükonun çılgınca parçalanması ve uluslar arası savaş çığırtkanlığı olarak kabul ederim (12). Evet yanlış duymadınız bu söylem, bu bölgenin hükümranı olan Osmanlı Devleti nin bir bürokratına ait değildir. Aslında bölgenin çok uzağında olan ama bölgeyi ele geçirmek için ince planlar yapan bir devletin, İngiltere nin, bürokratıdır. Bu bürokrat daha sonra Hindistan Valisi olacak ve o görevinde iken Basra Körfezi ndeki İngiliz askeri varlığını ve hakimiyetini Osmanlı Devleti aleyhine ciddi şekilde geliştirecek ve en sonunda İngiliz Dışişleri Bakanı olarak Lozan müzakerelerine katılacaktır. Lord Curzon, ayrıca şu söylemin de sahibidir; Türkistan, Afganistan, Kafkasya, İran bunlar dünya hakimiyeti için oynanan satranç tahtası üzerindeki taşlardır. İlginçtir bu söylem, 105 yıl sonra yeni bir süper gücün politik kuramcılarından olan Zbigniew Brzezinski tarafından 1997 yılında şöyle ifade edilmiştir; Avrasya, küresel üstünlük mücadelesinin oynandığı satranç tahtasıdır (13). Brzezinski, ABD Başkanı J. Carter in Ulusal Güvenlik Danışmanlığı görevinde bulunmuştur. Son yılların moda projesi, Büyük Ortadoğu Proje sine bu söylemler ışığında bakmakta yarar vardır. 5 Yeniden geçmişe dönersek, 1898 yılında, Almanya nın İstanbul Büyükelçisi Bieberstein, Berlin e gönderdiği raporunda Osmanlı topraklarının Almanya için sunduğu fırsatları uzun uzun anlattıktan sonra, Fakat bir alanı kendimiz için hak olarak görmeliyiz, o da, Anadolu demiryollarındaki mevcut ayrıcalığımızın Dicle ve Fırat Nehirleri üzerinden Basra Körfezi ne değin uzanmasıdır. Büyükelçi nin bu ifadeyi kullanmasının nedenlerinden en önemlisi, bu demiryolu anlaşmasına göre demiryolu hattının iki yanında 20 şer kilometrelik alanda petrol dahil her türlü maden ve diğer ekonomik çıkarlara yönelik ayrıcalık haklarının Alman Şirketi ne terk edilmiş olmasıdır. Ayrıca Alman jeologların yaptıkları incelemelerde Musul Havzasında petrol yataklarının, 1870 den beri işletilmekte olan, Hazar Denizi Havzası petrollerinden çok daha zengin olduğunu tespit etmeleridir.

6 Bu kez İngiltere nin İstanbul daki Büyükelçisi O Conor, 1903 yılında Londra ya gönderdiği ve Bağdat Demiryolu imtiyazını değerlendiren raporundaki şu paragraflar dikkat çekicidir; Diğer taraftan, gümrük vergisi oranlarının değiştirilmesine yönelik kısıtlamaların adalete uygun olarak sonsuza değin devam etmeyeceği açıktır. Bu kısıtlama, eski anlaşma hükümlerinden kaynaklanmakta ve karşılığında da Türklere herhangi bir avantaj tanınmamaktadır. Büyük devletler, bu kısıtlamaları reddetme hakkını Türklere tanımıyor, ancak bu tutum herhangi bir diğer ülkenin zor kabul edeceği bir hükümranlık kısıtlamasıdır. Öte yandan, İngiltere veya diğer büyük devletler, gümrük vergisi oranının artmasına olumlu görüşlerini vermeden önce, bazı yeni ayrıcalıklar elde etmeye çalışacaklardır. Sağlayacakları bu avantajların kendilerine ekonomik getirisi en az Bağdat Demiryolları yapımının Osmanlı Devleti ne sağlayacağı ekonomik yarar kadar olacaktır. Bu ve izleyecek birçok rapor, Osmanlı toprak ve ekonomik varlıklarının, 1838 Balta Limanı Antlaşması nın hazırladığı ortam içerisinde, devrin önde gelen devletleri, İngiltere, Almanya, Fransa ve Çarlık Rusya sı tarafından nasıl paylaşılmakta olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Almanya, İngiltere nin deniz gücüne bir an önce yetişip, onu geçebilmek amacıyla, 1898 yılında Donanma Kanunu nu çıkarmıştır. Bu kanunun görüşülmesi sırasında ünlü sosyalist düşünür ve yazar August Bebel, büyük bir kehanette bulunur ve şöyle der; Bu Meclis in özellikle sağ tarafında, İngiltere ile savaşa girmek isteyen bir grup fanatik vardır. yasa ile istenen tüm gemilere sahip olan donanmamızla İngiltere ye karşı silaha sarılmak çılgınlık olur. Bunu isteyenlerin yeri Reichstag değil, tımarhanedir (14) yılının başında Kuveyt Şeyhi topraklarını İngiltere nin himayesine sokan bir Anlaşma imzalamıştır. Bu anlaşma izleyen diğer anlaşmalarla daha da güçlendirilecektir. Ancak bu gelişmelerden Osmanlı Devleti nin haberi yoktur ve Şeyh, bölgedeki çıkarlarını geliştirmek için Osmanlı Hükümeti nden de yararlanmaya devam edecektir yılında, Abdülhamit in Hazine-i Hassa İdaresi ile Anadolu Demiryolu Şirketi arasında Mezopotamya petrollerinin tespitine yönelik bir anlaşma imzalanmıştır. Bu anlaşmanın izlediği inişli çıkışlı seyir Petropolitik te geniş olarak yer almıştır, o nedenle burada değinilmeyecektir. İngiltere, 1907 yılında fuel-oil ile işleyen savaş gemisi üretimine başlamıştır yılında Donanma Bakanı olan W.S. Churchill bir yandan bu yöndeki çalışmaları hızlandırırken diğer yandan da petrolün sağlanmasında ve denetiminde Devlet in rol alması düşüncesini yaşama geçirmeye başlamıştır. Bu bağlamda İngiliz-İran Petrol Şirketi nin yarıdan fazla hissesini Hazine nin satın alması sağlanmıştır. Bu gelişmeler çerçevesinde Churchill, 17 Temmuz 1913 günü Avam Kamarası nda yaptığı konuşmada şu hususları vurgulamıştır; 1907 yılında tamamen petrole dayanan ilk açık deniz destroyer filosu inşa edilmiştir. O günden bu yana her izleyen yıl yalnız petrolle çalışan yeni bir filo inşa edilmiştir. Aynı şekilde son beş yıl zarfında kömürle çalışan zırhlı ve kruvazörler de kritik zamanlarda tüm güçlerini kullanabilmek için petrollü hale getirilmektedir. Bizim nihai politik amacımız, Donanma nın akaryakıt ihtiyacını karşılamada, bu maddenin bağımsız üreticisi ve petrol sahalarının sahibi olmaktır. İngiltere nin ülkesinde ve sömürgelerinde ciddi bir petrol varlığı olmamasına rağmen, manevra, ikmal ve ateş gücü üstünlüğü için Donanması nı petrole bağımlı hale getirme karar ve uygulaması, petrolü stratejik bir ham madde konumuna taşımış ve petropolitiğin geleceğini de şekillendirmiştir.

7 Churchill in bu konuşmasını yapmasından birkaç ay önce Osmanlı Sadrazamı Mahmut Şevket Paşa, 11 Mart 1913 günü yapılan Bakanlar Kurulu toplantısında, Londra da İngiltere ile devam etmekte olan Basra Körfezi ihtilafları dahil bir çok konuyu içeren diplomatik müzakereler ile ilgili olarak şu açıklamayı yapmıştır; Kuveyt ve Katar gibi çölden ibaret iki kaza yüzünden İngiltere ile sorun çıkaramayız. Bu önemsiz topraklardan ne gibi faydamız olabilir? Kuveyt ve Katar ı İngiltere ye bırakmaya ve zengin Irak Vilayetimizle ilgilenmeye karar verdim. Sadrazam bu kararı almak suretiyle ilgilenmek istediği Irak topraklarının kapısını da İngiltere ye aralamıştır. Zira, Londra da devam etmekte olan müzakerelerde Osmanlı Heyet Başkanı eski Sadrazam Hakkı Paşa ya İngiliz Hükümeti 23 Mayıs 1913 günü verdiği bir nota ile şu talepte bulunmuştur; Majestelerinin Hükümeti, gümrük vergisi artırımı konusunda olumlu yanıt verebilmek için ek bir koşul getirmeyi arzu etmemekle birlikte, Osmanlı Hükümeti nin Mezopotamya daki petrol kuyularında İngiliz kontrolünü sağlayacak işlemlere gecikmeksizin başlayacağına güvenmektedir. Londra da Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında gümrük vergisinin arttırılmasına ilişkin müzakereler devam ederken, aynı günlerde İngiltere ile Almanya arasında da Osmanlı topraklarındaki ekonomik çıkarların iki ülke arasında paylaşılmasına yönelik görüşmeler sürmekte idi. İngiltere ile Almanya arasında 15 Haziran 1914 tarihinde imzalanan bu anlaşma çok kapsamlı bir ekonomik çıkar paylaşım belgesidir. Namık Kemal in kehaneti gerçekleşmeye başlamıştır. 28 Haziran 1914 günü Sadrazam Sait Halim Paşa, İngiliz ve Alman Büyükelçiliklerine verdiği bir nota ile Musul ve Bağdat Vilayetlerindeki petrol varlıklarının olduğu alanları bir İngiliz-Alman ortaklığı olan Türk Petrol Şirketi ne kiralamaya yönelik bir niyet bildiriminde bulunmuştur. Bu niyet bildiriminin yapılmasında önemli rol oynayan hususlardan birisi de 14 Temmuz 1914 günü süresi dolacak olan geçici yüzde 3 oranındaki gümrük vergisi artışının süresini uzatabilme endişesidir. Bu yüzde 3 lük geçici vergi artışı için çeşitli ülkelerin talep ettikleri tavizleri anlatmaya buradaki sürem yetmeyecektir. Ancak Maliye Nazırı nın İngiliz Büyükelçisi ile 24 Haziran 1914 günü yaptığı görüşmede kullandığı bir ifadeyi Büyükelçi nin telgrafında yer aldığı şekliyle burada tekrarlamakta fayda görmekteyim; Maliye Nazırı, İngiltere ve Almanya, Fransa ve Rusya dan Suriye ve doğu illerinde petrol arama konusunda gelecek baskılara, Osmanlı Hükümeti nce direnilmesine destek olmaya söz verirler ise Mezopotamya petrol ayrıcalığının çözümünün kolaylaşabileceğini ifade etmiştir. Büyükelçi, böyle bir güvencenin İngiltere den istenilmesinin yararsız olduğu yanıtını vermiştir döneminde Maliye Bakanı nın 500,000 lira borç bulabilme telaşı da vardır. 7 Niyet mektubunun verilmesinden önce Balkanlar karışmış ve barut kokusu tüm dünyayı sarmıştı. Buna rağmen Osmanlı Devleti nin böyle bir niyet mektubu vermek zorunda kalışı, Devletin içinde bulunduğu durumu bütün çıplaklığı ile ortaya koymaktadır. Nitekim, mektubun verilmesinden bir ay 6 gün sonra İngiltere Almanya ya savaş ilan etmiştir. Bu niyet mektubu, savaş sonrası devletlerarası ilişkilerde ve şirketler arası çekişmelerde önemli bir rol oynamıştır. Savaşın başlaması ve Osmanlı Devleti nin Almanya nın yanında yer almasından ve Mısır seferine karar verilmesinden kısa bir süre sonra, 26 Kasım 1914 günü, İstanbul daki ABD Elçisi Henry Morgenthau Washington a gönderdiği telgrafında şu analize yer vermiştir; Türkiye nin Mısır ın fethi için yaptığı hazırlıklar, Almanya yı geniş ölçüde kaygılandırmaktadır. Almanlar Türklerin Mısır daki yenilgilerinden değil, tersine başarılı olmalarından korkmaktadır. Türklerin Mısır da zafer kazanması Kaiser in bu bölge

8 hakkındaki planlarına aykırı düşecektir. Çünkü o zaman Türkler barış masasına Almanya nın yanında güçlü oturacak ve koşullarını öne süreceklerdir. Oysa Almanya nın savaş planlarında Türklerin güçlenmesi diye bir düşünce yoktur. Zira daha önce İngiltere ile yaptıkları pazarlıkta Osmanlı Devleti nin parçalanmasında pay sahibi olmayı Keiser özellikle istemiştir. Osmanlı Devleti nin müttefik olarak seçtiği ülke de mezar kazıcılarından birisidir. Savaş ın başlamasından önce Irak ı savunmak için Osmanlı ordu mevcudu hakkındaki bilgiler Tablo 4 de yer almaktadır. Aynı Tablo dan da görüleceği üzere, Savaş ın bir bucuk yılında Osmanlı Ordusu nun kayıpları başlangıç gücünün 2 katına yakındır. İngiltere nin de kayıpları Osmanlı Ordularından az değildir. Savaşın başlaması ile birlikte İngiltere, Osmanlı Devleti ni paylaşmaya yönelik bir seri yeni anlaşmalar imzalamıştır. Bunlardan birinci grup anlaşmalar İngiltere, Fransa ve Rusya arasında yer almıştır. İkinci grup anlaşmalar ise, Osmanlı topraklarında yaşayan Arap Şeyhleri ile yapılmıştır. Mekke Şerifi Hüseyin ile İngiltere arasındaki anlaşma bir seri mektuplaşma olup bunlar hep birlikte McMahon mektupları olarak anılmaktadır. Mekke Şerifi dışındaki Arap Şeyhleri ile yapılan anlaşmalardan üç tanesine burada değinmek istiyorum. Bunlardan ilki Kuveyt Şeyhi ile imzalanan 3 Kasım 1914 tarihi anlaşmadır. Aşağıdaki alıntısına bakıldığında görüleceği üzere İngiltere bu Şeyh ten İbn-i Suud dahil diğer bazı Şeyhlerle birlikte Osmanlı topraklarına saldırı yapmasını ve işgal etmesini istemektedir. İkinci olarak değinmek istediğim anlaşma ise 30 Nisan 1915 tarihinde Yemen deki Sabya Şeyhi ile yapılan anlaşmadır. Aşağıya alıntı yapılmış metinden de görüleceği üzere, İngiltere, Şeyh İdris ten, Osmanlı birliklerini Yemen de konuşlandıkları yerlerden çıkarmak üzere saldırmasını talep etmektedir. Aslında tüm cephelerde kaybedilen insanlarımızın ortak öyküsünü yansıtan Yemen türküsünde yer alan giden gelmiyor acep nedendir sualinin yanıtı, İngiltere nin Şeyhliklerle yaptığı bu anlaşmalardır. İngiltere, 26 Aralık 1915 tarihinde de İbn-i Suud la bir anlaşma imzalamıştır. Bu anlaşma ile İngiltere, Necd, El Hassa, Katif ve Cubayil ile bunlara bağlı topraklarda İbn-i Suud un hükümranlığını kabul etmiştir. Bu anlaşmanın tam metni Petropolitik isimli kitabımda mevcuttur. Görüldüğü üzere, savaş bitmeden İngiltere Arap ların yerleşik olduğu tüm toprakları Osmanlı Devleti nden koparıp ona karşı cephe oluşturacak yapılanmaya sokmayı başarmıştır. Savaş ın hemen öncesinde ve Savaş sırasında bu Şeyhlikler İngiltere den sürekli parasal ve silah desteği de almıştır. Bu konuda Petropolitik te bilgiler yer almakla birlikte çok kapsamlı bilgiler F. F. Anscombe nin The Ottoman Gulf isimli kitabında mevcuttur(15). Osmanlı nın Arap topraklarında faaliyet gösteren İngiliz ajanları konusundaki bilgimiz Lawrence ile sınırlıdır. Oysa, en az onun kadar etkili olan birçok isim daha vardır. Bunlardan sadece birkaçını saymakta fayda görüyorum. Bayan Gertrude Bell, E.B. Soane, Binbaşı Noel ve Deniz Albayı Shakespear. İşin hüzün veren yanı bu kişilerin yazdıkları kitaplar veya bu kişiler hakkında yayınlanmış biyografiler henüz dilimize çevrilmemiştir. Bunları bilmeden tarih bilgimiz tam olamaz. 8 Savaş ın Mezopotamya da sona erişi de çok hüzün vericidir. İngiliz Kabinesi, 13 Ağustos 1918 günü yaptığı toplantıda, diğer konuların yanında Mezopotamya Cephesine yönelik olarak sunulan raporu da incelemiştir. Bu rapor üzerinde görüşlerini ifade eden Dışişleri Bakanı Arthur James Balfour un şu sözleri çok önemlidir; Bir idealist göz ile baktığımızda dahi, Mezopotamya nın kuzey bölgelerini ele geçirmemiz kaçınılmazdır. Ne Başkan Wilson ne de bir başkası, Dicle ve Fırat ın çevresindeki geniş, Mezopotamya topraklarını yeniden Osmanlıların denetimine bırakmak istemeyecektir. Bu durumda sormak isterim, Mezopotamya daki Küçük Zap suyuna veya yeterli derecede zengin su kaynaklarını

9 denetim altına alacak kadar ordularımızla ilerlememiz çok önemli değil midir? Bunu başardığımızda, petrol yataklarının da büyük çoğunluğu elimize geçmiş olacaktır. Görüşmelerin tamamlanmasından sonra Başbakan, Hükümet kararını şu şekilde açıklamıştır; Savaş sona ermeden Musul a ulaşılmalıdır. 18 Ekim 1918 günü Ateş-Kes görüşmeleri başlamış ve 30 Ekim 1918 günü belge imzalanmıştır. Ateş Kes imzalandığında İngiliz ordusu Musul dan 60 kilometre uzakta bulunmaktadır. Ancak İngiliz uçakları, Osmanlı ordusunun üzerine çok önceden beri ateşkes görüşmelerinin başladığını bildiren ve boşuna kan dökülmemesine ilişkin bildiriler atmaya başlamıştır. Bu bildiriler üzerine, Osmanlı birliklerinin komutanı Ali İhsan (Sabis) Paşa 14 Ekim 1918 günü Sadrazam ve Başkomutan Vekili Müşir Ahmet İzzet Paşa ya çektiği telgrafta; Eğer gerçekten silah bırakışması görüşmeleri başladı ise, boşuna kan dökülmemesi için, durumun bildirilmesini istemiş ve koşullar bu ise, Musul şehrini elde tutacak şekilde oyalayıcı bir çekilme savunması yapacağını bildirmiştir. Sadrazam önerilen bu planı kabul etmiştir. Ancak İngilizlerin, ateş-kes hükümlerini Musul u almadan uygulama gibi bir niyetleri yoktur. Ali İhsan Paşa nın, iki ordu arasında tampon bölge kurulması, talebini de dikkate almaksızın İngiliz ordusu Musul a doğru hareketini hızlandırmıştır. İngiliz komutanının Musul un kendilerine teslim talebi ve Osmanlı ordusunun Musul dan da geri çekilmesini istemesi üzerine Ali İhsan Paşa, ateş-kes koşullarına aykırı bu istemi Sadrazam a telgrafla bildirir. Sadrazamın yanıtı şöyledir; İngiliz Hükümeti, dilerse bütün ülkeyi barış zamanında dahi işgal edebilir. Zira karşı koyacak hiçbir gücümüz yoktur. Ali İhsan Paşa, zorunlu olarak, birliklerine 9 Kasım günü Nusaybin e çekilme emrini vermiştir. Savaş bittiğinde İngiltere nin Mezopotamya cephesinde ilk günden beri üstlendiği insan maliyeti 30 bini aşkın ölü ve 70 binden fazla yaralıdır(14). Osmanlı Ordusu nun kayıplarının bu rakamlara yakın olduğu tahmin edilebilir. 9 Savaşın petrole yönelik ilginç bir çatışması da Kafkasya da yaşanmıştır. Rusya da rejim değişikliğinin olması, bu cephedeki çatışmalara son vermiş ve Batum da Osmanlı ordu komutanı ile Ermeni ve Gürcüler arasında barış görüşmeleri başlamıştır. Bu görüşmeler devam ederken Filistin Cephesi nde görev yapmakta olan Alman Albayı Kressenstein aniden Tiflis e gelmiş ve Gürcüleri Osmanlı Devletine karşı örgütlemeye başlamıştır. Alman Albay, bu örgütleme işlerine Savaş sırasında Rusya ya esir düşen Alman ordusu mensuplarını dahil ederek küçük çaplı bir ordu meydana getirmiştir. Alman Albay, ayrıca Gürcülerin bağımsızlık ilan etmelerini teşvik etmiş ve bu yeni devletin Alman himayesini kabul ettiğini de açıklatmıştır. Osmanlı ordu komutanı ültimatom vermiş ve kararlılığını sergilemek üzere birliklerini yürüyüşe geçirmiş ve Gürcü ve Alman birliklerini yenerek dağıtmıştır. Bu ilginç Alman girişimi, Batum a Enver Paşa nın Alman General von Seeckt i de yanına alarak gelmesi ile çözüme bağlanmıştır. Ancak, aynı günlerde, Berlin Hükümeti, Rus Büyükelçisi ne, Rusya nın Bakü petrollerinden bir bölümünü kendilerine vermeyi kabul etmesi halinde Osmanlı ordusunun Bakü ye yürüyüşünü durdurmaya çalışacağını bildirmiştir. Savaş sonrasında İngiltere nin petrollü bölgelere ilişkin bakışını özetleyen açıklamalardan birisi de Donanma Bakanı Walter Hume Long un 23 Mart 1920 günü dile getirdiği şu sözleridir; Dünyadaki bilinen petrol yataklarını ele geçirebilirsek, dilediğimiz gibi kullanabiliriz. Eğer, Büyük Britanya, ele geçirilebilir petrol sahalarına sahip olma fırsatını elinden kaçırırsa Hükümet, ulusal çıkarlar bakımından en uygun zamanda harekete geçmemekle suçlanacaktır. Olağan dışı fırsatların eşiğindeyiz; ya biz bu kapıdan girmek için gerekeni yapacağız veya başkaları girecek ve geleceğin anahtarına sahip olacaktır. Bakan ın bu çok önemli ifadesinde petrolü tanımlamak için seçtiği şu iki kelimeye

10 dikkatlerinizi çekmek isterim; geleceğin anahtarı. Petrol ve doğal gaz 21 inci yüzyılda da anahtar olmaya devam etmektedir. Bakan ın bu sözleri bir gündüz rüyası değildi. Aslında dünya petrollerini denetlemeye yönelik olarak İngiltere ve Fransa arasında bir süredir müzakereler devam etmekteydi. Bu görüşmeler bitmiş ve İtalya nın San Remo kentinde iki ülke, 24 Nisan 1920 günü dünya petrolünü paylaşan bir anlaşma imzalamışlardır. Bu anlaşma ile ABD dışında kalan dünyanın petrollü bölgelerini iki ülke paylaşılmıştır. Bu anlaşmayı ABD öğrendikten sonra İngiltere ve ABD arasında yoğun ve gergin bir diploması trafiği yaşanmıştır. Irak petrollerine yönelik oyunlar İstiklal Savaşı sırasında da devam etmiştir. Bu bağlamda Güneydoğu Anadolu da Kürt aşiretlerinin isyan girişimleri de olmuştur. Bu girişimlerin gerisinde İngiltere vardır. Bağdat taki İngiliz Yüksek Komiseri Sir Percy Cox, 18 Ekim 1921 günü Sömürgeler Bakanı Sir W.S. Churchill e gönderdiği telgrafında şu bilgileri vermektedir; Kürt liderlerinden Halil Bedirhan, Kürdistan ın Doğuşu Cemiyeti nin beş üyesi ile birlikte Bağdat a gelmiştir. Bu kişiler iki yıldır Kürt ayaklanmasının başlaması için hazırlık yapmaktadırlar. Bu liderlerin planlarına göre, Dersim, Diyarbakır, Bitlis ve Van da aynı anda ayaklanma başlatılacaktır. Halil Bey silah, Binbaşı Noel in yardımını ve İngiltere nin desteğini istemektedir. İstanbul daki ABD Yüksek Komiseri Amiral Bristol, 20 Şubat 1922 günü Washinton a gönderdiği raporunda şu bilgileri vermektedir; Şimdi Kürdistan ın ünlü petrol yatakları nedeniyle yabancı entrikalar başladığı için kuşkusuz ciddi sorunlar çıkabilir. İngilizler, herhalde, Kürdistan ı denetim altına almak için Kürtleri Türklere karşı kullanmak isteyeceklerdir. Türkler de Kuzey Mezopotamya yı ele geçirmek için aynı şeyi yapacaklardır. Kürdistan ı özel bir etki bölgesi sayan Fransızlar da, Türk-İngiliz sürtüşmesinden çıkar sağlamakta bir an bile duraksamayacaklardır. Amerikan Askeri Ateşesi de şu yorumu eklemiştir; Yunanlılar önemli bir zafer kazanırsa, Kürt isyanı Türkiye nin gerisini ciddi bir şekilde tehdit edebilir. Ancak, batıdaki savaş Türklerin lehine gelişir ise Türkler, ellerindeki yarım düzine yetenekli liderlerden birisiyle Kürt sorununa son verebilir. 10 Bazı çevreler, Musul un Lozan müzakerelerinden kaybedildiğini iddia ederler. Bu iddialar ciddi bir tarih bilgisi birikimine dayanmamaktadır. Buraya kadar sunduğum özet bilgiler ve Petropolitik isimli kitabımdaki daha kapsamlı bilgiler, Musul dahil Osmanlı İmparatorluğu nun petrollü topraklarının daha İstiklal Savaşı başlamadan nasıl kaybedildiğini arşiv belgeleri eşliğinde net bir biçimde açıklamaktadır. Lozan görüşmeleri sırasında Türkiye, Musul u geri almak için çok yoğun çaba göstermiştir. Bu müzakerelerin ayrıntısı da kitapta mevcuttur. Türkiye Cumhuriyeti, Lozan da Musul u geri alamamışsa da, Irak petrollerinden yüzde 10 oranında royalti hakkını elde etmiştir. Ancak ne hüzün vericidir ki 1950 li yıllardan sonra bu alacaklar, Hükümetlerce takipsiz bırakılmıştır. Irak petrollerinden royalti alacak bakiyemiz 26 milyon altın sterling in üzerindedir. O günkü değerlerle alacağımızın karşılığı 30.2 milyon varil petrole eşdeğerdir. Özetle sunduğum bilgilerin sizleri de hüzünlendirdiğini sanıyorum. Amacım sizlere hüzünlü bir gün yaşatmak değildir. Amacım, birinci petrol paylaşımının yaşandığı dönemde Osmanlı Devleti ni ve İngiltere yi yönetenlerin dünya görüş ve ufkunu sizlere kısaca hatırlatmaktır. Gördüğünüz üzere, birinci petrol paylaşımında ülkemiz, çağın bilgi ve teknoloji devrimlerini izleyemediği için, çok ağır bedeller ödemiştir. Yüksek bedel ödenen bu deneyimi aklımızdan çıkarmamak gerekir. Ne yazık ki, sizlere özetle sunduğum konularda İngilizce dilinde yayınlanmış yüzlerce eser bulunmasına karşın, bu

11 konuda ülkemizde özgün çalışma veya çeviri olarak çok az kaynak mevcuttur. Dünyada ve özellikle ülkemizin bulunduğu coğrafyada yoğun bir şekilde enerji kaynaklarını denetleme mücadelesinin yeniden yaşandığı bu dönemde toplumsal hafızamız yeterince zengin bilgi ile dolu değildir. İçinde bulunduğumuz coğrafyada, Büyük Orta Doğu projesi, renkli devrimler ve kitle imha silahları ile mücadele sıfatları ile tanımlanan ikinci petrol paylaşım mücadelesi bütün şiddeti ile devam etmektedir. O nedenle, bu acımasız mücadele ortamında ulusal çıkarlarımızı en iyi şekilde koruyabilmek için sadece birinci petrol paylaşımının entrikalar zinciri bilmek yetmez, bunun ötesinde 20 nci yüzyıl boyunca bu alanda sergilenen tüm oyunlar ve kullanılan teknikler ile birlikte son on yıldır yer alan gelişmelerin 5 N 1 K sını çok iyi bilmek gerekir. Bunu, ülkeyi yönetenler olduğu kadar, bürokratlar ve akademisyenler ile birlikte toplumu bilgilendirmede önemli görev üstlenmiş bulunan görsel ve yazılı basının uzman kadroları da bilmek ve izlemek zorundadır. Bana düşüncelerimi sizlerle paylaşma olanağını verdiği ve sunuşuma eşlik eden bu güzel görselleri hazırladığı için Prof. Dr. Osman Sevaioğlu na ve beni sabırla dinlediğiniz için sizlere teşekkürlerimi ve saygılarımı sunarım. Hikmet Uluğbay 11 (1) Bartlett J. ve Kaplan J., Familiar Quotations. (2) Hikmet Uluğbay, İmparatorluktan Cumhuriyete Petropolitik, De-Ki Yayınevi 2008, sayfa 23. (3) Kutay Cemal, Sultan Abdülaziz in Avrupa Seyahati, Boğaziçi Yayınları, İstanbul 1991, sayfa (4) Kutay, sayfa (5) Kutay, sayfa 86. (6) Kutay, sayfa (7) Kutay, sayfa 126. (8) Andıç Fuat- Andıç Süphan, Sadrazam Ali Paşa Eren Yayıncılık 2000, sayfa 95. (9) Akarlı E.D., Belgelerle Tanzimat Osmanlı Sadrazamları Ali ve Fuad Paşaların Siyasi Vasiyetnameleri, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları Haziran 1978, sayfa 1-8. (10) Mareşal H. Von Moltke, Türkiye Mektupları, Remzi Kitabevi 1969 sayfa 147. (11) Landes David S., The Unbound Prometheus: Technological Change and Industrial Development in Western Europe from 1750 to the Present, Cambridge University Press, 1991 sayfa 289 dipnot 1. (12) Hurewitz J.C., The Middle East and North Africa in World Politics Cilt 1 sayfa 465. (13) Brzezinski Z., Büyük Satranç Tahtası, İnklap Kitabevi, sayfa 14. (14) Massie R.K., Dretnot: İngiltere, Almanya ve Yaklaşan Savaşın Ayak Sesleri Sabah Kitapları 1995, sayfa 160. (15) Frederick F. Anscombe, The Ottoman Gulf: The Creation of Kuwait, Saudi Arabia and Qatar, Colombia University Press New York (16) Busch Briton Cooper, Britain, India and the Arabs university of California Press 1971, sayfa 162.

12 Tablo 1 Çeşitli ülkelerdeki demir (1890 yılı için) ve çelik üretiminin gösterdiği gelişmeler (milyon ton olarak) Ülkeler ABD İngiltere Almanya İtalya Osmanlı ü. yok ü. yok ü. Yok Kaynak Paul Kennedy, The Rise and Fall of the Great Powers, sayfa 200. Tablo 2 Çeşitli ülkelerdeki enerji tüketimi (milyon ton kömür eşdeğeri) Ülkeler ABD İngiltere Almanya İtalya Osmanlı v.yok v.yok 0.8 (*) (*) Osmanlı Devleti ne ait bu veri Zonguldak taki kömür üretim miktarıdır. Kaynak: Paul Kennedy, y.a.g.e. sayfa 201. Osmanlı verisi Meydan-Larousse Cilt 12 sayfa 951.

13 Tablo 3 İngiltere ile karşılaştırıldığında çeşitli ülkelerin sanayi güçleri (1900 yılında İngiltere düzeyi 100 kabul edilerek) Ülkeler İngiltere ABD Fransa Rusya İtalya Japonya Kaynak: Paul Kennedy, y.a.g.e. sayfa 201. Tablo 4 Irak Cephesindeki Osmanlı asker mevcudu ve silah mevcutları 13 Ekim 1914 tarihinde Irak taki Osmanlı Askeri varlığı Subay 402 Er 22,560 P. Tüfeği 19,346 A. Makineli 3 Top mermisi 3,016 Şarapnel 3,203 P. Mermi s. 1,905

14 Savaş döneminde tarafların kaybı Osmanlı Tarafı İngiliz Tarafı Subay Şehit 201 Yaralı 624 E. Kayıp 286 Er Şehit 6,620 Yaralı 20,434 E. Kayıp 12,012 Toplam 40,185 46,946 Kaynak: I. Dünya Harbin de Türk Harbi Cilt III, Ekler G. Kurmay Askeri Tarih ve Strateji Etüd Bşk.lığı Yayın No. 3 The United Kingdom s Recognition of Kuwayt as an Independent State Under British Protection 14 3 November I am ordered by the British Government to convey to Your Excellency gratitude for your loyalty and your offer of assistance, and to request you to attack Umm Qasr, Safwan and Bubiyan and to occupy them. You should endeavour, afterwards, in co-operation with Shaikh Sir Khazal Han, Amir Abdul Aziz bib Saud and other reliable Shaikhs to liberate Basrah from Turkish possession..

15 British Treaty With The Idrisi Sayyid of Sabya 30 April 1915 This Treaty of Friendship and Goodwill is signed by Major-General D.G.L. Shaw the Political Resident, Aden, on behalf of the British Government, and by Sayed Mustafa bin Sayed Abdul Ali on the part of His Eminence Saiyid Muhammad bin Ali bin Muhammad bin Ahmet bin Idris, the Idrisi Saiyid and Amir of Sabia and its environments. 2. Its main objects are to war against the Turks and to consolidate a pact of friendship between the British Government and the Idrisi Saiyid, abovementioned and his Tribesmen. 3. The Idrisi Saiyid agrees to attack and to endeavour to drive the Turks from their stations in the Yemen and to the best of his power to harass the Turkish troops in the direction of the Yemen and to extend his territories at the expense of the Turks. 4. The Saiyid s prime objective will be against the Turks only, and he will abstain from any hostile or provocative action against Imam Yahya so long as the latter does not join hands with the Turks Ratified by the Viceroy of Indian, Delhi, 6 November Kaynak: J.C. Hurewitz, Diplomacy in the Near and Middle East: A Documentary Record, , sayfa 12.

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com MİLLİ MÜCADELE TRENİ TRABLUSGARP SAVAŞI Tarih: 1911 Savaşan Devletler: Osmanlı Devleti İtalya Mustafa Kemal in katıldığı ilk savaş Trablusgarp Savaşı dır. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal in ilk askeri

Detaylı

TÜRKİYE ve IRAK. I I. TARİHSEL ARKA PLAN: ABD İŞGALİNE KADAR TÜRKİYE-IRAK İLİŞKİLERİ İngiliz Ordusu, 30 Ekim 1918'de imzaladığı Mondros Mütarekesi'ne rağmen, kuzeye doğru yaptığı son bir hamle ile Musul

Detaylı

TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 8.SINIF KAVRAM HARİTASI. Mevlüt Çelik. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük

TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 8.SINIF KAVRAM HARİTASI. Mevlüt Çelik. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük YURDUMUZUN İŞGALİNE TEPKİLER YA İSTİKLÂL YA ÖLÜM TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 19.yy.sonlarına doğru Osmanlı parçalanma sürecine girmişti. Bu dönemde

Detaylı

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ DERSİ I.DÖNEM MÜFREDAT PROGRAMI

ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ DERSİ I.DÖNEM MÜFREDAT PROGRAMI HAFTALAR KONULAR 1. Hafta TÜRK DEVRİMİNE KAVRAMSAL YAKLAŞIM A-) Devlet (Toprak, İnsan Egemenlik) B-) Monarşi C-) Oligarşi D-) Cumhuriyet E-) Demokrasi F-) İhtilal G-) Devrim H-) Islahat 2. Hafta DEĞİŞEN

Detaylı

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı.

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı. MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi.

Detaylı

SAYFA BELGELER NUMARASI

SAYFA BELGELER NUMARASI İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... SAYFA BELGELER NUMARASI 1. 27 Ekim 1922 tarihinde İsmet Paşa nın Dışişleri Bakanlığına ve Fevzi Paşa nın Batı Cephesi Komutanlığına atanması... 1 2. İstanbul daki mevcut

Detaylı

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI, (1)

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI, (1) BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI, 1914-1918 (1) Topyekûn Savaş Çağı ve İlk Büyük Küresel Çatışma Mehmet Beşikçi I. Dünya Savaşı nın modern çağın ilk-en büyük felaketi olarak tasviri Savaşa katılan toplam 30 ülkeden

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları 1. Almanya ve İtalya'nın; XIX. yüzyıl sonlarından itibaren İngiltere ve Fransa'ya karşı birlikte hareket etmelerinin en önemli nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir? A) Siyasi birliklerini

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

İKİNCİ BİNYILIN MUHASEBESİ İÇİNDEKİLER

İKİNCİ BİNYILIN MUHASEBESİ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER B İ R İ N C İ C İ L T Kitap Hakkında 1 Başlarken 5 CENGİZ HAN MEDENİYETE YENİ YOLLAR AÇMIŞTIR 1. Cengiz Han ın Birlik Fikrinden Başka Sermayesi Yoktu 23 2. Birlik, Beraberlik ve Çabuk Öğrenme

Detaylı

Ortadoğu Diye Bir Yer Var mı?

Ortadoğu Diye Bir Yer Var mı? Ortadoğu Diye Bir Yer Var mı? Sedat LAÇİNER Coğrafi ya da siyasi anlamda bölgeler ortak ve yakın özelliklerine göre sınıflandırılırlar. Örneğin kıtalar, denizlerle çevrili geniş toprak parçalarıdır. Yarımadalar,

Detaylı

Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir?

Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? 1)Birinci İnönü Savaşının kazanılmasından sonra halkın TBMM ye ve düzenli orduya güveni artmıştır. Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? A)TBMM seçimlerinin yenilenmesine

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU

IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU IV.HAFTA XX.YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU Osmanlı Devleti nin 19. yüzyılda uyguladığı denge siyaseti bekleneni vermemiş; üç kıtada sürekli toprak kaybetmiş ve yeni yeni önem kazanan petrol Osmanlı

Detaylı

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi 2 de Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi AK Parti İstanbul İl Kadın Kolları nda AK Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı. 8 de YIL: 2012 SAYI

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

Osmanlı tarihinde çok dikkat. Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı. Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren

Osmanlı tarihinde çok dikkat. Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı. Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Evrensel Bakış Açısı Gürbüz Evren Çanakkale Savaşlarından 110 yıl önce yaşanan Çanakkale Savaşı Osmanlı tarihinde çok dikkat çekmeyen konulardan biri de, 1807 yılında, İngiliz Donanmasının Çanakkale Boğazı

Detaylı

Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu

Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu Orta Doğu gezisinin son durağı Suudi Arabistan'da bulunan ABD Başkanı George W. Bush, Suudi Kralı Abdullah'la, yüksek petrol fiyatlarının ABD'yi nasıl etkilediği

Detaylı

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ

UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ UNUTULAN SAVAŞLAR / KUTÜ L-AMMARE ZAFERİ Yrd. Doç. Dr. A. Poyraz GÜRSON Atılım Üniversitesi Halkla İlişkiler Bölümü Dr. A. Poyraz Gürson, İlk-ortaöğretim ve liseyi İzmir Karşıyaka'da tamamlamayı müteakip

Detaylı

Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 1 Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu: Gezi Parkından dünyaya yansıyan ses daha fazla özgürlük, daha fazla demokrasi sesidir. Tarih : 15.06.2013 Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu Türkiye de görev yapan yabancı

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

BATI CEPHESİ'NDE SAVAŞ

BATI CEPHESİ'NDE SAVAŞ T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TEOG ÇIKMIŞ SORULAR - 3. ÜNİTE Batı cephesinde Kuvâ-yı Millîye birliklerinin faaliyetlerini ve düzenli ordunun kurulmasını değerlendirir.türk milletinin Kurtuluş Savaşı

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'ÜN ASKERLİK HAYATI

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'ÜN ASKERLİK HAYATI T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TEOG ÇIKMIŞ SORULAR - 1. ÜNİTE Atatürk ün askerlik hayatı ile ilgili olay ve olguları kavrar. Örnek olaylardan yola çıkarak Atatürk ün çeşitli cephelerdeki başarılarıyla

Detaylı

Haftalık ders sayısı 2, yıllık toplam 74 ders saati Kategoriler Alt kategoriler Ders içerikleri Kazanımlar Dersler arası ilişki IV.

Haftalık ders sayısı 2, yıllık toplam 74 ders saati Kategoriler Alt kategoriler Ders içerikleri Kazanımlar Dersler arası ilişki IV. 339 GENEL LİSE Haftalık ders sayısı 2, yıllık toplam 74 ders saati Kategoriler Alt kategoriler Ders içerikleri Kazanımlar Dersler arası ilişki IV. Yeniçağ 3. Yeniçağda Avrupa 6. Eğitim, kültür, bilim ve

Detaylı

C D E C B A C B B D C A A E B D D B E B A A C B E E B A D B

C D E C B A C B B D C A A E B D D B E B A A C B E E B A D B 1- XIX. ve XX. yüzyılın başlarında. Osmanlı. Devleti her alanda çöküntü içinde olmasına karşılık, varlığını ve bağımsızlığını uzun süre korumuştur. Bu durumun en önemli nedeni, aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

İÇİNDEKİLER... SUNUŞ III

İÇİNDEKİLER... SUNUŞ III SUNUŞ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... III BİRİNCİ BÖLÜM SİYASİ, COĞRAFİ DURUM VE ASKERÎ GÜÇLER 1. Siyasi Durum... 1 a. Dış Siyasi Durum... 1 b. İç Siyasi Durum... 2 (1) Birinci Dünya Savaşı Öncesi Osmanlı Devleti

Detaylı

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER

İÇİNDEKİLER... SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp BELGELER İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... BELGELER III SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp Raporu... 1 2. Ali İhsan Paşa nın Güney

Detaylı

29 EKİM TÖRENLERİ. Cumhuriyet Bayramı Republic Day OFFICIAL HOLIDAY. Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi

29 EKİM TÖRENLERİ. Cumhuriyet Bayramı Republic Day OFFICIAL HOLIDAY. Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi 29 EKİM TÖRENLERİ Cumhuriyet Bayramı Republic Day OFFICIAL HOLIDAY Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi 1923 Cumhuriyet ilân edildi. Mustafa Kemal Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk

Detaylı

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir Yalnız z ufku görmek g kafi değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir 1 Günümüz bilgi çağıdır. Bilgisiz mücadele mümkün değildir. 2 Türkiye nin Jeopolitiği ; Yani Yerinin Önemi, Gücünü, Hedeflerini

Detaylı

Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? S-1 Sosyal bilgiler öğretmeni: (ikinci Meşrutiyet in ilanının ardından (Meşrutiyet karşıtı gruplar tarafından çıkarılan 31 Mart Ayaklanması, kurmay başkanlığını Mustafa Kemal in yaptığı Hareket Ordusu

Detaylı

15 Mayıs 2009 al-dimashqiyye Salonu

15 Mayıs 2009 al-dimashqiyye Salonu Suriye Arap Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Bashar al-assad ın Türkiye Cumhurbaşkanı Sayın Abdullah Gül ve Bayan Hayrünnisa Gül onuruna verilen Akşam Yemeği nde yapacakları konuşma 15 Mayıs 2009 al-dimashqiyye

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

KURTULUŞ SAVAŞI ( ) Gülsema Lüyer

KURTULUŞ SAVAŞI ( ) Gülsema Lüyer KURTULUŞ SAVAŞI (1919-1922) Gülsema Lüyer KURTULUŞ SAVAŞI (1919-1922) Mondros Mütarekesi ve Mütareke Sonrası Genel Durum İşgaller ve Kurtuluş Savaşı Hazırlık Evresi T.B.M.M. nin Açılması Düzenli Ordu Hazırlıkları,

Detaylı

Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)

Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) Lozan Antlaşması, Türk Kurtuluş Savaşı nı sona erdiren antlaşmadır. Bu antlaşma ile Misak-ı Milli büyük ölçüde gerçekleşmiştir. Şekil 1. Kasım 1922 de Lozan Konferansı

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI TARİH

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI TARİH YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI TARİH CEVAP 1: (TOPLAM 2 PUAN) Savaş 2450-50=2400 yılının başında sona ermiştir. (İşlem 1 puan) Çünkü miladi takvimde, MÖ tarihleri milat takviminin başlangıcına yaklaştıkça

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ TARİH

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ TARİH YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ TARİH SORU 1: MÖ 2450 yılında başlayan ve 50 yıl süren bir savaş kaç yılında sona ermiştir? İşlemi nasıl yaptığınızı gösteriniz ve gerekçesini belirtiniz. (2 PUAN) SORU 2: Uygurlar

Detaylı

İRAN İSLAM CUMHURİYETİ BIE DELEGESİNİN ODAMIZI ZİYARETİ

İRAN İSLAM CUMHURİYETİ BIE DELEGESİNİN ODAMIZI ZİYARETİ İRAN İSLAM CUMHURİYETİ BIE DELEGESİNİN ODAMIZI ZİYARETİ İran BIE Delegesi Mr. Kazem Akbarpour, 16 Mayıs 2012 tarihinde Odamızı ziyaret etmiş, heyeti Yönetim Kurulu Başkanı Ekrem Demirtaş ve Meclis Başkanı

Detaylı

BÜLTEN İSTANBUL B İ L G İ AZİZ BABUŞCU. NOTU Yeni Dünya ve Türkiye 2 de İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI

BÜLTEN İSTANBUL B İ L G İ AZİZ BABUŞCU. NOTU Yeni Dünya ve Türkiye 2 de İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI AZİZ BABUŞCU 4 te AK AK PARTİ İL BAŞKANI 10 da YIL: 2012 SAYI : 169 24-31 ARALIK 2012-7 OCAK 2013 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 3 te 2

Detaylı

İNSANLIĞIN SAVAŞI YENDİĞİ YER; ÇANAKKALE SAVAŞ ALANLARI PROJESİ (TR-12-539-2007-R5)

İNSANLIĞIN SAVAŞI YENDİĞİ YER; ÇANAKKALE SAVAŞ ALANLARI PROJESİ (TR-12-539-2007-R5) Eylem 1.2 Gençlik Girişimleri Projesi İNSANLIĞIN SAVAŞI YENDİĞİ YER; ÇANAKKALE SAVAŞ ALANLARI PROJESİ (TR-12-539-2007-R5) DALGALAN SEN DE ŞAFAKLAR GİBİ EY ŞANLI HİLÂL OLSUN ARTIK DÖKÜLEN KANLARIMIN HEPSİ

Detaylı

YÜKSEK ÖĞRETIM ALANINI GELIŞTIRMEK IÇIN IRAK VE TÜRKIYE ARASINDA DAHA ÇOK IŞBIRLIĞI YAPILMASINI UMUYORUZ.

YÜKSEK ÖĞRETIM ALANINI GELIŞTIRMEK IÇIN IRAK VE TÜRKIYE ARASINDA DAHA ÇOK IŞBIRLIĞI YAPILMASINI UMUYORUZ. ORSAM BÖLGESEL GELİŞMELER SÖYLEŞİLERİ No.41, No.23, OCAK MART 2017 2015 ORSAM BÖLGESEL GELİŞMELER SÖYLEŞİLERİ NO.41, OCAK 2017 YÜKSEK ÖĞRETIM ALANINI GELIŞTIRMEK IÇIN IRAK VE TÜRKIYE ARASINDA DAHA ÇOK

Detaylı

Tuba ÖZDİNÇ. Örgün Eğitim

Tuba ÖZDİNÇ. Örgün Eğitim ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ-I Dersin Adı Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi-I Dersin Kodu 630909 Dersin Türü Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi Haftalık Ders Saati Zorunlu Önlisans 2 AKTS 2 (Kuramsal)

Detaylı

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI II. Mahmut ve Tanzimat dönemlerinde devlet yöneticileri, parçalanmayı önlemek için ortak haklara sahip Osmanlı toplumu oluşturmak için Osmanlıcılık fikrini

Detaylı

Başbakan Yıldırım, Keçiören Metrosu nun Açılış Töreni nde konuştu

Başbakan Yıldırım, Keçiören Metrosu nun Açılış Töreni nde konuştu Başbakan Yıldırım, Keçiören Metrosu nun Açılış Töreni nde konuştu Ocak 05, 2017-4:11:00 Başbakan Binali Yıldırım, Keçiören Belediyesi önünde düzenlenen metro açılış töreninde yaptığı konuşmada, nüfusu

Detaylı

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ 1. Osmanlı İmparatorluğu nun Gerileme Devrindeki olaylar ve bu olayların sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ilişkilerden hangisi bu devir için geçerli

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti 05.02.2013 Toplam 26.2 trilyon metreküp ispat edilen doğalgaz rezervleriyle dünyadaki ispat edilen doğalgaz kaynaklarının yüzde 11,7 sini elinde bulunduran Türkmenistan,

Detaylı

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ,

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, Araştırma grubumuza destek amacıyla 2000-2015 seneleri arasındaki konuları içeren bir ARŞİV DVD si çıkardık. Bu ARŞİV ve VİDEO DVD lerini aldığınız takdirde daha önce takip edemediğiniz

Detaylı

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük DİRİLİŞİN DESTANI: SAKARYA

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük DİRİLİŞİN DESTANI: SAKARYA 1 Kütahya- Eskişehir Savaşı nda ordumuz Sakarya Nehri nin doğusuna çekilmişti. 2 TEKÂLİF-İ MİLLİYE NİN SAKARYA SAVAŞI NA ETKİSİ Tekâlif-i Milliye kararları daha uygulamaya yeni başlandığı için Sakarya

Detaylı

T.C İnkılap Tarihi Ve Atatürkçülük

T.C İnkılap Tarihi Ve Atatürkçülük T.C İnkılap Tarihi Ve Atatürkçülük 2015-2016 T.C İnkılap Tarihi Ve Atatürkçülük Arif ÖZBEYLİ Türkiye Büyük Millet Meclisi nin Açılması Meclis-i Mebusan ın dağıtılması üzerine, Parlamento nun Mustafa Kemal

Detaylı

Orta Asya daki satranç hamleleri

Orta Asya daki satranç hamleleri Orta Asya daki satranç hamleleri Enerji ve güvenlik en büyük rekabet alanı 1 Üçüncü on yılda Hazar Bölgesi enerji kaynakları Orta Asya üzerindeki rekabetin en ön plana çıktığı alan olacak. Dünya Bankası

Detaylı

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI 5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ Prof. Dr. Atilla SANDIKLI Karadeniz bölgesi; doğuda Kafkasya, güneyde Anadolu, batıda Balkanlar, kuzeyde Ukrayna ve Rusya bozkırları ile çevrili geniş bir havzadır.

Detaylı

Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti

Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti Kafkasya ve Türkiye Zor Arazide Komfluluk Siyaseti Leyla Tavflano lu Çok sıklıkla Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan a gittiğim için olsa gerek beni bu oturuma konuşmacı koydular. Oraların koşullarını

Detaylı

PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ

PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ Dosya PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ Hüseyin ERKUL Yrd. Doç. Dr., İnönü Üniversitesi İ.İ.B.F. Kamu Yönetimi Bölümü herkul@inonu.edu.tr Yeliz AKTAŞ POLAT Arş. Gör., İnönü

Detaylı

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları,

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Bugün, ulusal savunmamızın güvencesi ve bölge barışı için en önemli denge ve istikrâr unsuru olan Türk Silahlı Kuvvetleri nin etkinliğini ve

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN

GÖÇ DUVARLARI. Mustafa ŞAHİN Mustafa ŞAHİN 07 Eylül 2015 GÖÇ DUVARLARI Suriye de son yıllarda yaşanan dram hepimizi çok üzmekte. Savaştan ötürü evlerini, yurtlarını terk ederek yeni yaşam kurma ümidiyle muhacir olan ve çoğunluğu göç

Detaylı

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN ÇÖZÜM SÜRECİNİN İKTİSADİ BOYUTUNA KATKI: ALTERNATİF TURİZM KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN ÇÖZÜM SÜRECİNİN İKTİSADİ BOYUTUNA KATKI: ALTERNATİF TURİZM KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN ÇÖZÜM SÜRECİNİN İKTİSADİ BOYUTUNA KATKI: ALTERNATİF TURİZM KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI 27 Eylül 2014 Mardin Sayın Başbakan Yardımcım, Sayın Bakanım, Saygıdeğer

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 23.07.2014 Jak ESKİNAZİ İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Seçim maratonu devam ediyor Cumhurbaşkanlığı Seçimi, ülkenin en sıcak gündemi 10 Ağustos'ta

Detaylı

15 Ekim 2014 Genel Merkez

15 Ekim 2014 Genel Merkez ÇİN Yatırım Fırsatları Paneli 15 Ekim 2014 Genel Merkez İş Dünyamızın Saygıdeğer Mensupları, Değerli MÜSİAD üyeleri, Değerli Basın Mensupları, Toplantımıza katılımından dolayı teşekkür ediyor, Sizleri

Detaylı

ATATÜRK. Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde

ATATÜRK. Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde ATATÜRK Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanımdır. Doğup büyüdüğü Selanik, o dönemde önemli bir kültürel merkezdi. XIX. yüzyılın son çeyreğinde

Detaylı

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir.

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir. İçişleri Bakanı Sayın İdris Naim ŞAHİN nin Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planı Aşama 1 Eşleştirme projesi kapanış konuşması: Değerli Meslektaşım Sayın Macaristan İçişleri Bakanı, Sayın Büyükelçiler, Macaristan

Detaylı

T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TESTİ

T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TESTİ T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TESTİ DİKKAT! BU BÖLÜMDE YANITLAYACAĞINIZ TOPLAM SORU SAYISI 0 DİR. ÖNERİLEN YANITLAMA SÜRESİ 40 DAKİKADIR. ) I Vatan ve Hürriyet Cemiyetini kurdu. ) Mondros Ateşkesi

Detaylı

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, TPQ yla gerçekleştirdiği özel söyleşide Rusya ile yaşanan gerginlikten Ukrayna nın

Detaylı

ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ

ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ STRATEJİK VİZYON BELGESİ ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ Ekonomi, Enerji ve Güvenlik; Yeni Fırsatlar ( 20-22 Nisan 2016, Pullman İstanbul Otel, İstanbul ) Karadeniz - Kafkas coğrafyası, tarih boyunca

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiyenin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I.

Detaylı

OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK T.C. BAŞBAKANLIK DEVLET ARŞİVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayın Nu: 88 OSMANLI BELGELERİNDE MİLLÎ MÜCADELE VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK A N K A R A 2 0 0 7 1 P r o j e Y ö n e t i c

Detaylı

Dış Ticaret Verileri Bülteni

Dış Ticaret Verileri Bülteni (Milyar $) 216 Haziran - 216 TÜİK dış ticaret verilerine göre ihracat 216 yılı Haziran ayında, 215 yılının aynı ayına göre %8,1 artarak 12 milyar 916 milyon dolar, ithalat %7 artarak 19 milyar 475 milyon

Detaylı

YİSAD Üyelerinden Çanakkale Şehitliği ne ziyaret Ağustos 2012 / Demir Çelik Store

YİSAD Üyelerinden Çanakkale Şehitliği ne ziyaret Ağustos 2012 / Demir Çelik Store YİSAD Üyelerinden Çanakkale Şehitliği ne ziyaret 2 Ağustos 2012 / Demir Çelik Store Çanakkale Şehitlik Abidesi Tuncay Sergen / Y SAD Yön. Kur. Bşk. YİSAD - Yassı Çelik İthalat, İhracat ve Sanayicileri

Detaylı

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 Ağustos 2015 Dış ticaret istatistiklerine ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 30 Eylül 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK, Gümrük ve

Detaylı

Çanakkale ve Kurtuluş Savaşı'na Kürtler Katıldı mı? Atatürk şehitlere ihanet etmiş! DTP'li Muş milletvekili Sırrı Sakık Çanakkale Şehitlikleri'ni gezmiş ve şu açıklamalarda bulunmus: "Bu ülkede burada

Detaylı

KARMA TESTLER 03. A) Yalnız l B) Yalnız II. C) Yalnızlll D) I ve II E) I, II ve III. 2. Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'na girmesine,

KARMA TESTLER 03. A) Yalnız l B) Yalnız II. C) Yalnızlll D) I ve II E) I, II ve III. 2. Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'na girmesine, KARMA TESTLER 03 1. Osmanlı Devleti'nde matbaanın kurulması, I. Sanayi II. Ticaret III.Kültür alanlarından hangileri ile ilgili değişikliğin hız kazanmasını sağlamıştır? A) Yalnızl B) Yalnız II C) Yalnızlll

Detaylı

TTYO Çıkmazına Karşı, Farklı Bir Öneri NİTELİKLİ SANAYİ BÖLGELERİ MEHMET ÖZÇELİK

TTYO Çıkmazına Karşı, Farklı Bir Öneri NİTELİKLİ SANAYİ BÖLGELERİ MEHMET ÖZÇELİK YÖNETİCİ ÖZETİ Günümüzde küresel ekonominin aktörleri; yeni pazarlara açılmak ve rekabet edebilirliklerini artırmak amacıyla çok taraflı ekonomik ve stratejik anlaşmalara yönelmektedir. Özellikle yakın

Detaylı

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Türkiye de Üretim İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ. Doç.Dr. Yunus KOÇ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ. Doç.Dr. Yunus KOÇ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ Doç.Dr. Yunus KOÇ TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI ÖĞRETİM ÜYESİ SAYILARI/İSTATİSTİKLER Görevlendirme: 1 profesör (yabancı

Detaylı

Savaş DİLEK Jeoloji Yük.Müh

Savaş DİLEK Jeoloji Yük.Müh * Ziya Buyuk "Geride Kalanlar II" Savaş DİLEK Jeoloji Yük.Müh *1998/1-2 sayılı Jeoloji Mühendisleri Odası Haber Bülteninden alınmıştır. yıkmış, tarım ile tarım dışı faaliyetlerin birlikteliğini

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Amerikan Stratejik Yazımından...

Amerikan Stratejik Yazımından... Amerikan Stratejik Yazımından... DR. IAN LESSER Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Jeopolitik Aldatma veya bağımsız bir Kürt Devletinden yana olmadığını ve NATO müttefiklerinin bağımsızlığını

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 15 Haziran 2015, Sayı: 15. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 15 Haziran 2015, Sayı: 15. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 15 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Çağlar Kuzlukluoğlu İnci

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

En İyisi İçin. Cevap 1: "II. Meşrutiyet Dönemi"

En İyisi İçin. Cevap 1: II. Meşrutiyet Dönemi Ne x t Le v e l Ka r i y e r 300ADET TAMAMIÖZGÜN ÇÖZÜMLÜAÇI KUÇLU SORU Kaymakaml ı k Sı navı nahazı r l ı k Tar i h Açı kuçl usor u Bankası En İ yi si İ çi n.. Necat i beycd.50.yı li şhanı Apt.no: 19/

Detaylı

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ

CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ CEYHAN DA SANAYİ KURULUŞLARI BOTAŞ AYLAR İTİBARIYLA TAŞINAN HAM PETROL MİKTARLARI (BİN VARİL) "Son 12 Ay" YIL AY IRAK- TÜRKİYE CEYHAN- KIRIKKALE BATMAN- DÖRTYOL 2011 Aralık 12.653 1.739 1.232 17.743 2011

Detaylı

Kıbrıs Antlaşmaları, Planları ve önemli BM, AB kararları-1

Kıbrıs Antlaşmaları, Planları ve önemli BM, AB kararları-1 Kıbrıs Antlaşmaları, Planları ve önemli BM, AB kararları-1 Ata Atun İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ Rauf R. DENKTAŞ.. Ata ATUN... vii x 1) 1 Ağustos 1571 - Lala Mustafa Paşa ile Marc Antonio Bragadin arasında yapılan

Detaylı

Bir Kadın 3 Sanat Sergisi açıldı

Bir Kadın 3 Sanat Sergisi açıldı Bir Kadın 3 Sanat Sergisi açıldı Muğla Valisi Amir Çiçek in katılımı ile Menteşe Belediyesi nin katkıları ile Konakaltı Kültür Merkezi nde gerçekleştirilen törenle sanatçı Eda Özdemir in Bir Kadın Üç Sanat

Detaylı

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TürkİYE KADIN DERNEKLERİ FEDERASYONU Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu 1976 Yılında kurulmuş ülke genelinde 50.500 üyesi

Detaylı

Zorunlu ama takan yok

Zorunlu ama takan yok Zorunlu ama takan yok Trafik sigortası yapılması zorunlu olmasına rağmen sigortalı araç sayısı çok az. Kazalarda sigortasız araç sahipleri büyük maddi külfet yaşıyor. Ülkemizde trafiğe çıkan araçların

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

1896 Askeri Rüştüye'de Mustafa adlı ğretmeninin kendisine Kemal adını verdiği Mustafa Kemal, Manastır Askeri İdadisi (Lisesi)'ne geçti.

1896 Askeri Rüştüye'de Mustafa adlı ğretmeninin kendisine Kemal adını verdiği Mustafa Kemal, Manastır Askeri İdadisi (Lisesi)'ne geçti. 1881 Mustafa'nın Selanik'te doğuşu 1893 Mustafa'nın Selanik Askeri Rştiyesi'ne yazılması, 1896 Askeri Rüştüye'de Mustafa adlı ğretmeninin kendisine Kemal adını verdiği Mustafa Kemal, Manastır Askeri İdadisi

Detaylı

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu TÜBİTAK TÜRKİYE SANAYİ SEVK VE İDARE ENSTİTÜSÜ BİTKİSEL ÜRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu Uluslararası Pazar Analizi 17 Aralık

Detaylı

Dış Ticaret Verileri Bülteni

Dış Ticaret Verileri Bülteni (Milyar $) 3 216 Ağustos - 216 TÜİK dış ticaret verilerine göre ihracat 216 yılı Ağustos ayında, 215 yılının aynı ayına göre %7,7 artarak 11 milyar 867 milyon dolar, ithalat %3,7 artarak 16 milyar 554

Detaylı

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL II. YARIYIL Adı Adı TAR 501 Eski Anadolu Kültür 3 0 3 TAR 502 Eskiçağda Türkler 3 0 3 TAR 503 Eskiçağ Kavimlerinde

Detaylı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Ortadoğu'da su ve petrol (*) Dursun YILDIZ İnş Müh Su Politikaları Uzmanı Petrol zengini Ortadoğu'nun su gereksinmesini gidermek amacıyla üretilen projelerden

Detaylı