florence Ocak /5/12 1:57 AM Page 1

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "florence Ocak 2012 5/5/12 1:57 AM Page 1"

Transkript

1 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page 1

2 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page 2 künye group florence nightingale hastaneleri yay n d r. mtiyaz Sahibi Kardiyoloji Vakf Florence Nightingale Hastanesi A.fi. Yönetim Kurulu Baflkan Prof. Dr. Cemflid Demiro lu Sorumlu Yaz flleri Müdürü Group Florence Nightingale Hastaneleri Genel T bbi Koordinatörü Op. Dr. Mücahit Atmano lu Görsel Yönetmen Gökhan Tüzünataç Group Florence Nightingale Kurumsal letiflim Müdürü Editör Ülkü Ertu rul Bilim Dan flma Kurulu Prof.Dr. Belhhan AKPINAR, Prof.Dr. Ahmet ALANAY, Prof.Dr. Mutlu ARAT, Prof.Dr. Saide AYTEK N, Prof.Dr. Vedat AYTEK N Prof.Dr. Cihat BAKAY, Prof.Dr. Osman BAYINDIR, Prof.Dr. Yusuf BÜKEY, Prof.Dr. Çavlan Ç FTÇ, Prof.Dr. Gökhan DEM R, Prof.Dr. Cemflid DEM RO LU, Prof.Dr. lkkan DÜNDER, Prof.Dr. Ergun GÖNEY, Prof.Dr. Murat GÜLBARAN, Prof.Dr. Süheyla GÜVEN APAYDIN, Prof.Dr. Azmi HAMZAO LU, Prof.Dr. Hakk KAHRAMAN, Prof.Dr. Talat KIRIfi, Doç.Dr. Yakup KRESP, Prof.Dr. Cengiz KUDAY, Prof.Dr. Süha KÜÇÜKAKSU, Prof.Dr. Reyhan KÜÇÜKKAYA, Prof.Dr. Özenç M NAREC, Doç.Dr. Mustafa fi RVANCI, Prof.Dr. Coflkun TEC MER, Doç.Dr. Gürkan TELL O LU, Prof.Dr. Mehmet TINAZ, Prof.Dr. Yaman TOKAT, Uzm.Dr. Bülent ÜNALAN, Doç.Dr. Yunus YAVUZ, Prof.Dr. Nuran YAZICIO LU *S ralama alfabetiktir Tasar m Grafik - Uygulama Statü Newton 21 Bu derginin yay n hakk Group Florence Nightingale Hastanelerine aittir. zin al nmadan yaz ve resimler iktibas edilemez. Bu dergi Bas n Meslek lkeleri ne uymay taahhüt eder.

3 C M Y CM MY CY CMY K önsöz Sa l k Magazin in bu say s n sizlerle paylaflmaktan mutluluk duyuyoruz. Bu say m z n sayfalar aras nda Group Florence Nightingale ile ilgili birçok geliflme ve yenilikleri bulacaks n z. Geriatri; 65 yafl ve üstü kiflilerin koruyucu hekimlik uygulamalar ile sa l kl yaflamlar n hedefleyen ayr ca bu yafl grubunun sa l k sorunlar akut ve kronik hastal klar n n tan, tedavi ve takibini yapan sosyal ve fonksiyonel yaflamlar yaflam kaliteleri ile ilgili bir bilim dal d r. Uzayan yaflam sürecinde yaflam n kalitesinin art r lmas sa l kl yafllanma kavram n gündeme getirdi. Tüm dünyada oldu u gibi ülkemizde de yafll sa l na verilen önem her geçen gün artmakta. Bu konunun uygulamalar ve gerçeklefltirilmesi art k Florence Nightingale Hastaneleri nde bafllad. Meme kanseri dünyada ve türkiyede en s k görülen ve en s k ölüme neden olan kad n kanseridir. Ülkemizde meme kanseri son 20 y lda 2 kat ndan fazla artm flt r. Yaflam sürecinin uzamas, yaflam tarz n n de iflmesi bu art fl n nedenleridir. Kanserden korunabiliriz: Günümüz onkoloji bilgisi hastal n ortaya ç kmadan önlenmesinde büyük geliflmeler sa lam flt r. Önleyemedi imiz durumlarda ise erken tan birçok kanser için mümkündür. Bunun yaflamsal önemi vard r. Gastroenterolojik sorunlar yetiflkin toplumun ortalama %10-30 unda görülen s k bir problemdir. Kad köy deki hastanemizde tüp bebek bölümü hizmete girdi. Çocuk kalp hastal klar ameliyatlar büyük baflar ile yürütülmektedir. Kaliteyi ön planda tutan bak fl aç m z, Etik kurallardan ödün vermeyen karakterimizle, 2012 y l n n sa l kl ve mutlu geçmesi dile i ile. Op. Dr. Mücahit Atmano lu T bbi Direktör Genel T bbi Koordinatör

4 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page Tüp bebek yöntemi birçok aileye umut oluyor 11 Çocuklar m z n kalp sa l na dikkat! 14 Karaci er naklinde bir mihenk tafl : 500 karaci er 500 yaflam 16 Kad nlarda kalp hastal klar 21 Lazerle k r fl kl klara son! dermatokozmetoloji de lazer uygulamalar 24 Hemoroid ameliyatlar art k kans z, dikiflsiz, ve ac s z 31 drar kaç rmak kader de il! 34 Endoskopik ultrason yöntemi kanserde erken teflhis sa l yor

5 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page 5 içindekiler Sa l kl yafllanma 45 Kanserden korunabiliriz 52 Görüntü k lavuzlu unda radyoterapi nedir? 54 Dünyan n en küçük yapay kalbiyle hayata yeniden merhaba 57 Meme sa l 60 Gayrettepe FN hastanesi geliflmifl onkoloji merkezi hastalar n yoga ile buluflturuyor 63 Diyet ve diyabet 70 Göz de SARI NOKTA n n art k tedavisi var 74 Seyahat Peru gezintisi

6 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page 6 Tüp Bebek Yöntemi Birçok Aileye Umut Oluyor Kad nlar n yaklafl k %20 si ailelerini kurmak ve çocuk sahibi olmak için 35 yafl ndan sonray beklemektedirler. Kad n Yafl ve Üreme Potansiyeli Günümüz toplumunda ileri yafl nedenli gebe kalamama (infertilite) gittikçe daha yayg n hale gelmektedir. Kad nlar n yaklafl k %20 si ailelerini kurmak ve çocuk sahibi olmak için 35 yafl ndan sonray beklemektedirler. Bu e ilim çeflitli faktörlerin etkisi alt nda gerçekleflmifltir: Daha fazla kad n ifl hayat na kat lm flt r Kad nlar art k daha ileri yafllarda evlenmektedirler Boflanma oranlar yüksektir Çiftler çocuk sahibi olmak için finansal olarak daha güvenli zaman beklemektedirler Gebelikten korunma imkanlar kolaylaflm flt r Birçok kad n 20 li yafllar n sonlar nda ya da 30 lu yafllar n bafllang c nda üreme potansiyellerinin azalmaya bafllad - n farketmemektedirler. Ayr ca, medyada duyulan haberler, gebe kalmay erteleyebilece iniz ve sonra haz r oldu unuzda yard mc üreme teknikleri ile gebe kal nabilece i düflüncesine neden olabilmektedir. Ancak, ileri yafl do al yolla gebe kalabilme flans n z azaltt gibi infertilite tedavilerinin baflar flans n da olumsuz yönde etkilemektedir. Örne in, sa l kl 30 yafl nda bir kad nsan z, her ay gebe kalma flans n z yaklafl k % dir. Oysa bu oran 40 yafl nda her ay için % 5-10 lara düflmektedir. Birçok durumda do al yolla gebe kalma için geçerli olan bu oranlar yard mc üreme teknikleri için de geçerlidir. Dr. M. Nuri Delikara Kad n Hastal klar ve Do um Uzman Özel Kad köy Florence Nightingale Hastanesi Üremeye Yard mc Tedavi Merkezi Yaflla birlikte, özellikle 35 yafl ndan sonra, gebe kalma potansiyelinin (fertilite) azald n bilmek önemlidir. Günümüzde kad nlar geçmifle göre daha sa l kl ve kendilerine daha fazla bakmalar na ra men, fertilitedeki yafla ba l düflüfl telafi edilememektedir.

7 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page 7 7 her ay geliflen yumurta 20 li yafllarda geliflenlerden daha düflük kaliteye sahip olacakt r. Bu dönemde jinekolo unuz, fertilite potansiyelinizi anlamak için yumurtal k rezervinizi belirlemek isteyebilir. Yumurtal k rezervi Yumurtal k fonksiyonu K z çocuklar n n, hayatlar boyunca sperm üretebilen erkeklerden farkl olarak, do duklar nda yumurtal klar ndaki yumurta say s bellidir. Do umda, bir k z çocu u yumurtal klar nda bir milyonun üzerinde yumurtaya sahip olmas na ra men, puberte döneminde bu yumurtalardan sadece yaklafl k i kalmaktad r. Tüm üreme dönemi boyunca yumurtalardan sadece yaklafl k 400 adedi ( y lda 12 kez x 40 y l) kullan lmakta, geri kalanlar ise atreziye u ramaktad rlar (bozulmaktad rlar). Atrezi, dejeneratif bir olay olup, gebe kal nmas, normal menstrüel sikluslara sahip olunmas, do um kontrol hap kullan - m ya da infertilite tedavisi ile ilgisi yoktur. Sigara içmenin atreziyi h zland rd ve erken menopozla ba lant l oldu u bilinmektedir. Üreme dönemi boyunca, her ay olgunlaflma süreci sonucunda olgunlu a ulaflan yumurta, yumurtlama ile yumurtal ktan at l r. At lan yumurta sperm ile döllenir ve rahim (uterus) iç duvar na tutunursa, gebelik oluflur. Gebelik oluflmazsa, gebeli e haz rl k için kal nlaflm fl rahim iç duvar, adet kanamas fleklinde bozulur ve siklus tekrar bafllar. Yumurtal k rezervi, üreme yollar nda ( fallop tüpleri, uterus, vajina) herhangi bir problem olmad nda, fertilite potansiyelini ifade etmektedir. Genellikle yumurtal klardaki yumurtalar n say ve kalitesi ayn zamanda yumurtal ktaki yumurta içeren foliküllerin beyin taraf ndan verilen hormonal sinyallere ne kadar iyi cevap verdi i ile iliflkilidir. Menopoza yaklaflt kça, ovaryumlar folliküler stimulan hormon (FSH) ve lüteinize edici hormona (LH) daha zay f yan t vermeye bafllar. Vücudunuz bu hormonlar yumurta geliflimini sa lamak için üretmektedir. Yumurtal klar FSH ve LH a cevap vermeyi kesince adet sikluslar k salmaya bafllar. Yumurtal klar her ay bir yumurta üretmeyebilir ve bir period atlanabilir. Yumurtal klarda ki yumurta hücreleri tükendi inde ise menopoz bafllar. Fertilite potansiyeli 27 yafl ndan itibaren azalmaya bafllar ve yumurta kalitesi ve say s ndaki azalmaya ba l olarak 35 yafl ndan sonra h zla düfler l yafllarda adetler düzenli olmaya devam etse bile, Çocuk iste i ile doktora müracaat eden kad nlarda ilk planda de erlendirilmesi gereken yumurtal k rezervidir. Yumurtal k rezervini ölçmek için birkaç test kullan labilmektedir. Bunlardan en s k kullan lan

8 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page 8 menstrüel siklusun 2. ve 3. günü kanda FSH seviyesinin bak lmas d r. FSH hormonunun yüksek bulunmas yumurtal k rezervinizin ve gebelik flans - n z n düflük oldu unu gösterir. Ancak, normal seviyede FSH gebelik flans n z n iyi oldu u anlam na gelmez. Yafl, gebe kalma potansiyelini belirlemede en önemli prediktördür. Yumurtal k rezervini belirlemeye yarayan di er testler aras nda klomifen sitrat challenge test (CCCT), kanda inhibin B ve AMH (anti mullerian hormon) seviyesi ölçümü ve vajinal ultrason ile folikül say lar n n belirlenmesi say labilir. Azalm fl yumurtal k rezervi genellikle yaflla ilgilidir ve yumurtalar n do al olarak kayb ve kalan yumurtalar n ortalama kalitesindeki düflüfle ba l olarak geliflir. Ancak genç bayanlarda da, sigara içme, ailesinde erken menopoz hikayesi, yumurtal klarda geçirilmifl cerrahi operasyon ve bilinen hiçbir risk faktörü olmaks z n azalm fl yumurtal k rezervi görülebilir. Genetik anomaliler Yumurtal klarda yafla ba l yumurta kalitesinin azalmas sonucu genetik anomali görülme s kl da artar, düflük oran nda art fl görülür. Bu nedenle, 40 yafl n üstündeki kad nlarda düflük riski % lara ç kmaktad r. Down sendromu gibi kromozomal anomaliler, ileri yafl annelerden do an çocuklarda daha s k görülmektedir. 25 yafl ndaki bir gebede kromozomal anomalili bir bebek do urma riski 1/ 476 iken, bu risk 40 yafl nda ki bir gebede 1/66 ya yükselmektedir.

9 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page 9 9 Yafla ba l fertiliteyi etkileyen di er faktörler Kad nda yafla ba l fertilitedeki azalmaya yol açan di er bir faktör ise efllik eden endometriozis, pelvik enfeksiyon ve myom gibi jinekolojik hastal klar n görülme s kl n n yaflla birlikte artmas d r. Bu hastal klar çeflitli mekanizmalarla (tüplerin kapanmas, rahim içi yap fl kl klar) fertiliteyi olumsuz yönde etkilemektedir. Ne zaman doktora baflvurmal s n z? Yafl n z 35 ve üzerindeyse araflt rman z mümkün oldu unca çabuk bafllatmal s n z. 35 yafl ve üzeri kad nlarda 6 ay korunmas z olarak iliflkiye girilmesine ra men gebelik oluflmam flsa infertilite tan s konur ve incelemeler bafllar. E er gebe kalman z etkileyecek medikal bir problem (amenore, seksüel disfonksiyon, pelvik hastal k hikayesi ya da cerrahi giriflim gibi) varsa infertilite araflt rmas na acilen bafllamal s n z. Bu araflt rma s ras nda, öncelikle erkek faktörünü ekarte etmek için eflinize semen analizi yap lacakt r. Size de yumurtal k rezervinizi belirlemeye, fallop tüpleri, serviks ve uterusunuzu incelemeye ve efllik eden baflka medikal hastal k olup olmad n anlamaya yarayacak birtak m testler uygulanacakt r. Testlerin birço u 1-2 ay içinde tamamlanabilmekte ve uygun tedaviye tetkikler tamamlan nca hemen bafllanabilmektedir. Gebelik Öncesi Yüksek tansiyon ya da diyabet gibi bir rahats zl - n z varsa gebelik planlan rken doktorunuzla konuflmal s n z. Sa l k problemlerinizin kontrol alt nda olmas önemlidir. Doktorunuz, gebelik oluflmadan önce ilaçlar n z n de iflmesini isteyebilir. Hamilelik öncesi yüksek tansiyon ya da diyabetiniz olmasa bile, 35 yafl ndan sonra gebe kalan kad nlarda bu rahats zl klar daha s k görülür. Bu durumda, gebelik süresince özel takip ve testler önerilebilir. 35 yafl üzerindeki kad nlar n çocuklar nda kromozomal anomali riski daha yüksek oldu undan, ge-

10 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page 10 belik planlarken bu riskleri doktorunuz ya da bir genetik uzman yla konuflmay isteyebilirsiniz. Birçok ebeveyn do ru kararlar verebilmek için gebelik hakk nda mümkün oldu unca fazla fley bilmek istemektedir. Üremeye yard mc tedavi alternatifleri nfertilite için bir neden tan mland ysa, doktorunuz nedene yönelik bir tedavi önerebilir. Ancak bazen belirli bir problem belirlenemez ve infertilite nedeni aç klanamaz. Aç klanamayan infertilite durumunda ya da di er tedavi yöntemleri cevap vermedi inde doktorunuz, afl lama (IUI) ya da tüp bebek ( n vitro fertilizasyon-ivf) gibi ileri tedavi yöntemlerini önerebilir. Afl lama tedavisinde, yumurtal klar n zda ayn anda birçok yumurta geliflimini bafllatmak için fertilite ilaçlar uygulan r. Bu yumurtalar istenen olgunlu- a ulaflt nda, doktorunuz eflinizin laboratuar ortam nda haz rlanm fl spermlerini bir kateter yard m ile rahim içine b rak r. IVF yönteminde ise ilaç tedavisi ile gelifltirilen yumurtalar n z toplan r, eflinizin spermleri ile laboratuvarda birlefltirilir ve geliflen embriyolar rahim içine yerlefltirilir. Tüm tedavi yöntemlerinde yafl gebe kalma flans n - z etkilemektedir. IVF (tüp bebek) yöntemi di er tedavilere göre daha etkin olmas na ra men 40 yafl ve üzeri kad nlarda siklus bafl na %10-15 gibi düflük baflar oranlar elde edilmektedir. Özetle Yaflland kça fertilite do al olarak azal r. Bu azalman n ne zaman bafllad ve hangi h zda ilerledi i kad ndan kad na de iflkenlik gösterir. Genellikle 20 li yafllar n sonlar nda ya da 30 lu yafllar n bafllang c nda fertilite azalmaya bafllar ve 35 yafl ndan sonra h zla düfler. E er 35 yafl ndan sonra gebe kalmay planl yorsan z, uygun testler ve tedavi yöntemleriyle ilgili bilgi sahibi olman z ayr ca infertilite tedavilerindeki baflar flans n z konusunda gerçekçi olman z önemlidir. Her türlü seçene i ö renmeniz ve kendi ihtiyaç ve hedeflerinizin fark nda olman z, siz ve eflinizin için en iyi kararlar verebilmenize olanak sa layacakt r.

11 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page Çocuklar m z n Kalp Sa l na Dikkat! Çocukluk ça n n pek çok hastal gibi, kalp hastal klar da farkl yafl grubundaki çocuklarda farkl klinik tablo ve sonuçlara neden olabilmektedir. Doç. Dr. Yal m Yalç n Özel fiiflli Florence Nightingale Hastanesi Pediatrik Kardiyoloji Uzman Pediatrik kardiyoloji k saca nas l tan mlanabilir? Bu branflta çal flman n eriflkin kardiyolojiye göre zorluklar var m? Pediatrik kardiyoloji genel olarak tan mlamak istersek 0-18 yafl aral nda çocuk hastalar n konjenital ve edinsel kalp hastal klar n n tan ve tedavisi ile ilgilenen bilim dal d r. Eriflkin kardiyolojiden farkl olarak; pediatrik kardiyoloji uzmanlar n n hastalar n n büyük ço unlu unu konjenital kalp hastal klar oluflturmaktad r. Çocukluk ça n n pek çok hastal gibi, kalp hastal klar da farkl yafl grubundaki çocuklarda farkl klinik tablo ve sonuçlara neden olabilmektedir. Her hastal n yönetimi farkl olmaktad r. Ayr ca 18 yafl üstünde olan ancak do- umsal kalp hastal olan tedavi edilmifl ya da edilmemifl olan hastalar nda eriflkin kardiyolojisi ile birlikte ortak bir klinikte takip edilmeleri bu hasta grubunun en iyi flartlarda tedavi ve takip olanaklar na ulaflabilmesi aç s ndan son derece faydal d r. Ama bu tip klinikler maalesef ülkemizde pek yayg n de ildir. Yenido anlarda kalp hastal nas l anlafl labilir? Tedavide izlenen yola iliflkin k saca bilgi verebilir misiniz? Yenido anlar s kl kla siyanoz veya konjestif kalp yetersizli i tablosunda çocuk hekimi taraf ndan flüphelenilerek pediatrik kardiyolo a yönlendirilir. Ancak konjenital kalp hastal kl yenido anlar n bir ço unun yenido an döneminde klinik bulgu vermeyebilece i, subklinik seyirli olabilece i unutulmamal d r. Sistemik dolafl m yetersizli i bulunan hipoplastik sol kalp sendromu, kritik aort stenozu, a r aort koarktasyonu gibi hastal klarda ve pulmoner dolafl m n patent duktus arteriozus yoluyla sa lanabildi i pulmoner valvüler atrezi gibi durumlarda neonatal dönemde giriflimsel kardiyolojik veya cerrahi tedaviler gerekebilir. Giriflimsel tedaviler; balon valvüloplasti, balon anjioplasti, pulmoner kapa n radyofrekans yöntemle perforasyonu veya patent duktus arteriozusa (PDA) stent yerlefltirilmesi fleklinde olabilir. Bu yöntemlerle kritik yenido an n aç k kalp cerrahisinin muhtemel risklerinden korunarak, yafla-

12 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page 12 mas n n sa lanmas ve daha sonraki tedavi seçenekleri için vakit kazan lmas mümkündür. Prematüre bebeklerde kalp hastal riskleri var m? Koruyucu önlemler nas l al nabilir? Etkin kullan lan ilaç tedavileri neler? Prematüre bebeklerde do umsal kalp hastal s kl miyad nda do an bebeklere göre bir farkl l k göstermemekle birlikte, s kl kla fetal yaflamda dolafl m n önemli bir unsuru olan duktus arteriozusun, inmatür do um nedeniyle persistans (kapanmamas ) sorun oluflturmaktad r. Genifl PDA lar prematüre bebe in ventilatör tedavisinin uzamas, ekstübasyon zorlu u gibi sorunlara neden olabilir. Mümkünse prematüre do umun önlenmesi, do um önlenemiyor ise afl r miktarda parenteral s v tedavisinden kaç n lmas, destek tedavisine yan t al namad durumlarda nonsteroid antienflamatuar ilaçlar (indometasin gibi) ile ya da cerrahi olarak PDA n n kapanmas sa lanabilir. alkol al nmas konjenital kalp hastal s kl n artt - rabilir. Sinek öldürücülerin, baz solventlerin solunmas, gebelikte kullan lan ilaçlar (isotretinoin (sivilce tedavisi), lityum (psikiyatrik tedavi),...gibi) zararl olabilir. Ülkemizde özellikle; akraba evlili i, sosyoekonomik koflullar nedeniyle beslenme yetersizli i, baz vitaminlerin ve minerallerin yetersizlikleri (A, B, D vitaminleri, kalsiyum eksikli i gibi) de kalp hastal s kl n artt rabilir. Hastal n a rl ile paralel olarak tedavi maliyeti artmaktad r. Giderek yayg nlaflan transkateter tedavilerde kullan lan yeni gelifltirilen cihazlar n, kompleks hastalarda uygulanan aç k kalp cerrahisinin, yo un bak m tedavi sürecinin maliyeti yüksek olabilmektedir. Hastanenizde pediatrik kardiyoloji alan nda verilen hizmetler neler? Y ll k bak lan hasta say s, yap lan ifllem say s hakk nda bilgi verebilir misiniz? Tüm konjenital ve edinsel kalp hastal klar n n muayene, transtorasik, transözofageal ekokardiyografi, elektrokardiyografi, Holter elektrokardiyografik monitörizasyon, kateterizasyon- anjiografi ile tan ve giriflimsel yöntemlerle tedavi seçenekleri pediatrik kardiyologlar taraf ndan uygulanmaktad r. Endikasyonu olan hastalar n her türlü cerrahi tedavisi de hastanemizde baflar yla uygulanmakta, pediatrik kardiyoloji taraf ndan her aflamada (pre-per-postoperatif yo un bak m deste i verilmektedir. Hastanemizde pediyatrik kardiyoloji bölümünde görülen y ll k hasta say s yaklafl k 2000 civar ndad r. Yine hastanemizde y lda yaklafl k pediyatrik Do ufltan kalp hastal ne s kl kta görülüyor? Bu hastal kta Türkiye ye özgü nedenlerden söz edilebilir mi? Hastal n tedavisi maliyetli bir süreç mi? Her bin do umda 4-8 oran nda görülmektedir. Annenin yaflam koflullar ; hava kirlili i, yo un sigara duman solunan bir ortamda bulunmas, gebelikte

13 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page kalp ameliyat ve yaklafl k % 30'u giriflimsel olmak üzeren toplam aras nda pediyatrik kalp kateterziasyonu ve anjiyografi ifllemi gerçeklefltirilmektedir. Pediatrik kardiyoloji branfl nda hekim yard mc personel s k nt s yafl yor musunuz? Bu alanda son y llarda hekim say s artm fl oldu undan özellikle büyük kentlerde eskisi gibi hekim sorunu yaflanmamakla birlikte yard mc personel ciddi bir sorun olmaya devam etmektedir. Çünkü pediyatrik kardiyoloji di er branfllara göre çok daha özverili ve yo un bir çal flma temposu gerektirmektedir ve malasef bu konuda deneyimli yard mc personeli uzun süreli ve motive olarak çal flt rabilmek için gerekli maddi ve manevi ortam oluflturmakta biraz zorlanmaktay z. Bu alanda hizmet veren merkez say s sizce yeterli ve yayg n düzeyde mi? Hay r. Son y llarda Sa l k Bakanl bünyesinde Pediyatrik Kardiyoloji ve kalp cerrahisi ile ilgili yeni bölümler aç lmas na ve daha önceden bu alanda hizmet veren hastane ve bölümlerin daha etkili bir biçimde çal flmas n n sa lanm fl olmas na karfl n, kan mca Özel Hastanelerdeki potansiyelin daha iyi analiz edilmesi ve daha etkili bir flekilde kullan lmas n n sa lanmas gerekmektedir. Koruyucu kalp sa l na iliflkin al nmas gereken tedbirler neler? Sa l kl beslenme, rutin gebelik kontrolleri yap lmas, fetal ekokardiyografik görüntülemenin yap lmas. Akraba evliliklerinden kaç n lmas, genetik dan flmanl k servislerinin artt r lmas ve özellikle önceki gebeli inde kalp hastal olan bebek sahibi olan annelerin, bu konuda tecrübeli hekimler taraf ndan fetal ekokardiyografik olarak de erlendirilmesi önemlidir. Ayr ca daha önce yukar da söz edilen zararl etkenlerden uzak durulmas koruyucu kalp sa l na iliflkin al nmas gereken tedbirler olarak s - ralanabilir. Ulusal kalp sa l politikas n n oluflturulmas yönünde önerileriniz neler? Daha öncede dile getirmifl oldu um gibi kamu ve özel hastanelerde kardiyak merkezlerin say s n n ve bu merkezlerin niteli inin artt r lmas önemli. Giriflimsel kardiyolojide kullan lan kateter, k lavuz tel, k l f, device (cihaz), stent gibi malzemelerin ülkemizde biyoteknolojik araflt rma-gelifltirme çal flmalar na a rl k verilerek gelifltirilmesi, yüksek maliyetli ürünlerin ithalat zorunlulu unun azalt lmas hatta ihracat, ülkemiz pediatrik kardiyoloji alan na ve ekonomisine önemli bir katk sa layabilir. Tüm dünyada pediyatrik kardiyoloji ve kalp cerrahisi eriflkin kardiyoloji ve kalp cerrahisine oranla daha meflakkatli ve maliyeti yüksek bir branflt r. Bugün özellikle ABD'de bu hastalar n optimum servis alabilmesi ad na birçok merkezde özel ya da kamuya ait vak flar kanal ile bu harcamalar subvanse edilmekte ve devletin yükü azalt lmaya çal fl lmaktad r. Ülkemizde de benzer bir mekanizma ile hizmetten ödün verilmeden devletin yükü azalt labilir diye düflünmekteyim.

14 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page 14 Karaci er naklinde bir mihenk tafl : 500 karaci er 500 yaflam Prof. Dr. Yaman Tokat Özel fiiflli Florence Nightingale Hastanesi Karaci er ve Safra Yolu Hastal klar ve Transplantasyon Bölüm Baflkan Opr. Dr. Murat Dayangaç Özel Kad köy Florence Nightingale Hastanesi Karaci er Nakli Program Direktörü Ocak 2012 de Florence Nightingale Hastanesi Karaci er Nakli Merkezinde 500. karaci er naklini gerçeklefltirildi. Dahas, 2011 y l nda y lda 100 karaci er nakli baraj n aflarken, Sa l k Bakanl verilerine göre Türkiye nin en baflar l karaci er nakli merkezi olmay da baflard k. Elde edilen baflar, sadece organ nakli çal flanlar n n üstün performans n n de il, Florence Nightingale Hastanesinin organ nakli konusunda verdi i destek ve gösterdi i duyarl l n bir yans mas d r. Türkiye de ayn anda hem karaci er, hem böbrek, hem kalp, hem de kemik ili i naklinin yap ld tek sa l k kurumu olan fiiflli Florence Nightingale Hastanesinde, 2011 y l nda toplam 102 karaci er, 57 böbrek, 11 kalp (3 ü yapay kalp) ve 96 (25 i allojenik, 71 i otolog) kemik ili i nakli gerçeklefltirilmifltir. Organ naklinde mükemmellik merkezi olman n temel koflullar n, deneyim ile birlikte özveri ve ekip çal flmas oluflturmaktad r. Bu nedenle program m z n baflar s, Türkiye de en fazla say da karaci er naklini gerçeklefltirmifl olan ekibimizin cerrahi deneyiminden daha fazlas n ifade etmektedir. Say s 30 u bulan organ nakli ekibi, cerrahlar ile birlikte hepatologlar, anestezi ve yo un bak m uzmanlar, radyologlar, patologlar, transplant hemflireleri, koordinatör hemflireler ve transplant koordinatörlerinden oluflmaktad r. Ayr ca, her biri karaci er nakli konusunda deneyimli bir çok uzman hekim, yürüttü ümüz akademik programa katk da bulunmaktad r. Ancak, organ nakli ailemizin en büyük ve en önemli parças n, sa l na kavuflturdu umuz hastalar, canl vericiler ve hastalar m z n sa l kl bir hayat sürdürmeye devam etmeleri için her an yak n iletiflimde bulundu umuz hasta yak nlar oluflturmaktad r. Üyesi oldu- umuz Avrupa Karaci er Nakli Kay tlar (ELTR) verilerine göre ulaflt m z 5 y ll k %71 hasta sa kal m oran ile Avrupa seviyesini yakalam fl ve 5 y ll k %70 greft sa kal m oran ile Avrupa y geride b rakm fl bulunmaktay z (Resim 1, 2). Bu baflar, nakil sürecinde oldu u kadar, nakil sonras nda da hastalar m zla kurdu- umuz yak n iliflki ve özverili bir takip çal flmas n n sonucudur.

15 florence Ocak /5/12 1:57 AM Page Resim 1. Avrupa Karaci er Nakli Kay tlar (ELTR), 5 y ll k hasta sa kal m n %70 ve 5 y ll k greft sa kal m n %63 olarak bildirmektedir. Resim 2. Avrupa Karaci er Nakli Kay tlar (ELTR), Florence Nightingale Hastanesi Karaci er Nakli Merkezinin (TUISTA) 5 y ll k hasta sa kal m n %70 ve 5 y ll k greft sa kal m n %70 olarak bildirmektedir. Bu y l itibariyle Sa l k Bakanl Yönergesinde kural olarak tan mlanan, nakil kararlar n n uzmanlar n ortak görüflüyle al nd ve belgelendi i Organ Nakli Konseyi, 2004 y l nda bafllad m z program m zda ilk günden beri faaliyet göstermektedir. Bu y l stanbul Bilim Üniversitesi bünyesinde bafllatt m z Organ Nakli Koordinatörlü ü Yüksek Lisans Program ile birlikte Türkiye de standartlar belirlemeye devam edece imizi biliyoruz. Birlikte, baflar m z ve öncülü ümüzü devam ettirerek, daha nice 500. nakillere ulaflmak dile iyle.

16 florence Ocak /5/12 1:58 AM Page 16 Kad nlarda Kalp Hastal klar Kad nlarda Kalp Hastal klar n n S kl ve Kardiyak Riskin Belirlenmesi Prof. Dr. Saide Aytekin Özel fiiflli Florence Nightingale Hastanesi Kardiyoloji Bölümü Kalp ve damar hastal klar (KDH) kad nlarda ve erkeklerde görülen ölümlerin en önemli nedenidir. Kad nlarda KDH, erkeklere göre daha geç yafllarda ortaya ç kmakta ve bu durum, kad nlar için bir avantaj gibi görülse de, son y llarda yap lan çal flmalar, kad nlarda kalp hastal klar n n ihmal edilmeyecek derecede önemli oldu unu göstermektedir. Dünya Sa l k Örgütü taraf ndan yay nlanan raporda, 2004 y l itibariyle, Avrupa da KDH na ba l ölümlerin, erkeklerde %43, kad nlarda %55 oran nda oldu u belirtilmektedir. Amerikan Kalp Cemiyeti (American Heart Association, AHA) taraf ndan yay nlanan, Kad nlarda Kardiyovasküler Hastal klardan Primer Korunma K lavuzu verilerine göre, 2008 y l nda, KDH geçirme s kl, 20 yafl üstündeki kad nlarda %35, erkeklerde %37,4 olarak bildirilmektedir. Yafl ile beraber her iki cinsiyette de kalp hastal klar n n görülme s kl nda art fl oldu u bilinmesine ra men, son y llarda yap lan çal flmalar, kalp hastal klar n n, genç yafllarda da kad nlar için art k önemli bir sorun olmaya bafllad n ve göz ard edilmemesi gerekti ini vurgulamaktad r. Son verilere göre, her 2.6 kad ndan biri KDH na ba l nedenlerle, her 4.6 kad ndan biri ise meme kanseri nedeni ile yaflam n yitirmektedir. Uzm. Dr. Selen Yurdakul Özel fiiflli Florence Nightingale Hastanesi Kardiyoloji Bölümü Kalp ve damar hastal klar na ba l ölüm, risk faktörlerinin azalt lmas ile önemli oranda azalmaktad r. Birçok çal flmada, kad nlarda KDH görülme s kl n n erkeklere oranla daha az olmas n n bir nedeni olarak, genç kad nlardaki risk faktörlerinin erkeklere göre daha az olmas sorumlu tutulmufltur. Fakat günümüzde kad nlarda obezite, metabolik sendrom, diyabet ve sigara içicili i gibi risk faktörlerinde belirgin art fl ile beraber, art k koroner arter hastal na ba l ölümler genç yafllarda da görülmektedir. Bu nedenlerden dolay, kad nlarda, özellikle birincil korumada kalp hastal riskinin belirlen-

17 florence Ocak /5/12 1:58 AM Page mesi ve risk faktörlerinin azalt lmas büyük önem tafl maktad r. Kad nlarda kalp hastal riskinin belirlenmesi amac ile Framingham ve Reynolds ad verilen risk derecelendirme sistemleri kullan lmaktad r y l nda, AHA taraf ndan yay nlanm fl olan Kad nlarda Kardiyovasküler Hastal klardan Primer Korunma K lavuzu, 2010 y l nda güncellenmifl ve 3 risk grubu belirlenmifltir. Bu s n flamaya göre, 10 y ll k Framingham riskinin %20 nin üzerinde oldu u durumlar yüksek risk ve risk faktörü olmadan 10 y ll k Framingham riskinin %10 un alt nda oldu u durumlar düflük veya optimal risk olarak kabul edilmektedir. (Tablo 1). Tablo 1. Kad nlarda kalp damar hastal riskinin belirlenmesi Risk düzeyi Yüksek riskli grup Riskli grup Optimal (düflük) risk Kriterler Bilinen koroner arter hastal varl Serebrovasküler hastal k Diyabetes mellitus Periferik arter hastal Abdominal aort anevrizmas varl Son dönem böbrek yetersizli i 10 y ll k Framingham risk skorunun > %20 olmas Afla daki risk faktörlerinden en az 1 tanesinin varl Sigara Yetersiz beslenme Obezite (Santral) Fiziksel egzersiz yoklu u Hipertansiyon Dislipidemi Aile hikayesi (Erkek akrabada 55 yafl n alt nda, kad n akrabada 65 yafl n alt nda koroner arter hastal varl ) Metabolik sendrom varl Subklinik damar hastal varl Efor testinde düflük kapasite ve/veya efor sonras nda kalp h z n n toparlanamamas Sa l kl bir yaflam tarz na sahip olma ve herhangi bir risk faktörü olmaks z n 10 y ll k toplam Framingham riskinin < %10 olmas durumu Kad nlarda Klasik Risk Faktörlerinin De erlendirilmesi Hipertansiyon: Hipertansiyon (HT) her iki cinsiyette de kalp ve beyin damar hastal klar na yol açan önemli bir risk faktörüdür. Dünyada önlenebilir ölüm nedenleri aras nda ilk s rada yer almaktad r y l nda tüm dünyadaki eriflkin nüfusun % 26.4 ünün hipertansif oldu u bilinmektedir ve bu oran n 2025 y l itibariyle % 29.2 ye ç kaca öngörülmektedir. Yap lan çal flmalarda, kad nlarda da kalp damar hastal klar geliflimi için kad nlarda bir risk faktörü oldu u bildirilmifltir. Özellikle 45 yafl ndan sonra ve menopoz sonras dönemde kad nlarda HT un bir problem oldu u bildirilmifl olsa da, TEKHARF çal flmas n n sonuçlar na göre, Türkiye de HT s kl, her yafl grubundaki kad nlarda, erkeklere göre daha fazlad r. Kad nlarda HT ile metabolik sendrom aras nda güçlü bir iliflki söz konusudur. Yüksek kan lipid düzeyleri ve HT birlikteli i de s k görülmektedir. Yo un alkol tüketiminin HT riskini artt rd bilinmekle beraber, az ve orta derecede alkol tüketiminin etkisi net olarak bilinmemektedir. Bu konuda yap lm fl bir çal flmada, hafif ve orta düzeyde alkol tüketiminin kad nlarda HT riskini azaltt, fakat erkeklerde artt rd - ortaya ç km flt r.

18 florence Ocak /5/12 1:58 AM Page 18 Dislipidemi (Kan lipid düzeylerinin yüksek oluflu): Dislipidemi, erkekler ve kad nlar için, kalp damar hastal klar aç s ndan çok önemli bir risk faktörüdür. Kad nlarda, erkeklerden farkl olarak, yafllar aras nda total kolesterol düzeyinde yükselme ve menopoz sonras dönemde de yüksek dansiteli lipoprotein (HDL) düzeyinde düflme görülmekte ve kalp hastal klar na yakalanma riski de artmaktad r. Kad nlarda, kan trigliserid düyinin yükselmesi ve özellikle trigliserid düzeyinin HDL kolesterol düzeyine oran n n artmas, kalp hastal klar n n s kl n artt rmaktad r. Kad nlarda kalp ve damar hastal klar ndan korunma için, yüksek riskli kad nlar için hedef LDL kolesterol düzeyinin 100 mg/dl ve alt olmas önerilmektedir. Riskli gruptaki kad nlar için ise hedeflenen maksimum LDL kolesterol düzeyi 130 mg/dl dir. TEKHARF çal flmas nda, daha önceden tansiyon düzeyi normal oldu u bilinen kiflilerdeki yeni geliflen hipertansiyona yol açan nedenler olarak, ileri yafl, kad n cinsiyet, belçevresi ölçümü, kan CRP düzeyi, açl k insülin düzeyi ve sigara olarak belirlenmifltir. Ülkemizde yap lm fl di er bir çal flma olan Türk Hipertansiyon Prevalans Çal flmas nda, (Prevalence, awareness and treatment of hypertension in Turkey-PATENT), hipertansiyona yol açan etkenlerden birinin de kolesterol düzeylerinin yüksekli i oldu u belirtilmifltir. Sigara: Sigara, her iki cinsiyet için, önlenebilir bir risk faktörüdür. Sigara içme s kl, erkeklerde kad nlara göre daha fazla olsa da, gün geçtikçe art fl göstermektedir. Bu konuda yap lm fl büyük bir çal flmada, kad nlarda kalp ve damar hastal klar erkeklere gören n daha az görülmesinin alt nda yatan nedenin, kad nlardaki klasik risk faktörlerinin erkeklere oranla daha az oluflu olabilece i fikri üzerinde durulmufltur. Kad nlardaki kalp krizi geçirme riskinin ise, genç yafllarda artmas n n sigara ile iliflkili oldu u belirtilmifltir. Sigara içen genç kad nlarda, kalp hastal geçirme riski, oral kontraseptif (do um kontrol ilaçlar ) ilaç kullan m ile beraber daha da artmaktad r. Diyabetes Mellitus (fieker Hastal ) ve Metabolik Sendrom: Kad nlarda ve erkeklerde diyabetin görülme s kl yafl ile artmaktad r. Diyabetin neden oldu u kalp damar hastal riski, kad nlarda, erkeklere oranla % 50 daha fazlad r. Amerikan Diyabet Cemiyeti 45 yafl üstündeki kad n ve erkeklerde 3 y lda bir diyabet taramas önermektedir. Gebelik döneminde diyabet ortaya ç kan kad nlarda tarama daha erken yaflta bafllat lmal d r. Metabolik sendromun en önemli nedeni insülin direncidir. Ülkemizde metabolik sendrom s kl kad nlarda %39,6, erkeklerde %28 olarak bildirilmektedir. 70 yafl n üzerinde ise bu oranlar, kad nlarda % 70, erkeklerde % 49 dur.

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi!

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! www.kenthospital.com Kent Hastanesi, hepimizden önce çocuklarımızın hastanesi! Çünkü, çocuklarımız, hepimizin geleceği! Kuruluşumuzdan bu yana

Detaylı

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir?

Şeker Hastalığı Nedir? Neden Önemlidir? Aile Hekimliği Sürekli Mesleki Gelişim Programı Hayatınız boyunca öngöremediğiniz ve hayat kalitenizi düşürecek pek çok sorun yaşayabilirsiniz. Şeker hastalığı(kısa olarak Diyabet diyebiliriz) ve obezite

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. 35, 50 ve 100 gramlık alüminyum tüplerde, uygulayıcısı ve kullanma talimatı ile birlikte karton kutuda kullanıma sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. 35, 50 ve 100 gramlık alüminyum tüplerde, uygulayıcısı ve kullanma talimatı ile birlikte karton kutuda kullanıma sunulmaktadır. ESTRIOL Vajinal Krem, 1 mg Vajinal yolla veya haricen uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 1 gramında 1 mg östriol bulunur. Yardımcı maddeler: Dekalinyum klorür, Parfüm yağı, Dokusat sodyum, Propilen

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

Kanserde Erken Tan. Prof.Dr. Adnan Ayd ner. Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can

Kanserde Erken Tan. Prof.Dr. Adnan Ayd ner. Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can Kanserde Erken Tan Prof.Dr. Adnan Ayd ner Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can KANSERDE ERKEN TANI Ço u insan kanseri düflünmek bile istemez. Ancak unutmay n ki, kanser ne kadar erken saptan rsa onu yenme flans n

Detaylı

Çocuk ve Tüberküloz (Verem)

Çocuk ve Tüberküloz (Verem) TÜRK TORAKS DERNEĞİ EĞİTİM KİTAPLARI SERİSİ Çocuk ve Tüberküloz (Verem) Pediyatrik Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu TÜRK TORAKS DERNE E T M K TAPLARI SER S Türk Toraks Derne i yay n d r Türk Toraks Derne

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji Doğumsal kalp hastalığının sıklığı % 0.9 Ciddi anomali % 0.3 Her yıl 1.2 milyon kalp hastası bebek dünyaya gelmekte

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 14. NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 14 NTRAÜTER N BÜYÜME GER L Orta kolayl kta okunabilir rehber ntraüterin Büyüme Gerili i - Say 14 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri ÖNEMLİ! İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Kilonuza dikkat ediniz. Ani bir kan şekeri düşmesi (hipoglisemi) durumuna karşı yanınızda her zaman birkaç adet şeker bulundurunuz. Mutlaka egzersiz

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1

Fen ve Teknoloji VÜCUDUMUZDAK S STEMLER Ünite 1 BOfiALTIM S STEM Besinlerin hücrelerimizde kullan lmas sonucu karbondioksit, amonyak, üre, ürik asit, madensel tuz gibi vücut için zararl maddeler oluflur. Bu zararl maddelerin vücuttan uzaklaflt r lmas

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 142

Detaylı

Ripetizione del test di screening per i tumori intestinali

Ripetizione del test di screening per i tumori intestinali Ripetizione del test di screening per i tumori intestinali 6 www.bowelscreeningwales.org.uk Bağırsak Tarama Testi nin Tekrarı Bu broşür belirsiz sonuç nedeniyle bağırsak tarama testini tekrarlaması istenen

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

SIK RASTLANAN HASTALIKLAR-1

SIK RASTLANAN HASTALIKLAR-1 SIK RASTLANAN HASTALIKLAR-1 HEMOROİD - BASUR HAZIRLAYAN: OP. DR. ŞABAN BEYAZPINAR ANA SAYFAYA DÖN 1 GİRİŞ Sağlıklı bir toplum olmak. Sağlıklı karar vermeyi sağlamak ve yanlış yapmamak. Bilgilerimizin doğruluğunu

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

D- BU AMELİYATIN RİSKLERİ Bu ameliyatın taşıdığı bazı riskler/ komplikasyonlar vardır. Ameliyattaki riskler:

D- BU AMELİYATIN RİSKLERİ Bu ameliyatın taşıdığı bazı riskler/ komplikasyonlar vardır. Ameliyattaki riskler: Mikro TESE Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi, Mikroskopik TESE ameliyatı genel, veya bolgesel anestezi altında yapılabilir. Skrotum (torba) orta hattan 4 cm lik bir kesi yapılırak testislere ulaşılır ve testisler

Detaylı

Yaflam. Yaflam iyilefltiren sa l k ve. Yaflam iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri...

Yaflam. Yaflam iyilefltiren sa l k ve. Yaflam iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri... BAKIM MERKEZ efltiren sa l k e Yaflam iyileflt vtiren sa l k ve bak m çözümle Yaflam iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri... Yaflam www.eczacibasisaglik.com.tr iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri...

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Cerrahpafla T p Fakültesi Kardiyoloji ABD

Cerrahpafla T p Fakültesi Kardiyoloji ABD KALP DAMAR SA LI I KILAVUZU Yazar: Prof. Dr. Rasim ENAR Kardiyoloji ABD 2007 Servier laç n Türk Hekimlerine Arma an d r 2007 NOBEL TIP K TABEVLER KALP DAMAR SA LI I KILAVUZU Editör: Prof. Dr. Rasim ENAR

Detaylı

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD)

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) 1 GÜNDEM Tanım Epidemiyoloji (Hastalığın Yayılımı) Mücadele Soru-Cevap 2 Afrika Hastalığı Nedir? Sivrisinek, kene ve sokucu sineklerle

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz

Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz Dünya Sağlık Örgütü 1 Şubat günü bir halk sağlığı acili uyarısı yaptı. Bu uyarı uluslararası düzeyde geçerli bir acil uyarı. Bu uyarının nedeni

Detaylı

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I

ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I ÇOCUKLUKTA ve ERGENL KTE KEM K SA LI I Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ En

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

KULLANMA TALİMATI FERICOSE

KULLANMA TALİMATI FERICOSE KULLANMA TALİMATI FERICOSE 100mg/5ml İ.V. Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul Damar içine uygulanır. Etkin madde: 5 ml lik her bir ampul, 100 mg (20 mg/ml) elementer demire eşdeğer 2700 mg demir hidroksit

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri Enstitüsü,

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur.

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. OTİZM NEDİR? Otizm, sosyal ve iletişim Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. GÖRÜLME SIKLIĞI Son verilere göre 110 çocuktan birini etkilediği kabul edilmektedir

Detaylı

Sizinle araştırmalar bir adım daha ileriye gidecek. Hastalara ait veri ve tahlillerin kullanılması hakkında bilgiler

Sizinle araştırmalar bir adım daha ileriye gidecek. Hastalara ait veri ve tahlillerin kullanılması hakkında bilgiler Sizinle araştırmalar bir adım daha ileriye gidecek Hastalara ait veri ve tahlillerin kullanılması hakkında bilgiler Sayın hast, Hastalıkların teşhisi ve tedavisinde son on yılda çok büyük gelişmeler kaydedildi.

Detaylı

TİROGLOSSAL DUKTUS KİSTİ EKSTİRPASYONU AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU

TİROGLOSSAL DUKTUS KİSTİ EKSTİRPASYONU AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU TİROGLOSSAL DUKTUS KİSTİ EKSTİRPASYONU AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Baba adı: Ana adı: Doğum tarihi: Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi, Bu yazılı form,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir çiğneme tableti 725 mg (250 mg baza eşdeğer) Pirantel pamoat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir çiğneme tableti 725 mg (250 mg baza eşdeğer) Pirantel pamoat içerir. KULLANMA TALİMATI KONTİL çiğneme tableti Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir çiğneme tableti 725 mg (250 mg baza eşdeğer) Pirantel pamoat içerir. Yardımcı maddeler: Sodyum siklamat, povidon K-30, sukroz,

Detaylı

This information on (4) Breast cancer and genetics is in Turkish Göğüs kanseri ve genetiği (İngilizce'si Breast cancer and genetics)

This information on (4) Breast cancer and genetics is in Turkish Göğüs kanseri ve genetiği (İngilizce'si Breast cancer and genetics) Kanser ve genler This information on (4) Breast cancer and genetics is in Turkish Göğüs kanseri ve genetiği (İngilizce'si Breast cancer and genetics) Vücudumuz milyonlarca hücreden (cells) meydana gelir.

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr www.boren.com.tr / info@boren.com.tr YAŞAM da BOR BOR/B; Yeryüzünde bileşikler halinde, toprak, kaya ve suda az miktarlarda fakat yaygın olarak bulunan bir elementtir. Yer kabuğunda 10-20 ppm, deniz ve

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB)

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) B- BOŞALTIM SĐSTEMĐ (6 SAAT) BOŞALTIM SĐSTEMĐMĐZ VÜCUDUMUZDAN ATIKLARI UZAKLAŞTIRIR 1- Boşaltım Sistemi 2- Boşaltım Sistemi Organları

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1. IQ8Quad. Her ortam için do ru dedektör. IQ8Quad alg lama prensipleri. Yang n alg lama teknolojisi

15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1. IQ8Quad. Her ortam için do ru dedektör. IQ8Quad alg lama prensipleri. Yang n alg lama teknolojisi 15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page U1 IQ8Quad Her ortam için do ru dedektör IQ8Quad alg lama prensipleri Yang n alg lama teknolojisi 15-797989.qxp 10/17/08 1:19 PM Page 2 02 03 Do ru seçim Hiçbir yang

Detaylı

N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel)

N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel) N-3 Diz Sabitleyici (Posterior Sheel) Laminasyon tekni i ile kaplanm fl 1 cm lik özel süngerli kumafltan yap lan dizli in sa ve sol yanlar nda 1'er adet arkada ise 3 adet cep içine yerlefltirilmifl sert

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64 Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Genelgesi 2004 / 64 Tarihi:03.05.2004 Sayısı:2004/64-1838 SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü ANKARA 03/05/2004 Sayı : B100ACS0140000-9216/1853

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. CALCIUM PICKEN %10 Ampul Damar ve kas içine uygulanır.

KULLANMA TALĐMATI. CALCIUM PICKEN %10 Ampul Damar ve kas içine uygulanır. KULLANMA TALĐMATI CALCIUM PICKEN %10 Ampul Damar ve kas içine uygulanır. Etkin madde: Her bir ampul 225 mg kalsiyum glukonat monohidrat ve 572 mg kalsiyum levülinat dihidrat içerir. Yardımcı madde (ler):

Detaylı

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü

YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİ Akdeniz Müftülüğü YETİŞKİNLER DİN EĞİTİMİNİN TANIMI Yetişkinler din eğitimi kavramını tanımlayabilmek için önce yetişkinler eğitimini tanımlayalım. En çok kullanılan ifade ile yaygın

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI CASODEX 150 mg film tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: 150 mg bikalutamid Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, magnezyum stearat, polividon, sodyum nişasta glikolat, hipromelloz,

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK

NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK NORMAL EKMEK ANKARA HALK EKMEK NORMALEKMEK ekmek k vam nda sofralar n gözdesi Normal ekmek; un, su, tuz, maya ve gerekli durumlarda katk maddesi ilave edilerek üretilmektedir. nsan beslenmesi aç s ndan

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ Doç. Dr. Ülkü TATAR BAYKAL İÜ Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı ve Yönetici Hemşireler Derneği Yönetim Kurulu

Detaylı

Çocuklarda Yabancı Cisim Aspirasyonu

Çocuklarda Yabancı Cisim Aspirasyonu TÜRK TORAKS DERNEĞİ EĞİTİM KİTAPLARI SERİSİ Çocuklarda Yabancı Cisim Aspirasyonu (Nefes Borusuna Yabancı Madde Kaçması) Nedir? Nasıl Korunmalı? Türk Toraks Derneği Çocuk Göğüs Hastalıkları Çalışma Grubu

Detaylı

Prof. Dr. Erdal Birol Bostanc Sempozyum II. Baflkan

Prof. Dr. Erdal Birol Bostanc Sempozyum II. Baflkan De erli Meslektafllar m, stanbul Gastroenteroloji Cerrahisi Derne i ve Sempozyum Düzenleme Kurulu ad na sizleri 11-12 Mart 2016 tarihleri aras nda stanbul Marriott Hotel fiiflli'de gerçeklefltirilecek

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Schiltenwolf / Henningsen Muskuloskeletal A r lar Biyopsikososyal Yaklafl mla Tan ve Tedavi Türkçe Editörü / M. Sar do an Çeviri / A. Kasabal gil 16.5 x 24 cm, XVI + 320 Sayfa

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol

BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol 1. Giriş Bu yazıda, Bursa daki (ciro açısından) en büyük 250 firmanın finansal profilini ortaya koymak amacındayız.

Detaylı

Yeni Anket Verisi Girişi

Yeni Anket Verisi Girişi Yeni Anket Verisi Girişi lara ait kimlik verileri kesinlikle başka bir alanda paylaşılmayacaktır. ya ait özel veriler, sadece bilimsel çalışma merkezinin kendisi tarafından görüntülenebilecektir. proje

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

AĞIZ İÇİNDEN KİTLE ÇIKARILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU

AĞIZ İÇİNDEN KİTLE ÇIKARILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU AĞIZ İÇİNDEN KİTLE ÇIKARILMASI AMELİYATI HASTA BİLGİLENDİRME VE ONAM (RIZA) FORMU Hastanın Adı, Soyadı: TC Kimlik No: Baba adı: Ana adı: Doğum tarihi: Sayın Hasta, Sayın Veli/Vasi, Bu yazılı form, size

Detaylı

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ;

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ; FARK n zolsun Bir DPAK Prestij Torbalar DPAK File Torbalar DPAK Bantl Torbalar Etiketler Etiketli Çuvallar Rulo Etiketler Üzüm Torbalar Sebze Torbalar Koliler Tüp File ve Extrude File çeflitleri Hakk m

Detaylı

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır.

4- Solunum Sisteminin Çalışması : Solunum sistemi soluk (nefes) alıp verme olayları sayesinde çalışır. SOLUNUM SİSTEMİ Canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duyulan bu enerji besinlerden karşılanır. Hücre içerisinde besinlerden enerjinin üretilebilmesi için,

Detaylı