T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2784 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1742 ELEKTRON K T CARET

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2784 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1742 ELEKTRON K T CARET"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2784 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1742 ELEKTRON K T CARET Yazarlar Prof.Dr. Bülent GÜNSOY (Ünite 1) Doç.Dr. Vedat EKERG L (Ünite 2, 3) Prof.Dr. Ayfle Sevgi ÖZTÜRK (Ünite 4) Yrd.Doç.Dr. Neval OKAN (Ünite 5) Yrd.Doç.Dr. Zübeyr YILDIRIM (Ünite 6) Doç.Dr. Celal Hakan KA NICIO LU (Ünite 7) Yrd.Doç.Dr. Arman Aziz KARAGÜL (Ünite 8) Editör Yrd.Doç.Dr. Arman Aziz KARAGÜL ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2013 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yard mc s Arfl.Gör.Dr. rem Erdem Ayd n Ö retim Tasar mc lar Doç.Dr. T. Volkan Yüzer Ö r.gör. Bülent Batmaz Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Ölçme De erlendirme Sorumlusu Uzm. Bülent Gezen Dil Yaz m Dan flman Okt. Gönül Yüksel Grafikerler Burhan Bilgiç Nihal Sürücü Ayflegül Dibek Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Elektronik Ticaret ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde adet bas lm flt r. ESK fieh R, Ocak 2013

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... vii Bilgi Ekonomisi ve Elektronik Ticaret... 2 LKEL TOPLUMDAN B LG TOPLUMUNA DÖNÜfiÜM SÜREC... 3 lkel Toplum ve lkel Ekonomi... 3 Tar m Toplumu ve Tar m Ekonomisi... 3 Sanayi Toplumu ve Sanayi Ekonomisi... 4 Bilgi Toplumu ve Bilgi Ekonomisi... 4 Bilgi Ekonomisi... 5 Bilgi Ekonomisinin Do ufluna Yol Açan Geliflmeler... 5 Bilgi Ekonomisinde Üretim Faktörleri... 6 Emek... 6 Sermaye... 7 Toprak... 7 Giriflimci... 7 Bilgi... 7 Bilgi Ekonomisinin Temel Özellikleri... 8 Bilgi Ekonomisinin Ölçülmesi Bilgi Ekonomisi ve Yeni Ekonomi B LG EKONOM S VE ELEKTRON K T CARET Elektronik Ticaretin Türleri Elektronik Ticaretin Avantajlar Elektronik Ticarette Tercih Edilen Ürün ve Hizmetler Elektronik Ticaret Aç s ndan Geliflmifl Ülkelerin Durumu Elektronik Ticaret Aç s ndan Geliflmekte Olan Ülkelerin Durumu Elektronik Ticaretin Türkiye'deki Geliflimi Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Elektronik Ticaretin Altyap s G R fi E-T CARET VE NTERNET L fik S E-T CARET N ALTYAPISI A lar Teknoloji Altyap s A Türleri nternet ntranet ve Extranet Bilgi Da t m ve Raporlama (Messaging) Teknolojileri Dosya Aktar m letim Protokolü (FTP) Basit Posta letim Protokolü (SMTP) A Haberleri Aktarma letim Protokolü (NNTP) WWW ve Hiper Metin letiflim Protokolü (HTTP) E-T CARETTE ÖDEME ARAÇLARI (S STEMLER ) ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler Elektronik Para Elektronik Çek Kredi Kartlar Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE 4. ÜN TE Elektronik Ticarette Güvenlik E-T CARETTE GÜVENL K KAVRAMI, ÖLÇÜTLER VE TEHD TLER Girifl Güvenlik Planlamas Güvenlik Ölçütleri ve Tehditleri Güvenlik Ölçütleri Güvenlik Tehditleri GÜVENL K SALDIRILARINI ÖNLEME nternet letifliminin Korumas fiifreleme Say sal mza Say sal Zarflar Say sal Sertifikalar ve Aç k Anahtar Altyap s letiflim Kanallar n n Korunmas Güvenli Yuva Katman (Secure Sockets Layer - SSL) Güvenli HTTP Protokolü (S-HTTP) Sanal Özel A lar (VPN-Virtual Private Networks) A lar n Korunmas Güvenlik Duvarlar Proxy Sunucular Sunucu ve stemci Korumas Faaliyet Sistemi Kontrolleri (Operating System Controls) Anti-Virüs Yaz l m Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar E-Pazarlama...70 PAZARLAMA VE E-PAZARLAMA KAVRAMLARININ AÇIKLANMASI NTERNETTE PAZARLAMANIN GELENEKSEL PAZARLAMADAN FARKLI YÖNLER filetmeler N E-PAZARLAMA KULLANIM DÜZEYLER INTERNET N SA LAYACA I PAZARLAMA FIRSATLARI PAZARLAMA KARMASI UNSURLARI AÇISINDAN E-PAZARLAMA Ürün Fiyat Yer (Da t m Kanallar ) Tutundurma (Pazarlama letiflimi) E-PAZARLAMADA MÜfiTER ÇEKMEYE YÖNEL K TUTUNDURMA STRATEJ LER Online Reklamlar... 81

5 çindekiler v E-Bültenler ve E-posta letiflimi Arama Motorlar ve Di er Rehber Sayfalar Di er Sitelerden Al nan Ba lant lar: Ortak Markalama ve Sponsorluk Viral Pazarlama Sosyal Medya Çevrim D fl Tutundurma Teknikleri Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Elektronik Ticaret ve lgili Hukuki Düzenlemeler ELEKTRON K T CARETTE TEMEL HUKUKSAL SORUNLAR ELEKTRON K T CARET VE F KR MÜLK YET HAKLARI Bir Web Varl n n Oluflturulmas Alan Adlar Alan Ad Çekiflmeleri Fikri Mülkiyet Haklar Marka Patent Fikrî Mülkiyet Haklar ve Dünya Fikrî Mülkiyet Örgütü ELEKTRON K T CARET VE HAKSIZ REKABET E-Ticaret Yönergesi ELEKTRON K T CARETTE filem GÜVENL VE ELEKTRON K MZA (E- MZA) fllem Güvenli i Elektronik mza ELEKTRON K SÖZLEfiMELER ELEKTRON K T CARET VE TÜKET C LER N KORUNMASI Tüketici Sözleflmeleri ve Tüketici Haklar Mesafeli Sözleflmeler ve Tüketici Haklar Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Elektronik Ticaret ve Vergilendirme GENEL OLARAK VERG HUKUKU AÇISINDANELEKTRON K T CARET ELEKTRON K T CARET N VERG LEND R LMES NE L fik N GÖRÜfiLER ELEKTRON K T CARET N VERG LEND R LMES NE L fik N ÇALIfiMALAR Amerika Birleflik Devletleri Avustralya Türkiye Di er Ülkeler Uluslararas Çal flmalar ÜN TE 6. ÜN TE

6 vi çindekiler Avrupa Birli i (AB) OECD (Ekonomik flbirli i ve Kalk nma Teflkilat ) GEL R ÜZER NDEN ALINAN VERG LER VE ELEKTRON K T CARET HARCAMALAR ÜZER NDEN ALINAN VERG LER VE ELEKTRON K T CARET Katma De er Vergisi Gümrük Vergisi Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Damga Vergisi Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ÜN TE 8. ÜN TE Elektronik Ticaret ve Lojistik G R fi LOJ ST K VE LOJ ST K YÖNET M LOJ ST K YÖNET M N N filetmelerdek ROLÜ VE GELECE LOJ ST K YÖNET M NDE B LG TEKNOLOJ LER Lojistik Yönetiminde Bilgi Teknolojisinin Amaçlar Lojistik Yönetiminde Bilgi Teknolojisinin Önemi LOJ ST K YÖNET M NDE E-T CARET LOJ ST K YÖNET M VE INTERNET LOJ ST K YÖNET M NDE YEN GEL fimeler VE E-LOJ ST K E-LOJ ST K FAAL YETLER Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar Elektronik Ticaret ve Bilgi Sistemleri B LG S STEMLER B LG S STEMLER N N GEL fi M BÜTÜNLEfi K B LG S STEMLER KURUMSAL KAYNAK PLANLAMASI S STEMLER ELEKTRON K T CARET N TÜRLER filetmeler ARASI E-T CARET (B2B) Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar

7 Önsöz vii Önsöz letiflim ve bilgisayar teknolojilerindeki geliflmeler iflletmelerin ifl yapma biçimlerinin de de iflmesine yol açm flt r. Müflterilerden siparifllerin al nmas, siparifllerin ifllenmesi, üretim faaliyetleri, pazarlama faaliyetleri, muhasebe-finansman faaliyetleri, araflt rma-gelifltirme faaliyetleri vb faaliyetler günümüzde iletiflim ve bilgisayar teknolojileri temelinde sürdürülmektedir. Dünya da 90 l y llardan itibaren, ülkemizde de 2000 li y llar n bafl ndan itibaren iletiflim ve bilgi teknolojilerindeki geliflmelerin bir sonucu olan internet ve internet teknolojileri iflletme faaliyetleri içindeki yerini almaya bafllam flt r. Internet ve teknolojilerinin iflletme içi ve iflletme d fl bilgi ak fl n sa l kl bir flekilde düzenlemesi iflletme faaliyetlerinde etkinlik ve verimlili i art rm fl ve bu art fl n da somut olarak ölçülebilmesi internetin iflletme faaliyetlerinde kullan m nda büyük bir art - fla yol açm flt r. Böylelikle iflletmeler gerek tedarikçileri gerek müflterileri gerekse de kredi kurumlar ile aralar nda internet teknolojilerine dayal iliflkiler oluflturmaya bafllam fllard r. Elektronik ticaret (E-ticaret) olarak adland r lan bu iliflkiler bütünü tüm dünyay iflletmenin bir pazar haline getirmifltir. Bu kitab n amac E-Ticareti ekonomik etkileri, altyap s, hukuki düzenlemeler, pazarlama ve lojistik faaliyetlerindeki yeri ve bilgi sistemleri kapsam nda ö retmektir. Bu kapsam sizlere 8 ünite çerçevesinde aç klanacakt r. Siz ö rencilerimize yararl olmas dileklerime baflar lar diliyorum. Editör Yrd.Doç.Dr. Arman Aziz KARAGÜL

8 1ELEKTRON K T CARET Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Dünyadaki toplumsal sistemlerin geliflim sürecini aç klayabilecek, lkel toplum, tar m toplumu, sanayi toplumu ve bilgi toplumunun temel özelliklerini saptayabilecek, Bilgi ekonomisini tan mlayarak özelliklerini analiz edebilecek, Elektronik ticareti tan mlayabilecek ve son dönemdeki h zl gelifliminin nedenlerini aç klayabilecek, Elektronik ticaret aç s ndan geliflmifl ve geliflmekte olan ülkelerin durumunu de erlendirebilecek, Türkiye'nin elektronik ticaretteki durumunu analiz edebileceksiniz. Anahtar Kavramlar Bilgi Bilgi Toplumu Bilgi Ekonomisi Bilgi ve letiflim Teknolojileri nternet Elektronik Ticaret çindekiler Elektronik Ticaret Bilgi Ekonomisi ve Elektronik Ticaret LKEL TOPLUMDAN B LG TOPLUMUNA DÖNÜfiÜM SÜREC B LG EKONOM S VE ELEKTRON K T CARET

9 Bilgi Ekonomisi ve Elektronik Ticaret LKEL TOPLUMDAN B LG TOPLUMUNA DÖNÜfiÜM SÜREC nsano lu yeryüzündeki varl n yaklafl k yar m milyon y ld r sürdürmektedir, insanlar n kurdu u uygarl klar n tarihi ise y l öncesine dayan r. Günümüze kadar olan insan varl n n bütün süresini bir gün olarak düflünürsek tar msal yaflam gece 23.56'da, uygarl klar ise 23.57'de meydana gelmifl olur ki ça dafl toplumlar n geliflme süreci 23.59'da ve 30 saniye gibi oldukça yak n bir zaman dilimini temsil etmektedir (Giddens, 2000: 550). Yaflamlar n refah içinde sürdürebilmek için çaba gösteren toplumlar gereksinimlerini oluflturan mal ve hizmetleri elde ederken bu faaliyetler evrim geçirmekte, sürekli olarak de iflmekte ve dönüflmektedir. nsan n toplumsal ve ekonomik tarihi, çeflitli kriterlere göre birbirini izleyen dört ana döneme ayr labilir ve her dönemin sistemi bir önceki sistem ile ba lant l d r. Bu dönemler flu flekilde s ralanmaktad r: lkel toplum, tar m toplumu, sanayi toplumu ve bilgi toplumu (Özsa r, 2007: 20). fiimdi bu toplumlar n genel yap lar n ve ekonomik sistemlerinin özelliklerini görelim. lkel Toplum ve lkel Ekonomi lin ve Segal (1998: 18)'de belirtildi i üzere, bütün yaflam kültürünü do rudan kendisinden yafll olanlardan ö renen Tafl Devri insan sadece çok basit gereksinimlerini üretebiliyordu. M.Ö 'den beri var olan ve bugün yok olmak üzere olan ilkel toplumda henüz bugünkü anlam yla üretim söz konusu de ildir ve küçük gruplar halinde yaflayan insanlar avc l k, bal kç l k ve toplay c l kla geçinmektedir. Buna geçimlik ekonomi ad verilmektedir. Bu sistemde her türlü kural geleneklere ba l d r. Temel enerji kayna n n insan enerjisi oldu u ve haberleflmenin temel arac n n konuflma oldu u görülmektedir. Avlanman n erkekler, toplaman n kad nlar taraf ndan yap lmas n n en basit flekildeki ekonomik ifl bölümünü temsil etti i bu sistemde uzun bir dönem göçebe yaflam biçimi hakim olmufltur. (Özsa r, 2007: 21; Erkan, 1993: 74; Belek, 1999: ) Tar m Toplumu ve Tar m Ekonomisi McNeill (2003: 19)'da belirtildi i üzere avc l k ve toplay c l n, yerini ne zaman çiftçili e ve çobanl a b rakt tam olarak bilinememektedir. Yap lan tahminlere göre, yaklafl k on iki bin y l önce gerçekleflen iklim de iflikli inden sonra insanlar n ovalara, rmak ve göl k y lar na yerleflmesi ve köy lerin ortaya ç kmas yla bir-

10 4 Elektronik Ticaret DÜfiÜNEL M SORU likte tar msal üretime geçilmifl ve daha önce avlanan baz hayvanlar evcillefltirilmifltir. nsan, hayvan ve rüzgâr gibi do al enerji kaynaklar ve bunlardan yararlanmay sa layan basit aletlerin (su de irmeni, yelkenli vb.) kullan ld tar m toplumunda temel yiyecek SIRA maddelerinin S ZDE üretimine dayal köy ekonomisi ve basit ifl bölümü varl n yerel topluluklarda sürdürmüfltür. Politik sistemin kontrolü; din adamlar, soylular, toprak sahipleri ve askerlere, toplumsal sistemin genifl ailelere dayal oldu- DÜfiÜNEL M u ve feodalizm ad verilen bir toplumsal yap oluflmufltur. Tar m toplumunda ilkel ekonomideki ifl bölümü daha da geliflerek ticareti ortaya ç karm fl ve zamanla kentler oluflmufltur SORU (Özsa r, 2007: 22; Erkan, 1993: 74; Belek, 1999: ). D KKAT Burada aç klanan D KKAT toplumsal sistemlerin birbirlerini ortadan kald rarak ortaya ç kt n düflünmeyiniz. Dünya üzerinde flu anda burada aç klanan dört toplumsal sistemin hepsi de ayn anda varl n sürdürmektedir. Örne in say lar çok azalm fl olsa da ilkel toplumlar ve hatta ma arada yaflayan insanlar bile modern dünyada mevcuttur. Ayn ülkede ayn zaman dili- mi içinde bile farkl geliflmifllik seviyesine sahip topluluklar yaflamlar n sürdürmektedir. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ Fordist Üretim(Seri Üretim): Birbirinin K T Aayn s P olan ürünlerin çok say da (kitlesel) üretimi. Sahibi oldu u otomobil fabrikalar nda 1914'ten TELEV ZYON itibaren bu flekildeki üretimin öncülü ünü yapt için ad n Henry Ford'tan almaktad r. Hiyerarfli: NTERNET Herhangi bir kurulufl, kurum ve toplulukta çal flmakta olan bireyleri görev ve yetkileri ve ast-üst iliflkilerine göre s n fland ran sistemdir. Sanayi Toplumu ve Sanayi Ekonomisi 18. yüzy l n ortalar nda ngiltere'de buharl makinenin icad ve kömür petrol gibi fosil yak tlardan K T Ayararlanarak P demir elde etme yönteminin gelifltirilmesiyle birlikte imalat sanayi üretiminde büyük bir s çrama yaflanm fl, eme in yerine geçecek makineler fabrikalarda ve ulaflt rmada kullan lmaya bafllanm flt r. Sanayi Devrimi olarak bilinen TELEV ZYON bu süreç aniden ortaya ç kmad gibi Tanilli (2008: 120)'nin belirtti i üzere halen de sürmektedir. Sanayi Devrimi sonras nda, daha fazla üretmek temel bir sorun olmaktan ç km flt r. Seri üretime, yani kitlesel düzeyde standart üretime (Fordist Üretim) ve piyasa ekonomisine geçilmifltir. Standart çal flma düzenine ve kal plar na, devasa boyutta hiyerarflik kurum ve kurulufllara, s n rl uz- NTERNET manl k yetene ine göre flekillenmifl ifl yeri biçimleri ortaya ç km flt r. Bu dönemin temel üretim faktörü fiziksel sermayedir (Özsa r, 2007: 22; Erkan, 1993: 74; Belek, 1999: ). 1 lkel toplum, SIRA tar m S ZDE toplumu ve sanayi toplumu ad verilen toplumsal sistemlerin ve bunlar n ekonomik düzenlerinin temel özelliklerini aç klayabilir misiniz? DÜfiÜNEL M SORU D KKAT Bilgi Toplumu DÜfiÜNEL M ve Bilgi Ekonomisi AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K T A P TELEV ZYON nsano lunun ulaflt son toplumsal aflama bilgi toplumudur. Uzay çal flmalar n n bafllad ve SORU k sa bir süre içinde çok h zl bir flekilde geliflti i dönem olan 1950'li y llar n ikinci yar s ile birlikte Bilgi Ça 'n n da bafllad kabul edilmektedir. Bilgi ça toplumunda sosyal de erlerde bireycilik, eflitlik ve çeflitlilik ön plana ç kmakta; kat l mc demokrasi politik sistemlere giderek daha fazla hakim olmakta, teknik D KKAT beceriler, bilim ve araflt rma önem kazanmakta, e itim sistemine de süreklilik ve bütünlefltirme SIRA damgas n S ZDE vurmaktad r. Fosil yak tlar yan nda nükleer enerjinin ve do al enerji kaynaklar n n da yayg nlaflt, üretim sistemlerinin kitlesel üretimden uzaklaflt ve esnekleflti i, fabrikalarda robotlar n ifl gücünün yerini almaya bafllad bir sistem olan bilgi toplumunda ulafl m ve haberleflme sistemlerinde elektronik araçlar hakim olmakta ve bireysel iletiflim s n rs z bir flekilde genifllemektedir. Bilgi toplumunda K T A ülkeler P aras iliflkiler giderek geliflmekte ve her alanda küresel bir bütünleflme yaflanmaktad r. Bu genifl kapsaml geliflmeler bilgi toplumundaki ekonomik yap y da etkilemekte ve geleneksel ekonomi yerini bilgi ekonomisi ne b rakmaktad r. fiimdi bilgi ekonomisi ad verilen bu ekonomi biçimini inceleyelim. TELEV ZYON NTERNET NTERNET

11 K T A P K T A P TELEV ZYON 1. Ünite - Bilgi Ekonomisi ve Elektronik Ticaret TELEV ZYON 5 Dünyada ve Türkiye'de bilgi toplumu ile ilgili istatistik ve haberlere ulaflmak NTERNET için adresine baflvurabilirsiniz. Bilgi Ekonomisi Bilgi temelli ekonomi, e-ekonomi, dijital ekonomi, a ekonomisi, tekno-ekonomi, a rl ks z ekonomi, endüstri sonras ekonomi, yenilik ekonomisi gibi isimlerle de an lan bilgi ekonomisi, üretimde, bilginin stratejik konuma geldi i, katma de er yaratmada bilginin öne ç kt ekonomik paradigma d r. Bilginin üretimi, ifllenmesi, küresel a lar üzerinde dolafl ma girmesi ve paylafl m n n yaratt ekonomik de er üzerine kurulu olan ekonomik faaliyetlere bilgi ekonomisi denir. Bilgi toplumu aflamas na gelmifl toplumlarda ekonomik yap bilgi yo un bir yap ya dönüflmüfltür. Gelifltirilen iletiflim a lar, uydular, sabit ve mobil telefon hatlar ekonominin iflleyiflini de ifltirmifltir. Bilgi otoyollar olarak adland r lan bilgi-iletiflim alt yap lar ekonomideki para, mal ve hizmetlerin dolafl m n n önündeki fiziksel engelleri kald rm flt r. Bu sayede bu ekonomik de erlerin ulusal ve küresel düzeyde daha h zl ve daha ekonomik dolafl m uygun hale gelmekte, bilgi otoyollar sayesinde piyasalar dinamikleflmekte, rekabet ulusal düzeyden küresel düzeye ç kmakta ve küçük ekonomik birimlerin küresel düzeyde dolafl m kabiliyetleri artmaktad r (Özsa r, 2007: 24-27). Bilgi Ekonomisinin Do ufluna Yol Açan Geliflmeler Bilgi ekonomisinin ortaya ç kmas nda rol oynayan faktörlerin bafl nda teknolojik geliflmeler yer almaktad r. Bilgisayar ve iletiflim maliyetlerinin çok h zl bir flekilde düflmesi ve tüketicilerin gereksinimlerine yan t verebilmesi bu dönüflümde önemli rol oynamaktad r. fiekil 1'de, 1940'lar n sonunda transistörün icad yla bafllayan bilgi ve iletiflim devrimi sonras nda (Pohjola, 2002: 134) ortaya ç kan yenilikler gösterilmektedir. Bilgi teknolojisi, elektronik bilgi ifllem sistemleri (bilgisayar) ve iletiflim (telekomünikasyon) teknolojilerini kapsamaktad r. Bilgi teknolojisinin bafll ca bileflenleri flunlard r (Aktan ve Vural, 2004: ): Bilgi ifllem teknolojisi (Biliflim teknolojisi); Uydu teknolojisi; Mikro-elektronik teknolojisi (mikroelektronik, nanoteknoloji ve mikro-nano teknoloji; Telekomünikasyon teknolojisi (lazer teknolojisi, internet, telekonferans, fiber optik teknolojisi, dijital teknoloji); Esnek otomasyon teknolojisi; Jenerik teknolojiler (geliflmifl malzeme teknolojileri, biyoteknoloji, enerji teknolojisi, nükleer enerji, uzay ve havac l k teknolojisi, esnek otomasyon teknolojileri). Bilgi ekonomisinin ortaya ç kmas nda rol oynayan önemli faktörlerden bir di eri mal, sermaye, teknoloji ve hizmetler ile üretim ve da t m süreçlerinde küresel düzeyde serbestleflme yani küreselleflmedir. Mal ve hizmetler üzerine konulan gümrük vergilerinin (tarifelerin) giderek azalt lmas, finans ve sermaye hareketlerinin serbest b rak lmas sonucunda birçok sektör uluslararas ticarete aç lmakta ve fiziksel engeller ortadan kalkt için dünya küresel bir bilgi toplumuna dönüflmektedir. Tüketim kültürünün küreselleflmesi ile birlikte tüketici talebinde kaliteye verilen önemin artmas, temel tüketim mallar yerine bofl zaman de erlendirmeye dönük hizmetlere (gezi, e lence, dinlenme vb.) daha fazla harcama yap lmas da bilgi ekonomisinin ortaya ç kmas nda önemli bir unsur olmufltur. Bu süreç, yaz l m, ilaçlar ve biyoteknoloji gibi bilgiye dayal veya bilgi yo un mallar n ortaya ç kmas na yol açmaktad r (Aktan ve Vural, 2004: ). Di er yandan dünya genelinde ortalama kifli bafl na gelirin sürekli olarak artmakta oluflu da bu süreci finansal aç dan destekleyici bir unsur olmaktad r. NTERNET Paradigma: Belirli bir bilimsel alanda çal flanlar n paylaflt klar ortak de erler ve düflünceler sistemi. Model veya teorik çerçeve olarak da adland r labilir. Bilgi Otoyolu: Her tür kablo, telefon, uydu, internet ve benzeri kanallardan oluflan, ifl yeri, ev, okul, hastane gibi mekanlar birbirine ba layan bilgi ve iletiflim alt yap s. Mikroelektronik: Mikron ölçe inde elemanlar kapsayan devrelerle ilgili elektronik dal ve üretim sektörü. Bir mikron metrenin milyonda biridir. Nanoteknoloji: Maddeyi moleküler ve atomik düzeyde iflleme ve kontrol etme bilimidir. Bir nanometre metrenin milyarda biridir. Telekonferans: Genellikle uydu veya internet üzerinden çal flan, ses ve görüntünün uza a iletilebilmesi sayesinde farkl mekanlardaki kifli veya gruplar n birbiriyle konuflma ve görüflme yapmalar n sa layan sistem. Fiber optik: Genellikle plastik veya camdan yap lan ve fl k sinyali yard m yla ses, veri ve görüntü ileten yüksek kapasiteli iletiflim teknolojisi. Transistör: Elektronik araçlar n temel yap tafllar n oluflturan, yar iletken malzemeden yap lm fl elektronik devre eleman.

12 6 Elektronik Ticaret fiekil 1.1 DÜfiÜNEL M Bilgi, letiflim ve Bilgisayar SORU Teknolojilerinde De iflim TELEV ZYON NTERNET 2 Bilgi ekonomisinin ortaya ç kmas nda rol oynayan faktörleri s ralayabilir misiniz? Radyo DÜfiÜNEL M Elektronik flalter Dijital ilefltiflim letiflim uydular Video teyp Direkt mesafeli arama Mikro dalga linkler Kablolu TV Teyp SORU TELEV ZYON NTERNET letiflim Teknolojileri Kiflisel telefonlar, Dijital a lar Özel uydular Genifl çapl a lar Hücreli radyo Yerel bölge a lar Telekonferans Video diskler Paket elektronik anahtar El radyosu Faks Uydu ba lant l kiflisel mobil hizmetler, Anahtarl genifl bant hizmetleri, 3G, 4G... Kaynak: D KKAT Dicker D KKAT (1998: 150)'den aktaran Aktan ve SIRA Vural S ZDE (2004: 138) ve kendi ilavelerimiz. On-line Araflt rma, Profesyonel (Mesleki) Veri Tabanlar AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ Yönetim Bilgi Sistemleri, Veri iflleme, Uzaktan kumandal aletler Bilgi Teknolojileri Malzeme planlama, Stok Kontrol ve Programlama, E-posta ve Telekonferans, Bilgisayarla Tasar m ve Üretim, Uzaktan Kumandal Aletler K T A P K T A P Basit fonksiyonlu bilgisayarlar Yap sal programlama Programlama dilleri Ticari bilgisayarlar Bilgi yönetimi sistemleri Mikro ifllemciler letili bilgi yöntemi sistemleri Entegre elektronik devre Mini bilgisayarlar Yap sal programlama Tafl nabilir bilgisayarlar Bilgisayar Teknolojileri Optik disk depolama Uzman sistemler Bilgi ak fl süreçleri Küçük çapl entegrasyon Ultra kabiliyetli makinalar Biyo-çipler Optik çipler Do al dil tan mlama Paralel ifllem ö renme yetene i Çipler Jenerik Teknoloji: Etkileri itibariyle ekonominin bütün faaliyet alanlar n kapsayan teknoloji türüdür. Sanayi Devrimi'ndeki buhar teknolojisi bu teknolojiye örnek olarak verilebilir. Esnek Otomasyon: Kitlesel üretimden farkl olarak siparifllere veya ekonomik dalgalanmalara göre hem büyük hem de küçük hacimli ve düflük maliyetli üretim yapma olana sa layan esnek üretim sistemi veya di er ad yla Post-Fordizm. Bu üretim sistemi bilgisayar destekli üretim sistemleri ile bütünleflmifl olarak çal fl r ve üretim modellerinin k sa zamanda de ifltirilebilmesine olanak sa lar. Risk sermayesi: Sermaye arayan firmalara veya yarat c yeni fikirleri ve bulufllar olan giriflimcilere bu riski karfl lamaya haz r sermayedarlar taraf ndan verilen finansal destek. Bilgi Ekonomisinde Üretim Faktörleri Günümüz ekonomilerinde mal ve hizmet üretiminde dört temel üretim faktörü (emek, sermaye, toprak ve giriflimci) yan nda beflinci bir üretim faktörü olarak bilgi ön plana ç kmaktad r. fiimdi bu üretim faktörlerini k saca inceleyelim. Emek ster beyin gücü ister kas gücüyle çal fls n üretime kat lan her türlü befleri kaynak emek olarak adland r l r. E itimli ve yetifltirilmifl eme in ortaya koydu u bilgi birikimi ve yeteneklere befleri sermaye (insani sermaye) denir. Bilgi ekonomisine geçifl ile birlikte, bilgi teknolojilerinde beceri kazanm fl eme e olan talep artm flt r. Bilgi ekonomilerinde vas fs z ifl gücüne (mavi yakal lar) duyulan gereksinim giderek düflmekte, vas f gerektirmeyen ifller için daha çok robotlar kullan lmakta, yüksek vas fl ifl gücüne (beyaz yakal lar) olan talep artmakta ve bilgi yo un mesleklerin miktar artmaktad r (Özcan ve Barca, 2008: 82). Say lar her geçen gün artan ve nitelikli ifl gücü isteyen mesleklerden baz lar flunlard r: Web tasar mc s, veri taban uzmanl, ça r merkezi yöneticili i, ifl mimar, biyo teknoloji uzmanl, mikroelektronik mühendisli i, çözüm mimarlar, risk sermayesi uzmanl, vadeli piyasalar uzmanl ve e-ticaret uzmanl. Drucker bu yüksek vas fl ifl gücüne bilgi iflçisi ad n vermektedir ve Toffler'a göre yeni üretim sistemleri art k üretken, yenilikçi, e itimli ve ferdiyetçi iflçilere gereksinim duymaktad r ve eski üretim sistemlerinde oldu u gibi tek tip, standart, tekrara dayal ifl

13 1. Ünite - Bilgi Ekonomisi ve Elektronik Ticaret 7 yapan iflçilere gereksinim azalm flt r. Bilgi ekonomisinde bilgiyi iflleme, sorun çözme, hem ba ms z olarak hem de tak m halinde çal flabilme yetene ine sahip, dinamik, risk alabilen, hayal gücüne ve yarat c düflünebilme yetene ine sahip, özgüvenli, sorumluluk alabilen, sürekli ö renme iste ine sahip, iletiflimi güçlü, çok ifllevli insanlar n yetifltirilmesi önem kazanmaktad r (Özsa r, 2007: 46-47, 65-71). Sermaye Geleneksel olarak sermaye denildi inde ilk akla gelen aletler, makine ve teçhizatlar ile fabrikalard r. Mal ve hizmet üretiminde fiziksel varl ile kullan lan bu unsurlar fiziksel sermaye olarak adland r l r. Buna karfl l k fiziksel varl olmamas na ra men bilgi toplumunda büyük önem kazanm fl olan sermaye türü entelektüel sermayedir. Entelektüel sermaye, bir iflletmede çal flanlar n n beceri, deneyim, e itim ve bilgi birikimleri; iflletmenin pazar pay, müflteri say s, yaratt bilgi gibi maddi olmayan ekonomik de erlerini ifade etmektedir. Sanayi ekonomisinde bir iflletmenin baflar düzeyi, fiziksel sermayesini etkin kullanabilme derecesine ba l iken bilgi ekonomisinde entelektüel sermayesini katma de er art fl nda kullanabilme becerisine ba l d r. Toprak Do al kaynaklar da denilen bu üretim faktörü topra n hem kendisini hem de alt nda ve üstünde yer alan varl klar kapsamaktad r. Madenler, petrol, su, do al gaz rezervleri, ormanlar, denizler, göller, tar msal araziler bu kapsamda yer al r. Metal ve mineral gibi varl klar kendini yenileyemeyen, ormanlar ve denizler gibi kaynaklar kendini yenileyebilen kaynaklara örnek gösterilmektedir. nsano lunun bilgisi artt kça do al kaynaklar n da miktar artmaktad r (Ünsal, 2007: 9). Dolay s yla bilgi ekonomisinde kaynaklar n k tl bilgi ve teknoloji yard m yla afl labilmekte ve yeni alternatifler bulunabilmektedir. Bitecek gözüyle bak lan ve kayg uyand ran kaynaklar yerine h zl bir flekilde yenileri ikame edilmektedir. Giriflimci Giriflimci, tüm üretim faktörlerini bir araya getirerek üretimin organizasyonunu yapan ve bunun karfl s nda kâr elde eden gerçek veya tüzel kiflilere verilen isimdir. Bilgi toplumundaki giriflimci tipi daha önceki toplum tiplerindekine göre daha yarat c, yenilikçi, risk alabilen, bilgi ve iletiflim teknolojilerinden ileri derecede yararlanmas n bilen, h zl karar veren bir yap ya sahiptir. Bilgi Veri (data), bilgi (information) ve üstbilgi/yerleflik bilgi (knowledge) kavramlar s kl kla birbiriyle kar flt r lmaktad r. Herhangi bir konu hakk nda elde edilen verilerin ifllenmesi ile bilgiye, bunlar n çeflitli alanlarda kullan labilecek hale getirilmesi ile üstbilgi/yerleflik bilgiye ulafl lmaktad r. Davenport ve Prusak' n tan mlamalar na göre veri, olaylar hakk nda birbirinden ayr, nesnel gerçekleri ifade eden ve belli biçimlerde tutulmufl kay tlar; bilgi verilerin amaca yönelme, kategorize etme, hesaplama, düzeltme ve özetleme gibi yöntemlerle de er kat l m halidir ve verilerden farkl olarak bilgi bir anlam tafl r ve bu nedenle bilgiye fark yaratan veri de denir. Üstbilgi/yerleflik bilgi ise belli bir düzen içindeki deneyimlerin, de erlerin, amaca yönelik bilginin bir araya getirilmesi ve de erlendirilmesi ile ortaya ç kan olgu, gerçek ve ilkeler bütünüdür, anlam na gelir. Türk Dil Kurumuna göre bilgi, in-

14 8 Elektronik Ticaret 3 san zekas n n çal flmas sonucunda ö renme, araflt rma veya gözlem yoluyla elde edilen düflünce ürünüdür. Üstbilgi/yerleflik bilgi, kullan labilecek hale gelmifl özelleflmifl bilgi anlam na gelir. K sacas, üstbilgi/yerleflik bilgi veri ve bilgiyi de kapsayan bir kavram olup veri ve bilginin üstbilgi/yerleflik bilgi haline gelebilmesi için insan akl n n devreye girmesi gerekmektedir. Dolay s yla bilgi veriden, üstbilgi/yerleflik bilgi ise bilgiden do ar ve bilginin üstbilgi/yerleflik bilgiye dönüflümü insan beyni taraf ndan gerçeklefltirilir (Yumuflak, 2009: 7-8). Ünitemizin izleyen bölümlerinde bilgi ve üstbilgi kavramlar ayr ayr vurgulanmay p bilgi olarak yer alacakt r. Bilgi ekonomisinde fiziksel girdilere ve do al kaynaklara dayal bir yap dan entelektüel varl klara (bilgi, teknoloji, entelektüel mülkiyet ve tecrübe) dayal bir yap ya do ru de iflim yaflanmaktad r. Bilgi ekonomilerinde üretim teknolojisi yani bir ürünün nas l üretilece i ile ilgili bilgi ve tecrübe üretimde çok önemli bir üretim faktörü niteli ine ulaflm flt r. Teknik bilgi, bilimsel süreçlerden geçerek üretilmifl ve üretimde girdi olarak kullan lan bilgidir. Bilgi toplumunda temel üretim faktörü olan bilgi, sermaye ve toprak gibi k t bir üretim faktörü olmad için bilgi üretim fonksiyonunda de iflken girdi olarak kullan ld nda azalan verimler yasas yerine artan verim yasas geçerlidir. Çünkü bilgi di er üretim faktörlerinin aksine, kullan ld kça verimlili i, paylafl ld kça miktar artan bir üretim faktörüdür. Öte yandan bilgi, sermaye ve toprak gibi birbirini tamamlayan üretim faktörleri de ildir, aksine onlar n yerine ikame edilebilen bir üretim faktörüdür (Özsa r, 2007: 48, 53). Veri, bilgi ve SIRA üstbilgi/yerleflik S ZDE bilgi aras ndaki farklar aç klayabilir misiniz? Bilgi Ekonomisinin Temel Özellikleri DÜfiÜNEL M Bilgi toplumunun DÜfiÜNEL M ekonomik yap s di er toplumsal yap lara göre önemli farkl l klar göstermektedir. Stoiner ve Topsctt'a göre bilgi ekonomisinin bafll ca özellikleri SORU flu flekilde s ralanabilir SORU (Özsa r, 2007: 35-40; Aktan ve Vural, 2004: 155, ; fiahin, 2001: 5-6): i. Bilgi ekonomisinde hizmet üretimi ön plana ç kmaktad r: Bilgi ekonomisinde hizmet sektörü, sanayi ve tar m sektörlerine göre daha büyük pay almaktad r. D KKAT D KKAT Bilginin katma de erin ana kaynaklar ndan biri haline gelmesi ve bir mal olarak kabul edilmeye bafllanmas ndan sonra ileri teknoloji, yenilik ve icatlara dayal ve bilgi yo un olan hizmetler sektörü ulusal verimlilik ve rekabet gücü aç s ndan son derece önemli hale gelmifltir. Sanayi ürünlerinin üretiminde yüksek derecede kodlanm fl bilgi AMAÇLARIMIZ kullan l rken, bilgi yo un hizmetler sunan firmalar n ürettikleri ürün ve AMAÇLARIMIZ hizmetler yüksek derecede gayri maddi ve özgün bilgi içermektedir. K T A P ii. Bilgi K ekonomisi T A P krediye dayanan bir ekonomidir: Bilgi ekonomisinde al flverifllerde kredi kart, çek, senet ve elektronik para gibi araçlar n ödemelerdeki pay giderek artmaktad r. Elektronik para, kiflide bulunan elektronik bir araca yüklenmifl mali bir de er veya kiflisel fondur ve harcand kça miktar azal r ve bu araca yeniden yükleme yap labilir. ki tür elektronik para vard r: Ak ll kart (smart card) ve TELEV ZYON TELEV ZYON elektronik cüzdan (electronic wallet). Ak ll kartlar, sahip olduklar elektronik yap sayesinde parasal de erleri üzerinde tutabilir ve bu kartlara tekrar yükleme yap labilir. Elektronik NTERNET cüzdan ise tümüyle yaz l m yoluyla gelifltirilmifltir ve kiflilerin NTERNET kendi bilgisayarlar na flifreleme yoluyla yüklenen bir yap y temsil ederler. iii. Bilgi ekonomisi küresel bir ekonomidir: Bilgi ekonomisinde flirketler s n r ötesi sabit sermaye yat r m, s n r ötesi ortakl k, fason imalat anlaflmalar ve benzeri yöntemlerle mal ve hizmet üretim faaliyetlerini kendi ülkeleri d fl na yaymaktad rlar.

15 1. Ünite - Bilgi Ekonomisi ve Elektronik Ticaret 9 iv. Bilgi ekonomisi dijital bir a ekonomisidir: Bilgi ekonomisinde insanlar n ve firmalar n haberleflmesi, hükümet kararlar n n gönderilmesi, iflletme faaliyetleri, fon de iflimi vb. gibi ifllemler s f r ve bire dayal dijital kodlamalar yard m yla gerçekleflmekte, bilgi otoyollar ve dijital a lar içinde sanal ekonomi ve sanal piyasalar ortaya ç kmaktad r. Üretici ve tüketiciler aras ndaki arac nitelikteki fonksiyonlar dijital iletiflim a lar sayesinde ortadan kalkm flt r. Bilgi ekonomisi dijital iletiflim a lar yla bütünleflen bir ekonomidir. v. Bilgi ekonomisinde en önemli üretim faktörü beyin gücüdür: Bilgi ekonomisinde ekonomiye art de er katan temel unsur kas gücünden çok beyin gücüdür. Bilgi ekonomisinde mallar n ve hizmetlerin bilgisel içeri i artmakta, tüketici fikirleri, bilgi ve teknoloji mal ve hizmetlerin bir parças olmaktad r. Bilgi ekonomisinde ekonomik de erin oluflturulmas bilgiye ba l hale gelmektedir. vi. Bilgi ekonomisi sürekli yenilikler getiren bir ekonomidir: Bilgi ekonomisinde rekabetin artmas n n da etkisiyle sürekli yeni bilgiler üretilmekte ve bu bilgi ürüne dönüfltürülmektedir. Bu yenilikler, olmayan bir ürünü veya hizmeti meydana getirmek, bir ifli daha önce yap lmad bir biçimde yapmak, do ada var olan ama daha önce keflfedilmeyen bir süreci yaflama geçirmek fleklinde olabilir. Bu çerçevede, bilgi ekonomisinde Ar-Ge (araflt rma ve gelifltirme) harcamalar n n önemi büyüktür. Firmalar n yeniyi yakalamalar n n yolu Ar-Ge bölümlerinde istihdam edecekleri yenilikçi personelin çal flmalar ndan geçmektedir. Bilgi üretme, keflif ve icat yapma çabalar firmalar ve kurumlar Ar-Ge harcamalar na yöneltmektedir. vii. Bilgi ekonomisi tüketicinin özel zevklerine uygun üretimi ön plana ç karmaktad r: Bilgi ekonomisinde kitlesel üretimin a rl eskisi kadar büyük de ildir. Bilgi ekonomisinde üreticiler, tek tek bireylerin zevk ve tercihlerini karfl layacak ürünler gelifltirme çabas içinde tüketicileri üretim sürecine dahil etmektedirler. Firmalar özel siparifl üzerine yeni modeller ve ürünler gelifltirme yetene ine sahiptirler. viii. Bilgi ekonomisinde h z önemli bir baflar faktörüdür: Bilgi ekonomisinde gerçeklefltirilen teknolojik geliflmeler sayesinde bilgi ifllem, haberleflme ve ulafl m ola anüstü h zlanm flt r. Dolay s yla h zl olmak rekabet edebilirlikte ve firma baflar s nda anahtar bir faktör ve de iflken haline gelmifltir. ix. Bilgi ekonomisinde rekabet en üst düzeydedir: Firmalar, piyasa güçlerini art rmak ve lider olabilmek amac yla sürekli olarak yeni bir ürün gelifltirmeye ve mevcut ürünlerin yerini alacak yeni ürünler ortaya koymaya çal fl rlar. Bunu sa lamak için Ar-Ge alan nda yo un yat r mlarda bulunurlar. Bilgi ekonomisinde oldukça önemli yenilik ve icatlar her an ortaya ç kabilece i için piyasa lideri firmalar takipçi firmalardan biri taraf ndan liderlikten indirilebilir. Bilgi ekonomisinde liderlik çok az bir süre için sürdürülebilir, dolay s yla yeni ekonomi geçici ve k r lgan tekeller (monopoller) ile doludur ve güçlü bir rekabet vard r. x. Bilgi ekonomisi esnek organizasyon yap s na dayal d r: Sanayi ekonomisinde Taylorcu organizasyon biçimi hakimdi. Taylorizmde iflçilerin yapmas gereken, sadece kendilerine verilen görevleri yapmak ve konulan teknik ve ifl standartlar n izlemektir. Taylorcu üreticiler, standart ürünlerin üretiminde ölçek ekonomileri yoluyla üst düzeyde verimlilik elde ederler. Bilgi ekonomisinde, sadece verilen standart görevleri yerine getiren iflçilere dayal Taylorcu organizasyon biçimi yerini esnek organizasyonlara b rakmaktad r. Esnek organizasyonlar kaynak israf n azalt r ve üretim sürecinin her aflamas na de iflen koflullar dikkate alan yarat c düflünce tarz n ekleyerek emek ve sermayenin verimlili ini art r r.

16 10 Elektronik Ticaret DÜfiÜNEL M 4 Bilgi ekonomisi SIRA ile S ZDE yenilikler aras ndaki iliflkiyi aç klayabilir misiniz? Tablo 1.1'de, inceledi imiz özelliklerini de dahil ederek bilgi ekonomisi ile sanayi ekonomisinin DÜfiÜNEL Mbir karfl laflt r lmas yap lmaktad r. Tablo SORU 1.1 Sanayi Ekonomisi ile Bilgi Ekonomisinin Karfl laflt r lmas D KKAT Kaynak: Kurtulmufl (2001), Özsa r (2007) ve kendi eklemelerimiz. Sanayi Ekonomisi SORU(Eski Ekonomi) Kaynaklar n K tl Kol gücü (yabanc laflm fl, D KKAT mavi yakal, vasat iflçiler) Mal ve hizmet SIRA üretiminde S ZDE geliflmenin bafllang c nda buhar makinesi yer al r AMAÇLARIMIZ fl gücü kalifiye AMAÇLARIMIZ de il, tek bir alanda uzman, yabanc laflm fl, mavi yakal iflçiler K T A P K T A P Ürün odakl stratejiler Bilgi Ekonomisi (Yeni Ekonomi) Kaynaklarda çeflitlilik, çokluluk Üstün nitelikli beyin gücü (beyaz yakal lar) Mal ve hizmet üretiminde geliflmenin bafllang c nda bilgi ve iletiflim teknolojileri yer almaktad r fl gücü yüksek nitelikli (bilgili, tecrübeli, çok yönlü beceri sahibi), yenilikçi, yarat c, beyaz yakal iflçiler Pazar odakl stratejiler TELEV ZYON NTERNET Bireysel gereksinimlerin TELEV ZYON tatmini Sanayi sektörünün a rl Üretim ve rekabet NTERNET alan ulusal Hiyerarflik-bürokratik organizasyon Mekanize kitle üretimi (üretim hatlar ) Büyümenin belirleyicisi sermaye-ifl gücü Karfl laflt rmal üstünlü ün kayna ölçek ekonomileri, düflük maliyetler Ar-Ge düflük öneme sahip Di er firmalarla iliflkiler söz konusu de il Maddi varl klar görece daha önemli Bireysel sözleflmeler, daha sonra toplu sözleflme Kompleks gereksinimlerin tatmini (daha iyi çal flma koflullar, ifl yerinde yönetime kat lma vb. gibi) Hizmetler sektörünün a rl Üretim ve rekabet alan küresel A örgüsü, flebeke fleklinde örgütlenme Tam zaman nda yal n-esnek üretim Büyümenin belirleyicisi yenilik, icatlar ve bilgi Karfl laflt rmal üstünlü ün kayna kapsam ekonomileri, yenilik ve kalite Ar-Ge yüksek öneme sahip Di er firmalarla ifl birli i, ortakl k, sinerji, birleflme söz konusu Gayri maddi varl klar görece daha önemli Bireysel sözleflmelere dönüfl Bilgi Ekonomisinin Ölçülmesi Dünya ülkelerinin ekonomik ve toplumsal geliflme sürecinin son aflamas olan bilgi toplumunda, bilgi ekonomisi altyap s ve düzeyi aç s ndan hangi noktada oldu unu ortaya koymak için baz endeksler gelifltirilmifltir. Bunlar aras nda en çok bilineni Dünya Bankas 'n n gelifltirdi i Bilgi Endeksi (KI) nin temel bileflenlerinden birisi olan Bilgi Ekonomisi Endeksi (KEI) dir. Bilgi Endeksi, bilginin üretilme, kullanma ve yay lma düzeyini ölçen ve e itim, yenilik ve bilgi-iletiflim teknolojisi (ICT) verilerinden oluflan bir endeks olup bilgi ekonomisi endeksini de kapsar. Bilgi ekonomisi endeksi bilgi ve kalk nma aras nda iliflki kurmaktad r ve ülkelerin e itim, ekonomik teflvikler, bilgi-iletiflim teknolojisi, kurumsal rejim ve yenilik alanlar ndaki performanslar na verilen puanlar n ortalamas na dayanan bir endekstir. fiekil 2'de bilgi endeksi ve bilgi ekonomisi endeksinin hangi unsurlardan olufltu u görülmektedir.

17 1. Ünite - Bilgi Ekonomisi ve Elektronik Ticaret 11 fiekil 1.2 Bilgi Endeksleri Bilgi Endeksinin Unsurlar Bilgi Ekonomisi Endeksi Ekonomik Teflvikler Endeksi E itim Endeksi Bilgi Endeksi Yenilik Endeksi Enformasyon ve letiflim Teknolojileri Endeksi Kaynak: World Bank'tan haz rlayan Yumuflak vd., (2009), s. 18. Tarife ve Tarife d fl Engeller Yetiflkin Okuryazarl k Oran Telif Ödemeleri Telefon Say s Hukuki Düzenlemeler lkö retim Okullaflma Oran Patent Say s Bilgisayar Sayas Mevzuat n Niteli i Ortaö retim Okullaflma Oran Dergi Say s nternet Kullan c Say s fiekil (1.2) aç klanan unsurlara göre hesaplanm fl olan bilgi ekonomisi endeksinde ulaflt klar puanlara göre 2008 y l için yap lan s ralamada birinci gelen ülke Danimarka'd r, onu sveç ve Finlandiya izlemektedir. Tablo 1.2'de görülece i üzere Türkiye bilgi ekonomisi s ralamas nda dünya ülkeleri aras nda 53'üncü gelmektedir. Dünyadaki çeflitli bölgelere göre yap lan s ralamada ise do al olarak en üstte en geliflmifl yedi ülke (G7), daha sonra Bat Avrupa ile Do u Asya ve Pasifik gelmektedir. Bilgi ekonomisi endeksine göre yap lan s ralamada beklendi i üzere Afrika ve Güney Asya ülkeleri en sonda yer almaktad r. Bilgi Ekonomik Bilgi Yenilik Ülke Ekonomisi Teflvikler Fark Endeksi Endeksi Endeksi Endeksi E itim Endeksi Bilgi ve letiflim Teknolojileri Endeksi 1 - Danimarka sveç Finlandiya Hollanda Norveç Kanada , sviçre ngiltere ABD Avustralya Türkiye Tablo 1.2 Bilgi Ekonomisi Endeksine Göre Çeflitli Ülkeler ve Bölgeler Kaynak: World Bank, org/etools/kam2/kam_ page5.asp ( )

18 12 Elektronik Ticaret BÖLGELER 1 - G B. Avrupa D.Asya ve Pasifik Avrupa ve Orta Asya Dünya Orta Do u ve K. Afrika Latin Amerika Afrika Güney Asya DÜfiÜNEL M dot.com (.com): nternet üzerinden elektronik ticaret yapan SORU flirket. D KKAT Bilgi Ekonomisi ve Yeni Ekonomi Günümüzde, bilgi ekonomisi yerine neredeyse bir slogan niteli ine dönüflmüfl olan yeni ekonomi terimi daha çok kullan lmaktad r. Bu de iflimin kayna ABD ekonomisinde ilgili dönemde yaflanan geliflmelerdir (Eliasson vd., 2004: 290). ABD ekonomisinde 1990'l y llarda görülen yüksek büyüme oran ( ortalamas yüzde 4,1) birçok araflt rmac n n ilgisini çekmifl ve enflasyon oranlar n n düfltü ü ( ortalamas yüzde 1,7), iflsizli in azald ( ortalamas yüzde 4,6) bu baflar l SIRA dönem S ZDE ve yüksek performans n nedenleri araflt r lm flt r. Araflt rmac lar n birço u bu baflar n n alt nda bilgi ve iletiflim teknolojilerine yap lan yat r mlar n yol açt verimlilik DÜfiÜNEL M art fllar n n yatt görüflündedir ve bu yüksek ekonomik performansa yeni ekonomi (new economy) ad verilmektedir. 2000'li y llar n bafl nda ICT ve dot.com 'lara olan talep patlamas ABD hisse senedi piyasas nda balon oluflturmufl, yani borsa endeksi afl r yükselme SORU yaflam flt r. Çeflitli yay nlarda D KKAT bilgi ekonomisi ve yeni ekonomi kavramlar birbiri yerine kullan lmaktaysa da bunlar tamamen örtüflen kavramlar de illerdir. Bilgi Ekonomisi ve Yeni Ekonomi bafll alt nda bu iki kavram aras ndaki fark aç klanmaktad r. Yeni ekonomide ekonominin temel yasalar nda de iflen bir fley yoktur, de iflen AMAÇLARIMIZ sadece ifl yapma biçimleri, kurumlar n stratejileri ve kullan lan yöntemlerdir. Zaten AMAÇLARIMIZ bu nedenle yeni ekonomi bilimi (new economics) de il yeni ekonomi (new economy) terimi kullan lmaktad r (Küçükgörkey, 2002). Bilgi ve iletiflim teknolojilerinin geliflip K yay lmas yla T A P ortaya ç kan ekonomik ortam olarak tan mlanan yeni K T A P ekonomi, teknolojik de iflimin getirdi i imkanlarla bilginin çok h zl ve dinamik bir flekilde toplanmas, ifllenmesi, dönüfltürülmesi ve da t lmas yla ilgili bütün süreçleri ve TELEV ZYON yenilikleri kapsamakta (Yumuflak vd., 2009:27) ve ayn zamanda küre- TELEV ZYON selleflmeyi de içermektedir. Dolay s yla içinde bulundu umuz dönem ile ilgili de- erlendirmelerde bilgi ekonomisi yerine yeni ekonomi daha çok kullan lmaktad r. Business Week'te Mart 2000 tarihinde yay mlanan bir anketin sonuçlar na göre NTERNET NTERNET Amerikal lar n yüzde 57'si yeni bir ekonomi türüne geçildi ine inanmaktad r (Pohjola, 2002: 134). Burada belirtmek gerekiyor ki, yeni ekonomi terimi ile bilgi ekonomisi terimi aras nda önemli bir fark yoktur, yeni ekonomi denilince daha çok bilgi ekonomisinde 1990'l y llarda yaflanm fl olan yeni geliflmeler kastedilmektedir. Yeni ekonomiyi ölçmeye dönük baz endeksler gelifltirilmifltir. Örne in ABD'de isimli sitede yay mlanan yeni ekonomi endeksi 5 kategoriye ayr lm fl olan 21 gösterge yard m yla yeni ekonomiyi ölçmektedir. Bu

19 1. Ünite - Bilgi Ekonomisi ve Elektronik Ticaret 13 befl kategori flunlard r: Bilgi meslekleri, küreselleflme, ekonomik dinamizm ve rekabet, dijital ekonomiye dönüflüm, teknolojik yenilik kapasitesi. B LG EKONOM S VE ELEKTRON K T CARET Günümüzde ticari ifllemlerinin yap l fl flekli geleneksel yöntemlerden uzaklaflmakta, al m-sat m ifllemleri elektronik ortamlarda ve özellikle internet arac l ile gerçeklefltirilmektedir. Ayn e ilim pazarlama, finansman, bankac l k gibi ifllemler ve devlet hizmetleri için de geçerlidir. Bugün art k internet dünya genelinde ticari kazanc n arac haline gelmifl ve e-ekonomi (elektronik ekonomi) denilen sistem ortaya ç km flt r. Suarez-Villa'ya göre e-ekonomi, Bilgi teknolojisine dayal, insanlar n beden gücünden çok beyin gücüyle ifl yapt, biliflim teknolojilerinin sa lad - olanaklarla küresel rekabetin yafland ekonomik sistem dir. Elektronik ekonominin en önemli unsurunu elektronik ticaret (e-ticaret) oluflturur. Drucker'a göre e-ticaret...demiryolunun endüstri için tafl d anlam bilgi devriminde yüklenen unsur dur (Özcan ve Barca, 2008: 95-96). Coppel'e göre elektronik ticaret en dar biçimde, nternet gibi aç k a lar üzerinden, tüketicilere yönelik olarak, ticari ifllem ve ödemelerin yap lmas olarak tan mlanabilir veya en basit flekliyle e-ticaret nternet üzerinden ifl yapmak t r (Yumuflak vd., 2009: 82). ETKK'nin tan mlamas na göre e-ticaret, Mal ve hizmetlerin üretim, tan t m, sat fl, sigorta, da t m ve ödeme ifllemlerinin bilgisayar a lar üzerinden yap lmas d r. Buna göre e-ticaret, ticari ifllemlerden biri veya tamam n n elektronik ortamda gerçeklefltirilmesi yoluyla reklam ve pazar araflt rmas, siparifl ve ödeme ile teslim olmak üzere DÜfiÜNEL M üç aflamadan DÜfiÜNEL M oluflmaktad r. Yap lan e-ticaret tan mlar n n ortak noktas, art k geleneksel ticaretin elektronik ortamda güçlü bir rakibinin var oldu udur. SORU SORU Elektronik ticaret, 1960'l y llardan beri ABD'de EDI (Elektronik Veri De iflimi) tekni i kullan larak herkese aç k olmayan a lar yard m yla ve yüksek maliyetler ile perakendecilik ve da t m sektöründe uygulanmaktayd (Hamzaçebi, D KKAT 2003). D KKAT 1970'lerin sonlar nda bafllam fl olan telefon, televizyon ve benzeri araçlar yard m yla bir katalogdan yap lan sat fl da bir tür elektronik ticarettir. Ancak bu tarz elektronik ticaret çok s n rl düzeyde kalm fl ve yayg nl k kazanamam flt r. Genifl kitle- lere ulaflma yetene i olan internetin 1960'l y llar n sonunda askeri amaçlar do rultusunda ABD'de ortaya ç kmas, çift yönlü, h zl ve sürekli bilgi AMAÇLARIMIZ ak fl sa layabildi- AMAÇLARIMIZ i için bu konuda yeni f rsatlar oluflturmufltur. nternet ilk olarak askeri amaçlar do rultusunda gerçeklefltirilmifl, daha sonra kamu hizmetleri ve akademik faaliyetlere do ru yönelmifl ve en sonunda ticari faaliyetlere konu olmufltur y l nda K T A P K T A P ortaya ç kan ilk web siteleri, statik bir ana bilgi sayfas ndan öteye geçememiflken 1995 y l nda iflletmelerin web talebinde büyük art fl yaflanm fl ve 1996'ya gelindi- TELEV ZYON TELEV ZYON inde ise flirketlerin birço u internette yer alman n bir zorunluluk oldu unu düflünmeye bafllam flt r (Özbay ve Devrim'den aktaran Alt nok ve Sugözü, 2002). nternetle ilgili çeflitli ve güncel veri ve tablolar için NTERNET ve adreslerine baflvurabilirsiniz. NTERNET Elektronik ticaret; temel olarak iki tip faaliyeti içine al r. Bunlardan birisi dolayl elektronik ticarettir ve burada gerçek mallar n (cep telefonu, oyuncak, g da, giysi vb.) elektronik siparifli yap l r ve bu mallar geleneksel kanallar üzerinden fiziksel olarak teslim edilir. Dolays z (do rudan) elektronik ticarette ise fiziksel varl olmayan mallar ve hizmetler (bilgisayar yaz l mlar, bilgi hizmetleri, e lence içerikleri vb.) on-line olarak siparifl, ödeme ve teslim sürecine tabi olur (Alt nok ve Su-

20 14 Elektronik Ticaret gözü, 2002). Finansal ödeme sistemde kredi kart baflta olmak üzere yeni araçlar n gelifltirilmesi ve internetin ucuzlamas e-ticaretin yayg nlaflmas na büyük katk sa lam flt r. E-ticaret sisteminde müflteriler gereksinim duyduklar ürünleri pazarland web portallar veya sanal ma azadan (elektronik pazar yeri) siparifl eder ve kredi kart bilgilerini elektronik ortamda web sitesine gönderir. Bu ifllem VPOS denilen oldukça güvenli ve gizlilik sistemleri geliflmifl bir ödeme mekanizmas yla yap l r. VPOS sistemi di er al flverifllerde s kça kulland m z POS cihazlar n n internete uyarlanm fl biçimidir (Akgöz, 2009: 9). Elektronik Ticaretin Türleri Elektronik ticaretin belli bafll alt türü bulunmaktad r (Yumuflak vd., 2009: 84-85; Özgener, 2002). i. flletmeden iflletmeye e-ticaret (B2B, Business to Business): Al c ve sat c iflletmelerin elektronik ortamda bir araya gelerek al m, sat m, siparifl takibi vb. ifllemler yapmas ve bayiler, tedarikçiler ve da t c larla olan ifl iliflkilerinin düzenlenmesi. ii. flletmeden tüketiciye e-ticaret (B2C, Business to Consumer): Tüketicilerin internet ortam nda iflletmelerden mal ve hizmet sat n almas. iii. flletmeden devlete e-ticaret (B2G, Business to Government): Devletin internet ortam nda iflletmelerden mal ve hizmet sat n almas. iv. flletme içi e-ticaret: Büyük iflletmelerin çeflitli ifl birimleri yoluyla elektronik ortamlarda kendi içlerinde ticari ifllemleri destekleyen bir ifl ak fl uygulamas. v. Tüketiciden tüketiciye e-ticaret (C2C, Consumer to Consumer): Elektronik posta ya da al flverifl için kurulmufl web siteleri gibi araçlar n kullan lmas yoluyla, tüketicilerin kendi aralar nda mal ve hizmet al p satmas. vi. Devletten tüketiciye e-ticaret (G2C, Government to Consumer): Hükümetlerin, sosyal güvenlik primleri ve vergileri internet üzerinden ödeyebilme ve buna benzer hizmetleri mükelleflere ve vatandafllara sunacak sistemler kurmas. Bu tür ticaret vatandafla ve kuruma daha iyi kamusal hizmet sunmay amaçlayan elektronik devlet (e-devlet) kavram yla örtüflmektedir. vii. Devletten iflletmeye e-ticaret (G2B, Government to Business): Kamu kurulufllar n n düzenlemifl olduklar ihaleleri elektronik ortamda duyurmas ve iflletmelerin de bunlara elektronik ortamda yan t vermesi. viii. Devletten devlete e-ticaret (G2G, Government to Government): Devletin kendi içindeki kurumlar n birbirleri ile yapt klar al m sat m ve ödemeler ile di er ekonomik ve idari faaliyetler için elektronik ortam kullanmas. Elektronik Ticaretin Avantajlar Günümüz ekonomilerinde say lar giderek artan elektronik ticaret ifllemlerinden baz lar flunlard r: mal ve hizmetlerin elektronik ortamdaki al flverifli, finansal ifllemler, vadeli ifllemler, mal siparifli verme, vergi ifllemleri, borsadan hisse al p satma, gümrük ifllemleri, her türlü anlaflma-sözleflme yapma, tasar m, do rudan pazarlama, çeflitli alanlarda h zl bilgi üretimi ve bu bilgilerin çeflitli kanallardan aktar lmas, ifl yerlerine eleman bulunmas. Bu e ilimi ortaya ç karan sebep elektronik ticaretin sahip oldu u avantajlard r. Sharma (2000) ve Körpe (2001)'nin tespitlerine göre elektronik ticaretin üretici, tüketici, devlet ve genel ekonomi için sa lad - avantajlar flunlard r (Özcan ve Barca, 2008: 96-97; Yumuflak vd., 2009: 86-87): Ticaret, finansman ve tedarik ifllemleri için gerekli belgelerin elektronik ortamda çok düflük maliyetlerle haz rlanmas ve h zl bir flekilde iletilebilmesi ile birlikte iletiflim kurma, ifl yapma ve uygulama h z nda büyük çapl art fllar n sa lanmas.

TİCARET KISA ÖZET KOLAYAOF

TİCARET KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. ELEKTRONİK TİCARET KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

Pazarlama ve Reklamcılık Bölümü Pazarlama Programı Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN

Pazarlama ve Reklamcılık Bölümü Pazarlama Programı Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN Pazarlama ve Reklamcılık Bölümü Pazarlama Programı Öğr. Gör. Cansu AYVAZ GÜVEN Elektronik Pazarlama Pazarlama Karması Bakımından İnternet Özellikleri 1. Kişiye Özel Üretim: Müşterilerin kişisel istekleri

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 Ekim 2014 İÇİNDEKİLER Giriş... 2 Dünya da Uluslararası Doğrudan Yatırım Trendi... 3 Yıllar

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES

VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES VOB- MKB 30-100 ENDEKS FARKI VADEL filem SÖZLEfiMES Copyright Vadeli fllem ve Opsiyon Borsas A.fi. Aral k 2010 çindekiler

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

Entelektüel sermaye; Organizasyonun. faaliyetini sürdürebilmesini sağlayan maddi olmayan varlıkların tümüdür. (Brooking, 1996). ( Edvinsson, 1996).

Entelektüel sermaye; Organizasyonun. faaliyetini sürdürebilmesini sağlayan maddi olmayan varlıkların tümüdür. (Brooking, 1996). ( Edvinsson, 1996). Prof. Dr. Gökhan ÖZER Azmi TUNÇ Dokuz Eylül Üniversitesi Tarafından 5-7 Mayıs 2011'de İzmir'de düzenlenen 10. Ulusal İşletmecilik Kongresinde Sunulmuştur. Entelektüel sermaye; zenginlik yaratmak üzere

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

ÇEVRE KORUMA KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK

ÇEVRE KORUMA KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK ÇEVRE KORUMA VE KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK Çevre neden bu kadar önemli? Sera etkisi artıyor Doğal kaynaklar bitiyor Maliyetler yükseliyor Gelir eşitsizliği uçurumu büyüyor 2002 yılında Johannesburg da

Detaylı

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ I Doç. Dr. Yonca Deniz GÜROL YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ II YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ Yay n No : 2377 flletme-ekonomi Dizisi : 447 1. Bask Ocak 2011 - STANBUL

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Muş Alparslan Üniversitesi Uzaktan

Detaylı

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012 Hazırlayanlar Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi Laura D. Tyson, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Saadia Zahidi, Dünya Ekonomik Forumu Raporun

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6 I dil Say mer Sanal Ortamda Halkla liflkiler II dil Say mer, TED Ankara Kolejinin ard ndan lisans e itimini stanbul Üniversitesi, Bat Dilleri ve Edebiyatlar bölümünde tamamlam fl, yüksek lisans ve doktora

Detaylı

2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar. Konsolide Olmayan Veriler

2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar. Konsolide Olmayan Veriler 2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar Konsolide Olmayan Veriler Rakamlarla Halkbank 70 y l Kooperatif ve KOB kredilerinde 70 y ll k tecrübe ve genifl müflteri taban Halkbank n rekabette kuvvetli yönleridir.

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015

İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015 İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015 Sunum Planı Giriş I)Literatür Uluslararası Literatür Ulusal Literatür II)Karşılaştırmalı Analiz III)

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

MUHASEBE VE DENETİM YÜKSEK LİSANS PROGRAMI (TEZSİZ)

MUHASEBE VE DENETİM YÜKSEK LİSANS PROGRAMI (TEZSİZ) MUHASEBE VE DENETİM YÜKSEK LİSANS PROGRAMI (TEZSİZ) 8.2. Ders İçerikleri 8.2.1. Zorunlu Dersler MLY 101 Denetim Ticari faaliyetler ile ilgili olayların önceden saptanmış ölçütlere uygunluk derecesini araştırmak

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği

PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği A.Faruk GÖKSU-ÇEKÜL Vakfı www.cekulvakfi.org.tr www.kentselyenileme.org ÇEKÜL Vakfı, kurulduğu günden bugüne kadar, Kendini Koruyan Kentler adı altında,

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

BAfiVURU FORMU. Lütfen Kat lmak stedi iniz Kategoriyi flaretleyiniz:

BAfiVURU FORMU. Lütfen Kat lmak stedi iniz Kategoriyi flaretleyiniz: AMPD ÖDÜLLER 2008 BAfiVURU FORMU AMPD 2008 Ödülleri Program nda yer almak için lütfen afla daki k sa formu doldurup AMPD Merkezi ne ulaflt r n z. Size daha detayl doküman ve kat l m formu gönderilecektir.

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

1 OCAK - 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU (Tüm tutarlar, aksi belirtilmedikçe Türk Lirası ( TL ) cinsinden ifade edilmiştir.

1 OCAK - 31 ARALIK 2015 HESAP DÖNEMİNE AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU (Tüm tutarlar, aksi belirtilmedikçe Türk Lirası ( TL ) cinsinden ifade edilmiştir. A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 16 Temmuz 2014 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle Fonun Yatırım Amacı Portföy Yöneticileri Fon Toplam Değeri Portföyünde

Detaylı

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de KURUMLARDAN ELDE ED LEN KAR PAYLARININ VERG LEND R LMES VE BEYANI Necati PERÇ N Gelirler Baflkontrolörü I.- G R fi T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de flirketlerce

Detaylı

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili Beşinci İzmir İktisat Kongresi Finansal Sektörün Sürdürülebilir Büyümedeki Rolü ve Türkiye nin Bölgesel Merkez Olma Potansiyeli 1 Kasım

Detaylı

Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN. LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010

Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN. LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010 Doç. Dr. Nurhan BABÜR TOSUN I LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M STANBUL - 2010 I LET fi M TEMELL MARKA YÖNET M Yay n No : flletme-ekonomi Dizisi : 1. Bask - Ocak 2010 - stanbul ISBN Copyright Bu kitab n bu

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

Özet Metin Ekonomik Büyümenin Anlaşılması: Makro Düzeyde, Sektör Düzeyinde ve Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı

Özet Metin Ekonomik Büyümenin Anlaşılması: Makro Düzeyde, Sektör Düzeyinde ve Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı Özet Metin Ekonomik Büyümenin Anlaşılması: Makro Düzeyde, Sektör Düzeyinde ve Firma Düzeyinde Bir Bakış Açısı Overview Understanding Economic Growth: A Macro-level, Industrylevel, and Firm-level Perspective

Detaylı

Banka Kredileri E ilim Anketi nin 2015 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 10 Nisan 2015 tarihinde yay mland.

Banka Kredileri E ilim Anketi nin 2015 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 10 Nisan 2015 tarihinde yay mland. 21 OCAK-MART DÖNEM BANKA KRED LER E M ANKET Doç.Dr.Mehmet Emin Altundemir 1 Sakarya Akademik Dan man nin 21 y ilk çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankas (TCMB) taraf ndan 1 Nisan 21 tarihinde

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE MAYIS 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

YÖKAKADEMİK (Yükseköğretim Akademik Arama Sistemi)

YÖKAKADEMİK (Yükseköğretim Akademik Arama Sistemi) YÖKAKADEMİK (Yükseköğretim Akademik Arama Sistemi) YÖKAKADEMİK (Yükseköğretim Akademik Arama), Türk yükseköğretiminde görev yapan akademisyenlere ait kişisel akademik bilgilerin ve bilimsel / akademik

Detaylı

Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007

Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007 Enerji ve Kalkınma Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007 Kırılma Noktası Dünyanın gerçeklerini kırılma noktalarında daha iyi kavrıyoruz. Peşpeşe gelen, birbirine benzer damlaların bir tanesi bardağın

Detaylı

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme S GORTA KOM SYON G DER BELGES mali ÇÖZÜM 171 Memifl KÜRK* I-G R fi: F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme göstermifltir. Geliflmifl ekonomilerde lokomotif rol üstlenen

Detaylı

Hukuk için Biliflim, Biliflim için Hukuk... Kurultay : 1-A ve 1-B No lu Salonlar Sergi (Stant) : 2 No lu Salon zmir Uluslararas Fuar Alan - Kültürpark Ülkemizin bilgi otoyollar ile sar ld günümüzde, bilgiyi

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ULUSLARARASI BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Gelir Amaçlı Uluslararası Borçlanma Araçları Emeklilik Yatırım

Detaylı

Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda. BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012

Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda. BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012 Türev Ürünlerin Vergilendirilmesiyle lgili Olarak Yay nlanan Tebli ler Hakk nda BFS - 2012/03 stanbul, 30.01.2012 Türev ürünlerin vergilendirilmelerine iliflkin aç klamalar n yap ld Maliye Bakanl Genel

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi. BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008

Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi. BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008 Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008 Menkul K ymet Yat r m Ortakl klar, Sermaye Piyasas Mevzuat gere ince sadece portföy iflletmecili i faaliyetlerinde bulunmakta ve buradan

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 215 ROMANYA LE BULGAR STAN IN AB YE EKONOM K ENTEGRASYONU Yrd. Doç. Dr. Mesut EREN stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 1. Girifl Avrupa Birli i nin 5. ve son genifllemesi 2004 y l nda 10 Orta ve Do u

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ Doç. Dr. Ülkü TATAR BAYKAL İÜ Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı ve Yönetici Hemşireler Derneği Yönetim Kurulu

Detaylı

TMS 38 MADD OLMAYAN DURAN VARLIKLAR. Doç. Dr. Bar fl S PAH Marmara Üniversitesi BF flletme Fakültesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi

TMS 38 MADD OLMAYAN DURAN VARLIKLAR. Doç. Dr. Bar fl S PAH Marmara Üniversitesi BF flletme Fakültesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 1 0. B Ö L Ü M TMS 38 MADD OLMAYAN DURAN VARLIKLAR Doç. Dr. Bar fl S PAH Marmara Üniversitesi BF flletme Fakültesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 171 10. Bölüm, TMS-38 Maddi Olmayan Duran

Detaylı

1.Proje nedir? Proje benzersiz bir ürünü ya da hizmeti ortaya koyabilmek için gösterilen s n rl süreli / geçici bir u ra t r.

1.Proje nedir? Proje benzersiz bir ürünü ya da hizmeti ortaya koyabilmek için gösterilen s n rl süreli / geçici bir u ra t r. Proje Döngüsü 1 1.Proje nedir? 1 Tan m Proje benzersiz bir ürünü ya da hizmeti ortaya koyabilmek için gösterilen s n rl süreli / geçici bir u ra t r. Projenin s n rl bir süre içerisinde ve s n rl para

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

II. AMAÇ ve HEDEFLER 6-STRATEJ K ALAN: B L fi M TEKNOLOJ LER 6.1.STRATEJ K AMAÇ: Hizmetlerin kaliteli, güvenli, verimli, h zl ve düflük maliyetle sunulmas d r. STRATEJ K HEDEF 6.1.a) Birimler aras tam

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 31.12.2004-31.12.2005 dönemine ilişkin

Detaylı

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İKİNCİ 3 AYLIK RAPOR

ANKARA EMEKLİLİK A.Ş DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İKİNCİ 3 AYLIK RAPOR ANKARA EMEKLİLİK A.Ş DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İKİNCİ 3 AYLIK RAPOR Bu rapor Ankara Emeklilik A.Ş Dengeli Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.04.2004-30.06.2004 dönemine ilişkin gelişmelerin, Fon Kurulu

Detaylı

Halkla İlişkiler ve Organizasyon

Halkla İlişkiler ve Organizasyon Halkla İlişkiler ve Organizasyon A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Halkla İlişkiler ve Organizasyon Hizmetleri alanı, küreselleşen dünya içinde kurum ve kuruluşlar için bir ihtiyaç olarak varlığını hissettirmektedir.

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 11 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Çağlar Kuzlukluoğlu 1 DenizBank Ekonomi

Detaylı

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU 36 nsan Kaynaklar SMMMO Kurumsallaflma çal flmalar çerçevesinde; 2008 y l nda nsan Kaynaklar Birimi oluflturulmufltur. nsan Kaynaklar Biriminin

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi

flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi I Prof. Dr. Kas m KARAHAN flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi Hizmet Pazarlamas II Yay n No : 1695 flletme-ekonomi Dizisi : 194 2. Bask - Aral k 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 589-4 Copyright

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM KAR AMACI GÜTMEYEN ORGANİZASYONLAR VE PAZARLAMA

BİRİNCİ BÖLÜM KAR AMACI GÜTMEYEN ORGANİZASYONLAR VE PAZARLAMA İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM KAR AMACI GÜTMEYEN ORGANİZASYONLAR VE PAZARLAMA Kar Amacı Gütmeyen Organizasyonlar: Kavramsal Bir Bakış... 3 Kar Amacı Gütmeyen Organizasyonlar ve Kavramlaştırma... 3 Kar Amacı

Detaylı

KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI (KOSGEB) KOBİ VE GİRİŞİMCİLİK ÖDÜLLERİ UYGULAMA ESASLARI

KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI (KOSGEB) KOBİ VE GİRİŞİMCİLİK ÖDÜLLERİ UYGULAMA ESASLARI KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI (KOSGEB) KOBİ VE GİRİŞİMCİLİK ÖDÜLLERİ UYGULAMA ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- Bu uygulama

Detaylı

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar

AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ. BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMASYA ÜNĠVERSĠTESĠ AVRUPA KREDĠ TRANSFER SĠSTEMĠ (ECTS/AKTS) UYGULAMA YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç-Kapsam-Dayanak-Tanımlar AMAÇ Madde 1-(1) Bu Yönergenin amacı; Avrupa Birliğine üye ve aday ülkeler arasında

Detaylı

PARASAL GÖSTERGELER KRED LER N DA ILIMI* (B N TL.)

PARASAL GÖSTERGELER KRED LER N DA ILIMI* (B N TL.) 1886 PARASAL GÖSTERGELER KRED LER N DA ILIMI* (B N TL.) 28 De iflim %) 28 De iflim %) Toplam 311.774.444 356.845.499 %14 4.641.681 5.168.27 %11 297.867.78 335.17.279 %13 4.44.733 4.774.62 %8 Alacaklar

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU Tarih: 10 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 40 Katılımcı listesindeki Sayı: 38 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

Pazar Çevresi ve Pazar Fırsatlarının İzlenmesi

Pazar Çevresi ve Pazar Fırsatlarının İzlenmesi 1 Pazar Çevresi ve Pazar Fırsatlarının İzlenmesi PAZAR Alıcılarla satıcıların serbest bir biçimde karşılaştıkları, kâr amaçlı ya da kâr amaçsız her türlü mal ve hizmetin alıcı ve satıcılar arasında değiştirildiği

Detaylı

Girişimcileri destekleyen

Girişimcileri destekleyen Girişimcileri destekleyen kurum ve kuruluşlar KONUYA BAŞLARKEN 1. 2. Girişimci adayları kuracakları işlerle ilgili ne gibi desteklere ihtiyaç duyarlar? Kredi, hibe, teşvik kavramları size ne ifade etmektedir?

Detaylı

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR 3.2.Etki De erine Göre ABD 1981-2007 döneminde üretti i 6.634.586 adet yay na ald 137.391.957 at f say s ile 20,71 lik etki de erine sahip olup 14,17 lik DÜNYA ortalama etki de erinden yakla k % 50 daha

Detaylı

Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan

Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan Prof. Dr. Ayfle Nur BERZEK Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan F KR VE SINAÎ HUKUK MEVZUAT I - Kanunlar - Kanun Hükmünde Kararnameler - Yönetmelikler - Tüzükler - Uluslararas

Detaylı

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE GELECEĞİ

TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE GELECEĞİ TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI VE GELECEĞİ BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU YENİ MEVDUAT SİGORTA SİSTEMİ ÖNERİSİ BANKA BİRLEŞME VE DEVİRLERİ Dr. Mehmet GÜNAL Ankara, Haziran 2001 ÖNSÖZ Türkiye

Detaylı

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ Hazırlayan: Doç.Dr. Hakan Güler Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Karlsruhe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Almanya

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC STANBUL-2010 Yay n No : 2332 flletme-ekonomi Dizisi : 386 1. Bas m - Mart 2009 2. Bas m - Nisan 2010 ISBN 978-605 - 377-253 - 8 Copyright

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL Sözlerime gayrimenkul ve finans sektörlerinin temsilcilerini bir araya

Detaylı

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK DANIġMAN: Faik GÖKALP SOSYOLOJĠ ALANI ORTAÖĞRETĠM ÖĞRENCĠLERĠ ARASI ARAġTIRMA PROJE YARIġMASI BURSA TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE

Detaylı

OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl

OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl Altan ÇET NKAL MESS fl Sa l ve Güvenli i Uzman Geliflen yeni yönetim anlay fllar, hiyerarflik yap - lanmadan

Detaylı

Eylül 2009 Finansal Sonuçları. Konsolide Olmayan Veriler

Eylül 2009 Finansal Sonuçları. Konsolide Olmayan Veriler Finansal Sonuçları Konsolide Olmayan Veriler Ülke Çapında Yaygınlık Halkbank 2008 y lsonundan itibaren açt 28 yeni flube ile flube a n geniflletmeye devam etmektedir. Yurtiçi flube say s 650 ye ulaflm

Detaylı

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ ALANI ANKARA 2007 ÖĞRENME FAALİYETİ -19 HALKLA İLİŞKİLER VE

Detaylı